\id REV \h APOCALIPSIS \mt APOCALIPSIS\f + \fr 1.0 \ft Apocalipsis kuu tuun griego ra su'va ke kachi ña: “Ña yo'o ke ndixiyo se̱'è ra vichin kanata túvi va ña”, kachi tu'un yo'o.\f* \c 1 \s Ña'a Ndioxi ña xa chituni ra sa ra nuu Jesucristo \p \v 1 Ndiña'a Ndioxi takundi'i ña xa chituni ra sa ra nuu Jesucristo ña va'a na ndataxi ra yo'o ña nda'a na ndikun sata ra, ra na kundaa ini na xa'a takundi'i ña sa Ndioxi, ña xa ninumi ni kuu, ña xa tanii vaxi nuu na. Ra Jesucristo kuvi ra *ti'vi iin tatun ra ña kixi ra ndatu'un ra xi'in ra Juan, ra xa chiñu nuu ra. \p \v 2 Ra *xini ra yo'o takundi'i ña ndika'an Ndioxi, xi'in ña ndiña'a Jesucristo, ra ña ndaa ni ke ndatu'un ra xa'a takundi'i ña *xini ra. \v 3 Ra va'a ni kee yuvi na ^ka'vi tu'un Ndioxi, ña yii, ña vaxi nuu tutu yo'o, ra ^xini so'o na ña ka'an ña, ra kandixa na ña, saa chi xa kuyachin ni kii ña kuu ña ndika'an Ndioxi. \s Ti'vi ra Juan tutu ña kua'an nuu uxa veñu'u ña yoo chi Asia \p \v 4 Yu'u, ra Juan, kuvi ra ti'vi tutu yo'o xáá ña nuu uxa veñu'u ña iyoo chi Asia: Ra Iva yo Ndioxi ra iyoo vichin, ra xa iyoo te yachi, ra kixi kii ña vaxi, ra saa tu uxa saa Tachi ña iyoo nuu ndu'u ra xa'ndia ra chiñu, na taxi ña va'a kuta'vi ndo, ra vii ni na koo ndo. \v 5 Ra saa tu Iva yo Jesucristo na taxi ra ña va'a kuta'vi ndo chi ra kan kuvi mii ra ndinuni ni ^ndakuiin xa'a ña ^xa Ndioxi, ra ra kan kuvi ra nuu va'a *ndatiaku nuu takundi'i na ndixi'i, ra ra kan kuvi tu ra chee ni ka nuu takundi'i na kuna'nu xa'ndia chiñu iyoo nuu ña yuvi yo'o va. Ra na ndasaka'nu ni yo ra chi ^ku'vi ni ini ra xini ra yoo, ra *ndakatia ra kuachi yo xi'in ni̱i̱ ra, \v 6 ra *ndasa ra yoo na ñuu ra ña ka'ndia ra chiñu nuu yo, ra *nduu tu yo sutu na xachiñu nuu Ndioxi, ra kuu Iva va ra. ¡Ra na ndasaka'nu ni yo Jesucristo, ra na kusii ni ini yo chi ra yo'o kuvi ra ka'ndia chiñu nuu inii saa ña yuuvi yo'o ndia ndikaa ndiku'un! Amén. \p \v 7 Ra na kundaa ini ndo, chi iin nuu viko ke ndiko Iva yo Jesucristo kixi ra, ra kuni takundi'i va yuvi ra, ra ndia na xandiva'a xi'in va ra kuvi na kuni ña'a, ra takundi'i na iyoo nuu ña yuuvi yo'o, ra kuaku ni na, te na kuni na xaa ra, saa chi köo ka ña kuvi ni'i na sa na. Ra mii ña ndixa ke, saa ke kuu va. Amén. \p \v 8 Ra su'va *kachi Tata yo Ndioxi ndika'an ra: “Yu'u kuvi ra nuu, ra yu'u kuvi ra ndia nuu ndi'i va; ra yu'u kuvi ra kii xa'a, ra yu'u kuvi ra ndia kii ndi'i va”, *kachi Iva yo ra kuu mii takundi'i ndiee, ra tiaku vichin, ra xa iyoo te yachi, ra kixi kii ña vaxi. \s Ndiña'a Jesucristo mii ra nuu ra Juan \p \v 9 Yu'u, ra Juan, ra kuvi ñani ndo, ra ^ndo'o ini xi'in ndo xa'a ña ndikun yo Jesucristo; ra nini'i ta'vi tu yu ña kuu yu ñuu Ndioxi xi'in ndo, ra ^chindiee ta'an ra xi'in yu ña va'a tuun ni ndichi yu ta ku'va iyoo ndo'o. Chi ra kan kuvi ra ^xa ña va'a xi'in yo. Ra xa'a ña ndatu'un yu tu'un Ndioxi, xi'in ña ndakani yu xa'a ña *xa Jesucristo ke *tiin na yu'u ra ndixa'an na ndiaka na yu'u, ndia iku lo'o ña ndikaa ni'ni nuu tiañu'u ña nani Patmos. \v 10 Ra saa *kuu iin kii yii domingo, ña kuu kuenda Ndioxi, ra iku lo'o kan, *xaa Tachi Yii Ndioxi ra ndixkoo ña xi'in yu, ra saa ndiee ka vi tiaku ndika'an iin tachi chi sata yu, ra iin ta ku'va nda'yu iin itun tu tivi na, saa kuu, ra ndiee ka vi ndika'an ña xini so'o yu, \v 11 ra *kachi ña saa xi'in yu: \p ―Yu'u ku ra nuu, ra yu'u ku ra ndia nuu ndi'i va, ra yu'u ku ra ndia kii xa'a, ra yu'u ku tu ra ndia kii ndi'i va. Ra tiaa ña ^xíní kun yo'o nuu iin tutu, ra na ti'vi kun ña ku'un ña nuu uxa veñu'u ña iyoo chi Asia: veñu'u ñuu Efeso, xi'in veñu'u ñuu Esmirna, xi'in veñu'u ñuu Pérgamo, xi'in veñu'u ñuu Tiatira, xi'in veñu'u ñuu Sardis, xi'in veñu'u ñuu Filadelfia, xi'in veñu'u ñuu Laodicea ―kachi ña xi'in yu. \p \v 12 Ra te ndi̱kokuíi̱n yu ndakoto'ni yu, yoo ko ka'an xi'in yu, saa ra *xini yu uxa kaa ña oro ña xixi ñù'ù ndita ña, \v 13 ra tiañu uxa saa kaa ña xixi ñù'ù kan, xini yu ndichi iin tiaa, ra ta kuni koo kuvi ra kee nuu Ndioxi saa kuni koo ra, ra ndixi ra iin tikoto kani, ra ndia nuu xa'a ra nduxinu ña, ra isuvi iin ñi̱i̱ ña oro ndika ra. \v 14 Ra ixi xini ra, ra yaa ka vi ña, iin yaa káchí ña, iin ta yaa i'va ña koyo, saa yaa ña; ra tinuu ra, ra iin ta kaa yaa ñù'ù, ña xíxi̱, saa kaa ña. \v 15 Ra xa'a ra, ra ye'e kavi ña iin ndiakua ta ye'e iin yuu kaa ña nani bronce, ña sakan kanata ini yavi xitun, nuu xixi ñu'u, saa kaa ña, chi ye'e ni ña; ra tachi ra, ra iin ta ni'i koyo tiakuii iin nami chee, saa kuu tiaku ka'an ra, chi ndaku ni ka'an ra. \v 16 Ra ^ni'i ra uxa kimi chi nda'a kua'a ra; ra yu'u ra, ^kanata iin ichi̱ ña ndiko uvi saa xiyo yu'u, ra nuu ra, ra iin ta ku'va ye'e ñu'ù te va'a ni nandii, saa ye'e ña. \p \v 17 Ra te *xini yu ra, saa ra iin nuu ndi'i xa'a yu kuvi ña, saa ra *nduva yu xa'a ra kua'an va yu; ra saa chindu'u ra nda'a kua'a ra sata yu, ra ndika'an ra xi'in yu kachi ra saa: \p ―Kuäyu'vi kun chi yu'u kuvi ra nuu, ra yu'u kuvi ra ndia nuu ndi'i va, \v 18 ra yu'u, ra tiaku kuvi ra ka'an xi'in kun; ra va'a ni ña ndixa ke ndixi'i va yu, ndi su vichin ra tiaku yu iin ndisaa kii ndia ndikaa ndiku'un va, amén. Ra yu'u kuvi ra ni'i yave ña ku ndiayu ña sandatiaku na ndii. \v 19 Ra tiaa ña xa *xini kun, xi'in ña ^xíní kun vichin, xi'in ña kuu kii ña vaxi. \v 20 Ra na ndatu'un yu xi'in kun vichin, ra na kundaa ini kun xa'a ña iyoo se̱'è, ra ni ke kuni kachi uxa saa kimi ti xini kun ndee chi nda'a kua'a yu, ra ni ke kuni kachi tu uxa saa kaa oro ña xixi ñù'ù nuu xi̱ni kun kán: Ra su'va ke kuni kachi ña: Uxa saa kimi kan kuvi uxa na tatun Ndioxi na ndiso chiñu xi'in uxa veñu'u, ra uxa saa kaa oro ña xixi ñu'u nuu kan kuvi uxa veñu'u va tu; ra ña yo'o va ke kuni kachi ña ―kachi ra xi'in yu. \c 2 \s Tutu ña kua'an nda'a veñu'u ñuu Efeso \p \v 1 Ra saa ndika'an ka Jesús xi'in yu kachi ra saa: \p Tiaa tutu ña ku'un nuu ra tatun Ndioxi ra ndiso chiñu xi'in veñu'u ñuu Efeso, ra su'va ke kachi kun xi'in ra: “Ra ^ni'i uxa kimi chi nda'a kua'a, ra ^xika tiañu uxa kaa oro ña xixi ñù'ù nuu, kuvi ra ka'an xi'in kun, ña ^kachi ra saa: \v 2 ^Xíni̱ yu takundi'i va chiñu ña ^xa kun, ra kundaa ini yu ña ndaku ni tu xachiñu va kun, ra iin tutuun va ndikun kun yu'u, ra kuëe ndiko ini kun, ra kundasi ni tu kun na xa ña vä'a va, ra *ixtondoso kun na ka'an ña kuu na na ndikaxin Ndioxi xachiñu nuu ra, ndi su süvi na, chi na maña va kuvi na. \v 3 Ra kundaa ini tu yu ña iin tutuun va ndikun kun yu'u, ra kuëe ndiko ini kun, ra nii ndo'o ni va kun xa'a ña ndikun kun yu'u, ndi su kuëe kuvita ini kun. \v 4 Ndi su iyoo va iin ña xa kun ra kindöo ini yu xi'in ña, chi ta kii xa'a, ra ndinuni ni va *ku̱'vi ini kun xini kun yu'u, ndi su vichin, ra xä ka kun saa. \v 5 Xa'a ña kan ke na ndaka'an kun ndixaa ndixiyo kun te yachi, ra na nandiko tuku ini kun nuu Ndioxi, ra ndaki'in tuku kun sa kun chiñu ña xa kun te yachi. Chi tu na nandïko ini kun, saa ra xaa yu ni'i yu yo'o ra sakutia'a yu kaa kun ña xixi ñù'ù nuu, nuu ndichi ña. \v 6 Ndi su ^kindoo va tu ini yu iin ña ^xa kun, saa chi ^kundasi va kun chiñu ña xa na ndikun ichi ra Nicolás, ra ña yo'o kuvi ña va'a ña xa kun, saa chi ^kundasi ni tu yu'u va chiñu ña xa na kan. \v 7 Ra na veñu'u, na xíni so'o ña ka'an Tachi Yii Ndioxi xi'in na, ra na tiaa ka so'o va na. Chi na kuchuun sakanaa nuu ña vä'a, ra taxi yu kaxin na kui'i ña kúun nda'a itun tu taxi ña kutiaku na ndia ndixaa kii ndia ndixaa tiempo, itun kui'i tu ndichi nuu ñu'ú Ndioxi.” \s Tutu ña kua'an nda'a veñu'u ñuu Esmirna \p \v 8 Ra vichin tiaa tu tutu ña ku'un nuu ra tatun Ndioxi ra ndiso chiñu xi'in veñu'u ñuu Esmirna, ra su'va ke kachi kun xi'in ra: “Yu'u kuvi ra nuu, ra yu'u kuvi ra ndia nuu ndi'i va, ra yu'u kuvi ra ndixi'i, ra ndatiaku va yu, ra suvi yu'u kuvi ra ka'an xi'in kun vichin va: \v 9 Ra xíni̱ yu takundi'i va chiñu ña xa kun, ra kundaa tu ini yu ña ^ndo'o ni va ini kun, ra ^tixu'vi ni kun; ra kundaa tu ini yu ña nda'vi ni ndo'o va kun, ndi su nuu Ndioxi ra ra kuika va kuvi kun, ra kundaa tu ini yu ña kaña'a ni na, na ka'an ku judío xa'a va kun, ndi su süvi ndixa judío kuvi na, chi na ndikun ti ndiva'a va kuvi na. \v 10 Ndi kuäyu'vi kun nuu tundo'o ña vaxi nuu kun, chi ndukuiin timia'a ra kotondoso ri ndo'o, ra tiin ri sava ndo ra taan ri ndo'o ve'e kaa, ra ndia uxi va kii sando'o ri ndo'o. Ndi su yo'o, ra ndaku ni na koo ini kun ra nii na kuvi va kun, ndi nandïko ini kun. Saa ra yu'u taxi ña kutiaku kun ndia ndixaa kii ndia ndixaa tiempo va. \v 11 Ra na veñu'u, na xíni so'o ña ka'an Tachi Yii Ndioxi xi'in na, ra na tiaa ka so'o va na. Chi na kuchuun sakanaa nuu ña vä'a, ra ndö'o ka na tundo'o ña vaxi chi ndaküvi uvi ka na.” \s Tutu ña kua'an nda'a veñu'u ñuu Pérgamo \p \v 12 Ra vichin tiaa tu tutu ña ku'un nuu ra tatun Ndioxi ra ndiso chiñu xi'in veñu'u ñuu Pérgamo, ra su'va ke kachi kun xi'in ra: “Ra ^ni'i ichi̱ ña ndiko uvi saa xiyo yu'u, kuvi ra kachi saa: \v 13 Xíni̱ ndi'i va yu chiñu ña xa kun, ra kundaa tu ini yu ña iyoo kun nuu iyoo ti ndiva'a xa'ndia ri chiñu va, ra suvi mii ñuu ñaa ke *xa'ni tu na ra Antipas, ra ndixa xa̱chiñu nuu yu, ra nii saa va, ndi kuëe ndiko ini kun, ña ndikun kun yu'u. \v 14 Ndi su iyoo va lo'o ña vä'a kuni yu xini yu yo'o xi'in; saa chi iyoo ka va na ndikun ichi ña *saña'a ra Balaam xi'in kun, chi ra kan kuvi ra *taxi xini ra Balac ña *sanda'vi ra na ñuu Israél, ña na kaxi na ña'a ña ^soko na nuu ndioxi ña kuu yuu xi'in ña kuu itun, ra *sakua'a tu ra na ña kaka sii na ña yuuvi ña kua'a ni na koo tani na. \v 15 Ra iyoo tu na ^ndikun ichi ña ^saña'a na ndikun ichi ra Nicolás va xi'in kun, ra ^kundasi ni va yu ña ñaa. \v 16 Xa'a ña kan ke na nandiko ini kun, chi tu köo, ra kama ni va xaa yu kata'an yu xi'in na, xi'in ichi̱ ña kanata yu'u yu. \v 17 Ra na veñu'u, na xíni so'o ña ka'an Tachi Yii Ndioxi xi'in na, ra na tiaa ka so'o va na, chi na kuchuun sakanaa nuu ña vä'a ra taxi yu ixtava'a ña kée ndivi ña iyoo nuu se̱'è kuxi na, ra taxi tu yu iin yuu yaa lo'o va nda'a na, ra nuu yuu lo'o kan kundu'u iin kivi na, ña xaa, ra kivi na ña xaa yo'o, ra ndia nii yuvi xïni ña, chi takua mii na ndaki'in va ña kuvi na kundaa ini xi'in ña.” \s Tutu ña kua'an nda'a veñu'u ñuu Tiatira \p \v 18 Ra vichin tiaa tu tutu ña ku'un nuu ra tatun Ndioxi ra ndiso chiñu xi'in veñu'u ñuu Tiatira. Ra su'va ke kachi kun xi'in ra: “Ra kuu Se'e Ndioxi, ra ku tinuu mii yáa̱ ñù'ù, ra ye'e ni xa'a, iin ta ku'va ye'e yuu kaa ña nani bronce, ña taxa ni, kuvi ra kachi su'va: \v 19 Xíni̱ ndi'i va yu chiñu ña xa kun, ra xíni̱ tu yu ña ku'vi ni ini kun xini kun yu'u, ra ndiaa ni ini kun yu'u, ra kandixa ni kun yu'u, ra chindiee ta'an kun xi'in na ta'an kun, ra iin tuun saa ndikun va kun yu'u, ra kua'a ni ka va chiñu ^xa kun vichin nuu ña xa̱ kun te yachi, te sakan xa'a kun. \v 20 Ndi su iyoo va lo'o ña vä'a kuni yu xini yu yo'o xi'in. Saa chi ^taxi kun ndiayu nda'a ña'a ña nani Jezabel ña sanda'vi ña na ndikun yu'u ña kaka sii na ña yuuvi ra kua'a ni koo tani na, ra sanda'vi tu ña na ña kaxi na ña'a ña soko yuvi nuu ndioxi, ña kuu yuu xi'in itun va. Ra iin xá ka'an ndoso ña tu'un yu, ndi su ña maña va kuvi ña. \v 21 Ra xa *ta̱xi ni va yu tiempo nda'a ña, ña na nandiko ini ña, ra ndakoo ña chiñu yakua ña xa ña, ndi su xïin ña nandiko ini ña. \v 22 Ña kan ke vichin ra ndakandu'u ña nuu ixto xi'in kue'e sa yu. Ra chee ni tundo'o taxi yu nda'a na kí'vi xi'in ña, tu na nandïko ini na xa'a chiñu yakua ña xa na. \v 23 Ra ka'ni ndi'i yu na kuvi se'e ña; ra saa ke kundaa ini takundi'i na veñu'u ña yu'u kuvi ra kundaa ini xa'a takundi'i ña ndikaa xini na, xi'in ña ndikaa nima na. Ra ta ku'va iyoo chiñu ña ^xa ndo saa ke koo tu ya'vi va ndo. \v 24 Ra ka'an tu yu xi'in ndo'o, na sava, na ndee ñuu Tiatira, na kuëe ndikun ichi ña'a yo'o, ra nii kundäa ini tu ndo xa'a ña ka'an na yo'o va, ña kuu kuenda timia'a, ña iyoo se'é. Ra nii köo ka tu inka ña nduku yu nuu va ndo \v 25 chi ña ^kuni yu ke ná taxi va'a ndo ña xa iyoo nuu va ndo, ra xa ta ^xa ndo ke, na sa va ndo, ndia te na xaa kii ña nandiko yu xaa yu. \v 26 Ra na kuchuun sakanaa nuu ña vä'a, ra sa na ña ka'an yu xi'in na ndia kii ndi'i, ra na kan kuvi na taxi yu ndiayu nda'a ña ka'ndia na chiñu nuu takundi'i ñuu ña iyoo nuu ña yuuvi yo'o, \v 27 ra kuiso chiñu na xi'in ñuu na'nu yo'o, ra ndaku ni ka'ndia na chiñu nuu ña, ndia ta ku'va xa iin tiaa ra ni'i iin itun kaa, ra sakuachi vali ra kisi ñu'u xi'in nu, ra ku'va saa ke sa tu na yo'o va. Ra iin ta ku'va *taxi Tata yu ndiayu nda'a yu, ra iin saa ke taxi tu yu'u ña nda'a na yo'o va. \v 28 Ra taxi tu yu kimi tuvi va nda'a na. \v 29 Ra na veñu'u, na ^xini so'o ña ka'an Tachi Yii Ndioxi xi'in na, ra na tiaa ka so'o va na.” \fig |01_claypots copy 2.tif|col|||.