﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,220
Ìyo iin ma ra kuꞌvi,

2
00:00:07,220 --> 00:00:08,880
ña nàni Lázaru.

3
00:00:08,880 --> 00:00:10,320
Ta rakan ti,

4
00:00:10,320 --> 00:00:12,240
ra ñuu Betania kùu ra,

5
00:00:12,240 --> 00:00:17,460
juuni ma ñuu nuu ìyo ma ñivi taꞌan ra Ndiya chiꞌin Mata.

6
00:00:17,460 --> 00:00:19,980
Ndiya ña taꞌan Lázaru iꞌya,

7
00:00:19,980 --> 00:00:23,460
kùan ña chōsoan takuii xiko chaꞌa Jesuu,

8
00:00:23,460 --> 00:00:26,060
ta jānatian yi chiꞌin ma ixi xinia.

9
00:00:26,060 --> 00:00:29,660
Yakan va ma Ndiya chiꞌin ma ña taꞌan ña Mata,

10
00:00:29,660 --> 00:00:33,220
teꞌen tāchi vi iin yo chākaꞌan chiꞌin Jesuu:

11
00:00:33,220 --> 00:00:34,900
―Yoꞌo rachaꞌnu,

12
00:00:34,900 --> 00:00:36,180
ma ra yaꞌa kùuniun ndeꞌun,

13
00:00:36,180 --> 00:00:38,340
kùꞌvi ra,

14
00:00:38,340 --> 00:00:39,340
ri ―kàti na.

15
00:00:39,340 --> 00:00:43,180
Tajan ora chīni Jesuu ma ña kāꞌan na,

16
00:00:43,180 --> 00:00:45,100
ta teꞌen nākaꞌan ra:

17
00:00:45,100 --> 00:00:47,260
―Ma kueꞌe ña ndoꞌo ma Lázaru,

18
00:00:47,260 --> 00:00:49,500
na töve ni kuvi ra jaꞌa yi,

19
00:00:49,500 --> 00:00:55,220
vati yakan kùu yi kuenda ña chiꞌin ra kùu janaꞌa yi naja kua yaꞌa kaꞌnu kùu ma Rachaꞌnu Ndioo,

20
00:00:55,220 --> 00:01:00,020
ta juuni kuenda ña na janaꞌa yi naja kua kaꞌnu kùu ma ra Seꞌe ra ndia.

21
00:01:00,020 --> 00:01:03,320
Ta vaji yaꞌa ga kùuni Jesuu ndeꞌe ra Lázaru,

22
00:01:03,320 --> 00:01:05,740
chiꞌin ma ninduvi ñivi taꞌan ra:

23
00:01:05,740 --> 00:01:07,460
Mata chiꞌin Ndiya,

24
00:01:07,460 --> 00:01:11,820
va ma ora chīni ra ña kāꞌan na ña kuꞌvi ma Lázaru,

25
00:01:11,820 --> 00:01:16,460
ta java viꞌa ga kīndoo ra uvi kivi ga ma nuu ìyo ra.

26
00:01:16,460 --> 00:01:19,220
Ta ora yāꞌa ndio ña kūu teꞌen,

27
00:01:19,220 --> 00:01:24,540
tajan Jesuu teꞌen nākaꞌan ra chiꞌin ma ndra jàkuaꞌa chiꞌin ra:

28
00:01:24,540 --> 00:01:28,740
―Na kuꞌun ndiko yo ma itiꞌ ñuꞌuꞌ Judea ―kàti Jesuu.

29
00:01:28,740 --> 00:01:33,480
Tajan ma ndra jàkuaꞌa chiꞌin Jesuu teꞌen nākaꞌan ndra chiꞌin ra:

30
00:01:33,480 --> 00:01:35,100
―Matru,

31
00:01:35,100 --> 00:01:39,700
já kūuni kuii ma ndian judíu kaꞌni na ñu̱n chiꞌin yuu niku.

32
00:01:39,700 --> 00:01:43,700
¿Ta chïto naja kùuni ndikoun kuꞌu̱n ma ndakan?

33
00:01:43,700 --> 00:01:44,620
―kàti ndra.

34
00:01:44,620 --> 00:01:47,900
Ta Jesuu teꞌen nākaꞌan ra chiꞌin ndra:

35
00:01:47,900 --> 00:01:49,700
―¿A töve chìto ndo ña ma kivi,

36
00:01:49,700 --> 00:01:51,620
ìyo uchi uvi ora yi?,

37
00:01:51,620 --> 00:01:53,180
kùuni ndo.

38
00:01:53,180 --> 00:01:55,900
Taku ma yo chàkunuu ora nduvi,

39
00:01:55,900 --> 00:01:57,460
na töve kàtiꞌi yo,

40
00:01:57,460 --> 00:02:00,100
vati ndichin nuu yo jàꞌa ma ñuꞌú.

41
00:02:00,100 --> 00:02:02,240
Va tu chàkunuu yo ora naa,

42
00:02:02,240 --> 00:02:06,740
kàtiꞌi yo ti kumani ma ñuꞌú nuu yo ―kàti Jesuu.

43
00:02:06,740 --> 00:02:11,080
Takan kūu tajan Jesuu teꞌen nākaꞌan tuku ra:

44
00:02:11,080 --> 00:02:13,360
―Ma ra yani yo Lázaru kìxi ra,

45
00:02:13,360 --> 00:02:17,140
va ni kuꞌin kujandakoi ra ―kàti Jesuu.

46
00:02:17,140 --> 00:02:19,120
Tajan ma ndra jàkuaꞌa chiꞌin ra,

47
00:02:19,120 --> 00:02:20,920
teꞌen nākaꞌan ndra chiꞌin ra:

48
00:02:20,920 --> 00:02:22,420
―Yoꞌo Rachaꞌnu,

49
00:02:22,420 --> 00:02:23,940
tu kìxi ra,

50
00:02:23,940 --> 00:02:28,500
kùuni yi kaꞌan yi ña ni ndovaꞌa ra tuva takan ―kàti ndra.

51
00:02:28,500 --> 00:02:32,000
Va ma ña kūuni Jesuu kaꞌan ra chiꞌin ndra,

52
00:02:32,000 --> 00:02:34,640
kùu yi ña chīꞌí ndicha ma Lázaru,

53
00:02:34,640 --> 00:02:40,560
va ma ndra jàkuaꞌa chiꞌin ra chānini ndra ña kàꞌan ra ña kìxini ra niku.

54
00:02:40,560 --> 00:02:44,480
Tajan Jesuu teꞌen kātituꞌun kachin ndio ra nuu ndra:

55
00:02:44,480 --> 00:02:46,280
―Ma Lázaru cha chīꞌí ra.

56
00:02:46,280 --> 00:02:49,520
Ta yaꞌa chisii̱ ña töve kaꞌìin yo ma ikan,

57
00:02:49,520 --> 00:02:53,540
vati vaꞌaga ña takan kūu yi kuenda ndo,

58
00:02:53,540 --> 00:02:55,120
ikan na chinuni ndo.

59
00:02:55,120 --> 00:02:58,620
Va na koꞌo kundeꞌo ra ―kàti Jesuu.

