﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,260
Amɨmɨzarakan,

2
00:00:07,260 --> 00:00:10,000
gumazamizir dɨpamɨn vongɨn ikiavɨra ikeziba,

3
00:00:10,000 --> 00:00:10,920
me fo,

4
00:00:10,920 --> 00:00:12,860
botɨn vamɨra boghɨnaron ike,

5
00:00:12,860 --> 00:00:16,580
egha Iesus uan suren gumaziba ko botɨn kamɨn ghuzir puvatɨ.

6
00:00:16,580 --> 00:00:18,760
Suren gumazibara botɨn kamɨn ghue.

7
00:00:18,760 --> 00:00:21,620
Ezɨ Taiberiasɨn nguibamɨn botɨn maba,

8
00:00:21,620 --> 00:00:23,520
da danganir kam boroghɨra izi,

9
00:00:23,520 --> 00:00:28,260
danganir Ekiam Godɨn mɨnabagha egha bret gumazir avɨribagh anɨngizɨ me amezim.

10
00:00:28,260 --> 00:00:31,120
Ezɨ gumazamiziba me kamaghɨn ganigha fo,

11
00:00:31,120 --> 00:00:32,900
Iesus itir puvatɨzɨma,

12
00:00:32,900 --> 00:00:35,140
an suren gumaziba uaghan itir puvatɨ.

13
00:00:35,140 --> 00:00:36,320
Kamaghɨn amizɨ,

14
00:00:36,320 --> 00:00:38,080
me botɨn kabar ghuavanega,

15
00:00:38,080 --> 00:00:40,920
egha Iesus buriasa Kaperneamɨn nguibamɨn zui.

16
00:00:40,920 --> 00:00:44,660
Ezɨ gumazamiziba dɨpamɨn vongɨn Iesus batogha gɨfa,

17
00:00:44,660 --> 00:00:46,460
egha me kamaghɨn a mɨgei,

18
00:00:46,460 --> 00:00:47,320
“Tisa,

19
00:00:47,320 --> 00:00:49,040
nɨ manadɨzoghɨn kagh ize?”

20
00:00:49,040 --> 00:00:51,080
Ezɨ Iesus kamaghɨn akam ikara,

21
00:00:51,080 --> 00:00:53,140
“Bar guizbangɨra kɨ ia mɨgei,

22
00:00:53,140 --> 00:00:57,160
ia mirakelɨn arazarazir ia ganiziba dagh nɨghnɨgha iza na buri,

23
00:00:57,160 --> 00:00:57,440
o?

24
00:00:57,440 --> 00:00:58,000
Puvatɨ.

25
00:00:58,000 --> 00:00:59,100
Kɨ ghaze,

26
00:00:59,100 --> 00:01:02,840
ia dagher kɨ ia ganɨngizir kam amegha egha ian naviba bar izefe,

27
00:01:02,840 --> 00:01:04,820
ezɨ bizir kam bagha ia na buri.

28
00:01:04,820 --> 00:01:07,840
Ia dagher kuraghriba bagh ingar da inian markɨ.

29
00:01:07,840 --> 00:01:10,960
Ia dagher zurara ikia mamaghɨra itim bagh ingarɨva a inigh,

30
00:01:10,960 --> 00:01:14,360
kar dagher zurara itir ikɨrɨmɨrir aghuarim anɨdim.

31
00:01:14,360 --> 00:01:16,520
Afeziam God kamaghɨn ian aka,

32
00:01:16,520 --> 00:01:17,320
Gumazibar Otarim,

33
00:01:17,320 --> 00:01:19,480
a uabɨn torogha gavgavim a ganɨngi.

34
00:01:19,480 --> 00:01:20,920
Kamaghɨn amizɨ,

35
00:01:20,920 --> 00:01:21,600
dagher kam,

36
00:01:21,600 --> 00:01:23,640
Gumazibar Otarim a ia danɨngam.”

37
00:01:23,640 --> 00:01:25,040
Ezɨ me an azara,

38
00:01:25,040 --> 00:01:28,960
“E manmaghɨn damighɨva egh e Godɨn ingangarim damuam?”

