\id ACT MIXTECO DE METLATONOC
\h Hechos
\mt TUTU ÑA NDAKANI XAꞌA CHIÑU ÑA XA NDIA NDIXIKA CHIÑU NUU JESUS
\c 1
\s ^Ndakani tuku ra Lucas nuu ra Teófilo xaꞌa Jesús
\p
\v 1 Tata Teófilo, nuu tutu ña *tiꞌvi yu ndi̱xa̱a̱ ndaꞌa kun ke ndákáni yu nuu kun xaꞌa takundiꞌi ña xa̱ Jesús xiꞌin ña sa̱ñáꞌa̱ ra te sakan xa̱ꞌa̱ suꞌva ra xiꞌin chiñu ra,
\v 2 ra iin saá ndia kii te nda̱kuita ra kuanuꞌu ra ndiví va. Ra te kúni ka kunuꞌu ra ndivi ke xiniñuꞌu ra Tachi Yii ra ña nda̱koo ra ndiayu ndaꞌa ndia ndikaxin ra.
\v 3 Ra suvi nuu mii ndia kan ke ndita ra kuaꞌa ni ichi, ña vaꞌa na kundaa ini ndia ña ndixa ke nda̱tiaku va ra. Ra uvi xiko ka kii ke ndixika ra *ndakani ka ra nuu ndia xaꞌa ichi nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu.
\s Kaꞌan Jesús xaꞌa Tachi Yii Ndioxi ña kixi
\p
\v 4 Ra saa kuu iin kii nda̱kutáꞌán takundiꞌi ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús ndee ndia xiꞌin ra, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa:
\p ―Këe yachi ndo kuꞌun ndo inka ñuu; chi takua mii ñuu Jerusalén yoꞌo va ke, na kundee ndo kundiatu ndó ña saxínu Iva yu Ndioxi ña ndikaꞌan ra xaꞌa, ra ndikaꞌan tu yuꞌu va xaꞌa ña xiꞌin ndo.
\v 5 Ra ña ndixa ke chi ra Juan, ra xiꞌin tiakuii va *sakuchi ra na yuvi, ndi su ndoꞌo, ra xiꞌin Tachí Yii Ndioxi va ke ndakuchi ndo so ndiaꞌvi kii vichin ―ka̱chi Jesús xiꞌin ndia.
\s Ndákuíta Jesús kuanuꞌu ra ndivi.
\p
\v 6 Ra saa kuu iin kii nindakatuꞌun ndia nda̱ku̱táꞌán ndee kan Jesús kachi ndia saa xiꞌin ra:
\p ―Tata, ¿a ndia vichin ke ndi̱xa̱a̱ tiempo ña kaꞌndia kun chiñu nuu yoo, na Israel yoꞌo, ña nduu tuku yo iin ñuu kaꞌnu ña xáꞌndiá nuu mii? ―kachi ndia xiꞌin ra.
\p
\v 7 Ra saa ndakuiin Jesús kachí ra saa xiꞌin ndia:
\p ―Xiniñüꞌu kundaa vi ini ndoꞌo xaꞌa ña chi̱túni̱ Iva yo Ndioxi sa ra, chi indaa mii va ra kuvi ra kúndaa ini xaꞌa ña, ra ama ke sa ra ña, ra ndia kii ke sa tu ra ña.
\v 8 Ndi su ndoꞌo, ra te xa ná nduxinu̱ Tachi Yii Ndioxi sata ndo, ra saa vi ke ndakiꞌin ndo ndiee Ndioxi; ra kaꞌan ndoso ndo xaꞌa yu nuu takundiꞌi na ñuu Jerusalén, xiꞌin nuu na ñuu ña ndikun ndiaa Judea, xiꞌin nuu na ñuu ña ndikun ndiaa Samaria, xiꞌin nuu takundiꞌi ñuu ña iyoo nuu ña yuuvi yoꞌo ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
\p
\v 9 Ra te ndiꞌi ndikaꞌan Jesús tuꞌun yoꞌo xiꞌin ndia, saa ra nda̱kuita ra kuanuꞌu ra ndivi va, ra íxtóꞌní ndia saa ndi̱sa̱ꞌvi ra tiañu viko kuaꞌan va ra.
\v 10 Ra iin kuaꞌan ini ndia íxtóꞌni ndia chi ndivi ndíta ndia, ña kuaꞌan Jesús, saa ra tuꞌva xaa va uvi tiaa ndia ndíxi tikoto yaa xikundita ndia xiꞌin ndia.
\v 11 Ra ndikaꞌan ndia xiꞌin ndia ka̱chi ndia saa:
\p ―Ndoꞌo, ndia ñuu Galilea, ¿nichuun ke iin kua̱ꞌa̱n ini ndo íxtóndiáá ndo ndivi ndíta ndo? Ra na kundaa ini ndo chi iin ta kuꞌva *kuu ña kuaꞌan Jesús chi ndivi, ra iin saa ke kuu tu te xa na nandikó ra kixi tuku va ra ―ka̱chi ndia xiꞌin ndia.
\s Ndákáxin ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús ra Matías ña ndakiꞌin ra nuu ra Judas
\p
\v 12 Ra saa kee ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús iku ña nani Olivo, kuanuꞌu ndia ñuu Jerusalén. Ra takua yachin iku kan va ke ndixaꞌan ndia xiꞌin Jesús te kuanuꞌu ra ndivi, saa chi na judío ra ndixïyo ndiayu ndaꞌa na ña kaka kani ni na kii yii ña ndakindiee na.
\v 13 Ra te nda̱xa̱a̱ ndia ñuu Jerusalén, ra saa ndindiꞌvi ndia iin veꞌe toto ña sukun, ra veꞌe chi ninu ke xindokoo ndia ndakundee ndia. Saa chi ikan ku nu xikanduꞌu ra Pedro, xiꞌin ra Jacobo, xiꞌin ra Juan, xiꞌin ra Andrés, xiꞌin ra Felipe, xiꞌin ra Tomás, xiꞌin ra Bartolomé, xiꞌin ra Mateo, xiꞌin ra Jacobo seꞌe ra Alfeo, xiꞌin ra Simón ra xitaꞌan xiꞌin na yuvi xika kuachi xiꞌin gobierno, xiꞌin ra Judas seꞌe inka tiaa ra xinani Jacobo.
\v 14 Ra iin ndisaa ichi va ndákutáꞌán ndia xiꞌin taꞌan ndia ña kaꞌan ndia xiꞌin Ndioxi, saa chi iin yuꞌu va ndia; ra ndakutaꞌan tu sava na siꞌi va xiꞌin ndia, ra saa tu ña María, siꞌi mii Jesús, xiꞌin ndia ñani va ra.
\p
\v 15 Saa ku̱u̱ iin kii ra ndakutaꞌan kuꞌva ciento oko yuvi ndee na, ra saa nda̱ku̱ndíchí ra Pedro maꞌñu na, ra ndi̱ka̱ꞌa̱n ra xiꞌin na ka̱chi ra saa:
\p
\v 16 ―Ñani yo, xa kundaa ini takundiꞌi va yo ña *ndoꞌo Jesús saa chin mii va ra Judas, ra xitaꞌan xiꞌin yo kuvi ra xinuu nuu na saa ini ta ndixaꞌan na tiin na Tata yo. Ra saa ke kuu va ña vaꞌa ndixinu nuu tuꞌun Ndioxi ña ndi̱ka̱ꞌa̱n Tachí Yii Ndioxi xiꞌin ra rey David xaꞌa ra Judas.
\v 17 Ra ra Judas kan, ra xiꞌin yoo ke xindiaꞌvi ndiaa va ra, ra iin chiñu xindiso tu ra xiꞌin va yo.
\v 18 (Ra xiꞌin xuꞌun ña ki̱ꞌin ra xaꞌa Jesús ña ndi̱xi̱ko ra ra ke sa̱ta ra iin ñuꞌu. Ra te ndiꞌi, ra nuu ñuꞌu kan ke nda̱kavandiee ra, ra ndi̱ka̱a̱n tixi ra, ra iin nda̱koyo yaa va ñaꞌa ini ra.
\v 19 Ra te ku̱ndaa̱ ini takundiꞌi na ndéé ñuu Jerusalén xaꞌa ña ndo̱ꞌo ra, ra saa nduku na kivi ñuꞌu kan, ña ndakunani ña Acéldama, ra tuꞌun mii na, ra “Yoso nuu ndi̱xi̱tia nii” ke kachi tuꞌun yoꞌo.)
\v 20 Ra iin taꞌvi loꞌo nuu tutu Salmo káꞌa̱n tuꞌun Ndioxi káchí ña saa xaꞌa ra:
\q Veꞌe ra, ra veꞌe vichi va na nduu ña,
\q ra ndia nii yuvi ná kundëe ini ña.
\m Ra kaꞌan ka tu ña kachi ña suꞌva va:
\q Ra inka yuvi tu na ndakiꞌin chiñu nuu va ra, káchí ña.
\p
\v 21 ’Ra vichin ke ndakaya kuaꞌa ni tiaa ndee ndia yoꞌo, ra sava ndia yoꞌo ra xa yachi vi ke itaꞌan ndia xiꞌin yo, saa chi xa xitaꞌan va ndia xiꞌin yo ta ndixika Jesús xiꞌin yo,
\v 22 ra *xini tu ndia te sakuchi ra Juan Jesús va, ra *xini nuu tu ndia ta ndakuita ra kuanuꞌu ra ndivi va. Ra iin ndia yoꞌo kuvi ndia xiniñuꞌu kana kutaꞌan xiꞌin yo, ra saa ke vaꞌa ndatuꞌun ndia xiꞌin yuvi xaꞌa ña ndatiaku Jesús. ―ka̱chi ra Pedro xiꞌin na.
\p
\v 23 Ra saa ndikaꞌan na xaꞌa uvi tiaa, ndia ndakiꞌin chiñu. Ra iin ra nani José Barsabás, ra kaꞌan tu na ña nani ra Justo va; ra iin tu ra nani Matías va.
\v 24 Ra saa ndi̱ka̱ꞌa̱n na xiꞌin Ndioxi kachi na saa:
\p ―Tata, yoꞌo kuvi ra xíni̱ ndia kuꞌva ke iyoo nima takundiꞌi yuvi; ra kúni̱ ndi na taxi kun kuꞌva nuu ndi, ra na kundaa̱ ini ndi ndia iin ndia yoꞌo kuvi ndia nda̱kaxin kun,
\v 25 ña ndakiꞌin ndia chiñu ña nda̱koo ra Judas, ra ndakitaꞌan ndia xiꞌin ndi, saa chi ra Judas, ra ndakava va ra xiꞌin kuachi ra, ra kua̱ꞌa̱n ra chi nuu xiniñuꞌu ku̱ꞌu̱n va ra ―kachi na xiꞌin Ndioxi.
\p
\v 26 Ra saa xaꞌa ndia sasiki ndia xiꞌin iin ñaꞌa, ña taxi kuꞌva nuu ndia, ra kundaa ini ndia yoo kuvi ra ndakundichi. Ra te ndiꞌi *xa ndia saa, saa ra chi nuu ra Matías va kindoo ñaꞌa kan; ndia saa ra nda̱ku̱táꞌán ra xiꞌin ndia uxi iin kan, ra iin nduu ra xiꞌin va ndia.\f + \fr 1:26 \ft Tuꞌun ña kaꞌan “suerte” ra ta kuꞌva na sasiki va kuvi na xiꞌin iin yuu a xiꞌin inka ñaꞌa va \f*
\c 2
\s Kii ndixinu Tachi Yii Ndioxi
\p
\v 1 Saa kuu ra ndi̱tia̱ndiaa va kii ña koo viko Pentecostés,\f + \fr 2:1 \ft Pentecostés ke xinani iin viko ña *tava na ñuu Israel ña *xatoꞌo na Ndioxi xaꞌa ña ndaxinu kii ña sakee na, a ña ndaxinu ndia ndiaa ka ñaꞌa ña chiꞌi va tu na. Ra tuꞌun “Pentecostés” yoꞌo, ra kuu tu ña uvi xikoxi kii te xa ndiꞌi viko Pascua va.\f* ra ítáꞌán kuiti takundiꞌi va na kandixa Jesús ndéé na iin veꞌe.
\v 2 Ra tuꞌva iin niniꞌi va xaꞌa kuu chi ndiví, ra iin ta ^kuu te ndiee ni vaxi tachi, iin saa xa̱ꞌa̱ kuu, ra saa ndu̱xínu̱ ña ini veꞌe nuu ndéé na, ra iin niniꞌi xa̱ꞌa̱ kuu veꞌe kan.
\v 3 Ra iin ta kuꞌva íin yaa ñùꞌù, saa iyoo ña ndixinu sata ta iin ta iin na.
\v 4 Ra saa nda̱kiꞌin takundiꞌi na Tachi Yii Ndioxi, ra xa̱ꞌa̱ na káꞌa̱n na inka nuu tuꞌun, ra ta iyoo mii tuꞌun ña taxi Tachi Yii Ndioxi ndaꞌa na kaꞌan na, ke ndikaꞌan va na.
\p
\v 5 Ra kii kan, ra kuaꞌa ni na judío na kándíxa ndinuni Ndioxi, na ndéé inii saa kuvi ña yuuvi ndixa̱a̱ ña ndásakáꞌnu na Ndioxi ñuu Jerusalén, viko Pentecostés xa ta kuꞌva yunaꞌa va na.
\v 6 Ra te *xinisoꞌo yuvi kan ña iin níníꞌi kuu ra saa xaꞌa ndakaya kuaꞌa ka vi na ña xini soꞌo na ni ke kúú veꞌe kan, ra nii kundäa ini na ni ke sa vi na, saa chi ^xini soꞌo na ña kaꞌan yuvi na ndee veꞌe kan taꞌan tuꞌun ña kaꞌan ta iin iin na ndixaa kan.
\v 7 Ra iin kua̱ꞌa̱n ini na ndita na, ra ndakanda kavi ini na, ra kaꞌan na xiꞌin taꞌan na, kachi na saa:
\p ―¿Ni ke yoꞌo? ¿Ra a süvi va na ñuu Galilea kuvi takundiꞌi yuvi yoꞌo?
\v 8 ¿Ra ni chuun ke vaꞌa káꞌa̱n na tuꞌun ña kaꞌan yo, tuꞌun ka̱ku yo? ¿Ra ndixaa ke xa̱ na ña *sakuaꞌa na ña?
\v 9 Ra inii kuvi va ke kee yoo, na xaa yoꞌo vichin; saa chi yoo yoꞌo ra Partia va kee yo, ra sava tu na ke̱e Media va, ra saa tu na ke̱e Elam va, xiꞌin na kee Mesopotamia, xiꞌin na ke̱e Judea, xiꞌin na ke̱e Capadocia, xiꞌin na ke̱e Ponto, xiꞌin na ke̱e Asia,
\v 10 ra saa tu na ke̱e Frigia, na ke̱e Panfilia, na kee Egipto, ra saa tu na ke̱e África, ña ndikaa chikan ka nuu ndikaa ñuu Cirene; ra saa tu na ke̱e ñuu Roma na xaa ndakundee yoꞌo, ra nduu na judío xiꞌin yo vichin, ra saa tu mii yo na kuu judío va;
\v 11 Ra sava tu na kee ñuu Creta xiꞌin ñuu Arabia. Ra ^xini soꞌo takundiꞌi yo ña káꞌa̱n yuvi na ñúꞌu veꞌe yoꞌo taꞌan tuꞌun ña kaꞌan ta iin iin yo. Ra kaꞌan na xaꞌa ña vaꞌa, ña nduvi ña xa Ndioxi ―káchí na xiꞌin taꞌan na.
\p
\v 12 Ra ndakanda ka vi ini na ra nii nïꞌi na ni ke ka̱chi na, ra saa káꞌa̱n na xiꞌin taꞌan na káchí na saa:
\p ―¿Ni ke kúní káchí takundiꞌi ña kuu yoꞌo vichin? ―káchí na.
\p
\v 13 Ra sava tu na ^xasiki va, ra káꞌa̱n na káchí na saa: 
\p ―Tiäa soꞌo ndo ña kuu yuꞌu vi na, saa chi na xíꞌí va kúvi na ―kachi na.
\s ^Ndataxi ra Pedro nuu na xaꞌa ichi Ndioxi
\p
\v 14 Ra saa nda̱ku̱ndichi ra Pedro xiꞌin ndia uxi iin ndia itaꞌan xiꞌin ra, ra ndi̱ka̱ꞌa̱n ra xiꞌin takundiꞌi yuvi na ndakaya ndita kan, ka̱chi ra saa:
\p ―Ndoꞌo, na taꞌan yo, na Israel, xiꞌin takundiꞌi na ndee ñuu Jerusalén yoꞌo, ra na tiaa ni soꞌo ndo ña ka̱ꞌa̱n yu xiꞌin ndo vichin, ra na kundaa ini ndo xaꞌa ña kúú yoꞌo.
\v 15 Saa chi nduꞌu, na ndee yoꞌo vichin, ra süvi na xíꞌí kuvi ndi, ta kuꞌva kachi sava ndo, chi vichin ra sakan kaa ìi̱n ixtiaan va kúvi ña.
\v 16 Ra na kundaa ini ndo xaꞌa ña kúú yoꞌo vichin, chi yoꞌo ke ^xinu nuu tuꞌun ña ndi̱ka̱ꞌa̱n Ndioxi xiꞌin ra Joel, ra ndi̱ka̱ꞌa̱n tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa, te kachi ra suꞌva:
\q
\v 17 Yuꞌu, ra kuvi Ndioxi ndo kuvi ra kaꞌan xiꞌin ndo; saa chi te xa ni̱nu̱mi̱ ndiꞌi xa̱ꞌa̱ ña yuuvi, ra
\q tiꞌví yu Tachi Yii yu ña kuxinu ña sata takundiꞌi yuvi;
\q ra takuu na kuvi seꞌe tiaa ndo xiꞌin na kuvi seꞌe siꞌi ndo, ra kuniñúꞌú yu na ña ka̱ꞌa̱n na tuꞌun yu xiꞌin yuvi;
\q Ra seꞌe vali ndo kuvi na tuvinuu kuni na ña kúni̱ yu;
\q ra na naꞌnu kuvi na taxi yu xani nuu va.
\q
\v 18 Saa chi kii kan kuvi ña saxinu yu Tachi Yii yu sata na xa chiñu nuu yu, na siꞌi xiꞌin ndia tiaa,
\q ra kaꞌan na tuꞌun yu xiꞌin takundiꞌi yuvi.
\q
\v 19 Ra sa yu ña i̱yo̱ ni kuu nuu ndivi ni̱nù kuni na;
\q ra kuni tu na kuaꞌa ni ña kuu nuu ñuꞌú va:
\q saa chi kuni na takuu ña kuu nii xiꞌin ña kuu ñùꞌù xiꞌin ña kuu iꞌma.
\q
\v 20 Ra ñuꞌù, ña túu̱n nduꞌu ndivi, ra kuñaà va nuu ña,
\q ra yoo, ri yeꞌe te ñuu kuvi ri nduu nii va tu,
\q ra te xa na ndiꞌi yaꞌa takundiꞌi ña yoꞌo,
\q ra saa vi ke tia̱ndiaa kii káꞌnu, ña kuu kii ña sandakú yu kuachi xiꞌin na yuvi yoꞌo.
\q
\v 21 Ra takundiꞌi na kaꞌan xiꞌin yu ña chindiee taꞌan yu xiꞌin na, ra sakaku va yu na, ^kachi Ndioxi, *kachi ra Joel ndikaꞌan ra.
\p
\v 22 ’Ra xaꞌa ña kan ke na tiaa soꞌo ndoꞌo na ñuu Israel ña ka̱ꞌa̱n yu xiꞌin ndo vichin xaꞌa Jesús ra ke̱e ñuu Nazaret: Ra xa *kundaa va ini ndo chi Jesús, ra ndiee Ndioxi va ke ndi̱xi̱yo xiꞌin ra; ña kan ke vaꞌa xa̱ ra kuaꞌa ni ña vaꞌa xiꞌin ña ndichi, xiꞌin ña xituꞌun.
\v 23 Ndi su ndoꞌo, ra na ti̱in va kuvi ndo ra, ra nda̱taxi ndo ra ndaꞌa na yuvi kuachi, ra kata̱kaa na ra ndaꞌa cruz ndi̱xi̱ꞌi̱ ra. Ra na kundaa ini ndo chi ña *ndoꞌo ra saa, ra süvi ña ndíkuu sana kuvi ña, chi xa̱ ndiayu mii Ndioxi va ke ndo̱ꞌo ra saa.
\v 24 Ndi su nda̱tiaku va ra xa Ndioxi, saa chi mii va Ndioxi kuvi ra *sakaku ra ndaꞌa ña ndii, chi köo ndiayu ndaꞌa ña ndii ña kaꞌndia ña chiñu nuu ra.
\v 25 Ra süvi tuꞌun chiꞌña kuvi ña yoꞌo, chi ña ndixa ke ^ndátiákú va Jesús, ra xa xinaꞌa vi ke ndikaꞌan ra rey Davíd xaꞌa Jesús, ña ndikaꞌan ra xiꞌin Tata ra Ndioxi kachi ra suꞌva:
\q Iin ndisaa kii xíní yu Tata yo Ndioxi ña ínúú ra ichi nuu yu;
\q ña kan ke kuayuüꞌví vi yu ndia nii ñaꞌa, saa chi íin va ra chi xitia kuaꞌa yu ña ndiaa ra yuꞌu.
\q
\v 26 Ra xaꞌa ña kan ke iyoo sii ni va ini yu, ra ndásakáꞌnu yu Tata yu xiꞌin yuꞌu yu,
\q ra nii ndïꞌi tu ini va yu xaꞌa ña ^ndoꞌo yu, saa chi mii va Tata yu kuvi ra ndiáá ini yu;
\q
\v 27 chi xa kúndáa va ini yu ña täxí kun kindóo yu kundikáá yu nuu ñúꞌu na ndii;
\q ra nii täxí kun ña tia̱ꞌyu̱ tu iki kuñu va yu, saa chi ra yii va kuvi yu.
\q
\v 28 Ra yoꞌo kuvi ra ndiña̱ꞌa̱ nuu yu, Tata Ndioxi, 
\q ndia ña kuvi ichi vaꞌa ku̱ꞌu̱n yu, ichi nuu kutiaku yu  
\q iin ndisaa kii; ra kusiì ni ini yu, saa chi koo yu xiꞌin kun nuu iyoo kun, 
\m *kachi Jesús xiꞌin Ndioxi, ^kachí ña *tiaa ra rey David xinaꞌa ―*kachi ra Pedro xiꞌin yuvi kan.
\p
\v 29 Ra saa *ndakani ka ra Pedro nuu na xaꞌa tuꞌun yoꞌo kachi ra saa: 
\p ―Na taꞌan yo ndakiꞌin xini ndo xiꞌin tuꞌun yoꞌo, chi xaꞌa Jesús va ke ndi̱ka̱ꞌa̱n ra rey David tuꞌun yoꞌo, ra süvi xaꞌa mii ra ke ndi̱ka̱ꞌa̱n ra ña, saa chi ra xii xikua yo David, ra xikuu rey, ra ndi̱xi̱ꞌi̱ va ra, ra íin yavi nuu ni̱ndu̱xi̱n na ra vichin va.
\v 30 Chi ra rey David, ra ra ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi va ke xikuu ra, ña kan ke vaꞌa *kundaa ini ra ña *ki̱ndo̱o̱ Ndioxi xiꞌin ra xaꞌa seꞌe xikua ra, saa chi seꞌe xikua ra kan kuvi ra kuu Cristo,\f + \fr 2:30 \ft “Cristo”, ra tuꞌun griego va kuvi ña; ra tuꞌun yoꞌo, “ra tiaa ra ndikaxin Ndioxi sakaku na yuvi yoꞌo” va ke kachi ña.\f* ña kaꞌndia ra chiñu, ra ndakunduꞌu ra tiayu kaꞌnu, tu xinduꞌu mii ra rey Davíd.
\v 31 Ra ra rey Davíd kan, ra xa ta iyoo ña xi̱ni nuu va ra iyoo ña, ña ndatiaku ra ndikaxin Ndioxi. Ña kan ke ndikaꞌan ra ña kundïkáá ra tixi ñuꞌú, ra nii iki kuñu ra tiäꞌyu̱, *ka̱chi ra.
\v 32 Ra ra ndikaꞌan ra xaꞌa kan kuvi mii Jesús, ra *ndatiaku *xa Ndioxi vichin va. Ra nduꞌu kuvi ndia ndixa *xi̱ni ña nda̱tiákú ra.
\v 33 Ra *na̱ndaa ra ndivi nda̱kundu̱ꞌu̱ ra xitia kuaꞌa Ndioxi ña xáꞌndiá ra chiñu vichin; ra *ndakiꞌin ra Tachi Yii ndaꞌa Tata ra, ra *tiꞌvi ra ña *xaa ña sata ndi vichin, ra ta kuꞌva *kindoo ra ke *xa va ra. Ña kan ke vaꞌa *xini ndo, ra *xini tu soꞌo va ndo takundiꞌi ña *kuu yoꞌo vichin, ra mii va Jesús kuvi ra ^xa ña.
\v 34 Ra na kundaa ini ndo, chi süvi ra rey Davíd kuvi ra ndindaa ndivi, chi Jesús va kuvi ra *nandaa ndivi ña ndakunduꞌu ra xiꞌin Ndioxi vichin. Ra ndikaꞌan va tu ra rey Davíd ña káchí ra saa:
\q Suꞌva kachi Tata yo Ndioxi xiꞌin Iva yu:
\q Naꞌa, koo kun chi xitia kuaꞌa yu,
\q
\v 35 ra vaꞌa sandiꞌi yu xaꞌa takundiꞌi na iyoo kuachi xiꞌin kun, *ka̱chi ra ndi̱ka̱ꞌa̱n ra xinaꞌa.
\p
\v 36 ’Ra xaꞌa ña kan ke xiniñuꞌu ni na kundaa ini takundiꞌi ndoꞌo, na taꞌan yo Israel, chi mii Jesús, ra *kata̱kaa ndo ndaꞌa cruz kan kuvi ra *taxi Ndioxi ña kuu ra Tata yo, ra kuu tu ra ra sakaku yoo va ―kachi ra Pedro xiꞌin na.
\p
\v 37 Ra te xi̱nisoꞌo na ña ka̱chi ra Pedro saa xiꞌin na, saa ra iin ndiakua ndakava ini na, ra saa ndi̱ka̱ꞌa̱n na xiꞌin ra Pedro ra ndikaꞌan tu na xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin va ra, káchí na saa:
\p ―Ñani yo, ¿ni ke sa ndi vichin? ―ka̱chi na.
\p
\v 38 Saa ndi̱ka̱ꞌa̱n ra Pedro xiꞌin na ka̱chi ra saa:
\p ―Nandikó ini ndo xaꞌa kuachi ndo, ra kuchi ndo tixi ndiee Jesucristo, ra saa ke koo káꞌnu ini Ndioxi xaꞌa kuachi ndo, ra taxi tu ra Tachi Yii ra ña koo ña xiꞌin va ndo.
\v 39 Chi mii va Ndioxi kuvi ra *ki̱ndoò ña tiꞌví ra Tachi Yii ra kixi ña sata ndo xiꞌin sata seꞌe ndo, ra saa tu sata takundiꞌi yuvi na iyoo xika ka nuu va ra; ra saa tu na kuni mii Ndioxi kana ra kixi nuu va ra, chi taxi tu ra Tachi Yii ra koo xiꞌin na kan va ―ka̱chi ra Pedro xiꞌin na.
\p
\v 40 Ra *nda̱taxi ni ka va ra Pedro nuu na, saa chi iin nda̱a ra nindeè ra ña ndi̱ka̱ꞌa̱n ra xiꞌin na, ña kachi ka ra saa:
\p ―Sakáku ndo mii ndo nuu tundoꞌo ña vaxi nuu takundiꞌi na yuvi ñaꞌa na ndee vichin ―kachi ra xiꞌin na.
\p
\v 41 Ra kii kan ra kuꞌva uni mil kuvi yuvi na ndi̱xi̱nu̱ ini tuꞌun ña ndi̱ka̱ꞌa̱n ra Pedro, saa ra chichi va na, ra nda̱kutáꞌán na xiꞌin na ndíku̱n ichi Jesús.
\v 42 Ra ndinuni ka vi ini na ña *sákuaꞌa na nuu ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús, ra vii ka vi ndixiyo na xiꞌin taꞌan na, ra iin ndáku̱táꞌán kuiti va na ña taꞌvi na ixta xixi na xiꞌin taꞌan na, ra iin tuꞌun kuvi tu na ña kaꞌan na xiꞌin Ndioxi va.
\s Suꞌva ke ndi̱xi̱yo na nuu vaꞌa nda̱kiꞌin ichi Jesús
\p
\v 43 Ra kuaꞌa ka vi ña ndichi xiꞌin ña xituꞌun xá ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús xini yuvi kan, ra ndákánda̱ ka vi ini na xaꞌa ña xa ndia.
\v 44 Ra takundiꞌi na nda̱ku̱ndi̱ku̱n Jesús ra vii ka vi ítáꞌán na; ra ndátáꞌví na takundiꞌi ñaꞌa ña íyóo nuu na xiꞌin taꞌan na.
\v 45 Ra ixiko na ñaꞌa ña kuu mii na ra ndataꞌvi na xuꞌun xiꞌin taꞌan na, ta kuꞌva iyoo mii ña kumani nuu va na.
\v 46 Ra iin takundiꞌi kii va ndákútaꞌan na veñuꞌu kaꞌnu, ra iin ndisaa kii tu ndakutaꞌan na ña taꞌvi na iin ixta xixi na xiꞌin taꞌan na, ra kusii ka vi ini na ña xixi na xiꞌin taꞌan na, ra ndinuni ka vi ini na xá na ña.
\v 47 Ra ndásákáꞌnu ka vi na Ndioxi; ra iin takundiꞌi va na ñuu xíni máni̱ ñaꞌa; ra iin ndisaa kii va ndúkuáꞌa̱ na veñuꞌu, chi na xiniñuꞌu káku sa Ndioxi, ra ^kaku va na.
\c 3
\s Nduvaꞌa iin ra küvi kaka
\p
\v 1 Saa ku̱u̱ iin kii, ra kuꞌva kaa uni xikuaa ke nda̱kiꞌin ra Pedro xiꞌin ra Juan kua̱ꞌa̱n ndia veꞌe ñuꞌu kaꞌnu ña ka̱ꞌa̱n ndia xiꞌin Ndioxi, hora ña xa yunáꞌá na judío ña xaꞌan na veꞌe ñuꞌu káꞌa̱n na xiꞌin Ndióxi.
\v 2 Ra iyoo iin yeꞌe veꞌe ñuꞌu kaꞌnu kan ña nani Yeꞌe Nduvi, ra iin takundiꞌi kii xaꞌan na chinduꞌu na iin ra ndaꞌvi ndu̱chiꞌña küví kaka ndia kii te kaku ra, ña ndakan ra nuu na xaꞌan veꞌe ñuꞌu kan.
\v 3 Ra te xi̱ni ra ndu̱chiꞌña kan ña ku̱yachín ra Pedro xiꞌin ra Juan ña kuaꞌan kiꞌvi ndia yeꞌe nuu nduꞌu ra, ra saa xaꞌa ra nda̱ka̱n ra xuꞌun nuu ndia.
\v 4 Ra saa iin kaxi kaxi ndakotoꞌni ndia nuu ra, ra ndikaꞌan ra Pedro xiꞌin ra kachi ra saa:
\p ―Kotoꞌni nuu ndi —ka̱chi ra xiꞌin ra.
\v 5 Saa ra nda̱kotoꞌni vaꞌa ra nuu ndia, ña ndiátu ini ra ni̱ꞌi̱ ra loꞌo xuꞌun sa ndia.
\v 6 Ra saa ndi̱ka̱ꞌa̱n ra Pedro xiꞌin ra ka̱chi ra saa:
\p —Köo xuꞌun niꞌi yu saníꞌi̱ yu yoꞌo, ndi su ña iyoo nuu yu ra taxi va yu ña ndaꞌa kun: Xiꞌin ndiee Jesucristo ra ñuu Nazaret, xaꞌndia chiñu yu nuu kun ña na ndakundichi kun kaka kun ―ka̱chi ra xiꞌin ra.
\p
\v 7 Ra saa ti̱in ra Pedro ndaꞌa kuaꞌa ra nduchiꞌña kan ra ndakani ndichi ra ra, saa ra ndikun nda̱koò va ndiee xaꞌa ra, ra saa tu leke sukun xaꞌa va ra.
\v 8 Ra saa nda̱ku̱ndíchí ra, ra xa̱ꞌa̱ ra xíka ra, ra ndikun ndi̱ki̱ꞌvi̱ ra ini veñuꞌu kan kuaꞌan ra xiꞌin va ndia, ra iin ndáva ra ra kandita ra kua̱ꞌa̱n ra, ña kúsíi̱ ni ini ra, ra ndásákáꞌnu ka vi ra Ndioxi.
\v 9 Ra xi̱ni takundiꞌi yuvi na ndee veñuꞌu kaꞌnu kan ña xa vaꞌa xíka ra, ra ^ndásákáꞌnu ka vi ra Ndioxi.
\v 10 Ra *ndakanda ka vi ini na ra ndiyuꞌvi ka vi na, xaꞌa ña ndoꞌo tiaa kan xini na, saa chi ra xíni̱ va na kuvi ra, chi ra kan kuvi ra xinduꞌu ndakan yeꞌe ñuꞌu kaꞌnu ña nani Yeꞌe Nduvi kan va.
\s Ichi uvi káꞌa̱n ra Pedro xiꞌin na xaꞌa Jesús
\p
\v 11 Ra tiaa ra ndu̱vaꞌa kan, ra iin tutuun va itaꞌan xiꞌin ra Pedro xiꞌin ra Juan xika ndia, ra iin ^ndakanda ini takundiꞌi yuvi kan, xinu na kuaꞌan na nuu ndita ndia, ra nuu ndíta ndia kan ke nani Yeꞌe to̱sò\f + \fr 3:11 \ft Yeꞌe toso ña kuu kuenda ra Salomón ra chi ini korra veñuꞌu va ke iyoo ña, ra iin veꞌe kani chee va kuvi ña ndi su nuña va xaꞌa ña.\f* ña kuu kuenda ra Salomón.
\v 12 Ra ta xini ra Pedro ña ndixaa ni yuvi nuu ndita ndia, ra saa ndi̱ka̱ꞌa̱n ra xiꞌin na ka̱chi ra saa:
\p —Na taꞌan yo Israel, ¿nichuun ke ndákánda̱ ni ini ndo xíní ndo nduꞌu xaꞌa ña ndu̱vaꞌa tiaa yoꞌo? ¿Ra nichuun ke xitoꞌni ni ndo nuu ndi ra a nduꞌu va kuvi ndia yii, ndia iyoo ndiee ña sa̱ndáꞌa ndi ra, ra vaꞌa ndakaka ra tuvi ndo? Ra na kundaa ini ndo chi süvi nduꞌu kuvi ndia ndisandaꞌa ra.
\v 13 Chi Ndioxi ra kaꞌnu, ra xi̱ndi̱ku̱n, ra Abraham, xiꞌin ra Isaac, xiꞌin ra Jacob ndia kuu xii xikua yo, kuvi ra ndasa chee Jesús ra kuu seꞌe ra, ra ra yoꞌo kuvi ra tiin ndo ndataxi ndo ndaꞌa na chiñu va, ra nditäxi ndo sa̱ña̱ ra, ta kuni ra Pilato ña sa̱ñá ra ra.
\v 14 Ra na kundaa ini ndo chi ra yoꞌo kuvi ra yii, ra vaꞌa, ra ndixïin ndo kaꞌan ndo xaꞌa ra ña saña ra. ¡Chi ra xa̱ꞌni ndii va ndikaꞌan ndo xaꞌa ndisaña,
\v 15 ra ra ^taxi ña tiaku yo xa̱ꞌni va ndo! Ndi su sandatiaku va Ndioxi ra, ra nduꞌu kuvi ndia *xinì ña ndixa ke ndatiaku va ra.
\v 16 Ra xaꞌa ña kándíxa ndi Jesús ña iyoo ndiee va ra ke, vaꞌa nduvaꞌa inii saa tiaa yoꞌo, ta kuꞌva kaa mii ra iin ra vichin va.
\p
\v 17 ’Ra xa kundaa ini yu na taꞌan yo, chi xaꞌa ña *ndi̱ku̱ndäa̱ ini ndo ndia tiaa kuvi ra ña kan va ke ndakutaꞌan ndo xiꞌin na kunaꞌnu nuu ndo ra xaꞌni ndo ra.
\v 18 Ndi su suꞌva ke ku̱ù, ña vaꞌa sa̱xi̱nu Ndioxi nuu tuꞌun ña ndi̱ka̱ꞌa̱n ra xiꞌin takundiꞌi na ndi̱ka̱ꞌa̱n tuꞌun yuꞌu ra xinaꞌa, ña tiꞌvi ra iin tiaa kixi sakaku na yuuvi yoꞌo, ra xiniñuꞌu ndoꞌo ni ra kachi ra xiꞌin na.
\v 19 Ra xaꞌa ña kan ke na nandiko ini ndo xaꞌa kuachi ndo, ra ndakundíku̱n ndo Ndioxi, ra saa ke sandiꞌi ra xaꞌa kuachi ndo. Ra taxi ra ndakindieé ndo,
\v 20 ra saa tiꞌví tuku ra Jesús, ra xa ndikaxin ra ta yachi ña kixi ra sakaku ra ndoꞌo.
\v 21 Ndi su vichin ra ndivi va ke xiniñuꞌu koo ra, ra ndia te na sandiꞌi Ndioxi ndasaxa̱á ra takundiꞌi ñaꞌa ña iyoo nuu ña yuuvi yoꞌo, saa vi ke kixi ra, chi saa ke kachi na yii, na ndi̱ka̱ꞌa̱n tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa.
\v 22 Ra na kundaa ini ndo chi ra Moises kuvi iin ra ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa, ra suꞌva ke kachi ra xiꞌin na xii xikua yo: “Vaxi kii ra tiañu ndoꞌo ke ndakani ndichi Ndioxi iin ra kaꞌan tuꞌun yuꞌu ra, ta kuꞌva iyoo yuꞌu vichin. Ra na kandíxa ndo takundiꞌi ña ka̱ꞌa̱n ra xiꞌin ndo,
\v 23 Saa chi takundiꞌi na kuïin kandixa ña káꞌa̱n ra kan, ra ndiꞌi va xaꞌa na chi köo ka na ñuu Israel”, kachi ra.
\p
\v 24 ’Ra ra Samuel ra ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa xiꞌin takundiꞌi ka na ndi̱ka̱ꞌa̱n tuꞌun yuꞌu Ndioxi xiꞌin ra, kuvi na ndikaꞌan xaꞌa ña kuu vichin.
\v 25 Ra ndoꞌo va kuvi ndo ndiniꞌi ña kindoo Ndioxi xaꞌa xiꞌin na ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu ra xinaꞌa, ra xaꞌa ña na koo vaꞌa ndoꞌo va kuvi ña kindoo Ndioxi xiꞌin na xii xikua yo, ta ndikaꞌan ra xiꞌin ra Abraham kachi ra suꞌva: “Xaꞌa ndiseꞌe yoꞌo ke taxi yu ña vaꞌa kutaꞌvi takundiꞌi va na yuuvi yoꞌo”, ka̱chi ra xiꞌin ra.
\v 26 Ra te *ndakani ndichi Ndioxi Jesús ra kuvi seꞌe ra, ra xiꞌna ka va nuu yoo na Israel ke ti̱ꞌví ra ra *kixi ra, ña *taxi ra ña vaꞌa *kutaꞌvi yo, ña kan ke na nandikó ini ta iin ta iin ndo xaꞌa kuachi ndo —kachi ra Pedro xiꞌin na.
\c 4
\s Ta chi̱kaa̱ na ra Pedro xiꞌin ra Juan vekaa
\p
\v 1 Ra saa kúú ra Pedro xiꞌin ra Juan ndákáni ndia nuu yuvi kan xaꞌa Jesús ndíta ndia, saa ra tuꞌva xa̱a va ndia sutu, xiꞌin ra kuchee nuu ndia ndíso chiñu ndiáá veꞌe ñuꞌu kaꞌnu, xiꞌin ndia saduceo nuu ndíta ndia,
\v 2 ra ndúkuéꞌe̱ ni ini ndia xini ndia ndia xaꞌa ndia sañaꞌa ndia yuvi ña ndixa ke ndatiaku va na ndii, saa chi *ndatiaku va Jesús kachi ndia xiꞌin na.
\v 3 Ra saa kuyachin ndia ti̱in ndia ndia kuaꞌan ndia xiꞌin ndia, ra xa kuaa ni va kuvi ña, ndia saa ra ta̱àn ndia ndia veꞌe kaa va, ra ndia inka kii ndituvi vi ke *xa̱ nda̱kú ndia kuachi xiꞌin ndia.
\v 4 Ndi su kuaꞌa ni va yuvi na xini soꞌo tuꞌun ña ndikaꞌan ra Pedro xiꞌin ra Juan ra kandixa va na, ra takundiꞌi yuvi na xa kandixa kan ra kuꞌva uꞌun mil kuvi niña tiaa va.
\p
\v 5 Ra te ndi̱tu̱vi inka kii saa nda̱ka̱ya̱ takundiꞌi ndia chiñu naꞌnu nuu na Israel, xiꞌin ndia xikuaꞌa, xiꞌin ndia sáñáꞌa ndiayu Ndioxi mii ñuu Jerusalén ña sandakú ndia kuachi xiꞌin ndia;
\v 6 ra nduꞌu tu ra Anás ra kuchee nuu takundiꞌi ndia sutu va, ra nduꞌu tu ra Caifás va xiꞌin ra Juan xiꞌin ra Alejandro, xiꞌin takundiꞌi na veꞌe ndia sutu kunaꞌnu kan.
\v 7 Ra saa xa̱ꞌndia ndia kunaꞌnu kan chiñu nuu ndia kumisio ndixaꞌan ndia ndakiꞌin ndia ra Pedro xiꞌin ra Juan veꞌe kaa nuu ñuꞌu ndia ra xa̱a̱ ndia xiꞌin ndia nuu ndia kunaꞌnu kan, ra saa xaꞌa ndia kunaꞌnu kan sánáꞌma̱ ndia ndia káchí ndia saa:
\p —¿Yoo kuvi na taxi ndiayu ndaꞌa ndo ña sañaꞌa ndo yuvi? ra ¿yoo taxi ndiee ndaꞌa ndo ña vaꞌa xa ndo suꞌva? —kachi ndia xiꞌin ndia.
\p
\v 8 Ra xa chitu va Tachi Yii Ndioxi nima ra Pedro, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin na kachi ra saa:
\p —Na tata chiñu xiꞌin ndoꞌo na tata xikuaꞌa ñuu yo Israel:
\v 9 Ña xa ndakatuꞌun ndo nduꞌu xaꞌa iin ña vaꞌa ña kuu xiꞌin tiaa ra xiꞌi, ra ndia kuꞌva ke nduvaꞌa ra,
\v 10 ra vaꞌa va chi ndatuꞌun va ndi xiꞌin ndo ra na kundaa ini ndo, ra saa tu takundiꞌi na ñuu yo Israel va, chi tiaa yoꞌo ra xiꞌin kivi Jesucristo ra ñuu Nazaret va ke nduvaꞌa ra. Ra Jesucristo yoꞌo kuvi ra katakaa ndo ndaꞌa cruz, ndi su sandatiaku va Ndioxi ra.
\v 11 Ra Jesús yoꞌo kuvi ra kuu yuu ña *kundasi ndoꞌo, na xavaꞌa veꞌe, ndi su ra yoꞌo kuvi ra kuu yuu ña xiniñuꞌu vaꞌa ka va vichin.
\v 12 Ra ra yoꞌo kuvi ra kuu mii ndiee ña sakaku ra yoo va, saa chi mii va Ndioxi tiꞌvi ñaꞌa, ña kan ke nuu ña yuuvi yoꞌo, ra ndia nii ka yuvi köo ndiee ña kuchuun na ña sakaku ña yoo ―ka̱chi ra Pedro xiꞌin na.
\p
\v 13 Ra te xi̱ni na chiñu kan ña nda̱ku̱ ni kaꞌan ra Pedro xiꞌin ra Juan, saa ra ndakanda ni ini na, saa chi xini va na ndia ña kuu ndia ndia ndaꞌvi ndia kuëe ndikäꞌvi ni, ra saa ndakuni na ndia ña xitaꞌan ndia xiꞌin Jesús.
\v 14 Ra xitoꞌni tu na nuu tiaa ra nduvaꞌa kan va ndichi ra xiꞌin ndia, ña kan ke nïníꞌi ka na ni ke kachi na xiꞌin ndia.
\v 15 Ra saa xa̱ꞌndia na chiñu ña ke̱e ndia chi keꞌe, ra ndia niña mii va na nindoo ndee ndatuꞌun kuachi xiꞌin taꞌan.
\v 16 Ra kaꞌan na xiꞌin taꞌan na kachi na saa:
\p ―¿Ni ke sa yo xiꞌin ndia yoꞌo vichin? Chi mii ña ndixa ke xa va ndia ña xituꞌun, ra *xi̱nì takundiꞌi va na ñuu Jesrusalén yoꞌo ña xa ndia ña, ra küvi sa xïni yo xaꞌa ña.
\v 17 Ra ña vaꞌa na ndütia ndoso ka tuꞌun yoꞌo kundaa ini yuvi, ra na sayuꞌvi va yo ndia, ra saa ke vaꞌa na käꞌan ka ndia xiꞌin ndia nii yuvi xaꞌa Jesús —ka̱chi na ndaika̱ta̱ꞌa̱n na.
\p
\v 18 Ra saa ndaka̱na tuku na ndia xa̱à ndia, ra xa̱ꞌndia na chiñu nuu ndia ña na ndatüꞌun ka ndia xaꞌa Jesús xiꞌin yuvi, ra nii na sañäꞌa̱ ka ndia na, ka̱chi na xiꞌin ndia.