|2:29\fig* \c 3 \s Tutu ña kua'an nda'a veñu'u ñuu Sardis \p \v 1 Ra vichin tiaa tu tutu ña ku'un nuu ra tatun Ndioxi ra ndiso chiñu xi'in veñu'u ñuu Sardis, ra su'va ke kachi kun xi'in ra: “Ra ni'i uxa tachi Ndioxi, xi'in uxa kimi kuvi ra kachi su'va: Yu'u ra ^xíni̱ ndi'i va yu chiñu ña xa kun, ra kundaa tu ini yu ña ka'an na ña tiaku va kun, ndi su ña ndixa ra ra ndi̱ì va kuvi kun. \v 2 Ra vichin na ndoto kun ra ki'in kun kuenda xi'in ña salo'o iyoo nuu kun, saa chi xa ninumi ni va ndi'i xa'a ña, chi chiñu ña xá kun nuu Ndioxi ra kuëe ndaku iyoo ña. \v 3 Ña kan ke na ndaka'an kun xa'a ña *sakua'a kun te yachi, xi'in ña *xini so'o kun, ra na kandixa kun ña, ra na nandiko ini kun xa'a kuachi kun, chi tu na kundïto kun, saa ra, iin kama va xaa yu nuu kun, ra nii kundäa ini vi kun ndia hora ke xaa yu, chi ta ^xa iin ra kui'na va ke sa yu. \v 4 Ndi su ñuu Sardis ñaa, ra iyoo va lo'o yuvi na täan sayakua tikoto ña ndixi na, ra na ñaa kuvi na kuu mii ndiayu ña kundixi na tikoto ña yaa, ra kita'an na kaka na xi'in yu, ra ña yo'o ke ni'i ta'vi na kuu ya'vi va na. \v 5 Ra na kuchuun sakanaa nuu ña vä'a kuvi na kundixi tikoto ña yaa, ra ndakätia yu kivi na nuu tutu, nuu ndoso kivi na, na kutiaku ndia ndixaa kii, ra ndakuiin tu yu xa'a na nuu Iva yu xi'in nuu na tatun va ra. \v 6 Na veñu'u, na xini so'o ña ka'an Tachi Yii Ndioxi xi'in na, ra na tiaa ka so'o va na.” \s Tutu ña kua'an ndaa veñu'u ñuu Filadelfia \p \v 7 Ra vichin tiaa tu tutu ña ku'un nuu ra tatun Ndioxi ra ndiso chiñu xi'in veñu'u ñuu Filadelfia, ra su'va ke kachi kun xi'in ra: “Ra Yii, ra Ndixa, ra ni'i yave ña kuu mii ndiee ta ku'va ndixiyo ra rey Davíd, ra ^ndakuña ye'e ra ndia nii na kuchüun ndasi ña; ra ^ndasi ye'e, ra ndia nii tu na kuchüun ndakuña va ña, kuvi ra kachi su'va: \v 8 ^Xíni̱ ndi'i va yu chiñu ña xa kun, ra koto'ni vichin chi xa *ndakuña yu iin ye'e nuu kun, ra ndia nii na kuchüun ndakasi ña, ra va'a ni lo'o ni va kuvi ndiee kun, ndi su kandixa va kun tu'un yu, ra ndia nii tu ichi täan tise'e tu'un kun xa'a va yu. \v 9 Ra vichin ná kundaa ini kun xa'a na ndikun ti ndiva'a, na ka'an kuu judío, ra süvi na chi na xava'a ini va kuvi na; ra vichin sanduu yachin yu na nuu kun, ra ndiakua ndakusiti na nuu kun sa yu. Ra saa ke kundaa ini na ña ndixa ke ku'vi ni va ini yu xini yu yo'o. \v 10 Ra xa'a ña kandixa ni kun tu'un yu, ña kuëe ndiko ini kun ke kondiaa tu yu'u va yo'o nuu tundo'o, ña vaxi nuu inii saa ña yuuvi yo'o, ña kotondoso ña takundi'i na ndiee ni ini. \v 11 Ra na kundaa ini kun chi kama ni va ndiko yu xaa tuku yu, ra ná kandixa ni ka va kun yu'u, ra xa ta ku'va ^xa kun ke, ná sa va kun, ra saa ke ndia nii na kuchüun ndaki'in ña va'a ña ni̱'i̱ kun kù'ùn kún nuu Ndioxi. \v 12 Ra na kuchuun sakanaa nuu ña vä'a, ra ndasa yu na si'in veñu'u Tata yu Ndioxi, ra ndia nii ka kii kutiä'a na ikan, ra tiaa yu kivi Tata yu Ndioxi sata na, ra kundu'u tu kivi ñuu va ra sata ná, ñuu xaa, ña nani Jerusalén, ña kee chi ndivi nuu iyoo Ndioxi ra nduxinu ña; ra kundu'u tu kivi yu'u, ña xaa va, sata na. \v 13 Ra na veñu'u, na xini so'o ña ka'an Tachi Yii Ndioxi xi'in na, ra ná tiaa ka so'o va na.” \s Tutu ña kua'an nda'a veñu'u ñuu Laodicea \p \v 14 Ra vichin tiaa tu tutu ña ku'un nuu ra tatun Ndioxi, ra ndiso chiñu xi'in veñu'u ñuu Laodicea ra su'va ke kachi kun xi'in ra: “Ra ka'an 'ña saa ke koo va', ra ndinuni ni ndixa ^ndakuiin xa'a ña xa Ndioxi, ra ndaa, ra xa'a chituni ña yuuvi yo'o xi'in Ndioxi kuvi ra, kachi su'va: \v 15 ^Xíni̱ ndi'i va yu chiñu ña ^xa kun, chi nii süvi ra vi̱xìn kuvi kun, ra nii süvi tu ra i'ni kuvi kun. Ra va'a ni ka va tu, tu ra vi̱xìn va'a ndixíyo kun, a ra i'ni va'a va tu ndixíyo kun. \v 16 Ndi su yo'o, ra takua ra vi̱xi̱n yaa va kuvi kun, ra xa'a ña yo'o va ke nduxan yu yo'o, sa chi nii süvi ra vi̱xìn kuvi kun, ra nii süvi tu ra i'ni kuvi kun. \v 17 Ra ka'an kun kachi kun saa: Kuika ni yu, ra tiaa ni kua'a kuvi ña'a yu, ra ndia nii ña kumäni nuu yu, ^kachi kun, ndi su kundäa ini kun ña kuu kun ra ndi'i xa'a, ra köo ka ña va'a nuu, ra kunda'vi kuvi, ra kuaa, ra iin saa kaa yala xika va kuvi kun. \v 18 Ña kan ke ^taxi yu xini kun vichin, ra nuu yu'u ke na sata kun yuu oro ña ndinuu ndiya'a nuu xixi ñu'u, ra saa ke na kuu kun ra kuika ndixa, ra nuu yu'u ke, na sata kun tikoto yaa ña kundixi kun, ña va'a na kukä'an ka nuu kun ña xika yala kun, ra ná chikaa kun ndutia ra kée nuu na nuu kun, ra va'a na ndakoto'ni kaxi kun. \v 19 Chi yu'u, ra ndukue'e va yu xi'in na ku'vi ini yu xini yu, ra satixu'vi va tu yu na, ña va'a na ndundaku chiñu ña ^xa na; ra na ndachikaa kun ndiee, ra na ndandiko ini kun nuu Ndioxi. \v 20 Ra koto'ni vichin, chi ye'e va ndichi yu ra kana yu, ra tu ndia na xini so'o tachi yu, ra ndakuña na ye'e nuu yu, ra ki'vi yu ve'e na, ra kuxini yu xi'in na, ra na kan kuxi tu xi'in yu'u va. \v 21 Ra na kuchuun sakanaa nuu ña vä'a, ra taxi yu kundee na xi'in yu nuu ndu'u yu xa'ndia yu chiñu, ta ku'va *xa̱ yu ña xakanaa yu nuu ña vä'a, ra ni̱ni'i yu ndakundu'u yu xi'in Iva yu nuu xa'ndia ra chiñu. \v 22 Ra na veñu'u na xini so'o ña ka'an Tachi Yii Ndioxi xi'in na, ra na tiaa ka so'o va na.” \c 4 \s ^Ndasaka'nu na Ndioxi chi ndivi \p \v 1 Te ndi'i yo'o, saa saku'un nuu yu ndakoto'ni yu ra *xini yu iin ye'e chi ndivi, ra nuña ña, ra xini so'o yu ña ndika'an suvi mii tachi ña xa ndika'an xi'in yu ta yachi, ña ndiee ni ka'an, ta ku'va nda'yu iin itun tu tivi na, ra ndika'an ña xi'in yu kachi ña saa: \p ―Ndaa yo'o ra ña'a yu ña kuu nuu kun ―kachi ña xi'in yu. \fig |02_REV.4.heavendoor.11.27.9 copy2.tif|col|||.|REV 4.1\fig* \p \v 2 Saa ra ndikun nduxinu va Tachi Yii sata yu, ra *xini yu ndivi ra íin iin tiayu ka'nu tu ndu'u na chiñu, ra ndu'u iin yuvi nuu tiayu kan. \v 3 Ra iin ta ku'va ye'e yuu ña nduvi ni ña nani jaspe, a ña nani cornalina, saa kaa ra ndu'u nuu tiayu kan, ra iin xinunduu chilanki\f + Sundie'e: viko yankí.\f* tiayu tu ndu'u ra, ra iin ye'e kuii ^taxa su'va ña, ra iin ta ku'va ye'e yuu ña nduvi ni ña nani esmeralda, saa ye'e ña. \v 4 Ra suvi mii nuu íin tiayu ka'nu kan xinunduu ka inka oko kumi tiayu ndita nu, ra *xini yu oko kumi ndia xikua'a ra ^ndixi ndia tikoto yaa, ra ^ñu'u ndia corona ña oro ndee ndia nuu tiayu kan. \v 5 Ra nuu íin tiayu ka'nu kan ra iin xikuiin taxa, ra iin ka'ndi kuu, ra iin nini'i kuu nda'yu taxa, ra ^ndita uxa ñù'ù ña ^tuun nuu ndita tiayu kan; ra uxa saa ñu'u kan kuvi uxa Tachi ña kuu kuenda Ndioxi. \v 6 Ra suvi mii nuu íin tiayu ka'nu kan ndikaa iin ña'a ña ye'e ni ra taxa ka vi ña, ra iin ta kaa tiañu'u ka'nu, saa kaa ra. Ra *xini yu kumi ña tiaku ra ^ndita ña ma'ñu nuu ndichi tiayu ka'nu kan, ra iin xinunduu ña tiayu kan. Ra tiaa ni kua'a kuvi nduchi nuu ña chi iyoo ña chi nuu ña, ra iyoo tu ña chi sata va ña. \v 7 Ra ña nuu, ra iin takaa kuvi iin ndika'a, saa kaa ña; ra ña uvi, ra iin takaa kuvi sindiki, saa kaa ña; ra ña uni, ra iin takaa kuvi nuu iin tiaa, saa kaa ña; ra ña kumi, ra iin ta kaa ku vi iin tasu ti ndachi saa kaa ña. \v 8 Ra kumi saa ña tiaku kan, ra iyoo iñu ndixin ta mitu'un, ta mitu'un ña, ra tiaa ni kua'a kuvi nduchi nuu ña chi iyoo ña chi sata ndixin ña, ra iyoo tu ña chi tixi ndixin va ña; ra nii xikütuvi ña ña ka'an ña, chi iin ñuu ka'ñu va ka'an ña kachi ña saa: \q ¡Ra Yii, Ra Yii, Ra Yii kuvi Tata yo Ndioxi \q ra kuu mii takundi'i ndiee, \q Ra xa iyoo te yachi, Ra iyoo vichin, \q Ra kixi kii ña vaxi!, \m kachi ña. \p \v 9 Ra nani saa kuu ña tiaku kan ^ndasaka'nu ña Ndioxi, ra ^ndu'u nuu tiayu ka'nu kan, ra ^xato'o ka vi ña ra, ra ^ndataxi ni ña tixa'vi nda'a ra, ra tiaku iin ndisaa kii iin ndisaa tiempo. \v 10 Ra oko kumi saa na xikua'a kan, ra ^ndakusiti na nuu ra ndu'u nuu tiayu ka'nu kan, ra ^ndasaka'nu ni na ra, chi ra kan kuvi ra tiaku iin ndisaa kii iin ndisaa tiempo, ra ^koni'i\f + Sundie'e: sanuu.\f* na corona ña ñu'u na, ra ^chindee na ña nuu ñu'ú nuu íin tiayu ka'nu kan, ra ka'an na kachi na saa: \q \v 11 Tata, yo'o kuvi Ndioxi ndi, \q ra kuu mii kun ndiayu ña ^ndasaka'nu ndi yo'o, \q ra ^kañu'u ndi yo'o, \q chi yo'o kuvi ra kuu mii ndiee, \q ra yo'o kuvi ra *xava'a takundi'i va ña'a ña iyoo, \q ra ndiayu yo'o ke iyoo va ña, \q chi yo'o ku ra *xava'a va ña, \m ^kachi na xikua'a kan. \c 5 \s Iin tutu ña isuvi xi'in iin ndikachi lo'o \p \v 1 Ra *xini yu, ra ra ^ndu'u nuu tiayu ka'nu kan, ra chi nda'a kua'a ra ke ^ni'i ra iin tutu ña isuvi, ra uvi saa xiyo nuu ña ke ndika'yu tu'un, ra nu'ni ndoso toko ña, ra iyoo uxa ku'va ña kuu tuni ña, ña nani sello. \v 2 Ra *xini yu iin ra tatun Ndioxi, ra ndaku ni, ra ndiee ka vi ndika'an ra kachi ra saa: \p ―¿Yo kuvi na yii, na nini'i ta'vi, ña ndaxí na tuni ña nu'ni toko tutu yo'o, ra ndakani na ña? ―^kachi ra. \p \v 3 Ndi su ndia nii na köo, nii ndivi, ra nii nuu ñu'u, ra nii chi tixi ñu'u köo na kuchuun ndakani tutu kan, ña ka'vi na ña. \v 4 Ra ^xaku ni yu, saa chi ndia nii na köo nindakoyo ña ndakani na tutu kan ña ka'vi na ña. \v 5 Ra saa ndika'an iin ra xikua'a kan xi'in yu kachi ra saa: \p ―Xäku ni kun chi ra kuu iin ndika'a ra ku kuenda ra Judá, ra kuu ndise'e ra Rey Davíd, ra kan kuvi ra *xakanaa, ra iyoo ichi ra ña ndakani ra tutu yo'o, ra ndaxí ra uxa saa tuni ña kuu sello ña ―*kachi ra xi'in yu. \fig |03_jesus.lamb.lion.A.9.29.9.. copy.tif|col|||.|REV 5.5\fig* \fig |04_SEND.OK.Jesus.lion.lamb9.2 copy.tif|col|||.|REV 5.5\fig* \p \v 6 Ra saa *ndakoto'ni yu ra *xini yu tiañu tiayu ka'nu kan, xi'in tiañu kumi saa ña tiaku kan, xi'in tiañu na xikua'a kan, ra *xini yu ndichi iin ndikachi lo'o, ra takaa ri *xa'ni na ndisoko na, saa kaa ri; ra iyoo uxa ndiki ri, ra iyoo tu uxa tinuu va ri; ra uxa saa tinuu ri yo'o kuvi uxa tachi ña kuu kuenda Ndioxi ña ti'vi ra vaxi inii saa kuvi ña yuuvi yo'o.\fig |05_ch5_Lamb_scroll_b.tif|col||| |REV 5.6\fig* \v 7 Ra saa *ndixaa ra kuu ndikachi lo'o kan nuu ra ^ndu'u tiayu ka'nu kan, ra ki'in ra tutu ña ^tiin ra chi nda'a kua'a ra. \v 8 Ra te *ndaki'in ra tutu kan, saa ra ndikun *ndakusiti kumi saa ña tiaku kan xi'in oko kumi saa na xikua'a kan nuu ra kuu ndikachi lo'o kan, ra ^ni'i takundi'i na arpa xi'in xikoo vali ña oro, ra iin chitu ndaa ña xi'in xuxa va'a; ra xuxa va'a kan ke kuu tu'un ña ka'an na yii na ndikun ichi Ndioxi xi'in ra. \v 9 Ra ^xita na iin yaa yii, ña xaa, nuu ra kuu ndikachi lo'o kan, ^kachi na saa: \q Yo'o kuvi ra iyoo ichi ña ndaki'in kun tutu yo'o, \q ra ndaxi kun tuni ña kuu sello ña nu'ni ña; \q chi yo'o kuvi ra *xa'ni na, ña ndisoko na yo'o, \q ra xi'in ni̱i̱ kun ke *sakaku kun \q takundi'i nuu yuvi, \q xi'in na ka'an ndia ndia ka nuu tu'un, \q xi'in takundi'i ñuu vali, \q xi'in takundi'i ñuu na'nu ña iyoo nuu ña yuuvi yo'o. \q \v 10 Ra *ndasa kun na rey xi'in sutu nuu Iva yo Ndioxi \q ra ka'ndia na chiñu nuu ña yuuvi yo'o kii ña vaxi \m ^kachi na ^xita na. \p \v 11 Ra saa *ndakoto'ni yu ra *xini so'o yu tachi na tatun Ndioxi, ra kuaa ka vi kuvi na, ra nii köo kundiee ka'vi ña'a, ra iin xinunduu na nuu íin tiayu ka'nu, nuu xa ^ndita kumi ña tiaku kan xi'in na xikua'a na oko kumi kan. \v 12 Ra ndiee kavi ka'an na ^kachi na saa: \q Ra kuu ndikachi lo'o, ra *ndo'o ni, ra *ndisoko na ra \q Ra ra kan kuvi ra ku mii ndiayu nini'i ta'vi ña ndaki'in ra ndiee \q xi'in ña kuika, xi'in ña ndichi, xi'in ña ndaku, \q xi'in ña to'o, xi'in ña ka'nu, xi'in ña kañu'u na ra, \m ^kachi na. \p \v 13 Ra *xini tu so'o yu ña ka'an takundi'i ña'a ña *xava'a Ndioxi ña ndee ndivi, xi'in ña ndee nuu ñu'u, xi'in ña iyoo chi tixi ñu'u, xi'in ña ñu'u ini tiañu'u, ra ^kachi ña saa: \q Na ndasaka'nu yo ra ^ndu'u nuu tiayu ka'nu \q xi'in ra kuu ndikachi lo'o \q saa chin kuenda ndia kan va kuvi ña to'o, \q ña ka'nu, xi'in ña ku ndiee \q ndia ndikaa ndiku'un, \m ^kachi ña. \p \v 14 Ra saa ndika'an kumi saa ña tiaku kan ^kachi ña saa: \q ―¡Ndixa, saa ke iyoo va ña! ―kachi ña. \p Ra *ndakusiti tu oko kumi saa ndia xikua'a kan va, ra ^ndasaka'nu ni na ra tiaku ndiaa ndikaa ndiku'un. \c 6 \s ^Ndaxi ndikachi lo'o iñu sello \p \v 1 Ra te *xini yu *ndaxi ra kuu ndikachi lo'o kan tuni ña nuu, saa ra *xini so'o yu ndika'an iin ña tiaku, ña nuu, ra iin ta ku'va kuu ta nda'yu savi saa kuu, ra ^kachi ña saa: \p ―¡Na'a, ra kuni kun! ―*kachi ña. \p \v 2 Ra saa *kuyachin yu ra *xini yu kanata iin kuayu yaa, ra *xini yu yoso iin tiaa ri, ra ^ni'i ra iin itun tu kini ra\f + Sava na ka'an “tukoxi”.