60
00:02:58,620 --> 00:03:00,480
Tajan ma ra nàni Tomá,

61
00:03:00,480 --> 00:03:03,580
ra juuni kàꞌan chiꞌin sivi yuꞌu ña nàni Tilipan,

62
00:03:03,580 --> 00:03:08,320
teꞌen nākaꞌan ra chiꞌin inga ma ndra jàkuaꞌa chiꞌin Jesuu:

63
00:03:08,320 --> 00:03:10,320
―Na kuꞌun yo chiꞌin Jesuu,

64
00:03:10,320 --> 00:03:13,840
ndeꞌo tu kuvi yo chiꞌin ra ndia ―kàti ra.

65
00:03:13,840 --> 00:03:20,700
Takan kūu ta ora chāa Jesuu ma ñuu Betania ña kàndii ñuꞌuꞌ Judea,

66
00:03:20,700 --> 00:03:26,760
ta ikan chīto ra ña cha ìyo kumi kivi kùu yi ña cha kūchi ma Lázaru.

67
00:03:26,760 --> 00:03:31,660
Ta ma ñuu Betania ti yatini kàndii yi chiꞌin ma ñuu Jerusalén,

68
00:03:31,660 --> 00:03:34,040
ìyo iin uni kilometru,

69
00:03:34,040 --> 00:03:35,820
ta chaa yo ma ikan.

70
00:03:35,820 --> 00:03:41,100
Ta kuaꞌaꞌ ma ndian judíu chāndeꞌe na nuu ìyo ma Mata chiꞌin Ndiya,

71
00:03:41,100 --> 00:03:47,380
ña jàndomani na vi chaꞌaꞌ ña chīꞌí ma ra taꞌan vi Lázaru.

72
00:03:47,380 --> 00:03:52,980
Ta ora chīto ma Mata ña Jesuu cha kuàkuyatin ra ma ñuu Betania,

73
00:03:52,980 --> 00:03:55,460
tajan kēe ndioan kuàtaꞌan ña nuu ra,

74
00:03:55,460 --> 00:03:58,980
va ma Ndiya kīndoan ma nuu ìyo veꞌe.

75
00:03:58,980 --> 00:04:03,420
Tajan ma Mata teꞌen nākaꞌan ña chiꞌin Jesuu:

76
00:04:03,420 --> 00:04:05,340
―Yoꞌo Rachaꞌnu,

77
00:04:05,340 --> 00:04:09,780
na töve kuvi ma ra taꞌin tu ndaun ma iꞌya niku.

78
00:04:09,780 --> 00:04:18,340
Va yuꞌu chìtoi ña Ndioo ni kuꞌva ra tandiꞌi ma ña ni ndakaun nuu ra ―kàtian.

79
00:04:18,340 --> 00:04:21,060
Ta Jesuu teꞌen nākaꞌan ra:

80
00:04:21,060 --> 00:04:22,020
―Ma ra taꞌun,

81
00:04:22,020 --> 00:04:25,140
ni nataku ndiko ra ―kàti Jesuu.

82
00:04:25,140 --> 00:04:28,540
Ta ma Mata teꞌen nākaꞌan ña chiꞌin Jesuu:

83
00:04:28,540 --> 00:04:33,340
―Ndicha vaꞌa ña cha chìtoi ña ni nataku ndiko ra,

84
00:04:33,340 --> 00:04:36,380
ma ora ni nataku ma ndian ndií,

85
00:04:36,380 --> 00:04:39,580
ma kivi nuu ndiꞌi nia ―kàtian.

86
00:04:39,580 --> 00:04:42,820
Tajan Jesuu teꞌen nākaꞌan ra chiꞌan:

87
00:04:42,820 --> 00:04:46,220
―Yuꞌu kùu ma ra kùu janataku ndiko ma ndian ndií,

88
00:04:46,220 --> 00:04:51,220
ta juuni yuꞌu kùu jaꞌa ña kùu koo ndito ma ñivi.

89
00:04:51,220 --> 00:04:53,500
Ta ma ndian chìnuni ma ña kàꞌin,

90
00:04:53,500 --> 00:04:54,720
vaji na kuvi na,

91
00:04:54,720 --> 00:04:56,360
ni nataku ndiko na.

92
00:04:56,360 --> 00:05:01,080
Ta ndisaa ma ndian juuni ndito ta chìnuni na ma ña kàꞌin,

93
00:05:01,080 --> 00:05:02,820
na töve ni kuvi na,

94
00:05:02,820 --> 00:05:04,620
vati ni koo na endeeni.

95
00:05:04,620 --> 00:05:09,540
Ta Jesuu kīchaꞌa ndiko ra chìkatuꞌun ra teꞌen nuu ma Mata:

96
00:05:09,540 --> 00:05:11,460
―¿A chìnuniun ma ña kàꞌin iꞌya?

97
00:05:11,460 --> 00:05:12,620
―kàti ra.

98
00:05:12,620 --> 00:05:15,080
Ta yakan teꞌen nākaꞌan ña:

99
00:05:15,080 --> 00:05:17,020
―Juu yoꞌo Rachaꞌnu,

100
00:05:17,020 --> 00:05:22,420
yuꞌu chìnuni ña yoꞌo kuu ma Cristu ra Seꞌe Ndioo,

101
00:05:22,420 --> 00:05:26,580
ra kīchaa ma ñuñivi iꞌya ―kàtian.

102
00:05:26,580 --> 00:05:30,660
Ta ora yaꞌa ña kāꞌan ma ña nàni Mata takan,

103
00:05:30,660 --> 00:05:34,260
tajan chākaꞌan ma ña taꞌan ña ña nàni Ndiya,

104
00:05:34,260 --> 00:05:37,380
ta teꞌen kīchaꞌa kàꞌan xeꞌe ña chiꞌin ña:

105
00:05:37,380 --> 00:05:39,500
―Ma matru cha kīchaa ra,

106
00:05:39,500 --> 00:05:42,620
ta kàna ra ñu̱n ―kàtian.

107
00:05:42,620 --> 00:05:45,980
Ta ora chīni ma Ndiya ña kàꞌan ña takan,

108
00:05:45,980 --> 00:05:47,900
ta numini ndēta ña,

109
00:05:47,900 --> 00:05:50,700
ta chākaꞌan ña chiꞌin ma Jesuu.

110
00:05:50,700 --> 00:05:54,180
Ma Jesuu takäꞌan chaa ra ma ñuu ikan,

111
00:05:54,180 --> 00:05:58,540
vati juuni kaꞌìin vi ma nuu chātaꞌan ma Mata nuu ra.

112
00:05:58,540 --> 00:06:03,460
Yakan va ma ndian judíu ndian kaꞌìin chiꞌan ma veꞌan,

113
00:06:03,460 --> 00:06:05,540
ña jàndomani na ña,

114
00:06:05,540 --> 00:06:09,340
ta ora ndēꞌe na ña numi vaꞌa ndēta ma Ndiya,

115
00:06:09,340 --> 00:06:11,660
ta kēan ma tichi veꞌan,

116
00:06:11,660 --> 00:06:15,020
ta ma ñivi tāndikun na kuàꞌan na chata ña,

117
00:06:15,020 --> 00:06:19,060
ta kīchaꞌa na nàtuꞌun taꞌan na teꞌen:

118
00:06:19,060 --> 00:06:22,380
―¡Kuàꞌan ña kuàkuakuan nuu kūchi ma ra taꞌan ña Lázaru!

