﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,660
Ra ichi nuu yaꞌa Jesús kuaꞌan ra kan,

2
00:00:07,660 --> 00:00:09,320
nduꞌu iin tiaa ra kaku kuaa.

3
00:00:09,320 --> 00:00:12,340
Ra saa ndindakatuꞌun ndia itaꞌan xiꞌin Jesús kachi ndia saa:

4
00:00:12,340 --> 00:00:13,680
―Tata Maestro,

5
00:00:13,680 --> 00:00:15,860
¿nichuun ke kaku kuaa tiaa yoꞌo?

6
00:00:15,860 --> 00:00:17,860
¿A mii ra kuvi ra iyoo kuachi?

7
00:00:17,860 --> 00:00:19,840
¿A xaꞌa kuachi na iva siꞌi va ra ke?

8
00:00:19,840 --> 00:00:20,740
―kachi ndia.

9
00:00:20,740 --> 00:00:23,340
Saa ndakuiin Jesús kachi ra saa xiꞌin ndia:

10
00:00:23,340 --> 00:00:25,260
―Süvi xaꞌa kuachi mii ra ke,

11
00:00:25,260 --> 00:00:29,960
ra nii süvi tu xaꞌa kuachi na iva siꞌi ra kuvi ña nindoꞌo ra saa,

12
00:00:29,960 --> 00:00:35,900
chi xaꞌa ña vaꞌa na kuni yuvi ña iyoo ndiee Ndioxi ña sandaꞌa va ra ra kuvi ña.

13
00:00:35,900 --> 00:00:36,740
Ra yoo,

14
00:00:36,740 --> 00:00:40,020
ra xiniñuꞌu sa va yo chiñu ra tiꞌvi yuꞌu vaxi yu,

15
00:00:40,020 --> 00:00:42,100
ña kuu ka ña kaꞌñu,

16
00:00:42,100 --> 00:00:46,960
saa chi ta xa na kuu ñuu ra ndia nii ka yuvi küvi sachiñu vi.

17
00:00:46,960 --> 00:00:49,120
Ra ña íin ka yu nuu ña yuuvi yoꞌo,

18
00:00:49,120 --> 00:00:55,440
ra ñuꞌu ña tuun nuu na yuuvi kuvi va yu ―kachi Jesús xiꞌin ndia.

19
00:00:55,440 --> 00:00:58,420
Ra te ndiꞌi ndikaꞌan ra tuꞌun yoꞌo xiꞌin ndia,

20
00:00:58,420 --> 00:01:01,260
ra saa koꞌni ra tiasiꞌi ra nuu ñuꞌu,

21
00:01:01,260 --> 00:01:03,180
ra xavaꞌa ra loꞌo ndiaꞌyu,

22
00:01:03,180 --> 00:01:06,240
ra ndikuꞌni ra ña nduchi nuu ra kuaa kan.

23
00:01:06,240 --> 00:01:08,360
Ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra kachi ra saa:

24
00:01:08,360 --> 00:01:14,500
―Kuaꞌan ndakatia kun nuu kun ini pozo ña nani Siloé ―kachi ra xiꞌin ra.

25
00:01:14,500 --> 00:01:16,240
―Ra tuꞌun Siloé yoꞌo,

26
00:01:16,240 --> 00:01:21,280
ra tiakuii ra ndixaꞌan na kiꞌin na xaa xiꞌin chichi va kuvi ra ―kachi ña.

27
00:01:21,280 --> 00:01:24,560
Ra saa ndakiꞌin ra kuaa kan ndixaꞌan ra ndakatia ra nuu ra,

28
00:01:24,560 --> 00:01:26,340
ra te nandiko ra xaa ra,

29
00:01:26,340 --> 00:01:28,360
saa ra xa vaꞌa va ndakutoꞌni ra.

