﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:16,200
[Yesos kene yu lumbili anduli yi yupuku kene] enini yunga lumbili anduli yi wema muluringna yandu oku,

2
00:00:16,200 --> 00:00:23,360
yambu aima pulele akuna kakapu teku máku toku muluring kanuring.

3
00:00:23,360 --> 00:00:34,060
Pulu Yili-nga ung-manimanga puluma piliiku ung-bo tunjuring yima-ni Yesos lumbili anduli yi wema kene ung niku,

4
00:00:34,060 --> 00:00:38,840
ung mare walsiku piliiku muluring kanuringko.

5
00:00:38,840 --> 00:00:52,060
Yesos urum kene kanuku kene máku toku muluring yambu kanuma suru lakuku niku yu urumna lkisiku oku yunundu “[Auliele,]

6
00:00:52,060 --> 00:00:53,740
nu okunuye?”

7
00:00:53,740 --> 00:00:54,920
niring.

8
00:00:54,920 --> 00:01:02,380
Kanu-kene yu-ni eninindu “Eni ung nambulka ungele tombulku nikimiliye?”

9
00:01:02,380 --> 00:01:04,640
nimba walsurum kene

10
00:01:04,640 --> 00:01:11,720
máku toku muluring yambu kanumanga yi te-ni pundu topa yunundu nimba mele:

11
00:01:11,720 --> 00:01:13,980
“Ung-Bo Tunjuliele,

12
00:01:13,980 --> 00:01:26,220
nanga kangale kuru te yunga numanuna molemáliinga ung manda naa nilimú akiliinga nu mullu [nimbu piliipu] membu úndu.

13
00:01:26,220 --> 00:01:36,400
Kurale-ni kangale wale marenga ambulupa kene yu topa mania mundulimú kene keri apapu memba,

14
00:01:36,400 --> 00:01:39,580
guma kenu-keru liipa aku telemú.

15
00:01:39,580 --> 00:01:48,240
Nu lumbili andúlimandu temani akili topu sipu enini kuru kanili ‘Toku makurangi.’

16
00:01:48,240 --> 00:01:54,220
nimbu mawa tindu akiliinga-pe enini kapula naa tíngi.”

17
00:01:54,220 --> 00:01:55,420
nirim.

18
00:01:55,420 --> 00:02:03,920
Aku-sipa nirim-na piliipa kene Yesos-ni yambuma [ung-mura sipa kene] nimba mele:

19
00:02:03,920 --> 00:02:11,280
“Ekupu molemele yambuma eni [‘Pulu Yili-ni uluma sika kapula temba.’

20
00:02:11,280 --> 00:02:15,640
niku] tondulu munduku naa piliilimili yambuma,

21
00:02:15,640 --> 00:02:18,340
na eni-kene molupu,

22
00:02:18,340 --> 00:02:29,360
ena nambi-sili molupu ung-bo tonjupu mani sipu ulu mare liipu ora simbu kene mimi-siku piliingíye?

23
00:02:29,360 --> 00:02:32,560
[Na eni-kene enembu tokum.]”

24
00:02:32,560 --> 00:02:37,520
nimba kene “Na moliuna kangale meku wai.”

25
00:02:37,520 --> 00:02:38,940
nirim kene

26
00:02:38,940 --> 00:02:42,800
kangale yunu mulurumna meku uring.

27
00:02:42,800 --> 00:02:58,620
Meku uring kene [kangalenga numanuna mulurum] kurale-ni Yesos kanupa kene kangale topa mania mundurum kene kangale kimbu kima miye mundupa keri apapu mirim.

28
00:02:58,620 --> 00:03:06,020
Aku-sipa tirim-na kanupa kene Yesos-ni kangalenga lapa walsipa nimba mele:

29
00:03:06,020 --> 00:03:10,480
“Kangale kuru ili te-kene pulu monjurumuye?”

30
00:03:10,480 --> 00:03:11,700
nirim.

31
00:03:11,700 --> 00:03:14,000
Lapa-ni nimba mele:

32
00:03:14,000 --> 00:03:19,340
“Yunu koela anumu-ni mirim kene aku-sipa tirim.