119
00:06:22,380 --> 00:06:23,700
―kàti na.

120
00:06:23,700 --> 00:06:28,620
Ta ma Ndiya ora chāa ña ma nuu ndaa ma Jesuu,

121
00:06:28,620 --> 00:06:31,020
chūnandi chitian nuu ra,

122
00:06:31,020 --> 00:06:33,260
ta kīchaꞌa ña kàꞌan ña teꞌen chiꞌin ra:

123
00:06:33,260 --> 00:06:34,980
―Yoꞌo Rachaꞌnu,

124
00:06:34,980 --> 00:06:38,140
tu ndaun ma iꞌya chiꞌin ndi niku,

125
00:06:38,140 --> 00:06:42,900
ma ra taꞌin na töve kuvi ra niku ―kàtian.

126
00:06:42,900 --> 00:06:46,020
Ta ma Jesuu ora ndēꞌe ra ña chàku ma Ndiya,

127
00:06:46,020 --> 00:06:48,580
ta takani ma ndian judíu,

128
00:06:48,580 --> 00:06:51,940
ndian chāa chiꞌan ma ikan,

129
00:06:51,940 --> 00:06:55,020
yakan va ma Jesuu nduvaꞌa kuii kīchi ma ña sutini ra.

130
00:06:55,020 --> 00:06:59,340
Yakan va kīchaꞌa ra chìkatuꞌun ra teꞌen nuu ma Ndiya:

131
00:06:59,340 --> 00:07:01,580
―¿Ndanu kūchi ma Lázaru?

132
00:07:01,580 --> 00:07:02,660
―kàti ra.

133
00:07:02,660 --> 00:07:04,940
Ta teꞌen nākaꞌan vi chiꞌin Jesuu:

134
00:07:04,940 --> 00:07:10,020
―Na kichiun ta kujanaꞌa ndi ma nuu kūchi ra ―kàti vi.

135
00:07:10,020 --> 00:07:12,860
Ta ma Jesuu juuni chāku ra.

136
00:07:12,860 --> 00:07:18,660
Yakan va ma ndian judíu kīchaꞌa na nàtuꞌun taꞌan na teꞌen:

137
00:07:18,660 --> 00:07:23,260
―¡Na ndeꞌe ndo vati yaꞌa ga kùuni ma Jesuu ma Lázaru,

138
00:07:23,260 --> 00:07:24,860
yakan va chàku ra!

139
00:07:24,860 --> 00:07:26,100
―kàti na.

140
00:07:26,100 --> 00:07:28,480
Ta ìyo ma ndian judíu kàꞌan teꞌen:

141
00:07:28,480 --> 00:07:33,420
―Ma ra jāꞌa ña ndāꞌa ma tinuu ma ra takani kuaá ora kāku,

142
00:07:33,420 --> 00:07:37,040
¿naja na töve nī kuu jaꞌa ra nïꞌiin nakuyi,

143
00:07:37,040 --> 00:07:39,640
ikan na töve kuvi ma Lázaru niku?

144
00:07:39,640 --> 00:07:40,820
―kàti na.

145
00:07:40,820 --> 00:07:42,580
Jesuu inga ndiko,

146
00:07:42,580 --> 00:07:45,300
nduvaꞌa kuii kīchi ña sutini ra,

147
00:07:45,300 --> 00:07:51,020
tajan chājayatin ra ra ma nuu ìyo ma nuu ñaña ma Lázaru.

148
00:07:51,020 --> 00:07:53,700
Ta ma ikan kùu yi iin tichi yavi yuu,

149
00:07:53,700 --> 00:07:57,620
ta ma nuu kìꞌvi yo ndàsi yi chiꞌin yuu.

150
00:07:57,620 --> 00:08:00,260
Ta Jesuu teꞌen nākaꞌan ra:

151
00:08:00,260 --> 00:08:04,460
―Na tachiyo ndo ma yuu ma yuꞌu yavi ikan ―kàti ra.

152
00:08:04,460 --> 00:08:09,620
Ta ma ña nàni Mata ña taꞌan ma Lázaru ra chīꞌí teꞌen nākaꞌan ña:

153
00:08:09,620 --> 00:08:11,500
―Yoꞌo Rachaꞌnu,

154
00:08:11,500 --> 00:08:13,500
cha yaꞌa ga kini chaꞌan,

155
00:08:13,500 --> 00:08:17,740
vati cha ìyo kumi kivi ña chīꞌí ra ―kàti ña.

156
00:08:17,740 --> 00:08:21,420
Yakan va ma Jesuu teꞌen nākaꞌan ra:

157
00:08:21,420 --> 00:08:24,020
―¿A töve cha kāꞌin chiꞌun,

158
00:08:24,020 --> 00:08:25,180
tuva chìnuniun,

159
00:08:25,180 --> 00:08:28,460
ni ndeꞌun ti nduvaꞌa kuii kaꞌnu kùu ma Ndioo?

160
00:08:28,460 --> 00:08:29,860
―kàti ra.

161
00:08:29,860 --> 00:08:35,820
Yakan va tāchi yo ndio ma ñivi ma yuu ña ndàsi ma nuu ñaña ma Lázaru,

162
00:08:35,820 --> 00:08:42,780
tajan ma Jesuu kīchaꞌa ra ndèꞌe ra ma itiꞌ andivi ta nākaꞌan ra teꞌen:

163
00:08:42,780 --> 00:08:44,340
―Yoꞌo Tatá,

164
00:08:44,340 --> 00:08:49,380
taꞌvindioun chaꞌaꞌ ma ña tàsoꞌun ma ña kàꞌin.

165
00:08:49,380 --> 00:08:52,940
Yuꞌu chìtoi ti nani ora kàꞌin chiꞌun,

166
00:08:52,940 --> 00:08:54,860
chìniun ma ña kàꞌin,

167
00:08:54,860 --> 00:08:56,220
ta tàsoꞌun yi,

168
00:08:56,220 --> 00:09:01,660
va kàꞌin yi ti ña vaꞌa ma ñivi kaꞌìin ma iꞌya kùu yi,

169
00:09:01,660 --> 00:09:07,940
ikan na chinuni na ti maun kùu ma ra tāchi yuꞌu ―kàti Jesuu.

170
00:09:07,940 --> 00:09:10,500
Ta ora chīnu kāꞌan ma Jesuu takan,

171
00:09:10,500 --> 00:09:14,500
tajan teꞌen niꞌi vaꞌa nāndaꞌyu ra:

172
00:09:14,500 --> 00:09:16,500
―Yoꞌo Lázaru,

173
00:09:16,500 --> 00:09:18,480
¡na keun ma nuu ñañaun!

174
00:09:18,480 --> 00:09:19,640
―kàti ra.

175
00:09:19,640 --> 00:09:22,760
Tajan ora chīnu kāꞌan ra takan,

176
00:09:22,760 --> 00:09:26,860
tajan kēe ndio ma ra chīꞌí niku ma nuu ñaña,

177
00:09:26,860 --> 00:09:31,420
ta ma ndaꞌaꞌ ra chiꞌin chaꞌa ra ndikun yi chiꞌin jaꞌma kuichin,

178
00:09:31,420 --> 00:09:34,860
ta nuu ra ndasi yi chiꞌin jaꞌma ndia.

