\id ROM
\h Tutu Romanu
\toc1 Tutu Romanu
\mt Tutu tāa rachaꞌnu Paulu kuenda ndian chìnuni tuꞌun Jesuu ìyo ñuu Roma
\c 1
\s Paulu, tāa ra tutu iꞌya kuenda ndian chìnuni tuꞌun Jesuu ña ìyo ñuu Roma
\p
\v 1 Yuꞌu Paulu, ra kùu iin musu jàꞌa tiñu nuu Jesucristu, tāi ma tutu iꞌya kuenda ndo, ti Ndioo kāchin ra yuꞌu ta jākuiso ra tiñu ña na kui iin tatun ra, ikan na katituꞌin ma tuꞌun vaꞌa Ndioo nuu ma ñivi.
\p
\v 2 Ndioo chāꞌa ra ma tuꞌun iꞌya ma tatiempu ña ìyo nuu ma tutu ií ra ña tāa ma ndra kàꞌan chiꞌin tuꞌun yuꞌu ra ña na katituꞌun yo yi nuu ma ñivi.
\v 3 Ma tuꞌun iꞌya kàꞌan yi kuenda ma ra Seꞌe ra Jesucristu, ti juu ra kùu iin ra vàchi tata ma Rey David ma ñuñivi iꞌya.
\v 4 Ta juuni chaꞌaꞌ ma Jesucristu, jànaꞌa kachin ma Tati Ií Ndioo ña juu Jesucristu kùu ra Seꞌe Ndioo ti chiꞌin ndatu ma Tati Ií Ndioo jānataku ndiko Ndioo ra tañu ma ndian ndií.
\v 5 Ta ndyuꞌu chaꞌaꞌ ña tìñuꞌu ndi sivi Jesucristu cha nīꞌi ndi ma ñamani nuu Ndioo ña kùu ndi tatun ra. Ta takan ìyo yi ña katituꞌun ndi ma tuꞌun chaꞌaꞌ ra nuu ndisaa ñivi, jin ndian yöve judíu ìyo ñuñivi iꞌya kùu na, ikan na koo kuaꞌaꞌ ga ma ndian chìnuni ma tuꞌun ra, ta jàchiꞌin na yi ndia.
\v 6 Ta tañu ndiakan juuni ìyo ndyoꞌo ndian kùu ñivi ìyo ñuu Roma, ndian indukuni chìnuni tuꞌun ra ndia, ti Ndioo kāchin ra ndo kuenda ña kùu ndo ñivi Jesucristu.
\p
\v 7 Ti yaꞌa kùuni Rachaꞌnu Ndioo ndeꞌe ra ndisaa ndyoꞌo ndian ìyo ñuu Roma, ta kāchin ra ndo ña na kuu ndo ñivi ií kuenda ra. Ta ma Ndioo ra kùu Tatá yo chiꞌin ra chitoꞌo yo Jesucristu, na kuꞌva ra ma ñamani ra nuu ndo, ta na koo vii anima ndo chiꞌin ra ndia.
\s Paulu kùuni ra kundeꞌe ra ndian chìnuni tuꞌun Jesuu ìyo ñuu Roma
\p
\v 8 Ma ña nunuu kùuni̱ kaꞌin, kùu yi ña chiꞌin sivi Jesucristu chàꞌi iin taꞌvindioo nuu ra chaꞌaꞌ ma taꞌiiꞌiin ndo, vati ndanu nikuuni ma ñuñivi iꞌya cha nàtuꞌun taꞌan na, ti ndyoꞌo chìnuni ndo ma tuꞌun Jesuu.
\v 9 Ndioo, ra jàꞌi tiñu nuu chiꞌin ndisaa animai, ta juuni ra kàtituꞌin tuꞌun vaꞌa chaꞌaꞌ seꞌe ra nuu ma ñivi, ti rakan kùu ma ra chàꞌa kuenda ña nani kivi kùu yi ña nàkaꞌin chaꞌaꞌ ndo ora kàꞌin chiꞌin Ndioo.
\v 10 Ta nani kivi juuni chìkain nuu ra ña na nuna ra ma itiꞌ, ikan na kuu kuꞌin kundeꞌi ndo ma ñuu Roma nuu ìyo ndo tuva takan kùuni ra.
\v 11 Vati yaꞌa kùuni̱ kundeꞌi ndo ti kùuni̱ tindei ndo, ikan na chinuni vaꞌa ga ndo, koto jäña ndo ma itiꞌ Jesuu.
\v 12 Vati ndyoꞌo, ta yuꞌu kùu jandomani taꞌan yo yo, ti indukuni chìnuni ndo kua chìnuni̱ ndia.
\p
\v 13 Ndyoꞌo yani, kùuni̱ ña na koto ndo ti kuaꞌaꞌ chaꞌaꞌ chànini̱ kuꞌin kundeꞌi ndo, ikan na kuu kundakiꞌi̱n ndian chaa ña chani kichaꞌa chinuni tuꞌun Jesuu, ma takua cha jāꞌi chiꞌin ma ndian ìyo tiá ñuu. Va nda vitin takäꞌan kuu kuꞌin, ti ìyo kuaꞌaꞌ ña chàsi itiꞌ kuàꞌin.
\v 14 Ìyo yi ña katituꞌin nuu nda ndian nikuuni ìyo ñuñivi iꞌya, taku ndian kàꞌan takua kàꞌin, taku iin ndian kàꞌan inga tuꞌun. Ta juuni ìyo yi ña katituꞌin nuu ndian yaꞌa ìyo chinituni takua kùu iin ndian jàkuaꞌa, a ndian töve ndia.
\v 15 Ta yakan va nduvaꞌa kuii kùuni̱ kuꞌin kukatituꞌin ma tuꞌun vaꞌa Ndioo ña kàꞌan chaꞌaꞌ Jesuu nuu ndyoꞌo ñivi ìyo ñuu Roma.
\s Tu chìnunio tuꞌun chaꞌaꞌ Jesucristu ni kakú yo nuu kuati
\p
\v 16 Tükuii kukanui kàtituꞌin ma tuꞌun vaꞌa Ndioo, ti ndatu ra kùu yi, kuenda ña na jakakú yi ma ndian chìnuni ña kàꞌan ra. Ta jiꞌna kēta ma tuꞌun vaꞌa Ndioo nuu ma ndian judíu, ta ikan jan chītakuati yi nuu ma ñivi yüvi judíu ña ìyo tiá ñuu.
\v 17 Ta ma tuꞌun vaꞌa iꞌya, jànaꞌa yi naja kua kuu yo ndian ndaa jàꞌa Ndioo chaꞌaꞌ ña chìnunio tuꞌun ra, nda vitin ta itiꞌ nuu ndia. Vati nuu ma tutu Ndioo teꞌen kàꞌan yi: “Ma ndian kùu ndian ndaa ìyo kuenda Ndioo, ndiakan kùu ma ndian chìnuni vaꞌa ma tuꞌun ra.”
\v 18 Vati cha chìto yo ña itiꞌ andivi, jàkoyo Ndioo ma tundoꞌo chata ma ndian tüvi jàꞌa ma ña vaꞌa ta tüvi jàkaꞌnu na ra ndia, ti Ndioo yaꞌa kayuni ra ndeꞌe ra na. Vati ndiakan, tüvi chàꞌa na ña koto inga ñivi ma tuꞌun ndicha ña kàꞌan Ndioo, ti mamaa ña kini kùu ma ña jàꞌa na.
\v 19 Ta ndisaa ma ña chāꞌa Ndioo ña na kuu koto yo, ndiakan cha chìto kachin na yi, ti Ndioo cha jānaꞌa kachin ra yi nuu na ndia.
\v 20 Ta vaji ndicha ña tüvi ndichin ndèꞌo ma Rachaꞌnu Ndioo, va cha nàkoto kachin yo naja kua kàa ra chaꞌaꞌ ma tiñu vaꞌa jàꞌa ra. Ta chaꞌaꞌ ma ña jàꞌa ra, nda ora tūvi ma ñuñivi cha chìto yo ña ndicha ña Ndioo kùu ra, ta endee ìyo ndatu ra ndisaa tiempu. Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi, ña na küu kaꞌan na ña töve nàkoto na ra, ti tu kàꞌan na takan jandaꞌviñaꞌa na juuni maa na, ti cha nàkoto na ma ña vaꞌa jàꞌa ra.
\v 21 Ta vaji cha nàkoto na ma Ndioo, va tüvi nī jàkaꞌnu na ra takua ìyo yi ña jaꞌa na chiꞌin ra niku. Ta ni tüvi nī chaꞌa na taꞌvindioo nuu ra ndia. Java mamaa ña kini ña tüvi nda kuenda chànini na chiꞌin ma chinituni na, ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña ma chinituni na, ndākuu ndava yi ña jàkanuu yi, ta kīndoo yi nuu naa.
\v 22 Ta vaji kàti na ña ndian chìto kùu na kàꞌan na, va töve ndicha ti jāndaku ndava na ma anima na,
\v 23 vati tüva jàkaꞌnu na ma ra kùu Ndioo ndicha, ra nduvaꞌa kuii kaꞌnu ta töve ni naa, ti vitin java jàkaꞌnu na naꞌna ma ña kàa takua kàa ñivi ña ni kuvi. Ta juuni jàkaꞌnu na, nda naꞌna ma saa, chiꞌin naꞌna kiti kèñuꞌu chiꞌin tichi ma nuu ñuꞌuꞌ, ta inga tuku kiti ìyo kumi chaꞌaꞌ ndia.
\p
\v 24 Chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña ndākoo ma Ndioo na, ña na jaꞌa maa na ma ña kini chànini na chiꞌin anima na. Ta takan jàꞌa na nda kati jàꞌa na ma tukanuu na chiꞌin juuni ma kuñu na chaꞌaꞌ ña kìꞌvi na chiꞌin taꞌan na.
\v 25 Vati ndicha ña tüva chìnuni na ma tuꞌun ndicha ña kàꞌan Ndioo, ti java ma tuꞌun vata kùu ma ña chìnuni na, ta jàꞌa na yi. Ta juuni yaꞌa tìñuꞌu na yi, ta jàkaꞌnu na ma ña jātuvi Ndioo, va ma Ndioo ndicha tüvi jàkaꞌnu na ra, vaji ndicha ña maa ra kùu ma ra ìyo yi ña jakaꞌnu na ndisaa tiempu. Ta takan na kuu yi. Amén.