\f*, ra *ndaki'in ra iin ña'a ña kù'ùn ra, ña nani corona, ra kanata ra ña *xakanaa ra, ra xa iyoo nduvi ra ña sakanaa ka ra. \v 3 Ra te *ndaxi ra kuu ndikachi lo'o kan tuni ña uvi, ra saa *xini so'o yu ndika'an ña tiaku ña uvi, ^kachi ña saa: \p ―¡Na'a ra kuni kun! ―kachi ña. \p \v 4 Ra saa kuyachin yu ra *xini yu *kanata inka tuku kuayu, ri kua'a ñù'ù, ra *xini yu ^yoso iin tiaa ri, ra *ndaki'in ra ndiee ña sandi'i ra xa'a ña va'a ña iyoo xiin na yuvi, ra na xa'a na ka'ni ta'an ndi'i na, ra *ndaki'in tu ra iin ichi chee va. \v 5 Ra te *ndaxi ra kuu ndikachi lo'o kan tuni ña uni, ra saa*xini so'o yu ndika'an ña tiaku ña uni, kachi ña saa: \p ―¡Na'a ra kuni kun! ―kachi ña. \p Ra saa *kuyachin yu ra *xini yu iin kuayu ndiaa, ra ^yoso iin tiaa ri, ra ^ni'i ra iin kàà ña ^káta ña'a. \v 6 Ra saa *xini so'o yu ndika'an iin tachi tiañu kumi saa ña tiaku kan ^kachi ña saa: \p ―Iin litro lo'o nuni trigo, a iin maquila cebada ke koo ya'vi na iin kii nduvi; ndi su na ndï'i xa'a aceite xi'in vino chi na koo va ra kan ―kachi ña. \fig |06_Ch6_4Horsemen.tif|col|||.|REV 6.6\fig* \p \v 7 Ra te *ndaxi ra kuu ndikachi lo'o kan tuni ña kumi, ra saa *xini so'o yu ndika'an ña tiaku ña kumi, ^kachi ña saa: \p ―¡Na'a ra kuni kun! ―*kachi ña. \p \v 8 Ra saa kuyachin yu ra *xini yu iin kuayu, ri kua̱án ndi̱ì, ra yoso iin tiaa ri, ra ra xa'ni ke nani ra, ra sata ra yo'o ndikun ña ndi̱ì ra *ndaki'in ra ndiee ña sandi'i ra xa'a iin ta'vi ña yuuvi yo'o\f + Ña ka'an ña “cuarta parte” kuni kachi ña saa: ña kumi vi ke ndita'vi ña yuuvi yo'o, ra ndi'i xa'a iin ña'ñu ña, saa ra nindoo so uni ña'ñu va ña.\f* ra kuvi kua'a ni yuvi sa ra xi'in kuachi, xi'in soko, xi'in kue'e, ra ndia kiti kue'e, ri iyoo iku va kuvi ri ndakoyo ña sandi'i ri xa'a na sa ra. \v 9 Ra te *ndaxi ra kuu ndikachi lo'o kan tuni ña u'un, ra saa *xini yu tixi altar yii, ra ndee yuvi na ndixi'i xa'a tu'un Ndioxi, na tuun ni xindikun ichi ra, ra kuëe nindiko ini na. \v 10 Ra ndiee ka vi ^ka'an na ^kachi na saa: \p ―Tata Ndioxi, Ra Yii, Ra Ndixa, ¿ama vi ke sandaku kun kuachi xi'in na iyoo nuu ña yuuvi, ra sando'o kun na xa'a ña *xa'ni na ndu'u? ―^kachi na. \v 11 Ra saa *taxi Ndioxi tikoto yaa ndakundixi na, ra ndika'an ra xi'in na ña na ndakindiee ka na salo'o tiempo, chi iyoo ka va na ta'an na, na kumani ka kuvi ta ku'va ndo'o na yo'o xa'a ña ndikun na ichi Ndioxi. \v 12 Ra te ndaxi ra kuu ndikachi lo'o kan tuni ña iñu, ra saa *xini yu ña ndiee ka vi nditaan, ra ñu'ù káà, ra iin nundiaa níí ña, iin ta ku'va kaa iin tikoto ndiaa, saa *nduu ña, ra yoo, ra iin ndukua'a níí tu ri kan va, iin ta ku'va íín ni̱i̱ saa nduu ri. \v 13 Ra *ndikoyo kimi, ri ndee nuu ndivi kaa nuu ñu'ú, ta ku'va ^ndo'o koxi ta ^koyo ri, ta ndiee ni ^kani tachi, nda'a itun koxi. \v 14 Ra ndivi kaa, ra iin ta xa tutu ña ^ndatuvi, iin saa xa ña *ndatuvi ña, ña ndi'i xa'a ña; ra takundi'i iku na'nu xi'in xiki vali ña ñú'u ni'ni tiañu tiañu'u, ra iin ndanama yaa ña nuu ^ndita ña. \v 15 Ra na kuu rey nuu ña yuuvi yo'o, xi'in na kuna'nu, xi'in na kuika, xi'in na kuna'nu nuu na soldado, xi'in na iyoo ni ndiee nda'a xi'in takundi'i na xachiñu tatu, xi'in takundi'i na xika ndika, ra *tise'e ndi'i va na yavi yu'u kava, xi'in tiañu kava na'nu. \v 16 Ra ka'an na xi'in ko'ndo na'nu xi'in yuu na'nu kan ^kachi na saa: \p ―¡Koyo ndo sata ndi ra tise'e ndo ndu'u nuu ra ka'nu, ra ndu'u tiayu ka'nu kaa, xi'in nuu Jesucristo ra kuu ndikachi lo'o, saa chin sáa̱ ni ini ra! \v 17 Chi vichin ke ^ndixaa kii ña taxi Ndioxi tundo'o ka'nu. ¿Ra yoo vi ku na kuchuun kaku nuu ña? ―^kachi na. \c 7 \s Ciento uvi xiko kumi mil kuvi na ndiñani tuni \p \v 1 Te ndi'i kuu ña yo'o, ra saa *xini yu kumi na ku tatun Ndioxi, ra ^ndita na kumi saa tutun ña yuuvi, ña ^tiin na tachi, ña na käka ka ña nuu ñu'u, nii nuu tiañu'u, ra nii nda'a itun kuii na käni ka ña. \v 2 Ra *xini tu yu *kanata inka ra tatun Ndioxi, chi nuu ^kanata ñu'u, ra kuu mii ra tuni Ndioxi ra tiaku, ra ndiee ka vi ndika'an ra xi'in kumi saa na tatun Ndioxi, na xa kuu mii ndiayu ña sando'o na ñu'ú yo'o, ra sa tu tiañu'u va. \v 3 Ra *kachi ra saa xi'in na: \p ―Sandö'o ña'a ndo ñu'ú, xi'in tiañu'u, ra nii itun kuii, chi ndiakua te na sandi'i yo kani yo tuni tiaan na xa chiñu nuu Ndioxi yo, ra ndia saa ke na kuu tundoo ñaa ―kachi ra. \p \v 4 Ra saa *xini so'o yu ña *ndakoo ndia'vi na ndiñani tuni kan ra iin ciento uvi xiko kumi mil yuvi kuvi na; ra na yo'o kuvi na kuu ndise'e na ñuu Israel. \v 5 Ra yoo ke *ndakoo ndiavi ta uxi uvi mil ta uxi uvi mil na ndiñani tuni: Ra na kuu ndise'e ra Judá ra uxi uvi mil kuvi na ndiñani tuni; ra na kuu ndise'e tu ra Rubén ra uxi uvi mil ku tu na kan va ndiñani tuni; ra na kuu ndise'e ra Gad, ra uxi uvi mil ku tu na kan va ndiñani tuni; \v 6 Ra na kuu ndise'e ra Aser, ra uxi uvi mil ku tu na kan va ndiñani tuni; ra na kuu ndise'e ra Neftalí, ra uxi uvi mil ku tu na kan va ndiñani tuni; ra na kuu ndise'e ra Manasés, ra uxi uvi mil ku tu na kan va ndiñani tuni; \v 7 Ra na kuu ndise'e ra Simeón, ra uxi uvi mil kuvi tu na kan va ndiñani tuni; ra na kuu ndise'e tu ra Leví, ra uxi uvi mil ku tu na kan va ndiñani tuni; ra na kuu ndise'e ra Isacar, ra uxi uvi mil ku tu na kan va ndiñani tuni; \v 8 Ra na kuu ndise'e ra Zabulón, ra uxi uvi mil ku tu na kan va ndiñani tuni; ra na kuu ndise'e ra José, ra uxi uvi mil ku tu na kan va ndiñani tuni; ra na kuu ndise'e tu ra Benjamín, ra uxi uvi mil ku tu na kan va ndiñani tuni. \s Kua'a ni kuvi yuvi na ndíxi tikoto yaa \p \v 9 Te ndi'i *kuu ña yo'o, ra saa *ndakoto'ni yu, ra *xini yu kua'a ni yuvi, ra nii köo kundiee ka'vi na chi kua'a ni kuvi na, ra iin ni kuvi ña yuuvi ke *kee na, ra takundi'i nuu yuvi kuvi na, xi'in na kee takundi'i ñuu, xi'in na ka'an ndia ndia ka nuu tu'un, ra ^ndita na nuu íin tiayu ka'nu, xi'in nuu íin ra kuu ndikachi lo'o, ra ^ndixi na tikoto yaa, ra ^ni'i na ñu̱u̱. \v 10 Ra ndiee ka vi ka'an na kachi na saa: \q “Iva yo Ndioxi ra ^ndu'u nuu tiayu ka'nu \q xi'in ra kuu ndikachi lo'o \q kuvi ndia ^sakaku yoo”, \m ^kachi na. \p \v 11 Ra iin xinunduu takundi'i na tatun Ndioxi ^ndita na nuu íin tiayu ka'nu, xi'in nuu ndee na xikua'a, xi'in nuu ndee kumi saa ña tiaku kan, ra *ndakusiti na, ra ndiakua *nditiandiaa nuu na ndia nuu ñu'u, nuu íin tiayu ka'nu kan, ra ^ndasaka'nu ka vi na Ndioxi, \v 12 ^kachi na saa: \q ¡Saa ke koo va! \q Kuenda Ndioxi ke kuu ña va'a, ña ka'nu, ña ndichi, \q tu'un to'o ña kuu tixa'vi, xi'in ña to'o ña tiaku ini, \q xi'in ña ku ndiee, xi'in ña ndaku. \q Ra ña yo'o ku kuenda Ndioxi yo iin ndisaa kii, \q iin ndisaa tiempo. Amén, \m kachi na ka'an na. \p \v 13 Ra saa ndika'an iin ra xikua'a kan xi'in yu kachi ra saa: \p ―¿Yoo kuvi na ndixi tikoto yaa yo'o, ra ndia mii ke kee na? ―*kachi ra xi'in yu. \p \v 14 Saa *ndakuiin yu kachi yu saa xi'in ra: \p ―Tata, mii kun kuvi ra kundaa ini va ― *kachi yu xi'in ra. \p Ra saa ndika'an ra xi'in yu kachi ra saa: \p ―Na yo'o kuvi na kee nuu iyoo tundo'o ra *ndakatia na tikoto na xi'in ni̱i̱ ra kuu ndikachi lo'o, ra *nduyaa ña. \v 15 Ra xa'a ña kan ke ^ndita na nuu íin tiayu ka'nu nuu ndu'u Ndioxi vichin, ra ^ndasaka'nu na ra ini veñu'u ña íin ndivi, ñuu ka'ñu, ra kondiaa ra na xi'in ndiee ra. \v 16 Ra küvi ka na soko, ra nii ndächi ka tu ini na tiakuii va, ra nii ñu'ù káa, ra kä'mi ka ña na, ra ndia nii lo'o ka ka'ni küni na. \v 17 Saa chi ra kuu ndikachi lo'o ra ndichi ma'ñu tiayu ka'nu kuvi ra ki'in kuenda xi'in na; ra ta koo ndikachi vali saa ke koo na nuu ra, saa chi kundiaka ra na ku'un na xi'in ra nuu ndikaa tiakuii, rá ko'o na, ña kutiaku na iin ndisaa kii. Ra mii Ndioxi va kuvi ra ndaku'va tiakuii nuu na ña ^xáku na ―kachi ra xi'in yu. \c 8 \s *Ndaxí ra kuu ndikachi lo'o tuni ña uxa \p \v 1 Ra te *ndaxi ra kuu ndikachi lo'o kan tuni ña uxa, saa ra iin *kutaxin yaa va ndivi kaa ku'va iin sava hora. \v 2 Saa ra *xini yu ndita uxa na tatun nuu Ndioxi, ra *taxi ra uxa itun tu tivi na nda'a na. \v 3 Ra saa *xaa iin ra tatun Ndioxi, ra xikundichi ra nuu íin altar yii, ra ^ni'i ra iin kaa ña oro ña ^ichi'ma, ra *taxi Ndioxi kua'a ni ka xuxa va'a nda'a ra, ña chi'ma ra, ra na ndakuta'an ña xi'in tu'un ña ka'an na yii, na ku se'e Ndioxi. Ra saa *chindee ra ña ^ni'i ra nuu altar yii, ña oro, ña ^ndichi nuu íin tiayu ka'nu kan. \v 4 Ra i'ma xuxa va'a, ña ^kee nda'a ra tatun Ndioxi kan, ña ichi'ma ra, ra ^ndakita'an ña xi'in tu'un ña ka'an na yii xi'in Ndioxi, ra ^kuandaa ña suvi mii nuu ndu'u Ndioxi va. \v 5 Ra saa *sandakutu ra tatun Ndioxi kan kaa ña ichi'ma ra xi'in ñù'ù ña xixi nuu altar yii, ra *sako'ni ra ña nuu ña yuuvi yo'o, ra xa'a iin ka'ndi kuu ra iin nini'i kuu, ra iin xa'a koyo taxa, ra ndiee ka vi *nditaan. \s ^Tivi kumi na tatun Ndioxi itun tu nani trompeta \p \v 6 Ra saa xa'a ndakoo nduvi uxa saa na tatun Ndioxi, ña tivi na itun tu ni'i na. \v 7 Ra te *tivi ra tatun Ndioxi ra nuu kan itun tu ni'i ra, saa ra ndikun xa'a ^kuun ni nduu ñíin xi'in ñù'ù ña ndikavanuu ni̱i̱ xi'in, ra ndixixi ku'va iin ta'vi ñu'u yo'o\f + Ña ka'an ña “tercera parte” ra ku'va uni ke ndata'vi ña ña yuuvi yo'o, ra ndixixi iin ña'ñu, saa ra ^ndoo so uvi ña'ñu va.\f* xi'in itun kuii, xi'in takundi'i iku kuii. \v 8 Ra te *tivi tu ra tatun Ndioxi ra uvi kan itun tu ni'i ra, saa ra ku'va takaa iin iku chee ña xixi, saa kaa ña *ndakava, ra *ndikita ña ini tiañu'u, ra iin ña'ñu\f + Tu'un sa'an: “una tercera parte”.\f* kuvi tiañu'u ra nduu ni̱i̱ xa ña. \v 9 Ra ndixi'i tu ku'va iin sava kiti ri ñú'u ini tiañu'u, ra ndi'i tu xa'a iin sava itun tu xika nuu tiañu'u va. \v 10 Saa ra te *tivi ra tatun Ndioxi ra uni kan itun tu ni'i ra, ra saa *kee iin kimi chee ndivi *ndakava ri iin ña'ñu\f + Tu'un sa'an: “una tercera parte”.\f* nuu ña yuuvi nuu kana tiakuii, ta kuu nuu kana itia na'nu xi'in nuu kana tiakuii vali; ra iin ndichi ndichi ñù'ù sata ri ña ^xixi ri. \v 11 Ra ti Iva\f + Sundie'e: uva.\f* ke nani kimi kan, ra iin sava kuvi tiakuii ra *nduu iva xa ri, ra tiaa ni kua'a kuvi yuvi ndixi'i xa ra, ña nduu iva ra. \v 12 Ra saa *tivi ra tatun Ndioxi ra kumi kan itun tu ni'i ra, saa ra nini'i kue'e va iin ña'ñu\f + Tu'un sa'an: “una tercera parte”.\f* ñu'ù xi'in yoo, ra saa tu kimi va; ra saa tu kii nduvi xi'in ñuú va, ra nindayë'e ka iin sava ká'ñu xi'in ñuú. \v 13 Ra saa *xini yu ^ndachi iin ra tatun Ndioxi ^xika ra ma'ñu ndivi, ra ndiee ka vi ka'an ra ^kachi ra saa: \p ―Nda'vi ni ndo'o, Nda'vi ni ndo'o, Nda'vi ni ndo'o, na ndee nuu ñu'ú, te na tivi na tatun Ndioxi, na uni, na kumani ka tivi itun tu ni'i na ―^kachi ra. \c 9 \s ^Tivi ra tatun Ndioxi ra uun itun tu nii ra \p \v 1 Ra te *tivi ra tatun Ndioxi ra u'un kan itun tu nii ra, saa ra *xini yu *kee iin kimi ndivi ra *ndakava ri nuu ñu'u, ra *taxi Ndioxi yave ña ndakuña yu'u yavi chee ñà'a ña kunu ni nda'a ri. \v 2 Ra ta *ndakuña kimi kan yu'u yavi chee ñà'a ña kunu ni kan, ra saa *ndakoyo i'ma yavi kan, ra iin ta íin i'ma ña ^kee yavi xitun chee, saa íin ña *ndakoyo, ra iin *kuñaa nuu ñu'ù xa ña, ra saa tu ndivi va. \v 3 Ra tiañu i'ma kan *ndakoyo tika ri na'nu ni, ra iin *ndasi níí ri nuu ñu'ú, ra *ndaki'in ri ndiee ta ku'va iyoo tisu'ma. \v 4 Ra saa *xa'ndia Ndioxi chiñu nuu ri ña na sandï'i ri xa'a ndia ndia iku kuii ña iyoo nuu ñu'ú, xi'in itia kuii, xi'in itun kuii na'nu, chi takua yuvi na köo tuni Ndioxi yoso tiaan va kuvi na na sando'o ri. \v 5 Ra saa *taxi tu Ndioxi ndiayu nda'a ri ña na sando'o ri na yuvi, ra u'un níí yoo ke sando'o ri na; ndi su na kä'ni ri na. Ra iin ta ndo'o na ta kani tisu'ma na saa ke ndo'o na sa ri. \v 6 Ra kii ña kuu ña yo'o, ra kuni yuvi ña kuvi na, ndi su küvi na; ra nii na nduku ni va na ña kuvi na, ndi su kutiaku va na. Saa chi süvi kii kuvi na ke chi kunu tu mii va ña xa'ni ndii nuu na.\fig |07_OK.A.afraid.5.12.10 copy1 copy.tif|col|||.