179
00:09:34,860 --> 00:09:39,340
Yakan va ma Jesuu teꞌen nākaꞌan ra chiꞌin ma ñivi:

180
00:09:39,340 --> 00:09:41,660
―Na ndachi ndo ma jaꞌma ña kàva ra,

181
00:09:41,660 --> 00:09:45,340
ta na kuꞌun maa ra ―kàti Jesuu.

182
00:09:45,340 --> 00:09:53,220
Yakan va kuaꞌaꞌ vaꞌa ma ndian judíu ndian chāꞌan chiꞌin ma Ndiya ma nuu jānataku ndiko ma Jesuu ma Lázaru,

183
00:09:53,220 --> 00:09:55,420
kīchaꞌa na chìnuni na,

184
00:09:55,420 --> 00:09:57,660
ma ora ndēꞌe na ma ña jāꞌa ra.

185
00:09:57,660 --> 00:10:05,540
Ta ìyo ma ndian judíu kēe na chàkatituꞌun na nuu ma ndra fariseu ma ña jāꞌa ma Jesuu.

186
00:10:05,540 --> 00:10:12,660
Yakan va ma ndra fariseu chiꞌin ma ndian kuxini nuu ma ndra kùu sutu,

187
00:10:12,660 --> 00:10:14,820
jāꞌa ndra iin junta kaꞌnu,

188
00:10:14,820 --> 00:10:18,900
ta ikan nākaꞌan ndra teꞌen chiꞌin ma ñivi:

189
00:10:18,900 --> 00:10:20,300
―¿Niyi ìyo yi ña jaꞌa yo?

190
00:10:20,300 --> 00:10:21,760
Vati ma raꞌii iꞌya,

191
00:10:21,760 --> 00:10:25,280
yaꞌa ga kuaꞌaꞌ ndatu jàꞌa ra.

192
00:10:25,280 --> 00:10:27,420
Tu ndakoo yo ra ña na jaꞌa maa ra ma ña kùuni ra,

193
00:10:27,420 --> 00:10:31,320
tandiꞌi ma ñivi ni chinuni na ma ña jàꞌa ra,

194
00:10:31,320 --> 00:10:37,900
ta ma ndra chàꞌnda tiñu ma ñuu Roma ni kichi ndra ta janaa ndra ma veñuꞌu yo chiꞌin ma ñuu yo ―kàti ndra.

195
00:10:37,900 --> 00:10:42,340
Ta iin ma ndra fariseu,

196
00:10:42,340 --> 00:10:44,100
ra nàni Caifás,

197
00:10:44,100 --> 00:10:48,700
ra kuxini nuu ma ndra kuu sutu ma kuiya ikan,

198
00:10:48,700 --> 00:10:51,660
teꞌen nākaꞌan ra chiꞌin ndra:

199
00:10:51,660 --> 00:10:51,660
―Ndyoꞌo,

200
00:10:51,660 --> 00:10:54,820
ni itaꞌvi nayi töve chìto ndo ―kàti ra―.

201
00:10:54,820 --> 00:11:01,760
Ta ni töve chàꞌa ndo kuenda ña vaꞌaga kùu yi kuenda ndo ña na kuvi iin raꞌiini chaꞌaꞌ ma kuati ma ñuu,

202
00:11:01,760 --> 00:11:05,940
kua ña na kuvi ndisaa ma ñivi ìyo ma ñuu ―kàti ra.

203
00:11:05,940 --> 00:11:10,360
Va ma Caifás na töve nī kaꞌan ra ma takan,

204
00:11:10,360 --> 00:11:13,060
vati kùuni maa ra jaꞌa ra yi,

205
00:11:13,060 --> 00:11:19,500
vati tava kùu ra ma ra kuxini nuu ma ndra kùu sutu ma tiempu ikan,

206
00:11:19,500 --> 00:11:27,180
yakan va tuꞌun yuꞌu Ndioo kāꞌan ra ña Jesuu ni kuvi ra chaꞌaꞌ ma ñuu judíu.

207
00:11:27,180 --> 00:11:31,000
Va na töve uvaa chaꞌaꞌ ma ñuu iꞌyani ni kuvi ra,

208
00:11:31,000 --> 00:11:36,800
vati juuni chaꞌaꞌ ña na kutiꞌvi ta ndoꞌiin tandiꞌi ma ndian kùu seꞌe ma Ndioo,

209
00:11:36,800 --> 00:11:38,420
ma ndian ndòyo teꞌen,

210
00:11:38,420 --> 00:11:39,220
tikan.

211
00:11:39,220 --> 00:11:42,360
Yakan va nda ma kivi ikan,

212
00:11:42,360 --> 00:11:46,980
kīchaꞌa ma ndian judíu kùuni na kaꞌni na ma Jesuu.

213
00:11:46,980 --> 00:11:51,780
Yakan va ma Jesuu na tüva chàkunuu ra tañu ma ndian judíu,

214
00:11:51,780 --> 00:11:54,940
vati kēe ra ma ñuꞌuꞌ Judea,

215
00:11:54,940 --> 00:12:01,420
ta chàa ra yatini ma iin tichi kuꞌu nuu chiki itiꞌ ñuu ña nàni Efraín.

216
00:12:01,420 --> 00:12:05,460
Ma ñuu ikan kīndoo ra chiꞌin ma ndra jàkuaꞌa chiꞌin ra.

217
00:12:05,460 --> 00:12:10,760
Ta ora ni kuyatin ma viko pakua ña jàkaꞌnu ma ndian judíu,

218
00:12:10,760 --> 00:12:17,560
ta kuaꞌaꞌ vaꞌa ma ñivi chàa ma ñuu Jerusalén antea ña kutaꞌan koo ma viko ikan,

219
00:12:17,560 --> 00:12:21,520
ña kuàjanandoo na takua takani jàꞌa na.

220
00:12:21,520 --> 00:12:26,780
Ta ma ndian judíu kīchaꞌa na nànduku na ma Jesuu,

221
00:12:26,780 --> 00:12:30,980
ta kīchaꞌa na chìkatuꞌun na teꞌen nuu ma taꞌan na ma tichi ma veñuꞌu:

222
00:12:30,980 --> 00:12:33,160
―¿Naja kua chànini ndo,

223
00:12:33,160 --> 00:12:35,580
a vàchi ra ma viko a töve?

224
00:12:35,580 --> 00:12:37,020
―kàti na.

225
00:12:37,020 --> 00:12:43,580
Ma ndra fariseu chiꞌin ma ndra kùxini nuu ma ndra kuu sutu kāꞌan ndra ña,

226
00:12:43,580 --> 00:12:47,340
tu ìyo ma ndian chìto ma nuu chàkunuu ma Jesuu,

227
00:12:47,340 --> 00:12:49,140
na katituꞌun na,

228
00:12:49,140 --> 00:12:52,540
ikan na kuu kutiin ma jandaru ra,

229
00:12:52,540 --> 00:12:54,460
kàti na.