\p
\v 26 Chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña, ndākoo ma Ndioo na ña na jaꞌa na ma ña kini takua kùuni maa na, vati nda ma ñivi ñaꞌa tüva kìꞌvi vi chiꞌin ii vi, ti chiꞌin tañaꞌa vi kìꞌvi vi.
\v 27 Ta indukuni takan kùu yi chiꞌin ma ndraꞌii ndia, vati ndrakan jàña ndra ña kìꞌvi ndra chiꞌin ma ñasiꞌi ndra, ta kìꞌvi ndra chiꞌin juuni ta raꞌii ndra, ti nduvaꞌa ìyoni ndra jàꞌa ndra yi. Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña juuni maa ndra jàꞌa ndra tukanuu nuu ndra chiꞌin ma kuñu ndra, ta ndicha ña cha kīchaꞌa ndeꞌe ndra tundoꞌo takua ìyo yi ña ndeꞌe ndra chaꞌaꞌ ma ña kini jàꞌa ndra.
\p
\v 28 Ta tava töve nī kuuni na kiꞌin kuenda na Ndioo, yakan va juuni maa ra sōkondaꞌa ra na, ikan na ndokini ma chinituni na ta jàꞌa na ma ña tüvi vaꞌa ña ndava kùuni maa na.
\v 29 Ma ñivi ikan nduvaꞌa chàtaꞌani na jaꞌa na ma ña tüvi vaꞌa. Vati ìyo ñivi ñaꞌa ña kìꞌvi vi chiꞌin raꞌii yüvi ii vi, ta ndraꞌii chiꞌin ñivi ñaꞌa yüvi ñasiꞌi ndra. Ta juuni ña kùuni na ndatiñu inga ñivi, ta chàtaꞌani na jàtakueꞌe na, tìxin na, ta chàꞌni na. Ta juuni chàtaꞌani na kanitaꞌan na, ta jandaꞌviñaꞌa na, ta kàꞌan ndaa na chata inga ñivi ndia.
\v 30 Ta juuni kàꞌan na tuꞌun vata chata ñivi, ta xaani na ndèꞌe na Ndioo ti tüvi jakaꞌnu na ra. Va taku juuni maa na va chàtaꞌani na jakaꞌnu na na, ta juuni chàtuꞌun na inga ñivi, ta chàtaꞌani na nanduku na inga kuati ña kùu jaꞌa na, ta tüvi jàchiꞌin na tuꞌun kàꞌan tatá na chiꞌin maꞌá na, ti ña kùuni maa na jàꞌa na.
\v 31 Ta tükuii kùuni na koto na ña vaꞌa, ta ora chàꞌa na tuꞌun nuu ñivi, töve jàchinu na yi. Ta tüvi chàtaꞌani na jandomani na nïꞌiin ñivi. Ta ni tüvi kundaꞌvini na ndeꞌe na taꞌan na ndia.
\v 32 Tandiꞌi ndiakan cha chìto na ña kàꞌan Ndioo ña ìyo yi ña kuvi na chaꞌaꞌ ma kuati jàꞌa na. Ta vaji cha chìto na yi, va töve jàña na ña jaꞌa na ma kuati. Ta nduvaꞌa kuii chìsii na ora ndeꞌe na ña jàꞌa inga na yi ndia.
\c 2
\s Ndioo ni jandeꞌe ra tundoꞌo nuu ma ñivi
\p
\v 1 Yakan va nda ndyoꞌo nikuuni ña tìsokuati ndo inga ñivi, na küu kaꞌan ndo ña ndian ndaa kùu ndo nuu Ndioo, ti nda maa ndo juuni jàꞌa ndo kuati takua jàꞌa na ndia. Yakan va ora tìsokuati ndo chata ñivi, juuni chata maa ndo tìsokuati ndo.
\v 2 Chìto yo ña ora tìsokuati Ndioo chata ma ñivi, ña ndicha ta ndaa kùu yi ora jàndeꞌe ra tundoꞌo na chaꞌaꞌ ña töve vaꞌa jàꞌa na.
\v 3 Ndyoꞌo, ndian tìsokuati ñivi ña juuni jàꞌa ndo ña kini takua jàꞌa na, ¿a ni kakú ndo nuu ma tundoꞌo ma kivi ña ni jandeꞌe Ndioo tundoꞌo ma ñivi?, kùuni ndo. ¡Tüvi takan kùu yi!, vati ma kivi ikan, ni kaꞌan Ndioo nda itiꞌ ni kuꞌun ndo.
\v 4 Ndioo iin ra yaꞌa vaꞌa kùu ra, ta juuni jàndeeni ra ndeꞌe ra tandiꞌi ña töve vaꞌa jàꞌa ndo. Vaji takan kùu yi va ña näkanini ndo ña töve iin ña kaꞌnu kuenda Ndioo ña jàꞌa ndo ma kuati. Ndioo iin ra jàndeeni kùu ra chaꞌaꞌ ndo ña yaꞌa kùuni ra ña na ndakoo ndo itiꞌ töve vaꞌa kuàꞌan ndo, ta chikoniꞌi ndo kuꞌun ndo itiꞌ ra.
\v 5 Va tava yaꞌa ndava xini ndo, yakan va na küuni ndo jaña ndo ma kuati jàꞌa ndo, ta chikoniꞌi ndo ta kuꞌun ndo itiꞌ ra. ¿A tüvi chìto ndo ña chaꞌaꞌ ma kuati jàꞌa ndo, juuni maa ndo jàndolocho ndo tundoꞌo chata ndo?, ti ndicha kùu ma ña ni jaꞌa Ndioo ora ni chaa kivi ña ni keta ra kuenda ña jàkutuni ra kuati taꞌiiꞌiin ñivi.
\v 6 Ta ma kivi ikan, ni kuꞌva ra yaꞌvi nuu taꞌiiꞌiin yo chaꞌaꞌ ma ña jàꞌa yo.
\v 7 Kuenda ma ndian chàtaꞌani jaꞌa tiñu vaꞌa takua kùu ña nànduku na koo vaꞌa na endeeni chiꞌin Ndioo, ta nànduku na ña na tiñuꞌu ra na, ta juuni nànduku na ña na jaꞌa ra ña na töve kuvi na endeeni. Nuu ndiakan va Ndioo ni kuꞌva ra ma yaꞌvi na ña na koo ndito na endeeni chiꞌin ra, ti ndisaa tiempu kūndee na jaꞌa na ma ña vaꞌa takua kùuni ra.
\v 8 Va kuenda ma ndian jàkaꞌnu juuni maa na, ta töve jàchiꞌin ma tuꞌun ndaa ña kàꞌan Ndioo, chaꞌaꞌ ña jàchiꞌin na ma ña töve vaꞌa. Ndiakan va Ndioo ni jandeꞌe ra tundoꞌo na ti yaꞌa kàyuni ra ndeꞌe ra nuu na.
\v 9 Ta ndicha kuii ti ndisaa ndian jàꞌa ña tüvi vaꞌa, ni ndeꞌe na tundoꞌo, ta jiꞌna kuii ma ndian judíu kùu ma ndian ni ndeꞌe yi, tajan ni ndeꞌe ndio ndian yüvi judíu yi ndia.
\v 10 Va kuenda ndian jàꞌa ña vaꞌa, Ndioo ni kuꞌva ra iin nuu yaꞌa vii ña ni koo na chiꞌin ra endeeni, ta juuni ni tiñuꞌu ra na ndia. Va jiꞌna kuii chiꞌin ndian judíu ni jàꞌa ra takan, tajan ni jaꞌa ndio ra yi chiꞌin ndian yüvi judíu ndia.
\p
\v 11 Vati kuenda Ndioo iin nuuni ndèꞌe ra ndisaa ma ñivi.
\v 12 Ta nda ndian ni kuuni ña jàꞌa kuati ni kuvi na endeeni, va töve ni koo na chiꞌin Ndioo. Va ma ndian töve chìto ma Ley Ndioo ña tāa Moisés tajiꞌna, ndiakan ni kuvi na vaji töve chìto na ma Ley. Ta inga ndian jàꞌa kuati ta chìto na ma Ley Ndioo ikan, ndiakan ni kuvi na takua kàti yi. Ti juuni ma Ley ikan kàti yi ña ìyo yi ña kuvi na.
\v 13 Yakan va ma nda ndian ni kuuni töve ìyo ndaa na kuenda Ndioo, chaꞌaꞌ ña tasoꞌoni na ma tutu Ley ra. Va ma ndian ndicha ña ni koo ndaa na kuenda ra, ndiakan kùu ma ndian tàsoꞌo yi ta jàchiꞌin na ma kua kàꞌan yi ndia.
\v 14 Ta ora ma ndian yüvi judíu jàꞌa na ma kua kàꞌan ma tutu Ley Ndioo, vaji tüvi nàkoto na ma ña kàꞌan yi, ti ma chinituni na jànaꞌa yi nuu na niyi kuu ma ña vaꞌa ta ma ña töve vaꞌa, yakan kùu ma ley Ndioo maa na ña jàchiꞌin na.
\v 15 Ndiakan jànaꞌa na ña chiꞌin ma tiñu vaꞌa jàꞌa na, cha ìyo ma Ley Ndioo tichi anima na. Vati ma chinituni na kùu yi ña kìꞌin yi kuꞌva na ta kàꞌan yi nuu na tu vaꞌa chànini na a töve vaꞌa
\v 16 ma kivi ña Ndioo ni ndakan ra nuu Jesucristu ña na jakutunini ra ndisaa ña xeꞌe ìyo anima ndisaa ñivi. Takan ni kuu yi, kua kàꞌan ma tuꞌun vaꞌa Ndioo ña kàtituꞌin nuu ma ñivi.