39
00:01:28,960 --> 00:01:31,240
Ezɨ Iesus kamaghɨn men akam ikara,

40
00:01:31,240 --> 00:01:33,560
“Godɨn ingangarim kamakɨn.

41
00:01:33,560 --> 00:01:35,280
Ia gumazir God amadazir kam,

42
00:01:35,280 --> 00:01:37,320
ia nɨghnɨzir gavgavim an ikɨ.”

43
00:01:37,320 --> 00:01:38,600
Ezɨ me an azara,

44
00:01:38,600 --> 00:01:44,480
“Nɨ mirakelɨn arazarazir manam damightɨ e ganighɨva egh nɨghnɨzir gavgavim nɨn ikiam?

45
00:01:44,480 --> 00:01:46,000
Nɨ tizim damigham?

46
00:01:46,000 --> 00:01:48,480
En ovaviba dagher mam an ziam mana,

47
00:01:48,480 --> 00:01:51,480
me gumaziba itir puvatɨzir danganimɨn ikia aneme.

48
00:01:51,480 --> 00:01:54,480
Godɨn Akɨnafarimɨn itir akam mɨkemezɨ moghɨn,

49
00:01:54,480 --> 00:01:57,760
‘A Godɨn Nguibamɨn daghem me ganɨngizɨma me aneme.’”

50
00:01:57,760 --> 00:01:59,120
Ezɨ Iesus me mɨgei,

51
00:01:59,120 --> 00:02:01,000
“Kɨ guizbangɨra ia mɨgei,

52
00:02:01,000 --> 00:02:04,000
ka Moses Godɨn Nguibamɨn daghem ia ganɨngizir pu.

53
00:02:04,000 --> 00:02:04,680
Puvatɨ.

54
00:02:04,680 --> 00:02:07,720
Ka nan Afeziam a guizbangɨn Uan Nguibamɨn daghem ia ganɨngi.

55
00:02:07,720 --> 00:02:09,600
Dagher God e ganɨngizir kam,

56
00:02:09,600 --> 00:02:11,400
a Godɨn Nguibam ategha izaghirɨ,

57
00:02:11,400 --> 00:02:15,120
a nguazir kamɨn itir gumazamiziba gamima me ikɨrɨmɨrir aghuarim iti.”

58
00:02:15,120 --> 00:02:17,200
Ezɨ me an azara,

59
00:02:17,200 --> 00:02:18,040
“Ekiam,

60
00:02:18,040 --> 00:02:20,920
nɨ dagher kam zurara e danɨngvɨra ikɨ.”

61
00:02:20,920 --> 00:02:23,160
Ezɨ Iesus kamaghɨn me mɨgei,

62
00:02:23,160 --> 00:02:23,880
“Kɨ uabɨ,

63
00:02:23,880 --> 00:02:25,840
dagher ikɨrɨmɨrir zurara itim anɨdim.

64
00:02:25,840 --> 00:02:27,320
Gumazir na bagha izim,

65
00:02:27,320 --> 00:02:29,200
a ua mɨtiriam an aghan kogham.

66
00:02:29,200 --> 00:02:31,360
Ezɨ gumazir nɨghnɨzir gavgavim nan itim,

67
00:02:31,360 --> 00:02:33,720
a dɨpam ramɨsɨ kuarim uam an pɨran kogham.

68
00:02:33,720 --> 00:02:34,800
Kɨ ia mɨkeme,

69
00:02:34,800 --> 00:02:36,040
ia nan ganigha gɨfa,

70
00:02:36,040 --> 00:02:38,640
egha ia nɨghnɨzir gavgavim itir puvatɨ.

71
00:02:38,640 --> 00:02:41,040
Ezɨ gumazamizir Afeziam na ganɨngiziba,

72
00:02:41,040 --> 00:02:42,720
me bar na bagh izam.

73
00:02:42,720 --> 00:02:44,120
Egh gumazir na bagh izamim,

74
00:02:44,120 --> 00:02:45,800
kɨ a batueghan kogham.

