﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:14,800
Takan kūu ta ora cha chānini ndra tachi ndra Paulu itiꞌ ñuꞌuꞌ Italia chiꞌin inga tuku ndra kaꞌìin vekaa chiꞌin ra,

2
00:00:14,800 --> 00:00:19,580
tajan tīꞌi ndio ra ndra ndaꞌaꞌ ra capitán nàni Juliu,

3
00:00:19,580 --> 00:00:23,860
ra kùtaꞌan chiꞌin jandaru jàꞌa kuenda ma kalechaꞌnu César,

4
00:00:23,860 --> 00:00:26,800
ra chàꞌnda tiñu tandiꞌi ñuu kaꞌnu Roma.

5
00:00:26,800 --> 00:00:32,040
Takan kūu tajan ni kuꞌun ra nàni Aristarcu chiꞌin ndi tichi varku.

6
00:00:32,040 --> 00:00:38,480
Ta rakan ti kīchi ra itiꞌ ñuu Tesalónica ña ìyo kuenda ñuꞌuꞌ Macedonia.

7
00:00:38,480 --> 00:00:44,700
Takan kūu tajan tīin ndio ndi iin varku kīchi itiꞌ ñuu Adramitio.

8
00:00:44,700 --> 00:00:46,400
Ta ma varku ikan,

9
00:00:46,400 --> 00:00:52,180
ti chani kee run kuꞌun run tandiꞌi ñuu ìyo tañuꞌu ñuꞌuꞌ Asia.

10
00:00:52,180 --> 00:00:56,100
Takan kūu ta ora tuvi inga kivi,

11
00:00:56,100 --> 00:01:00,140
tajan chāa ndi yuꞌu tañuꞌu ñuu Sidón.

12
00:01:00,140 --> 00:01:02,520
Ta ikan kùu nuu jāña nuu Juliu,

13
00:01:02,520 --> 00:01:03,660
ma Paulu,

14
00:01:03,660 --> 00:01:07,840
na kuꞌun ra kundeꞌe ra amigu ra ndra ìyo ñuu ikan.

15
00:01:07,840 --> 00:01:12,000
Ti ndrakan tīndee ndra Paulu chiꞌin ña chìniñuꞌu ra.

16
00:01:12,000 --> 00:01:15,760
Ta ikan jan kīꞌvi ndiko ndi tichi varku,

17
00:01:15,760 --> 00:01:19,140
ta kēe ndiko ndi kuàꞌan ndi itiꞌ nuu chiꞌin run.

18
00:01:19,140 --> 00:01:21,600
Ta yāꞌa ndio ndi iin chiyo ñuꞌuꞌ Chipre,

19
00:01:21,600 --> 00:01:24,920
ti kīchaꞌa ndio ma tati chàkin niꞌi yi,

20
00:01:24,920 --> 00:01:27,680
vàchi yi itiꞌ nuu run.

21
00:01:27,680 --> 00:01:33,920
Yakan va jākunu ndra run kuàꞌan run iin chiyo ñuꞌuꞌ Chipre nuu tüvi niꞌi chàkin tati.

22
00:01:33,920 --> 00:01:39,000
Takan kūu ta yāꞌa run yatin yuꞌu tañuꞌu ñuꞌuꞌ Cilicia.

23
00:01:39,000 --> 00:01:43,040
Ta juuni yāꞌa ndi yuꞌu tañuꞌu ñuꞌuꞌ Panfilia.

24
00:01:43,040 --> 00:01:47,520
Tajan chāa ndio ndi ñuu Mira ña ìyo kuenda ñuꞌuꞌ Licia.

25
00:01:47,520 --> 00:01:51,280
Tajan ma ra capitán chàꞌnda tiñu nuu jandaru,

26
00:01:51,280 --> 00:01:57,920
ikan nātaꞌan ra iin varku ña kīchi ñuu Alejandría ña ni kee run kuꞌun run itiꞌ ñuꞌuꞌ Italia.

27
00:01:57,920 --> 00:02:01,360
Ta kāꞌan ra ña na ndaa ndi tichi run,

28
00:02:01,360 --> 00:02:03,840
ta kuꞌun ndiko ndi itiꞌ nuu ga.

29
00:02:03,840 --> 00:02:09,080
Takan kūu ta cha yāꞌa yatin kivi ña yaꞌa kuee kuàꞌan ndi.

30
00:02:09,080 --> 00:02:13,560
Ta chiꞌin ña ndetiñu ni chāa ndi yatin yuꞌu ñuu Gnido.

31
00:02:13,560 --> 00:02:18,680
Ta tava juuni chàkin ma tati vàchi yi itiꞌ nuu varku,

32
00:02:18,680 --> 00:02:22,440
yakan va küu ga jakuꞌun ndi run itiꞌ ndoo.

33
00:02:22,440 --> 00:02:30,200
Ikan kàva ndi kàva ndi ta yāꞌa ndi yatini ñuu Salmón ña ìyo itiꞌ ninuu ñuꞌuꞌ Creta.

34
00:02:30,200 --> 00:02:32,840
Takan kūu ña mamaa chiꞌin ña ndetiñuni,

35
00:02:32,840 --> 00:02:36,840
yāꞌa ndi tandiꞌi yuꞌu tañuꞌu ñuꞌuꞌ ikan.

36
00:02:36,840 --> 00:02:42,960
Tajan chāa ndio ndi ma yuꞌu tañuꞌu yatini ñuu Lasea ña nàni:

37
00:02:42,960 --> 00:02:44,720
Nuu Vaꞌa Kuiin Varku.

38
00:02:44,720 --> 00:02:51,080
Takan kūu ta nduvaꞌa kuii cha yāꞌa kuaꞌaꞌ kivi ña chàkunuu ndi chiꞌin varku.

39
00:02:51,080 --> 00:02:56,720
Ta cha yaꞌa ndasii jàꞌa yi ña kakunuu ndi tichi tañuꞌu,

40
00:02:56,720 --> 00:02:59,320
ti chani keta tiempu yaꞌa chàkin tati.

41
00:02:59,320 --> 00:03:05,960
Yakan va Paulu jākuninaa ra ndra chiꞌin tuꞌun iꞌya:

42
00:03:05,960 --> 00:03:06,160
―Ndyoꞌo ndrachaꞌnu,

43
00:03:06,160 --> 00:03:12,720
cha chāꞌi kuenda ti ni ndeꞌo tundoꞌo tu keo kuꞌun yo tiaga itiꞌ nuu vitin.

44
00:03:12,720 --> 00:03:14,560
Yakan va tu keo vitin,

45
00:03:14,560 --> 00:03:20,240
ta ni kucheꞌe varku ta ni saꞌvi run chiꞌin tandiꞌi ndatiñu ndiso run.

46
00:03:20,240 --> 00:03:25,400
Ta nda maa yo kùu kuvio ndia ti cha vàchi ma tiempu yaꞌa chàkin tati.

47
00:03:25,400 --> 00:03:27,840
―Takan kàti Paulu.

48
00:03:27,840 --> 00:03:30,040
Va ma capitán chàꞌnda tiñu nuu jandaru,

49
00:03:30,040 --> 00:03:36,400
jāchiꞌin ra tiá ma ña kàꞌan ra xuñaꞌa run chiꞌin ña kàꞌan ma ra jakunu run kua ña kàꞌan ma Paulu.

50
00:03:36,400 --> 00:03:39,840
Va tava ma yuꞌu tañuꞌu ikan,

51
00:03:39,840 --> 00:03:44,800
töve nuu vaꞌa kundaa varku nda kati yaꞌa tiempu yaꞌa chàkin tati.

52
00:03:44,800 --> 00:03:56,760
Ta tava cha ndisaa ndra cha chānini ndra ña vaꞌaga kuꞌun ndra chiꞌin run nda kati chaa run ñuu Fenice iin ñuu kàndii ñuꞌuꞌ Creta kua ña kindoo run ikan.

53
00:03:56,760 --> 00:04:03,040
Ikan ìyo iin nuu vaꞌaga ña kundaa run nda kati yaꞌa tiempu chàkin niꞌi ma tati.

54
00:04:03,040 --> 00:04:09,040
Takan kūu ta chānini ndra ti kùu kuꞌun ndiko ndra itiꞌ nuu,

55
00:04:09,040 --> 00:04:13,320
vati ma tati kueenia kīchaꞌa yi chàkin yi itiꞌ ninuu.