230
00:12:54,460 --> 00:12:56,680
Ìyo iin ma ra kuꞌvi,

231
00:12:56,680 --> 00:12:58,340
ña nàni Lázaru.

232
00:12:58,340 --> 00:12:59,780
Ta rakan ti,

233
00:12:59,780 --> 00:13:01,700
ra ñuu Betania kùu ra,

234
00:13:01,700 --> 00:13:06,920
juuni ma ñuu nuu ìyo ma ñivi taꞌan ra Ndiya chiꞌin Mata.

235
00:13:06,920 --> 00:13:09,440
Ndiya ña taꞌan Lázaru iꞌya,

236
00:13:09,440 --> 00:13:12,920
kùan ña chōsoan takuii xiko chaꞌa Jesuu,

237
00:13:12,920 --> 00:13:15,520
ta jānatian yi chiꞌin ma ixi xinia.

238
00:13:15,520 --> 00:13:19,120
Yakan va ma Ndiya chiꞌin ma ña taꞌan ña Mata,

239
00:13:19,120 --> 00:13:22,680
teꞌen tāchi vi iin yo chākaꞌan chiꞌin Jesuu:

240
00:13:22,680 --> 00:13:24,360
―Yoꞌo rachaꞌnu,

241
00:13:24,360 --> 00:13:25,640
ma ra yaꞌa kùuniun ndeꞌun,

242
00:13:25,640 --> 00:13:27,800
kùꞌvi ra,

243
00:13:27,800 --> 00:13:28,800
ri ―kàti na.

244
00:13:28,800 --> 00:13:32,640
Tajan ora chīni Jesuu ma ña kāꞌan na,

245
00:13:32,640 --> 00:13:34,560
ta teꞌen nākaꞌan ra:

246
00:13:34,560 --> 00:13:36,720
―Ma kueꞌe ña ndoꞌo ma Lázaru,

247
00:13:36,720 --> 00:13:38,960
na töve ni kuvi ra jaꞌa yi,

248
00:13:38,960 --> 00:13:44,680
vati yakan kùu yi kuenda ña chiꞌin ra kùu janaꞌa yi naja kua yaꞌa kaꞌnu kùu ma Rachaꞌnu Ndioo,

249
00:13:44,680 --> 00:13:49,480
ta juuni kuenda ña na janaꞌa yi naja kua kaꞌnu kùu ma ra Seꞌe ra ndia.

250
00:13:49,480 --> 00:13:52,780
Ta vaji yaꞌa ga kùuni Jesuu ndeꞌe ra Lázaru,

251
00:13:52,780 --> 00:13:55,200
chiꞌin ma ninduvi ñivi taꞌan ra:

252
00:13:55,200 --> 00:13:56,920
Mata chiꞌin Ndiya,

253
00:13:56,920 --> 00:14:01,280
va ma ora chīni ra ña kāꞌan na ña kuꞌvi ma Lázaru,

254
00:14:01,280 --> 00:14:05,920
ta java viꞌa ga kīndoo ra uvi kivi ga ma nuu ìyo ra.

255
00:14:05,920 --> 00:14:08,680
Ta ora yāꞌa ndio ña kūu teꞌen,

256
00:14:08,680 --> 00:14:14,000
tajan Jesuu teꞌen nākaꞌan ra chiꞌin ma ndra jàkuaꞌa chiꞌin ra:

257
00:14:14,000 --> 00:14:18,200
―Na kuꞌun ndiko yo ma itiꞌ ñuꞌuꞌ Judea ―kàti Jesuu.

258
00:14:18,200 --> 00:14:22,940
Tajan ma ndra jàkuaꞌa chiꞌin Jesuu teꞌen nākaꞌan ndra chiꞌin ra:

259
00:14:22,940 --> 00:14:24,560
―Matru,

260
00:14:24,560 --> 00:14:29,160
já kūuni kuii ma ndian judíu kaꞌni na ñu̱n chiꞌin yuu niku.

261
00:14:29,160 --> 00:14:33,160
¿Ta chïto naja kùuni ndikoun kuꞌu̱n ma ndakan?

262
00:14:33,160 --> 00:14:34,080
―kàti ndra.

263
00:14:34,080 --> 00:14:37,360
Ta Jesuu teꞌen nākaꞌan ra chiꞌin ndra:

264
00:14:37,360 --> 00:14:39,160
―¿A töve chìto ndo ña ma kivi,

265
00:14:39,160 --> 00:14:41,080
ìyo uchi uvi ora yi?,

266
00:14:41,080 --> 00:14:42,640
kùuni ndo.

267
00:14:42,640 --> 00:14:45,360
Taku ma yo chàkunuu ora nduvi,

268
00:14:45,360 --> 00:14:46,920
na töve kàtiꞌi yo,

269
00:14:46,920 --> 00:14:49,560
vati ndichin nuu yo jàꞌa ma ñuꞌú.

270
00:14:49,560 --> 00:14:51,700
Va tu chàkunuu yo ora naa,

271
00:14:51,700 --> 00:14:56,200
kàtiꞌi yo ti kumani ma ñuꞌú nuu yo ―kàti Jesuu.

272
00:14:56,200 --> 00:15:00,540
Takan kūu tajan Jesuu teꞌen nākaꞌan tuku ra:

273
00:15:00,540 --> 00:15:02,820
―Ma ra yani yo Lázaru kìxi ra,

274
00:15:02,820 --> 00:15:06,600
va ni kuꞌin kujandakoi ra ―kàti Jesuu.

275
00:15:06,600 --> 00:15:08,580
Tajan ma ndra jàkuaꞌa chiꞌin ra,

276
00:15:08,580 --> 00:15:10,380
teꞌen nākaꞌan ndra chiꞌin ra:

277
00:15:10,380 --> 00:15:11,880
―Yoꞌo Rachaꞌnu,

278
00:15:11,880 --> 00:15:13,400
tu kìxi ra,

279
00:15:13,400 --> 00:15:17,960
kùuni yi kaꞌan yi ña ni ndovaꞌa ra tuva takan ―kàti ndra.

280
00:15:17,960 --> 00:15:21,460
Va ma ña kūuni Jesuu kaꞌan ra chiꞌin ndra,

281
00:15:21,460 --> 00:15:24,100
kùu yi ña chīꞌí ndicha ma Lázaru,

282
00:15:24,100 --> 00:15:30,020
va ma ndra jàkuaꞌa chiꞌin ra chānini ndra ña kàꞌan ra ña kìxini ra niku.

283
00:15:30,020 --> 00:15:33,940
Tajan Jesuu teꞌen kātituꞌun kachin ndio ra nuu ndra:

284
00:15:33,940 --> 00:15:35,740
―Ma Lázaru cha chīꞌí ra.

285
00:15:35,740 --> 00:15:38,980
Ta yaꞌa chisii̱ ña töve kaꞌìin yo ma ikan,

286
00:15:38,980 --> 00:15:43,000
vati vaꞌaga ña takan kūu yi kuenda ndo,

287
00:15:43,000 --> 00:15:44,580
ikan na chinuni ndo.

288
00:15:44,580 --> 00:15:48,080
Va na koꞌo kundeꞌo ra ―kàti Jesuu.