30
00:01:28,360 --> 00:01:31,380
Ra yuvi na ndee yachin xiꞌin tiaa kan,

31
00:01:31,380 --> 00:01:33,640
xiꞌin na ^xini ña kuu ra,

32
00:01:33,640 --> 00:01:34,640
ra kuaa,

33
00:01:34,640 --> 00:01:37,480
ra xaꞌa na ndakatuꞌun na kachi na saa:

34
00:01:37,480 --> 00:01:40,900
―¿A su ra yoꞌo kuvi ra xinduꞌu ndindakan?

35
00:01:40,900 --> 00:01:42,240
―kachi na.

36
00:01:42,240 --> 00:01:44,320
Ra sava tu na kaꞌan kachi saa:

37
00:01:44,320 --> 00:01:46,460
―Suvi kuvi va ra ―kachi na.

38
00:01:46,460 --> 00:01:48,420
Ra inka tu na kaꞌan kachi saa:

39
00:01:48,420 --> 00:01:50,800
―Takaa ra kan ke kaa va ra,

40
00:01:50,800 --> 00:01:52,960
ndi su süvi vi ra ―kachi na.

41
00:01:52,960 --> 00:01:55,280
Ra saa ndakuiin mii tiaa kan kachi ra saa:

42
00:01:55,280 --> 00:01:57,780
―Suvi kuvi va yu ―kachi ra.

43
00:01:57,780 --> 00:02:00,180
Ra saa ndikaꞌan na xiꞌin ra kachi na saa:

44
00:02:00,180 --> 00:02:03,400
―¿Ni ke xa kun ña vaꞌa ndanuña nuu kun?

45
00:02:03,400 --> 00:02:04,300
―kachi na.

46
00:02:04,300 --> 00:02:06,660
Ra saa ndakuiin ra yuꞌu na kachi ra saa:

47
00:02:06,660 --> 00:02:09,720
―Tiaa ra nani Jesús va kuvi ra xavaꞌa ndiaꞌyu,

48
00:02:09,720 --> 00:02:11,500
ra ndikuꞌni ra ña nuu yu,

49
00:02:11,500 --> 00:02:14,780
ra te ndiꞌi ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin yu kachi ra saa:

50
00:02:14,780 --> 00:02:15,860
“Kuaꞌan,

51
00:02:15,860 --> 00:02:19,600
ra ndakatia kun nuu kun ini pozo ña nani Siloé”,

52
00:02:19,600 --> 00:02:20,860
kachi ra xiꞌin yu.

53
00:02:20,860 --> 00:02:23,180
Ra saa ndixaꞌan yu ndakatia yu nuu yu,

54
00:02:23,180 --> 00:02:28,660
saa ra ndanuña va ña ra vaꞌa va ndakutoꞌni yu ―kachi ra xiꞌin na.

55
00:02:28,660 --> 00:02:30,940
Ra saa ndikaꞌan na xiꞌin ra kachi na saa:

56
00:02:30,940 --> 00:02:32,700
―¿Ndia chi íin tiaa kan vichin?

57
00:02:32,700 --> 00:02:33,540
―kachi na.

58
00:02:33,540 --> 00:02:35,740
Ra saa ndakuiin ra kachi ra saa xiꞌin na:

59
00:02:35,740 --> 00:02:38,360
―Xïni yu ―kachi ra.

60
00:02:38,360 --> 00:02:44,360
Ra saa ndiaka na ra ndixiyo kuaa kan ndixaꞌan na xiꞌin ra nuu na fariseo.

61
00:02:44,360 --> 00:02:48,280
Ra ta xavaꞌa Jesús ndiaꞌyu ña sandaꞌa ra nuu ra kuaa kan,

62
00:02:48,280 --> 00:02:50,540
ra kii yii ña ndakindee va na ke.

63
00:02:50,540 --> 00:02:53,780
Ra saa nindakatuꞌun tuku ndia fariseo tiaa kan,

64
00:02:53,780 --> 00:02:57,580
ni ke xa ra ña vaꞌa nduvaꞌa nuu ra kachi ndia xiꞌin ra.