|REV 9.6\fig* \v 7 Ra tika kan, ra ta ku'va íin kuayu, ri xa̱ iyoo nduvi ku'un nuu kuachi, saa íin ri; ra ñu'u ri iin ña'a ra ta íin corona kàà ña oro, saa íin ña. Ra nuu ri, ra ta íin kuvi nuu yuvi, saa íin nuu ri. \v 8 Ra ixi xini ri, ra ta íin ixi xini na si'i, saa íin ña; ra nu'u ri, ra ta íin nu'u ndika'a saa íin ña. \v 9 Ra ña'a ña ndixi ri, ra ta íin kàà ña ndiee ni, saa íin ña; ra iin nini'i kuu nda'yu ndixin ri, iin takuu yu'u carro tu kañu'u kuayu ri kua'an nuu kuachi, saa kuu yu'u ña. \v 10 Ra su'ma ri, ra iyoo iñu̱ nuu ña, ra ta íin su'ma tisu'ma, saa íin ña; ra iyoo ndiee ña ña sando'o ña yuvi u'un níí yoo. \v 11 Ra ra kuu rey ra ^xa'ndia chiñu nuu tika kan kuvi ra tatun ra ndikaa yavi chee ña'a ña kunu ni kan. Ra Abadón ke nani ra tu'un hebreo, ra tu'un griego ke nani ra Apoleón. Ra tu'un yo'o kachi ña saa, Ra sandi'i xa'a yuvi. \v 12 Ña yo'o kuvi tundo'o ñà'a, ña nuu, ña xa ndiya'a, ra vaxi ka va inka uvi ña. \s Tivi ra tatun Ndioxi ra i̱ñu̱ itun tu nii ra \p \v 13 Ra te *tivi ra tatun Ndioxi ra iñu kan itun tu ni'i ra, saa ra *xini so'o yu tachi iin yuvi tiañu kumi saa ndiki altar, ña oro, ña ndichi nuu Ndioxi. \v 14 Ra ndika'an ña kachi ña saa xi'in ra tatun Ndioxi ra i̱ñu̱ kan: \p ―Ndaxí kumi saa na tatun, na nu'ni yu'u itia ka'nu rá nani Eufrates ―kachi tachi kan xi'in ra. \v 15 Saa ra *ndaxi ra kumi saa na tatun kan, ña ka'ni na iin tavi na ndee nuu ña yuuvi yoo, chi na tatun yoo kuvi na *xavaa Ndioxi ña xa na koo nduvi na hora yo'o, xi'in kii yo'o, xi'in yoo yo'o, xi'in kuiya yo'o. \v 16 Ra saa *xini so'o yu ña vaxi uvi ciento millón ndia soldado, ndia yoso kuayu ña ka'ni ndia na yuvi yo'o. \v 17 Ra su'va ke iin kuayu kan xi'in ndia yoso ri *xini yu: ^ni'nu ndia ña'a ña isa'vi ndia, ra saa tu kuayu kan va, ra iin kua'a ñù'ù ña, ra kuu tu ña iin mii ñù'ù kuii va, ra kuu tu ña iin mii ñù'ù kuaan va. Ra xini kuayu kan, ra ta iin xini ndika'a, saa íin ña; ra kee ñù'ù yu'u ri, xi'in i'ma, xi'in ñu'ú ka'ndi ña kuu ñu'ú kuaan. \v 18 Ra iin ta'vi na yuvi yo'o ndixi'i xi'in ñù'ù, xi'in i'ma, xi'in ñu'ú ka'ndi ña kee yu'u kuayu kan. \v 19 Saa chi ndiee kuayu kan, ña sando'o ri yuvi, ra iyoo ña chi yu'u ri, ra iyoo tu ña chi nu su'ma va ri; ra su'ma ri, ra iyoo xini ña, ra ta ku'va íin xini koo, saa íin ña, ra sando'o ni ri na yuuvi yo'o xi'in ña. \v 20 Ra yuvi na nindoo, na ndixï'i xi'in tundo'o yo'o, ra nii ndo'o ni va na, ndi su ndixïin na ña ndakoo na ña vä'a ña ^xa na, ra nii nindäkoo tu na ña kañu'u na ti ndiva'a, xi'in ña kuu na'na, ña kuu oro, xi'in ña kuu plata, xi'in ña kuu kàà, xi'in ña kuu yuu, xi'in ña kuu itun, ña'a ña iyoo tinuu ra xïni ña, ra nii xïni tu so'o va ña, ra nii küvi tu kaka va ña. \v 21 Ra nii nindandïko tu ini na ña ^xa'ni na yuvi, xi'in ña ^xa tasi na, ña xa tu'va na, xi'in ña ^xika na ña yuuvi ña iyoo ni tani na, xi'in ña xakui'na na. \c 10 \s Ra tatun Ndioxi ra ^ni'i iin tutu lo'o ña ituvi \p \v 1 Ra saa *xini yu inka tuku ra tatun Ndioxi, ra ndaku ni, ra *kee ra ndivi vaxi nuu ra, ra iin ndixi níí ra viko, ra íin iin chilanki xini ra, ra iin ta ku'va ye'e ñu'ù saa ye'e nuu ra; ra xa'a ra, ra iin ta xa ñù'ù te iin ndukuiin ndukuiin ña, ña xixi ña, saa íin xa'a ra. \v 2 Ra ^ni'i ra iin tutu lo'o ra nuña nuu ña, ra te xiku ndichi ra, ra xani ra xa'a kua'a ra nuu tiañu'u, ra xa'a ichin ra xani ra nuu ñu'ú. \v 3 Ra ndiee ka vi ninda'yu ra, iin ta ku'va nda'yu iin ndika'a te ndukue'e ri, saa kuu ninda'yu ra. Ra te ndi'i ninda'yu ra, saa tiaku ndika'an uxa tachi ña ndasun ní ka'an, ta ku'va kuu te nda'yu savi. \v 4 Ra te ndi'i ndika'an uxa saa tachi ña ndasun ni ka'an kan, ra saa *kuni yu tiaa yu ña ndika'an ña, ra saa tu'va xini so'o yu iin tachi chi ndivi, ra ndika'an ña xi'in yu kachi ña saa: \p ―Taxi va'a tu'un ña ndika'an uxa saa tachi, ña ndiee ni ndika'an yo'o, ra tiäa kun ña ―kachi ña xi'in yu. \fig |ch.10.Angel.book.b.jpg|col|||.|REV 10.4\fig* \p \v 5 Ra ra tatun Ndioxi ra *xini yu *xani ndichi iin xa'a nuu tiañu'u kan, xi'in nuu ñu'u, ra *ndo̱ni'i ra nda'a kua'a ra chi ndivi. \v 6 Ra *china'á ra Ndioxi ra tiaku iin ndisaa kii, iin ndisaa tiempo, Ndioxi ra *xava'a ndivi xi'in ña'a ña iyoo nuu ña, ra *xava'a ñu'ú xi'in takundi'i ña'a ña iyoo nuu ña, ra *xava'a tiañu'u xi'in takundi'i ña'a ña iyoo ini ra, ra ndika'an ra kachi ra saa: \p ―Köo ka kii ña kundiatu Ndioxi ña saxinu ra ña ndika'an ra, \v 7 chi te na xa'a ra tatun Ndioxi ra uxa kan, ña tivi ra, itun tu tivi ra, saa ra ndikun saxinu va Ndioxi nuu chiñu ra, ña iyoo se̱'è, ta ku'va *kachi ra xi'in na ndika'an tu'un ra, na ndixika chiñu nuu ra xina'a ―kachi ra tatun Ndioxi kan. \p \v 8 Saa ndika'an tuku tachi, ña xa ndika'an xini so'o yu te yachi xi'in yu, ña *kee chi ndivi, ra kachi ña saa: \p ―Kua'an ki'in tutu lo'o, ña nuña, ña ^ni'i ra tatun Ndioxi ra ndichi nuu tiañu'u xi'in nuu ñu'ú kaa ―kachi ña xi'in yu. \v 9 Ra saa ndixa'an yu ndika'an yu xi'in ra tatun Ndioxi kan, ña na taxi ra tutu lo'o kan nda'a yu, ra saa *taxi ndixa va ra ña, ra ndika'an ra xi'in yu kachi ra saa: \p ―Ki'in ña ra kaxi kun ña, ra iin ta vixi ñuñu saa kuu vixi yu'u kun xi'in ña, ndi su chi ini kun ra ña kuu iva va kuvi ña xi'in ña ―kachi ra xi'in yu. \p \v 10 Ra saa *ki'in yu tutu lo'o kan nda'a ra tatun Ndioxi kan, ra *xaxi yu ña, ra vixi ka vi *kuu yu'u yu xi'in ña, iin ta ku'va vixi ñuñu iin saa vixi ña, ndi su te nduxinu ña tixi yu, ra iin *kuu iva tixi yu xi'in ña. \v 11 Ra saa ndika'an tuku ra xi'in yu kachi ra saa: \p ―Xiniñu'u na ndatu'un tuku va kun xa'a ña sa Ndioxi xi'in takundi'i yuvi, xi'in na ka'an ndia ndia ka nuu tu'un, xi'in na kuna'nu, xi'in takundi'i na ndee ñuu na'nu ―kachi ra xi'in yu. \c 11 \s Uvi tiaa ndia ^ndakuiin xa'a chiñu ña ^xa Ndioxi \p \v 1 Ra saa *taxi iin na iin ndo̱o̱ ñu'u ndaa yu, ra ta kaa iin itun tu ki'in ku'va na ña'a, saa kaa nu, ra ndika'an na xi'in yu kachi na saa: \p ―Kua'an ra ki'in kun ku'va veñu'u Ndioxi, xi'in nuu altar yii, ra ka'vi kun yuvi na ñú'u ndasaka'nu Ndioxi ini veñu'u ñaa. \v 2 Ra na ndoo va chi nuu ke'e veñu'u ñaa, chi xa nda'a na yuvi, na xïni Ndioxi va nindoo ña, ña sayakua na ña uvi xiko uvi yoo. Ña kan ke chü'un ku'va ka kun ña. \v 3 Ra ti'ví yu uvi tiaa ndia ndakuiin xa'a chiñu yu, ra ka'an ndoso ndia tu'un yu iin mil uvi ciento uni xiko kii, ra kundixi ndia tikoto ña tumí, ña kue'e ní, xa'a ña kuni yu ña na ndiko ini na yuvi xa'a kuachi ña xá na. \v 4 Ra uvi saa ndia yo'o kuvi uvi saa itun kuii, tu va'a, tu nani olivo, ra kuu tu ndia uvi saa kàà ña ndita ñù'ù nuu, ña tuun nuu Ndioxi ra ka'nu ra xava'a ñu'ú va. \v 5 Ra tu ndia na kuni sa ña u'vi xi'in ndia, saa ra kee ñu'ù yu'u ndia ña ka'mi ña na; ra su'va ke kuvi̱ takundi'i va na kuni sandi'i xa'a ndia. \v 6 Ra ndia yo'o, ra iyoo ndiee ndia ña ndasi ndia ndivi, ra küun ka savi kii ña kaka ndia ka'an ndoso ndia tu'un yu, ra iyoo tu ndiee ndia ña ndasa ndia tiakuii ni̱i̱ va, ra sando'o ndia na yuuvi, xi'in ndia ndia ka nuu tundo'o ñà'a ndixaá ka mii ichi kuni va ndia. \v 7 Ra te xa na sandi'i ndia ña ka'an ndoso ndia tu'un yu, ra saa kanata iin kiti ñà'a yu'u yavi chee ñà'a ña kunu ni kan, ra kanita'an ri xi'in ndia, ra kuchuun va ri ña ka'ni ri ndia. \v 8 Ra kundee iki kuñu ndia ya'ya ka'nu, ña ndikaa ma'ñu ñuu chee ka'nu kan, nuu *takaa na Iva yo Jesucristo nda'a cruz; ñuu ña ^ka'an na kuu “Sodoma” a “Egipto” va tu. \v 9 Ra uni kii sava ke kundee iki kuñu ndia, ra kuni takundi'i yuvi na ndee inii kuvi ñuu ña, xi'in ndia ndia ka nuu yuvi, xi'in na ^ka'an ndia ndia ka tu'un, xi'in na ndee inii kuvi ñuu na'nu, ra ndüxin na ndia. \v 10 Ra takundi'i yuvi na ndee nuu ñu'ú, ra tiaa ni kusii ini na ña kuvi ndia, ra xa'a na kakin na viko ña kusii ní ini na, ra xa'a na sani'i na ña'a ta'an na, saa chi uvi saa ndia ndika'an ndoso tu'un Ndioxi, ra tiaa ni *sando'o ndia na ndee nuu ñu'ú tuvi na. \v 11 Ndi su te na xinu uni kii sava, saa ra sandatiaku va Ndioxi ndia, ra ndakoo tuku va ndia, ra takundi'i yuvi na kuni, ra tiaa ni yu'vi na. \p \v 12 Ra saa ndiee ka vi tiaku ka'an iin tachi, chi ndivi xi'in ndia, kachi ña saa: \p ―¡Na ndaa ndo chi yo'o! ―kachi ña. \fig |10_OK..two witnesses.tif|col||| |REV 11.12\fig* \p Ra saa nandaa ndia chi ndivi xi'in viko, ra kuni takundi'i va na sàa̱ ini xini ña'a. \v 13 Ra mii hora kan, ra ndiee ka vi taan, ra xi'in ña ndiee ni taan kan ra ndi'i va xa'a iin ta'vi lo'o ñuu na, ra kuvi uxa mil yuvi. Ra na ndoo, küvi, ra yu'vi ka vi na, ra xa'a na ndasaka'nu na Ndioxi, ra ndu'u ndivi. \p \v 14 Yo'o ke na kundaa ini ndo, chi ña yo'o kuvi tundo'o ña uvi ña kuu, ra xa kuyachin tuku va tundo'o ña uni vaxi ña ―*kachi na xi'in yu. \s ^Tivi ra tatun Ndioxi ra uxa itun tu nii ra \p \v 15 Ra te *tivi ra tatun Ndioxi ra uxa kan itun tu ni'i ra, saa ra iin nini'i tiaku ka'an na chi ndivi, ra kachi na saa: \q Inii saa nuu ^xa'ndia na yuuvi chiñu, \q ra xa kuenda Iva yo Ndioxi va *nduu ña xi'in Jesucristo, \q ra ka'ndia ra chiñu nuu inii saa ña yuuvi iin ndisaa kii, \q iin ndisaa tiempo, ndia ndikaa ndiku'un, \m ^kachi na. \p \v 16 Ra ndia xikua'a ndia oko kumi, ndia ndee tiayu tu ndita yachin nuu ndu'u Ndioxi, ra *ndakusiti ndia, ra ndiakua *nditiandiaa nuu ndia ndia nuu ñu'ú, ra ^ndasaka'nu ka vi ndia Ndioxi, \v 17 kachi ndia saa: \q Ndataxi ni ndi tixa'vi nda'a kun, Tata Ndioxi, \q ra kuu mii takundi'i ndiee, \q chi yo'o kuvi ra iyoo vichin, \q ra yo'o kuvi tu ra xa iyoo te yachi va, \q ra yo'o kuvi tu ra kixi kii ña vaxi va,\f + Tu'un ña ka'an “ra yo'o kuvi tu ra kixi kii ña vaxi va”, ra sava tutu ña ndatiaa na ndatiaa tu'un Ndioxi, ra växi tu'un yo'o nuu ña.\f* \q ra kuu mii kun ndiee, \q ña ka'ndia kun chiñu nuu inii saa ña yuuvi. \q \v 18 Ra na ndee nuu inii saa ña yuuvi, ra sáa̱ ni ini na xini na yo'o, \q ndi vichin ke ndixaa kii ña ndukue'e kun xi'in va na. \q Ra sandaku kun kuachi xi'in takundi'i na ndixi'i, \q ra taxi kun ña va'a nda'a na ndika'an ndoso tu'un kun, \q xi'in na yii na ndikun yo'o, \q xi'in na xato'o kivi kun, \q xi'in na kuu mii chiñu na'nu, \q xi'in na nda'vi na ndikun; \q ra sandi'i kun xa'a na ^sandi'i xa'a ña yuuvi, \m ^kachi ndia. \p \v 19 Ra saa *ndanuña veñu'u Ndioxi ña ndichi ndivi, ra ini veñu'u kan tuvi íin xatun yii nuu ñú'u tutu yii ña kuu ndiayu Ndioxi ña kindoo ra xi'in na. Ra saa *xa'a koyo taxa, ra iin nini'i kuu, ra iin ka'ndi kuu kani savi, ra ndiee ka vi *nditaan, ra *ku̱u̱n ní tu nduu ñí'i va. \c 12 \s Iin ko̱o̱ ñà'a ra ^taxí ri iin ña si'i \p \v 1 Ra saa *xini yu ^kuu iin ña chee ni nuu ndivi, ra su'va ke iyoo ña: Iin ña si'i ra ndixi ña ñu'ù, ra ndikaa yoo tixi xa'a ña, ra iin xinu nduu uxi uvi kimi xini ña, ra ndaña'a ri ña kuu ri iin corona. \v 2 Ra ña ñú'ú se'e va kuvi ña, ra ndiee ka vi ^nda'yu ña, ña *xa'a xa'ndia ña ini ña, saa chi ña xa ^kuni kaku va kuvi se'e ña. \v 3 Ra inka tuku va ña chee ni *xini yu ^kuu nuu ndivi, ra su'va ke iyoo ña: Iin ko̱o̱ ñà'a chee kuvi ri kanata, ra ri kua'a kuvi ri, ra uxa kuvi xini ri, ra iin iin corona ñu'u ña, ra iyoo tu uxi ndiki va ri. \v 4 Ra xi'in su'ma ri *kañu'u ri iin ti'vi lo'o kimi, ri ndee nuu ndivi, ra *sakoyo ri ri ndia nuu ñu'ú. Ra saa xikundichi ri nuu ña si'i ña xa ^numi kaku se'e kan, ña ^ndiatu ri kaxi ri se'e ña te na kaku su'va ña.\fig |11_OK.REV.12..5.15.10 copy.tif|col|||.