75
00:02:45,800 --> 00:02:49,560
Kɨ uan ifongiamɨn gɨn mangasa Godɨn Nguibam ategha izaghirɨzir puvatɨ.

76
00:02:49,560 --> 00:02:52,800
Kɨ Afeziar na amadazimɨn ifongiamɨn gɨn mangasa kɨ izaghirɨ.

77
00:02:52,800 --> 00:02:55,080
Ezɨ Afeziar na amadazimɨn ifongiam,

78
00:02:55,080 --> 00:02:55,880
a kamakɨn,

79
00:02:55,880 --> 00:02:59,000
kɨ gumazamizir a na ganɨngizitam ateghan kogham.

80
00:02:59,000 --> 00:02:59,800
Puvatɨ.

81
00:02:59,800 --> 00:03:03,400
Kɨ Godɨn Kotɨn Dughiamɨn me damightɨ me bar ua dɨkavigham.

82
00:03:03,400 --> 00:03:05,680
Nan Afeziamɨn ifongiam kamakɨn,

83
00:03:05,680 --> 00:03:09,240
gumaziba bar Otarimɨn ganighɨva egh nɨghnɨzir gavgavim an ikɨva,

84
00:03:09,240 --> 00:03:11,840
me zurara itir ikɨrɨmɨrir aghuarim iniam.

85
00:03:11,840 --> 00:03:15,880
Eghtɨ Godɨn Kotɨn Dughiam otoghtɨ kɨ me damightɨ me ua dɨkavigham.”

86
00:03:15,880 --> 00:03:18,540
Ezɨ Judaba akar kam baraki,

87
00:03:18,540 --> 00:03:20,540
“Kɨ uabɨ kɨ dagher kam,

88
00:03:20,540 --> 00:03:22,740
Godɨn Nguibam ategha egha izaghirɨ,”

89
00:03:22,740 --> 00:03:25,060
egha me atarava egha uarigh imobi.

90
00:03:25,060 --> 00:03:26,080
Me ghaze,

91
00:03:26,080 --> 00:03:28,160
“Gumazir kam a Iesus,

92
00:03:28,160 --> 00:03:29,560
Josepɨn otarim.

93
00:03:29,560 --> 00:03:31,800
E an afeziam ko amebam gɨfo.

94
00:03:31,800 --> 00:03:33,560
Ezɨ manmagh sua a ghaze,

95
00:03:33,560 --> 00:03:35,160
‘Kɨ Godɨn Nguibam ategha,

96
00:03:35,160 --> 00:03:36,680
egha kɨ zaghirɨ?’”

97
00:03:36,680 --> 00:03:39,240
Ezɨ Iesus kamaghɨn men akam ikara,

98
00:03:39,240 --> 00:03:42,200
“Ia atara egha uarigh imobir arazir kam atakigh.

99
00:03:42,200 --> 00:03:45,560
Gumazitam uabɨ uan ifongiamɨn na bagh izeghan kogham.

100
00:03:45,560 --> 00:03:46,240
Puvatɨ.

101
00:03:46,240 --> 00:03:47,800
Afeziar na amadazim,

102
00:03:47,800 --> 00:03:50,480
an nɨghnɨzim feghɨva egh a inigh na bagh izam.

103
00:03:50,480 --> 00:03:54,800
Eghtɨ Godɨn Kotɨn Dughiam kɨ mozimɨn a damightɨ a ua dɨkavighɨva angamra ikiam.

104
00:03:54,800 --> 00:03:58,760
Akar kam kamaghɨn Godɨn akam inigha izir gumazibar Akɨnafarimɨn iti,

105
00:03:58,760 --> 00:04:00,680
‘God bar gumazamizibar sure damuam.’

106
00:04:00,680 --> 00:04:05,800
Ezɨ kamaghɨn gumazamiziba Afeziamɨn akam baregha egha Afeziam da fofozim isa,

107
00:04:05,800 --> 00:04:07,160
me na bagha izi.

108
00:04:07,160 --> 00:04:09,600
“Gumazitam Afeziamɨn ganizir puvatɨ.