56
00:04:13,320 --> 00:04:20,240
Yakan va kēe ndio ndi kuàꞌan ndi chiꞌin run yuꞌuni yuꞌuni tañuꞌu ñuꞌuꞌ Creta.

57
00:04:20,240 --> 00:04:28,000
Va nunuuni kīchi iin tati itiꞌ nuu kàna nikandii ña nduvaꞌa kuii niꞌi chākin.

58
00:04:28,000 --> 00:04:32,480
Ta kīchaꞌa ndio yi tava yi ma varku ma itiꞌ ñuꞌuꞌ ití.

59
00:04:32,480 --> 00:04:37,160
Ta tìndaniꞌni ndio yi run kuàꞌan run tiá itiꞌ tichi tañuꞌu.

60
00:04:37,160 --> 00:04:41,600
Ta tava na küu kuꞌun ma varku itiꞌ nuu ma tati,

61
00:04:41,600 --> 00:04:45,960
yakan va jāña ndi run na keñuꞌu ma tati run.

62
00:04:45,960 --> 00:04:52,440
Tajan yāꞌa ndio ndi chiꞌin run chata iin ñuꞌuꞌ vali ìyo tichi tañuꞌu ña nàni Clauda,

63
00:04:52,440 --> 00:04:57,720
ikan kùu nuu yāꞌa ndi ña jāña ma tati ña chàkin ndio niꞌi vaꞌa.

64
00:04:57,720 --> 00:05:05,280
Ta chiꞌin ña ndetiñunia kūndee ndi tiin ndi iin lancha vali ña kèñuꞌu varku itiꞌ chata run.

65
00:05:05,280 --> 00:05:08,840
Yakan va ora cha tīin ndi run,

66
00:05:08,840 --> 00:05:11,880
tajan jāndaa ndi run tichi varku kaꞌnu.

67
00:05:11,880 --> 00:05:17,160
Tajan chīkonuu ndio ndra chūꞌni ndra ma varku kaꞌnu chiꞌin yoꞌo ndee,

68
00:05:17,160 --> 00:05:19,680
ikan na kuu kundee run tiaga.

69
00:05:19,680 --> 00:05:26,600
Ta tava yūꞌvi ndra koto nani xuu run chiꞌin yuti ndiꞌi ìyo yuꞌu tañuꞌu ña nàni Sirte,

70
00:05:26,600 --> 00:05:27,920
ta saꞌvi run.

71
00:05:27,920 --> 00:05:34,760
Yakan va jākoyo ndra iin kaa ña kàa takua kàa iin picu xuu tañuꞌu,

72
00:05:34,760 --> 00:05:36,360
ikan na jakuee yi run.

73
00:05:36,360 --> 00:05:40,680
Tajan chāꞌa ndio ndra ña na kuꞌun maa run chiꞌin ma tati.

74
00:05:40,680 --> 00:05:46,920
Takan kūu ta ora tuvi inga kivi juuni niꞌiga chàkin ma tati.

75
00:05:46,920 --> 00:05:52,200
Yakan va jātani ndio ndra ma ndatiñu ndiso run tichi tañuꞌu.

76
00:05:52,200 --> 00:06:00,640
Ta ora cha yāꞌa uni kivi tajan juuni jātani ndra ndatiñu chàtiñu varku tichi tañuꞌu ndia.

77
00:06:00,640 --> 00:06:04,400
Ta kuaꞌaꞌ kivi töve nī ndeꞌe ndi nikandii ni chele,

78
00:06:04,400 --> 00:06:05,920
ti chāsi ma viko nuu yi.

79
00:06:05,920 --> 00:06:11,600
Yakan va ndava jāña ndi ña chànini ndi naja kua kakú ndi,

80
00:06:11,600 --> 00:06:15,880
jāꞌa ma savi tati ña yaꞌaga niꞌi kùu̱n ta chàkin.

81
00:06:15,880 --> 00:06:19,600
Ta tava cha ìyo kuaꞌaꞌ kivi ña tüvi chàchi ndi,

82
00:06:19,600 --> 00:06:24,120
yakan va ndēta ndio Paulu tañu ndra,

83
00:06:24,120 --> 00:06:25,960
ta teꞌen nākaꞌan ra chiꞌin ndra:

84
00:06:25,960 --> 00:06:26,480
―Ndyoꞌo xaa,

85
00:06:26,480 --> 00:06:30,560
tiá vaꞌa tu jāchiꞌin ndo ma kua kāꞌin chiꞌin ndo niku,

86
00:06:30,560 --> 00:06:33,040
ta kìndoo yo ñuꞌuꞌ Creta,

87
00:06:33,040 --> 00:06:36,640
ta töve ndeꞌo tundoꞌo iꞌya ma tava tàꞌan yo vitin.

88
00:06:36,640 --> 00:06:40,920
Va tava töve nī jachiꞌin ndo ma ña kāꞌin,

89
00:06:40,920 --> 00:06:42,360
vitin kùuni̱ na jandeeni ndo.

90
00:06:42,360 --> 00:06:43,440
Ta na yüꞌvi ndo,

91
00:06:43,440 --> 00:06:46,000
ti nïꞌiin ndo tüvi ni kuvi.

92
00:06:46,000 --> 00:06:50,360
Va ma varku kùu ma yutun ni ndiꞌi kucheꞌe.

93
00:06:50,360 --> 00:06:52,080
Ta tava cha chìto vaꞌa ndo,

94
00:06:52,080 --> 00:06:54,600
ti yuꞌu jàꞌi tiñu nuu Ndioo.

95
00:06:54,600 --> 00:06:56,600
Ta ìyoi kuenda ra.

96
00:06:56,600 --> 00:06:57,800
Vati kuni,

97
00:06:57,800 --> 00:07:01,040
kēta iin tati jàꞌa tiñu nuu Ndioo nui

98
00:07:01,040 --> 00:07:03,280
ña teꞌen kāꞌan yi chiꞌi̱n:

99
00:07:03,280 --> 00:07:04,600
“Na yüꞌviun,

100
00:07:04,600 --> 00:07:06,360
yoꞌo Paulu,

101
00:07:06,360 --> 00:07:10,200
vati ìyo yi ña chaun nuu ra kalechaꞌnu César.

102
00:07:10,200 --> 00:07:11,320
Ti juu̱n,

103
00:07:11,320 --> 00:07:16,320
jàꞌa ña ni jakakú Ndioo tandiꞌi ma ndra kuàꞌan chiꞌun tichi varku.”

104
00:07:16,320 --> 00:07:18,080
Takan kāti tati nui.

105
00:07:18,080 --> 00:07:20,160
Yakan va na yüꞌvi ndo,

106
00:07:20,160 --> 00:07:23,360
vati ìyo tundeeni̱ chiꞌin Ndioo.

107
00:07:23,360 --> 00:07:24,640
Ta cha chìto vaꞌi,

108
00:07:24,640 --> 00:07:28,160
ti ma ña kātituꞌun ma tati jàꞌa tiñu Ndioo nui,

109
00:07:28,160 --> 00:07:29,480
ni jaꞌa ra yi.

110
00:07:29,480 --> 00:07:36,720
Ta yaꞌa ninii ìyo yi ña ndoo yo iin ñuꞌuꞌ ìyo maꞌñu tañuꞌu jàꞌa ma varku iꞌya.

111
00:07:36,720 --> 00:07:42,280
Takan kāti yi nui ―kàti Paulu chiꞌin ndra.

112
00:07:42,280 --> 00:07:50,720
Iin chanikuaa ora cha ndiꞌi uvi jamana ña chànaa ndi chiꞌin varku tichi tañuꞌu nàni Adriático jāꞌa ma tati,

113
00:07:50,720 --> 00:08:01,360
ta ìyo yi a java ñuu chanikuaa ña ndēꞌe ndio ma ndra kàvaxini ma varku ña chani chaa ndio ndi nuu ìyo iin ñuꞌuꞌ vali maꞌñu tañuꞌu.

114
00:08:01,360 --> 00:08:06,640
Tajan tīkuꞌva ndio ndra naja kua metru kùu yi ña kunu ma tañuꞌu.

115
00:08:06,640 --> 00:08:13,720
Tajan ndēꞌe ndra ña oko chaꞌun uvi metru kùu yi ña kunu ra.

116
00:08:13,720 --> 00:08:16,280
Ta tīkuꞌva tuku ndra tiá itiꞌ nuu,

117
00:08:16,280 --> 00:08:20,960
ta ndēꞌe ndra ña oko uchania metru kùu yi ña kunu ra.

