﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:12,500
Ulsulam-ui muni-poluna kolea tangurum kene Pulu Yili popu tunjuring yi-aulima kene,

2
00:00:12,500 --> 00:00:15,160
Juda-yambumanga tápu-yima kene,

3
00:00:15,160 --> 00:00:20,600
Pulu Yili-nga ung-manimanga puluma piliiku ung-bo tunjuring yima kene,

4
00:00:20,600 --> 00:00:23,200
kanjoll-yi kanuma pali,

5
00:00:23,200 --> 00:00:33,700
[Yesos-nga kotele piliiku pora siku kene] enini pali [yunu-kene tingí mele] wai toku niku panjiring.

6
00:00:33,700 --> 00:00:37,420
Aku-siku niku panjiku kene yunu liiku,

7
00:00:37,420 --> 00:00:38,280
ka siku,

8
00:00:38,280 --> 00:00:39,640
meku puku,

9
00:00:39,640 --> 00:00:45,680
[Rom-gapman yi-nuim] Paillet mulurumna meku puku kot tinjiring.

10
00:00:45,680 --> 00:00:52,640
Paillet-ni [Yesos-nga kotele piliipa kene] yunu walsipa kene nimba mele:

11
00:00:52,640 --> 00:00:57,380
“Nu Juda-yambumanga yi nuim kingele mola móluye?”

12
00:00:57,380 --> 00:00:58,600
nirim.

13
00:00:58,600 --> 00:01:02,100
Yesos-ni pundu topa kene nimba mele:

14
00:01:02,100 --> 00:01:04,580
“Sika nikinu.

15
00:01:04,580 --> 00:01:05,540
Akili na.”

16
00:01:05,540 --> 00:01:06,840
nirim.

17
00:01:06,840 --> 00:01:19,520
Pulu Yili popu tunjuring yi-aulima-ni Yesos kot tenjiku Paillet-ndu [gólu toku] ung pulele Yesos-kene ningíndu “Yunu tepa kis-silimú.”

18
00:01:19,520 --> 00:01:22,300
niku yunu kot tinjiring.

19
00:01:22,300 --> 00:01:27,340
Aku-siku niringeliinga Paillet-ni Yesos-ndu nimba mele:

20
00:01:27,340 --> 00:01:36,160
“Nu ulu kis pulele tirinu nikimili akili nunu piliikunu kene ung te pundu tokunu naa nikinuye?”

21
00:01:36,160 --> 00:01:37,380
nirim.

22
00:01:37,380 --> 00:01:52,960
Akiliinga-pe Yesos-ni [yu tepa kis-sirim niring mele] pundu topa ung te aima naa nimba [we angiliirim-na kanupa kene] Paillet mini-wale mundupa numanu pulele liipa mundurum.

23
00:01:52,960 --> 00:01:55,820
[Yesos kot tenjiku molangi,]

24
00:01:55,820 --> 00:01:56,900
yi te,

25
00:01:56,900 --> 00:01:58,940
yunga bili Barapas,

26
00:01:58,940 --> 00:02:07,220
yunu kene yi mare kene ‘Rom-gapmanale-ni oliu Juda-yambuma naa nukupili.’

27
00:02:07,220 --> 00:02:15,680
niku ui Rom-gapmanale-kene ele teku kene yambu mare toku kunjuringeliinga ka-lkuna piring.

28
00:02:15,680 --> 00:02:38,260
[Puniemanga taki-taki Juda-yambuma-ni kolea-auli Jerusallem oku akuna sukundu] Pulu Yili-ni eninga anda-kolepalima Naa Topa Ola We Omba Purum mele piliingíndu langi nuring enama wendu urum kene enini ka-lkuna pirim yi te bi leku ‘Wendu liiku mundui.’

29
00:02:38,260 --> 00:02:46,980
niku mawa tiring kene [Rom-gapman yi-nuimele-ni] yi kanili wendu liipa yambuma sirim.