|REV 12.4\fig* \v 5 Ra saa *kaku se'e ña'a kan, ra tiaa lo'o kuvi ra *kaku, ra ra kan kuvi ra kuu ra kuchee ka'ndia chiñu nuu inii saa ña yuuvi, ra ndaku ni ka'ndia ra chiñu xi'in iin itun kàà tu kuni'i ra. Ra saa *ndaki'in va na ra lo'o se'e ña'a kan nda'a ña ra kua'an ra chi ndivi nuu íin tiayu ka'nu tu ndu'u Ndioxi xa'ndia ra chiñu. \v 6 Ra saa *xinu ña'a kan kua'an ña iin iku yuu nuu tise'e ña, nuu xa xanduvi Ndioxi koo ña, ra ikan ke kondiaa na ña iin mil uvi ciento uni xiko kii. \s ^Kanita'an ra tatun Ndioxi ra nani Miguel xi'in ko̱o̱ ña'a chee \p \v 7 Ra te ndi'i *kuu ña yo'o, saa ndixiyo iin kuachi chee chi ndivi: Ra ra tatun Ndioxi ra nani Miguel xi'in na tatun Ndioxi na ^ita'an xi'in ra, ra ^kanita'an na xi'in koo ñà'a chee kan, xi'in na tatun ri, na ^ita'an xi'in ri. \v 8 Ra ko̱o̱ ñà'a kan xi'in na ^ita'an xi'in ri, ra ndiküchuun ri chi ndi'i va xa'a ri, ra ninï'i ka ri nuu koo ri ndivi xi'in na ^ita'an xi'in ri. \v 9 Ra su'va ke *ndo'o ko̱o̱ ñà'a, ri kuu ko̱o̱ yata ni, ri kuu timia'an, ri ^sanda'vi inii saa ña yuuvi, chi *sakutia'a ra tatun Ndioxi kan ri nuu ndivi ra *sako'ni ra ri ndia nuu ñu'ú, ra ndia na tatun ñà'a na ita'an xi'in ri kuvi na *ndikoyo xi'in ri. \v 10 Ra saa *xini so'o yu ña ndiee kavi ndika'an iin tachi chi ndivi kachi ña saa: \p ―Vichin ke ndixaa kii ña ^sakaku Iva yo Ndioxi na ñuu ra, ra ^ndaña'a ra ndiee ra ña kuu ra Rey ra ka'nu, ra ^xa'ndia tu Jesús, ra ndikaxin va ra chiñu nuu takundi'i na yuuvi. Saa chi vichin ra xa *ndakava va ri ña'a ri ixiko ta'an xi'in na ñani yo nuu Ndioxi ñuu ka'ñu. \v 11 Ndi su na ñani yo, ra xa *xakanaa va na nuu ko̱o̱ ñà'a kan, xi'in ni̱i̱ Jesucristo ra kuu ndikachi lo'o, ra *xakanaa ni tu na xi'in ña ndika'an na ña ^ndikun na Jesús va; saa chi ndiyü'vi na ña kuvi na, chin *ndataxi va na mii na ña ndixi'i na. \v 12 ¡Ña kan ke na kusii ni ini ndivi, ra saa tu ndo'o na ndee ndivi va! ¡Ra ndo'o, na ndee nuu ñu'ú, xi'in nuu tiañu'u, ra nda'vi ni ndo! Saa chi timia'a ri ^ndakava nuu ñu'ú nuu ndee ndo ñáa̱, ra sáa̱ ni ini ri, saa chi ^kundaa ini ri ña salo'o ni va kii iyoo ri ―*kachi tachi kan xi'in yu. \v 13 Ra te *ndakava ko̱o̱ ñà'a kan nuu ñu'u, saa ra *xa'a ri taxí ri ña'á, ña kaku tiaa lo'o se'e kan. \v 14 Ndi su ña'á kan, ra *ta̱xi va Ndioxi uvi ndixin ña na'nu ni nda'a ña, ra ta íin ndixin tasu saa íin ña, ña va'a na ndachi ña ku'un ña iku yuu, ña koo xika ña nuu koo ñà'a kan, ra ikan ke sakuxi Ndioxi ña'á kan, uni kuiya sava. \v 15 Saa ra ko̱o̱ ñà'a kan, ra chi yu'u ri tava ri iin itia chee ka'nú, ña na tani ña'a kan, ra ndi'i xa'a ña kuni ri. \v 16 Ndi su *chindiee ta'an va ñu'ú xi'in ñà'a kan, saa chi *ndakuña ña yu'u ña, ra iin *xi'i yaa va ña itia chee, ra kee yu'u ko̱o̱ ñà'a kan. \v 17 Saa ra tiaa ni *ndisaa ko̱o̱ ñà'a kan, xi'in ña'a kan, ra saa ndaki'in ri kua'an ri ña kanita'an ri xi'in takundi'i na kúú ndise'e ña, na ^kandixa chiñu ña xa'ndia Ndioxi, xi'in na ^ndikun tu'un Jesús. \c 13 \s Kiti ñà'a ri ^kanata nuu tiañu'u \p \v 1 Ra saa xikundichi yu nuu yuti yu'u tiañu'u kan, ra *xini yu kanata iin kiti chee ñà'a nuu tiañu'u kan, ra iyoo uxa xini ri, ra uxi ku ndiki ri, ra iin iin corona ñu'u uxi saa ndiki kan; ra ^yoso tu'un ña ^kaña'a xi'in Ndioxi ta iin iin xini ri. \v 2 Ra kiti ña'a ri *xini yu kan, ra takaa kuvi iin kuiin saa kaa ri, ra xa'a ri, ra ta íin kuvi xa'a kiti ri nani oso saa íin ña, ra yu'u ri, ra ta kaa kuvi yu'u ndika'a saa kaa ña, ra *taxi ko̱o̱ ñà'a ri kuu timia'an kan ndiee nda'a ri, ra *taxi tu ri tiayu nuu ndu'u ri xa'ndia ri chiñu va nda'a ri, ra *taxi tu ri ndiayu ña kuu mii va ri nda'a ri. \v 3 Ra saa *xini yu iin xini ri, ra tiaa ní i̱yo̱ kaa ña, ña takue'e ña, chi ñä'a ka ña, ña nduva'a ña, ndi su *nduva'a va ña. Ra tiaa ni *ndakanda ini takundi'i yuvi na ndee nuu ñu'ú, ra saa *ndakundikun takundi'i va na kiti chee ña'a kan. \v 4 Ra ^ndasaka'nu ní na ko̱o̱ ñà'a kan, chi *taxi ri ndiayu nda'a kiti ña'a ri *kanata nuu tiañu'u kan, ra ^ndasaka'nu ni tu na kiti chee ña'a kan va, ra ndika'an na *kachi na saa: \p ―¿Yoo vi kuvi na kuchuun sa ña ^xa kiti chee ña'a yo'o, ra yoo vi kuvi na ^kuchuun tu kata'an xi'in ri? ―*kachi na. \p \v 5 Ra *ndaki'in tu ri ndiayu ña kaña'a ri xa'a Ndioxi, ra ka'an tu ri ña kuu ri ndioxi va, ra *ndaki'in ri ndiayu ña ka'ndia ri chiñu, uvi xiko uvi yoo. \v 6 Ra saa *xa'a ri kaña'a ri xa'a Ndioxi, xi'in xa'a nuu iyoo ra, ra saa tu xa'a na ndee ndivi va. \v 7 Ra *ndaki'in tu ri ndiayu ña kanita'an ri xi'in na yii na kuu ñuu Ndioxi, ra ndiakua ña kuchuun ri xi'in na kuvi ña, ra *ndaki'in tu ri ndiayu ña ka'ndia ri chiñu nuu takundi'i va nuu na yuvi, xi'in nuu takundi'i ñuu, xi'in nuu na ka'an ndia ndia ka nuu tu'un, xi'in nuu takundi'i ñuu na'nu ña iyoo nuu ña yuuvi. \v 8 Ra *ndasaka'nu takundi'i va na ndee nuu ñu'ú kiti ña'a kan; ra na *ndasaka'nu kiti ñà'a kan kuvi yuvi na ndikä'yu kivi nuu tutu, ña ndika'yu ta sakan chituni Ndioxi ña yuuvi; ña ka'an ña kutiaku na xi'in Ndioxi, ña kuu kuenda ra kuu ndikachi lo'o, ra ndisoko na. \v 9 Ra na ^xini so'o, ra na kuni ka so'o va na. \v 10 Chi na *ndikaxin Ndioxi ku'un ve'e kaa, ra ve'e kaa ke xiniñu'u ku'un va na; ra na *ndikaxin Ndioxi kuvi xi'in ichi, ra xi'in ichi ke xiniñu'u kuvi va na. Ra yo'o ke ^ndaña'a na mii na ña kuu na na ñuu Ndioxi, ra ndinuni ni tu kandixa va na ra. \s Kiti ña'a ri ^kanata nuu ñu'ú \p \v 11 Ra te ndi'i, saa *xini yu kanata inka tuku kiti chee ña'a nuu ñu'ú. Ra iyoo uvi ndiki ri, ra takaa ndiki ndikachi lo'o saa kaa ña, ndi su iin ta ka'an ko̱o̱ ñà'a kan, ra iin saa ka'an tu ri yo'o va. \v 12 Ra iin ta iyoo ndiee kiti chee ñà'a, ri inuu *kanata nuu tiañu'u kan, ke iyoo tu ndiee ri yo'o va, ra ^xachiñu tu ri nuu va ri, ra ^xa'ndia ri chiñu nuu takundi'i yuvi na ndee nuu ñu'ú, ña na ndasaka'nu na kiti chee ñà'a ri inuu kanata kan, ri ñà'a takue'e xi̱ni̱ ra *nduva'a va ña. \v 13 Ra tiaa ni kua'a ña i̱yo̱ ^xa ri, saa chi ^kee ñù'ù chi ndivi, ra ^koyo ña nuu ñu'ú, ra ^xíní takundi'i yuvi ña ^xa ri. \v 14 Ra *sanda'vi ri takundi'i yuvi na ndee nuu ñu'ú, xi'in ndiee ña taxi kiti chee ñà'a kan nda'a ri ña iyo ni xa ri, ra *xa'ndia ri chiñu nuu na ndee nuu ñu'ú, ña na sava'a na iin na'na kiti chee ñà'a, ri nditia'ndia xini xi'in ichi, ndi su ndixï'i ri. \v 15 Ra kiti ña'a ri uvi, ri *kanata nuu ñu'ú, ra *ndaki'in ri ndiayu ña sandaka'an ri na'na kiti chee ña'a ri inuu kanata nuu tiañu'u, ña va'a na ndaka'an ña, ra ka'ni ña takundi'i yuvi na xïin kañu'u ña. \v 16 Ra *xa'ndia ri chiñu nuu takundi'i yuvi, na vali xi'in na na'nu, na kuika, xi'in na nda'vi, na xika ndika, xi'in na xachiñu nda'vi nuu yuvi ndi su köo ya'vi na, ña na ñani tuni chi nda'a kua'a na, a tiaan va tu na. \v 17 Ra ndia nii na küvi sata, ra nii küvi tu xiko va na, tu köo tuni ri, a kivi ri, a numero ña kúú kivi ri, ndu'u nda'a kua'a na, a tiaan va tu na. \v 18 Ra yo'o ke xiniñu'u ní va ña xini tuni nuu yuvi, ra na iyoo ña xini tuni ra na nanduku na ni ke kuni kachi numero kiti chee ña'a kan, chi numero iin yuvi va kuvi ña, ra iñu ciento uni xiko iñu kuvi ña. \c 14 \s Na iin ciento uvi xiko kumi mil ra xita na iin yaa xaa nuu Ndioxi \p \v 1 Ra te ndi'i, saa *xini yu ndichi ra kuu ndikachi lo'o xini iku chee ña nani Sión, ra ndita iin ciento uvi xiko kumi mil yuvi xi'in ra, ra ndu'u kivi ra xi'in kivi Iva ra tiaan na. \v 2 Ra saa *xini so'o yu iin tachi chi ndivi, ra iin nini'i kuu iin ta kuu yu'u iin itia chee iin saa kuu, a iin ta kuu tu ta ndiee ni kani savi iin saa kuu, ra tachi ña *xini so'o yu kan, ra ta kuu ta ^saka'a kua'a ni yuvi arpa, saa kuu. \v 3 Ra ^xita na iin yaa yii, ña xaa nuu Ndioxi, ra ndu'u tiayu ka'nu kan nuu ndita kumi saa ña tiaku kan xi'in oko kumi saa ndia xikua'a kan, ra ndia nii na kuchüun kutu'va kata yaa yii kan, chi takua na iin ciento uvi xiko kumi mil, na ndikaku, na*kee tiañu na yuvi kuachi na ndee nuu ñu'u va kuvi na va'a xita ña. \v 4 Ra na yo'o, ra na ndixayäkua mii xi'in na si'i kuvi na; ra ^ndikun na sata ndikachi lo'o xika na ndia ndia ka mii nuu kua'an va ri. Ra xa'a na yo'o ke *cha'vi ndikachi lo'o yo'o mii ri, ña kan ke va'a nduu na ta ku'va iyoo kui'i nuu ña ^soko na nuu Ndioxi xi'in nuu Jesucristo ra kuu ndikachi lo'o. \v 5 Ra ndia nii tu'un ndixavä'a ini na ndatu'un na, ra ndia nii lo'o tu yakua na köo nuu Ndioxi va. \s ^Ka'an ndoso uni ndia tatun Ndioxi \p \v 6 Ra saa *xini yu inka tuku ra tatun Ndioxi, ra ^ndachi ra ^xika ra nuu ndivi, ra ^ni'i ra tu'un Ndioxi ña kuëe ndi'i xa'a. Ra ka'an ndoso ra ña nuu takundi'i yuvi na ndee nuu ñu'ú: na ndee ñuu na'nu, xi'in nuu takundi'i yuvi, xi'in nuu na ka'an ndia ndia ka nuu tu'un, xi'in nuu na ndee takundi'i ñuu. \v 7 Ra ndiee ka vi ^ka'an ra kachi ra saa: \p ―Yu'vi ini ndo kuni ndo Ndioxi ra ndasaka'nu ndo kivi ra, chi vichin ke xa ndixaa kii ña sandaku ra kuachi xi'in na yuuvi, ra na ndasaka'nu ndo ra, chi ra yo'o kuvi ra xava'a ndivi, xi'in ñu'ú, xi'in tiañu'u, xi'in nuu kana tiakuii ―^kachi ra tatun kan. \p \v 8 Ra saa ^ndíku̱n inka tuku ra tatun Ndioxi, ra uvi, ra ^ka'an ra kachi saa: \p ―Xa *ndakava va ñuu chee ka'nu Babilonia, ra xa ndi'i va xa'a ña, saa chi ña kan kuvi ña *sanda'vi takundi'i ñuu na'nu ña na kundikun ña inka ndioxi ña kuu yuu xi'in itun ―^kachi ra. \v 9 Ra saa ^ndíku̱n inka tuku ra tatun Ndioxi ra uni, ra ndiee kavi ka'an ra kachi ra saa: \p ―Tu ndia iin na, na kañu'u kiti chee ñà'a ri *kanata nuu tiañu'u, xi'in na'na ri, ra taxi na ñani tuni ri nda'a na, a tiaan na, \v 10 saa ra ni'i tu na kan va tundo'o ka'nu ña taxi Ndioxi, saa chi sa̱a̱ ni ra xi'in na, ra sando'o ra na xi'in ñù'ù ña ndikavanuu ñu'ú ka'ndi xi'in, ra kuni takundi'i na tatun Ndioxi xi'in ra kuu ndikachi lo'o tundo'o ña ndo'o na. \v 11 Ra i'ma ña ^kana nuu ndo'ni na, ra iin ndisaa kii, iin ndisaa tiempo ke kana va ña, ra nii ñuu nii ka'ñu ndakindiëe vi na xa'a ña *kañu'u na kiti chee ñà'a kan, xi'in na'na ri, xi'in xa'a ña ndiñani tuni ri na. \v 12 ¡Ra xa'a ña kan ke ndaku ni na koo ini na yii, na ^kandixa ndiayu Ndioxi, ra ^ndikun na Jesús, ña va'a na ndö'o na ta'an tundo'o ña'a yo'o! ―*kachi ra tatun Ndioxi kan. \p \v 13 Ra saa *xini so'o yu ndika'an iin tachi xi'in yu chi ndivi kachi ña saa: \p ―Tiaa ña ka'an yu xi'in kun yo'o: “Chi vichin, ra iin saa ndia kii ña vaxi, ra tiaa ni va'a kee yuvi na kuvi xa'a ña ndikun na Jesucristo”, ―kachi ña. \p Ra saa ndika'an ka Tachi Yii *kachi ña saa: \p ―Saa iyoo va ña, chi vichin ke ndakindiee na, ra sachïñu ka na, ra ndaki'in va na ya'vi na ndivi xa'a chiñu ña *xa na nuu Ndioxi ―*kachi ña. \s Sayukun Ndioxi kuachi xi'in na yuuvi kii na ndi'i \p \v 14 Te ndi'i, ra saa *ndakuto'ni yu, ra *xini yu iin viko yaa, ra nuu viko yaa kan ndu'u iin tiaa, ra takaa kuvi se'e iin tiaa va kaa ra, ra ñú'u ra iin corona ña oro, ra ni'i ra iin ichi ndiakua ña ndiko ni yu'u. \v 15 Saa *kanata inka tuku ra tatun Ndioxi ini veñu'u, ra ndiee ka vi ndika'an ra xi'in ra ndu'u nuu viko yaa kan kachi ra saa: \p ―Xa va'a va, na xa'a kun sakee kun xi'in ichi ndiakua kun, chi xa ndixaa va tiempo ña ndakaya ña'a tata ña iyoo nuu ñu'ú, saa chi xa ndixinu va ña ―*kachi ra. \fig |12_OK. .Jesus.cloud.sickle.11 copy.tif|col|||.|REV 14.15\fig* \p \v 16 Ra saa *saya'a ra ndu'u nuu viko yaa kan, ichi ndiakua ña ^ni'i ra nuu ñu'u, ra *ndakaya ndi'i va ra ña'a tata ña iyoo nuu ñu'u. \v 17 Ra saa *kanata inka tuku ra tatun Ndioxi ini veñu'u ña ndichi ndivi, ra ^ni'i tu ra kan va iin ichi ndiakua ña ndi̱kó ni yu'u. \v 18 Saa *kanata inka tuku ra tatun Ndioxi nuu altar yii, rá ra kan kuvi ra iyoo ndiayu nda'a xa'a ñù'ù ña xíxi̱, ra ndiee kavi ndika'an ra xi'in ra ^ni'i ichi ndiakua ña ndiko ni yu'u kan kachi ra saa: \p ―Xa va'a xa'a kun ña ka'ndia kun uva ri iyoo nuu ñu'ú, chi xa ndichichi ni va ri ―kachi ra. \p \v 19 Ra saa *saya'a ra tatun Ndioxi kan, ichi ndiakua ña ni'i ra nuu ñu'u, ra xa'ndia ra ta ndoko, ta ndoko uva kan, ra saa *taan ra ri ini ña'a chee nuu kuañu na ri, ña ku'ni na ri, ra ña yo'o ke ndaña'a, ña sáa̱ ní ini Ndioxi. \v 20 Ra saa *ndiku'ni uva ini ña'a nuu xa ku'ni na ri, ña íin yachin nuu ñuu ka'nu, nuu iyoo te'e uva kan, ra ini ña'a nuu ku'ni na uva kan ndakoyo ni̱i̱. Ra tiaa ni sukun *ndaa ña chi ku'va ndia nuu ndikaa kàà ña tiin yu'u iin kuayu ke xindokoo\f + Sundie'e: xinikoo.\f* ña; ra uni ciento kilometro ke ndakaa ni̱i̱ kan ndixa'an ña. \c 15 \s Uxa ndia tatun Ndioxi xiin uxa nuu tundoo \p \v 1 Ra saa *xini yu inka tuku ña iyo ni kuu nuu ndivi, ra uxa kuvi ndia tatun Ndioxi xini yu ndita, ra ni'i ndia uxa nuu tundo'o ña kixi; ra yo'o ke ^xinu nuu ña ndukue'e ni ini Ndioxi xini ra na yuuvi.\fig |13_OK.THISONE.harpers.7.19.10.tif|col|||.