﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:19,420
Yesos-ni enini kóru muluring Ena-Sambatele-nga aku-sipa mele uluma tirim kilia Juda yi-aulima-ni Yesos yu pulu monjuku teku kis-siku buni siring.

2
00:00:19,420 --> 00:00:22,700
Yesos-ni eninindu nimba mele:

3
00:00:22,700 --> 00:00:32,480
“Tata-ni ui yambuma enamanga pali liipa tapunjurum mele ekupu kepe aku-sipa tepa molemú.

4
00:00:32,480 --> 00:00:37,320
Na aku-sipu Sambat-enamanga kongun teliuko.”

5
00:00:37,320 --> 00:00:38,500
nirim.

6
00:00:38,500 --> 00:00:47,240
Yu-ni aku nirim kilia piliiku kene Juda yi-aulima-ni ‘Yesos yu aima kamu topu konjumulú.’

7
00:00:47,240 --> 00:00:51,580
niku piliiku kupulanum te koruku muluring.

8
00:00:51,580 --> 00:01:00,120
Ui Sambat-enaliinga ung-manele topa pula turumeliinga piliiku yu arerembi kolku kene;

9
00:01:00,120 --> 00:01:03,400
penga “Pulu Yili yunga lapa.”

10
00:01:03,400 --> 00:01:08,340
nirimeliinga yu ‘Pulu Yili-kene kapula-kapula molembulu.’

11
00:01:08,340 --> 00:01:14,720
nimba nirimeliinga yu kamu arerembi kolku yu toku kunjingí tiring.

12
00:01:14,720 --> 00:01:18,680
Yesos-ni eninindu pundu topa nimba mele:

13
00:01:18,680 --> 00:01:22,080
“Na-ni eni aima sika nimbu siker:

14
00:01:22,080 --> 00:01:27,660
“Málale-ni yu-yunu uluma kapula naa telemú temba.

15
00:01:27,660 --> 00:01:33,980
Yunga Lapale-ni telemú mele kanupa kene manda lepa telemú.

16
00:01:33,980 --> 00:01:38,520
Lapale-ni telemú uluma mindi Málale-ni telemú.”

17
00:01:38,520 --> 00:01:39,660
niker.

18
00:01:39,660 --> 00:01:41,320
Nambimuna,

19
00:01:41,320 --> 00:01:49,800
Lapale-ni Málale numanu monjupaliinga yu-ni telemú mele pali Málale liipa ora silimú.

20
00:01:49,800 --> 00:01:53,920
Yi tepa kaí tímu akili mandupa.

21
00:01:53,920 --> 00:02:05,860
Aima sika penga eni aima kanuku numanu pulele liiku mundungí ulu-tondulu olandupama Lapale-ni Málale liipa ora simba.

22
00:02:05,860 --> 00:02:08,980
Akili nambi-sipa wendu ombáye?

23
00:02:08,980 --> 00:02:16,300
Lapale-ni yambu kulúlima topa makinjipa kene ‘Kona molangi!’

24
00:02:16,300 --> 00:02:21,460
nilimú mele aku-sipa Málale-ni yambu kulúlima ‘Kona pangi!’

25
00:02:21,460 --> 00:02:25,180
nimba piliilimú yambuma tepa kona liilimú.

26
00:02:25,180 --> 00:02:28,100
Ung te wasie i-sipa mele:

27
00:02:28,100 --> 00:02:37,740
‘Yambuma-ni Lapale-nga bili paka tonjilimele mele Málalenga bili aku-siku paka tonjangi!’

28
00:02:37,740 --> 00:02:46,740
nimba Lapale-ni kot piliipa yambuma naa apurupa kot piliili kongun akili Málale sirim.

29
00:02:46,740 --> 00:02:48,180
Akiliinga,

30
00:02:48,180 --> 00:02:57,720
yambuma Málalenga bili paka naa tonjilimele yambuma aku-siku Málale liipa yandu mundurum Lapalenga bili kepe paka naa tonjilimeleko.