30
00:02:46,980 --> 00:02:59,480
[Rom yi-nuimele-ni ena kanili wendu urum-na aku tirim akili piliiku kene] yambuma oku yunundu mawa teku kene niku mele:

31
00:02:59,480 --> 00:03:08,020
“Ui puniemanga taki-taki ena ilinga tellu kanu-mele ekupu kepe aku-sikunu teyo.”

32
00:03:08,020 --> 00:03:09,900
niring.

33
00:03:09,900 --> 00:03:16,040
Aku-siku niring piliipa kene Paillet-ni eninindu walsipa kene nimba mele:

34
00:03:16,040 --> 00:03:21,240
“‘Juda-yambumanga yi nuim kingele wendu liipu eni sambu.’

35
00:03:21,240 --> 00:03:23,180
niku piliikimiliye?”

36
00:03:23,180 --> 00:03:24,560
nirim.

37
00:03:24,560 --> 00:03:48,660
[We-yambuma-ni Juda-yambumanga yi-aulima munduku kelku eninga ungma liiku su siku Yesos-nga ungele mindi piliiku yunu lumbili anduringeliinga] Pulu Yili popu tunjuring yi-aulima-ni Yesos-kene numanu kis panjiku kene kot tinjiringele piliipa kene Paillet-ni aku-sipa nirim.

38
00:03:48,660 --> 00:03:58,940
Akiliinga-pe Pulu Yili popu tunjuring yi-aulima-ni we-yambuma kundi toku kene niku mele:

39
00:03:58,940 --> 00:04:01,100
“‘Yesos mólu.

40
00:04:01,100 --> 00:04:04,060
Barapas wendu liipa sipili.’

41
00:04:04,060 --> 00:04:05,000
niai!”

42
00:04:05,000 --> 00:04:06,360
niring.

43
00:04:06,360 --> 00:04:14,480
Kanu-kene [yambuma-ni] aku-siku niring-na piliipa kene Paillet-ni eninindu nimba mele:

44
00:04:14,480 --> 00:04:21,980
“Aku lem ‘Judamanga yi nuim kingele’ nilimele akili nambi teambunje?”

45
00:04:21,980 --> 00:04:23,960
nimba walsurum kene

46
00:04:23,960 --> 00:04:26,940
enini tondulu munduku niku mele:

47
00:04:26,940 --> 00:04:29,060
“Yunu kulupili,

48
00:04:29,060 --> 00:04:32,480
unji-perana [toku] ku toku panjui!”

49
00:04:32,480 --> 00:04:33,860
niring.

50
00:04:33,860 --> 00:04:39,160
Aku-siku niring piliipa kene yu-ni eninindu nimba mele:

51
00:04:39,160 --> 00:04:41,700
“Akili nambimunaye?

52
00:04:41,700 --> 00:04:45,500
Yunu mong nambulka mong te líímuye?”

53
00:04:45,500 --> 00:04:46,860
nirim.

54
00:04:46,860 --> 00:04:53,000
Akiliinga-pe enini [alsuku] aima tondulu munduku niku mele:

55
00:04:53,000 --> 00:04:54,460
“Mólu!

56
00:04:54,460 --> 00:04:56,500
Yunu kulupili,

57
00:04:56,500 --> 00:04:59,740
unji-perana [toku] ku toku panjui!”

58
00:04:59,740 --> 00:05:00,940
niring.

59
00:05:00,940 --> 00:05:07,920
Kanu-kene Paillet-ni ‘Yambuma tepu numanu kaí panjambu.’

60
00:05:07,920 --> 00:05:12,800
nimba kene yi Barapas ka-lkuna wendu liipa enini sirim.

61
00:05:12,800 --> 00:05:19,640
[Aku tepa kene] Yesos liipa [yunga ami-yima] sipa kene nimba mele:

62
00:05:19,640 --> 00:05:25,980
“Yunu ka-pulsa-ni toku kene penga ‘Unji-perana kulupili.’

63
00:05:25,980 --> 00:05:33,900
niku meku puku unji-perana [toku] ku toku panji-pai.”

64
00:05:33,900 --> 00:05:34,760
nirim.