118
00:08:20,960 --> 00:08:25,120
Ta kīchaꞌa ndio ndra yuꞌvi ndra ora chani chaa ndra ikan,

119
00:08:25,120 --> 00:08:28,520
koto kani run chiꞌin yuu kàndoyo yuꞌu ñuꞌuꞌ ikan.

120
00:08:28,520 --> 00:08:33,840
Tajan ikan itiꞌ xuu run jākoyo ndra kumi taꞌan kaa ña ndīkun chiꞌin yoꞌo.

121
00:08:33,840 --> 00:08:38,280
Vati ma kaa ora jàkoyo ndra yi xuu tañuꞌu,

122
00:08:38,280 --> 00:08:40,400
kùu jakuee yi run.

123
00:08:40,400 --> 00:08:45,240
Ti sàꞌvi ma punta yi tichi yuti a tìin yi iin yuu a iin yutun.

124
00:08:45,240 --> 00:08:47,040
Yakan jàꞌa ndra,

125
00:08:47,040 --> 00:08:51,000
ta ma inga ndra kīchaꞌa kàꞌan ndra chiꞌin Ndioo,

126
00:08:51,000 --> 00:08:52,840
ikan na numini kundichin.

127
00:08:52,840 --> 00:08:59,320
Takan kūu ta ma ndra kàvaxini ma varku kùuni ndra kee xeꞌe ndra tichi ma varku,

128
00:08:59,320 --> 00:09:02,720
ña kùuni ndra kakú ndra.

129
00:09:02,720 --> 00:09:16,880
Yakan va kīchaꞌa ndio ndra jànuu ndra ma lancha vali tichi run ña jāꞌani ndra takua jàꞌa ma ndra ni jakoyo ma kaa kaꞌnu ña ndikun chiꞌin yoꞌo tichi tañuꞌu ma itiꞌ nuu run.

130
00:09:16,880 --> 00:09:19,320
Va Paulu numini chāꞌa ra kuenda,

131
00:09:19,320 --> 00:09:23,320
ta numini kātituꞌun ra nuu ra capitán chàꞌnda tiñu nuu jandaru.

132
00:09:23,320 --> 00:09:26,520
Tajan teꞌen nākaꞌan ra chiꞌin ra:

133
00:09:26,520 --> 00:09:27,680
―Tatá,

134
00:09:27,680 --> 00:09:31,360
ta tu ndraꞌya tüvi ni kindoo ndra tichi varku iꞌya chiꞌo,

135
00:09:31,360 --> 00:09:34,800
na küu kakú yo ―kàti Paulu chiꞌin ra.

136
00:09:34,800 --> 00:09:39,320
Yakan va ma ndra jandaru chāꞌnda ndio ndra ma yoꞌo ndikun ma lancha,

137
00:09:39,320 --> 00:09:42,920
ta jākoyo ndio ndra run tichi ma tañuꞌu.

138
00:09:42,920 --> 00:09:45,640
Takan kūu ta ora kūndichin,

139
00:09:45,640 --> 00:09:50,720
tajan teꞌen nākaꞌan Paulu chiꞌin ndra na kachi ndra:

140
00:09:50,720 --> 00:09:51,120
―Ndyoꞌo xaa,

141
00:09:51,120 --> 00:09:55,120
cha ìyo uvi jamana kùu yi ña tüvi chācho takua ìyo yi ña kacho,

142
00:09:55,120 --> 00:09:57,760
chaꞌaꞌ ña ndàtu yo ma ña ni taꞌan yo.

143
00:09:57,760 --> 00:10:01,520
Yakan va vitin jànini̱ ndo ña na kachi ndo,

144
00:10:01,520 --> 00:10:03,800
ikan na koo ga ñandee ndo.

145
00:10:03,800 --> 00:10:06,920
Vati nïꞌiin ndo tüvi ni taꞌan ndo nïꞌiin nakuyi,

146
00:10:06,920 --> 00:10:12,200
vati nda ma ixi xini ndo ni kumi vaꞌa ma Ndioo ndia ―kàti Paulu.

147
00:10:12,200 --> 00:10:14,320
Ta ora chinu kāꞌan ra takan,

148
00:10:14,320 --> 00:10:16,400
tajan kīꞌin ndio ra iin paan.

149
00:10:16,400 --> 00:10:22,520
Tajan chāꞌa ndio ra taꞌvindioo nuu ma Rachaꞌnu Ndioo nuu ndēꞌe tandiꞌi ndra.

150
00:10:22,520 --> 00:10:24,760
Tajan chāꞌnda java ndio ra yi,

151
00:10:24,760 --> 00:10:26,800
ta kīchaꞌa ndio ra chàchi ra yi.

152
00:10:26,800 --> 00:10:29,760
Ta ora cha ndēꞌe ndio ndra ña chàchi ra yi,

153
00:10:29,760 --> 00:10:34,000
tajan tandiꞌi ndio ndra kīchaꞌa chàchi ndra ndia.

154
00:10:34,000 --> 00:10:38,120
Ta tandiꞌi ndi naja kua kaꞌìin ndi tichi ma varku,

155
00:10:38,120 --> 00:10:41,240
uvi cientu uni xiko chaꞌun iin taꞌan ndi kùu ndi.

156
00:10:41,240 --> 00:10:44,400
Takan kūu ta ora cha yāꞌa chàchi ndra,

157
00:10:44,400 --> 00:10:48,680
tajan jātani ndio ndra tandiꞌi ma trigu tichi tañuꞌu,

158
00:10:48,680 --> 00:10:52,360
vati kùuni ndra jandoñama ndra tiá ma varku.

159
00:10:52,360 --> 00:10:55,000
Takan kūu ta ora kūndichin,

160
00:10:55,000 --> 00:10:57,840
tajan ndēꞌe ndio ndra ma ñuꞌuꞌ ikan.

161
00:10:57,840 --> 00:11:01,720
Va tüvi nī nakoto ndra nda ñuꞌuꞌ kùu ma nuu chāa ndra.

162
00:11:01,720 --> 00:11:06,240
Va ndēꞌe ndra ña kèsiin iin ndaꞌaꞌ tañuꞌu nuu ìyo yuti ñaꞌma.

163
00:11:06,240 --> 00:11:11,600
Ta ikan jan kūuni ndio ndra jayatin ndra run yuꞌu ñuꞌuꞌ ikan.

164
00:11:11,600 --> 00:11:17,240
Tajan chāꞌnda ndio ndra ma yoꞌo ndikun ma kaa ña kùtaa run tichi tañuꞌu,

165
00:11:17,240 --> 00:11:19,160
ta ikan ndākoo ndra yi.

166
00:11:19,160 --> 00:11:24,080
Ta juuni jālangua ndra ma yoꞌo ndikun ma vitu ña kàvaxini run.

167
00:11:24,080 --> 00:11:30,120
Tajan jāndaa ndio ndra ma jaꞌma jàꞌa ña na kunu run ña ìyo itiꞌ nuu run.

168
00:11:30,120 --> 00:11:36,640
Tajan kīchaꞌa ndio ma varku kua jàkuyatin run run ma yuꞌu ñuꞌuꞌ nuu ìyo yuti ñaꞌma.

169
00:11:36,640 --> 00:11:41,640
Va ma varku cha kūchi run run nuu kàndoyo kuaꞌaꞌ yuti ñaꞌma xuu tañuꞌu.

170
00:11:41,640 --> 00:11:45,360
Ta ikan chīkun run ta nī kuu ga kee run.

171
00:11:45,360 --> 00:11:50,120
Takan kūu ta ma itiꞌ xini run chīkun yi tichi yuti.

172
00:11:50,120 --> 00:11:51,800
Ta ma itiꞌ chata run,

173
00:11:51,800 --> 00:11:53,600
kīchaꞌa yi nàtani yi,

174
00:11:53,600 --> 00:11:56,920
jāꞌa ña yaꞌa niꞌi vàchi ma ola ma tañuꞌu.

175
00:11:56,920 --> 00:12:02,000
Yakan va ma ndra jandaru kùuni ndra kaꞌni ndra ma ndra kaꞌìin vekaa,

176
00:12:02,000 --> 00:12:06,800
ti koto kuuni ndra kakú ndra chiꞌin ña sùta ndra ora kèe ndra.