289
00:15:48,080 --> 00:15:49,940
Tajan ma ra nàni Tomá,

290
00:15:49,940 --> 00:15:53,040
ra juuni kàꞌan chiꞌin sivi yuꞌu ña nàni Tilipan,

291
00:15:53,040 --> 00:15:57,780
teꞌen nākaꞌan ra chiꞌin inga ma ndra jàkuaꞌa chiꞌin Jesuu:

292
00:15:57,780 --> 00:15:59,780
―Na kuꞌun yo chiꞌin Jesuu,

293
00:15:59,780 --> 00:16:03,300
ndeꞌo tu kuvi yo chiꞌin ra ndia ―kàti ra.

294
00:16:03,300 --> 00:16:10,160
Takan kūu ta ora chāa Jesuu ma ñuu Betania ña kàndii ñuꞌuꞌ Judea,

295
00:16:10,160 --> 00:16:16,220
ta ikan chīto ra ña cha ìyo kumi kivi kùu yi ña cha kūchi ma Lázaru.

296
00:16:16,220 --> 00:16:21,120
Ta ma ñuu Betania ti yatini kàndii yi chiꞌin ma ñuu Jerusalén,

297
00:16:21,120 --> 00:16:23,500
ìyo iin uni kilometru,

298
00:16:23,500 --> 00:16:25,280
ta chaa yo ma ikan.

299
00:16:25,280 --> 00:16:30,560
Ta kuaꞌaꞌ ma ndian judíu chāndeꞌe na nuu ìyo ma Mata chiꞌin Ndiya,

300
00:16:30,560 --> 00:16:36,840
ña jàndomani na vi chaꞌaꞌ ña chīꞌí ma ra taꞌan vi Lázaru.

301
00:16:36,840 --> 00:16:42,440
Ta ora chīto ma Mata ña Jesuu cha kuàkuyatin ra ma ñuu Betania,

302
00:16:42,440 --> 00:16:44,920
tajan kēe ndioan kuàtaꞌan ña nuu ra,

303
00:16:44,920 --> 00:16:48,440
va ma Ndiya kīndoan ma nuu ìyo veꞌe.

304
00:16:48,440 --> 00:16:52,880
Tajan ma Mata teꞌen nākaꞌan ña chiꞌin Jesuu:

305
00:16:52,880 --> 00:16:54,800
―Yoꞌo Rachaꞌnu,

306
00:16:54,800 --> 00:16:59,240
na töve kuvi ma ra taꞌin tu ndaun ma iꞌya niku.

307
00:16:59,240 --> 00:17:07,800
Va yuꞌu chìtoi ña Ndioo ni kuꞌva ra tandiꞌi ma ña ni ndakaun nuu ra ―kàtian.

308
00:17:07,800 --> 00:17:10,520
Ta Jesuu teꞌen nākaꞌan ra:

309
00:17:10,520 --> 00:17:11,480
―Ma ra taꞌun,

310
00:17:11,480 --> 00:17:14,600
ni nataku ndiko ra ―kàti Jesuu.

311
00:17:14,600 --> 00:17:18,000
Ta ma Mata teꞌen nākaꞌan ña chiꞌin Jesuu:

312
00:17:18,000 --> 00:17:22,800
―Ndicha vaꞌa ña cha chìtoi ña ni nataku ndiko ra,

313
00:17:22,800 --> 00:17:25,840
ma ora ni nataku ma ndian ndií,

314
00:17:25,840 --> 00:17:29,040
ma kivi nuu ndiꞌi nia ―kàtian.

315
00:17:29,040 --> 00:17:32,280
Tajan Jesuu teꞌen nākaꞌan ra chiꞌan:

316
00:17:32,280 --> 00:17:35,680
―Yuꞌu kùu ma ra kùu janataku ndiko ma ndian ndií,

317
00:17:35,680 --> 00:17:40,680
ta juuni yuꞌu kùu jaꞌa ña kùu koo ndito ma ñivi.

318
00:17:40,680 --> 00:17:42,960
Ta ma ndian chìnuni ma ña kàꞌin,

319
00:17:42,960 --> 00:17:44,180
vaji na kuvi na,

320
00:17:44,180 --> 00:17:45,820
ni nataku ndiko na.

321
00:17:45,820 --> 00:17:50,540
Ta ndisaa ma ndian juuni ndito ta chìnuni na ma ña kàꞌin,

322
00:17:50,540 --> 00:17:52,280
na töve ni kuvi na,

323
00:17:52,280 --> 00:17:54,080
vati ni koo na endeeni.

324
00:17:54,080 --> 00:17:59,000
Ta Jesuu kīchaꞌa ndiko ra chìkatuꞌun ra teꞌen nuu ma Mata:

325
00:17:59,000 --> 00:18:00,920
―¿A chìnuniun ma ña kàꞌin iꞌya?

326
00:18:00,920 --> 00:18:02,080
―kàti ra.

327
00:18:02,080 --> 00:18:04,540
Ta yakan teꞌen nākaꞌan ña:

328
00:18:04,540 --> 00:18:06,480
―Juu yoꞌo Rachaꞌnu,

329
00:18:06,480 --> 00:18:11,880
yuꞌu chìnuni ña yoꞌo kuu ma Cristu ra Seꞌe Ndioo,

330
00:18:11,880 --> 00:18:16,040
ra kīchaa ma ñuñivi iꞌya ―kàtian.

331
00:18:16,040 --> 00:18:20,120
Ta ora yaꞌa ña kāꞌan ma ña nàni Mata takan,

332
00:18:20,120 --> 00:18:23,720
tajan chākaꞌan ma ña taꞌan ña ña nàni Ndiya,

333
00:18:23,720 --> 00:18:26,840
ta teꞌen kīchaꞌa kàꞌan xeꞌe ña chiꞌin ña:

334
00:18:26,840 --> 00:18:28,960
―Ma matru cha kīchaa ra,

335
00:18:28,960 --> 00:18:32,080
ta kàna ra ñu̱n ―kàtian.

336
00:18:32,080 --> 00:18:35,440
Ta ora chīni ma Ndiya ña kàꞌan ña takan,

337
00:18:35,440 --> 00:18:37,360
ta numini ndēta ña,

338
00:18:37,360 --> 00:18:40,160
ta chākaꞌan ña chiꞌin ma Jesuu.

339
00:18:40,160 --> 00:18:43,640
Ma Jesuu takäꞌan chaa ra ma ñuu ikan,

340
00:18:43,640 --> 00:18:48,000
vati juuni kaꞌìin vi ma nuu chātaꞌan ma Mata nuu ra.

341
00:18:48,000 --> 00:18:52,920
Yakan va ma ndian judíu ndian kaꞌìin chiꞌan ma veꞌan,

342
00:18:52,920 --> 00:18:55,000
ña jàndomani na ña,

343
00:18:55,000 --> 00:18:58,800
ta ora ndēꞌe na ña numi vaꞌa ndēta ma Ndiya,

344
00:18:58,800 --> 00:19:01,120
ta kēan ma tichi veꞌan,

345
00:19:01,120 --> 00:19:04,480
ta ma ñivi tāndikun na kuàꞌan na chata ña,

346
00:19:04,480 --> 00:19:08,520
ta kīchaꞌa na nàtuꞌun taꞌan na teꞌen:

347
00:19:08,520 --> 00:19:11,840
―¡Kuàꞌan ña kuàkuakuan nuu kūchi ma ra taꞌan ña Lázaru!