65
00:05:34,760 --> 00:05:53,440
Rom Ami-Yima-ni Yesos Ung-Taka Tunjuring. Ung-Taka Tonjuku Kene “Kulupili.” Niku Meku Puring Temanele

66
00:05:53,440 --> 00:06:10,360
Kanu-kene [Rom] ami-yima-ni Yesos liiku gapman yi-nuimele pirim lku auli akuna sukundu yambuma liiku máku turing koleana puku kene,

67
00:06:10,360 --> 00:06:17,000
eninga ami-talape-yima pali “[Yesos ya molemúna] sukundu-sukundu wai.”

68
00:06:17,000 --> 00:06:18,320
niring.

69
00:06:18,320 --> 00:06:24,340
Akuna oku kene ‘Yunu yi nuim king te mele mulupili.’

70
00:06:24,340 --> 00:06:35,780
niku mulumbale kunduli kaí te pakunjuku unji-ka koko mulurum te liiku mulkapiye teku kene ‘Yi nuim kingeliinga wanie-kraonele.’

71
00:06:35,780 --> 00:06:38,520
niku pengína panjuku,

72
00:06:38,520 --> 00:06:48,520
penga yunu [ung-taka tonjuku] bili we gólu toku paka tonjiku “Juda-yambumanga yi nuim kingele,

73
00:06:48,520 --> 00:06:50,560
nu angiliikunuye?”

74
00:06:50,560 --> 00:06:51,700
niku

75
00:06:51,700 --> 00:07:03,280
[kolu-kimbulú te liiku kene] yunga pengí imuna kimbulú-ni tu-pui-upui teku kene kumbi-kerina lkambe toku kanjuku,

76
00:07:03,280 --> 00:07:14,560
yunu angiliirimna oku koporungu languku tamalu peku yunu we gólu toku kape niku bi paka tunjuring.

77
00:07:14,560 --> 00:07:21,240
Yesos Turing Kulurum Kene Ónu Tiring Temanele

78
00:07:21,240 --> 00:07:33,320
Yesos Unji-Perana Ola [Toku] Ku Toku Panjiring. Unji-Perana Pípili Juda-Yambuma-ni Yunga Ung-Taka Tunjuring Temanele

79
00:07:33,320 --> 00:07:53,960
Yunu aku-siku ung-taka tonjuku pora siku kene mulumbale kunduliele posuku wendu liiku yunga ui panjurum mulumbalema alsuku panjinjiku kene “Yunu unji-perana kulupili unji-perana [topu] ku topu panju-pamulu.”

80
00:07:53,960 --> 00:07:57,680
niku yunu liiku ulsukundu meku puring.

81
00:07:57,680 --> 00:08:04,420
[Rom ami-yima-ni Yesos Jerusallem pala ulsukundu meku pungí puku kene,]

82
00:08:04,420 --> 00:08:07,120
kolea Sairini yi te,

83
00:08:07,120 --> 00:08:12,080
yu Alleksenda kene Rupas-selenga lapa Saimon,

84
00:08:12,080 --> 00:08:26,160
yunu Jerusallem pumba urum kene kanuku kene yunu ambolku liiku ka-mele siku kene Yesos-nga unji-perale “Liiku tapunjikunu liiku minjui!”

85
00:08:26,160 --> 00:08:29,060
niku siring.

86
00:08:29,060 --> 00:08:34,260
Pukuliinga kolea Golkota Yesos meku puku akuna muluring.

87
00:08:34,260 --> 00:08:39,360
(Golkotanga ung-pulele ‘pengí-ombele lili koleale’.)

88
00:08:39,360 --> 00:08:42,420
[Yesos akuna meku puku kene,

89
00:08:42,420 --> 00:08:44,820
‘Yambuma mindili naa nangi.’

90
00:08:44,820 --> 00:08:54,700
niku] no-waen-na sukundu marasin ‘mo’ nili te munduku nusiring no-waen akili ‘Yunu nupili.’

91
00:08:54,700 --> 00:08:56,300
niku,

92
00:08:56,300 --> 00:09:00,260
siring akiliinga-pe Yesos-ni naa liipa nurum.

93
00:09:00,260 --> 00:09:10,280
Kanu-kene [ami-yima-ni] yunu unji-perana ola [toku] ku toku panjiku kene unjele liiku ola angnjiring.