33
00:03:19,340 --> 00:03:25,240
Ena puleliinga yunu kopari topa tepina topa mundupa,

34
00:03:25,240 --> 00:03:36,020
nona topa mundupa telemáliinga nu-ni kapula liiku tapunjuni lem oliu kondu kolkunu liiku tapunjui.”

35
00:03:36,020 --> 00:03:37,360
nirim.

36
00:03:37,360 --> 00:03:40,180
Yesos-ni nimba mele:

37
00:03:40,180 --> 00:03:45,840
“Nu-ni nambimuna “Kapula liiku tapunjuni mola móluye?”

38
00:03:45,840 --> 00:03:47,560
nikinuye?

39
00:03:47,560 --> 00:03:51,200
‘Na-ni nu kapula liipa tapunjumba.’

40
00:03:51,200 --> 00:03:57,740
niku tondulu munduku pilíínu lem uluma pali sika wendu ombá.”

41
00:03:57,740 --> 00:03:58,820
nirim.

42
00:03:58,820 --> 00:04:08,460
Yesos-ni aku-sipa nirim piliipa kene kangalenga lapa-ni tondulu nangale topa nimba kene nimba mele:

43
00:04:08,460 --> 00:04:12,780
“Na-ni ‘sika nu-ni liiku tapunjuni.’

44
00:04:12,780 --> 00:04:25,160
nimbu piliiker akiliinga-pe ‘Sika’ nimbu piliiker ungele tondulu mundupu ambulumbu mele manda naa tekemaliinga ‘Sika.’

45
00:04:25,160 --> 00:04:28,300
nimbu piliiker mele ‘tondulu pupili.’

46
00:04:28,300 --> 00:04:31,020
nikunu liiku tapunjui.”

47
00:04:31,020 --> 00:04:32,220
nirim.

48
00:04:32,220 --> 00:04:45,120
[Kanu-kene] yambuma kanungíndu lkisiku sukundu-sukundu ungí uring kanupa kene Yesos-ni kurale ung-mura sipa kene nimba mele:

49
00:04:45,120 --> 00:04:47,080
“Keri pipi sikunu,

50
00:04:47,080 --> 00:04:49,920
kum pipi sikunu tellu kurale,

51
00:04:49,920 --> 00:04:53,680
kangalenga numanuna oku wendu pukunu,

52
00:04:53,680 --> 00:04:57,240
alsuku aima naa okunu mului.

53
00:04:57,240 --> 00:04:58,900
Kamu pui!”

54
00:04:58,900 --> 00:05:00,480
nirim kene

55
00:05:00,480 --> 00:05:13,820
kurale-ni kangale tondulu topa mania mundurum kene yunu kimbu kima miye mundurum kene kurale ke nimba yunga numanuna wendu urum.

56
00:05:13,820 --> 00:05:23,740
Kanu-kene kangale yunu kolupa lirim mele lirim-na kanuku kene yambu pulele-ni “Yu kulum lem.”

57
00:05:23,740 --> 00:05:25,500
niring.

58
00:05:25,500 --> 00:05:34,660
Akiliinga-pe Yesos-ni yunga kili ambulupa kene yunu ola liirim kene ola angiliirim.

59
00:05:34,660 --> 00:05:58,600
[Kanu-kene Yesos-ni kurale topa makurupa pora sipa kene] lkuna lkundu [yu lumbili andúlima kene wasie] purum kene yu lumbili andúlima enini Yesos kene wasie eni-enini molku kene yunu walsiku piliiku kene niku mele:

60
00:05:58,600 --> 00:06:02,760
“Kuru akili oliu-ni nambimuna kapula naa topu makurúmuluye?”

61
00:06:02,760 --> 00:06:04,060
niring kene

62
00:06:04,060 --> 00:06:07,200
Yesos-ni pundu topa nimba mele:

63
00:06:07,200 --> 00:06:19,020
“Ulu ili mele temulundu (langi mi panjupu naa nombu) Pulu Yili-kene popu topu mawa temuláli-ni mindi kapula temulú.

64
00:06:19,020 --> 00:06:21,680
We kapula naa temulále.”

65
00:06:21,680 --> 00:06:23,260
nirim.