348
00:19:11,840 --> 00:19:13,160
―kàti na.

349
00:19:13,160 --> 00:19:18,080
Ta ma Ndiya ora chāa ña ma nuu ndaa ma Jesuu,

350
00:19:18,080 --> 00:19:20,480
chūnandi chitian nuu ra,

351
00:19:20,480 --> 00:19:22,720
ta kīchaꞌa ña kàꞌan ña teꞌen chiꞌin ra:

352
00:19:22,720 --> 00:19:24,440
―Yoꞌo Rachaꞌnu,

353
00:19:24,440 --> 00:19:27,600
tu ndaun ma iꞌya chiꞌin ndi niku,

354
00:19:27,600 --> 00:19:32,360
ma ra taꞌin na töve kuvi ra niku ―kàtian.

355
00:19:32,360 --> 00:19:35,480
Ta ma Jesuu ora ndēꞌe ra ña chàku ma Ndiya,

356
00:19:35,480 --> 00:19:38,040
ta takani ma ndian judíu,

357
00:19:38,040 --> 00:19:41,400
ndian chāa chiꞌan ma ikan,

358
00:19:41,400 --> 00:19:44,480
yakan va ma Jesuu nduvaꞌa kuii kīchi ma ña sutini ra.

359
00:19:44,480 --> 00:19:48,800
Yakan va kīchaꞌa ra chìkatuꞌun ra teꞌen nuu ma Ndiya:

360
00:19:48,800 --> 00:19:51,040
―¿Ndanu kūchi ma Lázaru?

361
00:19:51,040 --> 00:19:52,120
―kàti ra.

362
00:19:52,120 --> 00:19:54,400
Ta teꞌen nākaꞌan vi chiꞌin Jesuu:

363
00:19:54,400 --> 00:19:59,480
―Na kichiun ta kujanaꞌa ndi ma nuu kūchi ra ―kàti vi.

364
00:19:59,480 --> 00:20:02,320
Ta ma Jesuu juuni chāku ra.

365
00:20:02,320 --> 00:20:08,120
Yakan va ma ndian judíu kīchaꞌa na nàtuꞌun taꞌan na teꞌen:

366
00:20:08,120 --> 00:20:12,720
―¡Na ndeꞌe ndo vati yaꞌa ga kùuni ma Jesuu ma Lázaru,

367
00:20:12,720 --> 00:20:14,320
yakan va chàku ra!

368
00:20:14,320 --> 00:20:15,560
―kàti na.

369
00:20:15,560 --> 00:20:17,940
Ta ìyo ma ndian judíu kàꞌan teꞌen:

370
00:20:17,940 --> 00:20:22,880
―Ma ra jāꞌa ña ndāꞌa ma tinuu ma ra takani kuaá ora kāku,

371
00:20:22,880 --> 00:20:26,500
¿naja na töve nī kuu jaꞌa ra nïꞌiin nakuyi,

372
00:20:26,500 --> 00:20:29,100
ikan na töve kuvi ma Lázaru niku?

373
00:20:29,100 --> 00:20:30,280
―kàti na.

374
00:20:30,280 --> 00:20:32,040
Jesuu inga ndiko,

375
00:20:32,040 --> 00:20:34,760
nduvaꞌa kuii kīchi ña sutini ra,

376
00:20:34,760 --> 00:20:40,480
tajan chājayatin ra ra ma nuu ìyo ma nuu ñaña ma Lázaru.

377
00:20:40,480 --> 00:20:43,160
Ta ma ikan kùu yi iin tichi yavi yuu,

378
00:20:43,160 --> 00:20:47,080
ta ma nuu kìꞌvi yo ndàsi yi chiꞌin yuu.

379
00:20:47,080 --> 00:20:49,720
Ta Jesuu teꞌen nākaꞌan ra:

380
00:20:49,720 --> 00:20:53,920
―Na tachiyo ndo ma yuu ma yuꞌu yavi ikan ―kàti ra.

381
00:20:53,920 --> 00:20:59,080
Ta ma ña nàni Mata ña taꞌan ma Lázaru ra chīꞌí teꞌen nākaꞌan ña:

382
00:20:59,080 --> 00:21:00,960
―Yoꞌo Rachaꞌnu,

383
00:21:00,960 --> 00:21:02,960
cha yaꞌa ga kini chaꞌan,

384
00:21:02,960 --> 00:21:07,200
vati cha ìyo kumi kivi ña chīꞌí ra ―kàti ña.

385
00:21:07,200 --> 00:21:10,880
Yakan va ma Jesuu teꞌen nākaꞌan ra:

386
00:21:10,880 --> 00:21:13,480
―¿A töve cha kāꞌin chiꞌun,

387
00:21:13,480 --> 00:21:14,640
tuva chìnuniun,

388
00:21:14,640 --> 00:21:17,920
ni ndeꞌun ti nduvaꞌa kuii kaꞌnu kùu ma Ndioo?

389
00:21:17,920 --> 00:21:19,320
―kàti ra.

390
00:21:19,320 --> 00:21:25,280
Yakan va tāchi yo ndio ma ñivi ma yuu ña ndàsi ma nuu ñaña ma Lázaru,

391
00:21:25,280 --> 00:21:32,240
tajan ma Jesuu kīchaꞌa ra ndèꞌe ra ma itiꞌ andivi ta nākaꞌan ra teꞌen:

392
00:21:32,240 --> 00:21:33,800
―Yoꞌo Tatá,

393
00:21:33,800 --> 00:21:38,840
taꞌvindioun chaꞌaꞌ ma ña tàsoꞌun ma ña kàꞌin.

394
00:21:38,840 --> 00:21:42,400
Yuꞌu chìtoi ti nani ora kàꞌin chiꞌun,

395
00:21:42,400 --> 00:21:44,320
chìniun ma ña kàꞌin,

396
00:21:44,320 --> 00:21:45,680
ta tàsoꞌun yi,

397
00:21:45,680 --> 00:21:51,120
va kàꞌin yi ti ña vaꞌa ma ñivi kaꞌìin ma iꞌya kùu yi,

398
00:21:51,120 --> 00:21:57,400
ikan na chinuni na ti maun kùu ma ra tāchi yuꞌu ―kàti Jesuu.

399
00:21:57,400 --> 00:21:59,960
Ta ora chīnu kāꞌan ma Jesuu takan,

400
00:21:59,960 --> 00:22:03,960
tajan teꞌen niꞌi vaꞌa nāndaꞌyu ra:

401
00:22:03,960 --> 00:22:05,960
―Yoꞌo Lázaru,

402
00:22:05,960 --> 00:22:07,940
¡na keun ma nuu ñañaun!

403
00:22:07,940 --> 00:22:09,100
―kàti ra.

404
00:22:09,100 --> 00:22:12,220
Tajan ora chīnu kāꞌan ra takan,

405
00:22:12,220 --> 00:22:16,320
tajan kēe ndio ma ra chīꞌí niku ma nuu ñaña,

406
00:22:16,320 --> 00:22:20,880
ta ma ndaꞌaꞌ ra chiꞌin chaꞌa ra ndikun yi chiꞌin jaꞌma kuichin,

407
00:22:20,880 --> 00:22:24,320
ta nuu ra ndasi yi chiꞌin jaꞌma ndia.