\v 19 Ra saa nda̱kuiin ra Pedro xiꞌin ra Juan ka̱chi ndia saa xiꞌin na:
\p —Ni ke tuvi ndo, a vaꞌa ka na sa ndi ña kaꞌan ndoꞌo, nuu ña kandíxa ndi Ndioxi,
\v 20 chi nduꞌu, ra küví kukuiin ndi ña kaꞌan ndi xaꞌa ña xi̱ni ndi, xiꞌin ña xi̱ni soꞌo ndi —ka̱chi ndia xiꞌin na.
\p
\v 21 Ra saa ndikaꞌan ka na chiñu kan xiꞌin ndia ña *sayuꞌvi na ndia, ndia saa ra *sa̱ñá ndíka̱ va na ndia, saa chi ni̱nïꞌi na ni ke sa na ña sándoꞌo na ndia, chi takundiꞌi na ñuu ra ndásákáꞌnu ka vi na Ndioxi xaꞌa ña xituꞌun kuu xini na.
\v 22 Saa chi tiaa ra nduvaꞌa kan ra xa uvi xiko kuiya yaꞌa vi ke ndikaa ra.
\s Na kandixa Jesús ra nduku na ndiee nuu Ndioxi
\p
\v 23 Ra te ndiꞌi ndi̱sa̱ña̱ ndíka̱ ra Pedro xiꞌin ra Juan, ra saa nda̱kiꞌin ndia ndaxaa ndia nuu ndéé na ítáꞌan xiꞌin ndia, ra *nda̱tuꞌun ndia xiꞌin na xaꞌa takundiꞌi ña ndi̱ka̱ꞌa̱n na kunaꞌnu nuu na sutu xiꞌin na xikuaꞌa xiꞌin ndia.
\v 24 Ra te ndiꞌi xi̱nisoꞌo na ña ndi̱ka̱ꞌa̱n ndia, ra saa ndi̱ka̱ꞌa̱n takundiꞌi na xiꞌin Ndioxi ka̱chi na saa:
\p —Tata Ndioxi ra kaꞌnu, yoꞌo kuvi ra xa̱vaꞌa ndivi xiꞌin ñuꞌú, xiꞌin tiañuꞌu xiꞌin takundiꞌi ñaꞌa ña iyoo nuu ña yuuvi.
\v 25 Ra mii kun kuvi ra *xiniñuꞌu ra rey David ña ndi̱ka̱ꞌa̱n ra kachi ra suꞌva:
\q ¿Nichuun kuvi vi ña ndakutaꞌan na ñuu yoꞌo ra kanitaꞌan na
\q ra xani ini na xaꞌa ñaꞌa ña köo yaꞌvi ndiaa ña kuchüun na sa na?
\q
\v 26 Na kuu rey,
\q xiꞌin na xikuaꞌa kunaꞌnu nuu na ñuu ra xa iyoo nduvi na,
\q ra *ndakutaꞌan na ña kanitáꞌán na xiꞌin Ndioxi,
\q ra saa tu xiꞌin Cristo ra kuu seꞌe va ra.
\p
\v 27 ’Ra mii ña ndixa saa ke ^kuu va ñuu yoꞌo vichin, saa chi ra Herodes xiꞌin ra Poncio Pilato, xiꞌin na inka ñuu, xiꞌin mii na ñuu Israel yoꞌo, ra kanitaꞌan na xiꞌin Jesús, ra yii, ra kuu seꞌe kun, ra ndakaxin kun sakaku na yuuvi yoꞌo.
\v 28 Ra ña *xa na suꞌva, ra ña xa *chituni kun kuu va ke *saxinu na nuu.
\v 29 Ra vichin na kotoꞌni kun ña xa na xiꞌin ndi, Tata, chi sayuꞌvi ni na nduꞌu; ra na taxi kun ndiee ndi ña na kuayüvi ndi ña kaꞌan ndoso ndi tuꞌun kun;
\v 30 ra na taxi kun ndiee kun ndaꞌa ndi ña vaꞌa sandaꞌa ndi na xiꞌi ra xiꞌin kivi seꞌe kun Jesús ra yii; na sa ndi ña ndichi xiꞌin ña xituꞌun —kachi na.
\p
\v 31 Ra te sandiꞌi na ndikaꞌan na xiꞌin Ndioxi, ra saa nditaan veꞌe nuu ndakitaꞌan na ndee na, ra ndixinu Tachi Yii Ndioxi sata na, ra nundaku ini na ra xaꞌa na kaꞌan ndoso na tuꞌun Ndioxi.
\s Na ndikun Jesús ra chindiee taꞌan ni na xiꞌin taꞌan na
\p
\v 32 Ra takundiꞌi yuvi na *ndakundikun Jesús, ra iin tuꞌun nduu ndiꞌi va na, ra iin nima takundiꞌi va na, ra takundiꞌi ñaꞌa ña kuu mii na, ra ñaꞌa ndiꞌi va na *xikuu ña.
\v 33 Ra ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús ra ndakundiee va ndia ndatuꞌun ndia xaꞌa ña *ndatiaku Jesús, ra kuaꞌa ka vi ña vaꞌa *taxi Ndioxi ndaꞌa takundiꞌi na.
\v 34 Ra ndia nii na ndikumäni ñaꞌa nuu, saa chi takundiꞌi na iyoo ñuꞌu xiꞌin na iyoo veꞌe, ra ndixiko ndiꞌi va na ña
\v 35 ra ndataxi na xuꞌun ndaꞌa ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús, ra ndia kan ndataꞌvi ña xiꞌin na kumani ña nuu,
\v 36 ta kuꞌva *xa iin ra xitaꞌan xiꞌin na, ra xinani Jose. Ra ra Jose yoꞌo ra kuenda na Leví va kuvi ra, ra ñuꞌu loꞌo ña ndikaa niꞌni nuu mini ña nani Chipre ke kee ra, ra Bernabé va ndachinduꞌu ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús kivi ra, ra tuꞌun yoꞌo, ra ra chikaa ndiee xiꞌin inka yuvi kachi ña.
\v 37 Ra ra yoꞌo kuvi ra ndixiko ñuꞌu ña kuu mii ra, ra niꞌi ra xuꞌun ña kiꞌin ra xaꞌa ña, ndataxi ra ndaꞌa ndia xitaꞌan Jesús.
\c 5
\s Ra Ananías xiꞌin ña Safira ra xa maña na
\p
\v 1 Ra ndixiyo tu iin tiaa ra xinani Ananías, ra Safira xinani yasiꞌi ra. Ra ndixiko tu ra yoꞌo va ñuꞌu ra.
\v 2 Ra iin tuꞌun kuu va ra xiꞌin yasiꞌi ra, ra iin sava xuꞌun ña kiꞌin ra xaꞌa ñuꞌu kan nindoo ndaꞌa ra, ra iin sava va ña ndixaꞌan ra ndataxi ra ndaꞌa ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús.
\v 3 Ra saa ndikaꞌan ra Pedro xiꞌin ra kachi ra saa:
\p —Ananías, ¿nichuun *taxi kun ndikiꞌvi Timiaꞌa nima kun, ña ^sandaꞌvi kun Tachi Yii Ndioxi vichin, ra *nindoo va iin sava xuꞌun ña kiꞌin kun xaꞌa ñuꞌu kun ndaꞌa kun?
\v 4 Ra ¿a su ñuꞌú mii va kun kuvi ña ta täan xiko kun ña? Ra ña ndixiko kun ña vichin, ra ¿a su kuenda mii va kun kuvi tu xuꞌun ña kiꞌin kun xaꞌa ña? Ra ¿nichun *xani ini kun ña sandaꞌvi kun? Ra süvi yuvi kuvi na ^sandaꞌvi kun, chi Ndioxi va kuvi ra ^sandaꞌvi kun vichin —kachi ra Pedro xiꞌin ra.
\p
\v 5 Ra te xini soꞌo ra Ananías tuꞌun yoꞌo, saa ra ndikun mii kan nduva ra ndixiꞌi va ra. Ra takundiꞌi yuvi na *kundaa ini ña ndoꞌo ra Ananías, ra ndiyuꞌvi ka vi na.
\v 6 Ra saa kuyachin ndia vali ndee kan, ra ndasuvi ndia tikoto iki kuñu ra, ra ndixaꞌan ndia ninduxin ndia ra.
\p
\v 7 Saa ndiyaꞌa kuꞌva uni hora, ra saa xaa tu ña yasiꞌi va ra Ananías ndikiꞌvi ña veꞌe kan, ra täan kundaa ini vi ña xaꞌa ña *kuu.
\v 8 Ra saa nindakatuꞌun ra Pedro ña kachi ra saa:
\p —Kaꞌan xiꞌin yu, a ¿ndixa suꞌva ke kiꞌin ndo xaꞌa ñuꞌu ndo? —kachi ra xiꞌin ña.
\p Ra saa ndakuiin ña kachi ña saa:
\p —Saa ke kiꞌin va ndi xaꞌa ña —kachi ña.
\p
\v 9 Ra saa ndikaꞌan ra Pedro xiꞌin ña kachi ra saa:
\p —¿Nichuun iin yuꞌu kuu ndo ña *kuni ndo sandaꞌvi ndo Tachi Yii Ndioxi? Ra kotoꞌni chi xa yachin ñaa va vaxi ndia ndixaꞌan ninduxin yii kun, ra takaꞌan kuꞌun tu ndia nduxin ndia yoꞌo va —kachi ra xiꞌin ña.
\p
\v 10 Saa ra ndikun mii nuu íin ra Pedro ke nduva ña ndixiꞌi va ña. Ra te ndikiꞌvi ndia vali kan, ra xa ña ndixiꞌi va kuvi ña kanduꞌu ña, ndia saa ra ndakiꞌin ndia ña ra ndixaꞌan ndia ninduxin ndia ña xiin yii va ña.
\v 11 Ra takundiꞌi na veñuꞌu, xiꞌin takundiꞌi na kundaa ini xaꞌa ña kuu yoꞌo, ra tiaa ni ndiyuꞌvi na.
\s Kuaꞌa ni ña xituꞌun xiꞌin ña ndichi xa ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús
\p
\v 12 Ra kuaꞌa ni ña ndichi xiꞌin ña xituꞌun xa ndia xitaꞌan Jesús xiꞌin ndiee Ndioxi xini na ñuu kan, ra iin takundiꞌi na kandixa Jesús kuvi na ndakutaꞌan chi ini korra veñuꞌu yeꞌe to̱sò ra Salomón.
\v 13 Ra yuvi na täan ndakundikun Jesús, ra nii xändiee ini na ña ndakutaꞌan na xiꞌin na ndikun Jesús, ndi su vii ka vi kaꞌan na xaꞌa na ndikun Jesús.
\v 14 Ra kuaꞌa kavi tiaa xiꞌin na siꞌi ndakundikun Tata yo Jesús iin ndisaa kii.
\v 15 Ra tava na ñuu kan iin takundiꞌi na xiꞌi ra *chindee na na yuꞌu yaꞌya ñuu na, ra sava na chindee nuu ixto ra sava tu na chindee na nuu yu̱u̱vi̱ va, ra te xa na yaꞌa ra Pedro, ra vaꞌa ra kondati\f + \fr 5.15 \ft Sundieꞌe: vi̱ko̱ ndati̱\f* ra na yaꞌa sata na xiꞌi kan, ra nduvaꞌa na káꞌán na suꞌva.
\v 16 Ra kuaꞌa ni tu na ñuu ña ndoꞌni yachin xiꞌin ñuu Jerusalén va kixi xiꞌin na xiꞌi, xiꞌin na tiin tachi ndivaꞌa nuu ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús, ra nduvaꞌa takundiꞌi va na xa ndia.
\s Taan na ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús vekaa
\p
\v 17 Ra ra sutu kuchee xiꞌin na saduceo na chikaa ndiee xiꞌin ra, ra tiaa ni ndisaa na xini na ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús,
\v 18 Ra saa *ndukuiin na tiin na ndia ra taan na ndia veꞌe kàà.
\v 19 Ndi su kixi va iin ra tatun Ndioxi ta ñuu ndakuña ra yeꞌe vekaa nuu ñuꞌu ndia, ra tava va ra ndia, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin na kachi ra saa:
\p
\v 20 —Kuaꞌan ndo chi veñuꞌu ra ndakani ndo nuu na xaꞌa tuꞌun Jesús ña taxi ña kutiaku na —kachi ra xiꞌin ndia.
\p
\v 21 Ra saa ta ndituvi inka kii, ra ñàꞌà ni va ndixaa ndia veñuꞌu, ra xaꞌa ndia sañaꞌa ndia yuvi xaꞌa tuꞌun Jesús.
\p Ra ñàꞌà ni tu ndixaa ra sutu kuchee kan va veꞌe nuu tiaꞌndia kuachi ra saa tu na itaꞌan xiꞌin va ra, ra ndakaya tu na takundiꞌi na xikuaꞌa nuu na Israel va, ña ka̱ta̱ꞌa̱n na ndia kuꞌva ke sa na xiꞌin ndia, ra saa tiꞌvi na ndia kumisio kuaꞌan ndia ndakiꞌin ndia ndia ñúꞌu vekaa.
\v 22 Ra te ndixaa ndia kumisio kan ndakuña ndia yeꞌe vekaa ra ndia nii ka yuvi köo ñúꞌu ndixini ndia, ra saa nandiko ndia ndataxi ndia chiñu nuu na,
\v 23 ra ndikaꞌan ndia xiꞌin na kachi ndia saa:
\p —Ta ndixaa ndi yeꞌe vekaa kan ra ndasi tuun vaꞌa va ña, ra ndita tu ndia kumisio va chikeꞌe ña ndiaa ndia, ndi su ta ndakuña ndi ndikiꞌvi ndi, ra ndia nii ka yuvi köo ñúꞌu ndixini ndi —kachi ndia.
\p
\v 24 Ra te *xini soꞌo ra sutu kuchee kan xiꞌin ra kuchee nuu na kumisio ndiaa veñuꞌu, xiꞌin na xikuaꞌa kunaꞌnu nuu na sutu, ra saa xaꞌa ndakani kavi ini na káꞌán na saa: “Ni va ke sa yo ña ndiꞌi kuachi yoꞌo vichin”, káꞌán na.
\v 25 Ra sakan saa kuu na ña ndakani ini na, saa ra tuꞌva ndixaa va iin tiaa ra ndikaꞌan ra xiꞌin na kachi ra saa:
\p —Tiaa ndia *taan ndo vekaa ra xa veñuꞌu va ndoꞌni ndia sañaꞌa ndia yuvi —kachi ra xiꞌin na.
\p
\v 26 Ra saa kee ra kuchee ndiaa veñuꞌu kan, ndixaꞌan ra xiꞌin ndia kumisio ra ña ndakiꞌin tuku ndia ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús, ra ndia iin mani mani va ndikaꞌan ndia kumisio kan xiꞌin ndia xitaꞌan xiꞌin Jesus ña vaxi ndia xiꞌin ndia, saa chi iyuꞌvi ni ndia kumisio kan ña kakin na ñuu yuu ndia.
\v 27 Ra te xaa ndia kumisio kan xiꞌin ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús ra saa ndataxi ndia ndaꞌa na chiñu kan, ra saa ndikaꞌan ra sutu kuchee kan xiꞌin ndia kachi ra saa:
\p
\v 28 —A su xa xaꞌndia va ndi chiñu nuu ndo ña käꞌan ndoso ka ndo nuu yuvi xaꞌa tiaa ñaa, kachi ndi xiꞌin ndo; ndi su vichin ra inii saa va ñuu Jerusalén yoꞌo sakuaꞌa ndo yuvi xaꞌa tiaa ñaa, ra kuni ndo saviiso kuachi ndo nduꞌu ña xaꞌni ndi ra ―kachi ra xiꞌin ndia.
\p
\v 29 Ra saa ndakuiin ra Pedro xiꞌin sava ka ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús kachi ndia saa:
\p —Xiꞌna ka va Ndioxi kuvi ra xiniñuꞌu kandixa ndi, ra saa vi ke kandixa ndi na yuuvi yoꞌo.
\v 30 Saa chi mii va Ndioxi ra xindikun na xii xikua yo kuvi ra sandatiaku Jesús, ra xaꞌni ndo katakaa ndo ndaꞌa cruz.
\v 31 Ra mii Ndioxi kuvi tu ra ndasachee Jesús va, ña kan ke vaꞌa *nduu ra ra xaꞌndia ra chiñu nuu yo, ra sakaku ra yoo, ra ^taxi tu ra ndiayu ndaꞌa yoo na Israel, ña na nandiko ini yo xaꞌa kuachi yo ra koo kaꞌnu ini ra xaꞌa yo.
\v 32 Ra nduꞌu kuvi ndia *xini ña yoꞌo ra ^ndakuiin ndi xaꞌa va ña, ra saa tu Tachi yii Ndioxi ña taxi ra koo xiꞌin takundiꞌi na kandixa ñaꞌa va —kachi ndia xiꞌin na.
\p
\v 33 Ra te xini soꞌo na ña kachi ndia saa, saa ra tiaa ni ndisaa na xiꞌin ndia, ra kuni na kaꞌni na ndia.
\v 34 Ra tiañu na chiñu kan nduꞌu iin ra fariseo ra nani Gamaliel, ra kuu maestro xini ndiayu Ndioxi, ra xa toꞌo ni tu na ñuu va ra. Ra saa ndakundichi ra ra *xaꞌndia ra chiñu, ña na tava na ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús chi keꞌe iin kani loꞌo.
\v 35 Ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin na chiñu taꞌan ra kachi ra saa:
\p —Na taꞌan yo ñuu Israel, na kiꞌin vaꞌa xini ndo xaꞌa ña sa ndo xiꞌin ndia yoꞌo.
\v 36 Ra na ndakaꞌan ndo, chi ta yachi ndixika iin tiaa ra xinani Teudas, ra ndikaꞌan ra ña kuu ra ra kuchee, ra xindikun kuꞌva kumi ciento yuvi sata ra. Ndi su te xaꞌni na ra saa ra nindutia ndiꞌi va na xindikun sata ra, ra küee ndixinu nuu sa vi ra.
\v 37 Ra saa kuu tu kii ta ndakondiaꞌvi ndiꞌi na ñuu va, chi ndukuiin tu ra Judas ra kee Galilea va ndixika ra, ra kuaꞌa ni yuvi xindikun sata ra; ndi su xaꞌni tu na ra kan va, ra takundiꞌi yuvi na xindikun sata ra ra nindutia ndiꞌi na kuaꞌan va na.
\v 38 Ña kan ke ndataxi yu xini ndo vichin, ra na koo yaa ndo xiꞌin ndia. Saa chi tu mii va ndia sandaku chiñu yoꞌo, saa ra ndiꞌi mii xaꞌa va ña.
\v 39 Ndi su tu ña kuni Ndioxi va kuvi ña, saa ra kuchüun vi ndo sandiꞌi ndo xaꞌa ña. Ra kuenda ni na koo ndo, koto kundäa ini ndo ra xa xiꞌin Ndioxi va tu kanitaꞌan ndo —kachi ra Gamaliel.
\p
\v 40 Saa ra ndixinu va ini na ña ndikaꞌan ra Gamaliel xiꞌin na. Ra saa ndakana na chiñu kan ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús ña nandiꞌvi ndia chi ini veꞌe, ra kani na ndia xiꞌin ñii ndoꞌo ña kuu kuarta, ra ndikaꞌan tu na xiꞌin ndia ña na käꞌan ka ndia xaꞌa kivi Jesús va xiꞌin yuvi, ndia saa ra saña ndika va na ndia.
\v 41 Ra ta kee ndia kuaꞌan ndia, ra kusii ka vi ini ndia saa chi taxi Ndioxi ndiayu ña *ndoꞌo ndia xaꞌa kivi Jesús.
\v 42 Ra nii ndixikuïin ndia ña sañaꞌa ndia yuvi, xiꞌin ña kaꞌan ndoso ndia xaꞌa Jesús ña kuu ra ra ndikaxin Ndioxi sakaku yuvi, chi iin takundiꞌi va kii sañaꞌa ndia na veꞌe ñuꞌu, ra saa tu veꞌe va na.
\c 6
\s ^Ndakaxin na uxa tiaa ndia chindiee taꞌan xiꞌin na ndikun Jesús
\p
\v 1 Ra saa ^kuu ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús kaꞌan ndoso ndia, saa ra tiaa ni kuaꞌan ndukuaꞌa na ndakundikun Jesús, ra saa xaꞌa na kaꞌan tuꞌun griego kaꞌan kuachi na nuu na kaꞌan tuꞌun hebreo xaꞌa na siꞌi, na ndukuaan taꞌan na, saa chi kuëe inuu ñaꞌa niꞌi na xiꞌin na siꞌi, na ndukuaan na kaꞌan tuꞌun hebreo.
\v 2 Ra saa ndakutaꞌan uxi uvi saa ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús, ra ndakana ndia takundiꞌi na kandixa Jesús, ra ndikaꞌan ndia xiꞌin na kachi ndia saa:
\p ―Kïta vaꞌa ña, ña ndakoo ndi ña kaꞌan ndoso ndi tuꞌun Ndioxi, ra xaꞌa ndi ndataꞌvi ndi ñaꞌa.
\v 3 Ña kan ke kaꞌan ndi xiꞌin ndo vichin ñani yo, ra na ndakaxin ndo uxa tiaa, ndia nduꞌu tuꞌun toꞌo xaꞌa, ndia iyoo Tachi Yii Ndioxi xiꞌin, ndia ndichi, ra ndia kan kuvi ndia na kuiso xiꞌin chiñu yoꞌo.
\v 4 Ra nduꞌu kuvi ndia na ndakundiee kaꞌan xiꞌin Ndioxi, ra kaꞌan ndoso tu ndi nuu takundiꞌi yuvi xaꞌa ichi Ndioxi va ―kachi ndia.
\p
\v 5 Ra kindoo ini takundiꞌi va na ña ndikaꞌan ndia xitaꞌan, ra saa ndikaxin na uxa tiaa, ra iin ra nani Esteban ra ra yoꞌo ra ndinuni ni kandixa ra Ndioxi, ra iyoo tu Tachi Yii Ndioxi va xiꞌin ra, iin ra nani Felipe, iin ra nani Prócoro, iin ra nani Nicanor, iin ra nani Timón, iin ra nani Parmenas, iin ra nani Nicolás, ra ra kee ñuu Antioquía va kuvi ra yoꞌo, ra nduu ra ra judío ta yachi, ra vichin ndakundikun ra Jesús va.
\v 6 Ra saa kuyachin na xiꞌin ndia uxa ndia ndikaxin na nuu ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús, ra saa chindee ndia ndaꞌa ndia xini ndia uxa kan, ra ndikaꞌan ndia xiꞌin Ndioxi xaꞌa ndia.
\p
\v 7 Ra iin nindutia ndoso tuꞌun Ndioxi kuaꞌan ña ini kuvi ñuu Jerusalén, ra iin ndisaa kii va ndukuaꞌa na ndakundikun Jesús, ra kuaꞌa ni tu ndia sutu judío va *kandixa tuꞌun ña sañaꞌa ndia ndikun Jesús.
\s Tiin na ra Esteban kuaꞌan ra vekàà
\p
\v 8 Ra ra Esteban, ra viꞌi ni ndiee xiꞌin ña vaꞌa taxi Ndioxi ndaꞌa ra, ña kan ke vaꞌa xa ra kuaꞌa ni ña ndichi xiꞌin ña xituꞌun xini na ñuu.
\v 9 Ra na judío na xika veꞌe ñuꞌu ña nani veꞌe ñuꞌu na *xachiñu ndaꞌvi ra *ndisaña ndika na; ra ndakutaꞌan xiꞌin na judío taꞌan na, na kee ñuu Cirene, xiꞌin na kee ñuu Alejandria, xiꞌin na kee ñuu Cilicia, xiꞌin na kee ñuu Asia, ra xaꞌa na ^ndukueꞌe na xiꞌin ra Esteban.
\v 10 Ndi su ndikuchüun na xiꞌin ra, saa chi ndichi ni ndikaꞌan ra xiꞌin na, chi mii va Tachi Yii Ndioxi ke taxi ña xini tuni ra.
\v 11 Ra xaꞌa ña kan ke chaꞌvi na sava yuvi, ña na savaꞌa siki na kuachi ra, ra na kaꞌan na ña xini soꞌo na, ña ndaa yuꞌu ra ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moises, ra ndaa yuꞌu tu ra mii Ndioxi va.
\v 12 Ra suꞌva ke xa na ña vaꞌa kuchuun na sandasaa na na ñuu, xiꞌin ndia xikuaꞌa, xiꞌin na maestro xini ndiayu Ndioxi; ra iin nduu yuꞌu va na ña ndakuita na tiin na ra, ra ndixaꞌan na ndiaka na ra ndaꞌa na chiñu.
\v 13 Ra nduku tu na yuvi na ndikaꞌan ña siki xaꞌa va ra, ra ndikaꞌan na kachi saa:
\p —Tiaa yoꞌo, ra xïin ra kukuiin ra ña kañaꞌa ra xaꞌa veñuꞌu ra saa tu xaꞌa ndiayu Ndioxi va.
\v 14 Ra xini tu soꞌo ndi ña ndikaꞌan ra, ña kani Jesús, ra kee ñuu Nazaret, veñuꞌu, ra ndasama ndiꞌi tu ra chiñu ña xa yunaꞌa yo xa va yo ña ndakoo ra Moises —kachi na.
\p
\v 15 Ra saa ndakotoꞌni na chiñu, xiꞌin yuvi na ndee kan nuu ra Esteban, ra ndasama nuu ra, ra iin takaa nuu iin ra tatun Ndioxi va nduu nuu ra xini na.
\c 7
\s Ndakani ra Esteban nuu na chiñu
\p
\v 1 Ra saa ndindakatuꞌun ra sutu kuchee kan ra Esteban, kachi ra saa xiꞌin ra:
\p —¿A ña ndixa kuu ndiꞌi ña kaꞌan na yoꞌo? —kachi ra.
\p
\v 2 Ra saa ndakuiin ra Esteban kachi ra saa:
\p —Na taꞌan yo, na xikuaꞌa, tiaa soꞌo ndo na kaꞌan yu xiꞌin ndo. Tata yo Ndioxi, ra kaꞌnu, kuvi ra ndañaꞌa mii nuu ra xii xikua yo Abraham ta ndixiyo ra ñuu ña ndikaa chi Mesopotamia, te täan kuꞌun ra kanduꞌu ra chi ñuu ña nani Harán,
\v 3 ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra, kachi ra saa: “Ndakoo ñuu kun, ra ndakoo kun takundiꞌi na taꞌan kun, ra kita kun kuꞌun kun ñuu ña ñaꞌa yu nuu kun” —kachi ra.
\v 4 Ra saa ndakoo ra Abraham nuu ndixiyo ra, nuu ndee na Caldea taꞌan ra, ra ndakiꞌin ra ndixaꞌan ra ndixiyo ra chi Harán. Ra ikan ndixiꞌi va iva ra, ra saa ndakiꞌin tuku Ndioxi ra xaa ra xiꞌin ra, ndia mii nuu ndee yo yoꞌo vichin va.
\v 5 Ndi su ndia nii loꞌo ñuꞌu nditäxi vi Ndioxi ndaꞌa ra nuu ndee yo yoꞌo vichin, saa chi ndia ni nuu kanindichi ra xaꞌa ra ke ninïꞌi vi ra, ndi su kindoo va tu Ndioxi xiꞌin ra ña taxi ra ñuꞌu kundee na ^kuu ndiseꞌe ra, ta xa na kuvi ra. Ra vaꞌa ni täan koo vi seꞌe ra kii kan, ndi su xa ndikaꞌan va Ndioxi xiꞌin ra xaꞌa na.
\v 6 Ra saa ndikaꞌan ka Ndioxi xiꞌin ra kachi ra saa: “Na ndiseꞌe kun, ra inka ñuu xika va kuꞌun na kundee na, ra sachiñu ndaꞌvi na nuu yuvi kan, ra kumi ciento kuiya ke sandoꞌo ni ñaꞌa na.
\v 7 Ndi su yuꞌu va taxi tundoꞌo ndaꞌa na ñuu kan xaꞌa ña sandoꞌo ni na na, ra ta xa na ndiꞌi, ra saa kee na ñuu kan ra nandiko na ndaxaa na yoꞌò ña ndasakaꞌnu na yuꞌu”, kachi Ndioxi xiꞌin ra.
\v 8 Ra xaꞌa ña kindoo Ndioxi xiꞌin ra Abraham ña nandiko na kuu ndiseꞌe ra kañuꞌu na Ndioxi ke xaꞌndia ra chiñu nuu ra Abraham ña na kakin ra tuni tiaa seꞌe ra. Ña kan ke ta kaku ra loꞌo Isaac seꞌe ra Abraham, ra ta xa ndixinu una kii kaku ra saa ndikun xakin va ra tuni Ndioxi ra. Ra mii saa ke xa tu ra Isaac va xiꞌin ra loꞌo Jacob seꞌe ra te kaku ra, ra mii saa ke xa tu ra Jacob va xiꞌin takundiꞌi tiaa vali seꞌe ra te kaku ndia, ra ndia kan kuvi ndia kuu iva uxi uvi saa na xii xikua yo na kuu ndiseꞌe ra Jacob.
\p
\v 9 ’Ra ndia seꞌe ra Jacob ndia kuvi xii xikua yo, ra *ndukuini va ini ndia xini ndia ñani ndia ra xinani José, ra ndixiko ndia ra ndixaꞌan ra ñuu Egipto. Ndi su xindiaa va Ndioxi ra,
\v 10 ra sakaku va ra ra nuu takundiꞌi ña uꞌvi. Ra taxi ra ña xinituni ra, ra ndasa ra ra iin tiaa ra vaꞌa ni, ña kan ke vaꞌa kindoo ni ini ra faraón ra xikuu rey ñuu Egipto xini ra ra, ra taxi ra chiñu ndaꞌa ra ña xaꞌndia ra chiñu xiꞌin ra nuu na ñuu kan, ra taxi tu ra rey kan ndiayu ndaꞌa ra ña xaꞌndia ra chiñu veꞌe va ra.
\p
\v 11 ’Ra saa kuu, ra ndiyaꞌa ndiaꞌvi kuiya ra saa ndikiꞌvi tama inii saa kuvi Egipto ra ndoꞌo ni na, ra saa tu Canaán va. Ña kan ke nïniꞌi na xii xikua yo ña kuxi na.
\v 12 Ndi su ta kundaa ini ra Jacob ña iyoo nuni trigo ñuu Egipto, ra saa tiꞌvi ra ndia seꞌe ra, ndia kuu xii xikua yo, ña ndixaꞌan ndia ñuu Egipto, sata ndia nuni trigo ichi ña nuu.
\v 13 Ra saa ndiko tuku ndia ndixaꞌan ndia ichi ña uvi, ra saá ke xa ndañaꞌa va ra José mii ra nuu ndia ñani ra, ra kundaa tu ini mii ra rey ñuu Egipto kan va yoo kuvi na kuu iva siꞌi ra José.
\v 14 Ra saa xaꞌndia ra José chiñu nuu ndia ñani ra ña ndixaꞌan ndia ndakiꞌin ndia iva ndia xiꞌin takundiꞌi na veꞌe ndia. Ra uni xiko xaꞌun yuvi kuvi na ndixaꞌan ndia ndakiꞌin ndia.
\v 15 Ra suꞌva va ke kuu ña ndakiꞌin ra Jacob ndixaꞌan ra ndixiyo ra chi Egipto, ra ikan ndixiꞌi va ra, ra saa tu na xii xikua yo na kuu seꞌe va ra.
\v 16 Ra kee na Egipto ra ndixaꞌan na ninduxin na na ñuu Siquem ña ndikaa tixin ñuꞌu ña Israel, nuu iyoo yavi ña sata ra Abraham nuu na seꞌe ra Hamor ta yachi.
\p
\v 17 ’Ra ta kuyachin kii ña saxinu Ndioxi nuu ña kindoo ra xiꞌin ra Abraham, ra xa ndukuaꞌa ni va na xii xikua yo ndee na kii kan ñuu Egipto.
\v 18 Ra saa ndakiꞌin inka ra rey xaꞌndia ra chiñu ñuu Egipto, ra ndikundäa ini vi ra kan xaꞌa ña xa ra José.
\v 19 Ra sandaꞌvi ra na xii xikua yo ra kundivaꞌa ni ra xiꞌin na, ra xa nduxa ra xiꞌin na ña ndakoo ndaꞌa na seꞌe vali na, na sakan kaku, ña na kuvi na.
\v 20 Ra suvi mii kuiya kan ke kaku tu ra Moisés va. Ra nduvi ni ndixiyo ra xa Ndioxi, ra uni yoo va ke sakuaꞌnu na iva siꞌi ra ra.
\v 21 Ra te ndixaa kii ña ndakoo ndaꞌa na ra ña kuvi ra, saa ra xa íin va ña seꞌe siꞌi ra rey ñuu Egipto kan ndakiꞌin ña ra, ra sakuaꞌnu ña ra, iin ta kuꞌva seꞌe mii va ña.
\v 22 Ra xaꞌa ña kan va ke kutuꞌva ra takundiꞌi ña ndichi ña xini na ñuu Egipto kan, ra ndakù ni ndixiyo yuꞌu ra, ra ndakù ni tu xa ra chiñu va.
\p
\v 23 ’Ra ta xa ndikaa ra Moisés uvi xiko kuiya, saa ndixaꞌan ra xitoꞌni ra, na ñuu ra, na Israel.
\v 24 Ra te ndixaa ra nuu ndee na, ra saa xini ra ña kundivaꞌa ni iin ra ñuu Egipto kan xiꞌin iin ra ñuu yo. Saa ra ndukuiin va ra Moises ndakiꞌin ra tuꞌun ra, ra xaꞌni va ra ra ñuu Egipto kan xaꞌa ra.
\v 25 Ra saa ke xa ra Moisés, saa chi ndakani ini ra ña ndakiꞌin xini va na ñuu ra na Israel, ña kuu ra ra kuniñuꞌu Ndioxi ña saña ndika na *kaꞌan ra, ndi su ndikundäa ini vi na kan.
\v 26 Ra inka kii ndituvi ndixaa ra Moisés nuu xika uvi ndia taꞌan mii ra, ra xini ra ña kanitaꞌan ndia xiꞌin taꞌan ndia xika ndia, ra kuni ra ña sandakutaꞌan mani ra ndia, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa: “Ñani va ndo, ra ¿ni ke ndoꞌo ña kanitaꞌan ndo xiꞌin taꞌan ndo?”, kachi ra.
\v 27 Ra saa ndukuiin va iin mii ra kanitaꞌan xiꞌin taꞌan kan *chindaꞌni ra ra Moisés, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra kachi ra saa: “¿Yoo kuvi na tava yoꞌo ña kaꞌndia kun chiñu nuu ndi, ra ^sandaku kun kuachi xiꞌin ndi?
\v 28 Ra ¿a kuni kun kaꞌni kun yuꞌu, ta kuꞌva xa kun xaꞌni kun ra ñuu Egipto kuni?”, kachi ra.
\v 29 Ra ta xini soꞌo ra Moisés ña kachi ra kan saa xiꞌin ra, saa ra ndiyuꞌvi va ra, ndia saa ra xinu ra ndixaꞌan ra ndixiyo ra inka ñuu xika ña nani Madián va, ra ikan nditandaꞌa va ra, ra kaku uvi seꞌe ra.
\p
\v 30 ’Ra saa *kuu ndiyaꞌa uvi xiko kuiya, ra saa *kanata iin ra tatun Ndioxi tiañu itun i̱ñu̱, tun ndixikun xíxî *xini ra, chi iku yuu yachin nuu ndichi iku ña nani Sinaí.
\v 31 Ra te xini ra Moisés ña xíxî itun iñu kan, saa ra ndakanda ni ini ra. Ra saa kuyachin ra ña kuni vaꞌa ra ña kuu kan, ra saa xini soꞌo ra ndikaꞌan Ndioxi kachi ra saa:
\v 32 “Yuꞌu kuvi Ndioxi ra ^kañuꞌu ra Abraham, xiꞌin ra Isaac, xiꞌin ra Jacob. Ndia xikuu xii xikua kun”, kachi ra. Saa ra ndiyuꞌvi ni ra Moisés ra xaꞌa ña kisi ña, ra nii ndixaa ndiee ka ni ra ña kotoꞌni ra.
\v 33 Ra saa ndikaꞌan Ndioxi xiꞌin ra kachi ra saa: “Tava ndixan xaꞌa kun, saa chi nuu xañu kun, ra nuu yii va kuvi ña.
\v 34 Ra kuni yu ña na kundaa ini kun vichin, chi xa *xini va yu ña tixuꞌvi ni na ñuu yu Israel ñuꞌu na ñuu Egipto, ra xa *xini tu soꞌo yu ña xaku ni va na, ña kan ke nduxinu yu ña sakaku yu na. Ra naꞌa yoꞌo ra kuꞌun kun ñuu Egipto vichin”, kachi Ndioxi xiꞌin ra.
\p
\v 35 ’Ra mii na ñuu Israel ra kundasi va na ra Moisés ta yachi chi suꞌva va kachi na xiꞌin ra: “¿Yoo kuu na tava yoꞌo ña kaꞌndia kun chiñu nuu ndi, ra sayukun kun kuachi xiꞌin ndi?”, kachi na. Ndi su mii ra kan kuvi tu ra ndikaxin Ndioxi ña nduu ra iin ra chiñu chee va, ra ndixaꞌan ra sakaku ra na. Ra ra tatun Ndioxi ra kanata tiañu itun iñu, tun xixî kan va kuvi ra xiniñuꞌu Ndioxi ña ndikaꞌan ra xiꞌin ra Moisés
\v 36 ña ndatava ra na xii xikua yo ndaꞌa na ñuu Egipto. Ra xa ra kuaꞌa ni ña ndichi xiꞌin ña xituꞌun mii ñuu Egipto kan, ra saa tu xa ra ta kee ra xiꞌin na ñuu yo tiañuꞌu, ra nani Tiañuꞌu Kuaꞌa va, ra saa tu *xa ra ña ndixika ra xiꞌin na ñuu yo uvi xiko saa kuiya iku ichi kan va.
\v 37 Ra suvi mii ra Moisés kan kuvi tu ra ndikaꞌan xiꞌin na xii xikua yo kachi ra suꞌva va: “Tiꞌvi Ndioxi iin mii ra ñuu Israel ña kixi ra kaꞌan ndoso ra tuꞌun yuꞌu ra, ta kuꞌva iyoo yuꞌu, ra na kandixa ndo ra”, kachi ra.
\v 38 Ra suvi mii ra Moíses kan kuvi tu ra ndixiin xiꞌin na xii xikua yo na kuu ñuu Ndioxi ta ndixika na iku ichi va, ra suvi xiꞌin ra kan ke ndikaꞌan tu ra tatun Ndioxi iku Sinaí va, ra ra kan kuvi tu ra ndakiꞌin tuꞌun ña ^taxi ña kutiaku va yo, ra sandayaꞌa ra ña ndaꞌa yo.
\p
\v 39 ’Ndi su ndikandïxa vi na xii xikua yo ra, chi na kundasi va kuvi na ra, ra kuni na nandiko tuku na chi ñuu Egipto va.
\v 40 Ra xaꞌa ña kan ke ndikaꞌan na xiꞌin ra Aarón kachi na saa: “Savaꞌa ndioxi ña kunuu nuu yo, saa chi ra Moisés ra ndixaꞌan ndatava yoo ñuu Egipto, ra kundäa ini yo ni ke ndoꞌo vi ra”, kachi na.
\v 41 Ra saa xaꞌa na xavaꞌa na iin naꞌna ra ta kaa sindiki loꞌo saa kaa ña, ra te ndiꞌi saa xaꞌni na kiti ndisoko na nuu ña, ña ndasakaꞌnu na ña; ra ñaꞌa ña xavaꞌa mii va na *kusii ni ini na xiꞌin.
\v 42 Ra xaꞌa ña kan ke ndakoo ndaꞌa va Tata yo Ndioxi na, ra saa xaꞌa na ndasakaꞌnu na kimi ri ndee nuu ndiví. Saa chi xa saa ^kachi mii tuꞌun Ndioxi ña *tiaa na ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu ra xinaꞌa, ña kachi suꞌva va:
\q Ndoꞌo na ñuu Israel, ra ¿a xaꞌni ndo kiti ndisoko ndo nuu yu,
\q te ndixika ndo iku ichi kan uvi xiko saa kuiya, tuvi ndo?
\v 43 Su süvi saa ndixa ndo; chi veꞌe nuu ndasakaꞌnu ndo naꞌna ndioxi ndii ña naní Moloc,
\q xiꞌin naꞌna kimi ri kaꞌan ndo kuu ndioxi ña nani Renfán,
\q ra naꞌna ña xavaꞌa mii va ndo ke ndasakaꞌnu ni ndo.
\q Ra xaꞌa kan ke tava yu ndoꞌo ñuu ndo, ra tiꞌvi yu ndoꞌo ña kuꞌun ndo inka ñuu xika, ra yaꞌa ka va ndo chi ñuu Babilonia.
\p
\v 44 ’Ra na xii xikua yo, ra ndia ndia ka nuu ndixika va na ikun ichi kan, ra xavaꞌa na veꞌe ñuꞌu tikoto nuu chuvaꞌa na ña kuu ndiayu ra. Ra iin ta kuꞌva koo veꞌe kan kachi Ndioxi xiꞌin ra Moisés, ra iin saa ke *xa ra xiꞌin va ña, saa chi saa ke iyoo ña ndiñaꞌa mii Ndioxi nuu va ra.
\v 45 Ra veꞌe ñuꞌu kan ke saniꞌi va Ndioxi na xii xikua yo, ña ndixika ña xiꞌin na. Ra ta xa ndakiꞌin ndiaa ra Josué ñuꞌu xiꞌin na xitaꞌan xiꞌin ra ndaꞌa na inka ñuu, na sandiꞌi Ndioxi xaꞌa, ra xavaꞌa tu ra kan va veꞌe ñuꞌu kan ndia ndia ka nuu ndixika ra. Ra saa tu *xa na xii xikua yo ndia kii ta xikuu ra David rey va.
\v 46 Ra ra rey David kan kuvi ra niniꞌi ña vaꞌa nuu Ndioxi, ra kuni ra savaꞌa ra iin veꞌe ña kutu nuu koo Tata yo Ndioxi ña ndasakaꞌnu na xii xikua yo ra;
\v 47 ndi su ndixaväꞌa vi ra rey David veꞌe ñuꞌu kan, chi ra Salomón seꞌe vi ra kuvi ra xavaꞌa ña.
\v 48 Ra vaꞌa ni xavaꞌa va ra Salomon veñuꞌu nuu koo Ndioxi, ndi su Ndioxi ra kaꞌnu, ra kuëe iyoo vi ra kan ini veñuꞌu ña xavaꞌa ndaꞌa na yuuvi yoꞌo, ta kuꞌva *kachi ra ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa, ña kachi ra suꞌva:
\q
\v 49 Ndivi kuu tiayu kaꞌnu nuu nduꞌu yu xaꞌndia yu chiñu,
\q ra ñuꞌu kuu nuu xañu xaꞌa va yu.
\q Ra ¿ni ke sa tu ndoꞌo ña savaꞌa ndo veꞌe yu?
\q Ra ¿ndia iin veꞌe ke kita koo yu ndakindiee yu, tuvi ndo?
\q
\v 50 Ra a kundäa ini ndo su yuꞌu kuvi ra xavaꞌa takundiꞌi va ñaꞌa, *kachi Ndioxi, kachi ra ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu ra.
\p
\v 51 ’Ndi su ndoꞌo, ra xa saa yuvi ndiee ni ini kuvi va ndo, saa chi ta iyoo yuvi na xïni vaꞌa tuꞌun Ndioxi va ke iyoo ndo. Saa chi xïin ndo kandixa ndo ña kaꞌan Tachi Yii Ndioxi xiꞌin ndo. Ra iin ta *xa na xii xikua ndo ke ^xa tu ndoꞌo va.
\v 52 Saa chi na xii xikua ndo kuvi na xa ndivaꞌa xiꞌin ndia ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa; ra xaꞌni tu na ndia *xa ndikaꞌan ña kixi iin tiaa ra vaꞌa va. Ra ta kixi tiaa ra vaꞌa kan, saa ra ndukuiin tu ndoꞌo va tiin ndo ra, ra ndataxi ndo ra ndaꞌa na saa ini xini ñaꞌa, ra xaꞌni tu ndo ra xiꞌin va na.
\v 53 Ra tiꞌvi vaꞌa Ndioxi na tatun ra ña kixi na ndataxi na ndiayu ra ndaꞌa ndo, ndi su xïi ndo kandixa ndo ña vichin ―kachi ra Esteban.
\s Xaꞌni na ra Esteban
\p
\v 54 Ra ta ndiꞌi xini soꞌo na chiñu kan takundiꞌi ña ndikaꞌan Esteban xiꞌin na, saa ra tiaa ni ndisaa na xiꞌin ra, ra iin ndiakua *ndakaxi nuꞌu na ixtoꞌni na nuu ra.
\v 55 Ra ra Esteban kan tu, tiaa ni chitu xiꞌin Tachi Yii Ndioxi va, ra saa ndakotoꞌni ra chi ndivi, ra xini ra takundiꞌi ña kaꞌnu ña kuu mii Ndioxi, ra xini tu ra ndichi Jesús chi xiin kuaꞌa Ndioxi va.
\v 56 Ra saa ndikaꞌan ra kachi ra saa:
\p —¡Nuña ndivi ^xini yu vichin, ra ^xini tu yu Jesús ra *kixi ña yuuvi yoꞌo va ña ndichi ra xitia kuaꞌa Ndioxi! —kachi ra.
\p
\v 57 Saa ra iin ndasi ndaꞌa ndiꞌi va na soꞌo na, ra ndiee ka vi ndaꞌyu na, ra iin ndikati na tiin na ra.
\v 58 Ra tava na ra ndia nuu ñuu, ra ikan xaꞌa na xakin na yuu ra; Ra mii na taxi kuachi siki xaꞌa ra, ra tava na tikoto ña isukun na, ra taxi na ña ndaꞌa iin tiaa ra itia loꞌo ra nani Saulo, ña na kondiaa ra ña.
\p
\v 59 Ra saa kuu na xika na ña xakin na yuu ra, ra saa xaꞌa ra kaꞌan ra xiꞌin Ndioxi kachi ra saa:
\p —Tata Jesús, ndakiꞌin nima yu —kachi ra.