94
00:09:10,280 --> 00:09:12,540
Aku-siku teku kene,

95
00:09:12,540 --> 00:09:25,600
yunga mulumbale [ui posuku wendu liiku nusuringma] moke tingíndu enini lupa-lupa liingíndu ku-kas teku piliiku kene penga mulumbalema liiring.

96
00:09:25,600 --> 00:09:32,600
Ena topa ena nain killok tirim kene yunu unji-perana panjiring.

97
00:09:32,600 --> 00:09:36,420
‘Yunu mong liirim mele yambuma kanangi.’

98
00:09:36,420 --> 00:09:37,480
niku

99
00:09:37,480 --> 00:09:41,660
YI ILI JUDA-YAMBUMANGA YI NUIM KINGELE

100
00:09:41,660 --> 00:09:46,100
niku bi toku unjina olakundu munjuring.

101
00:09:46,100 --> 00:09:55,720
Ele tokulu mélema wa liiringli yi tale kene wasie unji tálenga [toku] ku toku panjiringko.

102
00:09:55,720 --> 00:10:00,160
Te Yesos-nga ki-bokundu [toku] ku toku,

103
00:10:00,160 --> 00:10:04,520
te ki-tarukundu [toku] ku toku panjiring.

104
00:10:04,520 --> 00:10:18,580
([Yesos kene wa-yi tale wasie unji-pera yupukunga [toku] ku toku panjiringeliinga] ung te ui Asaya-ni nimba bukna turum molemú akili wendu urum.

105
00:10:18,580 --> 00:10:21,180
Ung akili i-sipa mele:

106
00:10:21,180 --> 00:10:25,700
“Yunu kepe gapman ung-manima pula toku

107
00:10:25,700 --> 00:10:29,240
teku kis-siku mong liili yambuma kene

108
00:10:29,240 --> 00:10:31,340
liiku tere linjiring.”

109
00:10:31,340 --> 00:10:32,720
nirim.)

110
00:10:32,720 --> 00:10:43,520
Akuna oku puring yambuma-ni Yesos [kanuku kis piliiku kene yunu] ung-taka tonjuku ung-mura siku niku mele:

111
00:10:43,520 --> 00:10:45,220
“Aa!

112
00:10:45,220 --> 00:10:53,820
“Lku-tembollale tekisipu kene alsupu kongun ki-mong yupuku omba pupili takupu liimbu.”

113
00:10:53,820 --> 00:10:55,180
nirinu yili,

114
00:10:55,180 --> 00:10:56,680
‘Naa kolumbu.’

115
00:10:56,680 --> 00:11:01,760
nikunu nu-nunu teku liikunu unji-perana mania ui.”

116
00:11:01,760 --> 00:11:02,940
niring.

117
00:11:02,940 --> 00:11:19,300
Aku-sikuko Pulu Yili popu tunjuring yi-aulima kene Pulu Yili-nga ung-manimanga puluma piliiku ung-bo tunjuring yima kene enini kepe yunu ung-taka tonjuku kene niku mele:

118
00:11:19,300 --> 00:11:24,420
“Yunu yambu wema ‘Naa kolangi.’

119
00:11:24,420 --> 00:11:28,580
nimba tepa liirim akiliinga-pe yu-yunu ‘Naa kolumbu.’

120
00:11:28,580 --> 00:11:31,720
nimba manda tepa naa liikimu.

121
00:11:31,720 --> 00:11:37,980
Yunu sika Pulu Yili-ni oliu ‘Nokupa konjumba yi te liipu mundumbu.’

122
00:11:37,980 --> 00:11:43,060
ui nimba makó turum yi-nuim Kraisele omba molupa,

123
00:11:43,060 --> 00:11:52,000
yunu sika oliu Isrel-yambumanga yi nuim kingele molemú lem yunu unji-perana mania upili.

124
00:11:52,000 --> 00:12:00,680
Yunu mania ombá kanupu kene ‘Yunu sika Pulu Yili-ni makó topa liipa mundurum yi-nuim Kraisele.

