\id TIT Mundurukú [myu] NT (Brazil) -2010 bd. 
\h Tito
\toc1 Tito beaptup
\toc2 A Tito
\mt TITO BEAPTUP PAULO EMUDUPMUBARARAKTUP
\c 1
\p
\v 1 Tito, ijudup mubararag̃ õn ewebeaptum. Õn Paulo. Deus buywatwatꞌukat õn. Jesus Cristo emumuju õn. Ixe omujujum Deus emunaẽyũ mutaybitbit am big̃ ma ip itabut am Jesus kay. Big̃ ma itaybit jeꞌe ip kawẽn icẽmãn. Big̃ ma Deus bikuyap tag̃ jeku ip. 
\v 2 Ixe bikuyap tag̃ wuyju jekukum, soat em acesop wuyetait cexe iap wiwim puye.
\p — Soat em ma ip jeedop oxe itait — ioꞌe Deus ipi mug̃ẽꞌũm awap.
\m Deus napapaꞌuk g̃u. 
\v 3 Imuwẽg̃at pin pima Deus kawẽn idipat oꞌg̃uwẽg̃at soat pe ijodiat pe. Okpot kayayũ soat em itait ip jeedop oxe iap ekawẽn oꞌg̃uwẽg̃at. Õn tak ixe juk omuju iboap ekawẽn muwẽn ãm ijodiat pe. Iboap ekawẽn muwẽnuwẽn õn Deus aꞌõbi. Ixe Deus wuydaxijojoꞌukat.
\p
\v 4 Tito, ijudup mubararag̃ õn ewebeaptum. Ẽn okpot coꞌi Jesus Cristo kay wuyetabut puye.
\p — Bay, xipan cuy Tito ejukuk — i õn eꞌem Deus pe- -wuyebay be, Jesus Cristo be dak- -wuykukukat pe. 
\p — Yag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn eꞌem cebe ip.
\p
\v 5 Õn exe bima wuyekapikap cuk ag̃uꞌũm g̃u. Imẽnpuye juk õn eiwat Creta be- -tipꞌaweroro be wuyekapikap muꞌũm ãm. Itabucayũ kukukayũ juy etaẽ soat ka be ag̃okaka be. Ixeyũ juy etaẽ apẽn cuk ocece ewebe iap tag̃. 
\v 6 Itabucayũ kukukat cũg̃ ma juy jeku soat etabutpe. Pũg̃ kug̃ ma jetayxi kug̃ jeenuy. Ixe ipotpoyũ dak cuy Jesus kay itabun jeedop ip. “Teipotpoyũku warẽmtag̃ acã jekukum soat em” i wuyjuyũ eꞌem pima, ixe juy etaẽ g̃u itabucayũ kukukan. “Teipotpoyũku kũyjobit g̃u jebay aꞌõ kay” iꞌeꞌem pima juy ixe etaẽ g̃u. Imẽn cuy itabucayũ kukukat jeenuy. 
\v 7 Itabucayũ kukukat Deus ekapikap kug̃. Imẽnpuye cũg̃ ma juy jeku ip soat etabutpe jemuymuyap puxim.
\p — Wararaꞌacat podi ma waꞌõbuyxi — iꞌũmg̃u juy jeꞌe.
\m Soat em g̃u juy itapurug̃ jeku. Ikaꞌoꞌon g̃u juy jeenuy. Dao g̃u juy itakomã jeꞌe. Wararaꞌacat mug̃uykukukum g̃u juy jeenuy dinheiro bu am. 
\v 8 Powatwat cuy tujuõmõm jedukꞌa be. Xipacat kay juy jeenuy. Jewawẽwẽm cuy jeenuy soat em cũg̃ ma jeku am. Cũg̃ ma juy wararaꞌacayũ jukuk. Deus ekawẽn tag̃ cuy jeku- -soat ekawẽn tag̃. Warẽmtag̃ g̃u juy ip jewekuk. 