\p
\v 60 Ra saa ndakusiti ra, ra ndiee ka vi ndikaꞌan kachi ra saa:
\p —Tata, na koo kaꞌnu ini kun xaꞌa kuachi ña xa na xiꞌin yu —kachi ra xiꞌin Ndioxi.
\p Ndia saa ra ndixiꞌi va ra.
\c 8
\s Táxí ra Saulo na veꞌe ñuꞌu
\p
\v 1 Ra *ndi̱xi̱yo̱ va yuꞌu ra Saulo xiꞌin na ña xa̱ꞌni̱ na ra Esteban.
\p Ra suvi mii kii kan ke nundiee ni ka tu kuachi xiꞌin na ndikun Jesucristo, na ndee ñuu Jerusalén va, ra *xinu ndiꞌi na kuaꞌan na ñuu ña ndoꞌni chi Judea, xiꞌin chi Samaria, ra ndia ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús va kuvi ndia nindoo ñuu Jerusalen.
\v 2 Ra saa ndi̱xa̱ꞌa̱n sava tiaa ndia ndikun ndinuni Ndioxi nda̱kiꞌin ndia iki kuñu ra Esteban, ra ni̱ndu̱xi̱n ndia ña, ra *xaku ka vi ndia xaꞌa ra.
\v 3 Ra ra Saulo tu, xika kuni sandiꞌi xaꞌa na ndikun Jesucristo va; ra iin ta veꞌe ta veꞌe na kuaꞌan kiꞌvi ra ña tava ra tiaa xiꞌin na siꞌi, ra iin kañuꞌu kiti ra na kuaꞌan na xiꞌin ra ña taan ra na veꞌe kàà.
\s Kaꞌan ndoso ra Felipe tuꞌun Ndioxi nuu na ñuu Samaria
\p
\v 4 Ra na xinu kuaꞌan kan, ra kaꞌan ndoso na tuꞌun Ndioxi inii kuvi ñuu nuu kuaꞌan va na.
\v 5 Ra ra Felipe, ra xi̱nu kua̱ꞌa̱n xiꞌin na veꞌe ñuꞌu na xinu kan, ra ñuu kaꞌnu ña ndikaa chi Samaria va ndixaa ra, ra ikan xa̱ꞌa̱ ra ndi̱ka̱ꞌa̱n ndoso tuꞌun xaꞌa Cristo nuu na ñuu kan va.
\v 6 Ra saa ndakutaꞌan kuaꞌa ni yuvi, ra ndinuni ka vi tiaa soꞌo na ña ndakani ra Felipe nuu na, ra xini tu na ña *xa ra kuaꞌa ni ña ndichi va.
\v 7 Saa chi sandaꞌa ra kuaꞌa ni yuvi na kuu mii tachi ndivaꞌa, ra iin ndaꞌyu koꞌo tachi ndivaꞌa kan ta kee ña ini na; ra kuaꞌa ni tu na nduchiꞌña na köo iin xiyo xaꞌa, xiꞌin na kutuun küvi kanda va, sandaꞌa ra.
\v 8 Ra tiaa ni kusii ini na ñuu kan xaꞌa ña kuu kan.
\p
\v 9 Ra suvi mii ñuu kan tu kanduꞌu iin tiaa ra nani Simón va, ra ra ndáku, ra xiniñuꞌu ni kuvi ra *kachi ra xiꞌin takundiꞌi na ndee chi Samaria, ra tiaa ni sa̱ndaꞌvi ra na.
\v 10 Chi ndia na kunaꞌnu xiꞌin na ndaꞌvi va xindikun sata ra, ra ndinuni kavi tiaa soꞌo na ña ndikaꞌan ra xiꞌin na, ra ndikaꞌan na xiꞌin taꞌan na kachi na saa xaꞌa ra:
\p —Ndiee Ndioxi ña kee ndivi va ke iyoo xiꞌin ra yoꞌo —kachi na.
\p
\v 11 Ra xindikun ni na ra, saa chi kuaꞌa ni kuiya kuchuun ra sandaꞌvi ra na xiꞌin ña sa̱ká ña xini ra.
\v 12 Ndi su ta xaa ra Felipe, ña ndakani ra tuꞌun vaꞌa xaꞌa ichi nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu xiꞌin xaꞌa kivi Jesucristo nuu na, saa ra kandixa va na ña ndikaꞌan ra, ra sakuchi ra kuaꞌa ni ndia tiaa, ra saa tu na siꞌi va.
\v 13 Ra ndia mii va ra Simón kan *kandixa ra chichi ra xiꞌin va yuvi kan, ra saa ndakundikun ra ra Felipe, ña xika ra xiꞌin ra iin takundiꞌi nuu kuaꞌan ra, ra ^ndakanda ka vi ini ra xiꞌin takundiꞌi ña ndichi, xiꞌin ña xituꞌun ña xa ra Felipe.
\p
\v 14 Ra te kundaa ini ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús ndia nindoo ndee ñuu Jerusalén xaꞌa na ndee chi Samaria ña xa ndakiꞌin na tuꞌun Ndioxi, saa ra tiꞌvi va ndia ra Pedro xiꞌin ra Juan kuaꞌan ndia ñuu kan.
\v 15 Ra te ndixaa ndia, ra saa ndikaꞌan ndia xiꞌin Ndioxi xaꞌa na, ña na ndakiꞌin na Tachi Yii Ndioxi.
\v 16 Saa chi täan xaa̱ vi Tachi Yii Ndioxi sata na, chi sakan xiꞌin kivi Jesús va ke chichi na.
\v 17 Ra saa tisó ndia ndaꞌa ndia sata na, ra ndakiꞌin na Tachi Yii Ndioxi.
\p
\v 18 Ra te xini ra Simón ña ndakiꞌin na Tachi Yii Ndioxi xiꞌin ña chindee ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús ndaꞌa ndia sata na, ra saa kuni ra ña sata ra ndiee Tachi Yii Ndioxi nuu ndia, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ndia,
\v 19 kachi ra saa:
\p ―Taxi ndo taꞌan ndiee ña iyoo xiꞌin ndo ñaa ndaꞌa yu, ra ta xa na chinduꞌu yu ndaꞌa yu sata ndia ndia ka yuvi, ra ndakiꞌin tu na kan va Tachi Yii Ndioxi ña koo ña xiꞌin na —kachi ra.
\p
\v 20 Ra saa ndikaꞌan ra Pedro xiꞌin ra kachi ra saa:
\p ―Na ndiꞌi xaꞌa kun xiꞌin xuꞌun kun, saa chi xani ini kun ña sata kun ndiee ña saniꞌi Ndioxi.
\v 21 Yoꞌo ra köo ichi kun, ra nii köo tu ndiayu va kun ña koo ña yoꞌo ndaꞌa kun, saa chi kuëe iyoo nda̱ku nima kun nuu Ndioxi.
\v 22 Ña kan ke na nandiko ini xaꞌa kuachi kun, ra na kuaku ndaꞌvi kun nuu Ndioxi, ra a iin ña saa koo kaꞌnu va ini ra xaꞌa ña kiꞌvi ña nda̱kani ini kun sa kun.
\v 23 Saa chi xitoꞌni yu ra ichi kiꞌvi va kuaꞌan kun, ra tuun ni tu nuꞌni va kun xiꞌin kuachi kun —kachi ra Pedro xiꞌin ra.
\p
\v 24 Ra saa ndakuiin ra Simón kachi ra saa:
\p ―Kuaku ndaꞌvi ndo nuu Ndioxi ña vaꞌa na koo kaꞌnu ini ra xaꞌa yu, ra na ndöꞌo yu ndia nii tundoꞌo ña kaꞌan ndo xaꞌa ñaa —kachi ra xiꞌin ndia.
\p
\v 25 Ra ta sandiꞌi ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús ña ndakani ndia tuꞌun Ndioxi xiꞌin ña ndakani ndia xaꞌa Jesús nuu yuvi kan, saa ra nandiko ndia kuanuꞌu ndia chi ñuu Jerusalen, ra iin takundiꞌi ñuu vali ña ndikun ndia Samaria yaꞌa ndia ndakani ndia tuꞌun vaꞌa xaꞌa Jesus kuaꞌan ndia.
\s Ra Felipe xiꞌin tiaa ra kee ñuu Etiopía
\p
\v 26 Ra te ndiꞌi, ra saa ndikaꞌan iin ra tatun Ndioxi xiꞌin ra Felipe kachi ra saa:
\p —Savii ra kuꞌun kun chi ni̱nu̱ nuu kuu sur, ichi ña kee ñuu Jerusalén ra nduxinu ña chi ñuu Gaza —kachi ra xiꞌin ra.
\p Ra ichi kan ra chi iku yuu va ke yaꞌa ña.
\v 27 Saa ra ndakiꞌin ndixa va ra Felipe kuaꞌan ra chi nuu ndikaꞌan ra tatun Ndioxi xaꞌa xiꞌin ra, ra ichi kan ndakutaꞌan ra xiꞌin iin tiaa ra kee ñuu Etiopía; ra kapo va kuvi tiaa kan, ra iin tiaa ra xiniñuꞌu ni kuvi ra, ra ndiso chiñu ra xiꞌin takundiꞌi xuꞌun iin ña reina ña nani Candace, ña xaꞌndia chiñu nuu na ñuu Etiopía, ra ñuu Jerusalén ke ndixaꞌan ra ndasakaꞌnu ra Ndioxi.
\v 28 Ra saa kuu ra nduꞌu ra sata iin itun tivi xaꞌa tun kañuꞌu kuayu kuanuꞌu ra ñuu ra, ra kaꞌvi ra tuꞌun Ndioxi ña tiaa ra Isaías ra ndikaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa kuaꞌan ra ichi kan.
\p
\v 29 Saa ndikaꞌan Tachi Yii Ndioxi xiꞌin ra Felipe kachi ña saa:
\p —Kuyachin ra ndakutaꞌan kun xiꞌin itun tun kañuꞌu kuayu vaxi ñaꞌa —kachi ña.
\p
\v 30 Ra saa kuyachin ndixa va ra Felipe, ra xini soꞌo ra ña kaꞌvi tiaa kan tutu nuu vaxi ña tiaa ra Isaías, ra saa nindakatuꞌun ra ra kachi ra saa:
\p —¿A kundaa ini kun xiꞌin ña kaꞌvi kun ñaa, tata? —kachi ra xiꞌin ra.
\p
\v 31 Saa ndakuiin tiaa kan kachi ra saa xiꞌin ra Felipe:
\p ―¿Ni ke sa yu ña vaꞌa kundaa ini yu xiꞌin ña, tu köo na ndakani nuu yu xaꞌa ña? —kachi ra.
\p Ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ra Felipe ña na nandaa ra kunduꞌu ra ini itun kan xiꞌin ra.
\p
\v 32 Ra ña yoꞌo kuu ñaꞌñu tuꞌun Ndioxi ña kaꞌvi tiaa kan kuaꞌan ra, ta nandaa ra Felipe ini itun kan kuaꞌan ra xiꞌin ra; ra suꞌva ke kachi ña:
\q Ta kuꞌva ndoꞌo iin ndikachi loꞌo ri kañuꞌu na kuaꞌan kuvi, saa *ndoꞌo ra;
\q Ra ta kuꞌva ^xa iin ndikachi loꞌo ña iyoo taxin yuꞌu ri, ta ixatia na ixi sata ri, saa *xa ra,
\q saa chi ndikäꞌan kuachi ra xaꞌa ra nuu na.
\q
\v 33 Ta *xa siki na ra, ra köo na ndixandaku kuachi xiꞌin ra ña ndakiꞌin na tuꞌun ra.
\q Ra köo yuvi ndakani xaꞌa ña väꞌa ña *ndoꞌo ra, saa chi ndia nii yuvi nindöo nuu ra.
\q chi ra xaꞌni va na kuvi ra 
\p kachi ña kaꞌvi tiaa kan kuaꞌan ra.
\p
\v 34 Ra saa ndikaꞌan tiaa kan xiꞌin ra Felipe kachi ra saa:
\p ―Tata, sa loꞌo ña mani ra ndakani kun nuu yu. ¿Ni xaꞌa ke ndikaꞌan ra ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa? ¿A xaꞌa mii ra ke ndikaꞌan ra? ¿A xaꞌa inka yuvi va ke ndikaꞌan ra tuꞌun yoꞌo? —kachi ra xiꞌin ra Felipe.
\p
\v 35 Ra saa xaꞌa ra Felipe ndakani ra nuu ra, ra mii tuꞌun ña kaꞌvi tiaa kan kuaꞌan ra ke xiniñuꞌu va ra Felipe ña ndakani ra tuꞌun vaꞌa xaꞌa Jesús nuu ra.
\v 36 Ra saa kuu ndia kuaꞌan ndia ichi kan, saa ra ndixaa va ndia iin nuu ndikaa tiakuii, ra saa ndikaꞌan tiaa kan kachi ra saa xiꞌin ra Felipe:
\p ―Yoꞌo ndikaa tiakuii, ra a küvi tu ndikun na sakuchi va kun yuꞌu —kachi ra xiꞌin ra.
\p
\v 37 Saa ndakuiin ra Felipe kachi ra saa xiꞌin ra:
\p —Tu ndinuni vaꞌa kandixa kun saa ra kuvi va —kachi ra.
\p Ra saa ndakuiin tiaa kan kachi ra saa:
\p —Kandixa va yu Jesucristo ña kuu ra seꞌe Ndioxi —kachi ra.
\p
\v 38 Ra saa xaꞌndia tiaa kan chiñu ña xikundichi itun tun ndikaa ra kuaꞌan ra, ra saa nuu uvi saa ndia ndixaa ndia ndikiꞌvi ndia ini tiakuii kan, ra ikan sakuchi va ra Felipe ra.
\v 39 Ra ta kee ndia ini tiakuii kan vaxi ndia, ra saa ndakiꞌin va Tachi Yii Ndioxi ra Felipe kuaꞌan ra xiꞌin ña, ndia saa ra ndixïni ka vi tiaa kan ra. Ra vaꞌa ni saa va, ndi su kusii ni va ini tiaa kan ndakiꞌin ra kuaꞌan ra ichi ña kuaꞌan ra.
\v 40 Ndi su ra Felipe tu, xa ndita xika kaꞌan ndoso tuꞌun Ndioxi ñuu ña nani Azoto va, ra te ndiꞌi, ra saa kee ra ñuu kan ra xa̱ꞌa ra kaꞌan ndoso ra tuꞌun vaꞌa xaꞌa Jesús iin takundiꞌi ñuu ña ndoꞌni ichi nuu yaꞌa ra kuaꞌan ra iin saa ndiakua ndixaa ra ndia ñuu Cesarea va.
\c 9
\s Suꞌva ke kuu te ndakundikun ra Saulo Jesús
\p
\v 1 Ra ndakundiee va ra Saulo xika ra kaꞌan ra, ña kuni ra sandiꞌi ra xaꞌa takundiꞌi na ndikun sata tata yo Jesús. Ra xaꞌa ña kan ke ndixaꞌan ra nuu sutu ra kuchee xaꞌndia chiñu,
\v 2 ña ndu̱ku ra ndiayu kuꞌun xiꞌin ra iin takundiꞌi veꞌe ñuꞌu na judío ña iyoo ñuu Damasco, ña vaꞌa na nanduku ra tiaa xiꞌin na siꞌi, na ndikun Jesús, ra kundiaka ra na kuꞌun na xiꞌin ra ñuu Jerusalén ña taan ra na veꞌe kaa.
\v 3 Ra saa kee ra kuaꞌan ra ñuu Damasco, ra ta kuyuchin ra ñuu kan, saa ra tuꞌva kee va iin ñuꞌu ña yeꞌe ni chi ndivi, ra iin xinunduu ña ra.
\v 4 Saa ra ndakava ra ñuꞌu va, ra saa xini soꞌo ra ndikaꞌan iin tachi kachi ña saa:
\p ―Saulo, Saulo, ¿nichuun ^kanitaꞌan kun xiꞌin yu? —kachi ña xiꞌin ra.
\p
\v 5 Ra saa ndindakatuꞌun ra kachi ra saa:
\p —¿Yoo kuvi yoꞌo, Tata? —kachi ra.
\p Saa ndakuiin tachi kan kachi ña saa xiꞌin ra:
\p ―Yuꞌu kuvi Jesús ra xika kun ^kanitaꞌan kun xiꞌin. Ndi su ra sandiꞌi xaꞌa mii va kuvi kun, saa chi ta xa iin sindiki ri taꞌvi, ri kee xaꞌa yuꞌu kaa ña tiku nuu va ke ^xa kun —*kachi ña xiꞌin ra.
\p
\v 6 Ra iin kisi ninu ña ra ña iyuꞌvi ra, ra saa ndikaꞌan ra kachi ra saa:
\p ―Tata, kaꞌan xiꞌin yu ni ke kuni kun sa yu —kachi ra.
\p Ra saa ndikaꞌan Jesús xiꞌin ra kachi ra saa:
\p ―Ndakundichi ra kuaꞌan ñuu chee ñaa, ra xaan ke kaꞌan na xiꞌin kun ni ke xiniñuꞌu sa kun —kachi Jesús xiꞌin ra.
\p
\v 7 Ra tiaa ndia kuaꞌan xiꞌin ra Saulo, ra ndiyuꞌvi ka vi ndia, saa chi xini va soꞌo ndia ña ndikaꞌan tachi kan xiꞌin ra Saulo, ndi su ndixïni ndia ndia nii yuvi.
\v 8 Ra saa te ndakundichi ra Saulo, ra *kuni ndakotoꞌni ra ndi su ndiküvi ka saa chi xa ra kukuaa va kuvi ra. Ra saa ndatiin ndia ndaꞌa ra, ra ndakundiaka ndia ra kuaꞌan ra xiꞌin ndia ñuu Damasco va.
\v 9 Ra ikan xikanduꞌu ra uni kii, ra uni saa kii ndixiyo kuaa va ra, ra nii ndixïxi ra, ra nii tiakuii ndixïꞌi ra.
\p
\v 10 Ra ñuu Damasco kan xikanduꞌu iin tiaa ra xindikun Jesús, ra Ananias ke xinani ra. Ra nuu ra kan ke kanata Jesús, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra kachi ra saa:
\p —¡Ananias! ―kachi ra.
\p Ra saa ndakuiin ra Ananias kachi ra saa:
\p ―Yoꞌo íin yu, Tata. Kaꞌan xiꞌin yu ni ke kuni kun sa yu nuu kun —kachi ra.
\p
\v 11 Ra saa ndikaꞌan Tata yo Jesús xiꞌin ra kachi ra saa:
\p ―Sanduvi ra kuꞌun kun yaꞌya kaꞌnu ña nani yaꞌya nda̱kú, ra ta xa na xaa kun veꞌe iin ra nani Judas, ra na ndakatuꞌun kun xaꞌa iin tiaa ra nani Saulo ra kee ñuu Tarso. Saa chi kaꞌan ra xiꞌin yu vichin.
\v 12 Ra xa *satuvi va yu nuu ra, ña *ndikiꞌvi kun nuu kanduꞌu ra, ra *chinduꞌu kun ndaꞌa kun sata ra, ra *ndakotoꞌni ra —kachi Jesús xiꞌin ra Ananias.
\p
\v 13 Ndi su ta xini soꞌo ra Ananías tuꞌun yoꞌo, ra saa ndikaꞌan ra kachi ra saa:
\p ―Tata, xa ndatuꞌun ni va na xaꞌa tiaa kan xini soꞌo yu, ra tiaa ni xa ndivaꞌa ra xiꞌin na yii na ndikun yoꞌo, na ndee ñuu Jerusalén.
\v 14 Ra vichin tu, xaa ra yoꞌo xiꞌin ndiayu ña taxi ndia sutu kunaꞌnu ndaꞌa ra, ña tiin ra takundiꞌi na ndikun kivi kun ra kuꞌun na xiꞌin ra ña taan ra na veꞌe kaa —kachi ra Ananías.
\p
\v 15 Ndi su tata yo Jesús ra suꞌva va kachi ra xiꞌin ra:
\p —Kuaꞌan, saa chi ra kan kuvi ra ndikaxin yu ña kuu ra iin ndaꞌa chiñu nuu yu, ra kuꞌun ra kaꞌan ndoso tuꞌun yu nuu yuvi na xïni tuꞌun Ndioxi, xiꞌin nuu na chiñu kunaꞌnu, xiꞌin nuu na ñuu Israel.
\v 16 Ra ñaꞌa yu takundiꞌi ña ndoꞌo ra xaꞌa ña ndikun ra yuꞌu nuu ra —kachi ra.
\p
\v 17 Ra saa ndakiꞌin ra Ananías kuaꞌan ra veꞌe nuu kanduꞌu ra Saulo, ra te ndixaa ra ndikiꞌvi ra ra saa chinduꞌu ra ndaꞌa sata ra, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra kachi ra saa:
\p ―Ñani Saulo, Tata yo Jesús, ra ndikaꞌan xiꞌin kun ichi nuu *kixi kun kan kuvi ra, *tiꞌvi yuꞌu vaxi yu ña chinduꞌu yu ndaꞌa yu sata kun ra ndakotoꞌni tuku kun, ra ndakutu tu kun xiꞌin Tachi Yii Ndioxi va —kachi ra.
\p
\v 18 Saa ra ndikun xaꞌa kee va ñaꞌa nuu ra, ra ta iin kuvi xeꞌe sata tiaka saa íin ñaꞌa ña kee nuu ra, saa ra vaꞌa ndakotoꞌni tuku va ra. Ra saa sakuchi ra Ananías ra.
\v 19 Ra te ndiꞌi saa xixi ra, ra ndakindiee tuku va ra. Ra saa ndixaꞌan ra xikanduꞌu ra ndiaꞌvi kii xiꞌin na ndikun Jesús na ndee ñuu Damasco kan.
\s Kaꞌan ndoso ra Saulo xaꞌa Jesús nuu na ñuu Damasco.
\p
\v 20 Ra saa ndiyaꞌa ndiaꞌvi kii ra saa xaꞌa ra Saulo xika ra ta veꞌe ñuꞌu, ta veꞌe ñuꞌu na judío ña iyoo ñuu Damasco ndakani ra xaꞌa Jesús ña kuu ra seꞌe Ndioxi
\v 21 Ra takundiꞌi yuvi na ^xini soꞌo ña kaꞌan ra ra ^ndakanda ka vi ini na xini na ra, ra kaꞌan na kachi na saa:
\p —¿A su mii va tu tiaa yoꞌo kuvi ra ndixika kanitaꞌan xiꞌin na ndikun Jesús na ndee ñuu Jerusalén? ra ¿A su mii ra kuvi tu ra xaa yoꞌo ña tiin ra na ndikun Jesús ña kuꞌun na xiꞌin ra ra ndataxi ra na ndaꞌa ndia sutu kunaꞌnu va? —^kachi na xaꞌa ra.
\p
\v 22 Ra ra Saulo tu ndakundiee ka xika ndakani kaxi nuu na xaꞌa Jesús, ña kuu ra ra ndikaxin Ndioxi sakaku yuvi; ra iin sa̱nà suꞌva ini na judío na ndee ñuu Damasco kan xa ra.
\s ^Xinu seꞌe ra Saulo nuu na judío
\p
\v 23 Ra saa kuu ra kunaꞌa va iin ra Saulo ñuu Damasco, ra saa ndakutaꞌan tuꞌun na judío na ndee ñuu kan ña ^kuni na kaꞌni na ra.
\v 24 Ndi su *kundaa va ini ra Saulo xaꞌa ña *ndikataꞌan na sa na xiꞌin ra. Ra xaꞌa na *ndakondiaa na yeꞌe korra yuu ña ndikaa nuu ñuu kaꞌnu kan iin takundiꞌi ñùú xiꞌin kaꞌñu, ña kuni na kaꞌni na ra.
\v 25 Ra saa ndakutaꞌan na itaꞌan xiꞌin ra Saulo iin ñùú, ra chikaa na ra ini iin tuká ra sanuu seꞌé na ra chi sata korra yuu ña ndikaa nuu ñuu kaꞌnu kan, ra suꞌva ke xa na xiꞌin ra ña vaꞌa ndikaku ra.
\s *Nandiko ra Saulo ñuu Jerusalén
\p
\v 26 Ra te nandiko ra Saulo ndaxaa ra ñuu Jerusalén, ra saa *kuni ra ndakutaꞌan ra xiꞌin na ndikun Jesús na ndee ñuu kan, ndi su ndixïin na chi ndiyuꞌvi va na ra, saa chi ndikandïxa vi na ra ña xa ndakundikun ra Jesús.
\v 27 Ndi su kandixa va ra Bernabé ra, ra saa ndakundiaka ra ra, ra ndixaꞌan ra xiꞌin ra nuu ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús. Ra ikan xaꞌa ra ndakani ra nuu ndia xaꞌa ra Saulo ña xini ra Jesús ichi nuu ndixaꞌan ra, xiꞌin xaꞌa tuꞌun ña ndikaꞌan Jesús xiꞌin ra, ra saa tu xaꞌa ña ndaku ni ndakani ra xaꞌa Jesús nuu na ñuu Damasco va.
\v 28 Ndia saa ra ndakutaꞌan mani va ndia xiꞌin ra Saulo, ra xika ra xiꞌin ndia, ndia̱ ndiá ka mii nuu kuaꞌan va ndia.
\v 29 Ra tiaa ni ndaku ^ndakani ra xaꞌa Jesús nuu na judío na kaꞌan tuꞌun griego, ra *tiin taꞌan ni tu ra xiꞌin va na, ndi su ndixïin na kandixa vi na ra chi ra *kuni na kaꞌni va na kuvi ra
\v 30 Ra te kundaa ini na ndikun Jesús xaꞌa ña kuni na judío kan kaꞌni ra, ra saa ndixaꞌan na ndiaka na ra ndia ñuu Cesarea, ra ndia ikán ndatiꞌvi na ra kuanuꞌu ra ñuu Tarso nuu kaku va ra.
\p
\v 31 Ra na ndikun Jesús ndee ñuu ña ndikun ndiaa Judea, xiꞌin na ndee ñuu ña ndikun ndiaa Galilea, xiꞌin na ndee ñuu ña ndikun ndiaa Samaria, ra vaꞌa ka vi ndakundee na, saa chi köo ka yuvi kanitaꞌan xiꞌin na, ra ndinuni ka vi ^xa toꞌo na Jesús, ra iin vichin vichin ^ndukuaꞌa na kuaꞌan na ^xa Tachi Yii Ndioxi.
\s Sandaꞌa ra Pedro iin tiaa ra nani Eneas
\p
\v 32 Ra saa kuu ra Pedro xika ra xitoꞌni ra na ndikun Jesús, na kuu na yii, ta ñuu ta ñuu, ra saa ndixaꞌan tu ra xitoꞌni ra na ndee ñuu ña nani Lida va.
\v 33 Ra ikan ndaniꞌi taꞌan ra xiꞌin iin tiaa ra nani Eneas, ña kanduꞌu ra nuu ixto, ra xa una vi kuiya ke nduchiꞌña ra ña küvi kaka ra.
\v 34 Ra saa ndikaꞌan ra Pedro xiꞌin ra kachi ra saa:
\p —Eneas, ndakoo ra ndatuvi kun ixto kun saa chi xa ^nduvaꞌa va kun vichin xa Jesucristo —kachi ra xiꞌin ra.
\p Saa ra ndikun nduvaꞌa ndixa va ra Eneas ra ndakoo va ra.
\v 35 Ra ta xini takundiꞌi na ndee ñuu Lida xiꞌin na ndee nuu yoso kaꞌnu ña nani Sarón ña nduvaꞌa ra Eneas kan, saa ra ndakundikun na Jesús va.
\s Ndatiaku ña Dorcas
\p
\v 36 Ra ñuu Jope kanduꞌu iin ñaꞌa ña ndikun Jesús, ra Tabita ke nani ña, ra Dorcas ke kachi ña tuꞌun griego. Ra vaꞌa ni ñaꞌa kuvi ña, saa chi chindiee taꞌan ni ña xiꞌin na ndaꞌvi ndoꞌo.
\v 37 Ra saa kuu kiꞌin kueꞌe ña ra ndixiꞌi va ña. Ra saa sakuchi na ña, ra ta ndiꞌi, saa ndachikanduꞌu na ña ini veꞌe ña ndichi chi xini veꞌe ni̱nù va.
\v 38 Ra yachin va ndikaa ñuu Jope xiꞌin ñuu Lida, nuu xika Pedro, ra ta kundaa ini na ndikun Jesús ña xika ra kan, ra saa tiꞌvi na uvi tiaa ra ndixaꞌan ndia ndikaꞌan ndia xiꞌin ra, kachi ndia saa:
\p —Numi ni na kuꞌun kun xiꞌin ndi ñuu Jope —kachi ndia.
\p
\v 39 Saa ra ndikun ndakiꞌin ndixa va ra Pedro kuaꞌan ra xiꞌin ndia. Ra te ndixaa ra veꞌe kan ra saa ndiaka ndia ra ndaa ra xiꞌin ndia chi veꞌe ni̱nù nuu kanduꞌu ña, ra xa iin chitu va na siꞌi ndaꞌvi na ndukuaan ña xaku na xaꞌa ña, ra ta xini na ra Pedro ra saa iin xinunduu na ra, ra ndiñaꞌa na xiyo xiꞌin tikoto ndika nuu ra, ña xavaꞌa ña saniꞌi ña na ta xitiaku ña.
\v 40 Ra saa ndikaꞌan ra Pedro xiꞌin takundiꞌi na ndee veꞌe kan ña na kee na chi keꞌe, ra saa ndakusiti ra ra ndikaꞌan ra xiꞌin Ndioxi, ra te ndiꞌi saa ndikokuiin ra ndakutoꞌni ra chi nuu kanduꞌu ña, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ña kachi ra saa:
\p —Tabita, ndakoo —kachi ra.
\p Ra saa ndakotoꞌni ña, ra ta xini ña ra Pedro, ra saa ndakoo ña ndakunduꞌu ña.
\v 41 Saa ra tiin ra ndaꞌa ña ra ndakanindichi ra ña; ra saa ndakana ra na ndikun Jesús, xiꞌin na siꞌi ndaꞌvi ndukuaan kan nandiꞌvi na veꞌe kan, ra xa tiaku va ña ndiñaꞌa ra ña nuu na.
\v 42 Ra kundaa ini takundiꞌi va na ñuu Jope xaꞌa ña kuu kan, ra kuaꞌa ka vi na ndakundikun Jesús.
\v 43 Ra kuaꞌa ka va kii kuachi ra Pedro ñuu Jope, ra veꞌe tiaa ra nani Simón, ra xachiñu xiꞌin ñii kiti ke xikanduꞌu ra.
\c 10
\s Ndakani ra Pedro nuu ra Cornelio xaꞌa Jesús
\p
\v 1 Ra ñuu Cesarea xikanduꞌu iin tiaa ra xinani Cornelio, ra ra xaꞌndia chiñu nuu iin ciento ndia soldado xikuu ra. Ra xiꞌin ndia soldado ndia kuaꞌa ndia xinani Italiano ke xitaꞌan ndia.
\v 2 Ra ra Cornelio xiꞌin takundiꞌi na veꞌe ra, ra na xindikun Ndioxi ndixiyo na, ra chindiee taꞌan ni ra xiꞌin na judío xiꞌin xuꞌun, ra tiaa ni tu ndikaꞌan ra xiꞌin Ndioxi va.
\v 3 Ra saa kuu iin kii ta kuꞌva kaa uni xikuaa ra saa satuvi ña nuu ra xa Ndioxi, ra iin kaxi kaxi va xini ra iin ra tatun Ndioxi, ra ndikiꞌvi ra nuu iin ra ra ndikaꞌan ra xiꞌin, kachi ra saa:
\p —¡Cornelio! —kachi ra.
\p
\v 4 Saa ndakotoꞌni vaꞌa ra Cornelio nuu ra tatun kan ra iyuꞌvi ka vi ra, ra saa ndikaꞌan ra kachi ra saa:
\p —¿Ni chiñu kuni kun yuꞌu, Tata? —kachi ra.
\p Ra saa ndikaꞌan ra tatun kan xiꞌin ra kachi ra saa:
\p —Kusii ni ini Ndioxi ña chindiee taꞌan kun xiꞌin na ndaꞌvi, ra xa xini tu soꞌo ra ña kaꞌan ni kun xiꞌin va ra.
\v 5 Ña kan ke na tiꞌvi kun yuvi kuꞌun na ñuu Jope ra ndakiꞌin na ra nani Simón, ra ndakunani Pedro, ña na kixi ra veꞌe kun.
\v 6 Ra veꞌe iin ra nani Simón, ra kanduꞌu yachin yuꞌu tiañuꞌu, ra xachiñu xiꞌin ñii kiti ke iin ra, ra ra kan kuvi ra kaꞌan xiꞌin kun ndia ña ke xiniñuꞌu sa kun —kachi ra.
\p
\v 7 Ra te xa ndakiꞌin ra tatun kan kuaꞌan ra, ra saa kana ra Cornelio uvi ndia xachiñu nuu ra, ra kana tu ra iin ra soldado ra ndiaa ini ra, ra ndikun ndinuni Ndioxi xiꞌin ra.
\v 8 Ra takundiꞌi ña ndikaꞌan ra tatun kan xiꞌin ra, ra ndatuꞌun tu ra xiꞌin ndia kan va xaꞌa ña, ra saa tiꞌvi ra ndia kuaꞌan ndia ñuu Jope.
\p
\v 9 Ra ta kuꞌva ka uxi uvi kaꞌñu inka kii ndituvi ta xa kuaꞌan kuyachin ndia kuaꞌan ndia nuu ñuu Jope ña ndikaa yuꞌu mini kan, Ra saa nandaa ra Pedro chi xini veꞌe ña kaꞌan ra xiꞌin Ndioxi.
\v 10 Ra nani saa kuu na xiꞌin veꞌe nuu iin ra ña xika na xavii na ña kuxi ra, ra xa kaꞌun ni tu ini va ra, saa ra tuꞌva ndituvi va nuu ra xa Ndioxi,
\v 11 ra saa xini ra ndanuña ndivi, ra ndituvi iin tikoto ndika ra nuꞌni kumi saa tutun vaxi nuu ña nuu ñuꞌu xini ra.
\v 12 Ra nuu tikoto kan ñúꞌu iin takundiꞌi nuu kiti ri iyoo kumi xaꞌa, xiꞌin ri kañuꞌu tixi, xiꞌin ri ndachi, xini ra.
\v 13 Saa ra xini soꞌo ra ndikaꞌan iin tachi xiꞌin ra kachi ña saa:
\p —Pedro, ndakundichi ra kaꞌni kun kiti ñaa kaxi kun —kachi ña xiꞌin ra.
\p
\v 14 Ra saa ndakuiin ra Pedro, kachi ra saa:
\p —Ndïxa, Tata; ndia nii ichi täan kaxi yu kuñu kiti yakua̱ —kachi ra.
\v 15 Saa ndakuiin tuku tachi kan, kachi ña saa xiꞌin ra:
\p —Ñaꞌa ña xa nduvaꞌa xa Ndioxi, ra käꞌan ka kun ña yakua xiꞌin ña —kachi ña.
\p
\v 16 Ra uni vi ichi ke ndikaꞌan tachi kan xiꞌin ra, ra saa nandaa tikoto ña ñuꞌu kiti ini kan kuanuꞌu ña chi ndivi va.
\v 17 Ra nani saa kuu ra Pedro ndakani ini ra ni ke kuni kachi ña ndituvi nuu ra *xa Ndioxi, saa ra xa kuyachin va ndia tiꞌvi ra Cornelio kuaꞌan ndia, ra saa ndakatuꞌun ndakatuꞌun ndia ndia mii kuu veꞌe ra Simón kuaꞌan ndia.
\v 18 Ra ta ndixaa ndia nuu iin veꞌe kan, ra saa ndindakatuꞌun ndia, kachi ndia saa:
\p —¿A kanduꞌu iin ra nani Simón, ra ndakunani Pedro veꞌe ñaa? —kachi ndia.
\p
\v 19 Ra ndakundiee va ra Pedro nduꞌu ra ndakanini ini ra xaꞌa ña ndituvi nuu ra xa Ndioxi, ra ni ke kuni kachi ña káꞌan ra. Ra saa ndikaꞌan Tachi Yii xiꞌin ra kachi ña saa:
\p —Kotoꞌni; chi xaa uni tiaa nanduku ndia yoꞌo.
\v 20 Ndakundichi ra kuꞌun kun xiꞌin ndia, ra xä uvi ini kun chi yuꞌu va kuvi ra tiꞌvi ndia ña vaxi ndia —kachi ña.
\p
\v 21 Saa ra nuu ndixa va ra Pedro nuu ra saa ndixaa ra nuu ndita ndia, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa:
\p —Yuꞌu kuvi va ra nanduku ndo, ra ¿nichuun kuni ndo yuꞌu? —kachi ra.
\p
\v 22 Ra saa ndakuiin ndia, kachi ndia saa:
\p —Ra Cornelio ra kuchee nuu iin ciento ndia soldado kuvi ra tiꞌvi nduꞌu vaxi ndi nuu kun, ra iin tiaa ra vaꞌa ni kuvi ra, ra kandixa ni va ra Ndioxi, ra vaꞌa ni tu nduꞌu tuꞌun xaꞌa ra nuu na judío va. Ra iin ra yii ra kuu tatun Ndioxi kuvi ra ndikaꞌan xiꞌin ra ña vaꞌa tiꞌvi ra nduꞌu vaxi ndi nuu kun, saa chi kuni ra ña na kuꞌun kun veꞌe ra, ra kaꞌan kun xiꞌin ra xaꞌa ña xiniñuꞌu kaꞌan kun xiꞌin ra —kachi ndia xiꞌin ra Pedro.
\p
\v 23 Saa ndikaꞌan ra Pedro xiꞌin ndia ña na yaꞌa ndia veꞌe nuu kanduꞌu ra ndakindiee ndia. Ra ikan kii ndituvi ndakiꞌin ra kuaꞌan ra xiꞌin va ndia, ra kuaꞌan ka tu sava na ñani ra na ndikun Jesús na ndee ñuu Jope xiꞌin va ra.
\v 24 Ra ndia inka tuku kii ndituvi vi ke ndixaa ndia ñuu Cesarea. Ra ra Cornelio ra xa ndachutaꞌan va ra takundiꞌi na veꞌe ra xiꞌin na itaꞌan mani xiꞌin ra, ña ndiatu na xaa ndia.
\v 25 Ra te ndixaa ra Pedro veꞌe ra Cornelio, saa ra ndikun kita va ra ndakiꞌin ra ra, ra saa ndakusiti ra nuu ra, ña ndasakaꞌnu ra ra.
\v 26 Ndi su ndixïin vi ra Pedro ña kusiti ra Cornelio nuu ra, chi tiin ra ndaꞌa ra ra ndakanindichi va ra ra, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra kachi ra saa:
\p —Xä kun saa chi yuvi taꞌan yoꞌo kuvi tu yuꞌu va —kachi ra.
\p
\v 27 Ra ndatuꞌun ndia xiꞌin taꞌan ndia saa ndikiꞌvi ndia veꞌe kuaꞌan va ndia, ra saa ndakotoꞌni ra Pedro ra xa kuaꞌa kavi yuvi ndakutaꞌan ndee ini veꞌe kan.
\v 28 Saa ndikaꞌan ra xiꞌin na kachi ra saa:
\p —Ndoꞌo ra xa xini va ndo chi nduꞌu na judío, ra täxi ndiayu ña ndakutaꞌan ndi xiꞌin yuvi na küu judío, ra küvi tu kiꞌvi ndi veꞌe va na. Ndi su Ndioxi *sañaꞌa yuꞌu ña küvi ka kaꞌan yu xiꞌin ndia ndia ka yuvi ña yakua na.
\v 29 Ña kan ke ta ndixaa chiñu nuu yu ña kana ndo yuꞌu, saa ra ndikun ndakiꞌin yu vaxi va yu, chi ndiküvi ka sa ndichi yu. Ra kuni yu kundaa ini yu, nichuun ke kana ndo yuꞌu xaa yu vichin —kachi ra xiꞌin na.
\p
\v 30 Ra saa ndakuiin ra Cornelio, kachi ra saa xiꞌin ra:
\p —Vichin xinu kumi kii, ra kuꞌva mii hora ka uni vichin ke nduꞌu yu veꞌe yu ña iyoo suꞌun yu täan kuxi yu, ra kaꞌan yu xiꞌin Ndioxi, ra tuꞌva ndituvi va iin tiaa ra ndixi tikoto ña yeꞌe ni nuu yu.
\v 31 Ra ndikaꞌan ra xiꞌin yu kachi ra saa: “Cornelio, xa xini va soꞌo Ndioxi ña kaꞌan ni kun xiꞌin ra, ra xa kundaa tu ini ra ña chindiee taꞌan ni kun xiꞌin na ndaꞌvi va.
\v 32 Ña kan ke na tiꞌvi kun yuvi kuꞌun na ñuu Jope, ra kaꞌan na xiꞌin ra nani Simón ra ndakunani Pedro ña na kixi ra xiꞌin na. Ra veꞌe iin ra nani Simón ra kanduꞌu yachin yuꞌu tiañuꞌu ra xachiñu xiꞌin ñii kiti ke kanduꞌu ra. Ra ta xa na xaa ra, ra kaꞌan xiꞌin kun ña xiniñuꞌu kaꞌan ra xiꞌin kun.” kachi ra.
\v 33 Xaꞌa ña kan ke kama ni va tiꞌvi yuvi ndixaa na ndakiꞌin na yoꞌo, ra vaꞌa ni va xa kun ña xaa kun. Ra xa yoꞌo ndakutaꞌan ndi ndee ndi nuu Tata yo Ndioxi vichin, ra kuni ndi kuni soꞌo ndi ña ndikaꞌan Ndioxi xiꞌin kun kaꞌan kun xiꞌin ndi —kachi ra Cornelio xiꞌin ra Pedro.
\s Kaꞌan ndoso ra Pedro nuu na küu judío xaꞌa Jesús
\p
\v 34 Ra saa xaꞌa ra Pedro ndakani ra nuu na kachi ra saa:
\p —Ña ndixa ke kundaa ini yu vichin chi Ndioxi ra ndakäxin ra yuvi.
\v 35 Chi ndia ndia ka yuvi kuvi va na, ra kuꞌvi ni va ini ra xini ra na tu xa toꞌo na ra, ra xa na ña vaꞌa nuu ra.
\v 36 Ra mii tuꞌun yoꞌo ke ndikaꞌan tu ra xiꞌin na ñuu Israel va, ña *tiꞌvi ra Jesúcristo kixi ra ndikaꞌan ndoso ra tuꞌun vaꞌa ña ndakundee vii na xiꞌin, ra mii ra kuu tu Tata takundiꞌi va yuvi.
\v 37 Ra xa kundaa va ini ndo xaꞌa takundiꞌi ña *kuu, chi inii kuvi va ñuu ña ndikun ndia Judea ke nindutia ndoso tuꞌun xaꞌa Jesús ra ñuu Nazaret, ra te ndiꞌi chichi *xa ra Juan, ra saa kixaꞌa ra ndikaꞌan ndoso ra tuꞌun Ndioxi nuu yuvi chi Galilea.
\v 38 Ra xa kundaa tu ini ndo xaꞌa Jesús, ña taxi Ndioxi ndiee Tachi Yii ndaꞌa ra ña ndixiyo ña xiꞌin ra, ra xa kundaa tu ini ndo ña ndixika ra *xa ra ña vaꞌa xiꞌin yuvi va, ra *sandaꞌa tu ra na xindoꞌni ndaꞌa ndiee timiaꞌa va. Ra ña vaꞌa *xa ra saa, ra mii va Ndioxi kuvi ra chindiee taꞌan xiꞌin ra.
\v 39 Ra nduꞌu ndia xitaꞌan xiꞌin ra kuvi ndia ndakuiin xaꞌa takundiꞌi ña vaꞌa xa ra takundiꞌi ñuu ña ndikun ndia Judea xiꞌin ñuu Jerusalén. Ra ta ndiꞌi saa katakaa na ra ndaꞌa cruz ña xaꞌni na ra.
\v 40 Ndi su te ndixinu uni kii ra ndatiaku va ra *xa Ndioxi, ra ndiñaꞌa ra ra nuu ndi ra *xini va ndi ra.
\v 41 Ra ndixïni vi takundiꞌi na ñuu ra, chi takua nduꞌu ndia ndikaxin Ndioxi ndakuiin xaꞌa va ra kuvi ndia xini ra. Ra ta ndatiaku ra ra xixi ndi xiꞌin ra, ra xiꞌi tu ndi tiakuii xiꞌin va ra.
\v 42 Ra mii ra kuvi tu ra xaꞌndia chiñu nuu ndi ña na kaꞌan ndoso ndi xaꞌa ra nuu takundiꞌi yuvi, ra ndatuꞌun tu ndi xaꞌa ra ña ndikaxin Ndioxi ra ña sayukun ra kuachi xiꞌin yuvi na tiaku, ra saa tu xiꞌin na ndii va.
\v 43 Ra suvi xaꞌa ra kan ke xa ndikaꞌan tu na ndikaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa ta kachi na suꞌva, takundiꞌi na xiin kandixa kivi ra, ra koo kaꞌnu va ini ra xaꞌa kuachi na, *kachi na —kachi ra Pedro xiꞌin na.
\s Ndakiꞌin na küu judío Tachi Yii Ndioxi
\p
\v 44 Ra ta kaꞌan ka va ra Pedro xiꞌin na, saa ra ndixinu va Tachi Yii sata takundiꞌi na ndakaya ndee xini soꞌo ña kaꞌan ra.
\v 45 Saa ra ndakanda ka vi ini na judío, na ndixaa xiꞌin Pedro, saa chi xini na ña ndakiꞌin na küu judío kan Tachi Yii.
\v 46 Ra xini tu soꞌo na ña xaꞌa na yuvi kan kaꞌan na inka nuu tuꞌun ña xïni va na, ra ndasakanu ka vi na Ndioxi.
\v 47 Ra saa ndikaꞌan ra Pedro kachi ra saa:
\p —¿A ndia iin yuvi kuchuun kasi nuu na yoꞌo ña küchi na, ra xa ndakiꞌin va tu na Tachi Yii ta kuꞌva iyoo mii yo? —kachi ra.
\p
\v 48 Saa xaꞌndia ra chiñu ña na kuꞌun na kuchi na tixi ndiee ña kuu mii Jesús. Ra te ndiꞌi saa xaku ndaꞌvi na nuu ra Pedro ña na kuachi ka ra loꞌo xiꞌin na ndiaꞌvi kii.