\s Nuu kàꞌan Paulu chaꞌaꞌ ndian judíu ta chaꞌaꞌ ma tutu Ley Ndioo ña tāa Moisés
\p
\v 17 Ndyoꞌo ndian kàꞌan ña ndian judíu kùu ndo, ta yaꞌa jàtayi ndo ndo, ti uvanuu ndo kùmi ndo ma tutu Ley Ndioo, ta juuni yaꞌa jàtayi ndo ndo vati chànini ndo ña maani ndo kùu ndo kuenda Ndioo,
\v 18 ta cha chìto ndo ma ña kùuni Ndioo ña jaꞌa ndo, vati jànaꞌa ma tutu Ndioo nuu ndo nda ña kùu ma ña vaꞌa ga.
\v 19 Ta chànini ndo ña juuni maa ndo kùu janaꞌa ndo itiꞌ kuꞌun ma ndian kuaá, ta kùu ndo iin ñuꞌú Ndioo ña jàndondichin yi itiꞌ ma ndian chàkunuu ma nuu naa.
\v 20 Ta juuni chànini ndo ña matru kùu ndo nuu ma ñivi töve chìto, ta kùu ndo ndian jànaꞌa itiꞌ vaꞌa Ndioo nuu ndiakuati. Ndisaa ñaꞌa chànini ndo, ti ìyo ma tutu Ley Ndioo chiꞌin ndo, ta chìto ndo ndisaa ña ndicha ña kàꞌan yi.
\v 21 Ndyoꞌo matru ña jànaꞌa nuu inga ñivi, ¿ta naja töve jànaꞌa ndo juuni nuu maa ndo? Ta tu kàtituꞌun ndo nuu inga na ña na süꞌu na, ¿a vaꞌa jàꞌa ndo ña sùꞌu ndo?, kùuni ndo.
\v 22 Ta tu kàtituꞌun ndo nuu ma ndraꞌii ña na kïꞌvi ndra chiꞌin ñivi ñaꞌa yüvi ñasiꞌi ndra ta ñivi ñaꞌa na kïꞌvi vi chiꞌin yüvi ii vi, ¿ta naja jàꞌa ndo yi, tuva takan? Ta tu kàti ndo ña xaani ndo ndèꞌe ndo ma yutun ií ña jàkaꞌnu ñivi ma tichi veñuꞌu yi, ¿ta naja suꞌu ndo ma ña vaꞌa tichi yi?, tuva takan.
\v 23 Ta kàti ndo ña yaꞌa jàkaꞌnu ndo ma tutu Ley Ndioo, va tüvi ndicha, ti jàꞌa ndo tukanuu ma Rachaꞌnu Ndioo ta töve jàkaꞌnu ndo ra chaꞌaꞌ ña tüvi ndicha ña jàchiꞌin ndo ma ña kàꞌan ra nuu yi.
\v 24 Chaꞌaꞌ ma ñaꞌa kùu yi ña nuu ma tutu Ndioo teꞌen kàꞌan yi: “Ma ndian yüvi judíu kàtiꞌini na chata Ndioo chaꞌaꞌ ma ña töve vaꞌa ña jàꞌa ndo”, kàti yi.
\p
\v 25 Tu ndicha vaꞌa ña jàchiꞌin ndo ma ña kàꞌan ma Ley Ndioo tāa Moisés, ta ìyo ma tuni ndo jàꞌa ña cha tāꞌnda ñii nuu ika ndrakuati seꞌe ndo takua kàti ma Ley, ma tuni ikan kùu tindee yi ndo. Va tu tüvi jàchiꞌin ndo ma Ley Ndioo, töve ndakutiñu ma tuni ikan, ti ndèꞌe ra ndo takua ndèꞌe ra ñivi tüvi ìyo tuni.
\v 26 Ta tu ìyo ndra töve ìyo tuni ndra, ta ndrakan jàchiꞌin ndra ña kàꞌan ma tutu Ley Ndioo, ma Ndioo ni ndeꞌe ra ndra takua kùu ma ndra ìyo tuni vaji tüvi ìyo yi ndra.
\v 27 Yakan va, ma ndra tüvi tuni ma kuñu, ta jàchiꞌin ndra ña kàꞌan ma tutu Ley Ndioo, ndicha vaꞌa ña ndrakan ni tisokuati ndra ndyoꞌo ndian töve jàchiꞌin ma Ley Ndioo, vaji ìyo yi chiꞌin ndo, ta ìyo tuni ndo ndia.
\p
\v 28 Ndyoꞌo kàꞌan ndo ña chaꞌaꞌ ña kùu ndo ndian jàchinu costumbre ndian judíu kuenda ña na ndeꞌe na yi, ta chaꞌaꞌ ña ìyo ma tuni kuñu ndo, ñivi Ndioo kùu ndo, kùuni ndo.
\v 29 Yöve takan kùu yi, ti ma ndian kùu ñivi Ndioo ndicha, ndiakan kùu ma ndian chìnuni chiꞌin ndisaa anima na ma ña kàꞌan Ndioo. Ta ndiakan chìnuni na ti sāma ma Tati Ií Ndioo ma anima na. Ta ma ña jàchinu yo ña kàꞌan ma tutu Ndioo, na küu sama yi ma anima yo. Yakan va uvanuu ma ra ìyo yi ña kaꞌan ra ña ndian vaꞌa kùu yo kùu ma Rachaꞌnu Ndioo, ta yöve ma ñivi ìyo ñuñivi iꞌya.
\b
\c 3
\p
\v 1 ¿A ìyo iin ña vaꞌa ga kuenda ma ñivi judíu kua ma inga ñivi?, kùuni ndo. Ta, ¿nda kuenda kùu ma tuni ña ìyo nuu ika ma kuñu ndra seꞌe na?, kùuni ndo.
\v 2 Ndicha ña ìyo kuaꞌaꞌ ña vaꞌa ña kùuni Ndioo kuenda ma ndian judíu. Ma tiñu nunuu ña jākuiso ra na kùu yi ña na kumi na ma tuꞌun ra ña tāchi ra nuu na.
\v 3 Yakan va, tu ìyo iin ndian judíu, ña tüvi jàchinu na ña kàꞌan ma tutu Ndioo kùmi na, ¿a ñaꞌa kùuni yi kàꞌan yi ña juuni ma Ndioo tüvi jàchinu ra ma ña ni jaꞌa ra ña chāꞌa ra tuꞌun nuu yo chaꞌaꞌ ña jàꞌa na takan?, kùuni ndo.
\v 4 ¡Yöve takan kùu yi! Ti Ndioo ndicha kuii ña kùu ra iin ra kàꞌan ma tuꞌun ndaa nani kivi, vaji ndisaa ñivi kàꞌan na tuꞌun vata. Vati nda ma tutu Ndioo teꞌen kàꞌan yi chaꞌaꞌ Ndioo:
\q Yoꞌo Rachaꞌnu, ni kuꞌva ma ñivi kuenda,
\q ti ña ndicha kùu ma ña kàꞌun,
\q ta vaji tiso ma ñivi kuati chataun nuu ma ra jàkutuni,
\q va yoꞌo ni jakanaun ma kuati, ti iin ra ndaa kùu̱n
\m kàti ma tutu Ndioo.
\p
\v 5 Ìyo ma ndian teꞌen kàꞌan na: “Ma ora jàꞌa yo ma kuati kùu yi iin ña tìndee yi Ndioo. Ti takan kùu koto kachin ma ñivi ña Rachaꞌnu Ndioo iin ra ndaa ta iin ra jachinu ma tuꞌun kàꞌan kùu ra. Ta tu ma kuati yo jànaꞌa yi iin ña vaꞌa chaꞌaꞌ Ndioo, ta töve vaꞌa ña jàndeꞌe Ndioo tundoꞌo nuu yo chaꞌaꞌ yi tuva takan”, chànini na. ¿A vaꞌa kùu ma ña chànini na?, kùuni ndo.
\v 6 ¡Yöve ña vaꞌa kùu yi! Tu Ndioo yöve iin ra ndaa kùu ra takua chànini na, ta ñaꞌa kùuni yi kaꞌan yi ña na küu kachin ra ma nda tiñu vaꞌa, a nda tiñu töve vaꞌa ña jàꞌa ma ñivi, tuva takan kùu yi.
\p
\v 7 Ta tu kàꞌan na ña yó ora kàꞌan yo tuꞌun vata, kùu yi iin ña vaꞌa kuenda ña na koto kachin na ti iin ra ndaa ta kaꞌnu kùu ma Rachaꞌnu Ndioo, ¿ta naja jàndeꞌe ra tundoꞌo yo chaꞌaꞌ ma kuatio, tuva takan?
\v 8 Ta tu ndicha ña takan kùu yi, na jaꞌa yo tiá ma kuati, ikan na keta ma ña vaꞌa kuenda yo. Takan kàꞌan na ña kàtituꞌin, va na yüvi ña ndicha kùu yi. Yakan va ma ñivi ikan ni ndeꞌe na tundoꞌo.
\s Ìyo kuati ndisaa yo
\p
\v 9 ¿Naja kua chànini ndo? ¿A vaꞌa ga ndian judíu kua ma inga ñivi?, kùuni ndo. ¡Tüvi ndicha! Ti cha kātituꞌin nuu ndo ña ndisaa ñivi ìyo kuati, nda ma ndian judíu ta nda ndian yöve judíu.
\v 10 Vati ma tutu Ndioo teꞌen kàꞌan yi:
\q Nïꞌiin ñivi ndaa, tùvi ma ñuñivi iꞌya.
\q
\v 11 Ta nïꞌiin ñivi tùvi kùtunini ma ña kùuni Ndioo,
\q ta ni töve kùuni na nanduku na ma itiꞌ ra ndia.
\q
\v 12 Ta ndisaa na, ndākoo na ma itiꞌ Ndioo,
\q ta ndākiꞌin na ma itiꞌ töve vaꞌa.
\q Ta tüvi ìyo ñivi ña jàꞌa ma ña vaꞌa. ¡Nïꞌiin yo!
\q
\v 13 Takan kūu yi ta ma tichi sukun na kèe ma tuꞌun kini,
\q takua kini kàa ma tichi nuu ñaña ña ikoꞌo.
\q Yaꞌa jàndaꞌviñaꞌa na ñivi chiꞌin ña kàꞌan na.