408
00:22:24,320 --> 00:22:28,800
Yakan va ma Jesuu teꞌen nākaꞌan ra chiꞌin ma ñivi:

409
00:22:28,800 --> 00:22:31,120
―Na ndachi ndo ma jaꞌma ña kàva ra,

410
00:22:31,120 --> 00:22:34,800
ta na kuꞌun maa ra ―kàti Jesuu.

411
00:22:34,800 --> 00:22:42,680
Yakan va kuaꞌaꞌ vaꞌa ma ndian judíu ndian chāꞌan chiꞌin ma Ndiya ma nuu jānataku ndiko ma Jesuu ma Lázaru,

412
00:22:42,680 --> 00:22:44,880
kīchaꞌa na chìnuni na,

413
00:22:44,880 --> 00:22:47,120
ma ora ndēꞌe na ma ña jāꞌa ra.

414
00:22:47,120 --> 00:22:55,000
Ta ìyo ma ndian judíu kēe na chàkatituꞌun na nuu ma ndra fariseu ma ña jāꞌa ma Jesuu.

415
00:22:55,000 --> 00:23:02,120
Yakan va ma ndra fariseu chiꞌin ma ndian kuxini nuu ma ndra kùu sutu,

416
00:23:02,120 --> 00:23:04,280
jāꞌa ndra iin junta kaꞌnu,

417
00:23:04,280 --> 00:23:08,360
ta ikan nākaꞌan ndra teꞌen chiꞌin ma ñivi:

418
00:23:08,360 --> 00:23:09,760
―¿Niyi ìyo yi ña jaꞌa yo?

419
00:23:09,760 --> 00:23:11,220
Vati ma raꞌii iꞌya,

420
00:23:11,220 --> 00:23:14,740
yaꞌa ga kuaꞌaꞌ ndatu jàꞌa ra.

421
00:23:14,740 --> 00:23:16,880
Tu ndakoo yo ra ña na jaꞌa maa ra ma ña kùuni ra,

422
00:23:16,880 --> 00:23:20,780
tandiꞌi ma ñivi ni chinuni na ma ña jàꞌa ra,

423
00:23:20,780 --> 00:23:27,360
ta ma ndra chàꞌnda tiñu ma ñuu Roma ni kichi ndra ta janaa ndra ma veñuꞌu yo chiꞌin ma ñuu yo ―kàti ndra.

424
00:23:27,360 --> 00:23:31,800
Ta iin ma ndra fariseu,

425
00:23:31,800 --> 00:23:33,560
ra nàni Caifás,

426
00:23:33,560 --> 00:23:38,160
ra kuxini nuu ma ndra kuu sutu ma kuiya ikan,

427
00:23:38,160 --> 00:23:41,120
teꞌen nākaꞌan ra chiꞌin ndra:

428
00:23:41,120 --> 00:23:41,120
―Ndyoꞌo,

429
00:23:41,120 --> 00:23:44,280
ni itaꞌvi nayi töve chìto ndo ―kàti ra―.

430
00:23:44,280 --> 00:23:51,220
Ta ni töve chàꞌa ndo kuenda ña vaꞌaga kùu yi kuenda ndo ña na kuvi iin raꞌiini chaꞌaꞌ ma kuati ma ñuu,

431
00:23:51,220 --> 00:23:55,400
kua ña na kuvi ndisaa ma ñivi ìyo ma ñuu ―kàti ra.

432
00:23:55,400 --> 00:23:59,820
Va ma Caifás na töve nī kaꞌan ra ma takan,

433
00:23:59,820 --> 00:24:02,520
vati kùuni maa ra jaꞌa ra yi,

434
00:24:02,520 --> 00:24:08,960
vati tava kùu ra ma ra kuxini nuu ma ndra kùu sutu ma tiempu ikan,

435
00:24:08,960 --> 00:24:16,640
yakan va tuꞌun yuꞌu Ndioo kāꞌan ra ña Jesuu ni kuvi ra chaꞌaꞌ ma ñuu judíu.

436
00:24:16,640 --> 00:24:20,460
Va na töve uvaa chaꞌaꞌ ma ñuu iꞌyani ni kuvi ra,

437
00:24:20,460 --> 00:24:26,260
vati juuni chaꞌaꞌ ña na kutiꞌvi ta ndoꞌiin tandiꞌi ma ndian kùu seꞌe ma Ndioo,

438
00:24:26,260 --> 00:24:27,880
ma ndian ndòyo teꞌen,

439
00:24:27,880 --> 00:24:28,680
tikan.

440
00:24:28,680 --> 00:24:31,820
Yakan va nda ma kivi ikan,

441
00:24:31,820 --> 00:24:36,440
kīchaꞌa ma ndian judíu kùuni na kaꞌni na ma Jesuu.

442
00:24:36,440 --> 00:24:41,240
Yakan va ma Jesuu na tüva chàkunuu ra tañu ma ndian judíu,

443
00:24:41,240 --> 00:24:44,400
vati kēe ra ma ñuꞌuꞌ Judea,

444
00:24:44,400 --> 00:24:50,880
ta chàa ra yatini ma iin tichi kuꞌu nuu chiki itiꞌ ñuu ña nàni Efraín.

445
00:24:50,880 --> 00:24:54,920
Ma ñuu ikan kīndoo ra chiꞌin ma ndra jàkuaꞌa chiꞌin ra.

446
00:24:54,920 --> 00:25:00,220
Ta ora ni kuyatin ma viko pakua ña jàkaꞌnu ma ndian judíu,

447
00:25:00,220 --> 00:25:07,020
ta kuaꞌaꞌ vaꞌa ma ñivi chàa ma ñuu Jerusalén antea ña kutaꞌan koo ma viko ikan,

448
00:25:07,020 --> 00:25:10,980
ña kuàjanandoo na takua takani jàꞌa na.

449
00:25:10,980 --> 00:25:16,240
Ta ma ndian judíu kīchaꞌa na nànduku na ma Jesuu,

450
00:25:16,240 --> 00:25:20,440
ta kīchaꞌa na chìkatuꞌun na teꞌen nuu ma taꞌan na ma tichi ma veñuꞌu:

451
00:25:20,440 --> 00:25:22,620
―¿Naja kua chànini ndo,

452
00:25:22,620 --> 00:25:25,040
a vàchi ra ma viko a töve?

453
00:25:25,040 --> 00:25:26,480
―kàti na.

454
00:25:26,480 --> 00:25:33,040
Ma ndra fariseu chiꞌin ma ndra kùxini nuu ma ndra kuu sutu kāꞌan ndra ña,

455
00:25:33,040 --> 00:25:36,800
tu ìyo ma ndian chìto ma nuu chàkunuu ma Jesuu,

456
00:25:36,800 --> 00:25:38,600
na katituꞌun na,

457
00:25:38,600 --> 00:25:42,000
ikan na kuu kutiin ma jandaru ra,

458
00:25:42,000 --> 00:25:43,920
kàti na.