\c 11
\s Ndakani ra Pedro nuu na veꞌe ñuꞌu Jerusalen xaꞌa chiñu ña *xa ra
\p
\v 1 Ra saa kuu ra kundaa va ini ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús, ra kundaa tu ini na ndikun Jesús na ndee chi Judea va xaꞌa ña ndakiꞌin yuvi na küu judío tuꞌun Ndioxi.
\v 2 Ra xaꞌa ña kan ke *xa kuáchi na judío, na kuu mii tuni Ndioxi xiꞌin ra Pedro, te nandiko ra ñuu Jerusalén.
\v 3 Ra nindakatuꞌun na ra kachi na saa:
\p —¿Nichuun ndixaꞌan kun xitoꞌni kun yuvi na küu judío veꞌe na, ra xixi kun xiꞌin na? —kachi na xiꞌin ra.
\p
\v 4 Saa xaꞌa ra Pedro *ndakani ra nuu na judío taꞌan ra, ndia kuꞌva ke *kuu ña ndixaꞌan ra veꞌe na küu judío, ra ndikaꞌan ra xiꞌin na kachi ra saa:
\p
\v 5 —Yuꞌu, ra ñuu Jope va ke nduꞌu yu kaꞌan yu xiꞌin Ndioxi, ra saa satuvi ra nuu yu, ra xini yu iin tikoto ndika ra nuꞌni kumi saa tutun ña, ra kee ña chi ndivi vaxi nuu ña, ra iin saa nduxinu ña ndia mii nuu nduꞌu yu.
\v 6 Ra te sakuꞌun nuu yu ndakotoꞌni vaꞌa yu ini tikoto kan, ra saa xini yu ndoꞌni iin takundiꞌi nuu kiti ini ña, kiti tata, xiꞌin kiti ikú, xiꞌin kiti kañuꞌu tixi, xiꞌin kiti ndachi.
\v 7 Ra saa xini soꞌo yu ndikaꞌan iin tachi xiꞌin yu, kachi ña saa: “Ndakundichi Pedro, ra kaꞌni kun kiti ñaa kaxi kun”, kachi ña xiꞌin yu.
\v 8 Saa ndakuiin yu kachi yu saa: “Ndïxa, Tata, saa chi ndia nii ichi täan kaxi yu kuñu kiti ri köo ndiayu yu kaxi yu”, *kachi yu.
\v 9 Ra saa ndikaꞌan tuku tachi kan xiꞌin yu kachi ña saa: “Ñaꞌa ña xa nduvaꞌa xa Ndioxi, ra käꞌan ka kun ña yakua xiꞌin ña”, kachi ña.
\v 10 Ra uni vi ichi ke ndikaꞌan tachi kan xiꞌin yu, ra saa nandaa tikoto ña ñuꞌu kiti ini kan kuanuꞌu ña chi ndivi va.
\v 11 Ra te ndiꞌi suꞌva kuu ña kan, saa ra xa ndixaa va uni tiaa ndia kee ñuu Cesarea ña nanduku ndia yuꞌu.
\v 12 Saa ra ndikaꞌan va Tachi Yii xiꞌin yu, ña na sä uvi ini yu ña kuꞌun yu xiꞌin ndia. Ra saa ndakutaꞌan yu xiꞌin inka iñu ndia ñani yo, ra kee ndi ndixaꞌan ndi ra veꞌe tiaa kan.
\v 13 Ra saa ndakani ra nuu ndi xaꞌa ña ndixaꞌan iin ra tatun Ndioxi veꞌe ra, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra, kachi ra saa: “Tiꞌvi yuvi na kuꞌun na ñuu Jope ña nanduku na iin tiaa ra nani Simón ra ndakunani Pedro, ña na kixi ra veꞌe kun,
\v 14 chi ra kan kuvi ra ndakani nuu kun, ra kundaa ini kun ndia kuꞌva ke sa kun ña kaku kun, ra saa tu na veꞌe va kun”, kachi ra tatun kan xiꞌin ra, kachi ra xiꞌin ndi.
\v 15 Ra saa kuu ndakani yu nuu na, saa ra nduxinu va Tachi Yii sata na, ta kuꞌva *xa ña xiꞌin yo yoꞌo te yachi.
\v 16 Ra saa ndakaꞌán yu xaꞌa tuꞌun ña ndikaꞌan tata yo Jesús, ta kachi ra suꞌva: “Ra Juan, ra xiꞌin tiakuii va ke sakuchi ra yuvi, ndi su ndoꞌo ra Tachi Yii va ke kuchi ndo”, kachi ra.
\v 17 Ra tu saniꞌi tu Tata yo Ndioxi Tachi Yii ra na kan va, ta kuꞌva saniꞌi ra ña yoo ta *kandixa yo Tata yo Jesucristo ña ^kuu ra ra sakaku yuvi, saa ra ¿yoo kuvi yuꞌu ña kasi yu nuu ña ^xa Ndioxi? —kachi ra.
\p
\v 18 Saa ra te ndiꞌi xini soꞌo na judío na ndikun Jesús na ndee ñuu Jerusalén ña ndakani ra Pedro nuu na, ndia saa ra xikutuvi va na ña xa kuáchi na xiꞌin ra, ra saa xaꞌa na ndasakaꞌnu na Ndioxi kachi na saa:
\p —¡Sakaku tu Ndioxi yuvi na küu judío va, ra ta̱xi ra ndiayu ndaꞌa na ña na nandiko ini na xaꞌa kuachi na, ra niꞌi na ña kutiaku na ndia ndikaa ndikuꞌun! —kachi na.
\s Suꞌva ke kuu te ndixaa tuꞌun Ndioxi ñuu Antioquía
\p
\v 19 Ra suvi na ndikun Jesús, na *nditaxi ta *xaꞌni na ra Esteban kuvi sava na ndakiꞌin kuaꞌan ñuu Fenicia, xiꞌin ñuu Chipre, xiꞌin ñuu Antioquía. Ra ikan xaꞌa na ndikaꞌan ndoso na tuꞌun vaꞌa xaꞌa Jesús nuu na judío ra ndikäꞌan vi na xiꞌin inka yuvi.
\v 20 Ndi su ndia judío ndia ndikun Jesús ndia kee ñuu chipre xiꞌin ñuu Cirene ra ndixaꞌan va ndia kan ndikaꞌan ndoso ndia tuꞌun vaꞌa xaꞌa Jesús na küu judío ñuu Antioquía.
\v 21 Ra mii va Tata yo Ndioxi kuvi ra chindiee taꞌan xiꞌin ndia, ra kuaꞌa ni yuvi ndakundikun Jesús xa ndia.
\p
\v 22 Ra te kundaa ini na ndikun Jesús na ndakutaꞌan veꞌe ñuꞌu ñuu Jerusalén xaꞌa na ndakundikun Jesús, ra saa *tiꞌvi na ra Bernabé kuaꞌan ra ndia ñuu Antioquía ña kotoꞌni ra na.
\v 23 Ra te ndixaa ra Bernabé ñuu kan, saa xini ra ña vaꞌa ña kaꞌnu *xa Ndioxi xiꞌin na, saa ra kusii ni ini ra. Ra ndikaꞌan ra xiꞌin na, ña na ndakundiee ni ka na chikaa na ndiee ña kundikun Jesús xiꞌin ndinuni nima na, kachi ra xiꞌin na.
\v 24 Saa chi ra Bernabé ra vaꞌa ni tiaa kuvi ra, ra iin tiaa ra ndinuni ni kandixa Ndioxi kuvi ra, ra iyoo ni tu ndiee Tachi Yii va xiꞌin ra. Ra xaꞌa ña kan ke kuaꞌa ni yuvi ndakundikun Jesús *xa ra.
\p
\v 25 Ra te ndiꞌi saa ndakiꞌin ra Bernabé ndixaꞌan ra ñuu Tarso ña nanduku ra ra Saulo, ra ta ndaniꞌi ra ra, ra saa ndakiꞌin ra ra xaa ra xiꞌin ra ñuu Antioquía.
\v 26 Ra ñuu kan xindee ndia iin kuiya ña ndixika ndia veꞌe ñuꞌu xiꞌin na, ra kuaꞌa ni ka tu yuvi sañaꞌa ndia tuꞌun Ndioxi va. Ra ñuu Antioquía kan ke nuu vaꞌa *chinduꞌu mii na ñuu kan kivi na kandixa Jesús, ña ndakunani na “na ndikun Cristo”
\p
\v 27 Ra suvi mii kii kan ke ndixaa tu sava ndia kaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi ndia kee ñuu Jerusalén ñuu Antioquía va.
\v 28 Ra saa ^kuu ndia ndee ndia kan, saa ra ndikaꞌan va Tachi Yii xiꞌin iin ra nani Agabo, ra saa ndakundichi ra maꞌñu na ndikun Jesús, ra ndikaꞌan ra xiꞌin na, ña kixi tama inii kuvi nuu ña yuuvi. Ra saa ke kuu ndixa va ta kuiya xaꞌndia chiñu ra Claudio nuu takundiꞌi ñuu ña ndikun ndiaa Roma.
\v 29 Saa ndikataꞌan na ndikun Jesús na ndee ñuu Antioquía ña chindiee taꞌan na xiꞌin na ndikun Jesús na ndee chi Judea, ra ta kuꞌva niꞌi ndaꞌa na ke taꞌan va na kachi na ndikataꞌan na.
\v 30 Ra mii saa ndixa ke *xa va na, saa chi taxi va na xuꞌun ña ndisoko na ndaꞌa ra Bernabé xiꞌin ra Saulo, ra ndia kan kuvi ndia niꞌi ña ndataxi ndia ndaꞌa ndia xikuaꞌa ndia ndiso chiñu xiꞌin na veꞌe ñuu chi Judea va.
\c 12
\s Xaꞌni na ra Jacobo ra ra Pedro chikaa na veꞌe kaa va
\p
\v 1 Ra suvi mii kuiya kan ke xaꞌa ra rey Herodes kanitaꞌan ra xiꞌin na ndikun Jesús.
\v 2 Ra saa xaꞌndia ra chiñu ña xaꞌndia na sukun ra Jacobo ñani ra Juan xiꞌin ichi.
\v 3 Ra ña xa ra Herodes ña kan, saa ra kusii ni va ini na judío xiꞌin ra, ra xaꞌa ña kan ke xaꞌndia ra chiñu ra tiin tu na ra Pedro va ra chikaa na ra veꞌe kaa. Ra kii te ndatava na viko Pascua ke kuu ña.
\v 4 Ra te ndiꞌi tiin na ra Pedro, saa xaꞌndia ra Herodes chiñu ña chikaa na ra veꞌe kaa, ra saa xaꞌndia tu ra chiñu nuu kumi tiꞌvi ndia soldado ña na kondiaa vaꞌa ndia ra. Ra kumi kumi kuvi ndia soldado kan, ta iin iin tiꞌvi. Ra ta xa na ndiꞌi viko Pascua ke tava ra Herodes ra Pedro veꞌe kaa ña ndataxi ra ra ndaꞌa na ñuu ña kaꞌni na ra.
\v 5 Ña kan ke xindiaa ni va ndia soldado kan ra Pedro, saa chi ndiküni ndia ña saña ra, ra na veꞌe ñuꞌu na ndikun Jesús ra tiaa ni va niꞌi ndikaꞌan na kan xiꞌin Ndioxi xaꞌa ra.
\s Tava va Ndioxi ra Pedro veꞌe kaa
\p
\v 6 Ra mii ñuu, ña tuvi inka kii ña tava ra Herodes ra Pedro veꞌe kaa, ra ndataxi ra ra ndaꞌa na ñuu kuni ra. Ra ñuu kan ke kanduꞌu ra Pedro kixi ra ini veꞌe kaa kan, ra iin ndia soldado nuꞌni ndia ndaꞌa ra xixiyo xiꞌin yoꞌó kaa, ra ndia sava kan ndita ndiaa yeꞌe chikeꞌe va.
\v 7 Saa ra tuꞌva ndixaa va iin ra tatun ra tiꞌvi Ndioxi, ra iin ndayeꞌe nii va ini veꞌe kaa kan. Ra saa nditandiaa ndaꞌa ra kindika ra Pedro ña sandoto ra ra, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra kachi ra saa:
\p —Kama ni ndakoo kun —kachi ra.
\p Saa ra iin nindaxi mii va yoꞌó kaa kan ndaꞌa ra Pedro,
\v 8 Ra saa ndikaꞌan ka ra tatun kan xiꞌin ra, kachi ra saa:
\p —Ndakundichi ra ndakundixi vii kun tikoto kun ra ndachikaa kun ndixan xaꞌa kun —kachi ra.
\p Ra saa ndixa ke xa va ra Pedro, ra saa ndikaꞌan tuku va ra tatun kan xiꞌin ra kachi ra saa:
\p —Ndakusukun tikoto ña isukun kun, ra kundikun kun yuꞌu kuꞌun yo —kachi ra.
\p
\v 9 Saa ra ndakundikun ndixa va ra Pedro sata ra kuaꞌan ra xiꞌin ra, ndi su ndikundäa ini vi ra Pedro a ña ndixa ke, xa ra tatun kan saa xiꞌin ra, ra a ña satuvi va ke nuu ra kaꞌan ra.
\v 10 Ra saa ndiyaꞌa ndia kuaꞌan ndia nuu ndee iin tiꞌvi ndia soldado ndia nuu, ra ndiyaꞌa tu ndia nuu ndee ndia ndiaa ña uvi va, ra saa ndixaa ndia nuu iyoo yeꞌe ña xitondiaa yaꞌya kaꞌnu, ra iin ndanuña mii va kaa chee ñaa ndasi yeꞌe kan; ra ta kee ndia chi keꞌe, ra saa iin vivii loꞌo ndixaꞌan ndia yaꞌya kan, saa ra nindoñuꞌu va ra tatun kan, ndia saa ra nindoo mituꞌun va ra Pedro.
\p
\v 11 Ra saa vi ke kundaa kaxi ini ra, ra ndikaꞌan ra kachi ra saa:
\p —Ña ndixa va ke tiꞌvi tata yo Ndioxi iin tatun ra, ña kixi ra sakaku ra yoo ndaꞌa ra Herodes, ra saa tu nuu na judío taꞌan va yo —kachi ra.
\p
\v 12 Ra nani saa kuu ra ña ndakanini ra, ra saa ndakiꞌin ra kuaꞌan ra chi veꞌe ña María, siꞌi ra Juan, ra kaꞌan tu na ña nani ra Marcos va, ra xa kuaꞌa ni va na ndikun Jesús ndakutaꞌan ndee veꞌe kan ña kaꞌan na xiꞌin Ndioxi.
\v 13 Ra ta ndixaa ra Pedro kani ndaꞌa ra yeꞌe ña iyoo chi yuꞌu yaꞌya, ra saa kuyachi ña loꞌo ña nani Rode ña kotoꞌni ña yoo ku na.
\v 14 Ra ta ndakuni ña tachi ra Pedro, saa ra tiaa ni kusii ini ña, ra nindaküña vi ña yeꞌe. Chi iin xinu ña ndixaꞌan ña ndatuꞌun ña xiꞌin na, ña íin ra Pedro yeꞌe.
\v 15 Ndi su ndikandïxa vi na ña, ra ndikaꞌan na xiꞌin ña kachi na saa:
\p —¡Ña sana va kuvi yoꞌo! —kachi na.
\p Ndi su iin tutuun va kaꞌan ña, ña íin ra Pedro yeꞌe. Ra saa ndikaꞌan na xiꞌin ña kachi na saa:
\p —Süvi vi ra; chi nima va ra kuvi ña —kachi na.
\p
\v 16 Ra nani saa kuu na, saa ra kani ndaꞌa tuku va ra Pedro yeꞌe kan, ra ta ndakuña na, ra suvi kuvi va ra, saa ra tiaa ni ndayuꞌvi ini na ña xini na ra.
\v 17 Ra saa ndixika ndaꞌa ra nuu na, ña na koo taxin yuꞌu na, ra saa nandiꞌvi ra veꞌe xiꞌin na, ra xaꞌa ra ndakani ra nuu na ndia kuꞌva ke xa Ndioxi ña tava ra ra veꞌe kaa. Ra ndikaꞌan ra xiꞌin na, kachi ra saa:
\p —Ndatuꞌun ndo ña yoꞌo xiꞌin ra Jacobo, ra saa tu xiꞌin takundiꞌi na taꞌan yo na ndikun Jesús va —kachi ra.
\p Ndia saa ra ndakiꞌin ra kuaꞌan ra inka ñuu va.
\p
\v 18 Ra te ndituvi kii kan, saa ra iin sana suꞌva va ini ndia soldado kan, saa chi ndikundäa ini ndia ni ke ndoꞌo vi ra Pedro.
\v 19 Saa xaꞌndia ra Herodes chiñu nuu ndia soldado ña na kaka ndia ndanduku ndia ra Pedro. Ra ndixika ndixa va ndia nanduku ndia ra ndi su nindanïꞌi ndia ra, ra saa ndakana ra Herodes ndia ra xaꞌa ra sanaꞌma ra ndia, ra te ndiꞌi ndia saa ra xaꞌndia ra chiñu ña na kaꞌni va ndia. Ra ta ndiꞌi xa ra Herodes takundiꞌi ña yo, ra saa kee ra Judea ra ndakiꞌin ra kuaꞌan ra kanduꞌu ra chi ñuu Cesarea va.
\s Suꞌva ke kuu ta ndixiꞌi ra rey Herodes
\p
\v 20 Ra nani saa kuu ra íin ra ñuu kan, ra saa nduku ndia kunaꞌnu nuu ñuu Sidon, xiꞌin ndia kunaꞌnu nuu ñuu Tiro kuꞌva ña ndakutaꞌan mani ndia xiꞌin ra, saa chi tiaa ni sàa̱ ini ra xini ra na ñuu Tiro xiꞌin na ñuu Sidón. Saa chi ñuꞌú ñuu nuu xaꞌndia ra chiñu ke ^kee ña xixi na, ra xaꞌa ña kan ke ndiküni na kuachi xiꞌin ra. Ra saa ndakutaꞌan na ra taxi na xuꞌun ndaꞌa ra iin ra xinani Blasto ra *xachiñu nuu ra Herodes, ra ra Blasto kan kuvi ra sakindoo mani na ñuu kan xiꞌin ra Herodes.
\v 21 Ña kan ke vaꞌa xakin Herodes iin kii ña xaa na nuu ra, ra ta ndixaa kii kan ra saa ndakundixi ra tikoto ña ndixi ra te xandia ra chiñu, ra ndakunduꞌu ra tiayu nuu xaꞌndia ra chiñu, ra saa xaꞌa ra ndatuꞌun ra xiꞌin na.
\v 22 Ra saa xaꞌa yuvi kan ndiee ka vi kaꞌan na, kachi na saa:
\p —¡Süvi ra yuuvi yoꞌo kuvi ra kaꞌan! ¡Chi Ndioxi va kuvi ra kaꞌan! —kachi na.
\p
\v 23 Ra sakan saa kuu na kaꞌan na, saa ra ndikun ndixinu va iin ra tatun Ndioxi, ra taxi kueꞌe ndaꞌa ra, ra nuu na saa ndixiꞌi va ra, ra ndikun xaꞌa tikuxi xaxi va ri ra, saa chi ndindäsakaꞌnu ra Ndioxi, chi mii va ra ndasakaꞌnu ra.
\p
\v 24 Ndi su tuꞌun Ndioxi, ra iin takundiꞌi va ñuu nindutia ndoso ña kuaꞌan ña.
\p
\v 25 Ra te sandiꞌi ra Bernabe xiꞌin ra Saulo ña ndikaꞌan ndoso ndia tuꞌun Ndioxi ñuu Jerusalén, ra saa ndakiꞌin ndia kuaꞌan ndia ñuu Antioquía, ra kuaꞌan tu ra Juan ra ndakunani Marcos va xiꞌin ndia. 
\c 13
\s Xaꞌa Bernabé xiꞌin ra Saulo xika ndia kaꞌan ndoso ndia tuꞌun Ndioxi
\p
\v 1 Ra veꞌe ñuꞌu ñuu Antioquía ke ndixiyo ndia ndikaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi, ra ndixiyo tu ndia maestro sañaꞌa yuvi va, Ra ndia yoꞌo kuvi ndia: ra Bernabé, xiꞌin ra Simón (ra ra kan kuvi ra ndikaꞌan na ra tuun xiꞌin), xiꞌin ra Lucio ra kee ñuu Cirene, xiꞌin ra Manaén (ra ra kan kuvi ra inuu xaꞌnu xiꞌin ra Herodes, ra xikuu ra chiñu chee chi Galilea), xiꞌin ra Saulo.
\v 2 Ra saa kuu iin kii ra ndee na kaꞌan na xiꞌin Ndioxi, ra iyoo suꞌun na ña ndixïxi na, ra saa ndikaꞌan Tachi Yii xiꞌin na kachi ña saa:
\p —Ra Bernabé xiꞌin ra Saulo, kuvi ndia ndikaxin yu kuꞌun kaꞌan ndoso tuꞌun yu, ra na tava siin ndo ndia, ra kaꞌan ndo xiꞌin Ndioxi xaꞌa ndia ña vaꞌa na saxinu ndia chiñu ña ndikaxin yu ndia sa ndia —kachi ña.
\p
\v 3 Ra te sandiꞌi na ña ndikaꞌan na xiꞌin Ndioxi xiꞌin ña ndixiyo suꞌun na ña ndixixi na, ra saa chindee na ndaꞌa na sata ndia ña ndikaꞌan na xiꞌin Ndioxi xaꞌa ndia. Ra te ndiꞌi saa nindiayu taꞌan na xiꞌin ndia ña kee ndia kuaꞌan ndia kaꞌan ndoso ndia. 
\s Kaꞌan ndoso ra Bernabe xiꞌin ra Saulo tuꞌun Ndioxi nuu na ñuu Chipre
\p
\v 4 Ra saa tiꞌvi Tachi Yii, ra Bernabé xiꞌin ra Saulo, kuaꞌan ndia ñuu Seleucia ña ndikaa yuꞌu mini, ra te ndixaa ndia ikan ra saa nandaa ndia itun xika nuu mini ra ndakiꞌin ndia kuaꞌan ndia ñuꞌú ña ndikaa niꞌni nuu mini ña nani Chipre.
\v 5 Ra te ndixaa ndia ñuu ña nani Salamina, ra ikan xaꞌa ndia kaꞌan ndoso ndia tuꞌun Ndioxi ta veꞌe ñuꞌu, ta veꞌe ñuꞌu na judío ña iyoo kan. Ra kuaꞌan tu ra Juan Marcos va ña chindiee taꞌan ra xiꞌin ndia.
\p
\v 6 Ra xinuꞌni ndia saa ndixaa ndia, ndia ñuu ña nani Pafos va. Ra ikan ndakutaꞌan ndia xiꞌin iin ra judío ra nani Barjesús, ra ra saka kuvi ra. Ra kuaꞌa ni yuvi sandaꞌvi ra, ña ndikaꞌan ra ña kuu ra ra kaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi.
\v 7 Ra vaꞌa ni xitaꞌan ra xiꞌin ra chiñu chee ra nani Sergio Paulo, ra ra chiñu kan ra ndichi ni ra, ña kan ke vaꞌa kana ra ra Bernabé xiꞌin ra Saulo ña kuaꞌan ndia nuu ra, saa chi kuni ni ra ña kuni soꞌo ra tuꞌun Ndioxi.
\v 8 Ndi su nditäxi vaꞌa vi ra saka kan ña kandixa ra chiñu chee kan tuꞌun Ndioxi. Ra ra saka kan, ra Elimas ke kachi kivi ra tuꞌun griego.
\v 9 Saa ra tiaa ni chitu ra ra Saulo ra ndakunani Pablo xiꞌin Tachi Yii, ra saa iin kaxi kaxi ndakotoꞌni ra nuu ra saka kan,
\v 10 ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra, kachi ra saa:
\p ―¡Yoꞌo, ra seꞌe timiaꞌa va kuvi kun, saa chi sandaꞌvi kun yuvi, ra kundasi tu kun ña ndaa va, ra iin chitu ndaa nima kun xiꞌin takundiꞌi chiñu maña, xiꞌin chiñu kuiꞌna! Ra ¿a täan xa vaꞌa na kutuvi kun ña kava kun ña ndaa ña kuu kuenda Ndioxi?
\v 11 Ra vichin taxi Ndioxi tundoꞌo ndaꞌa kun ra kuu kua kun ndiaꞌvi kii, ra küni ka kun ña yeꞌe ñuꞌu.
\p Saa ra ndikun kuñaa nuu va ra ña kukuaa ra, saa ra ndiküvi ka kuꞌun ra, ra ndia ndaꞌa va ra ke xika ña ndanduku ra yuvi tiin ndaꞌa ra ña vaꞌa kuꞌun ra.
\v 12 Ra te xini ra chiñu chee ka ña kuu kan, ra kandixa va ra, ra ndakanda ni ini ra xiꞌin ña sañaꞌa na xaꞌa Ndioxi.
\s Xika ra Pablo xiꞌin ra Bernabé kaꞌan ndoso ndia ñuu Antioquia ña Pisidia
\p
\v 13 Ra saa ndakiꞌin ra Pablo kuaꞌan ra xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra ñuu Pafos ra ikan ndandaa ndia itun xika nuu mini, ra ndakiꞌin ndia kuaꞌan ndia chi ñuu Perge ña ndikaa chi Panfilia. Ra ra Juan Marcos nindoo ñuu Pafos va, ra ikan nandiko ra kuanuꞌu ra ñuu Jerusalén va.
\v 14 Ra ta ndiꞌi ndikaꞌan ndoso ndia tuꞌun Ndioxi ñuu Perge, ra saa ndakiꞌin ndia kuaꞌan ndia ñuu Antioquía ña ndikaa chi Pisidia va. Ra saa kuu ra ndakiꞌin ndia kuaꞌan ndia veꞌe ñuꞌu nuu ndakutaꞌan na judío iin kii ña ndakindiee na, ra te ndixaa ndia ra saa ndikiꞌvi ndia ini veꞌe ñuꞌu kan ndakundee ndia.
\v 15 Ra te ndiꞌi kaꞌvi na ndiayu Ndioxi ña tiaa ra Moises, xiꞌin ña tiaa na ka sava na ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi, ra saa tiꞌvi ndia kunaꞌnu veꞌe ñuꞌu kan tuꞌun nuu ra Pablo xiꞌin ndia taꞌan ra, ra suꞌva ke kachi ndia:
\p —Ñani, tu iyoo iin tuꞌun vaꞌa kaꞌan ndo xiꞌin na ndee yoꞌo ña vaꞌa na ndakindiee ini na, ra na kaꞌan ndo xiꞌin va na ―kachi ndia xiꞌin ra.
\p
\v 16 Ra saa ndakundichi ra Pablo ra ndixika ndaꞌa ra nuu yuvi kan ña na koo taxin yuꞌu na. Ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin na kachi ra saa:
\p —Ndoꞌo na taꞌan yo ñuu Israel na kandixa Ndioxi, ra tiaa soꞌo ndo.
\v 17 Tata yo Ndioxi, ra ^kiꞌin kuenda xiꞌin ñuu yo Israel, kuvi ra ndikaxin na xii xikua yo, ra ndukuaꞌa ni na *xa ra ta ndixaꞌan na xindee na ñuu Egipto, ra te ndiꞌi saa tava ra na xiꞌin ndiee ra ñuu kan.
\v 18 Ra uvi xiko saa kuiya ña ndixika na iku yuu, ra xïin va Ndioxi xa ndiee ini ra xiꞌin na.
\v 19 Ra sandiꞌi ra xaꞌa uxa ñuu ña xindoꞌni chi Canaán, ra ndataxi ra ñuꞌu kan ndaꞌa na xii xikua va yo.
\v 20 Ra ta ndiꞌi, ra saa taxi ra tiaa ndia xaꞌndia chiñu nuu na, kuꞌva kumi ciento sava kuiya, iin saa ndia kuiya ña xaꞌndia chiñu ra Samuel ra ndikaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi.
\v 21 Ra saa xaꞌa na nduku na iin rey ra kaꞌndia chiñu nuu na nuu Ndioxi, ra saa taxi Ndioxi ra Saúl, seꞌe ra Cis, ra kuu ndiseꞌe ra Benjamín, ña xaꞌndia ra chiñu inka uvi xiko kuiya.
\v 22 Ra ta kindiaa Ndioxi chiñu ndaꞌa ra rey Saúl, ra ndataxi ra ndiayu ndaꞌa ra David ña nduu ra rey, ra saa ndikaꞌan ra xaꞌa ra, kachi ra saa: “Ra David, seꞌe ra Isai, kuvi iin tiaa ra vaꞌa, ra xani ini ta kuꞌva xani ini yu, ra ra kan kuvi ra sanduvi takundiꞌi chiñu ña kuni yu”, kachi ra.
\v 23 Ra ndiseꞌe ra David kan kuvi Jesús ra ndikaxin Ndioxi sakaku na ñuu yo Israel va. Ra xa saa ke iyoo tu ña kindoo mii Tata yo Ndioxi xiꞌin na xii xikua va yo.
\v 24 Ra ta kumani ka xaa Jesús, ra xa ndixika va ra Juan ra sakuchi yuvi ña ndikaꞌan ndoso ra tuꞌun Ndioxi nuu takundiꞌi na Israel, ña na nandiko ini na xaꞌa kuachi na, ra kuchi na, kachi ra.
\v 25 Ra ta xa ndinumi kaꞌni na ra Juan kan, ra saa ndikaꞌan ra kachi ra saa: “Süvi vi yuꞌu kuvi ra ndixaa sakaku ndoꞌo, ndi su chi sata yuꞌu ndikun iin tiaa vaxi ra, ra ndia nii chiñu loꞌo köo ndiayu yu sa yu nuu ra, saa chi ndia nii ndixan vi ra ke kuchüun yu ndaxi yu, saa chi chee ni ka va ra kan nuu yuꞌu”, kachi ra.
\p
\v 26 ’Ña kan ke na kundaa ini ndoꞌo, na ñani yo na kuu ndiseꞌe ra Abraham, ra saa tu ndoꞌo na küu judío va ra kandixa ndo Ndioxi chi xaꞌa takundiꞌi va yo ke taxi Ndioxi tuꞌun ra ña sakaku ña yoo.
\v 27 Ndi su na ndee Jerusalén xiꞌin ndia chiñu xaꞌndia chiñu nuu na, ra ndindaküni vi na Jesús ña kuu ra ra *kixi sakaku yoo, ra nii tuꞌun ña *tiaa ndia ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa, ña *kaꞌvi na veꞌe ñuꞌu ta iin iin kii ndakindiee na ke ndikundäa ini na xiꞌin vi; ña kan ke ta xaꞌni na Jesús ra ndixinu nuu tuꞌun kan.
\v 28 Ra vaꞌa ni köo va kuachi ra ndindaniꞌi na, ndi su ndikaꞌan va na xiꞌin ra Pilato ña katakaa ra ra ndika cruz ndixiꞌi ra.
\v 29 Ra ta ndiꞌi xa na takundiꞌi ña kaꞌan tuꞌun Ndioxi xaꞌa Jesús ña xiniñuꞌu ndoꞌo ni ra, ra saa sanuu na ra ndaꞌa cruz ra ndinduxin na ra.
\v 30 Ndi su sandatiaku va Ndioxi ra.
\v 31 Ra kuaꞌa ni ka va kii ndita ra ndixika ra xiꞌin na xitaꞌan xiꞌin ra, na *kee xiꞌin ra chi Galilea ra iin saa *xaa na xiꞌin ra ndia Jerusalén. Ra na kan kuvi na kaꞌan ndoso nuu yuvi xaꞌa ra vichin va.
\p
\v 32 ’Xaꞌa ña kan ke ndatuꞌun tu nduꞌu va xiꞌin ndo vichin, xaꞌa tuꞌun vaꞌa, ña kindoo Ndioxi xiꞌin na xii xikua yo xinaꞌa.
\v 33 Ra na kundaa ini ndo chi xa saxinu va Ndioxi ña kindoo ra xiꞌin na xii xikua yo nuu yo vichin, saa chi sandatiaku va ra Jesús, ta kuꞌva kachi tutu salmo ña uvi ña kachi suꞌva: “Yoꞌo kuvi seꞌe yu, ra taxi yu ña kutiaku kun vichin”, kachi ña.
\v 34 Ra xa ndikaꞌan va Ndioxi ña sandatiaku ra Jesús, ra ndia nii ka kii küvi ra. Ra suꞌva ke kachi Ndioxi ndikaꞌan ra: “Ña vaꞌa ña kindoo yu xaꞌa xiꞌin ra David, ra ndaꞌa ndoꞌo va ke taxi yu ña”, kachi ra.
\v 35 Ña kan ke kaꞌan inka salmo kachi ña saa: “Täxi kun tiaꞌyu iki kuñu, ra xachiñu nuu kun, ra kuꞌvi ni ini kun xini kun”, kachi ña.
\v 36 Ra na kundaa ini ndo, chi süvi xaꞌa ra David ke kaꞌan tutu salmo kan. Chi ta xitiaku ra, ra ña ndixa ke xaꞌndia va ra chiñu nuu na ñuu ra ta kuꞌva kuni Ndioxi, ndi su te ndixiꞌi ra, ra ninduxin na ra xiꞌin na iva siꞌi ra, ra nditiaꞌyu va ra.
\v 37 Ña kan ke na kundaa ini ndo, chi xaꞌa Jesús va ke kaꞌan ña, saa chi ra kan kuvi ra *ndatiaku xa Ndioxi, ra nditiäꞌyu iki kuñu ra.
\v 38 Na taꞌan yo, na kundaa ini ndo, chi Jesús ra kaꞌan ndi xaꞌa xiꞌin ndo yoꞌo, kuvi ra kuchuun koo kaꞌnu ini xaꞌa kuachi ndo.
\v 39 Ra takundiꞌi na kandixa Jesús, ra xa ta kuꞌva iyoo yuvi na köo kuachi va ndasa ra na, ndi su ta xindoꞌni na tixi ndiayu ña ndakoo ra Moises ra ndïxa vi Ndioxi saa xiꞌin na.
\v 40 Ra kuenda ni na koo ndo, ña vaꞌa na ndöꞌo ndo tundoꞌo ña tiaa na ndikaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi xaꞌa xinaꞌa, ta kachi na suꞌva:
\q
\v 41 Na kundaa ini ndoꞌó, na ^xa siki Ndioxi, ra na ndakanda ini ndo, ra na ndoñuꞌu ndo;
\q Saa chi yuꞌu ra kuu Ndioxi kuvi ra ^xa kuaꞌa ni chiñu ña ndichi ni ña xini ndo ña ndee ndo vichin,
\q ra vaꞌa ni kuaꞌa ni va yuvi na ndatuꞌun xaꞌa ña xiꞌin ndo, ra kandïxa vi ndo na, kachi ña tiaa na —kachi ra Pablo xiꞌin na.
\p
\v 42 Ra ta sandiꞌi ra Pablo ndikaꞌan ndoso ra nuu na, ra saa kanata ra ini veꞌe ñuꞌu na judío kan xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra. Saa ra kuyachin va yuvi na küu judío ra ndikaꞌan na xiꞌin ra ña na kixi tuku ra inka kii ndakindiee ña sañaꞌa ra na tuꞌun Ndioxi.
\v 43 Ra ta nindutia ndiꞌi na kee veꞌe ñuꞌu kan kuaꞌan na, ra saa ndakundikun kuaꞌa ni na judío, xiꞌin na küu judío na kandixa Ndioxi kuaꞌan na sata ra Pablo xiꞌin ra Bernabé. Ra ndikaꞌan ndia xiꞌin na ña na ndïko ini na kundikun na Ndioxi, ra xá ña vaꞌa ña kaꞌnu xiꞌin na.
\p
\v 44 Ra ta nditiandiaa inka kii ña ndakindiee na, ra saa ndakutaꞌan takundiꞌi na ñuu kan ña kuni soꞌo na tuꞌun Ndioxi.
\v 45 Ndi su ta xini na judío kan ña kuaꞌa ni yuvi ndakutaꞌan ña kuni soꞌo na tuꞌun Ndioxi, saa ra tiaa ni *ndukuini ini na xini na ra Pablo, Ra saa xaꞌa na ndikaꞌan ñaꞌa kini na xaꞌa ra, ra ni süvi ña ndaa ke kaꞌan ra, kachi na.
\v 46 Ndi su ndiyüꞌvi vi ra Pablo xiꞌin ra Bernabé, chi ndia ndiee ka ndundaku ini va kuvi ndia, ra ndikaꞌan ndia xiꞌin na, kachi ndia saa:
\p —Xa saa xiꞌna ka xiꞌin ndoꞌo, na kuu taꞌan ndi ke xiniñuꞌu ndatuꞌun va ndi tuꞌun Ndioxi, ndi su xaꞌa ña xïin ndo kuni soꞌo ndo ña, ra nïꞌi ndo kutiaku ndo ndia ndikaa ndikuꞌun, saa ra vaꞌa ka na kuꞌun ndi ndatuꞌun ndi xiꞌin yuvi na küu judío va vichin.
\v 47 Saa chi xa saa ke iyoo chiñu ña xaꞌndia mii Tata yo Jesús nuu va ndi, ta kachi ra suꞌva:
\q Ndoꞌo kuvi ndo taxi yu ndiayu ndaꞌa, ña kuu ndo ñùꞌù ña kutuun ndo nuu takundiꞌi yuvi na küu judío,
\q Ra kuꞌun tu ndo kaꞌan ndoso ndo tuꞌun yu, inii kuvi nuu ña yuuvi ña vaꞌa na kundaa ini takundiꞌi yuvi ra kaku na”, kachi ra —kachi ra Pablo xiꞌin na.
\p
\v 48 Ra ta xini soꞌo yuvi na küu judío ña ndikaꞌan ra Pablo, saa ra tiaa ni kusii ini na, ra ndikaꞌan na ña vaꞌa ni tuꞌun Ndioxi; ra kandixa takundiꞌi va yuvi na xa niniꞌi taꞌvi ña kutiaku na xiꞌin Ndioxi ndia ndikaa ndikuꞌun.
\v 49 Ra saa ndindutia ndoso tuꞌun Ndioxi kuaꞌan ña inii kuvi ñuu ña ndoꞌni kan.
\v 50 Ra saa chikaa yuꞌu na judío kan, sava na siꞌi, na toꞌó, na tiaku ini, ra chikaa yuꞌu tu na sava tiaa ndia kunaꞌnu ndee ñuu kan, ña na ndakitaꞌan tuꞌun na ra kanitaꞌan na xiꞌin ra Pablo xiꞌin ra Bernabé, ra tava na ndia ñuu kan kuꞌun ndia kuni na.
\v 51 Ra saa sakoyo ra Pablo yaka xaꞌa ra, ra saa tu ra Bernabé va, ra ña kan kuvi ña kaꞌan xaꞌa ndia ña ndïso ka ndia xaꞌa kuachi ña sa na ñuu kan, ndia saa ra ndakiꞌin ndia kuaꞌan ndia chi ñuu kaꞌnu Iconio va.
\v 52 Ndi su takundiꞌi yuvi na xa ndakiꞌin tuꞌun Jesús, ra tiaa ni va kusii ini na kan, ra iyoo tu Tachi Yii xiꞌin va na.
\c 14
\s Ndixaa ra Pablo xiꞌin ra Bernabé ñuu Iconio
\p
\v 1 Saa kuu, ra ndakiꞌin ra Pablo xiꞌin ra Bernabé kuaꞌan ndia, ra saa ndixaa ndia ñuu Iconio, ra saa ndikiꞌvi ndia veꞌe ñuꞌu na judío, ra xaꞌa ndia ndikaꞌan ndoso ndia tuꞌun xaꞌa Jesús nuu na. Ra kuaꞌa ni na judío xiꞌin na küu judío kandixa Jesús.
\v 2 Ra na judío na ndikandïxa tuꞌun Ndioxi ra chikaa yuꞌu na yuvi na küu judío, ña na ndakani kiꞌvi ini na kuni na na ndikun Jesús.
\v 3 Ndi su ra Pablo xiꞌin ra Bernabé, ra naꞌa ni ka va kuachi ndia ñuu kan, ra ndaku ni ndikaꞌan ndoso ndia tuꞌun Ndioxi nuu na, ra xindiaa ni ini ndia Jesús. Ra mii Ndioxi kuvi ra taxi ra ndiee ndaꞌa ndia ña xa ndia ña ndichi xiꞌin ña xituꞌun, ra ndañaꞌa ra nuu tuꞌun ña ndikaꞌan ndoso ndia xaꞌa ra ña kuu ña ña ndaa.
\v 4 Ra saa ndataꞌvi taꞌan ndiꞌi va na ñuu, ra sava na xikitaꞌan xiꞌin na judío, ra sava tu na xikitaꞌan xiꞌin ra Pablo, xiꞌin ra Bernabé va.
\v 5 Ra saa ndakutaꞌan na judío xiꞌin na küu judío, ra ndikataꞌan na xiꞌin na chiñu, ña kanitaꞌan na xiꞌin ra Pablo xiꞌin ra Bernabe, ra kuun na yuu ndia, kuni na.
\v 6 Ndi su ta kundaa ini ra Pablo xiꞌin ra Bernabé xaꞌa ña ndikataꞌan na sa na xiꞌin ndia, ndia saa ra kee ndia ñuu kan, ra ndakiꞌin ndia kuaꞌan ndia ñuu Listra xiꞌin ñuu Derbe, ña ndikun ndiaa Licaonia, ra saa tu ñuu ña ndoꞌni yachin xiꞌin va ña.
\v 7 Ra ikan ndixika ndia ndikaꞌan ndoso ndia tuꞌun vaꞌa xaꞌa Jesús nuu yuvi kan.
\s Xakin na yuu ra Pablo ñuu Listra
\p
\v 8 Ra ta ndixaa ra Pablo xiꞌin ra Bernabé ñuu Listra, ra saa xini ndia iin tiaa ra küvi kaka nduꞌu ra, ra tiaa kan, ra xa saa kaa ra ta kaku vi ra.
\v 9 Ra tiaa ka vi soꞌo ra ña kaꞌan ra Pablo nduꞌu ra, ra saa iin kaxi kaxi ndakotoꞌni ra Pablo nuu ra, ra kundaa ini ra ña ndinuni ni va kandixa tiaa kan, ña kuchuun Ndioxi sandaꞌa ra ra.
\v 10 Saa ndikaꞌan ra Pablo xiꞌin ra, kachi ra saa:
\p —Ndakundichi ndaku xiꞌin xaꞌa kun —kachi ra.
\p Saa ra iin kandita tiaa kan ña ndakundichi ra, ra saa xaꞌa xika va ra.
\p
\v 11 Ra ta xini yuvi kan, ña xa ra Pablo xiꞌin tiaa kan, ra saa xaꞌa na ndaꞌyu tuꞌun mii na, ña kaꞌan na ñuu Licaonia, ra kachi na saa:
\p —¡Ndioxi va kuvi na ndakiꞌin nuu tiaa yuuvi yoꞌo, ra xaa na nuu yo vichin! —kachi na.
\p
\v 12 Ña kan ke ndikaꞌan na xaꞌa ra Bernabé ña kuu ra ndioxi Jupiter, ra ra Pablo ndikaꞌan na xaꞌa ña kuu ra ndioxi Mercurio va, saa chi ra kan kuvi ra ndikaꞌan ndoso nuu na.
\v 13 Ra saa xaa sutu ra ndiso chiñu xiꞌin veꞌe ñuꞌu ndioxi ña nani Júpiter, ña ndichi chi nuu ñuu, nuu iyoo yeꞌe ña kiꞌvi na ñuu kan, xiꞌin takundiꞌi na ñuu, ra ndiaka na sindiki ra ñuꞌu ita siki sukun ri ndixaa ri xiꞌin na, ra kuni na kaꞌni na ri ña soko na ri nuu ndia, ña ndasakaꞌnu na ndia.
\v 14 Ndi su ta kundaa ini ra Pablo xiꞌin ra Bernabé, ña kuni yuvi kan ndasakaꞌnu na ndia. ra saa ndata saa ini ndia tikoto ndia, ra ndikiꞌvi ndia tiañu na, ra ndindaꞌyu ndia nuu na, kachi ndia saa:
\p
\v 15 —¡Na taꞌan yo! ¿Nichuun kuni ndo ndasakaꞌnu ndo nduꞌu? Ra tiaa taꞌan mii va ndo kuvi ndi. Ra tuꞌun vaꞌa xaꞌa Jesús va ke vaxi ndi kaꞌan ndoso ndi nuu ndo, ra na ndakoo ndo chiñu kiꞌvi ña xa ndo, ra ndakundiko ndo Ndioxi ra tiaku, ra xavaꞌa ndivi xiꞌin ñuꞌu, xiꞌin tiañuꞌu, xiꞌin takundiꞌi ka ñaꞌa ña iyoo.
\v 16 Xinaꞌa ra ndakoo va Ndioxi yuvi ña xa na ndia ndia ka chiñu ña *kuni na.
\v 17 Ra vaꞌa ni saa xa va na, ndi su ndixikuiin vi ra ña sa ra ña vaꞌa xiꞌin na xaꞌa ña ndañaꞌa ra mii ra ña kuu ra Ndioxi. Ra ra kan kuvi ra sakuun savi ña kan ke vaꞌa kana ña chiꞌi yo, ra vaꞌa ni xa ña, ña kan ke vaꞌa iyoo ña xixi yo, ra vaꞌa iyoo yo —kachi ra Pablo xiꞌin na.
\p
\v 18 Ra vaꞌa ni saa kachi ndia xiꞌin va na, ndi su uꞌvi na va saa kuchuun ndia sasi ndia nuu na ña vaꞌa ndixäꞌni na sindiki kan, ña soko na ri nuu ndia.
\p
\v 19 Saa kuu, ra xaa va sava na judío, na kee ñuu Antioquía xiꞌin na kee ñuu Iconio, ra ndikaꞌan na xiꞌin na ñuu kan, ra kuchuun va sandaꞌvi na na, ra saa xakin na yuu ra Pablo. Ra ta ndiꞌi, ra vaꞌa xa ndixiꞌi va ra káꞌan na, ra saa kañuꞌu na ra, ra ndixaꞌan na sakana na ra ndia chi nuu ñuu kan.