\q Vati yaꞌa xaan tuꞌun kēe yuꞌu na,
\q takua xaan yuꞌu ma koo kaa ora chàchi ri ñivi.
\q
\v 14 Ta juuni yaꞌa chàtaꞌani na kanduvaꞌa na,
\q ti mamaa ña kini kùu ña kàꞌan na.
\q
\v 15 Ta yaꞌa yati na kaꞌni na juuni ma ñivi chiꞌin na ndia.
\q
\v 16 Ta nda nikuuni nuu chàkunuu na, yaꞌa jàndeꞌe na tundoꞌo ma ndian taꞌan na.
\q
\v 17 Ta ndiakan tüvi nànduku na ma itiꞌ ña koo vii vii na chiꞌin taꞌan na.
\q
\v 18 Tüvi chànini na ña ìyo yi ña tiñuꞌu na Ndioo.
\p
\v 19 Va tava cha chìto yo ti tandiꞌi ña kàꞌan ma tutu Ley Ndioo, tāchi Ndioo yi kuenda ma ndian judíu, ña na kuꞌva na kuenda ndisaa ma ña kàꞌan yi, ta takan koto kachin na ña tüvi ndian ndaa kùu na nuu Ndioo, yakan va ora ni chaa na nuu ni jakutuni Ndioo kuati tandiꞌi ñivi ìyo ñuñivi, nda maa na, na küu kaꞌan na nïꞌiin nakuyi chaꞌaꞌ na, ti indukuni ìyo kuati tandiꞌi yo.
\v 20 Vati nïꞌiin ma ñivi küu kaꞌan na nuu ma Rachaꞌnu Ndioo ña ñivi ndaa kùu na chaꞌaꞌ ña cha jāchinu na ma ña kàꞌan ma tutu ley ña tāa Moisés. Ti ma tutu ley vaꞌa yi, va uvaa kuenda ña na jakoto yi yo ña ìyo kuati yo.
\s Ndioo, jàkakú ra ñivi chaꞌaꞌ ña chìnuni na tuꞌun Jesuu
\p
\v 21 Yakan va vitin, ndicha kuii ña jàndondaa Rachaꞌnu Ndioo yo, va yöve chaꞌaꞌ ña jàchinu yo ma tuꞌun Ley ña tāa Moisés. Vati Ndioo chàtiñu ra ma tuꞌun Ley ikan chiꞌin ma tuꞌun kàꞌan ma ndra kàꞌan chiꞌin tuꞌun yuꞌu ra, kuenda ña na janaꞌa yi nuu yo naja kua kuu jandondaa ra anima yo.
\v 22 Ta tuꞌun ikan kàꞌan yi ña kuenda nda ndian nikuuni ña chìnuni tuꞌun Jesucristu, Ndioo ni jandondaa ra anima na kuenda ra. Ta Ndioo ti iin nuuni ndèꞌe ra ndisaa yo,
\v 23 vati ndisaa yo ìyo kuati yo, ti chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña cha jāchika ra yo ma nuu chàꞌnda ra tiñu.
\v 24 Ti Ndioo kùu ra ña kàꞌan ra ña ndian ndākuu ndaa kùu yo chaꞌaꞌ ma ñamani ra, ña chàꞌa saani ra nuu yo. Ta ma ñamani ra kùu ma Rachaꞌnu Jesucristu, ra tāchi ra kuenda ña na jakakú ra yo.
\v 25 Yakan va Ndioo sōkó ra ma ra seꞌe ra, Jesucristu, ña na kati ra nii ra kuenda ña na janaa ra kuati ñivi, ikan na kakú tandiꞌi ndian chìnuni tuꞌun ra. Takan jāꞌa ra ña jāndaku ra ma ra seꞌe ra iin yaꞌvi chaꞌaꞌ ma kuati jàꞌa yo. Yakan va kùu koto yo ña iin ra ndaa kùu ra vaji töve jàndeꞌe ra tundoꞌo yo chaꞌa ma kuati jāꞌa yo tatiempu. Vati taku ma kuati ña takani jāꞌa yo nda ora tūvi ma ñuñivi juuni jānaa ra yi chaꞌaꞌ ña yaꞌa jàndeeni ra yo.
\v 26 Ta juuni nda vitin Ndioo jànaꞌa ra nuu yo naja kua jàndondaa ra yo kuenda ra, vati takua rakan kùu ra iin ra ndaa, juuni kua ikan jàꞌa ra ña tandiꞌi ndian chìnuni tuꞌun Jesucristu kùu na iin ndian ndaa ndia.
\p
\v 27 Ta, ¿a kùu jatayi yo yo chaꞌaꞌ ña jàchinu yo ma ña kàꞌan ma tutu ley Ndioo?, kùuni ndo. ¡Na küu yi! ¿Ta nuu? Ti tüvi chaꞌaꞌ ña jāchinu yo ma ña kàꞌan ma tutu ley Ndioo kùu yi ña na ndaa koo yo, vati ma Rachaꞌnu Ndioo kùu ma ra jàndondaa ra yo, ti chìnuni yo ma ña jāꞌa Jesucristu chaꞌaꞌ yo.
\v 28 Yakan va ndicha kuii, ti Ndioo jàndondaa ra ma ñivi, chaꞌaꞌ ña chìnuni na ña kàꞌan Jesucristu, ta töve chaꞌaꞌ ña jàchinu na ña kàꞌan ma tuꞌun Ley ra.
\p
\v 29 ¿A chànini ndo ña ma Rachaꞌnu Ndioo kùu ra Ndioo kuenda ma ndian judíuni, ta yüvi kuenda nda ñivi nikuuni ìyo ñuñivi?, kùuni ndo. ¡Na yüvi takan kùu yi! Vati juuni kùu ra Ndioo kuenda ndisaa ñivi ñuñivi ndia.
\v 30 Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña cha chìto yo ña uvani Ndioo kùu ra ña ni jandondaa ra nda ndian nikuuni ña chìnuni ña kàꞌan Jesucristu, a kùu na ndian judíu ña tāꞌnda ma ñii nuu ika na a tüvi kùu na.
\v 31 Ta, ¿a chànini ndo ña chaꞌaꞌ ña chìnuni yo tuꞌun Jesucristu, kùu jachiyo yo ma ña kàꞌan ma tutu Ley Ndioo?, kùuni ndo. ¡Yöve takan kùu yi! Vati ma tutu Ley Ndioo juuni vaꞌa yi. Ta ma ña chìnunio ma tuꞌun Jesucristu jànaꞌa yi ña takan kùu yi.
\c 4
\s Nuu kàꞌan yi naja kua chīyo rachaꞌnu Abraham tajiꞌna
\p
\v 1 ¿Naja kua ìyo yi ña kaꞌan yo?, ¿nayi vaꞌa kùu ma ña nīꞌi Abraham ma ra kūu ñivio ra chīyo tajiꞌna niku?, kùuni ndo.
\v 2 Tu ndicha ña Abraham jāꞌa ra tiñu kuenda Ndioo chiꞌin ña ndee maani ra chaꞌa ña kùuni ra ndakuu ra iin ra ndaa nuu ra, tu takan chànini ra kùu jatayi ra ra nuu ma ñivini, va nda nuu ma Rachaꞌnu Ndioo na küu jatayi ra ra chaꞌaꞌ yi.
\v 3 ¿A töve chàkuꞌuni ndo ña teꞌen kàꞌan ma tutu Ndioo chaꞌaꞌ Abraham? “Chìnuni Abraham tuꞌun Ndioo, ta chaꞌaꞌ ña chìnuni ra kùu yi ña Ndioo ndēꞌe ra ra ña kùu ra iin ra ndaa”, kàti yi.
\v 4 Yakan va takua kùu iin ra jàtiñu, vati tu cha chīnu jàtiñu ra, ìyo yi ña niꞌi ra ma yaꞌvi ra chaꞌaꞌ ma tiñu jàꞌa ra. Ta ma xuꞌunꞌ nīꞌi ra töve saani nīꞌi ra yi.
\v 5 Va nuu Ndioo yöve takan kùu yi, ti kàti ra nuu yo ña saani nìꞌo ña kùu yo ndian ndaa chaꞌaꞌ ña chìnuni yo tuꞌun ra, vaji ndian jàꞌa kuati kùu yo. Va Ndioo ndēꞌe ra ña kùu yo ndian ndaa chaꞌaꞌ ña chinuni yo tuꞌun ra, ta töve chaꞌaꞌ nïꞌiin tiñu jàꞌa yo.
\v 6 Ta nda ma rachaꞌnu David, ra chīyo tajiꞌna, juuni kāꞌan ra ña yaꞌa sii kùuni iin ma ra ndèꞌe Ndioo ña iin ra ndaa kùu ra, vaji tüvi nī kiꞌin jiꞌna Ndioo kuenda ra tuva tiñu vaꞌa kùu ma ña jàꞌa ra a tüvi.
\v 7 Ta juuni teꞌen nākaꞌan David:
\q ¡Na sii kuuni ma ndian cha jānaa Ndioo ma kuati,
\q ti jākaꞌnuni ra na!
\q
\v 8 ¡Ta juuni na sii kuuni ma ndian cha jākaꞌnuni ma Rachaꞌnu Ndioo ma kuati na!
\p
\v 9 ¿Ta naja kua chànini ndo? ¿A kāꞌan David ma tuꞌun iꞌya chaꞌaꞌ ma ndian judíu ndian ìyo tunini?, kùuni ndo. Na yöve takan kùu yi, ti juuni kùu yi kuenda ma ndian yüvi judíu, vaji töve ìyo tuni ndia. Ta tava cha kāti kachin ndi teꞌen chaꞌaꞌ Abraham: “Chìnuni Abraham tuꞌun Ndioo, ta chaꞌaꞌ ña chìnuni ra kùu yi ña, Ndioo ndēꞌe ra ra ña kùu ra iin ra ndaa.”
\v 10 Ta, ¿nda ora kīꞌin Ndioo kuenda ma Abraham ña ndicha ña kùu ra iin ra ndaa chaꞌaꞌ ña chìnuni ra tuꞌun ra? ¿A kīꞌin ra kuenda ra, ora cha tāꞌnda ñii nuu ika ra, a antea ña tāꞌnda yi?, kùuni ndo. Ndioo kīꞌin ra kuenda ma Abraham ora takäꞌan koo tuni ra.