177
00:12:06,800 --> 00:12:10,720
Va ma ra capitán ña chàꞌnda tiñu nuu ndra,

178
00:12:10,720 --> 00:12:12,840
nī chaꞌa ra ña na jaꞌa ndra yi,

179
00:12:12,840 --> 00:12:14,880
vati kùuni ra jakakú ra Paulu.

180
00:12:14,880 --> 00:12:17,240
Tajan teꞌen kātituꞌun ndio ra:

181
00:12:17,240 --> 00:12:18,840
―Tandiꞌi ndian chìto suta,

182
00:12:18,840 --> 00:12:20,120
jiꞌna na,

183
00:12:20,120 --> 00:12:21,120
na ndava tichi raꞌ,

184
00:12:21,120 --> 00:12:24,360
ikan na kuu kee na nda ma ñuꞌuꞌ ití.

185
00:12:24,360 --> 00:12:27,200
Ta tiá ndian na küu suta vaꞌa,

186
00:12:27,200 --> 00:12:33,920
na kuꞌun na chata tabla a chiꞌin pedazu ña kèe ma varku ña na tani run ―kàti ra.

187
00:12:33,920 --> 00:12:35,840
Takan jāꞌa ndi,

188
00:12:35,840 --> 00:12:39,140
tajan kēe tandiꞌi ndi ma ñuꞌuꞌ ití,

189
00:12:39,140 --> 00:12:42,160
ta takan kūu kākú ndi.

190
00:12:42,160 --> 00:12:48,420
Takan kūu ta ora cha kākú ndiꞌi ndio ndi kēe tandiꞌi ndi ñuꞌuꞌ ití.

191
00:12:48,420 --> 00:12:53,120
Tajan chīto ndio ndi ña ma ñuꞌuꞌ vali ikan nàni yi Malta.

192
00:12:53,120 --> 00:12:55,860
Tajan ma ñivi ìyo ñuꞌuꞌ ikan,

193
00:12:55,860 --> 00:12:57,660
kūndaꞌvini na ndi.

194
00:12:57,660 --> 00:12:59,340
Ti tava kūun savi,

195
00:12:59,340 --> 00:13:01,220
ta yaꞌa vichin jàꞌa yi,

196
00:13:01,220 --> 00:13:03,740
yakan va jātaꞌan na ñuꞌú,

197
00:13:03,740 --> 00:13:06,380
ta kāꞌan na chiꞌin ndi na tùmi ndi yi.

198
00:13:06,380 --> 00:13:10,220
Ta tava Paulu chājatiꞌvi ra itaꞌvi nduku,

199
00:13:10,220 --> 00:13:13,300
ta ora kīchaꞌa ra tàan ra run nuu ñuꞌú,

200
00:13:13,300 --> 00:13:20,020
ta iin koo xaan ña indii tañu ma nduku endee ndāva ri ndaꞌaꞌ ra jāꞌa ma ña niꞌni.

201
00:13:20,020 --> 00:13:21,660
Ta kāva ri ndaꞌaꞌ ra,

202
00:13:21,660 --> 00:13:24,120
ta chāchi ndio ri ra.

203
00:13:24,120 --> 00:13:28,940
Yakan va ora ndēꞌe ma ñivi ikan ña tàkaa ma koo ndaꞌaꞌ Paulu,

204
00:13:28,940 --> 00:13:32,140
tajan teꞌen kīchaꞌa na nàtuꞌun taꞌan na:

205
00:13:32,140 --> 00:13:33,780
―Iin ra chàꞌni ñivi kùu raꞌya,

206
00:13:33,780 --> 00:13:34,940
naja kàa.

207
00:13:34,940 --> 00:13:37,340
Ti vaji kāku ra tichi tañuꞌu,

208
00:13:37,340 --> 00:13:38,660
va ìyo yi ña kuvi ra,

209
00:13:38,660 --> 00:13:41,380
ti cha chāꞌni ra ñivi itiꞌ nuu kīchi ra.

210
00:13:41,380 --> 00:13:43,140
―Takan kàti na.

211
00:13:43,140 --> 00:13:44,900
Ta ikan jan Paulu,

212
00:13:44,900 --> 00:13:46,700
jākisi ndio ra ndaꞌaꞌ ra,

213
00:13:46,700 --> 00:13:48,620
tajan kōyo ri nuu ñuꞌú.

214
00:13:48,620 --> 00:13:50,620
Ta tüvi nani tāꞌan ra.

215
00:13:50,620 --> 00:13:51,540
Va tandiꞌi ma ndiakan,

216
00:13:51,540 --> 00:13:56,140
ndàtu na ndeꞌe na nda ora ndaa ma ndaꞌaꞌ Paulu,

217
00:13:56,140 --> 00:13:58,740
a kuvi ra kùuni na.

218
00:13:58,740 --> 00:14:02,540
Tajan ora cha yāꞌa kuaꞌaꞌ tiempu ña ndàtu na,

219
00:14:02,540 --> 00:14:05,220
ta ndēꞌe na ña tüvi nayi tāꞌan Paulu.

220
00:14:05,220 --> 00:14:08,900
Tajan jāma ndio na ma kua chànini na.

221
00:14:08,900 --> 00:14:11,140
Ta kīchaꞌa na nàtuꞌun taꞌan na,

222
00:14:11,140 --> 00:14:13,540
ña Paulu kùu ra iin ndioo kàti na.

223
00:14:13,540 --> 00:14:17,020
Takan kūu ta ma ñuꞌuꞌ nuu chāa ndra,

224
00:14:17,020 --> 00:14:19,100
ìyo iin rachaꞌnu kuxini nuu na,

225
00:14:19,100 --> 00:14:21,180
ña nàni Publio.

226
00:14:21,180 --> 00:14:23,620
Ta rakan ti ikan ìyo veꞌe ra,

227
00:14:23,620 --> 00:14:26,900
ta java ma ñuꞌuꞌ ikan kùu ñaꞌa ra ndia.

228
00:14:26,900 --> 00:14:31,660
Ta rakan ti chāꞌa ra ña na kuꞌun ndi kindoo ndi veꞌe ra.

229
00:14:31,660 --> 00:14:34,260
Ta ndi uni kivi ña chīyo ndi veꞌe ra,

230
00:14:34,260 --> 00:14:36,460
nduvaꞌa kuii tīñuꞌu ra ndi.

231
00:14:36,460 --> 00:14:40,460
Takan kūu ta tañu ma kivi chīyo ndi veꞌe ra,

232
00:14:40,460 --> 00:14:46,260
kōyo ña kùꞌvi ma tatá Publio jàꞌa ma kaꞌni chiꞌin lakua nií.

233
00:14:46,260 --> 00:14:50,100
Yakan va Paulu chāꞌan ra chāndeꞌe ra nuu kàndii ra.

234
00:14:50,100 --> 00:14:51,300
Ta ora chāa ra,

235
00:14:51,300 --> 00:14:53,860
ta jūndii ra ndaꞌaꞌ ra xini ra.

236
00:14:53,860 --> 00:14:56,340
Ta kīchaꞌa ndio Paulu kàꞌan ra chiꞌin Ndioo,

237
00:14:56,340 --> 00:14:57,700
ta ikan ndāꞌa ra,

238
00:14:57,700 --> 00:14:58,460
jāꞌa ra.

239
00:14:58,460 --> 00:15:01,820
Ta chiꞌin ña jāꞌa Paulu ña jāndaꞌa ra ra,

240
00:15:01,820 --> 00:15:05,420
ta ikan ndēꞌe ndio inga ñivi ma ña jāꞌa ra,

241
00:15:05,420 --> 00:15:09,140
tajan kīchi ndio tandiꞌi ndian kùꞌvi ìyo ñuꞌuꞌ ikan,

242
00:15:09,140 --> 00:15:11,660
ta ndisaa na ndāꞌa jāꞌa ra.

243
00:15:11,660 --> 00:15:14,060
Takan kūu ta ndisaa na,

244
00:15:14,060 --> 00:15:18,420
kīchaꞌa na tìñuꞌu na ndyuꞌu chaꞌaꞌ ma ña jāꞌa Paulu.

245
00:15:18,420 --> 00:15:20,940
Ta ora chani tiin ndio ndi inga varku,

246
00:15:20,940 --> 00:15:25,740
tajan chāꞌa ndio na tandiꞌi ma ña chìniñuꞌu ndi itiꞌ kuàꞌan ndi.