\v 9 Kawẽn icẽmat kay jĩjã juy jeenuy. Cũg̃ cĩcã ma wuywebe iboap ekawẽn tag̃ wuyeku am. Iboap ekawẽn tag̃ jekukum pima, Jesus emumutaybitbinap tag̃ tak wuyju jekukum. Iboap ekawẽn tag̃ jekukum pima kawẽn icẽmãn wararaꞌacat mutaybitbin jeenuy. Ixeyũ mucokcokcog̃ jeenuy jetabucap epereap puxim cebe ip. Kawẽn icẽmat kayꞌũmayũ dak imukũyjobitbin jeenuy ixeyũ ag̃uymuwarurun am.
\p
\v 10 Cũg̃ ma juy jeku ip itabucayũ kukukayũ, ade opop puye Jesus ekawẽn kay ibuꞌuꞌuayũ. Pũg̃pũg̃ Judeuyũꞌin itabut oꞌe Jesus kay. Imẽnpit:
\p — Wuyajojoyũꞌũmꞌũm ekawẽn tag̃ cuy ajeku — i teꞌe ma eꞌem ip.
\m Wararaꞌacat mug̃uykukukum ip ibiwarẽmtag̃ ma ip kawẽnwẽn puye. 
\v 11 Ade jebadipyũ mubuꞌuꞌun ip Jesus kay am, warẽmtag̃ ma ip imutaybitbin puye. Ibisũsũn g̃u ip warẽmtag̃ ma imutaybit am. Dinheiro bu ojuy am acã ip imutaybitbin. Imẽnpuye juy ip eg̃uymũg̃.
\p
\v 12 — Creta eipi watwat dapxiyũ — i juk oꞌe Creta eipi wat ma- -Deus ekawẽn muwẽnuwẽnꞌukat. — Wuyjuyũm g̃u ip oꞌe- -ikaꞌũayũm acã Creta eipi watwat — i juk oꞌe wararaꞌacayũ aꞌĩjo. — Ibukapikꞌũm ip — i juk oꞌe. — Jexat o am acã ip itaybit — i juk oꞌe.
\m Imẽn Creta eipi wat jebadipyũ oꞌg̃uwẽn. 
\v 13 Icẽmãn ixe juk oꞌe. Napa g̃u juk oꞌe. Imẽneju aꞌõpurug̃ cuy ip eg̃ukorem- -imug̃uykukuꞌukayũ ekawẽn kayayũ. Jetabucap epereap puxim ip eg̃ukorẽm. Ewebe ip imukorẽm puje, big̃ ma ip jeꞌe itabut Jesus kay. 
\v 14 Ibuꞌu jeꞌe ip jetabut am wuydobuyũꞌũmꞌũm ekawẽn kay- -ijodiat ekawẽn kay- -kawẽn icẽmat kayꞌũmayũ ekawẽn kay. 
\v 15 Xipacat mujurũg̃rũg̃ꞌukayũ be xipacat tobuxik put soat pe. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ꞌukat pe bit xipacat tobuxik paꞌore soat pe- -itabutꞌũmayũ. Itaybit g̃u ip apẽn cedag̃ Deus xe iam, apẽn cedag̃ g̃u iam tak. Ikẽrẽat kay acã ip g̃ebum.
\p
\v 16 — Ocetaybit Deus — iꞌeꞌem ip napa ma.
Imẽnpit Deus ebekitkit ekukuap tag̃ g̃u ip jekukum. Soat kay ip itakoma. Kũyjobitꞌũm cĩcã ip Deus ekawẽn kay. Ibaꞌore cebe ip xipacat mujurũg̃ ãm- -pũg̃ em tak kaꞌũma.
\b
\c 2
\p
\v 1 Ẽn pit, bekit, ixeyũ ekukuap tag̃ g̃u juy ejeku. Kawẽn cũg̃ãn cuy Jesus ebekitkiyũ eg̃utaybitbin. Deus ekawẽn cuy ixeyũ eg̃utaybitbin. 
\v 2 Aypapayũ juy eg̃ukũyjo.
\p — Eyetabikukum g̃u juy epesop — i juy ece cebe ip. — Eyetapurug̃ cuy epesop — i juy ece cebe ip. — Jewawẽwẽm cuy epesop cũg̃ ma eyeku am soat em — i juy ece cebe ip. — Eyetabun cĩcã juy epesop Jesus kay — i juy ece cebe ip. — Ikukpin cuy wararaꞌacat epejukuk — i juy ece cebe ip. — Eybuꞌum g̃u juy epesop Jesus ekawẽn tag̃ eyeku am — i juy ece cebe ip.