\v 20 Ndi su ta ndixaa na ndikun Jesús xinunduu na ra Pablo, saa ra ndakoo va ra, ra saa nandiko tuku ra ndaxaa ra ñuu kan xiꞌin va na; Ra ta ndituvi inka kii, ra saa ndakiꞌin ra kuaꞌan ra xiꞌin ra Bernabé chi ñuu Derbe va.
\p
\v 21 Ra te ndiꞌi, ndikaꞌan ndoso ndia tuꞌun vaꞌa xaꞌa Jesús nuu na ñuu kan. Saa ra kuaꞌa ka vi na kandixa Jesús, ra saa nandiko tuku ndia kuaꞌan ndia chi ñuu Listra, xiꞌin ñuu Iconio, xiꞌin ñuu Antioquía.
\v 22 Ra ta ndixaa ndia ta iin iin ñuu kan, ra saa ndikaꞌan ndia xiꞌin na ndikun Jesús ña ndaku ni na koo ini na, ra ndikaꞌan ka tu ndia xiꞌin na, ña xiniñuu ndoꞌo ni va na, ra saa ke kuchuun na kiꞌvi na nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu.
\v 23 Ra ndikaxin tu ndia, ndia xikuaꞌa ndia kunuu nuu ta iin iin veꞌe ñuꞌu va, ra ta ndiꞌi ndikaꞌan ndia xiꞌin Ndioxi, xiꞌin ña ndixiyo suꞌun ndia, ña ndixïxi ndia, ra saa ndikaꞌan ndia xiꞌin Ndioxi xaꞌa ndia xikuaꞌa kan.
\s Nandiko ra Pablo xiꞌin ra Bernabé ñuu Antioquía ña ndikun ndiaa Siria
\p
\v 24 Ra te ndiꞌi, ra saa ndakiꞌin ra Pablo xiꞌin ra Bernabé kuaꞌan ndia, ra saa ndiyaꞌa ndia chi Pisidia, ra ndixaa ndia ndia chi Panfilia.
\v 25 Saa ra ikan ndikaꞌan ndoso ndia tuꞌun Ndioxi ñuu Perge, ra saa tu ñuu Atalia va.
\v 26 Ra ndia ikan nandaa ndia itun xika nuu mini, ra ndakiꞌin ndia kuanuꞌu ndia ñuu Antioquía, ra ñuu kan ke ndikaꞌan na xiꞌin Ndioxi xaꞌa ndia, te xaꞌa ndia xika ndia kaꞌan ndoso ndia tuꞌun Ndioxi.
\v 27 Ra ta ndixaa ndia ñuu Antioquía kan, ra saa ndakana ndia takundiꞌi na veꞌe ñuꞌu, ra ndatuꞌun ndia xiꞌin na xaꞌa takundiꞌi ña xa Ndioxi xiꞌin ndia, saa chi ndia na küu judío va xiin ndakundikun kandixa Jesús.
\v 28 Ra naꞌa ni ka va xindee ndia ñuu kan, xiꞌin na kandixa Jesús.
\c 15
\s Ndakutaꞌan na ndikun Jesús ña kataꞌan na ñuu Jerusalén
\p
\v 1 Ra te xikanduꞌu ra Pablo ñuu Antioquía xiꞌin ra Bernabé ke ndixaꞌan sava tiaa ndia kee chi Judea, ñuu Antioquia kan, ra ndikaꞌan ndia xiꞌin tiaa ndia kandixa Jesús ña xiniñuꞌu ni na kakin na tuni Ndioxi ndia, ra kandixa tu ndia Jesús va, ra saa ke kaku ndia, chi saa ke kachi ndiayu ña ndakoo ra Moises, kachi ndia xiꞌin ndia.
\v 2 Ndi su ndikindöo vi ini ra Pablo xiꞌin ra Bernabé xaꞌa ña ndikaꞌan ndia kee Judea, ña kan ke xa kuachi ni ndia xiꞌin ndia, ra saa ndakutaꞌan na veꞌe ñuꞌu, ra kindoo na ña kuꞌun ra Pablo xiꞌin ra Bernabé xiꞌin sava ka ndia veꞌe ñuꞌu kan, ndia ñuu Jerusalén ña kataꞌan ndia xaꞌa chiñu kan, xiꞌin ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús, ra saa tu xiꞌin ndia xikuaꞌa veꞌe ñuꞌu va.
\p
\v 3 Ra saa tiꞌvi na veꞌe ñuꞌu ñuu Antioquía kan ndia kuaꞌan ndia; ra ichi kuaꞌan ndia ke ndikaa Fenicia xiꞌin Samaria, ra saa ndiyaꞌa ndia ndatuꞌun ndia xiꞌin na ndikun Jesús na ndee kan, xaꞌa na küu judío ña xa kandixa na Jesús. Ra ta kundaa ini na saa ra kusii ka vi ini na.
\p
\v 4 Ra ta ndixaa ra Pablo xiꞌin ra Bernabé ñuu Jerusalén, saa ra xa iyoo nduvi va na veꞌe ñuꞌu, xiꞌin ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús, xiꞌin ndia xikuaꞌa veꞌe ñuꞌu, ña ndakiꞌin mani na ndia, ra saa xaꞌa ndia ndatuꞌun ndia xiꞌin na xaꞌa takundiꞌi ña xa Ndioxi xiꞌin ndia.
\v 5 Saa ra ndakundita va sava ndia fariseo ndia xa kandixa Jesús, ra ndikaꞌan ndia kachi ndia saa:
\p —Tiaa ndia küu judío ra xiniñuꞌu ni va na koo tuni Ndioxi ndia, ra tiaa xiꞌin na siꞌi ra xiniñuꞌu tu na kundikun va na ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moises —kachi ndia.
\p
\v 6 Ra saa ndakutaꞌan ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús, xiꞌin ndia xikuaꞌa veꞌe ñuꞌu, ña kataꞌan ndia xaꞌa chiñu kan.
\v 7 Ra te xa kuaꞌan kunaꞌa ni ndatuꞌun kuachi ndia xaꞌa chiñu kan, saa ra ndakundichi va ra Pedro ndikaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa:
\p —Ñani yo, xa kundaa ini takundiꞌi va ndo ña ndikaxin Ndioxi yuꞌu tiañu ndo, ña kuꞌun yu kaꞌan ndoso yu tuꞌun vaꞌa xaꞌa Jesús nuu yuvi na küu judío, ña vaꞌa na kandixa na.
\v 8 Saa chi xini va Ndioxi ndia kuꞌva ke iyoo nima na, ña kan ke vaꞌa xiin ra ndakiꞌin mani ra na, ra ta kuꞌva xa ra xiꞌin yoo ña taxi ra Tachi Yii ra, ña iyoo ña xiꞌin yo ke xa tu ra xiꞌin na kan va.
\v 9 Saa chi nuu Ndioxi ra iin kuvi va yo xiꞌin na küu judío. Saa chi ndakatia tu ra nima na kan va xaꞌa ña kandixa na ra.
\v 10 Ra ¿nichuun ke ndiee ni ini ndoꞌo, ña xïin ndo kandixa ndo ña xa ndakiꞌin Ndioxi na, ra kaꞌan ndo xiꞌin na, ña sa na chiñu ña uꞌvi ni ña ndikuchüun na xii xikua yo sa na, ra ni mii yo kuchüun sa ña?
\v 11 Ra xa kundaa va ini yo chi süvi ña kan ke ndisakaku yoo, chi Tata yo Jesús va kuvi ra sakaku yoo, ra ña uun va ke sakaku ra yoo, ra saa tu na kan va —kachi ra.
\p
\v 12 Ra saa ndakundichi ra Bernabé xiꞌin ra Pablo ra xaꞌa ndia ndikaꞌan ndia, saa ra kutaxin yuꞌu takundiꞌi va na, ra tiaa va soꞌo na ña ndikaꞌan ndia, xaꞌa ña ndichi xiꞌin ña xituꞌun ña *taxi Ndioxi ndaꞌa ndia *xa ndia xiꞌin na küu judío.
\v 13 Ra ta sandiꞌi ndia ndikaꞌan ndia, ra saa ndikaꞌan ra Jacobo, kachi ra saa:
\p —Ñani yo, tiaa soꞌo ndo, na kaꞌan yu xiꞌin ndo:
\v 14 Vichin, ra xa xini va soꞌo yo ña ndatuꞌun ra Simon ndia kuꞌva ke sakaku Ndioxi na küu judío; ra ña nuu va ke xa ra ña vaꞌa xiꞌin na, ña ndikaxin ra na ña kuu na, na ñuu ra.
\v 15 Ra xaꞌa ña yoꞌo ke kaꞌan tu ña tiaa na ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa, ña kachi suꞌva va:
\q
\v 16 Ra ta xa na ndiꞌi ña yoꞌo,
\q ra saa nandiko yu ndasavaꞌa tuku yu veꞌe ra David ña nduva,
\q ra ndasavaꞌa tuku yu veꞌe nuu ndixiyo veꞌe te yachi,
\q ra ndakanindichi tuku yu ña,
\q
\v 17 ña vaꞌa na nanduku takundiꞌi ka sava na judío yuꞌu,
\q ra saa tu takundiꞌi yuvi na küu judío va, na xa ndikaxin va yu.
\q
\v 18 kachi Tata yo Ndioxi, ra ndikaꞌan xaꞌa ña kuu vichin ta yachi.
\p
\v 19 ’Ra xaꞌa ña kan ke kaꞌan yu xiꞌin ndo ña na käsi yo nuu na küu judío, na xa kandixa Ndioxi, chi na kandixa va na ra.
\v 20 Ra takua ña kuvi sa yo ke tiaa yo iin tutu kuꞌun ndaꞌa na ña na käxi ka na ñaꞌa ña soko inka yuvi nuu naꞌna va, xiꞌin ña na küsun tiaa xiꞌin na siꞌi tu täan tandaꞌa vaꞌa na, ra saa tu na siꞌi va, xiꞌin ña na käxi na kuñu kiti ri ixaꞌna, xiꞌin ña na käxi na nii.
\v 21 Saa chi ndia xinaꞌa vi ke xaꞌa na kaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi ña tiaa ra Moises, sañaꞌa na xaꞌa ña yoꞌo veꞌe ñuꞌu nuu ndakutaꞌan yoo na judío takundiꞌi kii yii ña ndakindiee yo —kachi ra Jacobo xiꞌin na.
\p
\v 22 Ra saa ndakutaꞌan ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús, xiꞌin ndia xikuaꞌa veꞌe ñuꞌu, xiꞌin takundiꞌi na veꞌe ñuꞌu, ra *kindoo na ña ndakaxin na sava ndia yutaꞌan xiꞌin na ra tiꞌvi na ndia kuꞌun ndia xiꞌin ra Pablo, xiꞌin ra Bernabé ñuu Antioquia. Ra saa ndikaxin na ra Judas, ra ra yoꞌo, ra xinani tu ra Barsabás va, xiꞌin ra Silas, ra ndia ndikaxin na ra ndia ^xiniñuꞌu vaꞌa kuvi ndia nuu na ñani yo na veꞌe ñuꞌu.
\v 23 Ra xiꞌin ndia kan ke tiꞌvi na tutu ña kuaꞌan nuu na küu judío, ra ndikun na Jesús, ra suꞌva ke kachi ña:
\p “Ñani yo, na küu judío, na ndee ñuu Antioquia ña ndikun ndiaa Siria, xiꞌin ndoꞌo na ndee ñuu ña ndikun ndiaa Cilicia, Nduꞌu, ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús, xiꞌin ndia xikuaꞌa, xiꞌin na veꞌe ñuꞌu kuvi ndi kaꞌan ndioxi xiꞌin ndo.
\v 24 Ra tiꞌvi ndi tutu yoꞌo xaa ña nuu ndo, saa chi xa kundaa va ini ndi ña ndixaa sava na kee yoꞌo, ña sataꞌan na ndoꞌo, ña kuni na sasana na ini ndo, ra ndikaꞌan na xiꞌin ndo ña xiniñuꞌu na koo tuni xini Ndioxi ndia tiaa, ra xiniñuꞌu tu kandixa ndo ndiayu ña tiaa ra Moisés va. Ra na kundaa ini ndo chi süvi nduꞌu kuvi ndi nditaxi ndiayu ndaꞌa na ña xaa na.
\v 25 Xaꞌa ña kan ke ndakutaꞌan ndi, ña kindoo ndi, ra ndikaxin ndi sava ndia itaꞌan xiꞌin ndi ña xaa ndia kotoꞌni ndia ndoꞌo; ra xiꞌin ra ñani yo Bernabé, xiꞌin ra Pablo ke xaa ndia.
\v 26 Saa chi ra Bernabé xiꞌin ra Pablo kuvi ndia xa ndataxi mii ña ndoꞌo ndia xaꞌa Tata yo Jesucristo.
\v 27 Ra ra Judas, xiꞌin ra Silas kuvi ndia *tiꞌvi ndi xaa nuu ndo, ña vaꞌa kaxi kaxi na ndakani ndia nuu ndo xaꞌa takundiꞌi ña kaꞌan tutu yoꞌo xaꞌa.
\v 28 Ra iin yuꞌu va ndi xiꞌin ña kaꞌan Tachi Yii Ndioxi, ra ña kan ke kindoo ndi ña sandüxa ndi xiꞌin ndo ña chikaa ndo tuni Ndioxi ndia tiaa, chi ña xiniñuꞌu sa ndo ke:
\v 29 na käxi ndo kuñu kiti ri soko na nuu naꞌna, xiꞌin nii kiti, xiꞌin kuñu kiti ri ixaꞌna; ra na küsun tiaa xiꞌin na siꞌi tu täan tandaꞌa vaꞌa ndia xiꞌin na, ra saa tu na siꞌi va. Tu na kandixa ndo ña yoꞌo, saa ra vaꞌa ni va sa ndo. Na koo vaꞌa ndo”, *kachi na xiꞌin tutu ña kuaꞌan xiꞌin ndia kuaꞌan kan.
\p
\v 30 Ra ta ndixaa ndia kan ñuu Antioquía, ra saa ndakaya ndia ndiꞌi na ndikun ichi Jesús ra ndataxi ndia tutu ña kuaꞌan xiꞌin ndia ndaꞌa na.
\v 31 Ra ta ndiꞌi kaꞌvi na ña, saa ra kusii nii ini na xaꞌa tuꞌun ndiee ini ña kaꞌan ña.
\v 32 Ra ra Judas xiꞌin ra Silas ra chindiee taꞌan ni ndia xiꞌin na, ra ndikaꞌan ndia tuꞌun ndiee ini xiꞌin na, saa chi ndia kaꞌan ndoso tu tuꞌun yuꞌu Ndioxi kuvi ndia.
\v 33 Ra ikan xindee ndia ndiaꞌvi kii, ra saa nindiayu taꞌan na ñani yo xiꞌin ndia ña nandiko ndia kunuꞌu ndia nuu na tiꞌvi ñaꞌa.
\v 34 Ndi su ra Silas kindoo ini ña ña ndoo ra kan va.
\v 35 Ra nindoo tu ra Pablo, xiꞌin ra Bernabé va ñuu Antioquia kan, ra ndakutaꞌan ndia xiꞌin kuaꞌa ni ka na, ra ndakundiee na ndikaꞌan ndoso na tuꞌun Ndioxi va.
\p
\v 36 Ra saa kuu ndiyaꞌa loꞌo kii, saa ndikaꞌan ra Pablo xiꞌin ra Bernabé, kachi ra saa:
\p —Naꞌa, ra na kuꞌun tuku yo kotoꞌni yo na ñani yo na ndee takundiꞌi ñuu nuu xa ndixaꞌan yo ndikaꞌan ndoso yo tuꞌun Tata yo Jesús, ra kuni yo ndia kuꞌva ke iyoo na —kachi ra.
\p
\v 37 Ra saa kuni ra Bernabé ña na kuꞌun ra Juan, ra iyoo inka kivi nani Marcos, xiꞌin ndia;
\v 38 ndi su ndixïin ra Pablo, ña kuꞌun ra xiꞌin ndia, xaꞌa ña ndakoo ndaꞌa ra ndia ñuu Panfilia ña ndixïin ra chikaa ra ndiee xiꞌin ndia xiꞌin chiñu Ndioxi.
\v 39 Ra saa ndinaa ndia xiꞌin taꞌan ndia xaꞌa ra. Ra saa taꞌvi taꞌan ndia, ra ra Bernabé ndakiꞌin ra Marcos kuaꞌan ra xiꞌin ra chi ñuu Chipre,
\v 40 ra ra Pablo ndikaxin ra Silas va; ra ta ndiꞌi ndiakaꞌan na xiꞌin Ndioxi xaꞌa ndia,
\v 41 ra saa kee ndia kuaꞌan ndia, ra ndiyaꞌa ndia veꞌe ñuꞌu na ñani yo na ndee chi Siria xiꞌin Cilicia ndikaꞌan ndia tuꞌun ndiee ini xiꞌin na.
\c 16
\s Kuaꞌan ra Timoteo xiꞌin ra Pablo xiꞌin ra Silas
\p
\v 1 Ra ta ndiꞌi, saa ndakiꞌin tuku ra Pablo xiꞌin ra Silas kuaꞌan ndia, ra saa ndixaa ndia ñuu Derbe, ra saa ndixaa tu ndia Listra va, ra ikan ndaniꞌi ndia iin ra itia ra kandixa Jesús, ra Timoteo ke nani ra, ra siꞌi ra ra judío kuvi ña, ra kandixa tu ña kan va Jesús, ra iva ra, ra ra griego va kuvi ra kan.
\v 2 Ra ra Timoteo kan, ra vaꞌa ni nduꞌu tuꞌun xaꞌa ra, nuu na ndikun Jesús na ndee ñuu Listra xiꞌin Iconio.
\v 3 Saa ra kindoo va ini ra Pablo ña kuꞌun ra Timoteo xiꞌin ra, ra saa chikaa ra tuni Ndioxi ra Timoteo ña vaꞌa kuëe väꞌa na kuni na judío na ndee nuu kuꞌun ndia kuni na ra, saa chi xini ndiꞌi va na iva ra ña kuu ra, ra griego.
\v 4 Ra saa ndakiꞌin ndia kuaꞌan ndia; ra iin ta iyoo ña ndikaꞌan ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús, xiꞌin ña ndikaꞌan ndia xikuaꞌa veꞌe ñuꞌu Jerusalaen xiꞌin ndia, iin saa iyoo ña ndatuꞌun ndia xiꞌin takundiꞌi na ndikun Jesús na ndee takundiꞌi ñuu nuu yaꞌa ndia kuaꞌan ndia.
\v 5 Ra xiꞌin tuꞌun ña ndikaꞌan ndia xiꞌin na veñuꞌu ke ndinuni ni ka kandixa na, ra kuaꞌa ni ka tu na kandixa ta iin iin kii va.
\s Ndituvi nuu ra Pablo xini ra iin tiaa ra ñuu Macedonia
\p
\v 6 Ra saa kuni ndia kuꞌun ndia chi Asia, ndi su nditäxi Tachi Yii ña kaꞌan ndoso ndia ñuu ña ndoꞌni chi Asia kan. Xaꞌa ña kan ke ndakiꞌin ndia kuaꞌan ndia chi Frigia xiꞌin Galacia.
\v 7 Ra ta ndixaa ndia nuu ndakutaꞌan xaꞌñu Misia xiꞌin Bitinia, ra saa kuni ndia kuꞌun ndia chi Bitinia, ndi su nditäxi vi Tachi Yii Jesús ña kuꞌun ndia chi kan.
\v 8 Ra saa ndiyaꞌa ndaku ndia chi Misia, ra iin saa nduxinu ndia ñuu ña nani Troas ña ndikaa ndia yuꞌu mini va.
\v 9 Ra ñuu Troas kan ke satuvi Ndioxi nuu ra Pablo ñuú ra xini ra iin tiaa ra ñuu Macedonia ña ndichi ra, ra xakundaꞌvi ra nuu ra kachi ra saa: “Yaꞌa chi Macedonia ra chindiee taꞌan kun xiꞌin ndi”, kachi ra.
\v 10 Ra ta ndiꞌi satuvi Ndioxi nuu ra Pablo, saa ra ndikun xa nduvi ndi ña kuꞌun ndi chi Macedonia va, saa chi xa kundaa kaxi va ini ndi ña kana Ndioxi nduꞌu kuꞌun ndi kaꞌan ndoso ndi tuꞌun ra.
\s Chikaa na ra Pablo xiꞌin ra Silas vekaa ñuu Filipos
\p
\v 11 Ra saa ndixaa ndi yuꞌu mini mii ñuu Troas, ndaa ndi itun xika nuu mini, ra ikan kee ndi, ra iin ndaku saa ndixaa ndi ndia ñuu Samotracia, ra inka kii ndituvi ndakiꞌin ndi ndixaa ndi ñuu Neápolis.
\v 12 Ra ñuu Neápolis kee ndi, ra saa ndixaa ndi ñuu Filipos, ra xa mani ni gobierno ñuu Roma ñuu kan, saa chi viꞌi ni na kee Roma ndee. Ra iin ñuu ña xiniñuꞌu ni ke ini ñuꞌu ña kuu mii Macedonia. Ra ikan xindee ndi ndiaꞌvi kii.
\v 13 Ra saa iin kii yii ña ndakindiee, kee ndi yeꞌe ñuu kan chi keꞌe, ra ndixaꞌan ndi yuꞌu iin itia nuu xa yunaꞌa na xaꞌan na kaꞌan na xiꞌin Ndioxi. Ra saa xikundee ndi yuꞌu itia kan, ra ndakani ndi tuꞌun Ndioxi nuu na siꞌi na ndakutaꞌan ndee kan.
\v 14 Ra tiañu na siꞌi kan nduꞌu iin ñaꞌa ña nani Lidia, ra ñuu chee ña nani Tiatira ke kee ña; ra ña ixiko tikoto vaꞌa ña kuaꞌa tuun kuvi ña. Ra ña ndikun Ndioxi kuvi ña, ra tiaa soꞌo ña nduꞌu ña, ra saa ndakuna Ndioxi nima ña, ra kandixa va ña ña ndikaꞌan ra Pablo.
\v 15 Ra saa chichi ña, ra saa tu na veꞌe va ña, ra ta ndiꞌi saa xakundaꞌvi ña nuu ndi, kachi ña saa:
\p —Tu ndakuni ndo yuꞌu, ña kuu yu ña ndikun Jesús, ra na kuꞌun ndo veꞌe yu ña ndakindiee ndo —kachi ña xiꞌin ndi.
\p Ña xa nduxa ña xiꞌin ndi, ra saa ndixaꞌan ndi veꞌe ña ndakindiee ndi.
\p
\v 16 Ra saa iin kii kee ndi kuaꞌan ndi yuꞌu itia kan kaꞌan ndi xiꞌin Ndioxi, ra ichi kan ndakutaꞌan ndi xiꞌin iin ñaꞌa loꞌo ña kuu mii tachi ña ndáku. Ra ña xachiñu ndaꞌvi va kuvi ña nuu iin tiaa, ra kuaꞌa ni xuꞌun xakanaa ña xiꞌin ña xa ndáku ña, ra ndataxi ña ña ndaꞌa tiaa kan.
\v 17 Ra saa ndakundikun ña sata ra Pablo, ra ndaꞌyu ña,
\p —Ndia tiaa yoꞌo, ra ndia xachiñu nuu Ndioxi ra kaꞌnu kuvi ndia, ra vaxi ndia kaꞌan ndoso ndia tuꞌun vaꞌa xaꞌa Jesús nuu ndo, ña vaꞌa kaku ndo —kachi ña.
\p
\v 18 Ra kuaꞌa ni kii xa ña saa, ra saa väꞌa ndikuni ra Pablo, ra saa ndikokuiin ra ra ndikaꞌan ra xiꞌin tachi ndivaꞌa ña ndikaa ini ña, kachi ra saa:
\p —Xiꞌin ndiee kivi Jesucristo xaꞌndia yu nuu kun, ra na kita kun ini ña —kachi ra xiꞌin ña.
\p Saa ra ndikun kita ndixa va tachi kan ini ña.
\p
\v 19 Ra ta kundaa ini na xitoꞌo ñaꞌa kan, ña küvi ka sakanaa na xuꞌun xiꞌin ña, saa ra tiaa ni ndisaa na ra tiin na ra Pablo xiꞌin ra Silas ra saa ndakundiaka na ndia ndixaa na xiꞌin ndia nuu na chiñu, yeꞌe chiñu kaꞌnu.
\v 20 Ra saa ndixaa na xiꞌin ndia nuu na chiñu, kachi na saa:
\p —Ndia yoꞌo, ra ndia judío va kuvi ndia, ra xaa ndia sakanitaꞌan ndia na ñuu,
\v 21 ra sañaꞌa ndia na costumbre ña xaa, ra köo ndiayu yo kutuꞌva yo ña, ra sa yo ña, chi na Romano va kuvi yo —kachi na.
\p
\v 22 Saa ra ndisaa ni na ñuu xiꞌin ndia, ra saa xaꞌndia ndia juez kan, chiñu nuu ndia soldado ña na tava ndia tikoto ra Pablo xiꞌin ra Silas, ra kani na ndia xiꞌin itun.
\v 23 Ra ta ndiꞌi *kani na ndia, ra saa taan na ndia veꞌe kaa. Ra xaꞌndia na chiñu nuu ra ndia yeꞌe kaa ña na kondiaa vaꞌa ra ndia.
\v 24 Ra saa ndakiꞌin ra ndia yeꞌe kaa kan ndia, ra ndixaꞌan ra taan ra ndia ndia kaꞌa veꞌe kaa nuu seꞌe vaꞌa, ra taan ra xaꞌa ndia ini itun ña vaꞌa na künu ndia.
\p
\v 25 Ra saa xaꞌa ndia kaꞌan ni ndia xiꞌin Ndioxi ra xita ndia, ra ndia ndia ñuꞌu vekaa kan va xini soꞌo. Ra ta xa kuaꞌan kusava ñuu,
\v 26 saa ra tuꞌva xaꞌa va nditaan, ra iin ndiakua kisi ninu ña xaꞌa veꞌe kaa kan. Saa ra ndinuña ndiꞌi va yeꞌe kaa kan, ra ndikoyo tu kaa, ña nuꞌni ndaꞌa ndia ñuꞌu veꞌe kaa kan va.
\v 27 Ra ta ndoto ra ndia yeꞌe kaa kan, ra saa ndixaꞌan ra xitoꞌni ra yeꞌe kaa kan ra xa ndinuña ndiꞌi va ña, ra saa tava ra ichi ra ña kaꞌni ra mii ra, saa chi vaꞌa xinu ndiꞌi va ndia ñuꞌu vekaa, káꞌán ra.
\v 28 Ra saa nindaꞌyu ra Pablo, ra kachi ra saa xiꞌin ra:
\p —Xäꞌni kun mii kun chi ndee ndiꞌi va ndi —kachi ra.
\v 29 Ra saa *nduku ra ndia yeꞌe kàà kan ñuꞌu, ra saa xinu ra ndikiꞌvi ra, ra ndakusiti ra nuu ra Pablo xiꞌin ra Silas, ra iin kisi ninu ña ra.
\v 30 Ra saa taꞌva ra ndia veꞌe kaa, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ndia, kachi ra saa:
\p —Tata, ¿ni ke sa yu ra vaꞌa kaku yu? —kachi ra.
\p
\v 31 Ra saa ndakuiin ndia, kachi ndia saa xiꞌin ra:
\p —Na kandíxa kun Tata yo Jesucristo ra kaku kun, ra saa tu na veꞌe va kun ―kachi ndia.
\p
\v 32 Ra saa ndakani ndia tuꞌun vaꞌa xaꞌa Jesús nuu ra, ra xini tu soꞌo takundiꞌi na ndee veꞌe va ra.
\v 33 Saa ra ndikun ñuu saa, ndukuiin ra ndakatia ra nuu takueꞌe ndia. Ra ta ndiꞌi, saá sakuchi ra Pablo ra, ra saa tu takundiꞌi na veꞌe va ra.
\v 34 Ra saa ndakiꞌin ra ndia ndixaꞌan ndia xiꞌin ra veꞌe ra, ra taxi ra xixi ndia. Ra tiaa ni kusii ini tiaa kan, ra saa tu na veꞌe va ra xaꞌa ña kandixa na Ndioxi.
\v 35 Ra ta ndituvi saa tiꞌvi ndia juez kan ndia kumisio kuaꞌan ndia kaꞌan ndia xiꞌin ra ndiaa yeꞌe kaa kan, ña na saña ra ra Pablo, xiꞌin ra Silas ña kuꞌun ndika ndia.
\p
\v 36 Ra saa ndikaꞌan ra ndiaa yeꞌe kaa kan xiꞌin ra Pablo xiꞌin ra Silas, kachi ra saa:
\p —Xa taxi ndia juez ndiayu ndaꞌa yu ña saña yu ndoꞌo, ña kan ke xa kuvi va kuꞌun ndo ndiꞌi ka ini ndo —kachi ra.
\p
\v 37 Ra saa ndikaꞌan ra Pablo xiꞌin ndia kumisio ndia ndixaa kan, kachi ra saa:
\p —Nduꞌu, ra ndia ñuu Roma va kuvi ndi, ra kani ndo nduꞌu nuu chitu, ra ndixayükun ndo kuachi xiꞌin ndi, ra *taan ndo nduꞌu veꞌe kàà. Ra vichin kuni ndo saña seꞌe ndo nduꞌu kuꞌun ndi. ¡Küꞌun ndi! Ndiakua na kixi mii ndia juez tava ndia nduꞌu, saa kuꞌun ndi —kachi ra xiꞌin ndia.
\p
\v 38 Ra saa ndaxaa ndia kumisio kan ndatuꞌun ndia xiꞌin ndia juez kan, ra ta kundaa ini ndia juez kan, xaꞌa ra Pablo xiꞌin xaꞌa ra Silas ña kuu ndia ndia Roma, saa ra ndiyuꞌvi ni ndia.
\v 39 Ra saa kee ndia ndixaꞌan ndia, ra ndixaꞌan ndia nduku ndia ña kaꞌnu ini nuu ra Pablo xiꞌin ra Silas, ra saa tava ndia ndia veꞌe kaa, ra xakundaꞌvi ndia nuu ndia ña na kee ndia kuꞌun ndia ñuu kan.
\v 40 Ra ta kita ra Pablo xiꞌin ra Silas veꞌe kaa, ra saa ndakiꞌin ndia ndixaꞌan ndia veꞌe ña Lidia, ra ndikaꞌan ndia tuꞌun ndiee ni xiꞌin na ndikun Jesús na ndee kan, ra saa ndakiꞌin ndia kuaꞌan chi Tesalonica va.
\c 17
\s Kaꞌan ndoso ra Pablo ñuu Tesalónica
\p
\v 1 Ra saa ndiyaꞌa ndia chi ñuu Anfípolis, ra saa ndiyaꞌa tu ndia Apolonia va, ikan kee ndia ra iin saa ndixaa ndia ndia ñuu Tesalónica nuu iyoo iin veꞌe ñuꞌu na judío.
\v 2 Ra saa ndixaꞌan ra Pablo veꞌe ñuꞌu na uni kii ña yunaꞌa na ndakindiee na, saa chi ndia ndia ka nuu kuaꞌan ra, ra xa saa yunaꞌa ra ^xa va ra, ra ndakani ra tuꞌun Ndioxi nuu na.
\v 3 Ra mii tutu nuu vaxi tuꞌun Ndioxi ke xiniñuꞌu ra ña ndakani ra nuu na xaꞌa Cristo, ña xiniñuꞌu ndoꞌo ni ra, ra kaꞌni na ra, ra na yaꞌa uni kii ra ndatiaku ra, kachi ra. Ra saa ndikaꞌan ka ra xiꞌin na, kachi ra saa:
\p —Mii Jesús ra kaꞌan yu xaꞌa xiꞌin ndo yoꞌo, kuvi ra kuu Cristo ra tiꞌvi Ndioxi kixi sakaku yoo va —kachi ra.
\p
\v 4 Ra kuaꞌa ni na griego na xa kandixa ndiayu Ndioxi kandixa Jesús, xiꞌin kuaꞌa ni na siꞌi na yoso tuꞌun ni, xiꞌin sava na judío, ra ndakutaꞌan na xiꞌin ra Pablo xiꞌin ra Silas.
\v 5 Ra xaꞌa ña kandixa na kan, saa ra väꞌa ndikuni sava na judío, na ndikandïxa Jesús kuni na na, ra saa ndakaya na tiaa ndia xika sana, ndia väꞌa, ra chikaa yuꞌu na ndia ña ndakutaꞌan ndia xiꞌin na, ra sasaa na na ñuu, ra ndixaꞌan na ndikiꞌvi na veꞌe ra Jasón ndanduku na ra Pablo, xiꞌin ra Silas ña ndataxi na ndia ndaꞌa na ñuu kan kuni na.
\v 6 Ndi su ndindanïꞌi vi na ra Pablo xiꞌin ra Silas, ra ndia ra Jasón va tiin kañuꞌu na kuaꞌan na, xiꞌin sava ka na ndikun Jesús, ra ndixaa na xiꞌin na nuu na chi ñuu kan, ra ndaꞌyu na, kachi na saa:
\p —Ra Pablo xiꞌin ra Silas, kuvi ndia xika sakaku kuachi ini saa ña yuuvi, ra vichin ra ndia yoꞌo va xaa ndia,
\v 7 Ra ra Jasón kuvi ra iyóo kuachi, chi veꞌe ra yoꞌo ke xindee ndia. Ra takundiꞌi na yoꞌo, ra kuachi va ke kiꞌvi na xiꞌin ra chiñu César, saa chi kaꞌan na ña yoo inka rey, ra nani Jesús —kachi na.
\p
\v 8 Ra ta xini soꞌo na ñuu xiꞌin na chiñu tuꞌun kan, saa ra tiaa ni ndisaa na.
\v 9 Ra saa kindoo na chiñu kan xiꞌin ra Jasón xiꞌin na itaꞌan xiꞌin ra, ña na taxi na xuꞌun ndaꞌa na, ra saña na, ra tu na ndakiꞌin tuku na ra Pablo xiꞌin ra Silas saa ra ndakïꞌin ka na xuꞌun kan.
\s Xika ra Pablo xiꞌin ra Silas ñuu Berea
\p
\v 10 Ra saa ndakutaꞌan na ndikun Jesús, ra ndikun ñuu saa tiꞌvi na ra Pablo xiꞌin ra Silas kuaꞌan ndia chi ñuu Berea va. Ra ta ndixaa ndia ñuu kan, ra saa ndixaꞌan ndia veꞌe ñuꞌu na judío na ndee kan.
\v 11 Ra na judío na ndee Berea kan, ra toꞌo ni ka va na kan nuu na judío na ndee ñuu Tesalónica, saa chi xiin va na kandixa na Jesús xiꞌin ndinuni nima na, ra iin takundiꞌi kii nanduku na ña sañaꞌa ra Pablo na nuu tutu nuu vaxi tuꞌun Ndioxi, a ndixa saa kachi ña.
\v 12 Ra kuaꞌa ni na judío kan kandixa Jesús, xiꞌin kuaꞌa ni na griego, ta kuu na siꞌi na kuika ni, xiꞌin tiaa ndia kuika ni.
\v 13 Ndi su ta kundaa ini na judío na ndee Tesalónica ña xika ra Pablo sañaꞌa tu ra tuꞌun Ndioxi ñuu Berea va, saa ra ndisaa ni na, ra ndakiꞌin na ndixaa na Berea ra chikaa yuꞌu tu na, na ñuu kan va ra xavaꞌa na kuachi xiꞌin ra Pablo.
\v 14 Saa ra ndikun tava va na ndikun Jesús ra Pablo kuaꞌan ra chi yuꞌu mini, ra ra Silas xiꞌin ra Timoteo nindoo ñuu Berea va.
\v 15 Ra ndia kuaꞌan xiꞌin ra Pablo ra ndia ñuu kaꞌnu Atenas va ndixaꞌan ndia ndiaka ndia ra. Ra ta nandiko ndia ndaxaa ndia ñuu Berea, ra saa ndikaꞌan ndia xiꞌin ra Silas xiꞌin ra Timoteo, ña numi ni na kuꞌun ndia ndakutaꞌan ndia xiꞌin ra Pablo ñuu Atenas.
\s Kaꞌan ndoso ra Pablo ñuu Atenas
\p
\v 16 Ra nani saa kuu ra Pablo ndiatu ra ña xaa ra Silas xiꞌin ra Timoteo, ra xini ra ña iyoo ni naꞌna inii kuvi nuu yaꞌa kuaꞌan ra ñuu kan, saa ra väꞌa vaꞌa ndikuni vi ra.
\v 17 Ra saa ndixaꞌan ra veꞌe ñuꞌu ndatuꞌun ra xiꞌin na judío, xiꞌin na inka na xa kandixa Ndioxi, ra iin takundiꞌi kii ndatuꞌun tu ra xiꞌin na ndakutaꞌan ra xiꞌin nuu yaꞌvi va.
\v 18 *Ra ta xini soꞌo sava tiaa ndia ndichi ndia sakuaꞌa nuu na nani Epicuro, xiꞌin ndia sakuaꞌa nuu na nani Estoico, tuꞌun Ndioxi, ra saa ndikaꞌan sava ndia, kachi ndia saa xaꞌa ra Pablo:
\p —¿Ni ke kaꞌan ni tiaa ra sandaꞌvi yuvi kaa? —kachi ndia.
\p Ra sava tu ndia ndikaꞌan, kachi suꞌva va:
\p —¿Vaꞌa xaꞌa takundiꞌi ndioxi ña iyoo inka ñuu xika va ke kaꞌan ni ra? —kachi ndia.
\p Ra xaꞌa ña ndatiaku yuvi, xiꞌin xaꞌa tuꞌun vaꞌa xaꞌa Jesús ke ndakani ra Pablo, ña kan ke kachi ndia saa.
\v 19 Ra saa ndakundiaka na ra Pablo kuaꞌan ra xiꞌin na iin nuu nani Areópago, saa chi ikan kuu nuu yunaꞌa na xikuaꞌa kan ndakutaꞌan va na, ra saa ndindakatuꞌun na ra, kachi na saa:
\p —¿A kuvi kundaa ini ndi xaꞌa ña xaa ña kaꞌan kun xaꞌa?
\v 20 Saa chi xïni ndi ni ñaꞌa ke kaꞌan kun xaꞌa, ra ña kan ke kuni ndi kundaa ini ni ke kuni kachi ña —kachi na xiꞌin ra.
\p
\v 21 Saa chi takundiꞌi mii na ñuu Atenas xiꞌin na kee inka ñuu ra ndee na suvi ñuu kan, ra niña ña xaa ke kuni na kuni soꞌo na, ra niña ña xaa tu kuni na ndatuꞌunꞌan va na.
\p
\v 22 Ra saa ndakundichi ra Pablo maꞌñu na, ra ndikaꞌan ra xiꞌin na, kachi ra saa:
\p —Na ñuu Atenas xitoꞌni yu ra tiaa xatoꞌo ndioxi ndo, ra xa vii ni ndo xiꞌin ña.
\v 23 Saa chi ta ndiyaꞌa yu xitoꞌni yu nuu ndasakaꞌnu ndo ndioxi ndo, ra xini tu yu iin nuu ndikaꞌyu tuꞌun kachi ña saa: “NDIOXI RA XÏNI YO”, kachi ña. Ra na kundaa ini ndo, chi xaꞌa Ndioxi ra xïni ndo kan ra ndasakaꞌnu ndo ra ke kaꞌan yu xiꞌin ndo vichin.
\p
\v 24 ’Ra ra kan kuvi Ndioxi ra xavaꞌa ña yuuvi yoꞌo, xiꞌin takundiꞌi ñaꞌa ña iyóo nuu ña. Ra kandüꞌu ra ini iin veꞌe ñuꞌu ña xavaꞌa na yuuvi, saa chi ra kan kuvi ra xaꞌndia chiñu ndivi, ra saa tu nuu ñuꞌu va.
\v 25 Ra nii xiniñüꞌu tu ra ña chindiee taꞌan na xiꞌin va ra, saa chi mii ra kuvi ra taxi ña tiaku yo, xiꞌin tachi, xiꞌin takundiꞌi ka ñaꞌa ña xamani nuu yo.
\p
\v 26 ’Ra iin va tiaa kuvi ra xavaꞌa ra, ra ra indaa kan ku ra xiniñuꞌu ra ña ndasa kuaꞌa ra takundiꞌi nuu yuvi va, ña vaꞌa na kundee na takundiꞌi nuu ñuꞌu, ra chindee ra na nuu kuni mii va ra, ra taxi tu ra kutiaku na kuiya ña kuni mii va ra.
\v 27 Ra ña xa ra takundiꞌi ña yoꞌo, ra ña kuni ra ña na nanduku va na ra ke, ra vaꞌa ni kuee kuee va na kaka kuaa ndaꞌa na, ra ndaniꞌi va na ra, saa chi kuëe iin kani ra, chi íin yachin va ra xiꞌin ta iin iin yo.
\v 28 Ra mii ra kuvi ra taxi ña tiaku yo, ra taxi ra kanda yo xika yo, ña vaꞌa kuu yo yuvi ndee yo. Ra xa xini ndo chi ña ndikaꞌan ndia taꞌan ndo ndia tiaa tuꞌun nduvi ta yachi ra “Ndiseꞌe Ndioxi kuu tu yoo va”, kachi ndia.
\v 29 Ra tu ndiseꞌe Ndioxi kuvi ndo, saa ra küvi vi kani ini ndo xaꞌa Ndioxi ña kuu ra oro, a plata a ndia ka tu yuu ña ndaku ini mii na yuuvi xavaꞌa va na.
\v 30 Xinaꞌa ra xa ndiee ni va ini Ndioxi xaꞌa kuachi na xii xikua yo. Ndi su vichin ra ña kuni Ndioxi ke na nandiko ini takundiꞌi va yuvi na ndee iini saa ña yuuvi ra kandixa na ra, ra kaku na.
\v 31 Saa chi xa chituni va Ndioxi iin kii ña sayukun ra kuachi xiꞌin takundiꞌi yuvi, ra ndaku ni va sayukun ra ña, ra tiaa ra ndikaxin ra kuvi ra kuniñuꞌu ra ña sayukun ra ña. Ra xiꞌin ña xa sandatiaku Ndioxi tiaa kan ke xa ndañaꞌa va ra ra nuu takundiꞌi yuvi, ña kuu ra Jesús ―kachi ra Pablo xiꞌin na.
\p
\v 32 Ra ta xini soꞌo na ña ndikaꞌan ra Pablo xaꞌa ña ndatiaku na ndii, ra saa xaꞌa sava na xasiki na ra, ra saa ndikaꞌan tu sava na, kachi na saa:
\p —Inka ichi saa kuni soꞌo ndi xaꞌa ña kaꞌan kun xaan —kachi na xiꞌin ra.
\p
\v 33 Ra saa ndakoo ra Pablo na, ra ndakiꞌin ra kuaꞌan va ra.
\v 34 Ndi su sava na, ra kandixa va na ra, ra ndakutaꞌan na xiꞌin ra. Ra iin ra yutaꞌan xiꞌin na *kandixa kan nani Dionisio, ra ra kuchee xiꞌin na nuu nani Areópago kan kuvi ra, ra *kandixa tu ñaꞌa ña nani Dámaris va, xiꞌin kuaꞌa ni ka na.
\c 18
\s Xini taꞌan ra Pablo xiꞌin ra Aquila xiꞌin ña Priscila
\p
\v 1 Ra ta ndiꞌi, saa kee ra Pablo ñuu Atenas, ra ndakiꞌin ra kuaꞌan ra chi ñuu Corinto.
\v 2 Ra ikan ndakutaꞌan ra xiꞌin iin ra judío, ra kandixa Jesús, ra nani Aquilas, ra ra ñuu Ponto kuvi ra. Ra ra sakan xaa va kuvi ra Aquilas kan xiꞌin ña Priscila yasiꞌi ra ñuu Corinto, saa chi ra rey Cesar Claudio kuvi ra *xaꞌndia chiñu ña *kee takundiꞌi na judío na ndee ñuu Roma. Ña kan va ke vaꞌa ndakutaꞌan ra Pablo xiꞌin na.
\v 3 Ra ikan ndixiyo ra Pablo xachiñu ra xiꞌin va na, saa chi inuu chiñu xini va na, saa chi veꞌe tikoto vali ke xavaꞌa na kan, ra saa tu ra Pablo va.
\v 4 Ra iin takundiꞌi kii ña ndakindiee na ndixaꞌan ra Pablo veꞌe ñuꞌu na judío, ña ndatuꞌun ra tuꞌun Ndioxi xiꞌin mii na judío, ra saa tu na küu judío va, xaꞌa ña kuni ra ña saxinu ra ini na.
\p
\v 5 Ra ta kee ra Silas xiꞌin ra Timoteo chi Macedonia ndixaa ndia ñuu Corinto ña ndakutaꞌan ndia xiꞌin ra Pablo, saa ra ndiee ni ka va ndachikaa ra ndiee ña ndatuꞌun ra tuꞌun Ndioxi xiꞌin yuvi, saa chi xa ndia kan va chindiee taꞌan xiꞌin ra ña xa ndia inka chiñu, ra iin kaxi kaxi va ndikaꞌan ra xiꞌin na judío ña kuu Jesús, ra ndiatu na xaa sakaku ñaꞌa.
\v 6 Ndi su na judío kan, ra ndikandïxa vi na ra Pablo chi na ndikañaꞌa va kuvi na xiꞌin ra. Ra saa ndakisi ra Pablo yaka tikoto ra nuu na ña kuꞌun ra, ra ndikaꞌan ra xiꞌin na, kachi ra saa:
\p —Vichin, ra xa mii va ndo ndiso xiꞌin ña tiaku ndo; ra köo ka kuachi kuu yuꞌu, chi xa ndatuꞌun va yu xiꞌin ndo, ra ndixïn ndo kandixa ndo. Ra vichin kuꞌun yu ndatuꞌun yu xiꞌin na küu judío va —kachi ra xiꞌin na.
\p
\v 7 Ra ta kita ra veꞌe ñuꞌu kan, ra saa ndakiꞌin ra kuaꞌan ra veꞌe iin tiaa ra nani Justo va, ra ra ndikun Ndioxi kuvi tiaa kan, ra yachin sata veꞌe ñuꞌu kan va kanduꞌu ra.