247
00:15:25,740 --> 00:15:35,540
Takan kūu ta ora cha chānini ndra tachi ndra Paulu itiꞌ ñuꞌuꞌ Italia chiꞌin inga tuku ndra kaꞌìin vekaa chiꞌin ra,

248
00:15:35,540 --> 00:15:40,320
tajan tīꞌi ndio ra ndra ndaꞌaꞌ ra capitán nàni Juliu,

249
00:15:40,320 --> 00:15:44,600
ra kùtaꞌan chiꞌin jandaru jàꞌa kuenda ma kalechaꞌnu César,

250
00:15:44,600 --> 00:15:47,540
ra chàꞌnda tiñu tandiꞌi ñuu kaꞌnu Roma.

251
00:15:47,540 --> 00:15:52,780
Takan kūu tajan ni kuꞌun ra nàni Aristarcu chiꞌin ndi tichi varku.

252
00:15:52,780 --> 00:15:59,220
Ta rakan ti kīchi ra itiꞌ ñuu Tesalónica ña ìyo kuenda ñuꞌuꞌ Macedonia.

253
00:15:59,220 --> 00:16:05,440
Takan kūu tajan tīin ndio ndi iin varku kīchi itiꞌ ñuu Adramitio.

254
00:16:05,440 --> 00:16:07,140
Ta ma varku ikan,

255
00:16:07,140 --> 00:16:12,920
ti chani kee run kuꞌun run tandiꞌi ñuu ìyo tañuꞌu ñuꞌuꞌ Asia.

256
00:16:12,920 --> 00:16:16,840
Takan kūu ta ora tuvi inga kivi,

257
00:16:16,840 --> 00:16:20,880
tajan chāa ndi yuꞌu tañuꞌu ñuu Sidón.

258
00:16:20,880 --> 00:16:23,260
Ta ikan kùu nuu jāña nuu Juliu,

259
00:16:23,260 --> 00:16:24,400
ma Paulu,

260
00:16:24,400 --> 00:16:28,580
na kuꞌun ra kundeꞌe ra amigu ra ndra ìyo ñuu ikan.

261
00:16:28,580 --> 00:16:32,740
Ti ndrakan tīndee ndra Paulu chiꞌin ña chìniñuꞌu ra.

262
00:16:32,740 --> 00:16:36,500
Ta ikan jan kīꞌvi ndiko ndi tichi varku,

263
00:16:36,500 --> 00:16:39,880
ta kēe ndiko ndi kuàꞌan ndi itiꞌ nuu chiꞌin run.

264
00:16:39,880 --> 00:16:42,340
Ta yāꞌa ndio ndi iin chiyo ñuꞌuꞌ Chipre,

265
00:16:42,340 --> 00:16:45,660
ti kīchaꞌa ndio ma tati chàkin niꞌi yi,

266
00:16:45,660 --> 00:16:48,420
vàchi yi itiꞌ nuu run.

267
00:16:48,420 --> 00:16:54,660
Yakan va jākunu ndra run kuàꞌan run iin chiyo ñuꞌuꞌ Chipre nuu tüvi niꞌi chàkin tati.

268
00:16:54,660 --> 00:16:59,740
Takan kūu ta yāꞌa run yatin yuꞌu tañuꞌu ñuꞌuꞌ Cilicia.

269
00:16:59,740 --> 00:17:03,780
Ta juuni yāꞌa ndi yuꞌu tañuꞌu ñuꞌuꞌ Panfilia.

270
00:17:03,780 --> 00:17:08,260
Tajan chāa ndio ndi ñuu Mira ña ìyo kuenda ñuꞌuꞌ Licia.

271
00:17:08,260 --> 00:17:12,020
Tajan ma ra capitán chàꞌnda tiñu nuu jandaru,

272
00:17:12,020 --> 00:17:18,660
ikan nātaꞌan ra iin varku ña kīchi ñuu Alejandría ña ni kee run kuꞌun run itiꞌ ñuꞌuꞌ Italia.

273
00:17:18,660 --> 00:17:22,100
Ta kāꞌan ra ña na ndaa ndi tichi run,

274
00:17:22,100 --> 00:17:24,580
ta kuꞌun ndiko ndi itiꞌ nuu ga.

275
00:17:24,580 --> 00:17:29,820
Takan kūu ta cha yāꞌa yatin kivi ña yaꞌa kuee kuàꞌan ndi.

276
00:17:29,820 --> 00:17:34,300
Ta chiꞌin ña ndetiñu ni chāa ndi yatin yuꞌu ñuu Gnido.

277
00:17:34,300 --> 00:17:39,420
Ta tava juuni chàkin ma tati vàchi yi itiꞌ nuu varku,

278
00:17:39,420 --> 00:17:43,180
yakan va küu ga jakuꞌun ndi run itiꞌ ndoo.

279
00:17:43,180 --> 00:17:50,940
Ikan kàva ndi kàva ndi ta yāꞌa ndi yatini ñuu Salmón ña ìyo itiꞌ ninuu ñuꞌuꞌ Creta.

280
00:17:50,940 --> 00:17:53,580
Takan kūu ña mamaa chiꞌin ña ndetiñuni,

281
00:17:53,580 --> 00:17:57,580
yāꞌa ndi tandiꞌi yuꞌu tañuꞌu ñuꞌuꞌ ikan.

282
00:17:57,580 --> 00:18:03,700
Tajan chāa ndio ndi ma yuꞌu tañuꞌu yatini ñuu Lasea ña nàni:

283
00:18:03,700 --> 00:18:05,460
Nuu Vaꞌa Kuiin Varku.

284
00:18:05,460 --> 00:18:11,820
Takan kūu ta nduvaꞌa kuii cha yāꞌa kuaꞌaꞌ kivi ña chàkunuu ndi chiꞌin varku.

285
00:18:11,820 --> 00:18:17,460
Ta cha yaꞌa ndasii jàꞌa yi ña kakunuu ndi tichi tañuꞌu,

286
00:18:17,460 --> 00:18:20,060
ti chani keta tiempu yaꞌa chàkin tati.

287
00:18:20,060 --> 00:18:26,700
Yakan va Paulu jākuninaa ra ndra chiꞌin tuꞌun iꞌya:

288
00:18:26,700 --> 00:18:26,900
―Ndyoꞌo ndrachaꞌnu,

289
00:18:26,900 --> 00:18:33,460
cha chāꞌi kuenda ti ni ndeꞌo tundoꞌo tu keo kuꞌun yo tiaga itiꞌ nuu vitin.

290
00:18:33,460 --> 00:18:35,300
Yakan va tu keo vitin,

291
00:18:35,300 --> 00:18:40,980
ta ni kucheꞌe varku ta ni saꞌvi run chiꞌin tandiꞌi ndatiñu ndiso run.

292
00:18:40,980 --> 00:18:46,140
Ta nda maa yo kùu kuvio ndia ti cha vàchi ma tiempu yaꞌa chàkin tati.

293
00:18:46,140 --> 00:18:48,580
―Takan kàti Paulu.

294
00:18:48,580 --> 00:18:50,780
Va ma capitán chàꞌnda tiñu nuu jandaru,

295
00:18:50,780 --> 00:18:57,140
jāchiꞌin ra tiá ma ña kàꞌan ra xuñaꞌa run chiꞌin ña kàꞌan ma ra jakunu run kua ña kàꞌan ma Paulu.

296
00:18:57,140 --> 00:19:00,580
Va tava ma yuꞌu tañuꞌu ikan,

297
00:19:00,580 --> 00:19:05,540
töve nuu vaꞌa kundaa varku nda kati yaꞌa tiempu yaꞌa chàkin tati.

298
00:19:05,540 --> 00:19:17,500
Ta tava cha ndisaa ndra cha chānini ndra ña vaꞌaga kuꞌun ndra chiꞌin run nda kati chaa run ñuu Fenice iin ñuu kàndii ñuꞌuꞌ Creta kua ña kindoo run ikan.

299
00:19:17,500 --> 00:19:23,780
Ikan ìyo iin nuu vaꞌaga ña kundaa run nda kati yaꞌa tiempu chàkin niꞌi ma tati.

300
00:19:23,780 --> 00:19:29,780
Takan kūu ta chānini ndra ti kùu kuꞌun ndiko ndra itiꞌ nuu,

301
00:19:29,780 --> 00:19:34,060
vati ma tati kueenia kīchaꞌa yi chàkin yi itiꞌ ninuu.