125
00:12:00,680 --> 00:12:04,420
Yunu sika oliunga yi nuim kingele.’

126
00:12:04,420 --> 00:12:06,940
nimbu tondulu mundupu piliimulú.”

127
00:12:06,940 --> 00:12:08,140
niring.

128
00:12:08,140 --> 00:12:18,060
Yi tale yu-kene unji-perana [toku] ku toku panjiring yisele-ni yunu aku-siku ung-taka tunjuringliko.

129
00:12:18,060 --> 00:12:25,200
Yesos Kulurum. Kulurum Kene Ulu Te Wendu Urum Temanele

130
00:12:25,200 --> 00:12:36,400
[Yesos unji-perana ola we pipili] enale omba ai-tangili ena tuwallup killok tirim kene kolea pali sumbulú topa kene,

131
00:12:36,400 --> 00:12:42,440
penga ipinjali ena tre killok tirim kene kelepa tangurum.

132
00:12:42,440 --> 00:12:50,120
Ipinjali ena tre killok tirim kene Yesos-ni nangale topa kene nimba mele:

133
00:12:50,120 --> 00:12:51,780
“Elloi,

134
00:12:51,780 --> 00:12:53,040
Elloi,

135
00:12:53,040 --> 00:12:54,980
llama sapaktani.”

136
00:12:54,980 --> 00:12:56,240
nirim.

137
00:12:56,240 --> 00:12:59,880
Akili Juda-yambumanga ung te.

138
00:12:59,880 --> 00:13:03,040
Akiliinga ung-pulele i-sipa mele:

139
00:13:03,040 --> 00:13:04,780
“Nanga Pulu Yili,

140
00:13:04,780 --> 00:13:06,200
nanga Pulu Yili,

141
00:13:06,200 --> 00:13:09,300
na nambimuna munduku kelkunuye?”

142
00:13:09,300 --> 00:13:10,660
nirim.

143
00:13:10,660 --> 00:13:20,220
Akuna nondupa angiliiring yambumanga mare-ni yu-ni aku nirim kene piliiku [sunduku kene] niku mele:

144
00:13:20,220 --> 00:13:21,740
“Piliai!

145
00:13:21,740 --> 00:13:24,320
Yunu Illaija walsikim.”

146
00:13:24,320 --> 00:13:25,320
niring.

147
00:13:25,320 --> 00:13:39,220
Aku-sipa nirim kene yambu piliiringmanga yi te-ni lkisipa pupa ulú-pinja mele te liipa no-waen kumbili tili mare akuna panjipa kene,

148
00:13:39,220 --> 00:13:44,320
‘Yesos no-waen kumbili tili akili nupili.’

149
00:13:44,320 --> 00:13:49,880
nimba memba omba unji-mumú tenga ka topa ola sirim.

150
00:13:49,880 --> 00:13:53,240
Sipa kene yu-ni nimba mele:

151
00:13:53,240 --> 00:13:56,780
“Ekupu unjina we pipili.

152
00:13:56,780 --> 00:14:02,920
Illaija-ni sika yunu [unji-perana] mania liimba ombánje,

153
00:14:02,920 --> 00:14:04,760
kanupu kanamili.”

154
00:14:04,760 --> 00:14:06,100
nirim.

155
00:14:06,100 --> 00:14:12,500
Yesos-ni ung te tondulu mundupa nimba kene pe yunu kulurum.

156
00:14:12,500 --> 00:14:29,140
[Rom] ami-yi wan-andret nukurum yi te Yesos turing ami-yima nokupa mulurum yi kanili-ni Yesos-ni ung te nimba kene pe yunu kulurum mele piliipa kanupa kene nimba mele:

157
00:14:29,140 --> 00:14:34,000
“Yi ili yunu aima sika Pulu Yili-nga málale lam.”

158
00:14:34,000 --> 00:14:35,440
nirim.

159
00:14:35,440 --> 00:14:42,740
[Yesos-ni aku-sipa kulurum kene ulu auli te walsekale wendu urum.]

