﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:13,560
Erot yunu kolea Judia distrik yambumanga yi nuim kingele mulupili Maria-ni kolea Judia,

2
00:00:13,560 --> 00:00:16,620
Betelliem taon-na Yesos mirim.

3
00:00:16,620 --> 00:00:28,280
Ena kanumanga ena ola ulikundu piliipa kungnjuli pili yi mare taki-taki kombukantupuna ‘ulu-pulu mare wendu ombánje?’

4
00:00:28,280 --> 00:00:34,820
niku mimi-siku kanuku muluring yima kolea-auli Jerusallem oku kene niku mele:

5
00:00:34,820 --> 00:00:41,960
“Juda-yambumanga yi nuim king molumba kang miring akili tena molemúye?

6
00:00:41,960 --> 00:00:55,640
Oliu ena ola ulikundu molupu kene yi te yi nuim king molumba miringele liipa ora sili kombukantupale pulu-pulu wendu omba angiliirim-na kanupu kene,

7
00:00:55,640 --> 00:00:59,660
yu popu topu bi paka tonjumulundu okomulu.”

8
00:00:59,660 --> 00:01:00,720
niring.

9
00:01:00,720 --> 00:01:07,720
Yi nuim king Erot-ni ung ili piliipa kene ‘Yi te yu alko topa king molumba lam.’

10
00:01:07,720 --> 00:01:10,760
nimba piliipa kene yu mini-wale mundurum,

11
00:01:10,760 --> 00:01:16,320
Jerusallem yambuma pali mini-waleko munduring.

12
00:01:16,320 --> 00:01:28,440
Kanu-kene yu-ni Juda-yambumanga Pulu Yili popu tunjuring yi-aulima pali kene Pulu Yili-nga ung-manimanga puluma piliiku ung-bo tunjuring yima pali kene “Sukundu wai.”

13
00:01:28,440 --> 00:01:32,440
nimba kene enini walsipa piliipa kene nimba mele:

14
00:01:32,440 --> 00:01:37,260
“Pulu Yili-ni ‘Enini nokupa konjumba yi te liipu mundumbu.’

15
00:01:37,260 --> 00:01:42,740
nimba makó turum yi-nuim Kraisele tena mingélendu niringiye?”

16
00:01:42,740 --> 00:01:43,860
nirim.

17
00:01:43,860 --> 00:01:46,740
Enini yunundu niku mele:

18
00:01:46,740 --> 00:01:51,860
“Kolea Judia distrik sukundu Betelliem taon-na yu mingí.

19
00:01:51,860 --> 00:01:53,960
Pulu Yili-ni “Ninjui!”

20
00:01:53,960 --> 00:02:05,040
nimba ung nimba sirimuma piliipa yambuma nimba sirim yi [Maika-ni] penga aku-sipa wendu ombá mele ui buk turum akuna molemú kanili.

21
00:02:05,040 --> 00:02:07,160
Yu-ni nimba mele:

22
00:02:07,160 --> 00:02:08,580
“Betelliem,

23
00:02:08,580 --> 00:02:11,140
Juda koleana lelemú kolea te,

24
00:02:11,140 --> 00:02:14,380
yu kolea Juda sukundu kolea-aulimanga

25
00:02:14,380 --> 00:02:17,060
yu kolea kepe auli te-ko.

26
00:02:17,060 --> 00:02:21,460
Yunga sukundu yi-nuim auli te wendu ombá,

27
00:02:21,460 --> 00:02:25,240
yi akili-ni nanga Isrel-yambumanga

28
00:02:25,240 --> 00:02:29,000
kung-sipsip tápu-yili molupa enini nokumba.”

29
00:02:29,000 --> 00:02:30,180
nirim kanili.”

30
00:02:30,180 --> 00:02:31,400
niring.

31
00:02:31,400 --> 00:02:40,380
Kanu-kene we-yambuma naa kanuku piliiku molangi Erot-ni piliipa kungnjuli pili yima “Wai.”

32
00:02:40,380 --> 00:02:48,320
nimba kombukantupale pulu-pulu wendu omba angiliirim enale walsipa piliirim kene yunundu niku siring mele

33
00:02:48,320 --> 00:02:51,400
piliipa kene eninindu nimba mele:

34
00:02:51,400 --> 00:02:56,040
“Eni Betelliem puku kangale mimi-siku koro-pai!

35
00:02:56,040 --> 00:02:59,900
Kanuku liiku kene na oku niku sai.

36
00:02:59,900 --> 00:03:04,760
Na kepe yu ombu popu topu bi paka tonjambu.”

37
00:03:04,760 --> 00:03:05,820
nirim.

38
00:03:05,820 --> 00:03:12,180
Kingele-ni aku-sipa nirim piliiku kene enini kelku puku kano-puring.