31
00:02:57,720 --> 00:03:09,140
5:24-29 Pulu Yili-nga Málale-ni Kona Molupa Mindi Puli Ulu-Pulele Silimú Temanele

32
00:03:09,140 --> 00:03:13,000
“Na-ni enindu aima sika nimbu siker:

33
00:03:13,000 --> 00:03:15,320
“Nanga ungele piliiku,

34
00:03:15,320 --> 00:03:20,100
na liipa mundurum-na urundu yili ‘Yu sika Pulu Yili.’

35
00:03:20,100 --> 00:03:29,320
niku tondulu munduku piliilimili yambuma kona molupa mindi puli ulu-pulele enini-kene pelemú.

36
00:03:29,320 --> 00:03:36,740
Penga kot-enale wendu ombá kene enini kot-na naa angiliingíko.

37
00:03:36,740 --> 00:03:47,140
Yambu kanuma kululi ulu-pulele pelemú kupulanumele munduku kelku kona molupa mindi puli kupulanum-na pulimelé.”

38
00:03:47,140 --> 00:03:48,260
niker.

39
00:03:48,260 --> 00:03:52,020
Na-ni enindu aima sika nimbu siker:

40
00:03:52,020 --> 00:03:56,800
“Ena wendu ombále ekupu kórunga wendu um.

41
00:03:56,800 --> 00:04:03,620
Ena kaniliinga Pulu Yili-nga Málunga ungele kululi yambuma piliingí.

42
00:04:03,620 --> 00:04:10,980
Kanu-kene yunga ungele ‘Sika’ niku piliiku liingí yambuma kona mulungí.”

43
00:04:10,980 --> 00:04:13,400
niker.

44
00:04:13,400 --> 00:04:25,500
˻Mélema˼ kona mululi ulu-pulele Lapale-kene pelemú mele aku-sipa Lapale-ni ‘˻Mélema˼ kona mululi ulu-pulele Málale-kene pípili.’

45
00:04:25,500 --> 00:04:26,960
nirimko.

46
00:04:26,960 --> 00:04:37,280
Málale yu Mania Omba Mana-Yi Au Talurum Yili molemáliinga Lapale-ni ‘Málale yambumanga kot piliipili.’

47
00:04:37,280 --> 00:04:39,860
nimba nambale sirim.

48
00:04:39,860 --> 00:04:46,980
“Akiliinga-pe akiliinga-mindi eni numanu pulele liiku naa mundangi!

49
00:04:46,980 --> 00:04:48,360
Nambimuna,

50
00:04:48,360 --> 00:04:50,460
ena te wendu ombá,

51
00:04:50,460 --> 00:04:56,920
ena kaniliinga yambu ónu-koleana pelemeléma-ni Málunga ungele piliiku kene,

52
00:04:56,920 --> 00:05:00,940
ónu-koleale munduku kelku wendu ungí.

53
00:05:00,940 --> 00:05:12,380
Kanu-kene lomburuku ola mulungí yambumanga ui ma-koleana kona molku kene teku konjuku muluring yambuma kona mulungí;

54
00:05:12,380 --> 00:05:20,260
ui ma-koleana teku kis-siku muluring yambuma penga kot-na angiliiku kene mindili nungí.

55
00:05:20,260 --> 00:05:24,260
“Na-nanu ulu te manda naa tembu.

56
00:05:24,260 --> 00:05:31,200
Tata-ni nilimú mele piliipuliinga yambumanga kot-ma apurupu piliiliu.

57
00:05:31,200 --> 00:05:34,240
‘Na-nanu numanu sambu!’

58
00:05:34,240 --> 00:05:36,920
nimbu uluma naa tepu,

59
00:05:36,920 --> 00:05:40,740
‘Na liipa mundurum yili numanu sipili.’

60
00:05:40,740 --> 00:05:47,060
nimbu uluma teliáliinga kot sumbi-sipu piliipu apurupu konjiliu.”