160
00:14:42,740 --> 00:14:57,800
Pulu Yili popu toku kaluring lku-temboll [Jerusallem sukundu angiliirim akuna sukundu Pulu Yili mulurum] Sulumina Aima Kake Tilieliinga keri-puluna [‘Yambuma sukundu naa pangi.’

161
00:14:57,800 --> 00:15:03,920
niku ui taki-taki] mulumbale auli te-ni pipi siku panjiring pirim.

162
00:15:03,920 --> 00:15:14,520
[Yesos kolupa pora sirim kene] mulumbale kanili ai-suku-singina olakundu mandu-sipa olá topa ulsu purum.

163
00:15:14,520 --> 00:15:20,560
Ambu mare [Yesos tiring mele] sulu-teku kanuku angiliiring.

164
00:15:20,560 --> 00:15:25,540
Akumanga ambu te Makdalla taon-na ambu Maria,

165
00:15:25,540 --> 00:15:31,420
te Joses kene angin Jemis kene elsengla anum Maria,

166
00:15:31,420 --> 00:15:34,320
te ambu Sallomi.

167
00:15:34,320 --> 00:15:37,120
Yesos kolea Gallalli distrik,

168
00:15:37,120 --> 00:15:40,340
[ambu kanumanga pulu kolea,]

169
00:15:40,340 --> 00:15:47,400
akuna ui we andurum kene ambu kanuma-ni yunu lumbili anduku liiku tapunjuku nukuring.

170
00:15:47,400 --> 00:15:48,980
Yunu kene,

171
00:15:48,980 --> 00:15:52,940
Jerusallem olandu uring ambu pulele wema kepe,

172
00:15:52,940 --> 00:16:01,560
ambu talse kanuku angiliiring akuna enini kepe [Yesos-kene tiring mele] kanuku angiliiring.

173
00:16:01,560 --> 00:16:05,820
Yesos Ónu Tiring Temanele

174
00:16:05,820 --> 00:16:13,140
Ulsulam-uikundu [kóru muluring] ena-Sambatele nondupa ola ombá tirim.

175
00:16:13,140 --> 00:16:23,740
Sambat enale ola ombá kene kóru mulungéliinga ekupu-mele mélema liiku undu-undu siring enale wendu urum,

176
00:16:23,740 --> 00:16:29,980
ena akiliinga [Yesos ui kulupili] kolea kalá tomba tirim kene,

177
00:16:29,980 --> 00:16:33,480
Arimatia taon-na yi Josep,

178
00:16:33,480 --> 00:16:37,460
yunu Juda-yambumanga kanjoll-yi auli te,

179
00:16:37,460 --> 00:16:44,400
yunu kepe ‘Pulu Yili yi nuim kingele molupa oliu nokumba enale wendu upili.’

180
00:16:44,400 --> 00:16:47,220
nimba nokupa mulurum yili.

181
00:16:47,220 --> 00:16:59,100
Yunu omba mundu-mong naa tenjipa [Rom-gapman yi-nuim] Paillet mulurumna sumbi-sipa pupa “Yesos-nga ónale na si.”

182
00:16:59,100 --> 00:17:00,840
nimba mawa tirim.

183
00:17:00,840 --> 00:17:15,660
Yesos walsekale kulurumele piliipaliinga Paillet yu-ni [‘Yambuma unji-perana [toku] ku topu panjilimulu kene ena pulele omba pupili we pelemelé.

184
00:17:15,660 --> 00:17:22,620
Pe ekupu yunu sika walsekale kulumnje mola nambulka tímunje?’

185
00:17:22,620 --> 00:17:29,480
nimba piliipa] numanu liipa mundupa ami-yi wan-andret nukurum yili “Upili.”

186
00:17:29,480 --> 00:17:34,720
nimba kene yunundu walsipa kene “Yesos kórunga kulumuye?”

187
00:17:34,720 --> 00:17:35,840
nirim.

188
00:17:35,840 --> 00:17:39,720
Ami-yima nukuli yili-ni “O.”

189
00:17:39,720 --> 00:17:45,920
nirim kene piliipaliinga yu-ni ami-yima nukulielendu nimba mele:

190
00:17:45,920 --> 00:17:47,460
“Kapula,

191
00:17:47,460 --> 00:17:50,700
ya yili-ni [Yesos-nga] ónale liipili.”