\v 11 Ta ora cha yāꞌa ña kāꞌan Ndioo takan chiꞌin Abraham, tajan tāꞌnda ndio ma ñii nuu ika ra ña kīndoo yi kùu yi iin tuni kuenda ña jànaꞌa yi ña ndicha ña ra ndaa kùu ra jāꞌa ma Rachaꞌnu Ndioo chaꞌaꞌ ña chìnuni ra tuꞌun ra. Takan kūu yi, ña Abraham ndākuu ra iin tatá kuenda ndisaa ma ñivi chìnuni tuꞌun Ndioo, takua chìnuni ra, vaji töve ìyo tuni na. Ta takan kùu yi ña Ndioo cha ndēꞌe ra na ña juuni iin ndian ndaa kùu na chaꞌaꞌ ña chìnuni na ma tuꞌun ra.
\v 12 Ta ndicha ña Abraham kùu ra tatá ma ndian ìyo tuni ndia, tuva juuni chìnuni na ma tuꞌun Ndioo takua jāꞌa Abraham, ma ora kīchaꞌa ra chìnuni ra yi ma antea ña tàꞌnda ma ñii nuu ika ra.
\s Chaꞌaꞌ ña chìnuni yo tuꞌun Ndioo kùu yi ña kùu yo ma ñivi Ndioo takua kàꞌan ma tuꞌun ña chāꞌa ra nuu yo
\p
\v 13 Yakan va Ndioo chāꞌa ra tuꞌun nuu Abraham, ta nuu ndisaa ma ndian kùu tata ra, ña na kaꞌnda na tiñu chiꞌin ra ninii kaꞌnu ma ñuñivi iꞌya. Ta yüvi chaꞌaꞌ ña jàchinu ra ña kàꞌan ma tutu Ley Ndioo kùu yi ña kàꞌan Ndioo takan nuu ra, vati kàꞌan ra yi nuu ra chaꞌaꞌ ña ra ndaa kùu ra, ti chìnuni ra ma tuꞌun ra.
\v 14 Tu ndicha ña Ndioo chāꞌa ra tuꞌun nuu yo ña na kuu yo ndian ndaa chaꞌaꞌ ña jàchinu yo ndisaa ña kàꞌan ma tutu ley Ndioo niku, tajan kùuni yi kaꞌan yi ña na tüvi nda kuenda kùu ma ña chìnuni yo ma tuꞌun ra tuva takan. Ta juuni tüvi nda kuenda kùu ma tuꞌun chāꞌa Ndioo nuu yo niku ndia.
\v 15 Vati tu tüvi jàchinu yo ndisaa ña kàꞌan ma Ley Ndioo, ìyo yi ña ndeꞌo tundoꞌo chaꞌaꞌ ña töve jàchiꞌin yo yi. Va nuu tüvi ìyo nïꞌiin ley ña chàꞌnda tiñu nuu yo, na küu tisokuati yi yo, ti tüvi yi.
\p
\v 16 Yakan va ma tuꞌun chāꞌa Ndioo nuu Abraham chiꞌin ndian kùu tata ra, ìyo kuenda yi, ti kùu yi iin ñamani ña chāꞌa Ndioo nuu yo, chaꞌaꞌ ña chìnuni yo tuꞌun ra. Va na tüvi kùuni yi kaꞌan yi ña ma tuꞌun chāꞌa ra kùu yi kuenda ma ndian jàkaꞌnu ma Leyni, ti juuni kùu yi kuenda ma nda ndian nikuuni, tuva ndian chìnuni kùu na takua chīnuni Abraham. Ta takan kùu yi ña ndākuu ra iin tatá kuenda ndisaa yo.
\v 17 Vati ndava nda nuu ma tutu Ndioo teꞌen kàꞌan yi chaꞌaꞌ Abraham: “Cha jāꞌi ña na kùu̱n iin tatá kuenda ñivi ña ìyo kuaꞌaꞌ ñuu”, kāti ma Rachaꞌnu Ndioo chiꞌin ra. Tajan ma ora kāꞌan ma Rachaꞌnu Ndioo takan chiꞌin ra, ta juuni ma ora ikan chīnuni ra ña Ndioo kùu ra ña jànataku ra ma ndian cha chīꞌí, ta kùu jatuvi ra inga nakuyi ña takäꞌan koo ndia.
\p
\v 18 Yakan va chaꞌaꞌ ña chìnuni ra ma tuꞌun chāꞌa Ndioo nuu ra kùu yi ña chātu Abraham, ña na kuu ra tatá kuenda ñivi ìyo kuaꞌaꞌ ñuu, vaji cha chìto ra ña na küuga koo seꞌe ra chiꞌin ma ñasiꞌi ra, ti ninduvi vi yaꞌa cha chaꞌnu vi. Ta takua chāꞌa Ndioo tuꞌun nuu ra ña ni koo kuaꞌaꞌ ñivi ra itiꞌ nuu, ta takan kūu yi.
\v 19 Ta vaji cha chāꞌa Abraham kuenda ña tüva ñandee ra, chaꞌaꞌ ña chani keta ra iin cientu kuiya ra, ta nda ma ñasiꞌi ra Sara yaꞌa chaꞌnuan, ta küu koo seꞌan ndia, vaji takan kùu yi, endee tüvi nī jaña ra ña chìnuni ra ma tuꞌun Ndioo.
\v 20 Ti Ndioo chāꞌa ra tuꞌun nuu ra ña ni koo seꞌe vi. Ta Abraham tüvi nī chituꞌun ra chaꞌaꞌ ña kāꞌan ra, vati java viꞌa kīchaꞌa ra chìnuni ra, ta jàkaꞌnu ra Ndioo chiꞌin ndisaa anima ra,
\v 21 chaꞌaꞌ ña cha chìto vaꞌa ra ña ma Rachaꞌnu Ndioo ìyo ndatu ra ña jàchinu ra tandiꞌi ma tuꞌun chāꞌa ra.
\v 22 Ta takan kūu yi ña Ndioo ndēꞌe ra Abraham ña kùu ra iin ra ndaa chaꞌaꞌ ña chìnuni ra tuꞌun ra.
\p
\v 23 Ma nuu tutu Ndioo kàꞌan yi ña Ndioo ndèꞌe ra ña iin ra ndaa kùu ra, ta yöve uvaa kuenda Abrahamni kùu yi ña kàꞌan yi takan,
\v 24 vati juuni indukuni takan kàꞌan yi kuenda tandiꞌi yo ndian chìnuni ma tuꞌun ma Rachaꞌnu Ndioo, ra jānataku Jesuu chitoꞌo yo tañu ndian cha chīꞌí.
\v 25 Vati ma Rachaꞌnu Ndioo sōkó ra ma Jesucristu ña na kuvi ra chaꞌaꞌ ma kuati yo, ta juuni maa ra kùu ra ña jānataku ndiko ra ra, kuenda ña na jandondaa ra yo.
\c 5
\s Chaꞌaꞌ ña kùu yo ndian ndaa, Ndioo tüva tìso ra kuati yo
\p
\v 1 Yakan va cha jāndondaa Ndioo yo kuenda ra chaꞌaꞌ ña chìnuni yo tuꞌun ra. Chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña cha kīndoo vii anima yo chiꞌin ra chaꞌaꞌ ña jāꞌa ma Rachaꞌnu yo Jesucristu chaꞌaꞌ yo.
\v 2 Vati chaꞌaꞌ ña chìnuni yo ña jāꞌa Cristu kùu yi ña jàyatin yo yo nuu Ndioo, ta ikan yaꞌa chìsii yo ti ìyo ñamani ra chiꞌin yo. Ta juuni yaꞌa sii kùuni yo ti endee ndàtu yo ña na jandaku kaꞌnu Ndioo yo takua kùu ra.
\v 3 Ta na yüvi chaꞌaꞌ yakani kùu yi ña chìsii yo, vati juuni yaꞌa chìsii yo ña ndèꞌo tundoꞌo, ti chìto yo ña ma tundoꞌo ikan jànaꞌa yi naja kua jandeeni yo kuatu yo.
\v 4 Ta ora jàndeeni yo, ikan jànaꞌa yi nuu yo ña cha ndākuu yo ñivi ña kīꞌin kuꞌva. Tatu cha kùu yo ñivi kīꞌin kuꞌva, yaꞌa chìsii yo ndàtu yo ra, ti chìto yo ña ni niꞌo ña vaꞌa ña ni kuꞌva ra nuu yo.
\v 5 Vati taku ma ña jàndeeni yo ndàtu yo, na tüvi ni koo tukanuu nuu yo jàꞌa yi, ti ma Rachaꞌnu Ndioo chāꞌa ra ma Tati Ií ra kuenda ña na koo yi chiꞌin yo. Ta ma Tati ikan jànaꞌa yi nuu yo ña yaꞌa kùuni Ndioo ndeꞌe ra yo.
\p
\v 6 Takan kūu yakan va, ora nī kundeega yo ña yaꞌaga jàꞌa yo ma kuati, ma ora ikan, sōkó Jesucristu ra kuenda ña na kuvi ra chaꞌaꞌ kuati jàꞌa ndisaa yo.
\v 7 Ndicha vaꞌa ña tüvi ìyo kuaꞌaꞌ ñivi ña ìyo vaꞌa na kuenda ña kuꞌva na, na kuvi na chaꞌaꞌ inga ñivi. Chànini̱ ña ìyo uvi uni ñivi ña kùu kuꞌva na, na kuvi na najaka, va chaꞌaꞌ iin ndian vaꞌa a iin ndian jàꞌa tiñu ndaani.
\v 8 Va tava Ndioo yaꞌa kùuni ra ndeꞌe ra yo, yakan va, chāꞌa ra ma Cristu ña na kuvi ra chaꞌaꞌ yo, vaji juuni kùuga yo ma ndian jàꞌa kuati ma ora ikan.