39
00:03:12,180 --> 00:03:26,960
Kanu-kene ena ola ulikundu molku kene kombukantupu kanuringele enini puringna kumbi-lepa pumba pupa kene kangale mulurum lku-imuna pupa ola angiliirim.

40
00:03:26,960 --> 00:03:32,060
Enini kombukantupale kanuku kene numanu aima lakuku siring.

41
00:03:32,060 --> 00:03:40,360
Lkuna lkundu puku kene kangale kene anum Maria kene muluringlina puku kanuku liiring.

42
00:03:40,360 --> 00:03:50,660
Kanuku kene kangalenga kumbi-kerina koporungu languku ma kanuku kene yu popu toku bi paka tunjuring.

43
00:03:50,660 --> 00:03:59,700
Bi paka tonjuku kene enini wale meku uringma apisiku méle kaíma wendu liiku yu siring.

44
00:03:59,700 --> 00:04:02,260
Ku-gollu talse kene,

45
00:04:02,260 --> 00:04:07,500
paura kalemele kene mura tuli paura akiliinga te kene,

46
00:04:07,500 --> 00:04:10,700
kopungu-wel aima mura tuli te kene,

47
00:04:10,700 --> 00:04:13,060
méle akuma yu siring.

48
00:04:13,060 --> 00:04:19,580
Kanu-kene Pulu Yili-ni enini uru-kumbu sipa kene eninindu nimba mele:

49
00:04:19,580 --> 00:04:22,840
“Eni Erot molemúna kelku pu naa pai,

50
00:04:22,840 --> 00:04:23,600
mólu!”

51
00:04:23,600 --> 00:04:29,600
nirim piliiku kene enini kupulanum tenga-lupa oku lkundu puring.

52
00:04:29,600 --> 00:04:38,360
Josep-ni Anum Málusele Kolea Isip Memba Kowa Purum Temanele

53
00:04:38,360 --> 00:04:48,280
Kanu-kene piliipa kungnjuli pili yima kelku puring kene Auliele-nga angkella te-ni Josep uru-kumbu sipa kene nimba mele:

54
00:04:48,280 --> 00:04:55,760
“Yi nuim king Erot-ni nondupa yunga ami-yimandu ‘Kangale koruku toku konju-pai!’

55
00:04:55,760 --> 00:05:06,020
nimbá akiliinga nu ola molkunu kangale kene anum kene liikunu mekunu kolea Isip-ndu takara toku puku molu-pai.

56
00:05:06,020 --> 00:05:09,360
Ne anju molku kene,

57
00:05:09,360 --> 00:05:11,440
penga na-ni ‘Kelku yandu wai.’

58
00:05:11,440 --> 00:05:13,100
nimbú kene wangi.

59
00:05:13,100 --> 00:05:14,380
Ui mólu.”

60
00:05:14,380 --> 00:05:15,580
nirim.

61
00:05:15,580 --> 00:05:24,880
Aku nirim-na piliipa kene Josep ola molupa sumbulsuli anum-málusele liipa memba Isip-ndu purum.

62
00:05:24,880 --> 00:05:29,660
‘Erot kolumba kene kelepu lkundu pumulú.’

63
00:05:29,660 --> 00:05:32,160
niku ui Isip anju muluring.

64
00:05:32,160 --> 00:05:36,280
Aku tiringeliinga Pulu Yili-ni “Ninjui!”

65
00:05:36,280 --> 00:05:48,120
nimba ung nimba sirimuma piliipa yambuma nimba sirim yi [Osia]-ni ulu te penga wendu ombá ui nirim mele kamu wendu urum.

66
00:05:48,120 --> 00:05:50,440
Akili i-sipa mele:

67
00:05:50,440 --> 00:05:53,220
“Pulu Yili-ni nimba mele:

68
00:05:53,220 --> 00:05:56,960
‘Nanga kangale “Kolea Isip munduku kelkunu

69
00:05:56,960 --> 00:05:58,200
wendu ui.”

70
00:05:58,200 --> 00:05:59,020
nirindu.’

71
00:05:59,020 --> 00:05:59,700
nirim.”

72
00:05:59,700 --> 00:06:04,980
nimba yi [Osia] kanili-ni aku-sipa nirim kanili.

73
00:06:04,980 --> 00:06:14,140
Yi Nuim King Erot-ni Betelliem Kang-Pamema Topa Kunjurum Temanele

74
00:06:14,140 --> 00:06:18,740
Kanu-kene anum lapasele Yesos wasie Isip puku molangi,

75
00:06:18,740 --> 00:06:29,760
piliipa kungnjuli pili yima-ni Erot yunu liiku lu siring mele piliipa kene Erot yu-ni arerembi aima lakupa kulurum.