109
00:04:09,600 --> 00:04:12,480
Gumazir Afeziam ko ikegha izezir kam,

110
00:04:12,480 --> 00:04:13,920
a uabɨra Afeziamɨn gani.

111
00:04:13,920 --> 00:04:15,600
Kɨ guizbangɨra ia mɨgei,

112
00:04:15,600 --> 00:04:18,880
gumazir nɨghnɨzir gavgavim nan itim,

113
00:04:18,880 --> 00:04:20,320
a zurara itir ikɨrɨmɨrir aghuarim iti.

114
00:04:20,320 --> 00:04:21,160
Kɨ uabɨ,

115
00:04:21,160 --> 00:04:23,280
kɨ dagher ikɨrɨmɨrir zurara itim anɨdim.

116
00:04:23,280 --> 00:04:24,840
Ian ovavir kaba me,

117
00:04:24,840 --> 00:04:26,360
dagher ziam mana,

118
00:04:26,360 --> 00:04:29,400
me gumaziba itir puvatɨzir danganimɨn ikia aneme,

119
00:04:29,400 --> 00:04:30,520
egha ariaghɨre.

120
00:04:30,520 --> 00:04:33,760
Ezɨ dagher kam Godɨn Nguibam ategha izaghirɨ,

121
00:04:33,760 --> 00:04:35,080
gumazamiziba anemɨva,

122
00:04:35,080 --> 00:04:36,760
egh me aremeghan kogham.

123
00:04:36,760 --> 00:04:38,160
Kɨ uabɨ dagher kam,

124
00:04:38,160 --> 00:04:39,840
ikɨrɨmɨrir zurara itim anɨdim,

125
00:04:39,840 --> 00:04:42,240
Godɨn Nguibam ategha egha zaghirɨ.

126
00:04:42,240 --> 00:04:44,040
Eghtɨ gumazitam dagher kamra ameghɨva,

127
00:04:44,040 --> 00:04:46,680
a zurara itir ikɨrɨmɨrir aghuarim iniam.

128
00:04:46,680 --> 00:04:48,320
Dagher kɨ a danɨngamim,

129
00:04:48,320 --> 00:04:49,520
a nan nivafɨzim.

130
00:04:49,520 --> 00:04:50,480
Kɨ kamagh sua,

131
00:04:50,480 --> 00:04:52,720
nguazimɨn gumazamiziba me angamra ikiam,

132
00:04:52,720 --> 00:04:55,680
kamaghɨn kɨ me bagh uan nivafɨzim anenigham.”

133
00:04:55,680 --> 00:05:00,360
Ezɨ Judaba akar kam baregha egha me uari tongɨn uarir atara ghaze,

134
00:05:00,360 --> 00:05:04,360
“Gumazir kam manmaghɨn uan nivafɨzim e danightɨ e anemam?”

135
00:05:04,360 --> 00:05:06,400
Ezɨ Iesus kamaghɨn me mɨgei,

136
00:05:06,400 --> 00:05:07,800
“Bar guizbangɨra kɨ ia mɨgei,

137
00:05:07,800 --> 00:05:11,220
ia Gumazibar Otarimɨn nivafɨzim rameghan koghɨva,

138
00:05:11,220 --> 00:05:13,480
egh an ghuzim rameghan koghɨva,

139
00:05:13,480 --> 00:05:15,560
egh ia angamra itir ikɨrɨmɨrim ian ikian kogham.

140
00:05:15,560 --> 00:05:17,660
Nan nivafɨzim a guizɨn daghem,

141
00:05:17,660 --> 00:05:20,000
ezɨ nan ghuzim a guizɨn apir bizim.

142
00:05:20,000 --> 00:05:21,220
Kamaghɨn ami,

143
00:05:21,220 --> 00:05:24,120
gumazim nan nivafɨzim apava egha nan ghuzim api,

144
00:05:24,120 --> 00:05:26,600
a zurara itir ikɨrɨmɨrir aghuarim iti.