65
00:02:57,580 --> 00:02:59,520
Ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa:

66
00:02:59,520 --> 00:03:02,100
―Ndiaꞌyu va ke ndikuꞌni Jesús nuu yu,

67
00:03:02,100 --> 00:03:05,040
ra saa ndixaꞌan yu ndakatia yu ña,

68
00:03:05,040 --> 00:03:08,600
saa ra vaꞌa va ndakutoꞌni yu vichin ―kachi ra xiꞌin ndia.

69
00:03:08,600 --> 00:03:12,180
Ra saa ndikaꞌan sava ndia fariseo kan kachi ndia saa:

70
00:03:12,180 --> 00:03:15,820
―Tiaa ra *xa saa kan ra süvi kuenda Ndioxi kuvi ra,

71
00:03:15,820 --> 00:03:19,600
saa chi xä toꞌo ra kii yii ña ndakindiee yo ―kachi ndia.

72
00:03:19,600 --> 00:03:22,880
Ndi su inka tu na kaꞌan kachi suꞌva va:

73
00:03:22,880 --> 00:03:24,540
―¿Ni ke sa ra,

74
00:03:24,540 --> 00:03:25,980
ña vaꞌa sa ra ña xituꞌun,

75
00:03:25,980 --> 00:03:28,020
tu iin tiaa ra iyoo kuachi va kuvi ra?

76
00:03:28,020 --> 00:03:29,000
―kachi na.

77
00:03:29,000 --> 00:03:34,680
Saa ra iin sana suꞌva va ini ndia saa chi nii nindakitäꞌan tuꞌun ndia.

78
00:03:34,680 --> 00:03:39,220
Ra saa nindakatuꞌun tuku va ndia ra ndixiyo kuaa kan kachi ndia saa:

79
00:03:39,220 --> 00:03:42,780
―¿Ndia tiaa kuvi ra sandaꞌa nuu kun tuvi kun?

80
00:03:42,780 --> 00:03:43,980
―kachi ndia xiꞌin ra.

81
00:03:43,980 --> 00:03:46,480
Ra saa ndakuiin ra kachi ra saa xiꞌin ndia:

82
00:03:46,480 --> 00:03:51,680
―Iin ra kaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi va kuvi ra tuvi yu ―kachi ra xiꞌin ndia.

83
00:03:51,680 --> 00:03:53,380
Ndi su ndia judío,

84
00:03:53,380 --> 00:03:57,240
ra ndikandïxa vi ndia tiaa kan ña xikuu ra ra kuaa,

85
00:03:57,240 --> 00:03:58,700
ra ndanuña nuu ra,

86
00:03:58,700 --> 00:04:01,140
ra saa ndixaꞌan ndia kiꞌin ndia,

87
00:04:01,140 --> 00:04:03,640
na iva siꞌi ra nduvaꞌa nuu kan xaa na.

88
00:04:03,640 --> 00:04:06,920
Ra nindakatuꞌun ndia na kachi ndia saa:

89
00:04:06,920 --> 00:04:09,060
―¿A seꞌe ndoꞌo kuvi ra yoꞌo?

90
00:04:09,060 --> 00:04:13,340
¿Ra a ra yoꞌo kuvi ra kuaa ta kaku ra kachi ndo?

91
00:04:13,340 --> 00:04:15,160
¿Ra ndixaa ke iyoo ña,

92
00:04:15,160 --> 00:04:17,200
ña vaꞌa tu ixtoꞌni ra vichin?

93
00:04:17,200 --> 00:04:18,220
―*kachi ndia.

94
00:04:18,220 --> 00:04:21,500
Ra saa ndakuiin na iva siꞌi ra kachi na saa:

95
00:04:21,500 --> 00:04:24,100
―Ña ndixa ke seꞌe ndi kuvi va ra,

96
00:04:24,100 --> 00:04:27,440
ra ña ndixa ke kuaa va tu ra ta kaku ra.