|REV 15.1\fig* \v 2 Ra saa *xini tu yu iin ña'a ña ye'e ni, ra ta kaa kuvi tiañu'u ra ndikavanuu ñù'ù xi'in, saa kaa ña; ra yachi kan ndita na ^ni'i arpa tun taxi Ndioxi, ra na yo'o kuvi na kuchuun xakanaa nuu kiti chee ña'a xi'in na'na ri, ra nii tuni ri ndiñäni nda'a na, a tiaan na. \v 3 Ra ^xita na yaa xaa ña *xita ra Moisés ra *xachiñu nuu Ndioxi, ña ndasaka'nu na ra kuu ndikachi lo'o, ra kachi na saa xita na: \q Kua'a ni ña nduvi, \q xi'in ña ndichi *xava'a kun Tata Ndioxi, \q ra kuu mii takundi'i ndiee, \q ra chiñu ña xa kun, \q ra ña ndaa ni va kuvi ña, \q ra ndaku ni iyoo ña, \q ra yo'o kuvi rey ra xa'ndia chiñu nuu takundi'i na yii. \q \v 4 Ra takundi'i yuvi ra ^xato'o va na yo'o, Tata Ndioxi, \q ra ^ndasaka'nu na yo'o, \q saa chi indaa yo'o va kuvi ra yii. \q Ra takundi'i na kee ñuu na'nu, \q ra nuu yo'o ke kixi va na ña ndasaka'nu na yo'o, \q saa chi ^xini na ña kuu kun ra nda̱kú \m ^kachi na ^xita na. \p \v 5 Ra ta *ndi'i kuu ña yo'o, ra saa *ndakuto'ni yu, ra *xini yu ndanuña veñu'u yii ña ndichi ndivi nuu ndikaa tutu yii ña kuu ndiayu ña kindoo Ndioxi xi'in na. \v 6 Ra ini veñu'u kan *kee uxa ndia tatun Ndioxi, ra ^ni'i ndia uxa nuu tundo'o ñà'a. Ra ^ndixi ndia tikoto yaa ña taxa, ra isa'vi ndika ndia xi'in ñi̱i̱ ña oro. \v 7 Ra saa *taxi iin ña kumi ña tiaku, ña ndee nuu Ndioxi, iin iin copa ña oro nda'a uxa saa ndia tatun Ndioxi kan, ra iin chitu ndaa ña xi'in tundo'o ña taxi Ndioxi, ra tiaku iin ndisaa kii, iin ndisaa tiempo. \v 8 Ra iin *chitu ndaa ini veñu'u kan xi'in i'ma, xa'a ña ka'nu ni Ndioxi, xi'in xa'a ndiee ra. Ra ndia nii yuvi ndiküvi ki'vi ini veñu'u kan, chi täan kuu uxa saa tundo'o ña ni'i uxa saa ndia tatun Ndioxi kan. \c 16 \s Kosondiee ndia tatun Ndioxi ndia uxa kan copa ña ñú'u tundo'o ña ni'i ndia \p \v 1 Ra saa *xini so'o yu ña ndiee ka vi ndika'an iin tachi ndia ini veñu'u kan, xi'in uxa saa ndia tatun Ndioxi kan, kachi ña saa: \p ―Kua'an ndo ra kosondiee ndo uxa saa copa ña ndo'ni tundo'o ñà'a, ña ^taxi Ndioxi nuu ña yuuvi ―kachi ña. \p \v 2 Ra saa ndixa'an ra tatun Ndioxi, ra nuu kan, ra *kosondiee ra copa ña ^ni'i ra nuu ñu'ú, saa ra takundi'i yuvi na ndiñani tuni kiti chee ñà'a kan, xi'in na *ndasaka'nu na'na ri, ra *ki'in kue'e ñà'a na, ña kuu kue'e tia'yu, ra ^ku'vi ni na xi'in ña. \v 3 Ra saa *kosondiee ra tatun Ndioxi, ra uvi kan, copa ña ^ni'i ra, nuu tiañu'u. Saa ra *nduu ra ni̱i̱ va, ra iin ta íin ni̱i̱ na ndixi'i na xa'ni ta'an saa nduu ra, ra ndixi'i takundi'i va kiti ri ñú'u ka'a tiañu'u kan. \v 4 Ra saa *kosondiee ra tatun Ndioxi, ra uni kan, copa ña ^ni'i ra, nuu itia, xi'in takundi'i nuu kana tiakuii, ra nduu ndi'i ra ni̱i̱ va. \v 5 Ra saa *xini so'o yu ña ndika'an ra tatun Ndioxi ra kosondiee copa nuu tiakuii kan, ra *kachi ra saa: \p ―Ra va'a kuvi yo'o Tata, ra yo'o kuvi ra xa tiaku ta yachi, ra tiaku kun vichin va, rá ra yii kuvi kun, saa chi xayukun kun kuachi xi'in na yuuvi \v 6 xa'a ña *xa'ni na na yii, na ^ndikun yo'o, xi'in ña *xa'ni na, na ndika'an ndoso tu'un kun te yachi, ra vichin ke ko'o na nii sa tu yo'o va, chi saa ke xiniñu'u koo va na xa'a ña *xa na ―*kachi ra. \p \v 7 Ra saa *xini so'o yu ndika'an inka tuku ra tatun Ndioxi, ndia nuu altar yii kan kachi ra saa: \p ―Ña ndixa ni kuvi va ña Tata Ndioxi ra kuu mii takundi'i ndiee, saa chi tundo'o ña ^taxi kun ra ña ndaku ni va kuvi ña, chi mii ña ndaa va ^xa kun xi'in na xa'a kuachi na ―*kachi ra.\fig |14_OK.angels.bowls.5.27.9.BB.tif|col|||.|REV 16.7\fig* \p \v 8 Ra saa *kosondiee ra tatun Ndioxi, ra kumi kan, copa ña ^ni'i ra sata ñu'ù, ra ndaki'in ña ndiayu ña ndiee ni ka'mi ña yuvi xi'in ka'ni ña. \v 9 Ra *sandi̱i ni ña takundi'i yuvi xi'in ka'ni ña; ra ni saa chi ndixïin na ña nandiko ini na, ra kandixa na Ndioxi, chi na ndiee ka ndikaña'a va kuvi na xa'a Ndioxi, ra *taxi tundo'o kan. \v 10 Ra saa *kosondiee ra tatun Ndioxi, ra u'un kan, copa ña ^ni'i ra nuu iin tiayu ndu'u kiti chee ña'a kan, ra saa *kuñaa inii kuvi nuu xa'ndia ri chiñu. Ra iin ndiakua ndakaxi yuvi na ndee kan yaa na, ña *tixu'vi ní na. \v 11 Ra nii saa chi nindäkoo na chiñu yakua ña ^xa na, chi na ndiee ka ndikaña'a va kuvi na xa'a Ndioxi ra iyoo ndivi, xa'a tundo'o ña ^ndo'o na, xi'in ña ^tixu'vi ni na. \v 12 Ra saa *kosondiee ra tatun Ndioxi, ra iñu kan, copa ña ^ni'i ra nuu itia ka'nu ra nani Eufrates, saa ra *ndachi va itia kan, ña va'a xa na koo nduvi ichi kan, ña va'a yá'a na rey na kee chi nuu ^kanata ñu'u. \v 13 Ra saa *xini yu ndakoyo uni tachi ñà'a, ra iin ña *kanata yu'u ko̱o̱ ñà'a ri ku timia'a kan, ra iin ña *kanata yu'u kiti chee ñà'a ri *kanata nuu tiañu'u, ra iin tu ña *kanata yu'u tiaa ra ^ka'an ndoso tu'un va ri, ra ta íin sa'va saa íin ña; \v 14 ra tachi ñà'a kan, ra ^xa ña ña ndichi, xi'in ña xitu'un, ra *kee ña kua'an ña nuu takundi'i na kuu rey na iyoo nuu inii saa ña yuuvi, ña *ndachuta'an ña na, *ra kanita'an na xi'in Ndioxi ra kuu mii takundi'i ndiee, te na xaa kii ka'nu ña sayukun ra kuachi xi'in na yuuvi. \v 15 Ña kan ke kuenda ni na koo ndo, chi kundäa ini ndo ama ke ndiko yu, chi ta ku'va ^xa iin ra kui'na va ke sa yu te na ndiko yu. Ra va'a ni kee yuvi na ndito, ra xa iyoo nduvi na xi'in tikoto ña kundixi na ña va'a na käka yala na, ra kukä'an nuu na. \v 16 Ra saa *ndachuta'an uni saa tachi ñà'a kan takundi'i na rey, iin nuu nani Armagedón, ra tu'un hebreo kuvi tu'un yo'o. \v 17 Ra saa *kosondiee ra tatun Ndioxi, ra uxa kan, copa ña ^ni'i ra sata tachi, ra saa ndiee ka vi ndika'an iin tachi ini veñu'u ña ndichi ndivi, nuu íin tiayu ndu'u Ndioxi, kachi ña saa: \p ―Xa ndixinu ndi'i va chiñu ―*kachi ña. \p \v 18 Saa ra *xa'a koyo taxa, ra iin nini'i kuu, ra iin ka'ndi kuu kani savi, ra ndiee ka vi xa'a taan, ra iin kisi ninu ña ñu'ú, ra ndia nii kii ke tä'an táa̱n ta ku'va ^kuu yo'o. \v 19 Ra ñuu chee ka'nu Babilonia ra uni nindata ña, ra takundi'i ñuu na'nu ña iyoo nuu ña yuuvi, ra *ndi'i yaa va xa'a ña. Ra *taxi Ndioxi tundo'o ña'a nda'a ñuu chee ka'nu Babilonia kan, saa chi ñú'u va ini ra xa'a chiñu ki'vi *ña xa na nuu ra. \v 20 Ra takundi'i iku vali ña ñú'u ni'ni ini tiañu'u, xi'in xiki na'nu ra nindoñu'u ndi'i va ña. \v 21 Ra saa *xa'a ndikoyo nduu ñí'i ña kee chi ndivi sata na yuuvi yo'o, ra ku'va uvi xiko kilo yá'a ke vee ña, ra saa *xa'a na kaña'a na xa'a Ndioxi, xa'a ña ^taxi ra tundo'o ña'a yo'o nda'a na. \c 17 \s Ndo'o ni ña koko ñá yoso kiti chee ñà'a \p \v 1 Ra saa *kuyachi iin ndia tatun Ndioxi, ndia uxa ndia xini'i iin iin copa kan, ra ndika'an ra xi'in yu kachi ra saa: \p ―Na'a yo'o ra ña̱'a̱ yu tundo'o ka'nu, ña ndo'o ña'á ña koko, ña ^nduu nuu tiakuii, nuu kun. \v 2 Chi xi'in ña'á yo'o ke ndiki'vi takundi'i ndia rey ndia ndee nuu ña yuuvi, ra xa yakua ndia mii ndia xi'in ña, ra saa xa tu takundi'i na yuuvi va, chi xa yakua na mii na xi'in chiñu yakua ña ^xa ña ―*kachi ra xi'in yu. \p \v 3 Ra saa xaa Tachi Yii sata yu, ra ndaki'in ra tatun Ndioxi kan yu'u, ra ndixa'an yu xi'in ra iin iku yuu, ra ikan *xini yu iin ña'á, ra yoso ña iin kiti chee ñà'a, ra ri kuá'á kuvi ri, ra iyoo uxa xini ri, ra uxi ku ndiki ri, ra inii saa sata ri ndika'yu tu'un ña kaña'a xa'a Ndioxi. \v 4 Ra ña'á kan, ra ^ndixi ña tikoto ña ndí'i tuun, ra kuá'á va tu ña, ra iin ^ndasa savi níí ña mii ña xi'in oro, xi'in yuu nduvi ña ya'vi ni, xi'in yuu ña nani perla, ra ^ni'i ña iin copa ña oro, ra iin ^chitu ndaa ña xi'in ña ndiva'a ña yakua ña xa ña, ña ^xa yakua ña mii ña xi'in kua'a ni tiaa. \v 5 Ra tiaan ña'á kan ndika'yu iin tu'un, ña u'vi ni kundaa ini na yuvi xi'in: “Ra ña'á chee kan kuvi ñuu Babilonia, ña kuu si'i takundi'i na si'i, na koko xi'in takundi'i ña yakua, ña iyoo nuu ña yuuvi.” \v 6 Ra saa *ndakuni yu ña'á kan, ra xa ña *ndixini va kuvi ña xi'in ni̱i̱ na yii na kuu ñuu Ndioxi, xi'in ni̱i̱ na ndixi'i xa'a ña ndikun na Jesús. Ra te *xini yu ña'á kan, ra *ndakanda ka vi ini yu. \v 7 Ra saa ndika'an ra tatun Ndioxi kan xi'in yu kachi ra saa: \p ―¿Nichuun ^ndakanda ni ini kun? Ndï'i ini kun chi yu'u va kuvi ra ndatu'un xi'in kun, ra kundaa va ini kun ni ke kuni kachi ña, ña káa ña'á kaa saa, ra saa tu kiti chee ñà'a ri ndu'u ña sata va, ri iyoo uxa xini ra iyoo tu uxi ndiki va ri. \v 8 Ra na kundaa ini kun chi kiti chee ñà'a ri *xini kun kaa kuvi ri *ndixiyo te yachi, ra köo ka ri iyoo vichin; ndi su kanata va tu ri yu'u yavi chee ñà'a ña kunu ni nuu ndikaa ri kan. Ra takundi'i yuvi na ndöso kivi nuu tutu Ndioxi ña ka'an ña kutiaku na, ña ndika'yu ndia te kivi chituni Ndioxi ña yuuvi, ra te na kuni na kiti chee ñà'a ri ndixiyo, ra köo ka ri vichin, ra ndatiaku va tu ri, ra ndakanda ni ini na, ndi su te na ndi'i, ndia saa ra ndi'i va'a xa'a va ri. \p \v 9 Ra ña kundaa ini na yuvi xi'in ña yo'o, ra xiniñu'u ni va na ña xinituni: Chi uxa saa xini kiti chee ñà'a kan kuvi uxa xiki na'nu nuu ndu'u ña'á kan; \v 10 ra kuvi kuu tu ña uxa ndia rey va. Ra ndia rey ndia uxa kan, ra xa ndikoyo va u'un ndia, ndi su ta'an xa'ndia va iin ra chiñu vichin, ra kúni̱ ka va tu xaa inka ra ña ka'ndia ra chiñu, ra te na xaa ra kan, ra lo'o ni va tiempo ke ka'ndia ra chiñu. \v 11 Ra kiti chee ñà'a ri xitiaku, ra köo ka ri vichin, ra ra kan kuvi ra kuu rey ra u̱na va, ra kuu tu ra iin ndia rey ndia uxa kan va, ra lo'o ní va tiempo ka'ndia ra chiñu, ndia saa ra ndi'i va'a xa'a va ra. \v 12 Ra uxi saa ndiki kiti chee ñà'a, ri *xini kun kan, kuvi ndia kuu uxi rey, ndia tä'an xa'a ka'ndia chiñu, ra te xa na xa'a ndia ña ka'ndia ndia chiñu xi'in kiti chee ña'a kan, ra lo'o ni va tiempo ke ka'ndia ndia chiñu xi'in ri. \v 13 Ra ndia rey ndia uxi kan, ra iin nduu yu'u va ndia, ra taxi ndia ndiee xi'in ndiayu ña kuu mii ndia nda'a kiti chee ñà'a kan. \v l4 Ra saa xa'a ndia kanita'an ndia xi'in Jesucristo ra kuu ndikachi lo'o; ndi su Jesucristo ra kuu ndikachi lo'o, ra kuchuun va ra ña sakanaa ra nuu ndia rey kan xi'in nuu kiti chee ñà'a kan, saa chi Jesucristo ra kuu ndikachi lo'o yo'o kuvi ra kuu rey ra kuchee nuu takundi'i va na rey, rá ra yo'o kuvi tu ra kuchee nuu takundi'i na kuna'nu va. Ra na ita'an xi'in ra kuvi yuvi na *kana ra, na ndikaxin ra, na ndinuni ni ini ndikun sata ra ―*kachi ra tatun Ndioxi kan xi'in yu.\fig |15_SEND.THIS.Rev17v14.lamb.ki copy.tif|col|||.|REV 17.l4\fig* \v 15 Ra saa ndika'an ka ra tatun Ndioxi kan xi'in yu kachi ra saa: \p ―Tiakuii ra xini kun, ndu'u ña'á koko nuu kan, kuvi takundi'i ñuu, xi'in takundi'i yuvi, xi'in takundi'i ñuu chee na'nu ña iyoo nuu ña yuuvi, xi'in takundi'i yuvi na ka'an ndia ndia ka nuu tu'un. \v 16 Ra uxi saa ndiki kan xi'in mii kiti chee ñà'a kan, ra kundasi ta'an va ri xi'in ña koko kan, ra kindiaa ndi'i va ri ñà'à ña kuu mii ña nda'a ña, ra iin ku yala va ña sa ri; ra kaxi ri kuñu ña, ra ka'mi ri ña xi'in ñù'ù. \v 17 Ra mii Ndioxi va kuvi ra taxi ndiayu, ña va'a ndakuta'an yu'u uxi saa ndia rey kan ra ndataxi ndia ndiayu nda'a kiti chee ñà'a kan ña ka'ndia ri chiñu nuu ndia, ña va'a na xínu nuu ña kuni Ndioxi, chi saa ke kuni ra koo va. \v 18 Ra ña'á ña *xini kun kan kuvi ñuu chee ka'nu, ra ^xa'ndia ña chiñu nuu takundi'i na kuu rey na iyoo nuu ña yuuvi ―*kachi ra tatun Ndioxi kan xi'in yu. \c 18 \s Ndii xaa ñuu ka'nu Babilonia \p \v 1 Ra te ndi'i kuu ña yo'o, ra saa *xini yu inka tuku ra tatun Ndioxi, ra *kee ra ndivi vaxi nuu ra, ra iyoo ni ndiee ra, ra iin ndiakua ndaye'e nuu ñu'ú xi'in ndiee ra. \v 2 Ra ndiee ka vi ndika'an ra kachi ra saa: \p ―Xa ndi'i va xa'a ñuu chee ka'nu Babilonia, xa ndi'i va xa'a ña; ra vichin ra xa ve'e nuu iyoo ña ndiva'a va *nduu ña, ra *nduu tu ña kava nuu ndo'ni takundi'i nuu tachi ndiva'a va, ra *nduu tu ña chi'yo nuu ndo'ni takundi'i nuu saa ñà'a, ri kini ni íin va. \v 3 Saa chi ñuu Babilonia yo'o, ra *sakua'a ña takundi'i ñuu na'nu, ña iyoo nuu ña yuuvi ña sa ña chiñu yakua ña *xa ña, takuu ña *xindikun ña ndioxi ña kuu yuu xi'in itun; ra saa *sakua'a tu ña takundi'i na rey va; ra takundi'i na ixiko ra ndiakua ndukuika na *xa ña xi'in takundi'i ña sa̱ví ña *sata ña nuu na ―*kachi ra tatun Ndioxi kan. \p \v 4 Ra te ndi'i, saa *xini so'o yu ndikaan inka tuku tachi yuvi chi ndivi, kachi ña saa: \p ―Takundi'i ndo'o na ñuu yu, ra ndakoyo ndo ñuu Babilonia xaan, ra saa ke na sä ndo kuachi ña ^xa ña; ra saa ke ndö'o ndo tundo'o ña xaa sata ña.\fig |16_OK.Rev.18.Babylonfall.tif|col|||.