\v 9 Ta vitin tava cha kùu yo ndian ìyo ndaa kuenda Ndioo, jāꞌa ma nii Cristu ora chīꞌí ra chaꞌaꞌ yo, tiaga vaꞌa ìyo yi ña koto yo ña ni jakakú ma Rachaꞌnu yo nuu ni jakutuni ra ma kuati ñivi chaꞌaꞌ Cristu.
\v 10 Vati ndicha kuii ña ndākimani yo yo chiꞌin Ndioo chaꞌaꞌ ña chīꞌí ma seꞌe ra chaꞌaꞌ yo, ma ora juuni kùuga yo ndian xaani ndeꞌe ra. Va vitin tava cha kùu yo ndian cha ndōmani chiꞌin ra, tiaga ndicha kùu yi kuenda yo ña ni kakú yo chaꞌaꞌ ña nātaku ndiko ma ra seꞌe ra.
\v 11 Ta na yüvi chaꞌaꞌ uvaa yakani kùu yi ña jàkaꞌnu yo yo nuu Ndioo, vati juuni yaꞌa jàkaꞌnu yo yo nuu ra chaꞌaꞌ ma Rachaꞌnu yo Jesucristu, ti juu ra kùu ma ra jāꞌa ña ndōmani ndiko yo chiꞌin Ndioo.
\s Nuu kàꞌan yi chaꞌaꞌ Adán chiꞌin chaꞌaꞌ Jesucristu
\p
\v 12 Tajiꞌna chìyo iin ra chùnani Adán. Ta chaꞌaꞌ uvaa rakan kùu yi ña kīchaꞌa ma ñivi ìyo ninii kaꞌnu ñuñivi jàꞌa na kuati. Ta chaꞌaꞌ ma kuati ikan kùu yi ña kīchaꞌa na chìꞌí na. Ta takan kūu yi, ña ndisaa yo chìꞌí yo nda vitin, ti ndisaa yo jàꞌa yo kuati.
\v 13 Vati antea ña koo ma Ley Ndioo tāa Moisés niku, takani cha ìyo kuati ma ñuñivi. Ti ma ora tüvi ma Ley, na küu kàꞌan yi ña jàꞌa yo ma kuati, ti tüvi ìyo ma ley Ndioo ma ora ikan.
\v 14 Va nda tiempu chīyo Adán ta nda ma tiempu chīyo Moisés, vaji tüvi ìyo ma Ley Ndioo tāa Moisés, va chīꞌí ma ñivi jàꞌa ma kuati na, vaji takan kùu yi. Ndicha ña chīꞌí ndisaa na, vaji ma kuati jāꞌa na, töve indukuni kùu yi takua kùu ma kuati jāꞌa Adán, va ndicha ña cha ìyo na chiꞌin ra nuu ma kuati ra ña töve nī jachiꞌin ra ña kāꞌan Ndioo nuu ra. Va ma Adán kùu ra takua kùu iin xinaꞌñu ma inga ra ña ni kichi itiꞌ nuu.
\p
\v 15 Va na küu jando induku yo ma kuati jāꞌa iin raꞌiini chiꞌin ma ña vaꞌa ña chāꞌa Ndioo nuu yo. Vati chaꞌaꞌ ma kuati jāꞌa Adánni kùu yi ña chìꞌí kuaꞌaꞌ ñivi. Va taku ma ña jāꞌa inga raꞌii, ra nàni Jesucristu, Ndioo chàꞌa saani ra ma ñamani nduvaꞌa kuii kaꞌnu nuu kuaꞌaꞌ na, ikan na kuu kakú na.
\v 16 Ta ndicha kuii ti ma ñamani ña jàꞌa Ndioo nuu yo, siin kuii kàa yi takua kàa ma ña tāꞌan yo kua kūu kuati Adán, ti chaꞌaꞌ ma kuati ña jāꞌa rakan, Ndioo kàti ra ña ìyo yi ña kuvi yo chaꞌaꞌ yi. Va vitin chaꞌaꞌ ma ñamani ña jāꞌa Ndioo nuu yo kùu yi, vaji jàꞌa yo ma ña tüvi vaꞌa kuenda Ndioo, va ma Rachaꞌnu Ndioo jàkaꞌnuni ra yo, ikan na jandaku ndaa ra yo kuenda ra.
\v 17 Yakan va tu ma kuati iin raꞌii, nàni Adán kùu yi ña ma ndatu jàꞌa yi ña kuvi yo. Tu takan kùu yi, juuni ndicha kuii ña kùu jakanaa yo ma ndatu kuati ikan, ta ña na koo ndito yo jàꞌa ma inga ra ña nàni Jesucristu ndia. Vati chaꞌaꞌ rakan, kùu yi ña nìꞌi saani yo kuaꞌaꞌ ndatu jàꞌa ma ñamani Ndioo kuenda ña na jandakundaa ra yo kuenda ra.
\p
\v 18 Yakan va tu chaꞌaꞌ ma kuati jāꞌa rakan kùu yi ña tìsokuati Ndioo ndisaa yo, juuni chaꞌaꞌ ma inga ra kùu yi ña Ndioo jàndakundaa ra yo kuenda ña na koo ndito yo chiꞌin ra endeeni.
\v 19 Chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña ma tuꞌun iꞌya kùuni yi kaꞌan yi ña ndisaa yo cha ndākuu yo ndian ìyo kuati chaꞌaꞌ ña töve nī jachiꞌin rakan ma tuꞌun Ndioo. Ta chaꞌaꞌ ña jāchiꞌin vaꞌa ma inga ra kùu yi ña kuaꞌaꞌ yo ndākundaa yo.
\p
\v 20 Vati ma Rachaꞌnu Ndioo ora chāꞌa ra ma Ley ra nuu yo ta ora ikan ma kuatio nduvaꞌa ga ndokuaꞌa yi. Va ndicha ña ora ndòkuaꞌa ma kuati yo juuni ma ora ikan Ndioo jàndokuaꞌaꞌ ra ma ñamani ra kuenda yo.
\v 21 Ta tu ndicha ña chìꞌí yo jàꞌa ma ndatu ma kuati, juuni ndicha ña ni niꞌi yo ma ndatu Ndioo jàꞌa ma ñamani ra kuenda ña na ndakuu yo ndian ndaa. Ta takan kùu koo ndito yo endeeni jàꞌa ma Rachaꞌnu Jesucristu ra kùu chitoꞌo yo.
\c 6
\s Chaꞌaꞌ ña kùu yo ñivi Cristu tüva ìyo yi ña jàꞌa yo kuati
\p
\v 1 Yakan va, ¿naja kua chànini ndo? ¿A vaꞌa ga ña jàꞌa yo tiaga kuati, ikan ma Rachaꞌnu Ndioo na kuꞌva ra tiaga ma ñamani ra kuenda ña na janaa yi ma tiaga ma kuati ña jàꞌa yo?, kùuni ndo.
\v 2 ¡Yüvi takan kùu yi! Vati vitin, tuku itiꞌ kuàꞌan yo, ti cha jāña yo ña jàꞌa yo ma kuati, ta tüva chàꞌnda ma kuati tiñu nuu yo vitin.
\v 3 ¿A tüvi chàꞌa ndo kuenda ña, chiꞌin ma ña cha kūnduta yo, yakan jànaꞌa yi ña cha ñivi Cristu kùu yo chaꞌaꞌ ña ndōꞌiin yo chiꞌin ra ora chīꞌí ra?
\v 4 Yakan va ora kūnduta yo, kùuni yi kaꞌan yi ña juuni kūchi yo chiꞌin ra ndia. Ta vitin ìyo ndito ndiko yo, ti ndicha ña nātaku ndiko yo takua nātaku Jesuu jāꞌa ma ra kùu Tatá ra chiꞌin ma ndatu kaꞌnu ña ìyo ra. Yakan va, ni koo vaꞌa yo chiꞌin Ndioo, ti cha chāꞌa ra ma itiꞌ chaa nuu yo vitin.
\p
\v 5 Ta ora chīꞌí Jesuu, kùuni yi kaꞌan yi ña juuni chīꞌí yo chiꞌin ra ndia. Ta takua cha nātaku Jesuu, juuni kùuni yi kaꞌan yi ña ni nataku yo ta ni koo yo chiꞌin ra ndia.
\v 6 Ta cha chìto vaꞌa yo, ti tajiꞌna yaꞌa chàtaꞌani yo jaꞌa yo ma kuati niku, yakan va ora chīꞌí Jesucristu nuu kruu, juuni kùuni yi kaꞌan yi ña chīꞌí ma ña jàꞌa kuati ña ìyo yo chiꞌin ra ndia. Chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña na küuga kaꞌnda ma kuati tiñu nuu yo vitin, ti ma ña chàtaꞌani jaꞌa kuati ña ìyo chiꞌin yo cha nāa yi.
\v 7 Vati tu cha kùu yo ndian cha chīꞌí, na tüva chàꞌnda ma kuati tiñu nuu yo.
\v 8 Yakan va tuva ndicha ña cha chīꞌí yo chiꞌin Jesuu, kùuni yi kaꞌan yi ña ìyo yi ña koto kachin yo ña ni niꞌi yo nuu koo ndito yo endeeni chiꞌin ra.
\v 9 Ta juuni cha chìto vaꞌa yo ña takua cha nātaku ndiko Cristu tañu ma ndian ndií, na tüva ni kuvi ra inga chaꞌaꞌ ti ma ña ìyo ndatu ña jàꞌa ña kuvi yo, tüva chàꞌnda yi tiñu nuu ra.
\v 10 Vati ma ora chīꞌí ra, chīꞌí ra iin chaꞌani chaꞌaꞌ kuati jàꞌa tandiꞌi ma ñivi. Ta vitin cha ìyo ndito ndiko ra, ta kuenda Ndioo ìyo ra ndia.
\v 11 Ta indukuni takan kùu yi kuenda ndyoꞌo ndia, na koto kachin ndo ña ma ña ìyo chiꞌin ndo ña chàtaꞌani jaꞌa kuati, cha chīꞌí yi ta vitin cha ìyo ndito ndiko ndo kuenda Ndioo chaꞌaꞌ ña ndōꞌiin ndo chiꞌin ma Rachaꞌnu Jesucristu.