76
00:06:29,760 --> 00:06:34,700
Arerembi kolupa kene ami-yi marendu nimba mele:

77
00:06:34,700 --> 00:06:49,440
“Betelliem taonale kene Betelliem nondupa lelemú kolea kanumanga puku kang punie tale omba puli kangma kene punie tale naa pora nili kangma kene pali koruku toku konju-pai!”

78
00:06:49,440 --> 00:06:50,640
nirim.

79
00:06:50,640 --> 00:07:04,180
Kombukantupu kanuku piliipa kungnjuli pili yima-ni kombukantupale pulu monjupa wendu omba angiliirim enale yunundu niku siring mele piliipa kene punie aku-sipa nirim.

80
00:07:04,180 --> 00:07:09,440
Aku-sipa tirimeliinga kórunga-ui Pulu Yili-ni “Ninjui!”

81
00:07:09,440 --> 00:07:21,880
nimba ung nimba sirimuma piliipa yambuma nimba sirim yi Jeremaya-ni ulu te penga wendu ombá nimba ui nirim mele wendu urum.

82
00:07:21,880 --> 00:07:24,160
Yu-ni nimba mele:

83
00:07:24,160 --> 00:07:28,940
“Enini kolea Rama sukundu ung te piliiring;

84
00:07:28,940 --> 00:07:31,320
kola tiring piliiring akili,

85
00:07:31,320 --> 00:07:34,760
yambu kolemele kene kola telemele mele

86
00:07:34,760 --> 00:07:37,400
kola aku-siku tiring piliiring.

87
00:07:37,400 --> 00:07:42,320
Ambu Resel-ni yunga kangambulamanga kola tirim.

88
00:07:42,320 --> 00:07:45,040
Yu ‘Numanu waengu nipili.’

89
00:07:45,040 --> 00:07:46,060
niku kene

90
00:07:46,060 --> 00:07:48,920
tiringeliinga-pe ‘Naa piliimbu.’

91
00:07:48,920 --> 00:07:49,780
nimba

92
00:07:49,780 --> 00:07:52,920
yunga kangambulama kolku pora siring,

93
00:07:52,920 --> 00:07:54,700
te naa mulurum akiliinga

94
00:07:54,700 --> 00:07:56,140
yu kondu kolupa

95
00:07:56,140 --> 00:07:57,940
kola tepa mindi mulurum.”

96
00:07:57,940 --> 00:08:02,300
nimba Jeremaya-ni ui aku-sipa nirim kanili.

97
00:08:02,300 --> 00:08:11,020
Josep-ni Anum Málusele Kelepa Kolea Isrel-ndu Yandu Memba Urum Temanele

98
00:08:11,020 --> 00:08:21,300
Penga Erot kulurum kene Auliele-nga angkella te-ni Josep kolea Isip mulupili uru-kumbu sipa kene nimba mele:

99
00:08:21,300 --> 00:08:24,840
“‘Kangale toku konjangi koro-pai.’

100
00:08:24,840 --> 00:08:32,360
nirim yili kulurumeliinga ola molkunu anum málu-sele liiku mekunu kolea Isrel-ndu kelkunu pui.”

101
00:08:32,360 --> 00:08:33,800
nirim kene-na

102
00:08:33,800 --> 00:08:40,340
piliipa kene yu ola molupa anum málu-sele liipa memba Isrel-ndu purum.

103
00:08:40,340 --> 00:08:57,200
Akiliinga-pe Akelles yunga lapa Erot alko topa yi nuim kingele molupa kolea Judia distrik nukurum akili piliipa kene Josep yu kanuna alsupa pumbandu mundu-mong tirim.

104
00:08:57,200 --> 00:09:02,320
Kanu-kene Pulu Yili-ni uru-kumbu sipa kene nimba mele:

105
00:09:02,320 --> 00:09:06,260
“Marena tungí akiliinga akuna naa pui.”

106
00:09:06,260 --> 00:09:12,120
nimba yunundu lip-lipi turum kene yu kelepa kolea Gallalli distrik pupa

107
00:09:12,120 --> 00:09:18,000
akuna lirim Nasaret taon-na pupa mulurum-na Pulu Yili-ni “Ninjai!”

108
00:09:18,000 --> 00:09:29,500
nimba ung nimba sirimuma piliiku yambuma niku siring yima-ni [Yesos-kene] ulu te penga wendu ombá niku ui niring mele kamu wendu urum.

109
00:09:29,500 --> 00:09:31,540
Enini niku mele:

110
00:09:31,540 --> 00:09:34,460
“Yambuma-ni yu bi leku

111
00:09:34,460 --> 00:09:36,760
‘Yu Nasaret taon yi te.’

112
00:09:36,760 --> 00:09:37,560
ningí.”

113
00:09:37,560 --> 00:09:39,960
niring kanili.