302
00:19:34,060 --> 00:19:40,980
Yakan va kēe ndio ndi kuàꞌan ndi chiꞌin run yuꞌuni yuꞌuni tañuꞌu ñuꞌuꞌ Creta.

303
00:19:40,980 --> 00:19:48,740
Va nunuuni kīchi iin tati itiꞌ nuu kàna nikandii ña nduvaꞌa kuii niꞌi chākin.

304
00:19:48,740 --> 00:19:53,220
Ta kīchaꞌa ndio yi tava yi ma varku ma itiꞌ ñuꞌuꞌ ití.

305
00:19:53,220 --> 00:19:57,900
Ta tìndaniꞌni ndio yi run kuàꞌan run tiá itiꞌ tichi tañuꞌu.

306
00:19:57,900 --> 00:20:02,340
Ta tava na küu kuꞌun ma varku itiꞌ nuu ma tati,

307
00:20:02,340 --> 00:20:06,700
yakan va jāña ndi run na keñuꞌu ma tati run.

308
00:20:06,700 --> 00:20:13,180
Tajan yāꞌa ndio ndi chiꞌin run chata iin ñuꞌuꞌ vali ìyo tichi tañuꞌu ña nàni Clauda,

309
00:20:13,180 --> 00:20:18,460
ikan kùu nuu yāꞌa ndi ña jāña ma tati ña chàkin ndio niꞌi vaꞌa.

310
00:20:18,460 --> 00:20:26,020
Ta chiꞌin ña ndetiñunia kūndee ndi tiin ndi iin lancha vali ña kèñuꞌu varku itiꞌ chata run.

311
00:20:26,020 --> 00:20:29,580
Yakan va ora cha tīin ndi run,

312
00:20:29,580 --> 00:20:32,620
tajan jāndaa ndi run tichi varku kaꞌnu.

313
00:20:32,620 --> 00:20:37,900
Tajan chīkonuu ndio ndra chūꞌni ndra ma varku kaꞌnu chiꞌin yoꞌo ndee,

314
00:20:37,900 --> 00:20:40,420
ikan na kuu kundee run tiaga.

315
00:20:40,420 --> 00:20:47,340
Ta tava yūꞌvi ndra koto nani xuu run chiꞌin yuti ndiꞌi ìyo yuꞌu tañuꞌu ña nàni Sirte,

316
00:20:47,340 --> 00:20:48,660
ta saꞌvi run.

317
00:20:48,660 --> 00:20:55,500
Yakan va jākoyo ndra iin kaa ña kàa takua kàa iin picu xuu tañuꞌu,

318
00:20:55,500 --> 00:20:57,100
ikan na jakuee yi run.

319
00:20:57,100 --> 00:21:01,420
Tajan chāꞌa ndio ndra ña na kuꞌun maa run chiꞌin ma tati.

320
00:21:01,420 --> 00:21:07,660
Takan kūu ta ora tuvi inga kivi juuni niꞌiga chàkin ma tati.

321
00:21:07,660 --> 00:21:12,940
Yakan va jātani ndio ndra ma ndatiñu ndiso run tichi tañuꞌu.

322
00:21:12,940 --> 00:21:21,380
Ta ora cha yāꞌa uni kivi tajan juuni jātani ndra ndatiñu chàtiñu varku tichi tañuꞌu ndia.

323
00:21:21,380 --> 00:21:25,140
Ta kuaꞌaꞌ kivi töve nī ndeꞌe ndi nikandii ni chele,

324
00:21:25,140 --> 00:21:26,660
ti chāsi ma viko nuu yi.

325
00:21:26,660 --> 00:21:32,340
Yakan va ndava jāña ndi ña chànini ndi naja kua kakú ndi,

326
00:21:32,340 --> 00:21:36,620
jāꞌa ma savi tati ña yaꞌaga niꞌi kùu̱n ta chàkin.

327
00:21:36,620 --> 00:21:40,340
Ta tava cha ìyo kuaꞌaꞌ kivi ña tüvi chàchi ndi,

328
00:21:40,340 --> 00:21:44,860
yakan va ndēta ndio Paulu tañu ndra,

329
00:21:44,860 --> 00:21:46,700
ta teꞌen nākaꞌan ra chiꞌin ndra:

330
00:21:46,700 --> 00:21:47,220
―Ndyoꞌo xaa,

331
00:21:47,220 --> 00:21:51,300
tiá vaꞌa tu jāchiꞌin ndo ma kua kāꞌin chiꞌin ndo niku,

332
00:21:51,300 --> 00:21:53,780
ta kìndoo yo ñuꞌuꞌ Creta,

333
00:21:53,780 --> 00:21:57,380
ta töve ndeꞌo tundoꞌo iꞌya ma tava tàꞌan yo vitin.

334
00:21:57,380 --> 00:22:01,660
Va tava töve nī jachiꞌin ndo ma ña kāꞌin,

335
00:22:01,660 --> 00:22:03,100
vitin kùuni̱ na jandeeni ndo.

336
00:22:03,100 --> 00:22:04,180
Ta na yüꞌvi ndo,

337
00:22:04,180 --> 00:22:06,740
ti nïꞌiin ndo tüvi ni kuvi.

338
00:22:06,740 --> 00:22:11,100
Va ma varku kùu ma yutun ni ndiꞌi kucheꞌe.

339
00:22:11,100 --> 00:22:12,820
Ta tava cha chìto vaꞌa ndo,

340
00:22:12,820 --> 00:22:15,340
ti yuꞌu jàꞌi tiñu nuu Ndioo.

341
00:22:15,340 --> 00:22:17,340
Ta ìyoi kuenda ra.

342
00:22:17,340 --> 00:22:18,540
Vati kuni,

343
00:22:18,540 --> 00:22:21,780
kēta iin tati jàꞌa tiñu nuu Ndioo nui

344
00:22:21,780 --> 00:22:24,020
ña teꞌen kāꞌan yi chiꞌi̱n:

345
00:22:24,020 --> 00:22:25,340
“Na yüꞌviun,

346
00:22:25,340 --> 00:22:27,100
yoꞌo Paulu,

347
00:22:27,100 --> 00:22:30,940
vati ìyo yi ña chaun nuu ra kalechaꞌnu César.

348
00:22:30,940 --> 00:22:32,060
Ti juu̱n,

349
00:22:32,060 --> 00:22:37,060
jàꞌa ña ni jakakú Ndioo tandiꞌi ma ndra kuàꞌan chiꞌun tichi varku.”

350
00:22:37,060 --> 00:22:38,820
Takan kāti tati nui.

351
00:22:38,820 --> 00:22:40,900
Yakan va na yüꞌvi ndo,

352
00:22:40,900 --> 00:22:44,100
vati ìyo tundeeni̱ chiꞌin Ndioo.

353
00:22:44,100 --> 00:22:45,380
Ta cha chìto vaꞌi,

354
00:22:45,380 --> 00:22:48,900
ti ma ña kātituꞌun ma tati jàꞌa tiñu Ndioo nui,

355
00:22:48,900 --> 00:22:50,220
ni jaꞌa ra yi.

356
00:22:50,220 --> 00:22:57,460
Ta yaꞌa ninii ìyo yi ña ndoo yo iin ñuꞌuꞌ ìyo maꞌñu tañuꞌu jàꞌa ma varku iꞌya.

357
00:22:57,460 --> 00:23:03,020
Takan kāti yi nui ―kàti Paulu chiꞌin ndra.

358
00:23:03,020 --> 00:23:11,460
Iin chanikuaa ora cha ndiꞌi uvi jamana ña chànaa ndi chiꞌin varku tichi tañuꞌu nàni Adriático jāꞌa ma tati,

359
00:23:11,460 --> 00:23:22,100
ta ìyo yi a java ñuu chanikuaa ña ndēꞌe ndio ma ndra kàvaxini ma varku ña chani chaa ndio ndi nuu ìyo iin ñuꞌuꞌ vali maꞌñu tañuꞌu.

360
00:23:22,100 --> 00:23:27,380
Tajan tīkuꞌva ndio ndra naja kua metru kùu yi ña kunu ma tañuꞌu.

361
00:23:27,380 --> 00:23:34,460
Tajan ndēꞌe ndra ña oko chaꞌun uvi metru kùu yi ña kunu ra.