\m
\v 3 Imẽntak yabutbucayũ juy eg̃ukũyjo, bekit.
\p — Deus kay jĩjãayũ ekukuap tag̃ cuy epeku — i juy ece cebe ip. — Eybureyũ muymuy g̃u juy — i juy ece cebe ip. — Kawẽdi kay g̃u juy epesop eykaꞌoꞌonap puxim — i juy ece cebe ip. — Yaypanꞌisuayũ juy epeg̃utaybin ixeyũ be cũg̃ ma jeku am — i juy ece yabutbucayũ be. 
\v 4 — Xipan cuy eyitop epejukuk — i juy jeꞌe ip. — Xipan cuy eyꞌiyũ epejukuk — i dak.
\m Imẽn yaypanꞌisuayũ awẽwẽm cuy jeedop ip yabutbucayũ.
\p
\v 5 — Jewawẽwẽm cuy epesop cũg̃ ma eyeku am — i juy jeꞌe ip yaypanꞌisuayũ be. — Xipacat mujurũg̃rũg̃ꞌukayũm cuy epesop — i juy jeꞌe ip. — Xipan cuy eydukꞌa beayũ epejukuk — i juy jeꞌe ip. — Kũyjobin cuy epesop eyitop aꞌõ kay — i dak jeꞌe ip.
\m Imẽn cuy yaypanꞌisuayũ g̃ukũyjo ip yabutbucayũ. Imẽn ip imukũyjo buje, wararaꞌacayũ jeꞌe g̃u:
\p — Deus ekawẽn xipat g̃u acoꞌi, cekawẽn kayayũ cũg̃ g̃u jekukum puye — i.
\p
\v 6 Imẽntak tapupuyũ juy eg̃ukũyjo- -yaypanꞌisuayũ.
\p — Jewawẽwẽm cuy epesop cũg̃ ma eyeku am — i juy ece cebe ip.
\m
\v 7 Ẽn tak, bekit, xipacat mujurũg̃rũg̃ꞌukan cuy eg̃uy wararaꞌacat pe ekukuap coꞌi jeku am. Wararaꞌacat mutaybitbin pima juy ag̃uysan eg̃uy. Kaypatpan g̃u juy eg̃uy. Deus ekawẽn eg̃uwarururun g̃u juy. Cũg̃ ma juy cekawẽn eg̃utaybitbin. 
\v 8 Cũg̃ ma juy kawẽnwẽnꞌuk eg̃uy ekayꞌũmayũ be ekawẽn mukẽrẽrẽnap puxim. Cũg̃ ma ẽn kawẽnwẽn pima, isũsũn jeedop ip wuymuymuy ãm, ekawẽnkẽrẽꞌũm puye.
\p
\v 9 Teiꞌũma kapikpikꞌukayũ dak cuy eg̃ukũyjo, bekit.
\p — Kũyjobin cuy epesop eyekariwa aꞌõ kay — i juy ece cebe ip. — Eyekariwa bikuyap tag̃ cuy epeku soat em — i juy ece cebe ip. — Jededeꞌukayũm g̃u juy epesop eyekariwa kay — i juy ece cebe ip. 
\v 10 — Eyekariwa bubut cuy epetujupaꞌum g̃u- -pũg̃ em tak kaꞌũma — i juy ece cebe ip. — Xipan cuy eyekapikap kug̃ epesop — i juy ece cebe ip. — Xipan cuy epeyekapik eyekariwa beam — i juy ece cebe ip. — “Deus ekawẽn xipat cĩcã ixeyũ daxijojoꞌukat ekawẽn,” i jeꞌe wararaꞌacayũ xipan eyekapikap co buje — i juy ece cebe ip.
\p
\v 11 G̃asũ bit: — Soat kug̃ õn xipan soat taxijo am- -eydaxijo am — ioꞌe Deus wuywebe.
\m Imẽnpuye, Tito, imẽn cuy Jesus ebekitkit eyawẽwẽ.