|REV 18.4\fig* \v 5 Saa chi takundi'i kuachi ña *xa ña, ra xa ndixaa ndi'i va ña ndia ndivi, ra Ndioxi ku ra sayukun kuachi xi'in ña xa'a chiñu yakua ña *xa ña. \v 6 Ra ta *xa ñuu Babilonia xaan xi'in inka ñuu ke na sa tu ndo'o va xi'in ña; ra ndiakua na ndachinuu ka va ndo siki ña sa ndo xi'in ña; ra tu ñuu Babilonia xaan ra *xa ña iin chiñu ki'vi xi'in ndo, ra vichin na sa tu ndo'o inka chiñu ña ki'vi va'a ka va xi'in ña, \v 7 chi *xa ni̱nù ni ña xi'in mii ña, ra *xini sii ni tu ña koo takundi'i ña sa̱ví va nuu ña. ¡Ra xa'a ña kan ke na sando'o ni ndo ña vichin! Saa chi ^xani ini ña ka'an ña saa: “Yo'o, ra va'a ni va ^ndu'u yu ña kuu yu reina, ra ^xa'ndia yu chiñu ra nii süvi tu ña ndindukuaan kuvi yu, ra ndia nii tu kii ndö'o ini va yu” ―^kachi ña. \v 8 Ra xa'a chiñu kini ña ^xa ña ke kama ni va xaa takundi'i tundo'o nuu ña: ra ndi'i xa'a ña sa kue'e, ra kusuchi ni tu ini va ña, ra ka'un ni tu ini va ña, ra koko tu ña xi'in ñù'ù va, saa chi Tata yo Ndioxi, Ra Ka'nu kuvi ra ndika'an ña sayukun ra kuachi xi'in ña. \p \v 9 Ra takundi'i na kuna'nu, na iyoo nuu ñu'ú, na *xa chiñu yakua xi'in ña, ra *kusii ni tu ini na xi'in ña'a ña saví ña ndixiyo nuu va ña, ra te xa na kuni na koko ña ra kusuchi ni ini na xa'a ña ra kuaku ni va tu na. \v 10 Ra xa'a ña yu'vi na kuna'nu kan koko na xi'in ñuu Babilonia ke kuita xika va na, ra ka'an na kachi na saa: \p ―¡Nda'vi ni ñuu chee ka'nu Babilonia, nda'vi ni ña! Chi ndaku ni ndixiyo ña, ra iin kama su'va va *ndi'i xa'a ña xa Ndioxi ―kachi na. \p \v 11 Ra na ndixiko ñà'à nuu ñuu chee ka'nu kan ra kusuchi ni ini na xa'a ña, saa chi köo ka na sata ñà'à nuu na. \v 12 Saa chi ñuu Babilonia kuvi ña *sata takundi'i yuu ya'vi ña kuu oro, xi'in plata, xi'in yuu nduvi ni, xi'in yuu yaa ña ya'vi ni, xi'in tikoto va'a ña ya'vi ni, xi'in takundi'i itun tu nduvi ni xa'an tami, xi'in takundi'i itun tu va'a ni túxi, ra va'a xava'a na ndia ndia ka ñà'à xi'in nu, xi'in takundi'i nuu itun tu nduvi ni, xi'in kaa ña nani bronce, xi'in kaa ña nani hierro, xi'in yuu ña nduvi ni ña nani marmol, \v 13 ra saa tu ndakua itun ña nani canela va, xi'in takundi'i ña'a ña nduvi ni xa'an, xi'in xuxa va'a, xi'in ndutia xa'an tami, xi'in takundi'i xuxa ña nduvi ni xa'an, xi'in vino, xi'in aceite, xi'in harina ña va'a, xi'in trigo, xi'in takundi'i nuu kiti, takuu sindiki, xi'in ndikachi, xi'in kuayu, xi'in itun tu ti̱vi̱ xa'a kañu'u kiti, ra ndia yuvi na *xachiñu nda'vi va kuvi na *ndasata ña. \v 14 Ra ka̱'a̱n yuvi kan kachi na saa xi'in ñuu Babilonia: \p ―Nda'vi ni kun saa chi takundi'i ñà'à ña *kutoo ni kun, ra köo ka ña; chi vichin ra xa *nindoñu'u takundi'i va ña saví ña ndixiyo nuu kun, xi'in ña kuika; ra ndia nii ka kii köo ka ña nuu kun ―kachi na. \p \v 15 Ra takundi'i yuvi na ndixiko ña'a nuu ña, ra ndukuika na *xa ña, ra ndia xika xika va kuita na, xa'a ña iyu'vi na nuu tundo'o ña ^ndo'o ña. Ra kusuchi ni ini na xa'a ña ra kuaku ni na. \v 16 Ra ka̱'a̱n na kachi na saa: \p ―Nda'vi ni ñuu chee ka'nu, ña xindixi tikoto ña va'a ni, tikoto ña saví ña nduvi ni, ra ndasasavi ni tu ña mii ña xi'in oro, xi'in yuu yaa ña nduvi ni xi'in yuu ña ya'vi ni. \v 17 Ra nda'vi ni ña chi iin kama su'va va *ndi'i xa'a takundi'i ña kuika ña ndixiyo nuu ña; ra na xindiso chiñu kava barco, xi'in na ndixika xi'in nu, xi'in na xindiaa nu, xi'in na xindo'ni xachiñu nuu tiañu'u, ra ndia xika xika va *xikundita na, \v 18 ña ixto'ni na ña ndakundichi i'ma ña xixi ñuu ka'nu kan, saa ra iin koko'o ninda'yu na *kachi na saa: \p ―Ndia nii ñuu ndiküchuun kita'an xi'in ñuu chee yo'o ―^kachi na. \p \v 19 Saa ra *sandaa na yaka xini na, ra xa'a na nda'yu na, ra xaku na, ra kusuchi ka vi ini na kachi na saa: \p ―Nda'vi ni ñuu chee yo'o, chi ña yo'o ke ndasakuika takundi'i na iyoo barco tu xika nuu tiañu'u xi'in ña kuika ña ndixiyo nuu ña, ra vichin ra iin kama su'va va ndi'i xa'a ña nindoñu'u ña ―^kachi na. \p \v 20 Ra na kusii ni ini ndo'o na iyoo ndivi, xi'in ndo'o na yii na kuu ñuu Ndioxi, ra saa tu ndo'o ndia xita'an xi'in Jesús va, ra saa tu ndo'o ndia ndika'an ndoso tu'un Ndioxi va, saa chi Ndioxi kuvi ra *xandaku kuachi xi'in ñuu chee yo'o xa'a ña xa ndiva'a ni ña xi'in ndo. \v 21 Ra saa *ki'in iin ra tatun Ndioxi, ra ndaku ni, iin yuu katia chee, ra *sako'ni ra ña nuu tiañu'u, ra ndika'an ra kachi ra saa: \p ―Iin ta ku'va *ndakava yuu chee yo'o ini tiañu'u, ra iin ku'va saa ke kuu tu ndi'i xa'a yo'o va ñuu chee ka'nu Babilonia, ra ndia nii ka kii küni na yo'o. \v 22 Ra ndia nii ka tu kii sakä'a na arpa, ra nii tiyoo tïvi ka na, ra nii na tivi xi'in na xita, ra tïvi ka na yaa ya'ya ka'nu ña kuu mii kun, ra ndia nii ka tu na xachiñu ndia ndia ka chiñu, köo ka, ra nii yuu ka̱tia̱ ña ndiko ña'a kä'a ka tu yu'u va. \v 23 Ra ndia nii ñù'ù ka ndatüun ya'ya kun, ra nii viko tanda'a köo ka. Saa chi saa ke koo va kun kuni Ndioxi, saa chi na ndixiko ñà'à nuu kun kuvi na ndaku ni ndixiyo, ra *sakuaa na takundii yuvi na ndee nuu ñuu xi'in ña tasi, xi'in ña kini, ña *sakua'a na nuu kun. \v 24 Saa chi yo'o ñuu Babilonia kuvi ña kuu mii kuachi ña xa'ni kun na ndika'an ndoso tu'un Ndioxi xina'a, xi'in na yii na kuu ñuu Ndioxi, ra saa tu na kua'a na xa'ni kun, inii saa kuvi ña yuuvi va ―*kachi ra tatun Ndioxi kan xi'in ñuu Babilonia. \c 19 \s ^Ndasaka'nu na Ndioxi chi ndivi \p \v 1 Te ndi'i kuu ña yo'o, ra saa *xini so'o yu ndiee ka vi ka'an iin ti'vi chee yuvi chi ndivi kachi na saa: \q ¡Ra ka'nu ni kuvi Iva yo Ndioxi!\f + Tu'un “Aleluya”, ra su'va ke kachi ña tu'un isavi.\f* \q ¡Saa chi sakaku ra yoo! \q Ra takundi'i ña to'o, xi'in ña ka'nu, xi'in ndiee, \q ra kuenda mii Iva yo Ndioxi va kuvi ña. \q \v 2 Saa chi iin ta iyoo mii kuachi na, \q saa iyoo ña xa Ndioxi xi'in va na, \q saa chi *taxi ra tundo'o nda'a ñuu chee ka'nu ña ^kuu ña'á koko, \q ña *xa yakua ña yuuvi xi'in chiñu yakua ña *xa ña, \q ra Ndioxi va kuvi ra *sandi'i xa'a ña, \q xa'a ña *xa'ni ña na xachiñu nuu ra, \m ^kachi na. \p \v 3 Ra saa ndika'an tuku na kachi na saa: \p ―¡Ra ka'nu ni kuu Iva yo Ndioxi! Saa chi iin ndisaa kii iin ndisaa tiempo ke ^kana va i'ma, ña ^xixi ña ―kachi na. \p \v 4 Ra oko kumi saa ndia xikua'a kan, xi'in kumi saa ña tiaku kan, ra *ndakusiti na ra ndiakua nditiandiaa nuu na ndia nuu ñu'ú, ña ^ndasaka'nu na Ndioxi ra ndu'u nuu tiayu ka'nu kan, ra ka'an na kachi na saa: \p ―¡Saa iyoo va ña! ¡Ra ka'nu kuvi Ndioxi! ―^kachi na. \p \v 5 Ra saa *xini so'o yu ndika'an iin tachi ndia nuu íin tiayu ka'nu kan, ^kachi ña saa: \q Takundi'i ndo'o na ^xachiñu nuu Iva yo Ndioxi, \q ra saa tu ndo'o na ^xato'o ña'a va, xi'in ndo'o, \q na ku mii chiñu na'nu, ra \q saa tu ndo'o na nda'vi va, \q ra ná ndasaka'nu ndo Ndioxi, \m kachi ña. \p \v 6 Ra saa *xini so'o yu ña ní'i yu'u iin tachi ra iin ta ku'va kuu yu'u iin ti'vi chee yuvi ke kuù, ra iin ta ku'va kuu tu ña ni'i yu'u iin nami chee va tu ke kuu; ra iin ta ku'va kuu ta koyo taxa va tu ke kuu, ra ^kachi ña saa: \q ¡Ra ka'nu kuvi Iva yo Ndioxi, \q ra kuu mii takundi'i ndiee, \q saa chi ndaki'in ra ña ka'ndia ra chiñu! \q \v 7 Ra na kusii ni ini yo, ra sii ni na koo yo, \q ra na ndasaka'nu yo Iva yo Ndioxi, \q saa chi xa ndixaa va kii, ña koo viko tanda'a ra kuu ndikachi lo'o, \q xi'in ña kuu yasi'i ra, na kuu veñu'u ra, saa chi xa iyoo nduvi va na. \p \v 8 Ra *taxi Ndioxi ndiayu nda'a na veñu'u \q ña ná ndakundixi na tikoto ña va'a ni, ña yaa, ña ye'e, \q ra tikoto va'a ña yaa yo'o kuvi chiñu va'a, \q ña ^xa na yii, na kuu ñuu Ndioxi, \m kachi tachi kan. \s ^Xixini na viko ña tanda'a ra kuu ndikachi lo'o \p \v 9 Ra saa ndika'an ra tatun Ndioxi kan xi'in yu kachi ra saa: \p ―Tiaa tu'un yo'o: “Va'a ni kee yuvi na ^kana Ndioxi ku'un kuxini nuu iyoo viko, ña ^tanda'a ra ku ndikachi lo'o”, kachi ra. \p Ra saa ndika'an ka ra, kachi ra saa: \p ―Ña yo'o ku tu'un Ndioxi, ña ndixa ―*kachi ra. \p \v 10 Ra saa *ndakusiti yu xa'a ra, ña ndasaka'nu yu ra, ra saa ndika'an ra xi'in yu kachi ra saa: \p ―Xä kun saa chi ta iyoo yo'o ña xachiñu kun nuu Ndioxi, xi'in ta ku'va iyoo takundi'i na ñani kun na ^ndikun ndinuni tu'un Jesús, saa ke iyoo tu yu'u va. Ra na ndasaka'nu kun Ndioxi va. Saa chi tu'un ña ndika'an ndoso Jesús ke ndataxi tu ndiee nda'a na ka'an ndoso tu'un Ndioxi vichin va ―*kachi ra. \s Iin tiaa ra yoso kuayu yaa \p \v 11 Ra saa *xini yu ^nuña ndivi, ra *kanata iin kuayu yaa, ra ^yoso iin tiaa ri, ra nani ra iin tiaa ra ndaa, ra ndixa; ra ndaku ni ^xayukun ra kuachi xi'in yuvi, ra te kanita'an ra xi'in yuvi ra niña mii ña ndaku va ^xa ra.\fig |17_OK..2.Jesus.whitehorse.4.17.10.tif|col|||.|REV 19.11\fig* \v 12 Ra iin ta ku'va ^ndakundichi yaa ñù'ù saa kaa tinuu ra; ra tiaa ni kua'a corona ñú'u ra, ra iyoo iin kivi ra, ña iyoo se'é, ra ndia nii na kundäa ini ni ke kuni kachi ña, chi takua indaa mii va ra kuvi ra kundaa ini ni ke kuni kachi ña. \v 13 Ra ^ndixi ra iin tikoto ña *chichi ni̱i̱, ra kivi ra kuvi ña kuu Tu'un Ndioxi. \v 14 Ra ^ndikun iin tia'ndia chee na soldado ndivi sata ra, ra ^ndixi na tikoto yaa ña va'a ni, ra ndia ni lo'o yakua ña köo, ra ^yoso na kuayu yaa. \v 15 Ra yu'u ra ^kanata iin ichi ña ndiko, ra xi'in ña kan ke sandi'i ra xa'a ñuu ña ndo'ni nuu ña yuuvi, ra ndaku ni ka'ndia ra chiñu nuu na xi'in itun kaa, tu ^ni'i ra; ra kuañu ra na ta ku'va ^xa na, ta ku'ni na uva; saa chi ña yo'o kuvi tundo'o ndiee ña ^taxi Ndioxi ra kuu mii takundi'i ndiee nda'a na. \v 16 Ra nuu tikoto ña ^ndixi ra, xi'in si'in ra ke ndika'yu tu'un ña ka'an kachi saa: “Rey ra kuchee nuu takundi'i na kuu rey kuvi ra, Ra kuu tu ra Iva takundi'i na kuna'nu va”, ^kachi ña. \v 17 Ra saa *xini yu iin ra tatun Ndioxi, ra ^ndichi ra nuu ñu'ù, ra ndiee ka vi ndika'an ra xi'in takundi'i sàà, ri ^ndachi xika nuu ndivi kachi ra saa: \p ―Ndakuta'an ndo, ra kixi ndo kuxini ndo ña'a ña *xavii Ndioxi, \v 18 ña kuu kuñu na ku rey, xi'in na kuna'nu ^xa'ndia chiñu nuu na soldado, xi'in na ndaku, ra saa tu kuñu kuayu xi'in na ^yoso va ri, ra kaxi tu ndo kuñu takundi'i yuvi na ^xika ndika va, xi'in na ^xachiñu nda'vi, xi'in na ku mii chiñu na'nu, xi'in na nda'vi ―*kachi ra. \v 19 Ra saa *xini yu kiti chee ñà'a kan, xi'in na ku rey nuu ñu'ú, xi'in iin tia'ndia chee na soldado na, ña ndakuta'an na ra kanita'an na xi'in ra yoso kuayu yaa kan, xi'in na soldado ra, na ndikun sata ra. \v 20 Ra saa *saka ku'un va na kiti chee ñà'a kan, xi'in ra maña ra ka'an ndoso tu'un ri, ra *xa ña xitu'un nuu ri xi'in ndiayu ri, ra *sanda'vi ra kua'a ni yuvi na xa ndiñani tuni kiti chee ña'a kan, ña na *kañu'u na na'na ri. Ra saa *sako'ni tiaku va ra yoso kuayu yaa kan kiti chee ña'a kan xi'in ra ka'an ndoso tu'un ri nuu mini ñu'ù ña ^xixi xi'in ñu'ú ka'ndi. \v 21 Ra na soldado, na ^ndikun sata kiti chee ñà'a kan ra ndixi'i ndi'i va na *xa ichi ña ndiko yu'u, ña ^kanata yu'u ra yoso kuayu yaa kan. Ra saa ndakuta'an takundi'i sàà, ra xaxi ri kuñu na ndiakua nditiandiaa ini ri. \c 20 \s Mil kuiya ña ka'ndia chiñu Jesús nuu ña yuuvi \p \v 1 Ra saa *xini yu iin ra tatun Ndioxi, ra *kee ra ndivi vaxi nuu ra, ra ^ni'i ra yave ña ndakuña yu'u yavi chee ñà'a ña kunu ni kan, ra ^ni'i tu ra iin yo'o kàà chee va. \v 2 Ra saa *tiin ra dragón ri kuu koo yata, ri kuu timia'a, ri ñà'a, ra *chiku'ni ra ri mil kuiya.\fig |18_OK.REV.20.angel.dra.4.26.10.c copy.tif|col|||.|REV 20.2\fig* \v 3 Ra *sako'ni ra ri ini yavi chee ñà'a ña kunu ni kan, ra *ndasi kutu va'a ra yu'u ña, ña va'a na kanäta ri ña sanda'vi ri yuvi nuu ña yuuvi, ra ndia te na xinu mil kuiya vi ke, saña ndika ri ndia'vi kii. \v 4 Ra te ndi'i, saa *xini yu ndita tiayu na'nu tu ^ndee na, na *ndaki'in ndiayu ña ^sayuku na kuachi. Ra saa *xini tu yu na *xa'ni na xa'a ña tuun ni xindikun na Jesucristo, xi'in xa'a ña *kandixa na tu'un Ndioxi; ra nii ndikañü'u na kiti chee ñà'a kan, ra nii na'na ri, ra nii tuni ri ndiñäni tiaan na xi'in nii nda'a na; ra *ndatiaku va na *xini yu, ra *ndaki'in na ña ka'ndia na chiñu xi'in Jesús mil kuiya. \v 5 Ndi su na ndii, na ndixïin kandixa Ndioxi, ra nindätiaku vi na kan, chi ndia te na xinu mil kuiya vi ke ndatiaku na. \v 6 Ra va'a ni va kee yuvi na ndatiaku ña nuu, saa chi na yii va kuvi na. Ra te na xaa kii ña ndakuvi tuku na yuvi, ra kuchüun ka ña ndii kan ña ndaka'ni ña na yo'o, saa chi xa sutu Ndioxi xi'in Cristo va nduu na, ra ka'ndia na chiñu xi'in ra mil kuiya. \v 7 Ra te na xinu mil kuiya, saa ra saña ndika va timia'a chi kanata va ri vekaa nuu ndikaa ri. \v 8 Ra te xa na kanata ri, ra xa'a ri kaka ri ña sanda'vi ri takundi'i ñuu ña ndo'ni nuu ña yuuvi, takuu ñuu Gog, xi'in ñuu Magog. Ra ndachuta'an ri na soldado na iyoo nuu inii saa ña yuuvi, ra kua'a ni nduu na, iin ta ku'va kuu yuti yu'u tiañu'u saa kuu na, ña kani ta'an na xi'in Ndioxi. \v 9 Ra saa *ndakoyo na soldado inii kuvi ña yuuvi ra ndixaa na, ra iin *xinunduu na ñuu yii, ña ^ku'vi ni ini Ndioxi xini ra. Ra saa *ti'vi Ndioxi ñù'ù ña kee ndivi ra *xa'mi ndi'i va ña na soldado kan. \v 10 Ra timia'a, ri *sanda'vi ta'an xi'in na kan, ra tiin Ndioxi ri, ra *sako'ni ra ri nuu mini ñu'u ña ^xixi xi'in ñu'ú ka'ndi, nuu xa ndikaa kiti chee ñà'a kan xi'in ra ndika'an ndoso tu'un ri. Ra ikan ke ndo'o ni kiti chee ña'a kan xi'in ra ndika'an ndoso tu'un ri xi'in timia'a kan. Ra ñuú, ka'ñu ke ku'un va ri, chi ndia ndixaa kii, ndia ndixaa tiempo ke ku'un va ri nuu mini ñu'u ña koko ri. \s ^Xandaku Ndioxi kuachi xi'in na ndii \p \v 11 Ra saa *xini yu iin tiayu ka'nu, tu yaa, ra Ndioxi va kuvi ra ndu'u nuu nu, ra ñu'ú xi'in ndivi, ra ndindoñu'u ndi'i va ña, ra ndia nii nuu ndixiyo ka ña ke, ndixïi ña'a ka vi.