145
00:05:26,600 --> 00:05:30,280
Eghtɨ Godɨn Kotɨn Dughiamɨn kɨ a damightɨ a ua mozimɨn dɨkavigham.

146
00:05:30,280 --> 00:05:34,120
Ezɨ gumazim nan nivafɨzim apava egha nan ghuzim api,

147
00:05:34,120 --> 00:05:35,440
a nan poroghav iti,

148
00:05:35,440 --> 00:05:37,420
ezɨ kɨ an poroghav iti.

149
00:05:37,420 --> 00:05:40,080
Afeziar ikɨrɨmɨrir angamra itim anɨdim,

150
00:05:40,080 --> 00:05:41,620
a na amadazɨma kɨ ize,

151
00:05:41,620 --> 00:05:44,480
ezɨ kɨ Afeziamɨn gavgavimɨn angamra iti.

152
00:05:44,480 --> 00:05:46,860
Ezɨ kamaghɨra gumazim nan nivafɨzim api,

153
00:05:46,860 --> 00:05:49,440
a nan gavgavimɨn ikɨrɨmɨrir angamra itim iniam.

154
00:05:49,440 --> 00:05:50,600
Dagher kamra,

155
00:05:50,600 --> 00:05:52,760
a Godɨn Nguibam ategha izaghirɨ.

156
00:05:52,760 --> 00:05:54,160
Egha dagher kam,

157
00:05:54,160 --> 00:05:58,520
a dagher ian ovaviba fomɨram anemegha gɨn ariaghrezimɨn mɨn garir pu.

158
00:05:58,520 --> 00:05:59,400
Puvatɨ.

159
00:05:59,400 --> 00:06:00,840
Gumazir dagher kam apim,

160
00:06:00,840 --> 00:06:03,600
a zurara itir ikɨrɨmɨrir aghuarim iniam.”

161
00:06:03,600 --> 00:06:07,560
Iesus Kaperneamɨn nguibamɨn itir God ko mɨgeir dɨpenimɨn aven ikia,

162
00:06:07,560 --> 00:06:10,800
egha a gumazamizibar sure gamua akar kam me ganɨngi.

163
00:06:10,800 --> 00:06:13,720
Ezɨ suren gumaziba Iesusɨn akar kam baregha,

164
00:06:13,720 --> 00:06:15,960
egha men avɨrim kamaghɨn mɨgɨa ghaze,

165
00:06:15,960 --> 00:06:19,720
“Akar kam e gamima e nɨghnɨzir avɨribagh ami.

166
00:06:19,720 --> 00:06:21,640
Tina akar kam baragham?”

167
00:06:21,640 --> 00:06:24,880
Ezɨ Iesus uan navir averiamɨn aven kamaghɨn fo,

168
00:06:24,880 --> 00:06:28,200
an suren gumaziba puvɨra akar a mɨkemezim mɨgɨa imobi.

169
00:06:28,200 --> 00:06:29,400
Ezɨ a men azara,

170
00:06:29,400 --> 00:06:32,720
“Akar kam ti ian nɨghnɨzir gavgaviba gasɨghasɨsi, o?

171
00:06:32,720 --> 00:06:34,800
Egh ia Gumazibar Otarimɨn ganightɨ,

172
00:06:34,800 --> 00:06:37,520
a nguibar a fomɨra ikezimɨn ua ghuavanaboghtɨ,

173
00:06:37,520 --> 00:06:39,320
eghtɨ ia manmaghɨn nɨghnɨgham?

174
00:06:39,320 --> 00:06:40,560
Godɨn Duam uabɨ,

175
00:06:40,560 --> 00:06:43,200
angamra itir ikɨrɨmɨrim gumazamizibagh anɨdi.

176
00:06:43,200 --> 00:06:46,680
Gumazimɨn gavgavim tong ian akuraghan kogham.

177
00:06:46,680 --> 00:06:47,840
Akar kɨ ia mɨkemezir kaba,

178
00:06:47,840 --> 00:06:49,040
da Godɨn Duamɨn bizim,

179
00:06:49,040 --> 00:06:51,360
da angamra itir ikɨrɨmɨrim ia ganɨdi.