192
00:17:50,700 --> 00:17:51,820
nirim.

193
00:17:51,820 --> 00:17:53,920
[Paillet-ni “Kapula.”

194
00:17:53,920 --> 00:18:01,580
nirim kene] Josep pupa mulumbale te taropu topa liipa ónale mania liipa,

195
00:18:01,580 --> 00:18:10,460
múlele-ni kumu topa kene ku-muru te ui ukuku nusiring ku-muru akuna sukundu memba pupa nusurum.

196
00:18:10,460 --> 00:18:19,760
Nosupa kene ku-muru keri-puluna ku-mulú auli te perele-marele memba omba pipi sirim.

197
00:18:19,760 --> 00:18:31,140
Makdalla taon-na ambu Maria kene Joses anum Maria-seleni yunga ónale [ku-muruna] nusurum mele kanuringli.

198
00:18:31,140 --> 00:18:53,140
Ena pupa kalá turum kene [kóru muluring] ena-Sambatele omba purum kene Makdalla taon-na ambu Maria kene Jemis anum Maria kene ambu Sallomi kene enini ‘Yesos-nga ónuna kopungu-wel mura tuli mare kopungu kanjinjamili.’

199
00:18:53,140 --> 00:18:58,640
niku kene mare taropu toku liiku [nosuku piring].

200
00:18:58,640 --> 00:19:02,160
Peku kene aima ipulam-ui,

201
00:19:02,160 --> 00:19:15,140
eninga kumbi-leku kongun tiring enale ola ombándu ena ola urum kene ambu kanuma puku [Yesos-nga] ónale nusiring ku-muruna pungí puku kene,

202
00:19:15,140 --> 00:19:18,760
anju-yandu walsiku kene niku mele:

203
00:19:18,760 --> 00:19:27,300
“Ku-muru keri-puléle pipi siring kuli nae-ni wendu liipa perele-marele memba pupa nosunjumbanje?”

204
00:19:27,300 --> 00:19:28,580
niring.

205
00:19:28,580 --> 00:19:34,700
Akiliinga-pe oku olandu-siku kanuring mele ku kanili,

206
00:19:34,700 --> 00:19:36,380
aima ku auliele,

207
00:19:36,380 --> 00:19:40,380
ui wendu liiku perele-marele meku puku nusiring,

208
00:19:40,380 --> 00:19:43,380
[keri-puléle we lirim] kanuring.

209
00:19:43,380 --> 00:19:58,060
Ku-muruna sukundu puku kene ki-bokundu kang-yi te mulumbale sulu aima kake te pakupa mulurumele kanuku kene mini-wale munduku numanu liiku munduring.

210
00:19:58,060 --> 00:20:00,160
Kanu-kene yu-ni eninindu nimba mele:

211
00:20:00,160 --> 00:20:02,680
“Numanu liiku naa mundai.

212
00:20:02,680 --> 00:20:06,000
Kolea Nasaret yi Yesos ‘Kulupili.’

213
00:20:06,000 --> 00:20:13,700
niku talku unji-perana [toku] ku toku panjiring yi kanili kanungí okomelale na piliiker.

214
00:20:13,700 --> 00:20:17,360
Yunu lomburupa ola molupa omba pumu.

215
00:20:17,360 --> 00:20:19,460
Ya naa pelemú.

216
00:20:19,460 --> 00:20:25,340
Ónale ui nusiring koleale oku kanai.

217
00:20:25,340 --> 00:20:32,420
Kanuku kene anju puku Pita kene yunga lumbili andúlima kene pali i-siku niku sangi:

218
00:20:32,420 --> 00:20:39,500
“Yesos kolea Gallalli distrik kumbi-lepa pulimáliinga akuna “Eni na kanungí.”

219
00:20:39,500 --> 00:20:43,860
ui nirim mele sika eni akuna yunu kanungí.”

220
00:20:43,860 --> 00:20:45,140
niku si-pai.”

221
00:20:45,140 --> 00:20:46,280
nirim.