61
00:05:47,060 --> 00:05:50,120
˻nirim.˼

62
00:05:50,120 --> 00:05:56,240
5:31-47 Yambu Mare-ni Yesos Molupa Tirim Kanuring Mele Niku Siring Temanele

63
00:05:56,240 --> 00:06:02,500
“Sika na moliu mele na-nanu nimbu sindu lem ‘Gólu tokum-nje.’

64
00:06:02,500 --> 00:06:05,200
niku pilííngi lem kapula.

65
00:06:05,200 --> 00:06:09,600
Yi te-ni lupa na moliu mele nimba silimú,

66
00:06:09,600 --> 00:06:15,240
akili na piliikerale nandu nilimále aima sika nilimú,

67
00:06:15,240 --> 00:06:16,760
‘Gólu tokum.’

68
00:06:16,760 --> 00:06:18,680
manda naa ningí.

69
00:06:18,680 --> 00:06:20,620
“˻Yi-aulima,

70
00:06:20,620 --> 00:06:25,120
˼ eni yi mare ˻No-Liinjili˼ Jon mulurumna “Pai.”

71
00:06:25,120 --> 00:06:31,460
niku liiku munduring kene yu-ni na sika moliu mele nimba sirim.

72
00:06:31,460 --> 00:06:38,740
Mana-yambu te-ni na moliu mele yambuma nimba sipa “Sika nikem.

73
00:06:38,740 --> 00:06:41,240
Sika aku-sipa molemú.”

74
00:06:41,240 --> 00:06:46,080
nim lem na numanu pulele liipu naa mundupu,

75
00:06:46,080 --> 00:06:47,460
‘Ulu te mólu.’

76
00:06:47,460 --> 00:06:49,040
nimbu piliiliu,

77
00:06:49,040 --> 00:06:56,940
akiliinga-pe ‘Pulu Yili-ni enini tepa liipa mindili nolkemela kupulanum-na wendu liipili.’

78
00:06:56,940 --> 00:07:01,720
nimbu Jon-ni nandu nirim mele eni nimbu siker.

79
00:07:01,720 --> 00:07:08,900
Jon-ni kongun tirimeliinga yu kamaye mele nomba yambuma pa tinjirim.

80
00:07:08,900 --> 00:07:16,720
Kanu-kene laye-kolo eni numanu siku pa tinjirim pa tili kanuna muluring.

81
00:07:16,720 --> 00:07:25,420
“Akiliinga-pe Jon-ni na liipa tapunjupa na moliu mele eni nimba sirim mele mandupa.

82
00:07:25,420 --> 00:07:32,500
Ulu te na moliu mele liipa tapunjupa liipa ora silimú mele ola-kilia.

83
00:07:32,500 --> 00:07:37,800
Tata-ni “Ulu-tonduluma teku pora sani.”

84
00:07:37,800 --> 00:07:43,060
nimba na sirim ulu-tondulu teliu kanuma-ni na liipa tapunjupa,

85
00:07:43,060 --> 00:07:45,220
Tata-ni na “Pui!”

86
00:07:45,220 --> 00:07:50,480
nimba liipa mundurum mele eni liipa ora silimú.

87
00:07:50,480 --> 00:07:52,880
Tata-ni na “Pui!”

88
00:07:52,880 --> 00:08:02,860
nimba liipa mundurum-na urundele-ni kepe nanga nimba para sinjiliele molupa na moliu mele nimba sirim.

89
00:08:02,860 --> 00:08:09,460
Eni yunga kerina ung nirim-ma walsekale kepe kumele-ni naa piliiku,

90
00:08:09,460 --> 00:08:13,520
yunga kumbi-kerale mongale-ni naa kanuring.

91
00:08:13,520 --> 00:08:16,100
Ung te wasie kepe.

92
00:08:16,100 --> 00:08:21,440
Tata-ni liipa mundurum yilinga ungele “Gólu tokum.”