97
00:04:27,440 --> 00:04:31,880
Ndi su kundäa ini ndi nichuun vaꞌa ndakutoꞌni ra vichin,

98
00:04:31,880 --> 00:04:36,040
ra nii kundäa tu ini ndi yoo kuvi na sandaꞌa nuu va ra.

99
00:04:36,040 --> 00:04:38,140
Ra na ndakatuꞌun ndo mii va ra,

100
00:04:38,140 --> 00:04:39,920
ra na ndatuꞌun ra xiꞌin ndo,

101
00:04:39,920 --> 00:04:41,940
saa chi xa ra chee va kuvi ra,

102
00:04:41,940 --> 00:04:45,460
ra na ndakuiin ra xaꞌa mii va ra ―kachi na xiꞌin ndia.

103
00:04:45,460 --> 00:04:51,860
Ra xaꞌa ña ndiyuꞌvi va na iva siꞌi ra nuu ndia judío kan ke kachi na saa,

104
00:04:51,860 --> 00:04:58,160
saa chi xa ndikataꞌan va ndia judío kan ña tava ndia ndia ndia ka yuvi ini veꞌe ñuꞌu,

105
00:04:58,160 --> 00:05:02,960
tu na kaꞌan na ña kuu Jesús ra tiꞌvi Ndioxi xaa sakaku na yuuvi.

106
00:05:02,960 --> 00:05:06,940
Xaꞌa ña kan va ke ndikaꞌan iva siꞌi ra kachi na saa:

107
00:05:06,940 --> 00:05:08,620
“Ndakatuꞌun ndo mii ra,

108
00:05:08,620 --> 00:05:10,340
chi xa ra chee va kuvi ra”,

109
00:05:10,340 --> 00:05:11,340
kachi na.

110
00:05:11,340 --> 00:05:15,620
Saa ndakana tuku va ndia judío ra ndixiyo kuaa kan,

111
00:05:15,620 --> 00:05:18,360
ra ndikaꞌan ndia xiꞌin ra kachi ndia saa:

112
00:05:18,360 --> 00:05:22,980
―Chunaꞌa Ndioxi tu ndixa ña ndaa kuvi ña ndatuꞌun kun xiꞌin ndi;

113
00:05:22,980 --> 00:05:23,500
saa chi nduꞌu,

114
00:05:23,500 --> 00:05:29,180
ra kundaa va ini ndi ña kuu ra iin tiaa ra iyoo kuachi ―kachi ndia xiꞌin ra.

115
00:05:29,180 --> 00:05:31,580
Ra saa ndakuiin ra kachi ra saa xiꞌin ndia:

116
00:05:31,580 --> 00:05:34,400
―Kundäa ini yu a iyoo kuachi ra,

117
00:05:34,400 --> 00:05:35,760
a köo va tu ña,

118
00:05:35,760 --> 00:05:39,380
chi ña kundaa ini yu ke xikuu yu ra kuaa va,

119
00:05:39,380 --> 00:05:44,000
ndi su vichin ra xa vaꞌa ndakutoꞌni yu ―kachi ra xiꞌin ndia.

120
00:05:44,000 --> 00:05:47,040
Ra saa ndikaꞌan tuku ndia xiꞌin ra kachi ndia saa:

121
00:05:47,040 --> 00:05:49,900
―¿Ni ke xa ra xiꞌin kun?

122
00:05:49,900 --> 00:05:52,900
¿Ndia kuꞌva ke xa ra ña vaꞌa sandakutoꞌni ra yoꞌo?

123
00:05:52,900 --> 00:05:54,200
―kachi ndia xiꞌin ra.

124
00:05:54,200 --> 00:05:56,480
Saa ndakuiin ra yuꞌu ndia kachi ra saa:

125
00:05:56,480 --> 00:05:58,220
―Xa ndikaꞌan va yu xiꞌin ndo,

126
00:05:58,220 --> 00:06:00,280
ndi su xïin ndo kandixa ndo yuꞌu;

127
00:06:00,280 --> 00:06:03,980
¿ra nichuun ke kuni ndo kaꞌan tuku yu ña xiꞌin ndo?