\v 8 Ra tiaa ra nani Crispo, ra inuu nuu na veꞌe ñuꞌu, xiꞌin na veꞌe ra, ra kandixa va na Jesús. Ra kuaꞌa ni tu mii va na ñuu Corinto kan va kandixa Jesús ña xini soꞌo na ña ndakani ra Pablo, ra chichi na.
\v 9 Ra saa kuu, ra iin ñuú, satuvi Jesús nuu ra Pablo, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra, kachi ra saa:
\p —Kuayüꞌvi kun; chi na ndakundiee va kun, ña kaꞌan ndoso kun, ra na kutäxin yuꞌu kun.
\v 10 Saa chi íin va yu xiꞌin kun, ra ndia nii na kuchüun tandiaa ndaꞌa yoꞌo, ña sa na ña väꞌa xiꞌin kun, ra na kundaa ini kun, chi iyoo kuaꞌa ni va na kuu kuenda yu ñuu chee yoꞌo —kachi ra xiꞌin ra.
\p
\v 11 Ra xaꞌa ña kan ke kindoo ra Pablo ndixiyo ra ñuu Corinto iin kuiya sava, ña sañaꞌa ra na tuꞌun Ndioxi.
\p
\v 12 Ra ta kuu ra Galión ra chiñu chee nuu inii saa Acaya, ra saa ndakutaꞌan na judío ra ndukuiin na kuachi xiꞌin ra Pablo. Ra ndakundiaka na ra ndixaꞌan na xiꞌin ra nuu na chiñu.
\v 13 Ra ndikaꞌan na xiꞌin ra chiñu Galión kan, kachi na saa:
\p —Tiaa yoꞌo kuvi ra xika kaꞌan xiꞌin yuvi, ra saxinu ra ini na, ña na ndasakaꞌnu na Ndioxi, inka kuꞌva nuu ña käꞌan ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moisés —kachi na.
\p
\v 14 Ra ta xa ndakoo nduvi ra Pablo ña ndakuiin ra xaꞌa ra nuu na, saa ra xa ndikaꞌan va ra Galión kan xiꞌin na judío kan, kachi ra saa:
\p —Tu kuachi ndiee ña kuvi sayukun yu kuvi ña, saa ra tiaa va soꞌo yu ña kaꞌan ndo.
\v 15 Ndi su süvi ña chi xaꞌa tuꞌun, xiꞌin xaꞌa ndiayu mii va ndo kuvi ña, ra na sayukun mii va ndo ña, saa chi küni yu sayukun yu kuachi xaꞌa ña ñaa xiꞌin ndo —kachi ra.
\p
\v 16 Saa ra tava ra na keꞌe va.
\v 17 Ra nuu ra Galión kan saa ndikun *tiin takundiꞌi va na ra Sóstenes, ra kuchee nuu veꞌe ñuꞌu na judío, ra xaꞌa *kani na ra, ndi su ndianii nindäa ra Galión kan ña kuu vi na.
\s Nandiko ra Pablo ñuu Antioquía
\p
\v 18 Ra naꞌa ka va kuachi ra Pablo ñuu Corinto kan. Ra ta xa ndinumi kuꞌun ra chi Siria, ra saa xaꞌa ra nindiayu taꞌan ra xiꞌin na ndikun Jesús na ndee ñuu Corinto kan. Ra te ndiꞌi ra saa ndakutaꞌan ra xiꞌin ra Aquilas kuaꞌan ndia, ra kuaꞌan tu ña Priscila yasiꞌi va ra Aquilas kan xiꞌin ndia, ra te ndixaa na ñuu Cencrea, ra ikan ndixatia tieꞌe va ra Pablo xini ra, ña saxinu ra nuu iin ña kindoo ra xiꞌin Ndioxi. Ndia saa ra nandaa na ini itun xika nuu mini, ra ndakiꞌin na kuaꞌan na chi Siria va.
\v 19 Ra saa ndixaa na ñuu Efeso, ra ikan kuu nuu ndoo va ra Aquilas xiꞌin ña Priscila yasiꞌi ra kundee na. Ra saa ndixaꞌan ra Pablo veꞌe ñuꞌu na judío na ndee ñuu Efeso kan ña ndakani ra tuꞌun Ndioxi nuu na.
\v 20 Ra saa xaku ndaꞌvi na veꞌe ñuꞌu kan nuu ra, ña na kuachi ka ra xiꞌin na ndi su ndixïin vi ra.
\v 21 Ra saa nindiayu taꞌan ra xiꞌin na, kachi ra saa:
\p —Xiniñuꞌu kuꞌun va yu ñuu Jerusalén ña ndasakanu yu viko ña vaxi, ndi su tu Ndioxi kuni, ra nandiko tuku va yu, kuni yu ndoꞌo —kachi ra xiꞌin na.
\p Ra saa nandaa ra Pablo ini itun xika nuu mini ra ndakiꞌin ra kuaꞌan ra chi ñuu Cesarea va.
\v 22 Ra ta ndixaa ra ñuu Cesarea, ra saa ndakiꞌin ra ndixaꞌan ra ñuu Jerusalén ña ndikaꞌan ndioxi ra xiꞌin na ndikun Jesús ndee kan, ra ta ndiꞌi, ra saa ndakiꞌin ra kuaꞌan ra chi ñuu Antioquía.
\v 23 Ra ikan kuachi ra loꞌo, ra ta ndiꞌi saa ndakiꞌin tuku ra ndixaꞌan ra ñuu ña ndoꞌni chi Galacia xiꞌin Frigia, ña ndikaꞌan ra tuꞌun ndiee ini xiꞌin na ndikun Jesús ndee kan.
\s Kaꞌan ndoso ra Apolos tuꞌun Ndioxi ñuu Efeso
\p
\v 24 Ra nani saa kuu ra Pablo xika ra inka xiyo. Ra saa ndixaa iin ra judío ra nani Apolos ñuu Efeso, ra ra ñuu Alejandria kuvi ra. Ra ndichi ni ra chi vaꞌa ni ndakani ra tuꞌun Ndioxi nuu yuvi, ra xini ni tu ra xiꞌin tutu nuu vaxi tuꞌun Ndioxi va.
\v 25 Saa chi ra sakuaꞌa vaꞌa va kuvi ra ichi Ndioxi, ra ndinuni kavi ini ra ndakani ra tuꞌun Ndioxi, ra iin kaxi kaxi va sañaꞌa ra na xaꞌa Jesús, ra xaꞌa ña chichi na, ra takua xaꞌa ña sakuchi ra Juan yuvi va ke xini ra.
\v 26 Ra saa ndikiꞌvi ra veꞌe ñuꞌu na judío, ra xaꞌa ra ndakani ra nuu na xiꞌin takundiꞌi ndiee ra; ra ta xini soꞌo ra Aquila xiꞌin ña Priscila ña ndaku ni kaꞌan ra, ra saa kana na ra nuu köo yuvi, ra saa sañaꞌa ikun vaꞌa ka na ra xaꞌa ichi Ndioxi.
\v 27 Ra saa chikaa ini ra Apolos kuꞌun ra chi Acaya, ra chikaa tu na ndikun ichi Jesús, na ndee ñuu Efeso va ndiee xiꞌin ra ña na kuꞌun ra. Ra saa tiaa na iin tutu kuaꞌan xiꞌin ra taxi ra ndaꞌa na ndikun Jesús ndee chi Acaya, ña vaꞌa na ndakiꞌin mani na ra. Ra ta ndixaa ra Apolos chi Acaya kan, ra chindiee taꞌan ni va ra xiꞌin na kandixa Jesús ndee kan.
\v 28 Saa chi kaxi ni va *ndakani ra tuꞌun Ndioxi nuu na judío ndee kan, ra ndikaꞌan ra xiꞌin na ña väꞌa iyoo na, ra ndia nii tuꞌun ndikuchüun na ndakuiin na yuꞌu ra, saa chi niña mii tuꞌun Ndioxi va *xiniñuꞌu ra ña ndakani ra nuu na xaꞌa Jesús, ña kuu ra ra tiꞌvi Ndioxi *kixi sakaku yuvi.
\c 19
\s Kaꞌan ndoso ra Pablo ñuu Efeso
\p
\v 1 Ra nani saá kuu ra Apolos xika ra ñuu Corinto, ra ra Pablo tu xika niꞌni chi ñuu ña ndoꞌni chi iku va, ra iin saa kuu ra saa ndixaa ra ndia ñuu Efeso va, ra ikan ndakutaꞌan ra xiꞌin sava ka ndia ndikun Jesús.
\v 2 Ra nindakatuꞌun ra ndia, kachi ra saa:
\p —¿A xa ndakiꞌin ndo Tachi Yii ta kandixa ndo Jesús? —kachi ra.
\p Ra saa ndakuiin ndia, kachi ndia saa:
\p —Kundäa tu ini mii vi ndi ni ñaꞌa kuu Tachi Yii —kachi ndia.
\p
\v 3 Ra saa nindakatuꞌun ra ndia, kachi ra saa:
\p —Ndia ndiayu ke chichi ndo xiꞌin —kachi ra.
\p Saa ndakuiin ndia kachi ndia saa:
\p —Xiꞌin ndiayu ña *sañaꞌa ra Juan va ke chichi ndi —kachi ndia.
\p
\v 4 Ra saa ndikaꞌan ra Pablo, kachi ra saa xiꞌin ndia:
\p —Ña ndixa va ke *sakuchi ra Juan yuvi na xiin nandiko ini na xaꞌa kuachi, ra ndikaꞌan tu ra xiꞌin na ña na kandixa na ra ndikun vaxi sata va ra, ra ra ndikun vaxi kan, kuvi ra kuu Jesús, ra *kixi sakaku na yuuvi yoꞌo va ―kachi Palo xiꞌin na.
\p
\v 5 Ra ta ndiꞌi xini soꞌo ndia ña ndikaꞌan ra Pablo, ra saa chichi ndia xiꞌin ndiayu ña kuu mii Jesús, ña kandixa ndia ra ña sakaku ñaꞌa ra.
\v 6 Ra saa chinduꞌu ra Pablo ndaꞌa ra sata ndia, saa ra ndixinu va Tachi Yii sata ndia, ra saa xaꞌa ndia ndikaꞌan ndia inka nuu tuꞌun ña xïni ndia, ra ndikaꞌan tu ndia tuꞌun ña *taxi Ndioxi ndaꞌa va ndia.
\v 7 Ra kuꞌva uxi uvi tiaa kuvi ndia ndoꞌo saa kan.
\p
\v 8 Ra uni yoo ke ndixika ra Pablo veꞌe ñuꞌu na judío kan, ña ndikaꞌan ndoso ra tuꞌun Ndioxi nuu na xiꞌin takundiꞌi ndiee ra, ña kuni ra saxinu ra ini na ña na kandixa na xaꞌa ichi nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu.
\v 9 Ndi su ndixïin vi sava na kandixa na, chi na ndiee ka ndundaku ini va kuvi na, ra nuu chitu yuvi kan saa xaꞌa na ndikañaꞌa na xaꞌa va tuꞌun Ndioxi. Ndia saa ra kuxiyo ra Pablo nuu va na, ra saa ndakiꞌin ra kuaꞌan ra xiꞌin iin tiꞌvi na xa kandixa Jesús, iin veꞌe  nuu sakuaꞌa va na, ra kuenda iin tiaa ra nani Tirano kuvi ña, ra ikan ndakani ra tuꞌun Ndioxi nuu na iin takundiꞌi kii.
\v 10 Ra uvi kuiya ka xikanduꞌu ra Pablo ñuu Efeso, ra ndixika ra ndakani ra tuꞌun vaꞌa xaꞌa Jesús nuu takundiꞌi yuvi na ndee chi Asia kan; ra nii judío kuvi na, ra nii süvi va na ndi su xini soꞌo takundiꞌi va na.
\v 11 Ra mii va Ndioxi kuvi ra xiniñuꞌu ra Pablo ña vaꞌa *xa ra ña xituꞌun,
\v 12 Saa chi ndia ndia ka va tikoto ña nditiandiaa ra Pablo, ra ^ndakiꞌin na ña kuaꞌan ña xiꞌin na, ra chinduꞌu na ña sata na xiꞌi, ra nduvaꞌa va na, ra ta *chinduꞌu tu na ña sata na ñuꞌu tachi ndivaꞌa ini, ra *kee tu tachi ndivaꞌa ini na kan va.
\p
\v 13 Ra saa *kuni tu sava ndia judío ndia *ndixika niꞌni *tava tachi ndivaꞌa ini yuvi, ña kuniñuꞌu ndia kivi Jesús ña tava ka ndia tachi ndivaꞌa ini yuvi, ra ndikaꞌan ndia xiꞌin tachi ndivaꞌa kan, kachi ndia saa:
\p —Xiꞌin ndiee Jesús, ra kaꞌan ndoso ra Pablo xaꞌa ke xaꞌndia ndi chiñu nuu ndo, ña na kee ndo —kachi ndia.
\p
\v 14 Ra uxa tiaa kuvi ndia xa saa kan, ra seꞌe ra Esceva, ra xaꞌndia chiñu nuu ndia sutu kuvi ndia.
\v 15 Ra saa kuu ndia xika ndia, saa ra ndikaꞌan va tachi ndivaꞌa kan xiꞌin ndia, kachi ña saa:
\p —Xini va yu Jesús, ra xini tu yu yoo kuvi ra Pablo va; ndi su, ¿yoo kuvi ndoꞌo tu? —kachi ña.
\p
\v 16 Ra saa *ndukuiin tiaa ra tiin tachi ndivaꞌa kan kanitaꞌan ra xiꞌin ndia, ra kuchuun ra kanitaꞌan ra xiꞌin takundiꞌi va ndia, ra satakueꞌe ndiꞌi ra ndia, ra nii ndikundiëe ndia xiꞌin ra, ra saa kee ndia veꞌe kan xinu ndia kuaꞌan ndia, ra iin saa iin yala ndia, ra iin takueꞌe ndiꞌi ndia xa ra.
\v 17 Ra kundaa ini takundiꞌi va na ndee ñuu Efeso, na kuu judío xiꞌin na küu judío xaꞌa ña ndoꞌo ndia kan, saa ra ndiyuꞌvi ka vi na, ra saa xaꞌa na xatoꞌo ni ka va na kivi Jesús.
\p
\v 18 Ra kuaꞌa ni tu na xa *kandixa Jesús va nandiko ini, ra xaꞌa na ndinaꞌma na kuachi na nuu chitu yuvi.
\v 19 Ra kuaꞌa ni tu na täan ndakoo ña saka va nandiko ini, ra ndixaꞌan na ndiaka na tutu ña xiniñuꞌu na ña ndixixi ña nuu chitu yuvi. Ra kuꞌva uvi xiko uxi mil xuꞌun ña plata ke kuu yaꞌvi takundiꞌi tutu ña ndixixi kan.
\v 20 Saa ra iin vichin vichin va ndukuaꞌa yuvi na ndakundikun Jesús, ra tiaa ni tu ndundaku ini va na xiꞌin ndiee tuꞌun ra.
\p
\v 21 Saa kuu, ra ndiyaꞌa ndiaꞌvi kii, ra saa ndakani ini ra Pablo ña kuꞌun ra kotoꞌni ra na ndee ñuu ña ndikun ndia chi Macedonia ra saa tu ñuu ña ndikun ndia chi Acaya va, ra iin saa kuꞌun ra ndia chi Jerusalén va, ra te na ndiꞌi ra saa kuꞌun tu ra ñuu Roma va, ndakani ini ra.
\v 22 Ra saa tiꞌvi ra uvi ndia xachiñu xiꞌin ra kuaꞌan ndia chi Macedonia, ra iin ra nani Timoteo, ra iin ra nani Erasto; ra mii ra Pablo tu nindoo ñaꞌa chi Asia va.
\s Kuachi ña *kuu ñuu Efeso
\p
\v 23 Ra saa kuu ra Pablo iin ka ra ñuu Efeso, saa ra ndukuiin va kuachi xiꞌin na kandixa Jesús.
\v 24 Ra tiaa ra nani Demetrio kuvi ra ndukuiin xiꞌin kuachi kan, saa chi xiꞌin yuu ña nani plata ke xachiñu ra ña xavaꞌa ra naꞌna vali veꞌe ñuꞌu ndioxi ndii ña nani Diana, ra xiꞌin chiñu kan ke xakanaa ni tu na xachiñu xiꞌin va ra xuꞌun.
\v 25 Ra ra kan kuvi ra ndachutaꞌan takundiꞌi tiaa ndia xachiñu chiñu kan, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ndia, kachi ra saa:
\p —Ndia taꞌan yo, kundaa ini ndo chi chiñu ke xaa yo ña vaꞌa niꞌi yo xuꞌun.
\v 26 Ndi su vichin ra xa kundaa va ini ndo, ra a xa ^xini va tu ndo iin tiaa ra nani Pablo, ña xika ra kaꞌan ndoso ra, kachi ra saa:“Ndioxi ña xavaꞌa ndaꞌa na yuuvi yoꞌo ra süvi ndioxi kuvi ña”, kachi ra, ra xa kuaꞌa ni va yuvi *saxinu ra ini, ra süvi takua ñuu Efeso yoꞌo ke xika ra, chi xa iin takundiꞌi va ñuu ña ndikun ndiaa Asia ke xika ra sañaꞌa ra na.
\v 27 Ra ña ^xa ra yoꞌo suꞌva, ra iyo ni va ndiꞌi xaꞌa chiñu yo, ra ndiꞌi tu xaꞌa ña yoso tuꞌun ni veꞌe ñuꞌu ndioxi yo, Diana va, ra kañüꞌu ka na ña. Chi vichin ra iin takundiꞌi va ñuu ña ndikun ndiaa Asia ke kañuꞌu na ña, ra saa tu na ndee iini saa kuvi ña yuuvi va —kachi ra.
\p
\v 28 Ra ta xini soꞌo ndia ña ndikaꞌan tiaa kan, saa ra tiaa ni ndisaa ndia, ra saa xaꞌa ndia ndaꞌyu ndia, kachi ndia saa:
\p —¡Ña kaꞌnu ni kuvi siꞌi yo Diana, chi ña kan kuvi ndioxi yoo na ñuu Efeso! —kachi ndia.
\v 29 Saa ra iin xaꞌa kaña takundiꞌi va na ñuu Efeso kan, ra saa kee sava na ndixaꞌan na tiin na ra Gayo xiꞌin ra Aristarco, ra ndia kee xiꞌin ra Pablo chi Macedonia kuvi ndia kan, ra saa iin kañuꞌu nduxa na ndia kuaꞌan ndia xiꞌin na, chi maꞌñu ñuu, nuu xa yunaꞌa na ñuu kan ndakutaꞌan na.
\v 30 Saa ra *kuni tu ra Pablo va kuꞌun ra kaꞌan ra xiꞌin yuvi kan, ndi su nditäxi vi na itaꞌan xiꞌin ra, na xa ndikun Jesús, ña kuꞌun ra.
\v 31 Ra saa xa tu ndia chiñu ndia itaꞌan xiꞌin ra Pablo ndia ndee mii ñuu Efeso va, saa chi tiꞌvi tu ndia kan va chiñu ndixaꞌan nuu ra, ña na küꞌun ra nuu yuvi kan.
\v 32 Ndi su yuvi na ndakaya ndixaa nuu ^ndakutaꞌan na ñuu kan, ra iin sana suꞌva va ini na, saa chi xa siin xa siin ndikaꞌan iin iin va na, ra kuaꞌa ni tu na ndixaa kan, ra ndia nii kundäa ini na nichuun ke ndixaa vi na.
\v 33 Ra saa ndikaꞌan sava na judío na ndixaa ndita kan xiꞌin ra Alejandro ra kuu judío taꞌan na, ña na yaꞌa ra chi nuu, ra ndakani ra nuu na ñuu; ra saa ndiyaꞌa ra, ra ndoniꞌi ra ndaꞌa ra nuu na ña na kutaxin yuꞌu na, ra vaꞌa kaꞌan ra xaꞌa na taꞌan ra xiꞌin na ñuu kan *kuni ra.
\v 34 Ndi su ta ndakuni na ra ña kuu ra judío, ra saa xaꞌa *nindaꞌyu na kuꞌva uvi hora, ra kachi na saa:
\p —¡Ña kaꞌnu ni kuvi siꞌi yo Diana, chi ña kan kuvi ndioxi yoo na ñuu Efeso! —kachi na.
\p
\v 35 Ra saa ndikaꞌan iin ra chiñu nuu na ñuu ra tiaa tutu, xiꞌin na ña na kutaxin yuꞌu na, ra ta kutaxin yuꞌu na, ra saa ndikaꞌan ra kachi ra saa xiꞌin na:
\p —Na taꞌan yo ñuu Efeso, xa kundaa ini takundiꞌi va na yuuvi ña kuu ñuu yo, ñuu ña ndiaa veꞌe ñuꞌu siꞌi yo Diana, ra kundaa tu ini na xaꞌa naꞌna ña, ña kee ña ndivi, ra ndakava ña nuu ñuꞌu va.
\v 36 Ra ndia nii na küvi kaꞌan ña xïni xaꞌa ña, ña kan ke na koo yaa va ndo, ra ndia nii ña xä ndo, tu täan kiꞌin vaꞌa xini ndo xaꞌa ña.
\v 37 Saa chi tiaa ndia ndiaka ndo xaa ndo yoꞌo, ra täan ndaa yuꞌu ndia ndioxi yo Diana, ra ni xaꞌa veꞌe ñuꞌu ña täan kaꞌan kiꞌvi va tu ndia.
\v 38 Ra tu ra Demetrio, xiꞌin ndia xachiñu xiꞌin va ra, kuvi ndia kuni taxi kuachi xaꞌa ndia iin yuvi, saa ra na kuꞌun ndia nuu na tiin kuachi va, saa chi xa chiñu va na kan ke, ña sayukun na kuachi xiꞌin ndia.
\v 39 Ndi su tu inka va kuvi ña kuni ndo kaꞌan ndo xaꞌa, saa ra ta xa ndee kuiti takundiꞌi na chiñu ñuu ke na kaꞌan ndo xaꞌa ña.
\v 40 Saa chi iyo ni taxi na kuachi xaꞌa yo ña kanitaꞌan yo xiꞌin ra chiñu ñuu Roma. Ra tu na ndakatuꞌun na chiñu kan yoo xaꞌa ña *sakaña ndo vichin, ra nii nïꞌi tu mii yo ni ke kachi yo xiꞌin vi na —kachi ra.
\p
\v 41 Ra ta ndiꞌi ndikaꞌan ra tuꞌun kan xiꞌin na, ndia saa ra sandiꞌi ra nuu va na.
\c 20
\s Kuaꞌan ra Pablo chi Macedonia ra saa tu chi Grecia va
\p
\v 1 Ra te xikutuvi kuachi kan, ra saa ndakana ra Pablo takundiꞌi na ndikun Jesús, ra ndikaꞌan ra xiꞌin na ña na chikaa ni ka na ndiee ña kundikun na Jesús. Ndia saa ra nindiayu taꞌan ra xiꞌin na, ra ndakiꞌin ra kuaꞌan ra chi Macedonia va.
\v 2 Ra te ndixaa ra kan, ra saa ndixika niꞌni ra, ta ñuu ta ñuu ña ndoꞌni chi Macedonia kan, ra ndikaꞌan ni tu ra xiꞌin na ndikun Jesús na ndee kan va, ña na chikaa ni ka na ndiee ña kundikun na Jesús, ra te ndiꞌi, ra saa ndakiꞌin ra kuaꞌan ra chi Grecia va.
\v 3 Ra ta ndixaa ra Grecia kan, ra ikan ku nuu xikanduꞌu ra uni yoo. Ra te xa numi ndaa ra ini itun xika nuu mini ña kuꞌun ra chi Siria, saa ra kundaa va ini ra ña kuni na judío sandiꞌi na xaꞌa ra. Ra xaꞌa ña kan ke, vaꞌa ka chikaa ini ra ña *nandiko ra chi Macedonia iin taꞌan ichi nuu ndixaꞌan va ra.
\v 4 Ra suꞌva ke nani ndia yutaꞌan kuaꞌan xiꞌin ra Pablo chi Macedonia: iin ra nani Sópater, ra ra ñuu Berea kuvi ra, ra iin ra nani Aristarco, ra inka ra nani Segundo, ra ndia ñuu Tesalónica kuvi ndia kan, ra iin ra nani Gayo, ra ra ñuu Derbe kuvi ra kan, ra iin ra nani Timoteo, ra iin ra nani Tíquico, ra iin ra nani Trófimo, ra ndia kee chi Asia kuvi ndia kan.
\v 5 Ra ta ndixaa ndi ñuu Filipos, ra ikan kuu nuu ndakunuu va ndia sava kan kuaꞌan ndia chi ñuu Troas.
\v 6 Ndi su nduꞌu tu nindoo ñuu Filipos va, ra ndia ta ndiꞌi viko ña xixi na xita ña köo ndavi xiꞌin, ra saa vi ke nandaa ndi ini itun tun xika nuu mini ña ndakiꞌin ndi kuaꞌan ndi sata ndia, ra uꞌun vi kii ndixika ndi, ra saa vi ndixaa ndi ñuu Troas kan ña ndakutaꞌan ndi xiꞌin ndia, ra uxa kii kuachi ndi ñuu kan.
\s Indiayu taꞌan ra Pablo xiꞌin na ñuu Troas
\p
\v 7 Ra xikuaa kii sabado, hora ña kiꞌin xaꞌa kii domingo nuu na judío ke, ndakutaꞌan ndi xiꞌin na ñani yo, na ndikun Jesús ñuu Troas kan, ña kuxi ndi xita ña ndakaꞌan ndi xaꞌa Tata yo Jesus, ra saa xaꞌa ra Pablo ndakani ra nuu na, ra ndakani ra saa kuu ña sava ñuu va, saa chi inka kii tuvi ke xa kana ra kuꞌun inka ñuu va.
\v 8 Ra veꞌe chee sukun ña ndiso taꞌan va kuvi veꞌe nuu ndakutaꞌan ndi xindee ndi, ra tiaa ni kuaꞌa ñuꞌu tuun ini ña.
\v 9 Ra saa ndaa iin ra itia ra nani Eutico ndakunduꞌu ra ndana veꞌe kan. Ra nduꞌu ra saa xaꞌa kuni kusun va ra, saa chi kunaꞌa ni va ndakani ra Pablo nuu na. Ra nduꞌu ra saa ndikixi vaꞌa va ra, ra saa kenuu ra ndana veꞌe toto ña uni kan ndakava ra ndia xaꞌa veꞌe ni̱nu̱ va. Ra ta ndixaꞌan na ndoniꞌi na ra, saa ra xa ndixiꞌi vaꞌa va ra.
\v 10 Saa ra nuu tu ra Pablo va ndixaa ra nuu kanduꞌu ra loꞌo kan, ra saa ndakusiti ra ña ndanumi ndiaa ra ra, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin na, kachi ra saa:
\p —Kuäyuꞌvi ndo, chi tiaku va ra —kachi ra.
\p
\v 11 Ra te ndiꞌi saa *nandaa tuku va ra Pablo *nandiꞌvi ra ini veꞌe kan, ra saa taꞌvi xita taxi ra ndaꞌa na ndee xiꞌin ra xixi na, ña ndakaꞌan na xaꞌa Tata yo Jesús, ra saa xixi ka tu na xa ta kuꞌva yunaꞌa va na. Ra te ndiꞌi saa ndakani ka ra Pablo nuu na iin saa ndia ndituvi va, ndia saa ra ndakiꞌin ra kuaꞌan va ra.
\v 12 Ra ra loꞌo ra ndakava kan, ra ndia nii loꞌo kuëe nindoꞌo ra, ra saa ndakutaꞌan ra xiꞌin na taꞌan ra kuanuꞌu ra veꞌe va ra, ra kusii kavi ini na, ra saa tu na sava kan va.
\s *Kee ra Pablo ñuu Troas ra kuaꞌan ra chi ñuu Mileto
\p
\v 13 Ra ta xa kee ndi ñuu Troas kan kuꞌun ndi, ra saa ndikataꞌan ra Pablo xiꞌin ndi, ña *kindoo ini ra kuꞌun ra chi ñuꞌu va, ra iin saa xaa ra ndia ñuu Asón, ra nduꞌu tu, kuꞌun xiꞌin itun tu xika nuu mini va, ra ndia ñuu Asón kan vi ke kundiatu ndi ndakiꞌin ndi ra, kachi ra xiꞌin ndi.
\v 14 Ra te xa ndixaa ra Pablo ndakutaꞌan ra xiꞌin ndi ñuu Asón kan, saa ra ikan nandaa takundiꞌi ndi itun tu xika nuu mini, ra iin saa ndixaa ndi ndia ñuu Mitilene va.
\v 15 Ra inka kii ndituvi nandaa tuku ndi itun xika nuu mini ra ndakiꞌin ndi kuaꞌan ndi, ra iin saa ndixaa ndi ndia yachin nuu ndikaa ñuꞌu loꞌo ña ndikaa niꞌni nuu mini ña nani Quío va, ra inka kii ndituvi ndixaa tuku ndi ñuꞌu loꞌo ña ndikaa niꞌni nuu mini ña nani Samos va. Ra iin saa ndiyaꞌa ndaku ndi ndixaa ndi ndia ñuu Trogilio va, ra ikan ndakindiee va ndi, ra inka kii ndituvi vi ndakiꞌin ndi kuaꞌan ndi, ra iin saa ndixaa ndi ndia ñuu Mileto va.
\v 16 Ra suꞌva ke xa ndi, saa chi ra Pablo ra ndiküni ka ra ña kuachi ni ra chi Asia, ra xaꞌa ña kan ke ndixïin ka ra ña yaꞌa ra ñuu Efeso. Saa chi ña kuni ra ke numi ni na xaa ra ñuu Jerusalén ña koo ra xiꞌin na ñuu Jerusalén viko ña ndataxi na tixaꞌvi ndaꞌa Ndioxi xaꞌa kuiꞌi ña nuu.
\s Kuni ra Pablo ña ndiayu taꞌan ra xiꞌin ndia xikuaꞌa veꞌe ñuꞌu Efeso
\p
\v 17 Ra ta xa ndee ndi ñuu Mileto, ra saa tiꞌvi ra Pablo chiñu ndixaꞌan nuu ndia xikuaꞌa ndia ndikun Jesús, ndia ndee ñuu Efeso ña na kixi ndia kuni ndia ra ñuu Mileto.
\v 18 Saa ra xaa ndixa va ndia sata ra, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ndia, kachi ra saa:
\p —Xini va ndo ndia kuꞌva ke xa yu ta ndixiin yu xiꞌin ndo, ndia kii nuu ña xaa yu chi Asia yoꞌo, ra iin saa ndia kii vichin va.
\v 19 Saa chi takundiꞌi kii ña ndixiyo yu xiꞌin ndo, ra xiin va yu xa ni̱nu̱ yu xiꞌin mii yu, ra xiin tu yu xaku va yu, ña xachiñu yu nuu Tata yo Jesús, ra kuchuun tu yu ndiyaꞌa yu nuu takundiꞌi ña *kuni na judío taꞌan yu sa na xiꞌin va yu.
\v 20 Ra vaꞌa ni saa va, ndi su ndixikütuvi yu, chi ndakundiee va yu ña ndakani yu nuu ndo xaꞌa takundiꞌi ña kumani nuu ndo; ra vaꞌa ni nuu chitu yuvi kuvi ña, ra vaꞌa ni veꞌe va tu ndo kuvi ña, ra sakuaꞌa va yu ndoꞌo.
\v 21 Ra vaꞌa ni judío kuvi na, ra vaꞌa ni süvi judío kuvi va tu na, ndi su ndakani va yu nuu na ña xiniñuꞌu na nandiko ini na xaꞌa kuachi na, ra nandiko na nuu Ndioxi, ra kandixa na Tata yo Jesús.
\v 22 Ra vichin, ra Tachi Yii va ke xa nduxa xiꞌin yu ña kuꞌun yu ñuu Jerusalén, ra ña kan ke xiniñuꞌu kuꞌun va yu, ra kundäa ini yu ni ke ndoꞌo vi yu ikan.
\v 23 Saa chi iin takundiꞌi va ñuu nuu kuaꞌan yu, ra kaꞌan Tachi Yii xiꞌin yu ña sandoꞌo ni na yuꞌu, ra chikaa na yuꞌu veꞌe kàà.
\v 24 Ndi su ndia nii ñaꞌa ke ndiꞌi ini yu xaꞌa vi, ra nii ña tiaku tu yu ke xäku ndiaa vi yu, chi ña kuni yu ke na ndakundiee ka yu xiꞌin ña kusii ini yu ña sandiꞌi yu chiñu ña taxi Tata yo Jesús ndaꞌa va yu, ña na ndakani yu nuu yuvi xaꞌa ña kuꞌvi ni ini Ndioxi xini ra na.
\p
\v 25 ’Ra na kundaa ini ndo vichin, saa chi ndoꞌo, na ndikaꞌan ndoso yu tuꞌun Ndioxi nuu, ra ndia nii ka kii küni ka ndo yuꞌu.
\v 26 Ra xaꞌa ña kan ke kaꞌan yu xiꞌin ndo, ña kuëe ndiso ka yu xiꞌin ndo vichin, tu na kuchüun ndo kaku ndo.
\v 27 Saa chi xa ndakani va yu nuu ndo xaꞌa takundiꞌi ña kuni Ndioxi sa ra xiꞌin ndo, ra ndia nii ña nditisëꞌe yu nuu ndo.
\v 28 Ra na kondiaa ni ka ndo mii va ndo, ra saa tu na veꞌe ñuꞌu va, saa chi ndoꞌo kuvi ndo ndikaxin Tachi Yii ña kiꞌin ndo kuenda xiꞌin na veꞌe ñuꞌu Tata yo Jesús, na ndasata ra xiꞌin nii ra.
\v 29 Ra na kundaa ini ndo, saa chi ta xa na kuꞌun yu, ra kixi va yuvi ña kuni na sandiꞌi na xaꞌa na veꞌe ñuꞌu, ra ta kuꞌva xa ndivaꞌyu kuiꞌna ña sandiꞌi ri xaꞌa ndikachi, saa ke sa na.
\v 30 Ra tiañu mii va ndo ke ndakoo sava na xaꞌa sañaꞌa ña maña, ra kuaꞌa ni va na xa kandixa Jesús ndakundikun sata na.
\v 31 Ña kan ke kuenda ni na koo ndo vichin, ra na ndakaꞌan ndo chi uni saa kuiya ña ndixiyo yu xiꞌin ndo, ra ñuu kaꞌñu va *sakuaꞌa yu ndoꞌo, ra *xaku ni tu yu nuu Ndioxi va xaꞌa ndo ña kuꞌvi ini yu xini yu ndoꞌo.
\p
\v 32 ’Ra vichin kaꞌan ni yu xiꞌin Ndioxi xaꞌa takundiꞌi ndo, ña na kondiaa ra ndoꞌo, ra na kondiaa tu tuꞌun ra ña vaꞌa va ndoꞌo, saa chi tuꞌun ra ke iyoo ndiee ña taxi ña ndiee ndo ña na kandixa vaꞌa ka ndo. Ra mii Ndioxi kuvi ra saxinu nuu takundiꞌi va ña *kindoo ra xiꞌin ndo ña kuu ndo na ñuu ra.
\v 33 Ra yuꞌu, ra ndindüku yu xuꞌun nuu ndo, ra ni tikoto nindüku yu nuu ndo kundixi yu;
\v 34 ra xa kundaa tu ini mii va ndo, chi *xachiñu mii va yu, ña vaꞌa ndiniꞌi yu ña *xiniñuꞌu yu xiꞌin ndia xitaꞌan xiꞌin yu.
\v 35 Ra tuku tuku *sañaꞌa yu ndoꞌo, ña xiniñuꞌu sachiñu ndo, ra saa ke kuvi chindiee taꞌan ndo xiꞌin na kumani ñaꞌa nuu. Ra na ndakaꞌan ndo xaꞌa tuꞌun ña ndikaꞌan Tata yo Jesús, ta kachi ra ra suꞌva: “Vaꞌa ni ka va kee na taxi ñaꞌa ndaꞌa inka yuvi, nuu ña ndakiꞌin mii na ña ndaꞌa yuvi kan”, ―kachi ra.
\p
\v 36 Ra ta sandiꞌi ra Pablo ndikaꞌan ra xiꞌin ndia, ra saa ndakusiti ra, ra ndikaꞌan ra xiꞌin Ndioxi, ra saa tu ndia kan va.
\v 37 Ra saa xaꞌa takundiꞌi ndia xaku ndia, ra ndanumi taꞌan ndia xiꞌin ra, ra nditiandiaa yuꞌu ndia iin xiyo nuu ra ña ndindiayu taꞌan ndia xiꞌin ra.
\v 38 Ra *kusuchi ni ini ndia, saa chi küni ka ndia ra, kachi ra xiꞌin na. Ndia saa ra ndixaꞌan ndia xiꞌin ra nuu ndaa ra itun xika nuu mini va.
\c 21
\s Kuaꞌan ra Pablo chi Jerusalen
\p
\v 1 Ra ta ndiꞌi nindiayu taꞌan ndi xiꞌin ndia xikuaꞌa veꞌe ñuꞌu ñuu Efeso, ra saa nandaa ndi ini itun xika nuu mini, ra ndakiꞌin ndi kuaꞌan ndi, ra iin saa ndixaa ndi ndia ñuꞌu loꞌo ña ndikaa niꞌni nuu mini ña nani Cos va. Ra inka kii ndituvi ndakiꞌin tuku ndi kuaꞌan ndi xiꞌin itun xika nuu mini, ra iin saa ndixaa ndi ndia ñuꞌu loꞌo ña ndikaa niꞌni nuu mini ña nani Rodas va, ra ndia ikan kee ndi, ra iin saa ndixaa ndi ndia ñuu Pátara va.
\v 2 Ra ñuu Pátara kan ndiniꞌi ndi iin itun xika nuu mini ndaa ndi, ra saa ndakiꞌin ndi kuaꞌan va ndi.
\v 3 Ra iin saa ndiyaꞌa ndi ndia xiin ñuꞌu loꞌo ña ndikaa niꞌni nuu mini ña nani Chipre ña ndikaa chi ndaꞌa ichin, ra saa ndiyaꞌa ndi kuaꞌan ndi chi Siria va. Ndi su ndixäꞌan ndaku ndi chi ndiyaꞌa tu ndi ñuu Tiro va, ña sanuu na ña ndiso itun kan ñuu kan.
\v 4 Ra ñuu Tiro kan ndakutaꞌan ndi xiꞌin sava na ndikun Jesús, ra saa kuachi ndi xiꞌin na ñuu kan uxa kii. Ra xiniñuꞌu Tachi Yii na ña ndikaꞌan na xiꞌin Pablo ña na küꞌun ra chi ñuu Jerusalen.
\v 5 Ra ta xa ndiꞌi kii kan, ra saa kee ndi ra ndakiꞌin ndi kuaꞌan ndi, ra saa ndakutaꞌan ndia ñani yo xiꞌin yasiꞌi ndia, xiꞌin seꞌe ndia, ra ndixaꞌan na xiꞌin ndi ndia yuꞌu mini, ra ikan ndakusiti takundiꞌi ndi ra ndikaꞌan ndi xiꞌin Ndioxi.
\v 6 Ra saa ndanumi taꞌan ndi ña ndindiayu taꞌan ndi xiꞌin na, ra saa nandaa ndi itun xika nuu mini ra ndakiꞌin ndi kuaꞌan va ndi, ra saa nandiko na kan kuanuꞌu na veꞌe na.
\p
\v 7 Ra ñuu Tiro kan kee ndi, ra iin saa ndixaa ndi ndia ñuu Tolemaida va, ra ta ndixaa ndi ra saa ndikaꞌan ndioxi ndi xiꞌin na ñani yo na ndikun Jesús, na ndee ñuu kan, ra ikan kuachi ndi xiꞌin na iin kii va.
\v 8 Ra inka kii ndutuvi tu kee ndi ñuu Tolemaida kan, ra saa ndakiꞌin ndi kuaꞌan ndi, ra iin saa ndixaa ndi ndia ñuu Cesarea va. Ra ta ndixaa ndi ñuu kan, ra saa ndixaꞌan ndi veꞌe ra Felipe, ra kaꞌan ndoso tuꞌun Ndioxi, ra ra kan kuvi tu ra itaꞌan xiꞌin ndia chindiee taꞌan xiꞌin na veꞌe ñuꞌu Jerusalén, ña kuu ndia uxa va, ra ikan kuachi ndi xiꞌin va ra.
\v 9 Ra ra Felipe kan, ra iyoo kumi na siꞌi kuaan tiaki seꞌe ra, ra na kaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi kuvi na.
\v 10 Saa ra xa kukuaꞌa va kii ndee ndi kan, ra saa ndixaa iin ra kaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi, ra nani Agabo, ra kee chi Judea,
\v 11 ña kotoꞌni ra nduꞌu. Ra ta ndixaa ra, ra saa kiꞌin ra ñii ña nuꞌni toko ra Pablo, ra chikuꞌni ra ña xaꞌa mii ra, ra saa tu ndaꞌa va ra, ra saa ndikaꞌan ra, kachi ra saa:
\p —Suꞌva ke *sa na chikuꞌni na tiaa ra xiꞌin cuenda ña yoꞌo, ta xa na xaa ra ñuu Jerusalén, ra ndataxi na ra ndaꞌa inka yuvi na küu judío, kachi Tachi Yii —kachi ra.
\p
\v 12 Ra te xini soꞌo ndi xiꞌin na ñuu Cesarea ña yoꞌo, ra saa *xaku ndaꞌvi ndi nuu ra Pablo ña na küꞌun ra ñuu Jerusalén.
\v 13 Ra saa ndakuiin ra, kachi ra saa:
\p —Xäku ndo, chi ndia yuꞌu va sakusuchi ndo ini. Saa chi yuꞌu ra xa iyoo nduvi va yu, ña kunuꞌni yu kuꞌun yu veꞌe kaa, ra saa tu ña kuvi yu ñuu Jerusalén va, xaꞌa Tata yo Jesús —kachi ra.
\p
\v 14 Ra vaꞌa ni ndikaꞌan ni va ndi xiꞌin ra, ndi su ndikuchüun vi ndi ña saxinu ndi ini ra, ndia saa ra ndikaꞌan ndi xiꞌin ra, kachi ndi suꞌva va:
\p —Na koo ña kuni mii Tata yo Jesús va —kachi ndi.
\p
\v 15 Ta ndiꞌi, ra saa xaꞌa ndi xa nduvi ndi, ra saa kee ndi ñuu Cesarea kan, ra ndakiꞌin ndi kuaꞌan ndi ñuu Jerusalen va.
\v 16 Ra kuaꞌan tu sava ndia ñuu Cesarea ndia ndikun Jesús va xiꞌin ndi, ra kuaꞌan tu iin ra ñuu Chipre, ra nani Nasón va xiꞌin ndi, ra ra kan ra xa naꞌa ni va kandixa ra kan Jesús, ra veꞌe ra kan ke xaa ndi kindoo va ndi.
\s Ndixaa ra Pablo ñuu Jerusalen
\p
\v 17 Ra te ndixaa ndi ñuu Jerusalén, ra tiaa ni kusii ini na ñani yo, na ndikun Jesús, na ndee kan ndakiꞌin na nduꞌu.
\v 18 Ra inka kii ndituvi ndakiꞌin ndi ndixaꞌan ndi xiꞌin ra Pablo, ña kuni ndi ra Jacobo. Ra ta ndixaa ndi ra xa ikan tu ndee takundiꞌi ndia xikuaꞌa veñuꞌu va.
\v 19 Ra saa ndikaꞌan ndioxi ra Pablo xiꞌin ndia, ra saa xaꞌa ra ndakani ra ndia kuꞌva ke xiniñuꞌu Ndioxi ra, ña sañaꞌa ra na küu judío xaꞌa ichi Jesús.
\v 20 Ra ta ndiꞌi ndakani ra nuu ndia, saa ra kusii ni va ini ndia ra ndasakaꞌnu ndia Ndioxi. Ra saa ndikaꞌan ndia xiꞌin ra, kachi ndia saa:
\p —Vaꞌa va ñani, ra xa kuaꞌa ni tu mil na judío na ndee mii yoꞌo va xa kandixa Jesús, ndi su iin tutuun va ndikun na ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moisés.
\v 21 Ra kaꞌan na xaꞌa kun ña xika kun sañaꞌa kun na judío na ndee inka ñuu ña na ndakoo na ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moisés. Ra sañaꞌa tu kun na, ña na chikäa ka na tuni Ndioxi ndia tiaa vali seꞌe va na, ra nii na sä ka tu na chiñu ña xa yunaꞌa na xa va na, kachi na xaꞌa kun.
\v 22 Ra ¿ni ke sa yo vichin? Chi kundaa va ini na ña ^xaa kun, ra kixi va na nanduku na yoꞌo.
\v 23 Ña kan ke vaꞌa ka va na sa kun takundiꞌi ña kaꞌan ndi xiꞌin kun vichin: Yoꞌo ndee kumi tiaa ndia xiniñuꞌu saxinu nuu ña kindoo ndia xiꞌin Ndioxi.
\v 24 Ra na kuꞌun ndia xiꞌin kun, ra na sa ndo ña xa yunaꞌa yoo na judío xa yo ña xa yii yo mii yo, ra na chaꞌvi kun ña xatia na xini ndia, ra sa ke vaꞌa na kundaa ini takundiꞌi na judío ña süvi ña ndixa ke ndatuꞌun na xaꞌa kun.
\v 25 Ndi su na küu judío na xa ndakundikun Jesús, ra xa tiꞌvi va ndi tutu kuaꞌan nuu na kan, xaꞌa ña kindoo ndi, ña xiniñüꞌu ka kundiꞌi ini xaꞌa ña tiaꞌndia ñii xini kaꞌa ndia tiaa vali seꞌe na, ra ndia ña xiniñuꞌu sa na ke: na käxi na kuñu kiti ri soko na nuu naꞌna, ra nii ni̱i̱ kiti na käxi na, ra nii kuñu kiti ri ixaꞌna na käxi na, ra nii na küsun ndia tiaa xiꞌin na siꞌi tu täan tandaꞌa vaꞌa ndia xiꞌin na —kachi ndia xiꞌin ra Pablo.