\p
\v 12 — Okpot oeꞌũ ipiatꞌajojoap kay eyejuap puxim — iꞌeꞌem Deus wuywebe. — Imẽnpuye eyetabutꞌũmap cuy epeyepere — iꞌeꞌem. — Deus kayꞌũmayũ emumutabikukunap cuy epeyepere — iꞌeꞌem. — Jewawẽwẽm cuy epesop soat em cũg̃ ma eyeku am — i dak. — Cedag̃ cuy epesop ijodiat etabixe — i dak. — Wekawẽn tag̃ cuy epeku soat em — i dak.
\m
\v 13 Imẽn cuy ajeku Jesus Cristo ajẽmap wiwim pima- -wuydaxijojoꞌukat ajẽmap wiwim pima. Wuycokcok cĩcã yajẽmap wiwi am. Ixe ajẽm puje soat ijodiacat jeꞌe:
\p — Soat podi ma Deus yaꞌõbuyxi — i. — Kaꞌũmg̃u ixe joꞌiat idipat — i jeꞌe ip.
Kaꞌũmg̃u yajẽmap kabia joꞌiat idipat. Idip cĩcã jeꞌe. 
\v 14 Ixe Jesus Cristo jekpiwatpin ma oeꞌũ wuywebeam. Wuyaꞌõmucan am oeꞌũ wuywebe ikẽrẽat mug̃ẽap puxim. Wuymuisun am soat tag̃ oeꞌũ. Jebekitkin wuyꞌe am oeꞌũ. Wuywebe xipacat mujurũg̃rũg̃ꞌukayũm oeꞌũ.
\p
\v 15 Bekit, iboam cuy itabucayũ eg̃utaybin. Yawẽwẽm cuy ip eg̃uy. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ pima juy ip eg̃ukorẽm. Jemupubutbunat g̃u juy cebe ip.
\p — Waꞌõbi g̃u õn eyawẽwẽm- -Jesus Cristo aꞌõbi acã — i juy ece cebe ip.
\b
\c 3
\p
\v 1 Tito, Jesus ebekitkiyũ juy eg̃ukũyjo- -exeayũ.
\p — Kũyjobin cuy epesop wuyajecug̃ap aꞌõ kay- -ixe beam kapikpikꞌukayũ aꞌõ kay dak — i juy ece cebe ip. — Xipacat mug̃ẽ ãm ixeyũ be eydakoy buje, epeyekapik cuy cebeam ip — i juy ece cebe ip. 
\v 2 — Wararaꞌacat epejomuymuy g̃u juy — i juy ece cebe ip. — Kabaꞌũm cuy epesop eyeweweju — i dak. — Xipan cuy soat epejukuk — i dak. — Eyaꞌõpurug̃ g̃u juy epesop- -eyaꞌõdidim ma — i dak.
\p
\v 3 — Wararaꞌacat podi ma oceju bit xipat — iꞌũmg̃u juy aceꞌe, kuy bima wuyju dak cuk adi wuyag̃uyꞌũm ajop puye.
\m Kũyjobitꞌũm cuk adi ajop wararaꞌacayũ aꞌõ kay- -Deus aꞌõ kay dak. Ikẽrẽat cuk adi ag̃ujurũg̃rũg̃. Ajo wuyju imug̃ẽ pin cĩcã iat mug̃ẽg̃ẽm cuk adi ajop. Wuymucokcok am acã juk adi ajekuku. Ikẽrẽm cuk adi wararaꞌacat ajukuk. Wararaꞌacat ekawẽn mukẽrẽrẽnxi ajop. Wuyetabikuku ajop wararaꞌacat kay. Wuykay itakomama juk adi osodop ip wararaꞌayũ. Wuyju dak ixeyũ kay wuyetakomama juk adi ajop. 
\v 4 Deus pit wuydaxijojoꞌukat. Apẽn wuykukpin cexe iap oꞌg̃ubapuk wuywebe. Apẽn xipan wuykukpin iap tak oꞌg̃ubapuk wuywebe. 
\v 5 Iboap mubapuk puje juk wuydaxijo. Ixe juk wuydaxijo xipacat ag̃ujurũg̃rũg̃ puye g̃u, cũg̃ ma ajekuku buye g̃u dak. Ixe juk wuydaxijo, wuykay itabotaidabotbot puye acã. Ibiõg̃buk cuk wuymuisun soat tag̃. Kuy bima wuyebay ebekitkin ajop. G̃asũ bit waram wuykapap puxim Deus ebekitkin acesop. Kuy bima ikẽrẽat kug̃ ajekuku. G̃asũ bit Deus biõg̃buk wuymuisusun. Wuybinũnisu g̃asũ. 