128
00:06:03,980 --> 00:06:06,860
¿Ra a kuni tu ndoꞌo va kundikun ndo ra?

129
00:06:06,860 --> 00:06:08,140
―kachi ra xiꞌin ndia.

130
00:06:08,140 --> 00:06:10,040
Ra saa ndikaꞌan ndivaꞌa ndia xiꞌin ra,

131
00:06:10,040 --> 00:06:11,260
kachi ndia saa:

132
00:06:11,260 --> 00:06:14,820
―Yoꞌo va kuvi ra ndikun sata tiaa ñaa,

133
00:06:14,820 --> 00:06:15,980
ndi su nduꞌu,

134
00:06:15,980 --> 00:06:18,480
ra ra Moisés va kuvi ra ndikun ndi.

135
00:06:18,480 --> 00:06:22,700
Saa chi kundaa va ini ndi ña ndikaꞌan Ndioxi xiꞌin ra kan,

136
00:06:22,700 --> 00:06:26,620
ndi su ra ñaa ra kundäa ini ndi xaꞌa ra,

137
00:06:26,620 --> 00:06:28,980
ndia mii ke kee ra ―kachi ndia.

138
00:06:28,980 --> 00:06:32,320
Saa ndakuiin ra ndixiyo kuaa kan kachi ra saa xiꞌin ndia:

139
00:06:32,320 --> 00:06:35,460
―¡Ña yoꞌo ke ndakanda ini yo xiꞌin va!

140
00:06:35,460 --> 00:06:36,140
Saa chi ndoꞌo,

141
00:06:36,140 --> 00:06:39,700
ra xïni ndo ndia mii ke kee ra,

142
00:06:39,700 --> 00:06:41,760
ra sandaꞌa va tu ra nuu yuꞌu.

143
00:06:41,760 --> 00:06:44,660
Ra xa kundaa va ini yo chi Ndioxi,

144
00:06:44,660 --> 00:06:49,560
ra tiäa soꞌo vi ra tuꞌun ña kaꞌan yuvi kuachi xiꞌin ra,

145
00:06:49,560 --> 00:06:56,580
ndi su xini va tu soꞌo ra ña kaꞌan na ndasakaꞌnu kivi ra xiꞌin na xa ña kuni ra.

146
00:06:56,580 --> 00:06:59,080
Ra ndia nii ichi täan kundaa ini yo,

147
00:06:59,080 --> 00:07:03,600
xaꞌa iin tiaa ña sandaꞌa ra nuu iin yuvi na kaku kuaa,

148
00:07:03,600 --> 00:07:05,540
ra vaꞌa ndakutoꞌni na.

149
00:07:05,540 --> 00:07:09,220
Ra tu süvi Ndioxi nditiꞌvi tiaa yoꞌo kixi ra,

150
00:07:09,220 --> 00:07:15,300
saa ra ndia nii ña ke kuchüun ra sa vi ra ―kachi ra nduvaꞌa nuu kan xiꞌin ndia.

151
00:07:15,300 --> 00:07:18,100
Ra saa ndikaꞌan ndia kachi ndia saa xiꞌin ra:

152
00:07:18,100 --> 00:07:19,140
―¿A yoꞌo,

153
00:07:19,140 --> 00:07:22,440
ra kaku xiꞌin kuachi vi kuvi ra xaa sañaꞌa nduꞌu?

154
00:07:22,440 --> 00:07:23,800
―kachi ndia xiꞌin ra.

155
00:07:23,800 --> 00:07:26,240
Ra saa tava ndia ra ini veꞌe ñuꞌu kan,

156
00:07:26,240 --> 00:07:27,920
kuaꞌan va ra.