\p
\v 12 Yakan va na küꞌva ga ndo ña kaꞌnda ma kuati tiñu nuu ma kuñu ndo, ta na jächiꞌin ndo ma kuati ña kùuni ma kuñu ndo jaꞌa yi ndia.
\v 13 Na küꞌva ga ndo ma kuñu ndo ña na kuàtiñu ma kuati yi, ta na jaꞌa yi ma ña kini kùuni yi, vaꞌa ga na kuꞌva ndo ndo nuu ma Rachaꞌnu Ndioo, takua kùu iin ndian cha chīꞌí ta nātaku ndiko. Ta juuni na kuꞌva ndo ma kuñu ndo nuu ma Rachaꞌnu, ikan na kuàtiñu ra yi kuenda ña jàꞌa yi ma tiñu ndaa takua kùuni ra koo yi.
\v 14 Yakan va ma kuati na tüva chàꞌnda yi tiñu nuu ndo ta ni tüva ìyo ndo kuenda ma Ley Ndioo ndia, vati vitin ìyo ndo, va kuenda ma ñamani Ndioo.
\s Nuu kàtituꞌun yi nda chiꞌin kùu jando induku yo ma kuati
\p
\v 15 Yakan va, ¿naja kua chànini ndo? ¿A tiá vaꞌa tu jaꞌa yo ma kuati chaꞌaꞌ ña cha tüva ìyo yo kuenda ma Ley Ndioo, ti vitin cha ìyo yo kuenda ma ñamani ra?, kùuni ndo. ¡Na küu yi!
\v 16 Vati ndyoꞌo cha chìto vaꞌa ndo, ña tuva jatiñu ndo kuenda iin ra chàꞌnda tiñu nuu ndo, ìyo yi ña jaꞌa ndo tandiꞌi ma ña kàꞌan ra, chaꞌaꞌ ña musu ra kùu ndo. Va tu juuni jaꞌaga ndo ma kuati, kùuni yi kaꞌan yi ña ma kuati chàꞌnda tiñu nuu ndo, ta yakan ni kundaka yi ndo nuu ni kuvi ndo. Va tuva jaꞌa ndo ma ña vaꞌa ña kùuni Ndioo, ta jàchiꞌin ndo ma ña kàꞌan ra, ni kuu ndo ma ndian ndaa kuenda ra.
\v 17 Va vitin yuꞌu chàꞌi taꞌvindioo nuu ma Rachaꞌnu Ndioo chaꞌaꞌ ndo, ti vaji tajiꞌna chāꞌnda ma kuati tiñu nuu ndo niku, va vitin tüva, ti cha tīin vaꞌa ndo chiꞌin ndisaa anima ndo ma tuꞌun Ndioo ña jānaꞌa ndi nuu ndo.
\v 18 Yakan va tu cha kākú ndo ndaꞌaꞌ ma kuati, kùuni yi kaꞌan yi ña vitin cha ndākuu ndo ndian jàꞌa tiñu ndaa.
\v 19 Ta tava chaꞌaꞌ ña yaꞌa ndetiñu kutunini ndo yi ta chaꞌaꞌ yakan va kàꞌin nuu ndo chiꞌin ma tuꞌun taꞌani, ikan na koto kachin ndo naja kua ìyo yo chiꞌin Ndioo. Vati tajiꞌna chāꞌa ndo ndo nuu ma kuati ña na jaꞌa ndo ma ña kini, va vitin na kuꞌva ndo ndo nuu Ndioo, ikan na jaꞌa ndo ma ña vaꞌa, ta ndakuu ndo ma ndian ií kuenda ra ndia.
\p
\v 20 Vati ora juuni ìyoga ndo ndaꞌaꞌ ma kuati niku, nī kuu jaꞌa ndo ma tiñu ndaa ma ora ikan.
\v 21 ¿A tüvi chàꞌa ndo kuenda ña ma ora jāꞌa ndo ma kuati niku, na tüvi nī tindee yi ndo chiꞌin nïꞌiin ma ña vaꞌa? Va vitin yaꞌa kùkanuu ndo chaꞌaꞌ ña jāꞌa ndo yi, ti chàꞌa ndo kuenda ña kuàꞌan ndo itiꞌ ni kuvi ndo.
\v 22 Va vitin ña cha tüva kùu ndo musu ma kuati, ti cha kīꞌvi ndo ndaꞌaꞌ Ndioo, kuenda ña jàꞌa ndo tiñu nuu ra. Ndicha vaꞌa ña ma itiꞌ Ndioo ìyo kuenda yi ti chiꞌin yi ni niꞌi ndo nuu kuu ndo ñivi ií kuenda ra, ta itiꞌ nuu ni niꞌi ndo nuu koo ndito ndo chiꞌin ra endeeni ndia.
\v 23 Yakan va ma yaꞌvi ña nìꞌi ma ñivi chaꞌaꞌ ma kuati jàꞌa na, kùu yi ña ni kuvi na. Va ma ña nìꞌi saani yo ña chàꞌa Ndioo nuu yo kùu yi ña ni koo yo endeeni chiꞌin ra, chaꞌaꞌ ña induku ìyo yo chiꞌin Rachaꞌnu Jesuu ra kùu chitoꞌo yo.
\c 7
\s Iin kuꞌva ña kàꞌan chaꞌaꞌ ma ña tandaꞌa yo
\p
\v 1 Ndyoꞌo yani, juuni maa ndo cha chìto vaꞌa ndo naja kua kàꞌan iin tuꞌun ley, vati kàꞌan yi ña chàꞌnda yi tiñu nuu ma ñivi ora juuni kùuga na ndian ndito.
\v 2 Ta indukuni kùu yi kuenda ma ñivi ñaꞌa tàndaꞌa ndia, vati ìyo yi ña endee koan chiꞌin ma iian nda kati kuvi ra, ti takan kàꞌan ma ley. Va tu kuvi ma iian, tajan ma ley ikan tüva chàꞌnda yi tiñu nuan ti cha chīꞌí ra.
\v 3 Va tu juuni ìyo ndito ma iian, ta kìꞌvian chiꞌin inga ra, iin kuati kùu ma ña jàꞌa ña kàꞌan ma ley, va tu cha chīꞌí ma ra kùu iian, ma ley ikan tüva chàꞌnda yi tiñu nuan, ti kùu tandaꞌa ndikoan chiꞌin inga ra, ta yüva kuati kùu yi.
\p
\v 4 Ndyoꞌo yani, indukuni kùu yi chiꞌin ndo takua kùu ndo ndian cha ndōꞌiin chiꞌin kuñu Cristu ora chīꞌí yi. Yakan va ma Ley Ndioo tāa Moisés tüva chàꞌnda yi tiñu nuu ndo, ti indukuni kua ikan chīꞌí ndo chiꞌin ma kuñu ra. Yakan va vitin cha ndōꞌiin ndo chiꞌin inga ra, ta rakan juuni kùu ra ma Cristu, ra cha nātaku ndiko tañu ndian chīꞌí. Takan jāꞌa Cristu kuenda yo, ikan na kuu yo ma ndian jàꞌa ña kùuni Ndioo.
\v 5 Vati ora juuni kùuga yo ma ndian chàꞌa ña kaꞌnda ma kuati tiñu nuu yo, ti ma ña kini ña chàtaꞌani ma kuñu yo jàꞌa yi chàtiñu yi ma Ley Ndioo kuenda ña na jaꞌa ga yo ma kuati. Yakan va, ma yaꞌvi ña niꞌi yo kùu yi ña cha jachika yi yo tiá kuaꞌaꞌ nuu Ndioo.
\v 6 Va tava vitin ma Ley Ndioo töva chàꞌnda yi tiñu nuu yo, ti Cristu ora chīꞌí ra cha jākakú ra yo nuu ndatu ma ley ikan ña chìyo yo ndaꞌaꞌ yi niku. Yakan va vitin ìyo nuna yo kuenda ña jàꞌa yo tiñu kuenda Ndioo, ti tüva kuàꞌan yo ma itiꞌ chaꞌnu nuu chàꞌnda ma Ley tiñu nuu yo, vati kuàꞌan yo ma itiꞌ chaa ña jànaꞌa ma Tati Ií Ndioo nuu yo.
\s Ma Ley Ndioo jànaꞌa yi nuu yo ña ìyo kuati yo
\p
\v 7 Yakan va, ¿naja kua chànini ndo? ¿A iin ña kini kùu ma Ley Ndioo?, kùuni ndo. ¡Na yüvi takan kùu yi! Vati tu yüvi ma Ley ikan kàꞌan ña ra jàꞌa kuati kùi niku, na tüvi chìtoi ña takan kùu yi. Ti ma Ley Ndioo kàꞌan yi ña na tüvi ìyo yi ña kuuni yo ndeꞌo ndatiñu inga ñivi, kàti yi. Ta takan kūu yi ña chāꞌi kuenda ña iin kuati kùu yi tuva kùuni̱ ndatiñu inga na.
\v 8 Vati yuꞌu, ora chītoi ma ña kàꞌan ma Ley Ndioo, nda ña kùu yi tüvi ìyo yi ña jaꞌi, juuni ma ora ikan, tiaga kūuni ndeꞌi ndatiñu inga ñivi. Yakan va, ma kuati chātiñu yi ma Ley Ndioo kuenda ña na jaꞌi tiá ma kuati. Vati tu töve ìyo ma Ley Ndioo niku, ma kuati ikan töve ìyo ndatu yi, ti yakan kùu yi iin ña chīꞌí kuendai.
\v 9 Yakan va ora takäꞌan kotoi ña kàꞌan ma Ley Ndioo, yaꞌa chisii̱ ti töve jàꞌi nïꞌiin kuati kùuni̱ niku. Va ora chāꞌa ndioi kuenda, ma ña kàꞌan ma Ley Ndioo, tajan juuni ma ora ikan ma kuati jāndoto yi nui ña na jaꞌi tiá kuaꞌaꞌ ma ña kini ña chàꞌnda yi tiñu nui. Yakan va kùi takua kùu iin ra chīꞌí, ti viꞌa jāchika ndio ma kuati ikan yuꞌu nuu Ndioo.