\v 6 Deus jebiõg̃buk oꞌg̃uõm wuywebe. Tacup g̃u osunuy iũm ãm wuywebe. Oꞌg̃uõm wuywebe Jesus Cristo oeꞌũ wuywebeam puye- -wuydaxijojoꞌukat oeꞌũ buye. 
\v 7 Ixe jebiõg̃buk oꞌg̃uõm wuywebe cũg̃ ma jexe wuyeku am. Deus soat podi ma wuykug̃ xipan. Ixe wuymucũg̃ucũg̃.
\p — Cũg̃ ma eyju oxe — iꞌeꞌem ixe wuywebe. — Soat em epesop oxe eyetait — iꞌeꞌem wuywebe.
\m Iboap wiwim cĩcã wuyju. 
\v 8 Icẽmãn õn eymutaybitbin.
\p Kuy õn awẽwẽ iap cuy eg̃uwẽnuwẽn wuykitpitpiyũ be- -Deus kay itabunꞌibiyũ be. Xipacat mujurũg̃rũg̃ cuy jeedop ip soat em. Xipacat mujurũg̃rũg̃ pima, wararaꞌacayũ buywatwan jeedop ip. Xipat tak jeꞌe Deus xe. 
\v 9 Wararaꞌacayũ teꞌe ma jewaꞌõxikxig̃. Teꞌe ma ip wuydobuyũꞌũmꞌũm putet muwẽnuwẽn. Jewaꞌõdawutwun eꞌem ip. Moisés ekawẽn aꞌõxikxig̃ eꞌem ip. Teꞌe ma wuyju ixeyũ ekawẽn cocom. Teꞌe ma ip kawẽnwẽn. Ecekawẽn g̃u juy ixeyũ eju. 
\v 10 Wararaꞌacayũ warẽmtag̃ itabucayũ mutaybitbin. Itabucayũ mubuꞌuꞌun ojuy ip ixeyũ be waraꞌat tag̃tag̃tag̃ ma jekawẽn ãm. Ixeyũ juy eg̃ukorẽm.
\p — Warẽmtag̃ imutaybitbinap cuy epeyepere — i juy ece cebe ip.
\m Warẽmtag̃ imutaybitbinap epereꞌũm pima, waram cuy ixeyũ eg̃ukorẽm. Xepxep em ixeyũ eg̃ukorẽm. Warẽmtag̃ imutaybitbinap epereꞌũm pima, ceweju g̃u juy ip ejeku. 
\v 11 Etaybit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xi ip iam. Deus ekawẽn kay g̃u jĩjã ip. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ acã ip. Ixeyũ dak itaybit iboam.
\p
\v 12 Ártemas cuy og̃uju ekay. Ixe mujumꞌũm pima, Títiquo juy og̃uju. Ekay yajẽm puje, dao juy eju Nicópolis ka kay odopabijuk am. Ibo ka be ihi og̃ukap. 
\v 13 Wararaꞌacat aꞌõbuywatwatꞌukat Zenas jeꞌjẽm exewi g̃uyjom, Apolo dak. Ibuipug̃ g̃u juy ixeyũ eg̃ujẽm. Iũm pucat cuy eg̃ũm cebe ip cum pima. 
\v 14 Itabucayũ mukũyjojom cuy eg̃uy.
\p — Xipacat mujurũg̃rũg̃ cuy epesop — i juy ece cebe ip. — Eybubutꞌin cuy epeg̃ũm ikug̃ꞌũmayũ be — i dak. — Warẽmtag̃ g̃u juy epeku — i dak. — Eybuꞌum g̃u juy epeyekapik — i juy ece cebe ip.
\p
\v 15 Soat oxeayũ kato mujujum ekay. Õn tak kato mujujum soat pe itabucayũ be- -wuybureyũ be.
\p — Bay, xipan cuy Titoyũ ejukuk — i õn eꞌem Deus pe.
\p Ibũrũ ma.