362
00:23:34,460 --> 00:23:37,020
Ta tīkuꞌva tuku ndra tiá itiꞌ nuu,

363
00:23:37,020 --> 00:23:41,700
ta ndēꞌe ndra ña oko uchania metru kùu yi ña kunu ra.

364
00:23:41,700 --> 00:23:45,860
Ta kīchaꞌa ndio ndra yuꞌvi ndra ora chani chaa ndra ikan,

365
00:23:45,860 --> 00:23:49,260
koto kani run chiꞌin yuu kàndoyo yuꞌu ñuꞌuꞌ ikan.

366
00:23:49,260 --> 00:23:54,580
Tajan ikan itiꞌ xuu run jākoyo ndra kumi taꞌan kaa ña ndīkun chiꞌin yoꞌo.

367
00:23:54,580 --> 00:23:59,020
Vati ma kaa ora jàkoyo ndra yi xuu tañuꞌu,

368
00:23:59,020 --> 00:24:01,140
kùu jakuee yi run.

369
00:24:01,140 --> 00:24:05,980
Ti sàꞌvi ma punta yi tichi yuti a tìin yi iin yuu a iin yutun.

370
00:24:05,980 --> 00:24:07,780
Yakan jàꞌa ndra,

371
00:24:07,780 --> 00:24:11,740
ta ma inga ndra kīchaꞌa kàꞌan ndra chiꞌin Ndioo,

372
00:24:11,740 --> 00:24:13,580
ikan na numini kundichin.

373
00:24:13,580 --> 00:24:20,060
Takan kūu ta ma ndra kàvaxini ma varku kùuni ndra kee xeꞌe ndra tichi ma varku,

374
00:24:20,060 --> 00:24:23,460
ña kùuni ndra kakú ndra.

375
00:24:23,460 --> 00:24:37,620
Yakan va kīchaꞌa ndio ndra jànuu ndra ma lancha vali tichi run ña jāꞌani ndra takua jàꞌa ma ndra ni jakoyo ma kaa kaꞌnu ña ndikun chiꞌin yoꞌo tichi tañuꞌu ma itiꞌ nuu run.

376
00:24:37,620 --> 00:24:40,060
Va Paulu numini chāꞌa ra kuenda,

377
00:24:40,060 --> 00:24:44,060
ta numini kātituꞌun ra nuu ra capitán chàꞌnda tiñu nuu jandaru.

378
00:24:44,060 --> 00:24:47,260
Tajan teꞌen nākaꞌan ra chiꞌin ra:

379
00:24:47,260 --> 00:24:48,420
―Tatá,

380
00:24:48,420 --> 00:24:52,100
ta tu ndraꞌya tüvi ni kindoo ndra tichi varku iꞌya chiꞌo,

381
00:24:52,100 --> 00:24:55,540
na küu kakú yo ―kàti Paulu chiꞌin ra.

382
00:24:55,540 --> 00:25:00,060
Yakan va ma ndra jandaru chāꞌnda ndio ndra ma yoꞌo ndikun ma lancha,

383
00:25:00,060 --> 00:25:03,660
ta jākoyo ndio ndra run tichi ma tañuꞌu.

384
00:25:03,660 --> 00:25:06,380
Takan kūu ta ora kūndichin,

385
00:25:06,380 --> 00:25:11,460
tajan teꞌen nākaꞌan Paulu chiꞌin ndra na kachi ndra:

386
00:25:11,460 --> 00:25:11,860
―Ndyoꞌo xaa,

387
00:25:11,860 --> 00:25:15,860
cha ìyo uvi jamana kùu yi ña tüvi chācho takua ìyo yi ña kacho,

388
00:25:15,860 --> 00:25:18,500
chaꞌaꞌ ña ndàtu yo ma ña ni taꞌan yo.

389
00:25:18,500 --> 00:25:22,260
Yakan va vitin jànini̱ ndo ña na kachi ndo,

390
00:25:22,260 --> 00:25:24,540
ikan na koo ga ñandee ndo.

391
00:25:24,540 --> 00:25:27,660
Vati nïꞌiin ndo tüvi ni taꞌan ndo nïꞌiin nakuyi,

392
00:25:27,660 --> 00:25:32,940
vati nda ma ixi xini ndo ni kumi vaꞌa ma Ndioo ndia ―kàti Paulu.

393
00:25:32,940 --> 00:25:35,060
Ta ora chinu kāꞌan ra takan,

394
00:25:35,060 --> 00:25:37,140
tajan kīꞌin ndio ra iin paan.

395
00:25:37,140 --> 00:25:43,260
Tajan chāꞌa ndio ra taꞌvindioo nuu ma Rachaꞌnu Ndioo nuu ndēꞌe tandiꞌi ndra.

396
00:25:43,260 --> 00:25:45,500
Tajan chāꞌnda java ndio ra yi,

397
00:25:45,500 --> 00:25:47,540
ta kīchaꞌa ndio ra chàchi ra yi.

398
00:25:47,540 --> 00:25:50,500
Ta ora cha ndēꞌe ndio ndra ña chàchi ra yi,

399
00:25:50,500 --> 00:25:54,740
tajan tandiꞌi ndio ndra kīchaꞌa chàchi ndra ndia.

400
00:25:54,740 --> 00:25:58,860
Ta tandiꞌi ndi naja kua kaꞌìin ndi tichi ma varku,

401
00:25:58,860 --> 00:26:01,980
uvi cientu uni xiko chaꞌun iin taꞌan ndi kùu ndi.

402
00:26:01,980 --> 00:26:05,140
Takan kūu ta ora cha yāꞌa chàchi ndra,

403
00:26:05,140 --> 00:26:09,420
tajan jātani ndio ndra tandiꞌi ma trigu tichi tañuꞌu,

404
00:26:09,420 --> 00:26:13,100
vati kùuni ndra jandoñama ndra tiá ma varku.

405
00:26:13,100 --> 00:26:15,740
Takan kūu ta ora kūndichin,

406
00:26:15,740 --> 00:26:18,580
tajan ndēꞌe ndio ndra ma ñuꞌuꞌ ikan.

407
00:26:18,580 --> 00:26:22,460
Va tüvi nī nakoto ndra nda ñuꞌuꞌ kùu ma nuu chāa ndra.

408
00:26:22,460 --> 00:26:26,980
Va ndēꞌe ndra ña kèsiin iin ndaꞌaꞌ tañuꞌu nuu ìyo yuti ñaꞌma.

409
00:26:26,980 --> 00:26:32,340
Ta ikan jan kūuni ndio ndra jayatin ndra run yuꞌu ñuꞌuꞌ ikan.

410
00:26:32,340 --> 00:26:37,980
Tajan chāꞌnda ndio ndra ma yoꞌo ndikun ma kaa ña kùtaa run tichi tañuꞌu,

411
00:26:37,980 --> 00:26:39,900
ta ikan ndākoo ndra yi.

412
00:26:39,900 --> 00:26:44,820
Ta juuni jālangua ndra ma yoꞌo ndikun ma vitu ña kàvaxini run.

413
00:26:44,820 --> 00:26:50,860
Tajan jāndaa ndio ndra ma jaꞌma jàꞌa ña na kunu run ña ìyo itiꞌ nuu run.

414
00:26:50,860 --> 00:26:57,380
Tajan kīchaꞌa ndio ma varku kua jàkuyatin run run ma yuꞌu ñuꞌuꞌ nuu ìyo yuti ñaꞌma.

415
00:26:57,380 --> 00:27:02,380
Va ma varku cha kūchi run run nuu kàndoyo kuaꞌaꞌ yuti ñaꞌma xuu tañuꞌu.

416
00:27:02,380 --> 00:27:06,100
Ta ikan chīkun run ta nī kuu ga kee run.

417
00:27:06,100 --> 00:27:10,860
Takan kūu ta ma itiꞌ xini run chīkun yi tichi yuti.

418
00:27:10,860 --> 00:27:12,540
Ta ma itiꞌ chata run,

419
00:27:12,540 --> 00:27:14,340
kīchaꞌa yi nàtani yi,

420
00:27:14,340 --> 00:27:17,660
jāꞌa ña yaꞌa niꞌi vàchi ma ola ma tañuꞌu.

421
00:27:17,660 --> 00:27:22,740
Yakan va ma ndra jandaru kùuni ndra kaꞌni ndra ma ndra kaꞌìin vekaa,

422
00:27:22,740 --> 00:27:27,540
ti koto kuuni ndra kakú ndra chiꞌin ña sùta ndra ora kèe ndra.