157
00:07:27,920 --> 00:07:33,160
Ra ta kundaa ini Jesús ña tava va ndia tiaa kan veꞌe ñuꞌu,

158
00:07:33,160 --> 00:07:35,620
ra saa ndixaꞌan Jesús nanduku ra ra,

159
00:07:35,620 --> 00:07:37,360
ra te ndaniꞌi ra ra,

160
00:07:37,360 --> 00:07:39,540
ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra kachi ra saa:

161
00:07:39,540 --> 00:07:42,560
―¿A kandixa kun ra kuu Seꞌe Ndioxi?

162
00:07:42,560 --> 00:07:44,040
―kachi ra xiꞌin ra.

163
00:07:44,040 --> 00:07:46,520
Ra saa ndakuiin tiaa kan kachi ra saa:

164
00:07:46,520 --> 00:07:47,620
―Tata,

165
00:07:47,620 --> 00:07:50,880
ndatuꞌun xiꞌin yu ra kundaa ini yu yoo kuvi ra,

166
00:07:50,880 --> 00:07:54,080
ra vaꞌa kandixa yu ra ―kachi ra xiꞌin Jesús.

167
00:07:54,080 --> 00:07:56,740
Ra saa ndakuiin Jesús kachi ra saa xiꞌin ra:

168
00:07:56,740 --> 00:07:58,460
―Xa *xini va kun ra,

169
00:07:58,460 --> 00:08:03,700
chi yuꞌu ra kaꞌan xiꞌin kun yoꞌo va kuvi ra ―kachi ra xiꞌin ra.

170
00:08:03,700 --> 00:08:06,540
Saa ndakuiin tiaa kan kachi ra saa xiꞌin Jesús:

171
00:08:06,540 --> 00:08:07,900
―Kandixa va yu yoꞌo,

172
00:08:07,900 --> 00:08:08,520
Tata,

173
00:08:08,520 --> 00:08:09,580
―kachi ra.

174
00:08:09,580 --> 00:08:13,320
Ra saa ndakusiti ra ra *ndasakaꞌnu ra Jesús.

175
00:08:13,320 --> 00:08:16,620
Ra saa ndikaꞌan Jesús kachi ra saa:

176
00:08:16,620 --> 00:08:18,940
―Ña xaa yu ña yuuvi yoꞌo,

177
00:08:18,940 --> 00:08:22,180
ra kuachi yuvi va ke xaa yu sandaku yu;

178
00:08:22,180 --> 00:08:24,060
saa chi na kuaa,

179
00:08:24,060 --> 00:08:26,120
ra vaꞌa va ndakutoꞌni na sa yu,

180
00:08:26,120 --> 00:08:30,560
ra na vaꞌa ixtoꞌni kuu kuaa va tu ―kachi ra.

181
00:08:30,560 --> 00:08:35,020
Ra te xini soꞌo sava ndia fariseo ndia ndita yachin xiꞌin ra,

182
00:08:35,020 --> 00:08:36,520
tuꞌun ña ndikaꞌan ra,

183
00:08:36,520 --> 00:08:39,760
ra saa ndikaꞌan ndia xiꞌin ra kachi ndia saa:

184
00:08:39,760 --> 00:08:42,120
―¿A ndia kuaa ku tu nduꞌu va tuvi kun,

185
00:08:42,120 --> 00:08:44,460
ña kan ke kachi kun saa?

186
00:08:44,460 --> 00:08:45,940
―kachi ndia xiꞌin ra.

187
00:08:45,940 --> 00:08:48,700
Ra saa ndakuiin Jesús kachi ra saa xiꞌin ndia:

188
00:08:48,700 --> 00:08:50,600
―Tu ndia kuaa ndixiyo ndo,

189
00:08:50,600 --> 00:08:52,320
saa ra köo vi kuachi ndo,

190
00:08:52,320 --> 00:08:54,700
ndi su vichin ra vaꞌa va nuu ndo,

191
00:08:54,700 --> 00:08:55,800
kachi ndo,

192
00:08:55,800 --> 00:09:00,640
ra ña kan ke iyoo va kuachi ndo ―kachi Jesús xiꞌin ndia.