93
00:08:21,440 --> 00:08:28,700
niku piliilimiláliinga yu liipa mundurum Lapale-nga ungele eninga numanumanga naa pelemú.

94
00:08:28,700 --> 00:08:37,440
‘Pulu Yili-nga bukna ung molemále-ni oliu taki-taki kona molupu mindi pumulú ulu-pulele simba.’

95
00:08:37,440 --> 00:08:40,440
niku mimi-siku kanolemele.

96
00:08:40,440 --> 00:08:46,420
Mimi-siku kanolemele buk akili-ni na moliu mele nimba silimú

97
00:08:46,420 --> 00:08:52,360
akiliinga-pe ‘Kona molupu mindi pumulú ulu-pulele liamili!’

98
00:08:52,360 --> 00:08:53,560
naa niku,

99
00:08:53,560 --> 00:08:55,900
na moliuna ‘naa omulú.’

100
00:08:55,900 --> 00:08:58,700
niku karaye telemele.

101
00:08:58,700 --> 00:09:06,240
“‘Yambuma-ni na kape niku nanga bili paka tunjingí kene na auliele molambu!’

102
00:09:06,240 --> 00:09:09,080
nimbu aku naa teliu.

103
00:09:09,080 --> 00:09:12,940
Eni molemele mele na-ni piliiliu.

104
00:09:12,940 --> 00:09:20,120
‘Pulu Yili numanu munjuli ulu-pulele eni-kene naa pelemú’ nimbu piliiliu.

105
00:09:20,120 --> 00:09:26,080
Nanga Tata-ni na namba sipa yunga kongunale ‘tenji-pui!’

106
00:09:26,080 --> 00:09:34,560
nimba na liipa mundurum-na urundu akiliinga-pe nanga ungele eni naa piliiku liilimele.

107
00:09:34,560 --> 00:09:46,000
Akiliinga-pe yambu te-ni yu-yunu namba liipa omba kongun telkanje yambu akiliinga ungele piliiku liilkemela.

108
00:09:46,000 --> 00:09:50,500
Eni-enini anju-yandu ‘bi mulupili!’

109
00:09:50,500 --> 00:09:51,340
niku,

110
00:09:51,340 --> 00:09:57,260
Pulu Yi tiluele mindi molemú akili-ni eninga bi ‘paka tunjupili!’

111
00:09:57,260 --> 00:10:04,200
naa nilimele lem na moliu mele nimbu siliu ungele ‘Sika nikem.’

112
00:10:04,200 --> 00:10:07,200
niku nambi-siku piliingíye?

113
00:10:07,200 --> 00:10:20,720
“Akiliinga-pe ˻na-kene˼ teku kis-silimelaliinga ‘Pulu Yili-nga kot-enale wendu ombá kene Tata-ni kot piliipa mulupili na-ni nanu kot tenjimba.’

114
00:10:20,720 --> 00:10:22,540
niku naa piliai!

115
00:10:22,540 --> 00:10:27,160
‘Moses-ni eni liipa tapunjupa tepa liimba.’

116
00:10:27,160 --> 00:10:32,600
niku piliilimili yi kanili-ni eninga kot tenjimba.

117
00:10:32,600 --> 00:10:41,540
Moses-ni na ombu molumbu mele buk turum kilia eni ‘Moses-ni nirim ungma sika nirim.’

118
00:10:41,540 --> 00:10:46,700
niku piliilkimilanje nanga ungele kepe ‘Sika nikem.’

119
00:10:46,700 --> 00:10:48,860
niku piliilkimilá.

120
00:10:48,860 --> 00:10:55,320
Akiliinga-pe yu-ni nanga temani bukna turumele ‘Sika nikem.’

121
00:10:55,320 --> 00:11:00,960
niku naa piliilimiláliinga nanga ung nikerale ‘Sika nikem.’

122
00:11:00,960 --> 00:11:03,780
niku nambi-siku piliingíye?”

123
00:11:03,780 --> 00:11:07,600
nimba Yesos-ni nirim.