\s *Tiin na ra Pablo kuaꞌan ra veꞌe kaa
\p
\v 26 Ra te ndituvi inka kii, ra saa xa yii ra Pablo xiꞌin ndia kumi kan, ra saa ndakiꞌin ra kuaꞌan ra xiꞌin ndia veꞌe ñuꞌu, ña ndatuꞌun ra xiꞌin sutu xaꞌa kii ña sandiꞌi ndia sa yii ndia, ra ndikaꞌan tu ra ña chaꞌvi ra nuu va ndia.
\p
\v 27 Ra ta kumani saloꞌo xinu uxa kii ña xa yii ndia mii ndia ta kuꞌva yunaꞌa na judío, saa ra xini va sava ndia judío ndia kee chi Asía, ra Pablo ña ndikaa ra ini veꞌe ñuꞌu, ra saa xaꞌa ndia sandataka ndia takundiꞌi yuvi. Ra sasaa ndia na, ra ndakutaꞌan na xiꞌin ndia ra ndixaꞌan na tiin na ra Pablo.
\v 28 Ra saa xaꞌa na ndaꞌyu na, kachi na saa:
\p —¡Takundiꞌi ndoꞌo na taꞌan yo ñuu Israel, na chindiee taꞌan ndo xiꞌin ndi! Chi yoꞌo va ndita tiaa ra xinuꞌni takundiꞌi ñuu, ña sakuaꞌa ra yuvi, ña na kandïxa ka na yuꞌu na ñuu yo, ra ni ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moisés ke na kandïxa ka na, ra nii veꞌe ñuꞌu kaꞌnu yoꞌo ke na sä toꞌo ka na. Ra inka tuku va ña xa ra vichin, chi sakiꞌvi ra tiaa ndia küu judío ini veꞌe ñuꞌu nuu yii, ra xa yakua ndia ña —kachi na.
\p
\v 29 Ra xaꞌa ña xini na ra Trófimo ra ñuu Efeso ña xika ra xiꞌin ra Pablo mii ñuu Jerusalen ta yachi va ke ndikaꞌan na tuꞌun kan, saa chi va ndia ini veꞌe ñuꞌu va ndikiꞌvi ra xiꞌin ra *kaꞌan na.
\p
\v 30 Ra xaꞌa ña kan ke iin *kaña na ñuu kan, ra kee na xinu ndixaꞌan na ña tiin na ra Pablo ini veꞌe ñuꞌu kan ra kañuꞌu na ra ña tava na ra chi keꞌe, saa ra ndikun ndasi na yeꞌe ñuꞌu va.
\v 31 Ra xa ra kaꞌni va na kuvi ra, ra saa ndixaꞌan chiñu nuu iin ra kuchee nuu iin tiꞌvi ndia soldado, xaꞌa ña ndiee ni sakaña takundiꞌi na ñuu Jerusalen kan.
\v 32 Saa ra iin ndachutaꞌan numi ra soldado kuchee kan, ndia soldado ra, ra saa tu ndia kunaꞌnu ka tu nuu sava ndia soldado va, ra saa kee ndia iin xinu ndia ndixaa ndia nuu xika na kani na ra Pablo, ra te xini na ndia chiñu kan, saa ra ndikäni ka vi na ra Pablo.
\v 33 Ra saa kuyachin ra soldado kuchee kan, ra tiin ra ra Pablo ña kuꞌun ra xiꞌin ra, ra xaꞌndia ra chiñu ña na chikuꞌni ra xiꞌin uvi yoꞌo kaa; ra te ndiꞌi saa ndindakatuꞌun ra soldado kan na xaꞌa ra Pablo, ndia tiaa kuvi ra, ra ni kuachi ke xa ra.
\v 34 Ndi su yuvi kan, ra xa siin, xa siin va kaꞌan na, ra iin siso siso kuu yuꞌu na, ra nii ndiküvi kundaa kaxi ini vi ra soldado kuchee kan nuu na, ndia saa ra ndakaꞌndia ra chiñu ña na kuꞌun ra Pablo, veꞌe nuu ndee mii ndia soldado kan va.
\v 35 Ra ta ndixaa ndia soldado kan kuato nuu ^ndaa ndia ña kiꞌvi ndia veꞌe nuu ndee ndia, ra saa iin ndoniꞌi ninu va ndia ra Pablo ña ndaa ndia xiꞌin ra kuato kan, ña vaꞌa na käni ka yuvi kan ra.
\v 36 Saa chi iin niniꞌi ndaꞌyu takundiꞌi na ñuu kan ndikun na kuaꞌan na sata ra, ra kaꞌan na kachi na saa:
\p —¡Na kuvi ra! —kachi na.
\s Ndakani ra Pablo nuu na ñuu ña xachiñu ra nuu Ndioxi
\p
\v 37 Ra ta xa kuaꞌan ndia chikaa ndia ra Pablo veꞌe nuu ndee mii ndia, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ra soldado ra kuchee kan, kachi ra saa:
\p —¿A kuvi kaꞌan yu xiꞌin kun? —kachi ra
\p Saa ra ndakanda ka vi ini ra soldado kuchee kan ra ndakuiin ra, kachi ra saa xiꞌin ra Pablo:
\p —¿A kaꞌan va kun tuꞌun griego?
\v 38 Ra ¿a süvi yoꞌo kuvi ra ñuu Egipto, ra ndachutaꞌan yuvi ra kanitaꞌan ra xiꞌin na chiñu, ra tava ra kumi mil tiaa, ndia xaꞌni ndii kuaꞌan ndia xiꞌin ra iku yu? —kachi ra.
\p
\v 39 Saa ndakuiin ra Pablo, kachi ra saa:
\p —Yuꞌu, ra ra judío va kuvi yu, ra ñuu Tarso ña yoso tuꞌun ni, ña ndikun ndiaa chi Cilicia va kuvi ñuu yu. Ra na sa kun ña mani ña taxi kun ndiayu ña kaꞌan yu xiꞌin na ñuu yoꞌo —kachi ra.
\p
\v 40 Saa ra taxi ndixa va ra soldado kuchee kan ndiayu ndaꞌa ra Pablo ña kaꞌan ra. Ra saa ndakundichi ra Pablo nuu kuato kan, ra ndixika ndaꞌa ra nuu na ña na kutaxin yuꞌu na. Ra te kutaxin yuꞌu na, ra saa xaꞌa ndikaꞌan ra tuꞌun hebreo xiꞌin na, kachi ra saa:
\c 22
\p
\v 1 —Na taꞌan yo, na ñuu Israel, xiꞌin ndoꞌo ndia tata xikuaꞌa, na kuni soꞌo ndo ña ndakani yu xaꞌa chiñu ña xa yu nuu ndo vichin —kachi ra.
\p
\v 2 Ra ta xini soꞌo na ñuu kan ña kaꞌan ra Pablo tuꞌun hebreo xiꞌin na, saa ra iin kutaxin yaa va yuꞌu na. Ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin na, kachi ra saa:
\p
\v 3 —Yuꞌu, ra judío va kuvi yu. Ra ñuu Tarso ña ndikun ndiaa chi Cilicia va kaku yu, ndi su ñuu Jerusalén yoꞌo va xaꞌnu yu. Ra ta sakuaꞌa yu takundiꞌi ndiayu Ndioxi ña taxi ra ndaꞌa na xii xikua yo xinaꞌa, ra ra maestro Gamaliel va kuvi ra sañaꞌa yuꞌu. Ra ndinuni ni va xindikun yu ndiayu Ndioxi, ta kuꞌva xa ndoꞌo vichin.
\v 4 Ña kan ke ndixika yu *taxi yu na ndikun Jesús ña kaꞌni yu na, ra *tiin yu tiaa, ra *tiin tu yu na siꞌi va ña *taan yu na veꞌe kaa.
\v 5 Ra ^xini tu ra kuchee nuu ndia sutu va, ra saa tu na xikuaꞌa va xaꞌa ña *xa yu, ra suvi mii ndia kuvi tu ndia *taxi tutu ndaꞌa yu kuaꞌan xiꞌin yu taxi yu ndaꞌa ndia taꞌan yo ndia kunaꞌnu ndee ñuu Damasco, ña vaꞌa chindiee taꞌan ndia xiꞌin yu, ña tiin yu na ndikun Jesús, ra kixi na xiꞌin yu ñuu Jerusalén yoꞌo ña ndoꞌo na.
\s Ndakani ra Pablo ndia kuꞌva ke *kuu ña ndakundikun ra Jesús
\p
\v 6 ’Ra nani saa kuu yu kuyachin yu kuaꞌan yu nuu ñuu Damasco, ra xa kuꞌva sava kii va kuvi ña, ra iin tuꞌva kee va iin ñuꞌu ña yeꞌe ni chi ndivi, ra iin xinunduu ña yuꞌu.
\v 7 Saa ra ndakava yu ñuꞌu kuaꞌan va yu. Ra saa xini soꞌo yu ndikaꞌan iin tachi xiꞌin yu *kachi ña saa, “Saulo, Saulo, ¿nichuun kanitaꞌan kun xiꞌin yu?” *kachi ña.
\v 8 Ra saa nindakatuꞌun yu, kachi yu saa: “¿Yoo kuvi yoꞌo, Tata?”, kachi yu. Saa ndakuiin tachi kan yuꞌu yu kachi ña saa: “Yuꞌu, kuvi Jesús ra ñuu Nazaret, ra xika kun kanitaꞌan kun xiꞌin”, *kachi ña xiꞌin yu.
\v 9 Ra *xini tu ndia kuaꞌan xiꞌin va yu ñuꞌu kan ra ndiyuꞌvi ni ndia, ndi su ndikundäa vi ini ndia tuꞌun ña ndikaꞌan Jesús xiꞌin yu.
\v 10 Ra saa nindakatuꞌun yu ra kachi yu saa: “Tata, ¿ndia ña ke xiniñuꞌu sa yu?”, kachi yu. Ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin yu kachi ra saa, “Ndakundichi, ra kuaꞌan ñuu Damasco. Ra ikan ke kaꞌan na xiꞌin kun ndia ña ke xiniñuꞌu sa kun”, *kachi ra xiꞌin yu.
\v 11 Ndi su ndiküvi ka kotoꞌni yu chi xa kukuaa va yu *xa ñuꞌu kan, ra ndia ndaꞌa va yu ke *tiin ndia kuaꞌan xiꞌin yu, ña ndixaꞌan ndiaka ndia yuꞌu ñuu Damasco.
\p
\v 12 ’Ra ñuu kan kanduꞌu iin tiaa ra nani Ananias, ra ndinuni ni kandixa ra ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moisés. Ra xa toꞌo ni na judío taꞌan yo na ndee ñuu Damasco kan ra.
\v 13 Ra ra Ananías kan kuvi ra ndixaꞌan ixtoꞌni yuꞌu, ra ndikaꞌan ra xiꞌin yu, kachi ra saa: “Ñani Saulo, na ndakotoꞌni tuku kun”, kachi ra xiꞌin yu. Saa ra ndikun ndakotoꞌni ndixa va yu, ra *xini yu ra.
\v 14 Ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin yu kachi ra saa: “Ndioxi ra *xindikun na xii xikua yo xinaꞌa kuvi ra *ndikaxin yoꞌo ña sa kun ña kuni ra, ña kuni kun Jesús, ra vaꞌa, ra kuni soꞌo kun tuꞌun ra.
\v 15 Saa chi yoꞌo kuvi ra ndakuiin xaꞌa ra, ra ndakani kun nuu takundiꞌi yuvi xaꞌa ña *xini kun xiꞌin ña *xini soꞌo kun.
\v 16 Ña kan ke ndikun na ndakundichi kun vichin, ra kuchi kun, ra na kondiaa ini kun kivi Jesús ña vaꞌa na ndakatia ra kuachi kun”, kachi ra xiꞌin yu.
\s Suꞌva ke kuu ña ndixaꞌan Pablo ndikaꞌan ndoso ra nuu na küu judío
\p
\v 17 ’Ra ta nandiko yu ndaxaa yu ñuu Jerusalén yoꞌo, ra saa ndixaꞌan yu veꞌe ñuꞌu ndikaꞌan yu xiꞌin Ndioxi. ra ikan satuvi ra nuu yu.
\v 18 Ra xini yu ndichi Jesús ra ndikaꞌan ra xiꞌin yu, kachi ra saa: “Kama ni koo kun, ra ndikun kanata va kun kuꞌun kun, saa chi na ñuu Jerusalén yoꞌo, ra kandïxa vi na ña ndakani kun nuu na xaꞌa yu”, kachi ra xiꞌin yu.
\v 19 Ra saa ndikaꞌan yu xiꞌin ra, kachi yu saa: “Tata, xini takundiꞌi va yuvi ña ndixika yu ta veñuꞌu ta veꞌe ñuꞌu, ña *tiin yu takundiꞌi na kandixa yoꞌo, ra *taan yu na veꞌe kaa, ra *kani yu na.
\v 20 Ra ta ndixiꞌi ra Esteban, ra ndakuiin xaꞌa tuꞌun kun, ra xindichi va yu xiꞌin ndia xaꞌni kan, saa chi ndixiyo va yuꞌu yu xiꞌin ndia ña xaꞌni ndia ra, ra suvi tu yu xindiaa tikoto ndia xaꞌni kan va”, kachi yu xiꞌin ra.
\v 21 Ra saa ndikaꞌan tuku ra xiꞌin yu, kachi ra saa: “Savii, saa chi kani ni tiꞌvi yu yoꞌo kuꞌun kun ña ndakani kun xaꞌa yu, saa chi ndia nuu na küu judío ke kuꞌun kun”, *kachi ra xiꞌin yu, —kachi ra Pablo xiꞌin na.
\p
\v 22 Ra *xini va soꞌo na judío kan ña *ndakani ra Pablo, ndi su te *xini soꞌo na ña ndikaꞌan ra xaꞌa na küu judío, saa ra xaꞌa na iin siso siso ndaꞌyu na kachi na saa:
\p —¡Na kuvi tiaa ñaa! ¡Saa chi xiniñüꞌu ka kutiaku ra! —*kachi na.
\p
\v 23 Ra iin ndakundiee va na ndaꞌyu na, ra iin kisi na tikoto na, ra iin tiin na yaka koꞌni na chi ndivi,
\v 24 Ra saa xaꞌndia ra soldado kuchee kan chiñu nuu ndia soldado ra, ña na sandiꞌvi ndia ra Pablo chi ini veꞌe nuu ndee mii ndia, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ndia ña na kani ndia ra, ra sanaꞌma ndia ra, ra saa ke vaꞌa kundaa ini ra soldado kuchee kan, ni xaꞌa ke kañaꞌa ni na xiꞌin ra.
\v 25 Ra ta xa chikaa ndia ra Pablo ini veꞌe kan ra chikuꞌni ndia ra, ña kani ndia ra, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ra soldado ra ndikun sata ra soldado kuchee kan kachi ra saa:
\p —¿A iyoo ndiayu ndaꞌa ndo ña kani ndo iin ra ndikun ndiaa ñuu Roma, tu täan ndaniꞌi na chiñu ndia ña kuu kuachi ra? —*kachi ra.
\v 26 Ra te xini soꞌo ra soldado kan ña ndikaꞌan ra Pablo, ra saa kita ra ndixaꞌan ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra soldado ra kuchee kan, kachi ra saa:
\p —Kuenda koo kun xiꞌin ña kuni kun sa kun vichin, saa chi tiaa yoꞌo ra ra ndikun ndiaa ñuu Roma va kuvi ra —kachi ra.
\p
\v 27 Ra saa kuyachi ra soldado kuchee kan, ra nindakatuꞌun ra ra Pablo kachi ra saa:
\p —¿A ndixa ñuu Roma ke ndikun ndiaa kun? —kachi ra xiꞌin ra.
\p Ra saa ndakuiin ra Pablo, kachi ra saa:
\p —Ndixa va —kachi ra.
\p
\v 28 Ra saa ndikaꞌan ra soldado kuchee kan xiꞌin ra, kachi ra saa:
\p —Ndïxa, chin yuꞌu, ra tiaa ni va kuaꞌa xuꞌun *chaꞌvi yu, ra saa ke vaꞌa ndakundikun ndiaa yu ñuu Roma —kachi ra.
\p Ra saa ndakuiin ra Pablo kachi ra saa xiꞌin ra:
\p —Yuꞌu, ra süvi ña ndisäta yu kuvi ña, chi xa saa ñuu Roma ke ndikun ndiaa yu ta kaku vi yu —kachi ra.
\p
\v 29 Saa ra kuxika va ndia soldado ndia *kuni kani ra Pablo, kuaꞌan ndia, ra ndiyuꞌvi ni tu mii ra soldado ra kuchee kan va te kundaa ini ra ña ndikun ndiaa ra Pablo ñuu Roma, saa chi xa xaꞌndia va ra chiñu ña chikuꞌni ndia soldado kan ra Pablo.
\s Ndiaka ndia soldado ra Pablo kuaꞌan ra nuu ndia chiñu
\p
\v 30 Ra inka kii ndituvi saa xaꞌndia ra soldado kuchee kan chiñu ña na ndakaya takundiꞌi ndia xikuaꞌa nuu na judío, xiꞌin ndia sutu kunaꞌnu, saa chi kuni ra kundaa ini ra nuu ndia, ndia ña kuvi kuachi ra Pablo. Ra ta xa ndakutaꞌan takundiꞌi ndia chiñu kan, ra saa *ndaxi ra yoꞌo kàà ña chikuꞌni ra ra, ra ndiaka ra ra ndixaa ra xiꞌin ra nuu ndia.
\c 23
\p
\v 1 Ra saa iin kaxi kaxi ixtoꞌni ra Pablo nuu takundiꞌi ndia chiñu kan, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa:
\p —Ndia taꞌan yo, na kundaa ini ndo, chi ndia ta yachi ra iin saa ndia vichin ra iyoo ndaku va nima yu nuu Tata yo Ndioxi —kachi ra.
\v 2 Ra saa xaꞌndia ra sutu kuchee ra nani Ananías, chiñu nuu na ndee yachin xiꞌin ra Pablo ña na kakin na ña yuꞌu ra.
\p
\v 3 Saa ndikaꞌan ra Pablo xiꞌin ra, kachi ra saa:
\p —¡Saa ke sa Ndioxi xiꞌin mii va yoꞌo, ra chiꞌña tuꞌun! ¿A su ña nduꞌu kun ñaa, ra ta kuꞌva kachi mii ndiayu va ke sandaku kun kuachi xiꞌin yu? Ra ¿nichuun kanduu kun ndiayu, ra xaꞌndia kun chiñu ña na kani na yuꞌu yu? —kachi ra Pablo.
\p
\v 4 Ra saa ndikaꞌan na ndee yachin xiꞌin ra Pablo, kachi na saa xiꞌin ra:
\p —¿Nichuun ndaa yuꞌu kun sutu ra kuchee? —kachi na.
\p
\v 5 Saa ndikaꞌan ra Pablo kachi ra saa:
\p —Na taꞌan yo, kaꞌnu ni koo ini ndo, saa chi ndikundäa ini yu ña kuu ra sutu ra kuchee. Ra ña ndixa ke kaꞌan va ndiayu Ndioxi, ña, “Väꞌa ndaa yuꞌu yo na kuchee nuu na ñuu yo” ―kachi ra.
\p
\v 6 Ra ta kundaa ini ra Pablo ña kuu sava ndia chiñu kan saduceo, ra sava tu ndia kuu fariseo va, saa ra ndiee kavi ndikaꞌan ra kachi ra saa:
\p —Ndia taꞌan yo, na kundaa ini ndo chi fariseo kuu tu yuꞌu va, saa chi seꞌe na kan va kuvi yu. Ra xaꞌa ña kaꞌan yu ña ndatiaku na ndii va ke taxi na kuachi xaꞌa yu vichin —kachi ra.
\p
\v 7 Ra ta kachi ra Pablo saa, saa ra xaꞌa ndia fariseo xiꞌin ndia saduceo ndiee ni ninaa ndia xiꞌin taꞌan ndia, saa ra ndataꞌvi taꞌan ndiꞌi va ndia chiñu kan.
\v 8 Saa chi ndia saduceo kuvi ndia kaꞌan ña kuëe ndatiaku ka na ndii, ra nii kandïxa tu ndia ña iyoo na tatun Ndioxi va, ra ndia nii tu tachi köo va, kachi ndia. Ndi su kandixa va tu ndia fariseo ña iyoo uni saa ña yoꞌo.
\v 9 Saa ra xaꞌa ndia chiñu kan iin siso siso kaꞌan ndia, ra saa ndakundita sava ndia maestro ndia kuu fariseo, ndia sañaꞌa ndiayu Ndioxi, ra ndikaꞌan ndia, kachi ndia saa:
\p —Köo ña kiꞌvi ndixa vi tiaa yoꞌo, kundäa ini yo a iin tatun Ndioxi va ndikaꞌan xiꞌin ra, ra a iin tachi va tu ndikaꞌan xiꞌin ra. Ña kan ke na kïꞌvi yo kuachi xiꞌin Ndioxi —kachi ndia.
\p
\v 10 Ra ña ndiee ni inaa taꞌan mii ndia chiñu kan, saa ra ndiyuꞌvi va ra soldado ra kuchee kan ña kaꞌni ndia ra Pablo, ña kan ke xaꞌndia ra chiñu nuu ndia soldado ra, ña na tava ndia ra Pablo tiañu ndia chiñu kan ra kuꞌun ndiaka ndia ra veꞌe nuu ndee mii va ndia.
\p
\v 11 Saa ra inka ñuú, ndikaꞌan va Tata yo Jesús xiꞌin ra, kachi ra saa:
\p —Chikaa ndiee ra küayuꞌvi kun Pablo, chi ta kuꞌva xa kun ña *ndakani kun xaꞌa yu nuu na ñuu Jerusalén yoꞌo, ra iin saa ke sa tu kun ña ndakani kun xaꞌa yu nuu na ñuu Roma va —*kachi ra xiꞌin ra.
\s Ndikataꞌan ndia judío ña kaꞌni ndia ra Pablo
\p
\v 12 Ra ta ndituvi inka kii, ra saa ndikataꞌan sava ndia judío ña kaꞌni ndia ra Pablo, ra kindoo ndia ña sandoꞌo ndia mii ndia ña küxi ndia, ra nii tiakuii köꞌo ndia, chi ndia te xa na kaꞌni ndia ra Pablo vi ke ndakuxi ndia ra ndakoꞌo tu ndia tiakuii va, kachi ndia.
\v 13 Ra kuꞌva uvi xiko yaꞌa vi kuvi tiaa ndia kindoo sa chiñu kan.
\v 14 Ra saa kee ndia ndixaꞌan ndia nuu ndia sutu kunaꞌnu, xiꞌin nuu ndia xikuaꞌa kunaꞌnu nuu na ñuu, ra ndikaꞌan ndia xiꞌin ndia kachi ndia saa:
\p —Nduꞌu kuvi ndi kindoo, ña küxi ndi, ra nii köꞌo ndi tiakuii, chi ndia te xa na kaꞌni ndi ra Pablo vi ke ndakuxi ndi, ra ndakoꞌo tu ndi tiakuii va.
\v 15 Ña kan ke kuni ndi ña na ndakutaꞌan ndo vichin, ra chikaa ndo chiñu kuꞌun nuu ra soldado ra kuchee ña sandaꞌvi ndo ra, ña vaꞌa na kundiaka ra ra Pablo kixi ra xiꞌin ra nuu ndo kii tiaan, ña kuni ndo ndakatuꞌun vaꞌa ka ndo ra xaꞌa ña ^ndoꞌo ra kachi ndo. Ra xa ichi va koo nduvi ndi ña kaꞌni ndi ra —kachi ndia.
\p
\v 16 Ndi su *kundaa va tu ini iin ra loꞌo saxin ra Pablo, seꞌe ña kuꞌva ra, ra saa kee ra *ndixaꞌan ra veꞌe nuu ndee ndia soldado kan ña ndatuꞌun ra xiꞌin ra Pablo.
\v 17 Ra saa kana ra Pablo iin ra soldado ra ndikun sata ra soldado ra kuchee, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra kachi ra saa:
\p —Na kuꞌun ra loꞌo yoꞌo xiꞌin kun saa chi iyoo iin ña kuni ra kaꞌan ra xiꞌin ra soldado ra kuchee —kachi ra.
\p
\v 18 Ra saa ndakiꞌin ra soldado kan, ra loꞌo kan kuaꞌan ra xiꞌin ra, ra ta ndixaa ra nuu ra soldado kuchee kan, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ra kachi ra saa:
\p —Ra Pablo ra ndasi ndiaa kuvi ra *kana yuꞌu, ra ndikaꞌan ra xiꞌin yu, ña na kundiaka yu ra loꞌo yoꞌo kixi ra nuu kun, saa chi iyoo iin ña kuni ra kaꞌan ra xiꞌin kun —kachi ra xiꞌin ra.
\p
\v 19 Saa ndatiin ra soldado kuchee kan ndaꞌa ra loꞌo kan, ra ndixaꞌan ra xiꞌin ra nuu köo yuvi, ra ikan nindakatuꞌun ra ra, kachi ra saa:
\p —¿Ni ke kuni kun kaꞌan kun xiꞌin yu? —kachi ra.
\p
\v 20 Ra saa ndikaꞌan ra loꞌo kan xiꞌin ra kachi ra saa:
\p —Ndia chiñu judío kuvi ndia *ndikataꞌan sandaꞌvi yoꞌo, kii tiaan, ña kundiaka kun ra Pablo kuꞌun kun xiꞌin ra nuu ndia ña ndakatuꞌun vaꞌa ka ndia ra, ^kachi ndia.
\v 21 Ndi su na kandïxa kun ndia, saa chi kuꞌva uvi xiko yaꞌa vi kuvi tiaa ndia kindoo ña kundee seꞌe ndia ichi ña kaꞌni ndia ra Pablo. Ra ña ndinuni va ke kuni ndia kaꞌni ndia ra, saa chi kindoo ndia ña küxi ndia, ra nii tiakuii köo ndia, ra ndia te xa na kaꞌni ndia ra Pablo vi ke ndakuxi ndia, ra ndakoꞌo tu ndia tiakuii va, kachi ndia. Ra ndia yóꞌo̱ va kuvi ra ndiatu ndia kundaa ini ndia nuu vichin —kachi ra loꞌo kan xiꞌin ra.
\p
\v 22 Saa nindiayu taꞌan ra soldado kuchee kan xiꞌin ra loꞌo kan, ra ndikaꞌan xiꞌin ra kachi ra saa:
\p —Kuaꞌan, ra ndia nii na ndatüꞌun kun xiꞌin xaꞌa ña *ndatuꞌun kun xiꞌin yu —*kachi ra.
\s Ndatiꞌvi ra soldado kuchee kan ra Pablo kuaꞌan ra nuu ra chiñu kaꞌnu ra nani Felix
\p
\v 23 Ra saa ndakana ra soldado kuchee kan, uvi soldado ndia ndikun sata ra, ra xaꞌndia ra chiñu nuu ndia ña na sanduvi ndia, ndia soldado ndia kuꞌun ndiaka ra Pablo ñuu Cesarea. Ra ndikaꞌan ra xiꞌin ndia, ña uvi ciento na kuu ndia soldado ndia kaka xaꞌa, ra uni xiko uxi na kuu ndia koso kuayu, ra uvi ciento na kuu ndia kaniꞌi itun tun ñuꞌu kàà ndiko nuu, Ra kaa ìi̱n ñuú ke na kee ndia kuꞌun ndia.
\v 24 Ra ndikaꞌan tu ra xiꞌin ndia, ña na sanduvi ndia kuayu ri koso ra Pablo, ña kuꞌun ra xiꞌin ndia, ra ndikaꞌan tu ra xiꞌin ndia ña na kondiaa ni ndia ra Pablo ña na kuëe ndoꞌo ra ichi nuu kuꞌun ra, ra na xaa vaꞌa ra nuu ra chiñu kaꞌnu ra nani Felix.
\v 25 Ra *tiꞌvi ra iin tutu kuaꞌan xiꞌin ndia soldado kan ña taxi ndia ndaꞌa ra chiñu kaꞌnu Felix, ra suꞌva ke kachi ña:
\p
\v 26 “Yuꞌu, ra Claudio Lisias, kuvi ra tiꞌvi tutu yoꞌo xaa ña ndaꞌa kun Tata Felix, ña kaꞌan Ndioxi yu xiꞌin kun.
\v 27 Kuni yu ña na kundaa ini kun xaꞌa tiaa ra kuxaa nuu kun vichin, saa chi ndia judío kuvi ndia *tiin ñaꞌa, ra kuni kaꞌni ndia ra, Ra ta kundaa ini yu ña ndikun ndiaa ra ñuu Roma, ra ndixaꞌan yu xiꞌin ndia soldado yu ndakiꞌin ndi ra ndaꞌa ndia.
\v 28 Ra saa *kuni yu kundaa ini yu ni xaꞌa ke kuni ndia kaꞌni ndia ra, ra saa ndiaka yu ra ndixaꞌan ra xiꞌin yu nuu ndia chiñu judío,
\v 29 Ra ña *kundaa ini yu ke kaꞌan ndia chiñu kan, ña ^kanduu ra ndiayu ña kuu mii va ndia, ndi su köo kuachi ndiee ña kuvi ra xaꞌa vi, ra ni veꞌe kàà köo kuꞌva kundikaa vi ra.
\v 30 Ra *kundaa tu ini yu, ña ndikataꞌan ndia judío ña kaꞌni va ndia ra, ra xaꞌa ña kan va ke ndatiꞌvi yu ra kuxaa ra nuu kun vichin. Ra xa ndikaꞌan tu yu xiꞌin ndia judío ndia xakin kuachi xaꞌa va ra, ña na xaa ndia chi ñaa, ña na kaꞌan ndia xiꞌin kun ndia ña kuvi kuachi ra. Ndakutaꞌan ka yo”, kachi ra xiꞌin tutu kan.
\p
\v 31 Ra iin ta kachi ra soldado ra kuchee kan xiꞌin ndia soldado ra ke xa va ndia, chi ñuu ndixa va ndakiꞌin ndia ra Pablo kuaꞌan ra xiꞌin ndia chi ñuu Antípatris.
\v 32 Ra inka kii ndituvi ra nandiko va ndia soldado ndia kuaꞌan xaꞌa, ndaxaa ndia veꞌe nuu ndee ndia, ra ndia ndia soldado ndia yoso kuayu va kuvi ndia ndiyaꞌa kuaꞌan xiꞌin ra Pablo.
\v 33 Ra ta ndixaa ndia ñuu Cesarea ra saa ndataxi ndia tutu ña kuaꞌan xiꞌin ndia ndaꞌa ra chiñu kaꞌnu kan, ra ndataxi tu ndia ra Pablo va ndaꞌa ra.
\v 34 Ra ta ndiꞌi kaꞌvi ra chiñu kan tutu kan, ra saa nindakatuꞌun ra ra Pablo ndia ñuu ke kee ra, ra ta kundaa ini ra ña kee ra Pablo chi Cilicia,
\v 35 ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ra kachi ra saa:
\p —Sa ndaku va yu kuachi xiꞌin kun, ta xa na xaa na xakin kuachi xaꞌa kun —kachi ra.
\p Ra saa xaꞌndia ra chiñu nuu ndia soldado ra ña na ndakiꞌin ndia ra Pablo kuꞌun ra xiꞌin ndia chi veꞌe kaꞌnu ña *xavaꞌa ra Herodes ña kondiaa ndia ra.
\c 24
\s ^Taxi ndia judío kuachi xaꞌa ra Pablo nuu ra Felix
\p
\v 1 Ra ta ndiyaꞌa uꞌun kii ra saa ndixaa ra Ananías ra kuchee nuu ndia sutu xiꞌin sava ndia xikuaꞌa judío, xiꞌin iin ra nani Tértulo ra kaꞌan nuu ndia, ña taxi ndia kuachi xaꞌa ra Pablo, ñuu Cesarea.
\v 2 Ra ta xaa ndia soldado xiꞌin ra Pablo ña kundaku kuachi xiꞌin ra, ra saa xaꞌa ra nani Tertulo taxi ra kuachi ra xaꞌa ra Pablo nuu ra chiñu kaꞌnu Felix, kachi ra saa:
\p —Ndia tixaꞌvi ni kun tata, Felix ra chiñu kaꞌnu, chi xaꞌa yoꞌo va ke vaꞌa ni iyoo ini ndi, ra nii kuachi köo xiꞌin ndi, saa chi ndichi ni kun ra vaꞌa ni xaꞌndia kun chiñu nuu ñuu.
\v 3 Ra tiaa nii va kusii ini ndi, saa chi inii kuvi va, vaꞌa ni iyoo yuvi Tata Felix.
\v 4 Ra küni ndi ña naꞌa ni kasi ndi yoꞌo, ña kan ke xakundaꞌvi ndi nuu kun vichin, ña na kuni soꞌo kun, ña ndatuꞌun ndi xiꞌin kun iin too loꞌo.
\v 5 Ra na kundaa ini kun chi tiaa yoꞌo, ra iin kueꞌe chee kuvi ra, chi inii kuvi va ñuu xika ra ndataꞌvi ra yuvi, ña inuu ra nuu iin tiꞌvi yuvi na vatia na kuu nazareno.
\v 6 Ra ndia veꞌe ñuꞌu kaꞌnu ña iin ñuu ndi Jerusalen va kuni ra sayakua ra, ra ña kan va ke *tiin ndi ra ña kuni ndi sayukun ndi kuachi xiꞌin ra ta kuꞌva kachi ndiayu ña kuu mii ndi,
\v 7 Ndi su nditäxi vi ra soldado kuchee ra nani Lisias, chi iin kindiaa nduxa va ra ra ndaꞌa ndi.
\v 8 Ra ndikaꞌan ra xiꞌin ndi ña na kixi ndi nuu kun. Ra kuvi tu sanaꞌma mii va kun ra, ra kundaa kaxi ini kun xaꞌa kuachi ña taxi ndi xaꞌa ra —kachi ra.
\p
\v 9 Ra iin mii saa ke iyoo va ña, kachi tu ndia judío ndia kunaꞌnu kan va.
\v 10 Ra saa ndixika ndaꞌa ra chiñu kaꞌnu kan nuu ra Pablo, ña na kaꞌan ra, ra saa ndikaꞌan ra Pablo kachi ra saa:
\p —Kusii ni va ini yu ña ndakuiin xaꞌa mii yu nuu yoꞌo Tata ra kuu ra chiñu kaꞌnu, saa chi kundaa va ini yu ña xa naꞌa ni xaꞌndia chiñu kun nuu na ñuu ndi.
\v 11 Ra xaꞌa ña ka̱ꞌa̱n yu xiꞌin kun yoꞌo vichin, ra kuvi tu ndakaxin mii va kun xaꞌa ña, chi ña ndaa va kuvi ña, vichin xinu uxi uvi kii ndixaꞌan yu ñuu Jerusalén ña ndasakaꞌnu yu Ndioxi.
\v 12 Ndi su ndia nii yuvi nindatüꞌun kuachi yu xiꞌin, ra ndia nii tu na ndisakänitaꞌan yu ini veꞌe ñuꞌu kaꞌnu va, ra saa tu veꞌe ñuꞌu vali va, ra nii inka xiyo tu nindatüꞌun kuachi yu xiꞌin va na.
\v 13 Ra ndia taxi kuachi xaꞌa yu, ra köo mii kuꞌva kaꞌan ndia ña kuu ña ña ndaa vi.
\v 14 Ra ña ndakuiin yu xaꞌa ke kuu yu ra kandixa Ndioxi ra kañuꞌu na xii xikua ndi xinaꞌa va, ra kandixa tu yu Jesús va, ra ña kan va ke kaꞌan ndia yoꞌo ña ndikun yu ña vatia. Ndi su iin ta kuꞌva kachi mii ndiayu Ndioxi, xiꞌin ña tiaa ndia ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa ke xa va yu.
\v 15 Ra mii ña ndiaa ini ndia judío taꞌan yu yoꞌo ke ndiaa ini tu yuꞌu va, saa chi kandixa va yu ña sandatiaku Ndioxi na ndii, ra nii na vaꞌa kuvi na, ra nii na väꞌa kuvi va na chi sandatiaku va na sa ra.
\v 16 Ña kan ke xa nduxa yu ña kuni yu koo ndaku nima yu nuu Ndioxi, saa chi ña kuni yu ke na sa yu ña vaꞌa nuu va ra, ra saa tu nuu yuvi taꞌan va yu.
\p
\v 17 ’Ra na kundaa ini yoꞌo, ra Tata chiñu, chi xa kuaꞌa va kuiya ke kee yu xika niꞌni yu inka ñuu, ra vichin vi ke nandiko yu nuu na ñuu yu, ra niꞌi yu loꞌo xuꞌun ña chindiee taꞌan yu xiꞌin na ndaꞌvi, ra niꞌi tu yu ñaꞌa ña soko yu nuu Ndioxi va.
\v 18 Ra ña ndixaꞌan yu veꞌe ñuꞌu, ra ra ndixaꞌan ndisoko va kuvi yu, xiꞌin ña sa yii yu mii yu nuu Ndioxi, ndi su ndia nii kuachi nditäva yu, ra nii köo tu yuvi ndixaꞌan xiꞌin va yu. Ra ña yoꞌo va ke xa yu ndikaa yu kan, ta ndixaa sava ndia judío ndia kee chi Asia, ra ndia kan va kuvi ndia sakaku kuachi.
\v 19 Ra ndia kan va kuvi ndia xiniñuꞌu kixi vichin, ña taxi ndia kuachi xaꞌa yu nuu kun, tu iyoo kuachi yu tuvi ndia.
\v 20 Ra tu süvi va tu saa iyoo ña tuvi ndia chiñu naꞌnu ndia kuu judío taꞌan yu ndita yoꞌo vichin, saa ra na kaꞌan va tu ndia tu ndia ña kuvi kuachi yu ndaniꞌi ndia ta ndixaꞌan yu nuu ndia ña xa yukun ndia kuachi xiꞌin yu.
\v 21 Chi ta ndixaꞌan yu ña xa yukun ndia kuachi xiꞌin yu, ra takua ña ndikaꞌan yu ke kandixa yu ña ndatiaku na ndii va, ra kundäa ini yu a xaꞌa ña kan ke taxi ndia kuachi xaꞌa yu vichin —kachi ra Pablo.
\p
\v 22 Ra ta ndiꞌi xini soꞌo ra chiñu kaꞌnu Felix takundiꞌi ña kan, ra vaꞌa ni xini vaꞌa va ra xaꞌa na ndikun ichi Jesús, ndi su ndisäña vi ra ra Pablo, chi chindiatu ñaꞌa va ra kuachi, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa:
\p —Ndia na kixi ra soldado kuchee ra nani Lisias vi ke, ndakatuꞌun vaꞌa ka yu ra xaꞌa kuachi ña ndoꞌo ndo —kachi ra.
\p
\v 23 Ra saa xaꞌndia tuku ra chiñu kaꞌnu Felix kan, chiñu nuu iin ra soldado ra ndikun sata ra soldado ra kuchee, ña na ndasi ndiaa ñaꞌa va ra ra Pablo, ndi su na taxi va ra ña sa ra ndia ka chiñu, ra na taxi tu ra ndiayu ña kiꞌvi na itaꞌan xiꞌin ra Pablo ña kotoꞌni ra, ra chindiee taꞌan na xiꞌin ra.
\p
\v 24 Ra ta ndiyaꞌa ndiaꞌvi kii, ra saa ndixaa tuku ra Felix xiꞌin ña Drusila yasiꞌi ra, veꞌe chiñu, ra saa ndakana ra ra Pablo ña na kuꞌun ra ndakani ra nuu na xaꞌa Jesucristo. Ra ña Drusila kan ra seꞌe na judío va kuvi ña.
\v 25 Ra ta xaa ra Pablo, ra saa xaꞌa ra ndakani ra nuu ra xaꞌa ña xiniñuꞌu vivii na kutiaku yuvi nuu Ndioxi, xiꞌin xaꞌa ña na kaꞌndia chiñu ra nuu iki kuñu ra, xiꞌin xaꞌa ña sayukun Ndioxi kuachi xiꞌin yuvi kii ña vaxi. Ra ta xini soꞌo ra chiñu Felix kan, saa ra ndiyuꞌvi va ra, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ra Pablo kachi ra saa:
\p —Xa vaꞌa va, kuaꞌan vichin. Ra ndia te xa nuña yu, ra saa kana tuku yu yoꞌo kixi kun —kachi ra.
\p
\v 26 Saa chi xuꞌun va ke *kuni ra chiñu kaꞌnu Felix kan kiꞌin ra ndaꞌa ra Pablo, ra saa ke saña ndika ra ra kuni ra. Ra xaꞌa ña kan va ke kuaꞌa ni *ichi kana ra ra Pablo, ña sanaꞌma ra ra.
\v 27 Ra ta ndixinu uvi kuiya ña ndasi ndiaa ra Pablo, saa ra kita va ra Felix kan ña kuu ra ra chiñu kaꞌnu, saa ra nandita ra Porcio Festo nuu va ra. Ra xaꞌa ña *kuni ra Felix ra xikuu ra chiñu kaꞌnu kan ña kindoo vaꞌa ra xiꞌin na judío va ke ndisäña ndika ra ra Pablo.
\c 25
\s Xa ndaku ra chiñu Festo kuachi xiꞌin ra Pablo
\p
\v 1 Ra ta xa *nduu ra Festo ra chiñu kuchee, ra uni va kii kuachi ra ñuu Cesarea, saa ra kee ra kuaꞌan ra ñuu Jerusalén va.
\v 2 Ra ta ndixaa ra ñuu Jerusalén, ra saa ndakutaꞌan takundiꞌi ndia sutu kunaꞌnu xiꞌin ndia judío ndia kunaꞌnu, ra taxi ndia kuachi xaꞌa ra Pablo ndaꞌa ra.
\v 3 Ra ndikaꞌan ndia xiꞌin ra ña na sa ra mani, ña ndatiꞌvi ra ra Pablo ndaxaa ra ñuu Jerusalén. Saa chi xa ndikataꞌan va ndia ña kundasi ndia ichi, ra kaꞌni seꞌe ndia ra Pablo kuni ndia.
\v 4 Ra saa ndikaꞌan ra chiñu Festo kan, xiꞌin ndia kachi ra saa:
\p —Kama ni va nandiko yu ñuu Cesarea, nuu ndasi ndiaa ra Pablo.
\v 5 Ña kan ke na kuꞌun va sava ndia taꞌan ndo, ndia ndiso chiñu, xiꞌin yu, ra tu ndia ña kuvi kuachi tiaa kan, ra kuvi va taxi ndo kuachi xaꞌa ra —kachi ra.
\p
\v 6 Ra kuꞌva u̱na̱ a uxi va kii kuachi ra chiñu Festo kan ñuu Jerusalén, saa ra nandiko ra ndaxaa ra ñuu Cesarea va. Ra inka kii ndituvi saa ndixaꞌan ra veꞌe chiñu, ra ndakunduꞌu ra tiayu tu nduꞌu ra ña xa yukun ra kuachi, ra saa xaꞌndia ra chiñu ña na kuꞌun ndakiꞌin ndia soldado ra Pablo ña kixi ra nuu ra.
\v 7 Ra ta ndikiꞌvi ra Pablo veꞌe chiñu kan, ra saa iin xinunduu ndia judío ndia kee ñuu Jerusalén ra, ra xaꞌa ndia *taxi ndia kuaꞌa ni kuachi siki ña ndiee vaꞌa xaꞌa ra, ndi su ndikuchüun ndia taxi ndia kuꞌva ña kuu ña kuachi ra.
\v 8 Saa ndakuiin ra Pablo xaꞌa mii ra, kachi ra saa:
\p —Köo ndia nii kuachi yu, ra nii ndiayu ña kuu mii na judío taꞌan yu ndikänduu yu, ra nii veꞌe ñuꞌu kaꞌnu ndixayäkua yu, ra nii ra chiñu kaꞌnu ñuu Roma ndikänduu yu —kachi ra.
\p
\v 9 Ra saa ndikaꞌan ra chiñu Festo kan xiꞌin ra Pablo, kachi ra saa:
\p —¿A kuni kun kuꞌun kun ñuu Jerusalén ra ikan sandaku yu kuachi xiꞌin kun? —kachi ra.
\p Ra xaꞌa ña kuni ra chiñu kan, ña kindoo vaꞌa ra xiꞌin ndia judío va ke ndikaꞌan ra kachi ra saa.
\p
\v 10 Ra saa ndakuiin ra Pablo, kachi ra saa xiꞌin ra chiñu kan:
\p —Küꞌun yu chi kan, chi xa nuu yoꞌo, ra chiñu ra ndikun ndia ñuu Roma ke íin va yu, ra yoꞌo ke xiniñuꞌu kundaku kuachi xiꞌin va yu. Ra xa kundaa tu ini mii va yoꞌo ra Tata chiñu, chi köo ndia nii kuachi ndixa yu xiꞌin ndia judío.
\v 11 Ra tu iyoo kuachi yu ña xiniñuꞌu kuvi yu xaꞌa, ra kuayüꞌvi vi yu ña kuvi yu xaꞌa ña; ra tu köo va tu kuachi yu, saa ra ndia nii yuvi köo ndiayu ndaꞌa ña ndataxi na yuꞌu ndaꞌa ndia judío taꞌan yu ña sayukun ndia kuachi xiꞌin yu. Ra vichin, ra vaꞌa ka va na kuꞌun yu nuu mii ra chiñu kuchee Cesar va, ña sandaku ra kuachi xiꞌin yu —kachi ra.
\p
\v 12 Ra ta ndiꞌi xini soꞌo ra chiñu Festo kan, ña ndikaꞌan ra Pablo, ra saa nindakatuꞌun ra ndia taxi xini ra, ra ta ndiꞌi, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ra Pablo kachi ra saa:
\p —Ra tu nuu ra chiñu kuchee Cesar ke kuni kun kuꞌun kun, ña sandaku ra kuachi xiꞌin kun. Ra vaꞌa kuꞌun va kun —kachi ra.
\s Ndixaa ra Pablo nuu ra rey Agripa
\p
\v 13 Ra saa kuu ra ndiyaꞌa ndiaꞌvi kii, ra saa kee ra rey Agripa kuaꞌan ra ñuu Cesarea xiꞌin ña Berenice yasiꞌi ra, ña kaꞌan ndioxi na xiꞌin ra chiñu Festo.
\v 14 Ra ta ndixaa na ñuu kan ra kuaꞌa va kii kuachi na veꞌe ra chiñu Festo kan, ra saa kuu na ndee xiꞌin ra, saa ra ndatuꞌun va ra xiꞌin na xaꞌa ra Pablo, kachi ra saa:
\p —Yoꞌo, ndasi ndiaa iin tiaa, ra *ndasi ndiaa ra Felix, ra *xaꞌndia chiñu yoꞌo.