\fig |19_THIS.OK.REV.7.tmultitude...4.tif|col|||.|REV 20.11\fig* \v 12 Ra saa *xini yu na ndii: na kuu mii chiñu na'nu xi'in na nda'vi, ra ndita na nuu Ndioxi. Ra saa ndanuña kua'a ni libro, ra ^ndanuña tu libro nuu ^ndoso kivi na kutiaku xi'in Ndioxi va. Ra saa *xandaku Ndioxi kuachi xi'in na ndii kan, ra ta ku'va iyoo mii chiñu ña *xa na kachi libro kan ke, iyoo ña *xa ra xi'in va na. \v 13 Ra *ndataxi ndi'i tu tiañu'u va na ndii na ndo'ni ka'a ra, ra saa tu ña ndii va, chi *ndataxi tu ña kan va na ndii, na ndo'ni nda'a ña; ra saa tu yavi nuu ñu'u na ndii va, chi *ndataxi tu ña kan va na ndii na ñu'u nda'a ña. Ra ta ku'va iyoo mii chiñu, ña *xa na, saa ke iyoo ña *xandaku Ndioxi xi'in va na. \v 14 Ra saa *sako'ni Ndioxi ña xa'ni, xi'in nuu ñú'u na ndii nuu mini ñù'ù. Ra mini ñù'ù kan ku nuu ndakuvi uvi na ndii. \v 15 Ra yuvi na köo kivi nuu libro ña ka'an ña kutiaku na xi'in Ndioxi, ra *ko'ni tu ra na kan va nuu mini ñù'ù. \c 21 \s Ndivi xaa xi'in ñu'ú xaa \p \v 1 Te ndi'i saa *xini yu iin ndivi xaa, xi'in ñu'ú xaa, saa chi ndivi kaa xi'in ñu'ú yo'o ra ndi'i va xa'a ña, ra saa tu tiañu'u va chi köo ka ra ndikaa. \v 2 Ra yu'u, ra Juan, kuvi ra *xini ñuu yii ña kuu Jerusalén ña xaa, ra chi ndivi nuu ndu'u Ndioxi ke *kee ña vaxi nuu ña, ra ta kaa iin ña'á ña *xa ndasanduvi xi'in mii, ña tanda'a ña xi'in ra kuu yii ña, saa kaa ñuu kan *xini yu. \v 3 Ra saa *xini so'o yu ña ndiee ka vi ndika'an iin tachi, chi ndivi kachi ña saa: \p ―Veñu'u Ndioxi ra xa tiañu na yuvi va ndichi ña, ra koo ra xi'in na, ra na ñuu ra kuu na, ra mii ra kuvi ra kuu Ndioxi va na. \v 4 Ra mii Ndioxi va kuvi ra ndaku'va tiakuii nuu na, ña xaku na, ra küvi ka na, ra nii kuäku ka na, ra nii köo ka ña suchi ini, ra nii kï'in ka tu kue'e va na; saa chi takundi'i ña'a ña xa ndixiyo te yachi, ra xa ndi'i va xa'a ña ―kachi tachi kan.\fig |20_OK.wipealltears. copy.tif|col|||.|REV 21.4\fig* \v 5 Ra saa ndika'an ra ndu'u nuu tiayu ka'nu kan xi'in yu kachi ra saa: \p ―Vichin ra xa *ndasa xaa yu takundi'i va ña'a ―*kachi ra. \p Saa ndika'an ka ra xi'in yu kachi ra saa: \p ―Tiaa tu'un yo'o, chi tu'un ña ndaa, ña ndixa ni kuvi ña ―*kachi ra. \p \v 6 Ra saa ndika'an ka ra xi'in yu, *kachi ra saa: \p ―Xa ndixinu nuu takundi'i va ña. Yu'u kuvi ra nuu, ra yu'u kuvi tu ra ndia nuu ndi'i va, ra yu'u kuvi ra kii xa'a, ra yu'u kuvi tu ra ndia kii ndi'i va. Ra na íchi ini, ra ndia mii nuu kana tiakuii va'a, rá ^taxi ña kutiaku na ke taxi yu ko'o na ra, ra köo ya'vi ra. \v 7 Ra na kuchuun sakanaa, ra ni'i na takundi'i ña'a yo'o sa yu, ra kuu yu Ndioxi na, ra na kan kuu se'e yu. \v 8 Ndi su na i̱yo̱, na uvi ini, na xïin kandixa yu'u, xi'in na kini na ^xa chiñu yakua, xi'in na ^xa'ni, xi'in na kí'vi xi'in ndia ndia ka na si'i, xi'in na tu'va na kuu na saka, xi'in na ^kañu'u ndioxi ña ku na'na, xi'in takundi'i na kuendo ni, ra takundi'i na ^xa chiñu ki'vi yo'o kuvi na ku'un nuu mini ñù'ù ña ndikavanuu ñu'ú ka'ndi xi'in, ra yo'o ke ndakuvi na ichi ña uvi ―kachi ra xi'in yu. \s Ñuu Jerusalén ña xaa \p \v 9 Ra saa kixi iin ndia tatun Ndioxi ndia uxa kan, ndia xini'i uxa copa nuu xiñu'u uxa nuu tundo'o ñà'a ña *kixi *xa Ndioxi, ra ndika'an ra xi'in yu kachi ra saa: \p ―Na'a yo'o, ra ña̱'a̱ yu ña si'i ña tanda'a xi'in ra kuu ndikachi lo'o nuu kun ―*kachi ra. \p \v 10 Saa ndixa'an nima yu xi'in ra tatun Ndioxi kan iin xiki chee sukun, ra ndiña'a ra ñuu yii ña kuu Jerusalén nuu yu. Ra chi ndivi nuu ndu'u Ndioxi ke kee ña vaxi nuu ña. \v 11 Ra iin ^yeye'e kaa ña xi'in ndiee Ndioxi, ra iin ta kaa iin yuu ña nduvi ni saa kaa ña, ra iin ta taxa yuu ña nani jaspe saa taxa ña. \v 12 Ra ndikaa iin korra yuu chee sukun nuu ñuu kan, ra iyoo uxi uvi ye'e korra kan. Ra ndita iin iin ndia tatun Ndioxi uxi uvi saa ye'e kan; ra ndoso tu kivi uxi uvi saa ndia se'e ra Israel va ta iin ta iin ye'e kan. \v 13 Ra iyoo uni ye'e ña chi nuu kanata ñu'ù, ra iyoo tu uni ye'e ña chi nuu kita ñu'ù va, ra iyoo tu uni ye'e ña chi xitia kua'a va ña, ra iyoo tu uni ye'e ña chi xitia ichin va ña. \v 14 Ra ndo'ni uxi uvi yuu na'nu xa'a korra yuu kan, ra ndoso tu kivi uxi uvi saa ndia xindikun sata Jesús, ra kuu ndikachi lo'o va, sata ta iin ta iin yuu kan. \v 15 Ra ra tatun Ndioxi ra ndika'an xi'in yu kan, ra ^ni'i ra iin ndo̱o̱ ñu'u tu oro, ña chu'un ku'va ra inii saa ñuu chee kan, xi'in ye'e ña, ra saa tu korra yuu kan va. \v 16 Ñuu chee kan, ra kumi kuvi tutun ña, ra iin kuvi va nuu kani ña xi'in nuu ndika ña ra saa tu nuu sukun va ña. Ra saa ki'in ku'va ra tatun Ndioxi kan ña, xi'in ndo̱o̱ ñu'u tu ni'i ra, ra uvi mil uvi ciento kilometro kuvi ña. \v 17 Ra saa *ki'in ku'va tu ra korra yuu ña ndikaa nuu ñuu kan va: Ra uni xiko u'un metro kuvi ña chi nuu sukun ña, ra ta'an ku'va ña chu'un na yuuvi yo'o va ke, *ki'in ku'va ra tatun Ndioxi kan ña. \v 18 Ra korra kan ra yuu va'a ña nani jaspe ke kuva'a ña, ra mii ñuu kan ra niña oro va ke kuva'a ña, ra iin ndiakua ta ye'e yuu tata, saa ye'e ña. \v 19 Ra sa̱ví ka vi íin yuu ña ndo'ni xa'a korra yuu kan, chi niña yuu ña nduvi ní ke kuva'a ña: ra yuu ña nuu nani jaspe, ra yuu ña uvi nani zafiro, ra yuu ña uni nani ágata, ra yuu ña kumi nani esmeralda; \v 20 ra yuu ña u'un nani ónice, ra yuu ña iñu nani cornalina, ra yuu ña uxa nani crisólito, ra yuu ña una nani berilo, ra yuu ña ìi̱n nani topacio, ra yuu ña uxi nani crisopraso, ra yuu ña uxi iin nani jacinto, ra yuu ña uxi uvi nani amatista. \v 21 Ra uxi uvi saa ye'e kan, ra iin iin yuu ña nani perla ke kuva'a ta mii tu'un ta mii tu'un ña. Ra ya'ya ka'nu ña ndikaa ma'ñu ñuu chee kan, ra ña oro niña kuvi ña, ra iin ta ye'e yuu tata saa ye'e ña. \v 22 Ra köo veñu'u ndichi ñuu kan ndixini yu, saa chi Tata yo Ndioxi ra kuu mii takundi'i ndiee va kuvi ra kuu veñu'u ñuu kan xi'in Jesucristo ra ku ndikachi lo'o va. \v 23 Ra ñuu kan ra xiniñü'u ka ña, ña kutuun ñu'ù nuu ña, ra ni yoo xiniñü'u ka ña kuye'e nuu ña, saa chi ndiee Ndioxi ra ka'nu va ke ye'e nuu ña, ra tuun tu Jesucristo ra kuu ndikachi lo'o va nuu ña. \v 24 Ra takundi'i yuvi na iyoo nuu ña yuuvi, na ndikaku, ra ñù'ù ña tuun ñuu kan va ke kuye'e nuu na kaka na, ra takundi'i na kuu rey nuu ña yuuvi, ra ndataxi ndi'i va na ña kuika ña ku mii na, nda'a ñuu kan. \v 25 Ra ye'e ñuu kan ra ndia nii kii ke ndäsi vi ña, ra nii ñuú ke köo ka vi ikan. \v 26 Ra ndataxi na takundi'i ña kuika xi'in ña nduvi ña iyoo nuu ña yuuvi nda'a ñuu kan. \v 27 Ra ñuu kan, ra kï'vi ndia nii ña yakua, ra nii na ndikun na'na ña kuu ndioxi ndii, ra nii na ndatu'un ni kuendo, kï'vi. Chi takua na yoso kivi nuu tutu ña ka'an ña kutiaku na, ña kuu kuenda Jesucristo ra ku ndikachi lo'o va kuvi na ki'vi koo ikan. \c 22 \s Itia ra ^taxi ña kutiaku na xi'in itun tu taxi ña kutiaku na \p \v 1 Te ndi'i ra saa ndiña'a ra tutun Ndioxi kan iin itia ra kuíí ní nuu yu, ra ra yo'o kuvi ra taxi ña kutiaku yuvi. Ra va'a ni ra chi iin ndiakua ye'e ni'ni ra, ra nuu íin tiayu ka'nu nuu ndu'u Ndioxi xi'in nuu ndu'u ra kuu ndikachi lo'o ke kana ra. \v 2 Ra yá'a ra kua'an ra ma'ñu ya'ya ka'nu ñuu chee kan, ra uvi saa xiyo yu'u itia kan ndita itun kuii tu taxi ña kutiaku yuvi, ra uxi uvi ichi ke ^kuun kui'i nda'a nu iin kuiya, saa chi ta yoo, ta yoo va ke kuun kui'i kan nda'a nu, ra xi'in iku nda'a nu ke ^kutatan takundi'i na yuuvi. \v 3 Ra ñuu kan, ra köo ka ña'a ña tavi chi'ña. Saa chi mii Ndioxi va kuvi ra ka'ndia chiñu nuu na xi'in ra kuu ndikachi lo'o, ra na ^xachiñu nuu ra, ra ikan ke ndasaka'nu ni ka va na ra. \v 4 Ra kuni nuu va na Ndioxi, ra kundu'u kivi ra tiaan na. \v 5 Ikan ra köo ka ñuú, ra na kundee ikan ra kuniñü'u ka na ña kutuun ñù'ù nuu na, ra nii ñu'ù ña ndu'u ndivi kuniñü'u ka na kuye'e nuu na, saa chi mii va Iva yo Ndioxi kuvi ra kuye'e nuu na, ra ka'ndia na chiñu xi'in ra ndiaa ndikaa ndiku'un. \s Xa ninumi ni va ndikó tuku Jesucristo kixi ra \p \v 6 Ra saa ndika'an ra tatun Ndioxi kan xi'in yu kachi ra saa: \p ―Tu'un yo'o ra ña ndixa ní va kuvi ña, ra na kundiaa ní ini yo ña. Ra Iva yo Ndioxi, ra *taxi ña xinituni nda'a na ndika'an ndoso tu'un ra xina'a kuvi ra *ti'vi tatun ra, ña ña'a̱ ra takundi'i ña xa ndinumi ni kuu nuu takundi'i na xachiñu nuu ra ―*kachi ra. \p \v 7 Ra su'va ke ^kachi Iva yo Jesús ndika'an ra: \p ―¡Na kundaa ini ndo chi kama ni va ndiko yu kixi yu! ¡Ra va'a ni va kee yuvi na ^kandixa tu'un yii ña ka'an Ndioxi, ña vaxi nuu tutu yo'o! ― *kachi ra. \p \v 8 Yu'u, ra Juan kuvi ra *xini, ra *xini tu so'o va yu, takundi'i ña yo'o, ra te ndi'i *xini yu ña xi'in ña *xini so'o yu ña, ra saa *ndakusiti yu xa'a ra tatun Ndioxi ra ndiña'a ña nuu yu, ña ndasaka'nu yu ra. \v 9 Ra saa ndika'an ra xi'in yu kachi ra saa: \p ―Xä kun saa, chi na ndasaka'nu kun Ndioxi va; saa chi ta iyoo yo'o ña xachiñu kun nuu Ndioxi, xi'in na ndika'an ndoso tu'un ra, xi'in takundi'i na ^kandixa tu'un ra ña vaxi nuu tutu yo'o, ra ndasaka'nu na ra, saa ke iyoo tu yu'u va ―kachi ra tatun Ndioxi kan xi'in yu. \p \v 10 Ra saa ndika'an ka ra xi'in yu kachi ra saa: \p ―Chikäa se'é kun tu'un yii ña ka'an Ndioxi ña vaxi nuu tutu yo'o, saa chi xa ninumi ni va kuu ña ka'an ña. \v 11 Ra yuvi na ^xa chiñu ki'vi, ra na sa ka na chiñu ki'vi va, ra na ^xa chiñu yakua, ra na sa yakua ka na mii va na; ra na ^xa ña va'a, ra na sa ka na ña va'a va, ra na yii, ra na sa yii va'a ka va na ―*kachi ra tatun Ndioxi kan xi'in yu. \p \v 12 Ra saa ndika'an ka Jesús kachi ra saa: \p ―Kuenda ni koo ndo chi kama ni va ndikó yu kixi yu, ra ndataxi yu ya'vi ta iin ta iin yuvi nda'a na, ta ku'va iyoo mii chiñu ña ^xa va na. \v 13 Yu'u kuvi ra nuu, ra yu'u kuvi tu ra ndia nuu ndi'i va, ra yu'u kuvi ra kii xa'a, ra yu'u kuvi tu ra ndia kii ndi'i va ―kachi ra. \p \v 14 Ra yuvi na ^ndakatia tikoto, ra va'a ni kee na, saa chi ni'i na ndiayu ña kaxi na kui'i ña iyoo nda'a itun kuii tu taxi ña kutiaku na, ra kuvi tu ki'vi na ye'e ñuu yii kan va. \v 15 Ndi su chi ke'e va tu kindoo yuvi na kuu tina, xi'in na tu'va na kuu na saka, xi'in tiaa ndia ^xa siki yasi'i, a na si'i na ^xa siki yii va tu, xi'in na xa'ni ndii, xi'in na kañu'u ndioxi ña kuu na'na, xi'in takundi'i na kutoo ní sanda'vi yuvi ra ^xa na chiñu ki'vi. \v 16 Ra saa ndika'an ka Jesús kachi ra saa: \p ―Yu'u, ra kuu Jesús kuvi ra *ti'vi iin ra tatun yu xaa ra nuu takundi'i na veñu'u, ña ndatu'un ra xi'in na xa'a ña kuu. Ra yu'u kuvi ra kuu ndise'e ra rey Davíd, ra kuu tu yu Kimi ri ye'e ní, ri kanata te tuvi va ―kachi ra. \v 17 Ra Tachi Yii Ndioxi xi'in na veñu'u na kuu yasi'i ra kuu ndikachi lo'o, ra su'va ke kachi na kana na: \p ―Na'a ndo ―kachi na. \p Ra yuvi na ^xini so'o, ra na kana tu na kan va yuvi ña kixi na, ra na íchi ini ña kuni ko'o na tiakuii, ra na kixi na, ra ko'o na tiakuii rá taxi ña kutiaku na, ra ko'o uun va na ra, chi köo ya'vi ra. \v 18 Ra takundi'i yuvi na ^xini so'o tu'un yii ña ka'an Ndioxi, ña ndika'yu nuu tutu yo'o, ra ka'an yu xi'in na ña kuenda ni na koo na, saa chi tu ndia iin na, na ndachinuu siki tu'un yo'o, saa ra ni'i na tundo'o xa'a va ña sa Ndioxi, tundo'o ña xa ka'an mii tutu yo'o xa'a ke ni'i va na. \v 19 Ra tu ndia tu na, na kindiaa ta'an tu'un yii ña ka'an Ndioxi, ña ndika'yu nuu tutu yo'o, saa ra, saa sa tu Ndioxi xi'in va na, saa chi täxi ra ña koo kivi na nuu tutu ña ka'an ña kutiaku na xi'in ra, ra nii ñuu yii kan täxi ra ki'vi na koo na, xa ta ku'va kachi mii tutu yo'o va. \v 20 Jesús ra ^ndakani xa'a tu'un yo'o, ña kuu ña ña ndixa, kuvi ra ka'an kachi saa: \p ―Ña ndixa kuvi va ña, kama ni va ndikó yu ―kachi ra. \p Saa iyoo ña. ¡Na'a, Tata Jesús! \fig |21_SEND.OK.Jesus.lion.lamb9.2 copy.tif|col|||.|REV 22.20\fig* \p \v 21 Ra mii Tata yo Jesucristo na taxi ña va'a kuta'vi takundi'i ndo. Amén.