423
00:27:27,540 --> 00:27:31,460
Va ma ra capitán ña chàꞌnda tiñu nuu ndra,

424
00:27:31,460 --> 00:27:33,580
nī chaꞌa ra ña na jaꞌa ndra yi,

425
00:27:33,580 --> 00:27:35,620
vati kùuni ra jakakú ra Paulu.

426
00:27:35,620 --> 00:27:37,980
Tajan teꞌen kātituꞌun ndio ra:

427
00:27:37,980 --> 00:27:39,580
―Tandiꞌi ndian chìto suta,

428
00:27:39,580 --> 00:27:40,860
jiꞌna na,

429
00:27:40,860 --> 00:27:41,860
na ndava tichi raꞌ,

430
00:27:41,860 --> 00:27:45,100
ikan na kuu kee na nda ma ñuꞌuꞌ ití.

431
00:27:45,100 --> 00:27:47,940
Ta tiá ndian na küu suta vaꞌa,

432
00:27:47,940 --> 00:27:54,660
na kuꞌun na chata tabla a chiꞌin pedazu ña kèe ma varku ña na tani run ―kàti ra.

433
00:27:54,660 --> 00:27:56,580
Takan jāꞌa ndi,

434
00:27:56,580 --> 00:27:59,880
tajan kēe tandiꞌi ndi ma ñuꞌuꞌ ití,

435
00:27:59,880 --> 00:28:02,900
ta takan kūu kākú ndi.

436
00:28:02,900 --> 00:28:09,160
Takan kūu ta ora cha kākú ndiꞌi ndio ndi kēe tandiꞌi ndi ñuꞌuꞌ ití.

437
00:28:09,160 --> 00:28:13,860
Tajan chīto ndio ndi ña ma ñuꞌuꞌ vali ikan nàni yi Malta.

438
00:28:13,860 --> 00:28:16,600
Tajan ma ñivi ìyo ñuꞌuꞌ ikan,

439
00:28:16,600 --> 00:28:18,400
kūndaꞌvini na ndi.

440
00:28:18,400 --> 00:28:20,080
Ti tava kūun savi,

441
00:28:20,080 --> 00:28:21,960
ta yaꞌa vichin jàꞌa yi,

442
00:28:21,960 --> 00:28:24,480
yakan va jātaꞌan na ñuꞌú,

443
00:28:24,480 --> 00:28:27,120
ta kāꞌan na chiꞌin ndi na tùmi ndi yi.

444
00:28:27,120 --> 00:28:30,960
Ta tava Paulu chājatiꞌvi ra itaꞌvi nduku,

445
00:28:30,960 --> 00:28:34,040
ta ora kīchaꞌa ra tàan ra run nuu ñuꞌú,

446
00:28:34,040 --> 00:28:40,760
ta iin koo xaan ña indii tañu ma nduku endee ndāva ri ndaꞌaꞌ ra jāꞌa ma ña niꞌni.

447
00:28:40,760 --> 00:28:42,400
Ta kāva ri ndaꞌaꞌ ra,

448
00:28:42,400 --> 00:28:44,860
ta chāchi ndio ri ra.

449
00:28:44,860 --> 00:28:49,680
Yakan va ora ndēꞌe ma ñivi ikan ña tàkaa ma koo ndaꞌaꞌ Paulu,

450
00:28:49,680 --> 00:28:52,880
tajan teꞌen kīchaꞌa na nàtuꞌun taꞌan na:

451
00:28:52,880 --> 00:28:54,520
―Iin ra chàꞌni ñivi kùu raꞌya,

452
00:28:54,520 --> 00:28:55,680
naja kàa.

453
00:28:55,680 --> 00:28:58,080
Ti vaji kāku ra tichi tañuꞌu,

454
00:28:58,080 --> 00:28:59,400
va ìyo yi ña kuvi ra,

455
00:28:59,400 --> 00:29:02,120
ti cha chāꞌni ra ñivi itiꞌ nuu kīchi ra.

456
00:29:02,120 --> 00:29:03,880
―Takan kàti na.

457
00:29:03,880 --> 00:29:05,640
Ta ikan jan Paulu,

458
00:29:05,640 --> 00:29:07,440
jākisi ndio ra ndaꞌaꞌ ra,

459
00:29:07,440 --> 00:29:09,360
tajan kōyo ri nuu ñuꞌú.

460
00:29:09,360 --> 00:29:11,360
Ta tüvi nani tāꞌan ra.

461
00:29:11,360 --> 00:29:12,280
Va tandiꞌi ma ndiakan,

462
00:29:12,280 --> 00:29:16,880
ndàtu na ndeꞌe na nda ora ndaa ma ndaꞌaꞌ Paulu,

463
00:29:16,880 --> 00:29:19,480
a kuvi ra kùuni na.

464
00:29:19,480 --> 00:29:23,280
Tajan ora cha yāꞌa kuaꞌaꞌ tiempu ña ndàtu na,

465
00:29:23,280 --> 00:29:25,960
ta ndēꞌe na ña tüvi nayi tāꞌan Paulu.

466
00:29:25,960 --> 00:29:29,640
Tajan jāma ndio na ma kua chànini na.

467
00:29:29,640 --> 00:29:31,880
Ta kīchaꞌa na nàtuꞌun taꞌan na,

468
00:29:31,880 --> 00:29:34,280
ña Paulu kùu ra iin ndioo kàti na.

469
00:29:34,280 --> 00:29:37,760
Takan kūu ta ma ñuꞌuꞌ nuu chāa ndra,

470
00:29:37,760 --> 00:29:39,840
ìyo iin rachaꞌnu kuxini nuu na,

471
00:29:39,840 --> 00:29:41,920
ña nàni Publio.

472
00:29:41,920 --> 00:29:44,360
Ta rakan ti ikan ìyo veꞌe ra,

473
00:29:44,360 --> 00:29:47,640
ta java ma ñuꞌuꞌ ikan kùu ñaꞌa ra ndia.

474
00:29:47,640 --> 00:29:52,400
Ta rakan ti chāꞌa ra ña na kuꞌun ndi kindoo ndi veꞌe ra.

475
00:29:52,400 --> 00:29:55,000
Ta ndi uni kivi ña chīyo ndi veꞌe ra,

476
00:29:55,000 --> 00:29:57,200
nduvaꞌa kuii tīñuꞌu ra ndi.

477
00:29:57,200 --> 00:30:01,200
Takan kūu ta tañu ma kivi chīyo ndi veꞌe ra,

478
00:30:01,200 --> 00:30:07,000
kōyo ña kùꞌvi ma tatá Publio jàꞌa ma kaꞌni chiꞌin lakua nií.

479
00:30:07,000 --> 00:30:10,840
Yakan va Paulu chāꞌan ra chāndeꞌe ra nuu kàndii ra.

480
00:30:10,840 --> 00:30:12,040
Ta ora chāa ra,

481
00:30:12,040 --> 00:30:14,600
ta jūndii ra ndaꞌaꞌ ra xini ra.

482
00:30:14,600 --> 00:30:17,080
Ta kīchaꞌa ndio Paulu kàꞌan ra chiꞌin Ndioo,

483
00:30:17,080 --> 00:30:18,440
ta ikan ndāꞌa ra,

484
00:30:18,440 --> 00:30:19,200
jāꞌa ra.

485
00:30:19,200 --> 00:30:22,560
Ta chiꞌin ña jāꞌa Paulu ña jāndaꞌa ra ra,

486
00:30:22,560 --> 00:30:26,160
ta ikan ndēꞌe ndio inga ñivi ma ña jāꞌa ra,

487
00:30:26,160 --> 00:30:29,880
tajan kīchi ndio tandiꞌi ndian kùꞌvi ìyo ñuꞌuꞌ ikan,

488
00:30:29,880 --> 00:30:32,400
ta ndisaa na ndāꞌa jāꞌa ra.

489
00:30:32,400 --> 00:30:34,800
Takan kūu ta ndisaa na,

490
00:30:34,800 --> 00:30:39,160
kīchaꞌa na tìñuꞌu na ndyuꞌu chaꞌaꞌ ma ña jāꞌa Paulu.

491
00:30:39,160 --> 00:30:41,680
Ta ora chani tiin ndio ndi inga varku,

492
00:30:41,680 --> 00:30:46,480
tajan chāꞌa ndio na tandiꞌi ma ña chìniñuꞌu ndi itiꞌ kuàꞌan ndi.