\v 15 Ra ta *ndixaꞌan yu ñuu Jerusalén, ra tiaa ni taxi ndia sutu kunaꞌnu xiꞌin ndia xikuaꞌa nuu na judío kuachi ndaꞌa yu xaꞌa ra, ra ndikaꞌan ni ndia xiꞌin yu ña na kaꞌni yu ra.
\v 16 Ra ña ndikaꞌan yu xiꞌin ndia ke kuëe yunaꞌa nduꞌu ndia chiñu ñuu Roma, ña taxi ndi ndiayu ña kuvi yuvi, tu täan ka kundaku kuachi xiꞌin na, ña kaꞌan tieꞌe yuvi na xakin kuachi xaꞌa na nuu na, nuu kuvi kaꞌan na xaꞌa mii na tu köo kuachi na.
\v 17 Ña kan ke ta kixi ndia yoꞌo, ra ndikatäꞌnu ni yu kii xiꞌin vi ndia, chi inka kii ndituvi ra ndikun ndixaꞌan yu veꞌe chiñu ra ndakunduꞌu yu tiayu tun nduꞌu yu xa yukun yu kuachi, ra saa xaꞌndia yu chiñu ña na xaa tiaa kan nuu yu.
\v 18 Ra ta ndixaa ra, ra köo mii kuachi ndiee ña *ndakani ini yu xaꞌa nditaxi ndia xaꞌa vi ra.
\v 19 Chi kuachi ña taxi ndia xaꞌa ra ke, ña kaꞌan ndia ña kanduu ra ndiayu ña ndikun mii va ndia, xiꞌin ña kaꞌan ra ña *ndatiaku iin tiaa ra nani Jesús, ra xa ndixiꞌi va.
\v 20 Ra xaꞌa ña ndikundäa ini yu ni ke sa yu xiꞌin kuachi kan ke nindakatuꞌun yu ra Pablo, a kuni ra kuꞌun ra ñuu Jerusalén ña kundaku kuachi xiꞌin ra, kachi yu xiꞌin ra.
\v 21 Ndi su ndixïin ra kuꞌun ra, chi nuu ra chiñu kuchee Cesar va nduku ra kuꞌun ra, ra xaꞌa ña kan ke ndasi ndiaa ñaꞌa va yu ra, ña vaꞌa tiꞌvi yu ra kuꞌun ra nuu ra chiñu kan —kachi ra.
\p
\v 22 Ra saa ndikaꞌan ra rey Agripa xiꞌin ra chiñu Festo kan kachi ra saa:
\p —Kuni tu yuꞌu va kuni soꞌo ña ndatuꞌun tiaa ñaa —kachi ra.
\p Ra saa ndakuiin ra Festo kan kachi ra saa xiꞌin ra:
\p —Tiaan kuni soꞌo kun ña ndatuꞌun ra —kachi ra.
\p
\v 23 Ra ta ndituvi inka kii, ra saa ndixaa ra rey Agripa xiꞌin ña Berenice yasiꞌi ra, xiꞌin takundiꞌi ndia soldado ndia kunaꞌnu, xiꞌin ndia xikuaꞌa nuu na ñuu, ra ndikiꞌvi na ini veꞌe ndíka ña ndikaa ini veꞌe chiñu kan. Ra saa xaꞌndia ra Festo chiñu ña na kuꞌun ndakiꞌin ndia soldado ra Pablo kixi ra.
\v 24 Ra ta xaa ra Pablo, ra saa ndikaꞌan ra chiñu Festo kan, kachi ra saa:
\p —Tata rey Agripa, xiꞌin takundiꞌi ndoꞌo ndia tata xikuaꞌa, ndia ndakutaꞌan ndee yoꞌo vichin, ra na kundaa ini ndo chi yoꞌo ke íin tiaa yoꞌo. Ra iin takundiꞌi va na judío na ndee ñuu Jerusalén kuvi na ^taxi kuachi xaꞌa ra ña na kuvi ra, ra iin saa tu kachi na ndee ñuu Cesarea yoꞌo va.
\v 25 Ndi su nuu yuꞌu, ra köo kuachi ndiee ni ndixa vi ra ña kuvi ra xaꞌa ña. Ra mii va ra kuvi ra kuni kuꞌun nuu ra chiñu kuchee Cesar, ña sandaku ra kan kuachi xiꞌin ra, ra ña kan ke kindoo tu yuꞌu va ña tiꞌvi yu ra kuꞌun ra nuu ra Cesar.
\v 26 Ndi su köo mii kuachi ra niꞌi vi yu tiaa yu nuu tutu ña kuꞌun ndaꞌa ra chiñu kuchee nuu yu. Ña kan va ke kana yu ra xaa ra nuu ndo vichin, ra nuu mii yoꞌo ra tata rey Agripa va ke kana yu ra xaa ra, chi kuni yu ña na sanaꞌma ka kun ra, ra saa ke vaꞌa niꞌi yu ña tiaa yu nuu tutu ña kuꞌun ndaꞌa ra chiñu kuchee Cesar.
\v 27 Saa chi väꞌa kita ña, tu iin saa na koo tiꞌvi yu iin tiaa ra ndasi ndiaa ña kuꞌun kundaku kuachi xiꞌin ra, tu na ndakäni yu, ndia ña kuu kuachi ña *taxi na xaꞌa ra —kachi ra.
\c 26
\s Kaꞌan ra Pablo xaꞌa mii ra nuu ra rey Agripa
\p
\v 1 Ra saa ndikaꞌan ra rey Agripa xiꞌin ra Pablo, kachi ra saa:
\p —Vaꞌa, na ndakani kun xaꞌa ña ndoꞌo kun nuu yu vichin —kachi ra.
\p Ra saa sandakaa ra Pablo ndaꞌa ra ña *xa toꞌo ra, ra ndikaꞌan ra kachi ra saa:
\p
\v 2 —Tiaa ni kusii ini yu ña ndatuꞌun yu xiꞌin kun vichin, Tata rey Agripa, xiꞌin ña kuvi kaꞌan yu xaꞌa kuachi ña taxi ndia judío xaꞌa yu.
\v 3 Saa chi xini ni va yoꞌo, xaꞌa takundiꞌi ña yunaꞌa nduꞌu na judío xa ndi, xiꞌin xaꞌa ña yunaꞌa ndi xa kuachi ndi. Ña kan ke nduku yu ña mani nuu kun, ra na sa ndiee ini kun, ña tiaa soꞌo kun ña kaꞌan yu —kachi ra.
\s Ndakani ra Pablo xaꞌa ña *xa ra ta täan ndakiꞌin ra ichi Jesús
\p
\v 4 Ra saa ndikaꞌan ra Pablo, kachi ra saa:
\p —Xini takundiꞌi va na judío yuꞌu ndia te loꞌo vi yu, ra xini tu na ndia kuꞌva ke *xa yu ta ndixiyo yu ñuu va yu, ra saa tu ñuu Jerusalén va.
\v 5 Ra kundaa tu ini mii va na, ña xikuu yu Fariseo xiꞌin ndia kuu fariseo te itia yu, ra kuvi ndakuiin ndia xaꞌa va ña, tu ndia xiin kuvi ndia, ra ndia fariseo kuvi mii ndia ndinuni vaꞌa ndikun ichi ña yunaꞌa takundiꞌi nduꞌu na judío ndikun va ndi.
\v 6 Ra xaꞌa ña kandixa yu, ña ndikaꞌan Ndioxi xiꞌin na xii xikua ndi, ña sandatiaku ra na ndii va ke *xakin na kuachi xaꞌa yu, ña xaa yu yoꞌo.
\v 7 Ra nduꞌu, na ^kuu ndiseꞌe ndia uxi uvi ndia xikuu seꞌe ra Israel, ra ña yoꞌo ke ndiatu ndi xinu nuu va; ña kan ke ñuu, ra kaꞌñu va, ndasakaꞌnu ndi Ndioxi. Ra na kundaa ini kun, Tata rey Agripa, chi xaꞌa ña kandixa yu, ña yoꞌo va ke, *taxi ndia judío kuachi xaꞌa yu.
\v 8 ¿A kandïxa ndoꞌo ña kuvi sandatiaku Ndioxi na ndii? —kachi ra.
\s Ndakani ra Pablo xaꞌa ña *kundivaꞌa ra xiꞌin na ndikun ichi Jesús
\p
\v 9 Ra saa ndikaꞌan ka Pablo kachi ra saa:
\p —*Kuni ni tu yuꞌu va, ña sandiꞌi yu xaꞌa takundiꞌi na ndikun ichi Jesús ra ñuu Nazaret.
\v 10 Ra mii saa ndixa ke xa va yu ñuu Jerusalén. Saa chi nduku yu ndiayu nuu ndia sutu ndia kunaꞌnu, ra kuaꞌa ni na kandixa Jesús taan yu veꞌe kaa, ra ta xaꞌni na sava na, ra ndixiyo tu yuꞌu yu xiꞌin na xaꞌni kan.
\v 11 Ra tiaa ni kuaꞌa ichi ndixaꞌan yu, ta veꞌe ñuꞌu ta veꞌe ñuꞌu, ña kundivaꞌa yu xiꞌin na, ña *kuni yu ña na ndakoo na ña kandixa na. Ra ndia inka ñuu xika va xindikun yu kanitaꞌan yu xiꞌin na, saa chi tiaa ni ndisaa yu xiꞌin na —kachi ra.
\s Ndakani ra Pablo ndia kuꞌva ke *kuu ña vaꞌa ndakundikun ra ichi Jesús
\p
\v 12 ’Ra suvi na ndikun ichi Jesús kuvi na kuaꞌan yu taxi yu, ta kee yu kuaꞌan yu ñuu kaꞌnu Damasco, ra niꞌi yu tutu ña taxi ndia sutu kunaꞌnu ndaꞌa yu kuaꞌan yu, saa chi mii ndia kuvi ndia taxi ndiayu ndaꞌa va yu.
\v 13 Ra saa kuu yu ndikaa yu ichi kan kuaꞌan yu, saa ra xa kuu sava kii va, Tata rey, ra iin ku suꞌva va ndayeꞌe iin ñuꞌu ña yeꞌe ni, ña kee chi ndivi, sata yu, ra yeꞌe ni ka ña kan nuu ñuꞌù, ra iin xinunduu ña yuꞌu, ra saa tu ndia kuaꞌan xiꞌin va yu.
\v 14 Saa ra ndikoyo ndi ñuꞌu kuaꞌan va ndi, ra xini soꞌo yu ndikaꞌan iin tachi xiꞌin yu, ra tuꞌun hebreo ke ndikaꞌan ña kachi ña saa: “Saulo, Saulo, ¿nichuun kanitaꞌan kun xiꞌin yu? Ra na kundaa ini kun, chi ra sandiꞌi xaꞌa mii va kuvi kun, saa chi ta xa iin sindiki ri taꞌvi, ri kee xaꞌa yuꞌu kàà ña tiku nuu, va ke xa kun”, kachi ña.
\v 15 Ra saa ndikaꞌan yu, kachi yu saa: “¿Yoo kuvi yoꞌo Tata?” kachi yu. Saa ndikaꞌan Tata yo kachi ra saa: “Yuꞌu kuvi Jesús ra xika kun kanitaꞌan kun xiꞌin.
\v 16 Ra na ndakundichi kun vichin, saa chi ña ndituvi yu nuu kun, ra chiñu nuu va yu ke kaka kun, ra ndakuiin tu kun xaꞌa ña *xini kun vichin, xiꞌin xaꞌa ña kuni kun sa yu kii ña vaxi va.
\v 17 Ndi su kuayüꞌvi kun, chi sakaku va yu yoꞌo nuu na ñuu kun, ra saa tu nuu na küu judío va, ra mii nuu na küu judío kan ke tiꞌvi yu yoꞌo kuꞌun kun vichin va.
\v 18 Ña vaꞌa na ndanuña nuu na, ra kee na nuu ñaa nuu xika na, ra ndakaka na nuu tuun ñuꞌu, ra kee tu na tixi ndiee timiaꞌa va, ra ndakundikun na Ndioxi, ra vaꞌa na kandixa na yuꞌu, ra koo kaꞌnu ini yu xaꞌa kuachi na, ra niꞌi taꞌvi na koo na xiꞌin na yii na kuu ñuu Ndioxi”, kachi ra.
\s Kandixa va ra Pablo ña ndikaꞌan Jesús xiꞌin ra
\p
\v 19 ’Ña kan ke ndikänduu vi yu, ña ndikaꞌan Jesús xiꞌin yu, Tata rey Agripa.
\v 20 Saa chi ndikun, ndixaꞌan va yu ñuu Damasco, ra ndikaꞌan ndoso yu nuu na xaꞌa ichi Jesús, ra saa tu ñuu Jerusalén va, ra saa tu iin takundiꞌi ñuu ña ndikun ndia Judea va, ra ndikaꞌan tu yu xiꞌin na küu judío ña na nandiko ini na nuu Ndioxi, ra na sa na chiñu ña vaꞌa, ña ndañaꞌa na mii na ña xa *ndasama na.
\v 21 Ra xaꞌa ña yoꞌo va ke tiin ndia judío yuꞌu, ta ndikaa yu ini veꞌe ñuꞌu, ra *ndasi ndiaa ndia yuꞌu, ra *kuni kaꞌni ndia yuꞌu.
\v 22 Ra mii va Ndioxi chindiee taꞌan xiꞌin yu, ña kan ke vaꞌa iyoo ndaku nima yu ndia vichin va, ra kaꞌan ndoso yu nuu takundiꞌi yuvi xaꞌa ra, ra nii na kuika kuvi na, ra nii na ndaꞌvi kuvi va tu na, chi iin nani kaꞌan yu xiꞌin va na. Ra iin ta *kachi ra Moisés ña ndikaꞌan xaꞌa ña kuu, ra iin saa ke *kachi tu ndia, ndikaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa va, ra mii saa ke kachi tu yuꞌu va, ña kaꞌan yu xiꞌin yuvi:
\v 23 ña xiniñuꞌu ndoꞌo ni ra kixi sakaku na yuuvi yoꞌo, ra kuvi ra, ndi su ra kan kuvi tu ra nuu vaꞌa sandatiaku Ndioxi nuu ña ndii va, ra *kuu ra ñuꞌu yeꞌe nuu na judío, ra saa tu nuu yuvi na ndee ini kuvi nuu ña yuuvi va.
\s Kuni ra Pablo saxinu ra ini ra rey Agripa ña kandixa ra Jesús
\p
\v 24 Ra ta ndiꞌi ndikaꞌan ra Pablo tuꞌun yoꞌo xaꞌa mii ra, ra saa nindaꞌyu ra chiñu Festo kan, nuu ra kachi ra saa:
\p —¡Ra sana va kuvi yoꞌo, Pablo! Ña ndiyaꞌa ni kaꞌvi va kun ke sasana ña xini kun —kachi ra.
\p
\v 25 Saa ndakuiin ra Pablo, kachi ra saa:
\p —Na kundaa ini yoꞌo, ra Tata chiñu Festo, chi süvi ra sana kuvi yu, chi ña ñaꞌa tuni vaꞌa ke kaꞌan yu, ra ña ndaa va kuvi ña.
\v 26 Ra ^xini vaꞌa va ra Tata rey Agripa yoꞌo, xaꞌa takundiꞌi ña yoꞌo; ña kan ke kuayüꞌvi yu ^kaꞌan yu, ña ^nduꞌu ra vichin, saa chi kundaa vaꞌa va ini yu, ña xini ra xaꞌa ña, saa chi süvi ña *ndikuu seꞌe kuvi ña —kachi ra.
\v 27 Ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ra rey Agripa kachi ra saa:
\p —¿A su kandixa tu yoꞌo va, Tata rey Agripa, ña ndikaꞌan ndia ndikaꞌan tuꞌun yu Ndioxi xinaꞌa? Kundaa va ini yu ña kandixa kun —kachi ra.
\p
\v 28 Ra saa ndikaꞌan ra rey Agripa, xiꞌin ra Pablo kachi ra saa:
\p —Loꞌo ni va, ra ndikun kuchuun va kun saxinu kun ini yu, ña kandixa yu ichi Jesús, ¿tuvi kun? —*kachi ra.
\p
\v 29 Ra saa ndikaꞌan ra Pablo xiꞌin ra kachi ra saa:
\p —A kama, ra a kuachi va tu, ra süvi indaa yoꞌo kuvi ra na kandixa, chi ña kuni yu ke, na kandixa takundiꞌi va na ndee xini soꞌo yoꞌo vichin, ra koo ndo ta kuꞌva iyoo yuꞌu, ndi su kunüꞌni vi tu ndoꞌo xiꞌin yoꞌo kàà, taꞌan ña nuꞌni ndaꞌa yuꞌu —kachi ra.
\p
\v 30 Ra ta ndiꞌi ndikaꞌan ra Pablo ña yoꞌo, ra saa ndakundichi ra rey Agripa, xiꞌin ra chiñu Festo kan, xiꞌin ña Berenice, ra saa tu ndia kunaꞌnu ndia xindee xiꞌin va na.
\v 31 Ra saa kee siin na iin xiyo, ra xaꞌa na ndatuꞌun na xaꞌa ra Pablo kachi na saa:
\p —Tiaa yoꞌo, ra köo kuachi ndiee ndi xa vi ra, ña kuvi ra xaꞌa ña, ra ni veꞌe kàà xiniñüꞌu kundikaa vi ra —kachi na.
\p
\v 32 Saa ndikaꞌan ra rey Agripa xiꞌin ra chiñu Festo kan kachi ra saa:
\p —Ndikun yoꞌo ke saña va ra, tu ndikäꞌan ra, ña kuꞌun ra nuu ra chiñu kuchee César ñuu Roma, ña sandaku ra kan kuachi xiꞌin ra —kachi ra.
\c 27
\s *Tiꞌvi ra chiñu Festo ra Pablo kuaꞌan ra chi ñuu Roma
\p
\v 1 Ra ta xa kindoo ra chiñu Festo ña tiꞌvi ra nduꞌu kuꞌun ndi chi Italia, ra saa ndataxi ra ra Pablo xiꞌin sava ka ndia ñuꞌu veꞌe kàà, ndaꞌa iin ra soldado ra kuchee ra nani Julio, ra itaꞌan xiꞌin iin tiꞌvi chee ndia soldado, ndia kuu kuenda ra Augusto.
\v 2 Ra saa ndakundiaka ndia soldado kan nduꞌu, ra ndixaꞌan ndia *ndaa ndia xiꞌin ndi, ini itun tun xika nuu mini tu kee ñuu Adramitio ña ndikaa yuꞌu mini, tu xa kana kuꞌun ñuu ña ndoꞌni yuꞌu mini chi Asia. Ra kuaꞌan tu ra Aristarco ra itaꞌan xiꞌin va ndi, ra kee ñuu Tesalónica ña ndikun ndiaa ñuu Macedonia.
\v 3 Ra ta ndituvi inka kii saa ndixaa ndi nuu ndi ñuu Sidón. Ra toꞌo ni va xa ra Julio, ra kuchee nuu ndia soldado kan xiꞌin ra Pablo, saa chi taxi va ra ndiayu ndaꞌa ra ña ndixaꞌan ra ñuu kan xitoꞌni ra na itaꞌan mani xiꞌin ra, ra chindiee taꞌan na xiꞌin ra.
\v 4 Ra ñuu Sidón kan, nandaa tuku ndi itun tun xika nuu mini, ra saá kana nu kuaꞌan nu xiꞌin ndi; ra ndiee ka vi xaꞌa kani tachi, chi nuu ndi suꞌva, ra ni ndiküvi ka kuꞌun itun kan xiꞌin ndi, ra saa xakin xiyo nu xiꞌin ndi chi ndaꞌa ichin xiin ñuꞌu loꞌo ña ndikaa niꞌi nuu mini ña nani Chipre.
\v 5 Ra saa ndiyaꞌa ndi chi nuu xito ndiaa yuꞌu mini nuu ndikaa Cilicia xiꞌin Panfilia, ra iin saá ndixaa ndi ndia ñuu Mira, ña ndikun ndiaa chi Licia va.
\p
\v 6 Ra ñuu Mira kan kundaa ini ra Julio, ra soldado kuchee kan, ña kana iin itun tu xika nuu mini tu *kee ñuu Alejandría ra kuaꞌan nu chi Italia. Ra tu kan *nandaa ndi kuaꞌan ndi xiꞌin ndia soldado kan.
\v 7 Ra kuaꞌa ni va kii xindikaa nu nuu mini kan xiꞌin ndi, saa chi kuee ni va ndixaꞌan nu. Ra iin xiꞌin ña nduxa vi ndiyaꞌa nu xiꞌin ndi, chi nuu xitondiaa nuu ndikaa ñuu Gnido. Saa chi tiaa ni ndiee kani tachi chi nuu ndi suꞌva, ra xaꞌa ña kan ke xakin xiyo nu xiꞌin ndi, ra ndiyaꞌa nu ndia xiin ñuꞌu ña ndikaa niꞌni nuu mini ña nani Creta, nuu ndikaa ñuu Salmón.
\v 8 Ra iin xiꞌin tundoꞌo kaꞌnu vi saa ndixaa nu xiꞌin ndi ñuu ña nani Buenos Puertos, ña ndikaa yachin xiꞌin ñuu Lasea, suvi mii Creta kan va.
\p
\v 9 Saá kuu, ra xa kunaꞌa va ndoꞌni ndi ichi kan, saa ra xa kuyachin va kii ña xaꞌa kuun savi chi kan, ra xa ku iyo va kaka itun tu xikan nuu mini. Ra xaꞌa ña kan ke taxi ra Pablo xini takundiꞌi ndia kuaꞌan xiꞌin itun kan,
\v 10 kachi ra saa:
\p —Ndia taꞌan yo, ña tuvi yu, ra ichi nuu kuꞌun yo ra iyo ni va kuu. Saa chi ndiꞌi va xaꞌa mii itun yoꞌo, xiꞌin ñaꞌa ña ndiso nu, ra kusana ndia mii va yo ndiꞌi xaꞌa —kachi ra.
\p
\v 11 Ndi su ndindäa ra soldado kuchee kan, xaꞌa vi ña ndikaꞌan ra Pablo. Chi kandixa ka va ra ña ndikaꞌan ra ndiaa itun xika nuu mini kan, xiꞌin ña ndikaꞌan ra kuu xitoꞌo nu.
\v 12 Ra ndia nii ndia ndixïin ña kuachi ndi ñuu Buenos Puertos kan, saa chi iyo ni ndituvi ndia, ña kan ke ndikaꞌan ndia ña kuꞌun ndi chi ñuu Fenice ña ndikaa suvi mii Creta ña kundee ndi yoo savi, saa chi ikan ke kuëe ndoꞌo itun xika nuu mini kan, saa chi küvi kixi ndaku tachi ña tandaꞌa ña nu kaꞌan ndia.
\s Kuni sandiꞌi tachi xaꞌa itun xika nuu mini
\p
\v 13 Ra saa xaꞌa vita vita loꞌo kani tachi ña vaxi chi ninu nuu kuu sur, ra kuchuun va itun kan kuꞌun nu, ndituvi ra ndiaa nu xiꞌin ra kuu xitoꞌo nu. Ra saa xaꞌndia ndia chiñu ña ndaxita inka ndia yuu vee ña itiin nu xiꞌin nandaa ña. Ra saa ndakiꞌin nu kuee kuee kuaꞌan nu suvi mii yuꞌu mini nuu nani Creta kan va.
\v 14 Ra sakan iin kani loꞌo va kuaꞌan nu xiꞌin ndi, saa ra xaꞌa va tachi ña nani Euroclidón ña ndiee ni kani ña, chi nuu kuaꞌan itun kan.
\v 15 Ra nditäxi ña kuꞌun nu chi nuu kuni ndia kuꞌun nu, saa chi tiaa ni ndaku kani ña. Ndia saá ra ndisaña ndaꞌa nu kuaꞌan nu xiꞌin va ndi *xa tachi kan.
\v 16 Ra ndiyaꞌa nu xiꞌin ndi chi xiin ñuꞌu loꞌo ña ndikaa niꞌni nuu mini ñani Clauda, ra loꞌo va tu kani tachi kan, ra tiaa ni uꞌvi saá kuchuun ndi, ndakiꞌin ndi itun vali tu xika nuu mini tun ndiso nu, ña ndataan ndi nu chi ini mii tun chee kan.
\v 17 Ra ta ndiꞌi, saa chikuꞌni ndia mii itun chee kan, xiꞌin kuaꞌa ni yoꞌo, saa chi iyuꞌvi ni ndia ña kani ndiaa nuu nu yuti ña nani Sirte ña iyoo kaꞌa mini kan, ra ndata nu, káꞌán ndia. Ra saa sanuu ndia tikoto ndika ña ndita sata nu, ña vaꞌa na ndukuee kuꞌun nu, kuni ndia.
\v 18 Ra ta ndituvi inka kii, ra iin ndakundiee va tachi kan xika ña. Ndia saa ra xaꞌa ndia koꞌni ndia ñaꞌa ña ndiso nu nuu mini kan va, ña vaꞌa na ndukama nu, kuni ndia.
\v 19 Ra ta *ndixinu uni kii, ra saa xatia ndi takundiꞌi va ñaꞌa ña xiniñuꞌu mii itun xika nuu mini kan.
\v 20 Ra kuaꞌa ni kii nindändii, ra ni kimi ndikanäta, ra ndikäꞌan ka ndi ña kutiaku vi ndi, saa chi tiaa ni ndiee xika tachi kan.
\p
\v 21 Ra xa kuaꞌa ni tu kii täan kuxi va ndi, ra saa ndakundichi ra Pablo maꞌñu, ra ndikaꞌan ra kachi ra saa:
\p —Ndia taꞌan yo, vaꞌa ka va ndikandixa ndo yuꞌu tan ndikaꞌan yu xiꞌin ndo ña kuachi yo Creta, saa chi tu ndikuachi yo ikan, saa ra kuëe ndoꞌo vi itun yoꞌo, ra nii mii yo kuëe ndoꞌo vi.
\v 22 Ndí su na kuayüꞌvi ndo, saa chi nii na ndiꞌi va xaꞌa itun yoꞌo, ndi su ndoꞌo, ra ndia nii ndo küvi.
\v 23 Saa chi ñuu nduveꞌe ndituvi iin ra tatun Ndioxi nuu yu, ra Ndioxi ra ndikun yu, ra xachiñu yu nuu kuvi ra, *tiꞌvi ra ña *kixi ra nuu yu,
\v 24 ra ndikaꞌan ra xiꞌin yu kachi ra saa: “Kuayüꞌvi kun, Pablo, saa chi xiniñuꞌu xaa va kun nuu ra chiñu kuchee ñuu Roma, ra xaꞌa yoꞌo ke kaku tu ndia kuaꞌan xiꞌin kun ñaꞌa va”, kachi ra xiꞌin yu.
\v 25 Ña kan ke ndaku ni na koo ini ndo, ndia taꞌan yo. Saa chi yuꞌu, ra ndiaa va ini yu Ndioxi, ra kandixa tu yu ña kuu ña ndikaꞌan ra tatun kan xiꞌin va yu.
\v 26 Ndi su xa saa xiniñuꞌu xaa va itun yoꞌo koꞌni nu yoo nuu iin ñuꞌu loꞌo ña ndikaa niꞌni nuu mini ―kachi ra Pablo xiꞌin ndia.
\p
\v 27 Saá *kuu ra ndixinu va uxi kumi kii ñuꞌu ndi nuu mini kan, ra mii ñuu kii kan ke xa kuaꞌan ndi nuu mini ra nani Adriático va, ra iin choꞌo iin chi kan va kuaꞌan itun kan xiꞌin ndi xa tachi, ra ta xa kuu sava ñuu saa ra kundaa va ini ndia ndiaa itun kan ña xa kuyachin nu nuu ndikaa ñuꞌu ichi.
\v 28 Ra saa tava ndia kuꞌva ña kunu mini nuu kuaꞌan ndi kan, ra oko xaꞌun iin metro ka ke kunu ra, ra ta xa iin vaꞌa vaꞌa loꞌo ka kuaꞌan itu kan, ra saa tava tuku va ndia kuꞌva, ra ndia kuꞌva oko uxa metro va ke kunu ra.
\v 29 Ra saa ndiyuꞌvi ndia ña kani ndiaa nu kava, ra saa sanuu ndia kumi yuu vee chi kaꞌa nu, ña vaꞌa na kundichi nu nuu mini kan, ra xaꞌa ña ndiyuꞌvi ndia ke kuni ndia ña kama ni na tuvi.
\v 30 Saá xaꞌa ^kuni kunu va ndia sakanda itun kan kuꞌun ndia, ra xaꞌa ndia sanuu ndia itun vali tu xika nu tiakuii tun ndiso itun chee kuaꞌan xiꞌin ndi kan; ra iin ^xa tiin ndia yuu vee ña xikundichi nu xiꞌin ña koꞌni ndia ña chi nuu nu, iyoo tuꞌun.
\v 31 Ra *xini va ra Pablo ña xa ndia saa. Ra saá ndikaꞌan ra xiꞌin ra soldado kuchee kan, ra saa tu xiꞌin ndia soldado va ra, kachi ra saa:
\p —Tu na kunu ndia yoꞌo kuꞌun ndia, saa ra nii ndoꞌo kuvi ndia käku vi —kachi ra.
\p
\v 32 Ra saá xaꞌndia ndia soldado kan yoꞌo ña nuꞌni ndiaa itun vali kan, saa ra ndikoyo nu nuu mini kan kuaꞌan va nu.
\p
\v 33 Ra ta xa kuaꞌan ndituvi, ra saá ndikaꞌan ra Pablo xiꞌin ndia ña xiniñuꞌu kuxi va ndia kachi ra, ra saa ndikaꞌan ka ra kachi saa xiꞌin ndia:
\p —Xa uxi kumi va kii ke täan kuxi ndo, ra ni täan tu kusun va ndo, ña ndiatu ini ndo, ndia ña ke kuu.
\v 34 Ña kan ke ^nduku yu ña mani nuu ndo, ña na kuxi va ndo loꞌo vichin, ra kuayüꞌvi ndo, chi ndia nii ixi loꞌo xini ndo ke ndoñüꞌu vi —kachi ra.
\p
\v 35 Ra ta ndiꞌi ndikaꞌan ra Pablo tuꞌun kan, ra saa kiꞌin ra xita ra taxi tixaꞌvi ndaꞌa Ndioxi xaꞌa ña, ra xini takundiꞌi va ndia ndee kan ña ndikaꞌan ra xiꞌin Ndioxi, ra saa taꞌvi ra ña ra xaꞌa ra xixi va ra.
\v 36 Saá ra ndakindiee tu ini ndia kuaꞌa kan va, ra xaꞌa tu ndia kan va *xixi ndia.
\v 37 Ra uvi ciento uni xiko xaꞌun iin vi kuvi ndi kuaꞌan xiꞌin itun kan.
\v 38 Ra ta xa nditiandiaa ini ndia ña *xixi ndia, ra saa xaꞌa ndia *xatia ndia nuni trigo ña kuaꞌan xiꞌin itun kan nuu mini kan, ña vaꞌa na ndukama ka nu, kuni ndia.
\s *Ndiꞌi xaꞌa itun xika nuu mini
\p
\v 39 Ra ta ndituvi, ra nindäkuni vi ndia, ndia itun kan ndia mii ku nuu ndixaa ndi. Ndi su *xini va tu ndia ndikaa iin ñuꞌu loꞌo maꞌñu mini kan, ra ndaa va loꞌo xiin ña, ra xa vita va kandita mini ikan, ra saa *kuni ndia ña na kundutiaꞌa itun kan, nuu ndaa xiin ñuꞌu loꞌo kan.
\v 40 Ra saa xaꞌa ndia xaꞌndia ndia yoꞌo, ña nuꞌni yuu vee ña itiin itun kan ña vaꞌa ndichi nu, ra sataya tu ndia itun tun sakanda ndia ña vaꞌa kuaꞌan va nu. Ra saa sandandaa tuku va ndia tikoto ndika ña ndichi chi nuu nu, ra saa ndakanda itun kan kuaꞌan nu chi nuu ndaa, nuu vita loꞌo kani mini kan.
\v 41 Ra saa ^kuu nu kuaꞌan nu, saa ra nditiin va chi yuꞌu nu yuti ña ndakoo ndee kaꞌa mini kan, ndia saa ra ndiküvi vaꞌa ka kuꞌun vi nu. Ra xiꞌin ña ndiee ni kani ndiaa mini kan chi kaꞌa nu, saa ra xaꞌa *chachi va nu.
\v 42 Ra saa xaꞌa ndia soldado kan kuni ndia kaꞌni ndia, ndia ndasi ndiaa kuaꞌan kuꞌun veꞌe kàà, ña vaꞌa na ndasütia ndia ra kunu ndia kuꞌun ndia.
\v 43 Ndi su nditäxi vi ra soldado kuchee kan, ña kuvi ndia ndasi ndiaa kan, chi ña xa ra ke xaꞌndia ra chiñu nuu ndia xini sutia, ña na sutia ndia, ra kee ndia chi nuu ñuꞌu ichi va. Ra ra Pablo va kuvi ra *kuni ra sakaku ra ña *xa ra saa.
\v 44 Ra ndia kuchüun sutia tu ndikaꞌan ra xiꞌin, ña na kiꞌin ndia vitu a ndia ka ñaꞌñu mii itun chee kuaꞌan xiꞌin ndi kan va, ra nuu nu kan va na kundee ndia ña kee ndia chi nuu ñuꞌu ichi, kachi ra xiꞌin ndia. Ra saa ndixa ke xa va ndia, ra vaꞌa ndixaa tiaku ndiꞌi va ndi, chi nuu ñuꞌu ichi kan.
\c 28
\s Ndixaa ra Pablo ñuꞌu loꞌo ña ndikaa niꞌni nuu mini nani Malta
\p
\v 1 Ra ta kee ndiꞌi ndi, ña ndixaa ndi ñuꞌu loꞌo ña ndikaa niꞌni maꞌñu mini kan, ra saa kundaa ini ndi ña nani ña Malta.
\v 2 Ra ndakiꞌin mani ni va mii na ndee ñuu kan nduꞌu, ra saa ndikun chikaa na ñuꞌu va, ra ndikaꞌan na xiꞌin ndi ña na kuyachin ndi ndasaa ndi, saa chi ^kuun ni savi ra tiaa ni tu vixin va.
\v 3 Ra saa *ndixaꞌan ra Pablo, *ndakaya ra itun ichi *taan ra nuu ñuꞌu kan, ra xiꞌin kaꞌni ña xixi ñuꞌu kan kanata iin koo ri xatu ni, ra *xaxi ri ndaꞌa ra.
\v 4 Ra ta xini na ñuu kan ña tanii ndiaa koo kan ndaꞌa ra Pablo, ra saa ndikaꞌan na xiꞌin taꞌan na kachi na saa:
\p —Ra ^xaꞌni ndii va kuu tiaa yoꞌo, saa chi vaꞌa ni ndikaku va ra ña ndixïꞌi ra sa mini, ndi su nditäxi vi ndioxi ña xa ndaku kuachi ña ndikun yo kutiaku ra —*kachi na.
\p
\v 5 Ra saa kisi ra Pablo ndaꞌa ra nuu ñùꞌù, ra ndakava koo kan nuu ñùꞌù va, ndi su köo vaꞌa ña nindoꞌo vi ra.
\v 6 Ra iin suꞌva ndiatu ini takundiꞌi yuvi kan, ña ndita kuiñu ra, ra a iin kama suꞌva va nduva ra, ña kuvi ra káꞌán na. Ra saa kuu ra kunaꞌa va, ra kuëe nindoꞌo vi ra, saa ra ndasama va ña ^xani ini na, ra saa ndikaꞌan na ña kuu ra Pablo iin ndioxi va.
\p
\v 7 Ra yachin kan va iyoo veꞌe iin tiaa ra nani Publio, ra ra kan kuvi ra kuchee nuu na ndee ñuu kan, ra ra kan kuvi ra ndakiꞌin mani nduꞌu ña xindee ndi veꞌe ra uni kii.
\v 8 Ra saa kuu ndi ndee ndi kan, saa ra kundaa va ini ra Pablo ña ndiee ni ndoꞌo iva ra Publio kan, kueꞌe nii, ra tiaa ni ndikaa kaꞌní ra kanduꞌu ra nuu xito. Ra saa ndixaꞌan ra Pablo xitoꞌni ra ra, ra ndikaꞌan ra xiꞌin Ndioxi xaꞌa ra, ra ta ndiꞌi ndikaꞌan ra xiꞌin Ndioxi xaꞌa ra, ra saa chinduꞌu ra ndaꞌa ra sata ra, ra ndikun nduvaꞌa va tiaa kan.
\v 9 Ra ta kundaa ini sava ka na xiꞌi, na ndee ñuu kan ña sandaꞌa ra Pablo tiaa kan, saa ra ndixaa tu na kan va nuu ra, ra sandaꞌa tu ra na kan.
\v 10 Ra tiaa ni xatoꞌo yuvi kan nduꞌu, ra ta xa kee ndi kuꞌun ndi, ra saa taxi na takundiꞌi ñaꞌa ña kumani nuu ndi ichi ndaꞌa ndi kuaꞌan xiꞌin ndi.
\s ^Ndixaa ra Pablo ñuu chee Roma
\p
\v 11 Ra uni yoo vi ke xindee ndi ñuꞌu loꞌo, ña ndikaa niꞌni nuu mini kan, ra ndia ta xa ndiyaꞌa savi vi ke nandaa ndi, iin itun tun xika nuu mini tun kee ñuu Alenjandría, ra ndita uvi naꞌna ndioxi na, chi nuu nu, ra iin ña nani Cástor, ra inka ña ñani Pólux, ra ikan ke kuachi tu nu kan va yoo savi kan.
\v 12 Ra saa ndakiꞌin itun kan kuaꞌan nu xiꞌin ndi, ra ndixaa nu xiꞌin ndi ñuu ña ñani Siracusa ña ndikaa yuꞌu mini, ra ikan kuachi ndi uni kii.
\v 13 Ra ñuu kan kee tuku itun kan xiꞌin ndi, ra saa ndakiꞌin nu kuaꞌan nu, ra ndixaa nu xiꞌin ndi ñuu ña ñani Regio ña ndikaa yuꞌu mini. Ra ta ndituvi inka kii, saa xaꞌa vita vita kani tachi ña vaxi chi ninu nuu kuu sur, ra saa ndakiꞌin tuku nu kuaꞌan nu xiꞌin ndi, ra iin saa ndixaa nu xiꞌin ndi ndia ñuu ña nani Puteoli ña ndikaa yuꞌu mini kan.
\v 14 Ra ñuu Puteoli kan ndakutaꞌan ndi xiꞌin sava na ñani yo na ndikun ichi Jesús, ra ndikaꞌan na xiꞌin ndi ña na kuachi ndi xiꞌin na, ra kuachi ndixa ndi xiꞌin va na uxa kii, ra ndia kan ndakiꞌin ndi kuaꞌan xaꞌa ndi chi ñuu chee Roma va.
\v 15 Ndi su xa kundaa va ini na ñani yo, na ndikun ichi Jesús na ndee ñuu Roma, xaꞌa ndi ña kuaꞌan ndi chi kan, ra saa ndixaꞌan sava na ndakiꞌin na nduꞌu ndia nuu nani, Nuu yaꞌvi Apio, ra sava tu na ndixaꞌan ndakiꞌin nduꞌu iin nuu nani, Uni Veꞌe. Ra ta xini ra Pablo na ñani yo kan, saa ra taxi ni ra tixaꞌvi ndaꞌa Ndioxi, saa chi kusii ni ini ra.
\v 16 Ra ta ndixaa ndi ñuu chee Roma kan, ra saa ndataxi ra soldado kuchee kan, ndia ndasi ndiaa kuaꞌan xiꞌin ra kuꞌun veꞌe kàà ndaꞌa iin ra soldado kuxikuaꞌa ña na kondiaa ra ndia, ndi su ra Pablo tu chikanduꞌu siin ndia inka veꞌe va, ra ndikaꞌan ndia xiꞌin iin ra soldado ña na kondiaa ra ra.
\s Kaꞌan ndoso ra Pablo tuꞌun Ndioxi nuu na ñuu chee Roma
\p
\v 17 Ra ta ndixinu uni kii ndixaa ra Pablo ñuu chee Roma kan, ra saa tiꞌvi ra chiñu ndixaꞌan nuu takundiꞌi ndia xikuaꞌa judío ndia ndee ñuu chee Roma kan ña na kixi ndia nuu ra, ra ta ndixaa ndia nuu ra, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ndia, kachi ra saa:
\p —Ndia taꞌan yo, na kundaa ini ndo, saa chi ndia nii kuachi ndïxa yu xiꞌin na judío taꞌan yo, ra nii ndikänduu tu yu chiñu ña yunaꞌa na xa na, ña ndakoo na xii xikua yo xinaꞌa va, ndi su ndasi ndiaa va na yuꞌu, ra ndataxi na yuꞌu ndaꞌa ndia chiñu ndikun ndia Roma yoꞌo va.
\v 18 Ra ta xa ndaku ndia kuachi xiꞌin yu, saa ra *kuni va ndia saña ndia yuꞌu va, saa chi kundaa va ini ndia, ña köo kuachi ndixa yu ra kuvi yu xaꞌa ña.
\v 19 Ndi su nditäxi vi ndia judío taꞌan yo ña saña yu, chi ndia kuni kaꞌni va kuvi ndia yuꞌu, ndia saa ra ndataxi yu mii yu ndaꞌa ra chiñu kuchee ñuu Roma yoꞌo va, ña na sandaku ra kuachi xiꞌin yu, ndi su süvi xaꞌa na ñuu yo ke vaxi yu taxi yu kuachi.
\v 20 Ra ña kana yu ndoꞌo vichin, ra xaꞌa ña vaꞌa na kuni taꞌan yu xiꞌin va ndo kuvi ña, ra kaꞌan tu yu xiꞌin ndo xaꞌa ña ndoꞌo va yu, ra na kundaa ini ndo, chi xaꞌa ña kandixa yu ta kuꞌva kandixa takundiꞌi na ñuu yo Israel ña ndatiaku na ndiꞌi, va ke nuꞌni yu, xiꞌin yoꞌó káá yoꞌo vichin —kachi ra.
\p
\v 21 Ra saa ndikaꞌan ndia xiꞌin ra kachi ndia saa:
\p —Ndia nii tutu täan tiꞌvi ndia chiñu Judea xaa ndaꞌa ndi xaꞌa kun, ra ndia nii tu ndia judío taꞌan va yo, täan kixi taxi kuachi xaꞌa kun nuu ndi.
\v 22 Ndi su kúni̱ va tu ndi ña kuni soꞌo ndi, xaꞌa ña kaꞌan kun, saa chi inii kuvi va kundasi na ña ndikun kun ñaa —kachi ndia.
\p
\v 23 Ra saa kindoo ndia xiꞌin ra Pablo ña ndakuitaꞌan ndia inka kii. Ra ta ndixaa kii kan, ra saa ndakutaꞌan kuaꞌa ni yuvi ra ndixaa na veꞌe nuu kanduꞌu ra Pablo. Ra iin nduvi ndaa va ndakani ra nuu na, xaꞌa ichi nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu. Ra ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moisés, xiꞌin ña ndikaꞌan ndia *ndikaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa va ke *xiniñuꞌu ra, ña *ndikaꞌan ra xiꞌin na ña *kuni ra ^saxinu ra ini na, ña na ^kandixa na Jesús.
\v 24 Ra *kandixa va sava na ña ndikaꞌan ra Pablo, ra sava tu na ndixïin kandixa va.
\v 25 Saa ra nindakitäꞌan tuꞌun vi na, ra saa xaꞌa na nindutia na kuaꞌan va na. Ra saa ndikaꞌan ra Pablo xiꞌin na, kachi ra saa:
\p —Ta *xa ndoꞌo vichin, ke ^xa tu na xii xikua yo xinaꞌa va, ra xaꞌa kan va ke ndikaꞌan tachi Yii Ndioxi xiꞌin ra Isaias, ña ndikaꞌan ra xiꞌin na, ra suꞌva ke kachi ña xiꞌin ra:
\q
\v 26 Kuaꞌan nuu na ñuu yu, ra kaꞌan kun xiꞌin na kachi kun suꞌva:
\q xini va soꞌo ndo, ndi su kundäa ini ndo;
\q xitoꞌni kaxi va ndo, ndi su xïni vi tu ndo,
\q
\v 27 Saa chi nima ndo, ra xa ña ndutieꞌe va kuvi ña,
\q ra ndasi tu soꞌo va ndo, ña kan ke xïni ka soꞌo ndo,
\q ra ndasi tu nuu va ndo;
\q ña kan ke xïni kan ndo,
\q Ra nii kuëe xini kaxi tu soꞌo va ndo,
\q Ra ni na kuïin ndo nandiko ndo nuu yu, ra sandaꞌa yu ndoꞌo, kachi ra Isaias —*kachi ra Pablo xiꞌin ndia judío taꞌan ra.
\m
\v 28 Ra saa ndikaꞌan ka ra Pablo xiꞌin ndia, kachi ra saa:
\p —Na kundaa ini ndo, chi xaꞌa ña ndaku ni ini ndo, ra vaꞌa ka va na kuꞌun yu nuu na küu judío ña ndatuꞌun yu xiꞌin na, xaꞌa ña kuni Ndioxi sakaku ra na, saa chi kuiin va na kan kuni soꞌo na —kachi ra.
\p
\v 29 Ra ta *ndiꞌi ndikaꞌan ra Pablo kachi ra saa, ra saa ndakiꞌin na judío kan kuaꞌan na, ra iin inaa taꞌan mii na kuaꞌan na.
\p
\v 30 Ra uvi nii ka kuiya ke xikanduꞌu ra Pablo veꞌe ña tatu ra ñuu kan, ra *ndakiꞌin ra takundiꞌi va yuvi na *ndixaꞌan xitoꞌni ñaꞌa.
\v 31 Ra ndixiyo ni va ndiayu ndaꞌa ra, ña ndakani ra nuu na xaꞌa ichi nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu, ra sakuaꞌa ni ra na xaꞌa ichi Tata yo Jesucristo, ra ndia nii yuvi ndisäsi nuu ra.