180
00:06:51,360 --> 00:06:53,360
Ezɨ gumazir ian tongɨn itir maba,

181
00:06:53,360 --> 00:06:56,160
me nɨghnɨzir gavgaviba nan itir puvatɨ.”

182
00:06:56,160 --> 00:06:58,340
(Iesus fomɨra iza datɨrɨghɨn,

183
00:06:58,340 --> 00:07:01,000
a nɨghnɨzir gavgavim itir puvatɨzir gumazibagh fo.

184
00:07:01,000 --> 00:07:04,560
Egha a gumazir a isɨ apanibar dafarim darɨghamin kam gɨfo.)

185
00:07:04,560 --> 00:07:06,280
Egha Iesus ua me mɨgei,

186
00:07:06,280 --> 00:07:08,640
“Me nɨghnɨzir gavgavim nan itir puvatɨ,

187
00:07:08,640 --> 00:07:10,200
ezɨ bizir kam bagha,

188
00:07:10,200 --> 00:07:10,960
kɨ ia mɨkeme,

189
00:07:10,960 --> 00:07:13,320
‘Afeziam gavgavim gumazitam danigan koghtɨ,

190
00:07:13,320 --> 00:07:15,840
kamaghɨn gumazir kam na bagh izeghan kogham.’”

191
00:07:15,840 --> 00:07:18,480
Iesus akar kamɨn gun mɨkemegha gɨvazɨma,

192
00:07:18,480 --> 00:07:21,400
an suren gumazir avɨrim anetegha ua ghue,

193
00:07:21,400 --> 00:07:23,260
egha uam a ko aruir puvatɨ.

194
00:07:23,260 --> 00:07:26,280
Ezɨ Iesus kamaghɨn 12 plan suren gumazibar azara,

195
00:07:26,280 --> 00:07:26,920
“Ezɨ ia?

196
00:07:26,920 --> 00:07:29,580
Ia ti uaghan na ategh mangasa?”

197
00:07:29,580 --> 00:07:31,440
Ezɨ Saimon Pita an akam ikara,

198
00:07:31,440 --> 00:07:32,300
“Ekiam,

199
00:07:32,300 --> 00:07:34,620
e tina bagh mangam?

200
00:07:34,620 --> 00:07:35,900
Nɨn akabara,

201
00:07:35,900 --> 00:07:37,920
da zurara itir ikɨrɨmɨrir aghuarim anɨdi.

202
00:07:37,920 --> 00:07:40,060
Ezɨ e nɨghnɨzir gavgavim ikiava,

203
00:07:40,060 --> 00:07:41,880
egha deravɨra kamaghɨn fo,

204
00:07:41,880 --> 00:07:46,140
nɨ gumazir Godɨn damazimɨn bar zuegha arazir kuram nɨn puvatɨzim,

205
00:07:46,140 --> 00:07:47,780
God ua bagha nɨ ginaba.”

206
00:07:47,780 --> 00:07:50,740
Ezɨ Iesus kamaghɨn men akam ikara,

207
00:07:50,740 --> 00:07:52,040
“Manmaghɨn ami?

208
00:07:52,040 --> 00:07:54,480
Kɨ uabɨ ia 12 plan suren gumaziba mɨsefe.

209
00:07:54,480 --> 00:07:56,220
Ezɨ ian tongɨn itir mav,

210
00:07:56,220 --> 00:07:57,300
a duar kuram.”

211
00:07:57,300 --> 00:07:58,940
A Judasɨn mɨgei,

212
00:07:58,940 --> 00:08:00,720
a Saimon Iskariotɨn otarim,

213
00:08:00,720 --> 00:08:02,680
a 12 plan suren gumazibar mav.

214
00:08:02,680 --> 00:08:03,520
Iesus fo,

215
00:08:03,520 --> 00:08:06,680
Judas gɨn a isɨ apanibar dafarim datɨghtɨ me a mɨsueghtɨ,

216
00:08:06,680 --> 00:08:09,560
an aremegham.