\v 10 Takan kūu ña ma Ley Ndioo ikan vàchi yi kuenda ña na tindee yi yuꞌu ña na koo nditoi chiꞌin Ndioo, kùuni̱ niku, va java viꞌa jāꞌa yi ña na kui takua kùu iin ra cha chìꞌí nuu ra.
\v 11 Yakan va ma kuati ña chīyo tichi kuñui, jāndaꞌviñaꞌa yi yuꞌu niku, ta yakan chātiñu yi ma Ley Ndioo kuenda ña na jaꞌi tiaga ma kuati. Ta ma Ley Ndioo jāꞌa yi ña jāchika yi yuꞌu nuu Ndioo chaꞌaꞌ ma kuati ña chīyo yuꞌu.
\p
\v 12 Yakan va kuenda ma Ley Ndioo ña chāꞌa Ndioo nuu yo, ndicha kuii ña kùu yi iin tuꞌun vaꞌa ta ndaa, ti tuꞌun ií kùu ma ña kàꞌan yi.
\v 13 Ta, ¿naja kua chànini ndo tuva takan? ¿A kùu kaꞌan yo ña juuni ma tutu vaꞌa ña tāchi Ndioo nuu yo, kùu ma ña kīchi kaꞌni yi yuꞌu?, kùuni ndo. ¡Na yüvi takan kùu yi! Vati ma ña jāchika yuꞌu nuu Ndioo kùu ma kuati indii yuꞌu ora chàtiñu yi ma Ley Ndioo kuenda ña nīꞌi yi ma ndatu. Yakan va ma ora chīto kachi̱n ña kàꞌan ma Ley, kīchaꞌa chāꞌi kuenda ña nduvaꞌa kuii kini kùu ma kuati ña indii̱ niku.
\p
\v 14 Cha chìto yo ti ma tutu Ley ikan, kùu yi ña ií kuenda Ndioo, va yuꞌu kùi iin ñivi ìyo ñuñivini chaꞌaꞌ ña kùi musu ma kuati.
\v 15 Yakan va, ni mai töve kùtunini̱ naja jàꞌi teꞌen, vati töve jàꞌi ma ña vaꞌa ña kùuni̱ jaꞌi, ti ma ña jàꞌi kùu ma ña kini ña xàani̱ ndeꞌi.
\v 16 Yakan va tu ma ña tüvi chàtaꞌani̱ jaꞌi kùu ma ña jàꞌi, tajan kùuni yi kaꞌan yi ña cha chāꞌi kuenda ña ma ña kàꞌan ma Ley Ndioo ña vaꞌa kùu yi.
\v 17 Yakan va na yüva mai kùu ma ra jàꞌa ma ña tüvi vaꞌa, vati ma kuati ña indii tichi kuñui kùu yi ña jàꞌa yi yi.
\v 18 Vati yuꞌu, cha chìto vaꞌi ña ma ña kini ña chàtaꞌani jaꞌa ma kuñui, yöve ña vaꞌa kùu yi, ti vaji kùuni̱ jaꞌi ma ña vaꞌa, va na küu jaꞌi yi.
\v 19 Ma ña kini ña tüvi kùuni̱ jaꞌi, yakan kùu ma ña jàꞌi, ta ma ña vaꞌa ña kùuni̱ jaꞌi, yakan kùu ma ña na küu jaꞌi.
\v 20 Yakan va yuꞌu cha chāꞌi kuenda ña ora jàꞌi ma ña tüvi kùuni̱ jaꞌi, na yüvi yuꞌu kùu ma ra jàꞌa yi, ti ma ña jàꞌa ña na jaꞌi yi kùu ma kuati ña indii tichi kuñui.
\p
\v 21 Ta chàꞌi kuenda ña takan taꞌan chiꞌi̱n ña ora kùuni̱ jaꞌi ma ña vaꞌa, nī kuu jaꞌi yi ti ma ña kini indii tichi kuñui chàꞌnda yi tiñu nui.
\v 22 Vati chiꞌin ma chinituni̱, chàtaꞌani̱ ña kàꞌan ma tutu Ley Ndioo,
\v 23 va tichi ma kuñui ìyo inga ña taꞌan chiꞌi̱n ña tüvi vaꞌa, ta yakan kùu yi ña kànitaꞌan yi chiꞌin ma ña vaꞌa chànini̱ chiꞌin ma chinituni̱. Ta juuni yakan kùu yi ña chùꞌni yi yuꞌu kuenda ña na jaꞌi kuati ña chàtaꞌani ma kuñui jaꞌa yi.
\p
\v 24 ¡Ndaꞌvi taꞌan yuꞌu! Chïto yo kùu jakakú yuꞌu nuu ma ndatu ma kuati ña chàꞌni yuꞌu ña ìyo tichi kuñui.
\v 25 Uvaa Rachaꞌnu Ndioo kùu ra ña kùu jakakú ra yuꞌu chaꞌaꞌ Rachaꞌnu Jesucristu, ra kùu chitoꞌo yo. Chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña chàꞌi taꞌvindioo nuu ma Rachaꞌnu. Va yuꞌu tava cha kāꞌin itiꞌ chata ña ma ña ìyo tichi chinituni̱ kùuni yi jachiꞌin yi ña kàꞌan ma Ley Ndioo, va ìyo inga ña kini ma kuñui chàtaꞌani yi jaꞌa yi tava kùu inga ma ley tichi kuñui ña chàꞌnda yi tiñu nui, ta jàꞌi ma kuati.
\c 8
\s Ma Tati Ií Ndioo chàꞌa yi ña koo vaꞌa yo chiꞌin Ndioo
\p
\v 1 Yakan va vitin nïꞌiin na, na küu tisokuati na yo, ti ndian cha ndōꞌiin chiꞌin Cristu Jesuu kùu yo. Ta ndicha ña tüva jachiꞌin yo ma kuati ña chàtaꞌani ma kuñu yo ña jàꞌa yo, vati cha jāchiꞌin yo ña kàꞌan ma Tati Ií Ndioo.
\v 2 Vati Tati Ií Ndioo chàꞌnda yi tiñu nuu yo ta chàꞌa yi ña na koo vaꞌa yo chiꞌin Cristu Jesuu, yakan kùu yi ña jàkakú yi yo nuu ma kuati ña chàꞌnda tiñu nuu yo ña nda kati kuvi yo jàꞌa yi.
\v 3 Vati Ndioo jāꞌa ra ma ña nī kuu jaꞌa ma Ley Moisés, ti Ndioo jāndiꞌi ra nuu ma kuati ña chàꞌnda tiñu ma kuñu yo. Ti Ley ikan na küu jaꞌa yi nïꞌiin nakuyi chaꞌaꞌ ña jakakú yi yo nuu ma kuati ña chàtaꞌani kuñu yo jaꞌa yi. Va Ndioo jāꞌa ra yi kuenda yo ora tāchi ra ma ra Seꞌe ra ñuñivi iꞌya ña kàa ra takua kàa kuñu yo, ikan na janaa ra tandiꞌi ma kuati ìyo kuñu yo ora sōkó ra ma kuñu ra nuu kruu.
\v 4 Takan jāꞌa Ndioo chiꞌin yo, ikan na chinu ndisaa tuꞌun ña kàꞌan ma Ley chaꞌaꞌ naja kua ìyo yi ña koo yo nuu Ndioo. Vati tüva ìyo yo kuenda ña na jaꞌa yo ña kùuni ma kuñu yo, ti cha ìyo yo kuenda ña na jaꞌa yo ma kua kùuni ma Tati Ií Ndioo.
\v 5 Yakan va taku ma ndian ìyo kuenda ña jachiꞌin na ma kuati kùuni ma kuñu na, chàtaꞌani na jaꞌa na ma ña kùuni yi, va taku ma ñivi ìyo kuenda ma Tati Ií Ndioo, ndiakan chàtaꞌani na jaꞌa na ma ña kùuni ma Tati Ií Ndioo.
\v 6 Vati taku ma ndian ìyo kuenda ña jàꞌa na mamaa ma ña chìkan ma kuñu na, ndiakan kuàꞌan na ma itiꞌ nuu ni kuvi na. Va taku ma ndian ìyo kuenda ña jàꞌa na ma ña kùuni ma Tati Ií Ndioo, ndiakan kuàꞌan na itiꞌ ni koo vii na, ta ni koo ndito na indeeni.
\v 7 Yakan va taku ma ndian ìyo kuenda ña jàꞌa na ma ña kùuni ma kuñu na, ndiakan yaꞌa xaani na ndèꞌe na Ndioo, vati tüvi chàꞌa na na ña jàchinu na ña kàꞌan ma ley ra, ta ni tüvi kùu jachinu na ma ña kàꞌan yi ndia.
\v 8 Ta ma ndian ìyo kuenda ña jàꞌa na ña kùuni ma kuñu na, ndiakan na küu jaꞌa na ña kusii Ndioo ndeꞌe ra na.
\p
\v 9 Va taku ndyoꞌo cha tüva ìyo ndo kuenda ña jàꞌa ndo ña chàtaꞌani ma kuñu ndo, vati cha ìyo ndo kuenda ma Tati Ií Ndioo, tuva ndicha ña ìyo yi chiꞌin ndo. Tatu ìyo nda ndian tüvi ìyo Tati Cristu chiꞌin, na yüvi ñivi Cristu kùu na.
\v 10 Va tu Cristu ìyo ra chiꞌin ndo, vaji cha chīꞌí ma kuñu ndo chaꞌaꞌ ma kuati jàꞌa ndo, vati ma anima ndo nīꞌi yi nuu ni koo ndito yi chiꞌin Ndioo endeeni, ti cha ndākuu ndo ndian ndaa jàꞌa Ndioo.
\v 11 Tatu ìyo ma Tati Ií ma Rachaꞌnu ña jānataku ndiko ma Cristu tañu ndian ndií chiꞌin ndo, juuni ma Rachaꞌnu, ni kuꞌva ra ña na nataku ndiko ma kuñu ndo vaji cha chīꞌí yi, chaꞌaꞌ ma Tati Ií Ra ña ìyo chiꞌin ndo.
\p
\v 12 Yakan va ndyoꞌo yani, ìyo iin tiñu ña ìyo yi ña jaꞌa yo. Va ma tiñu ikan yöve ma kuati ña chìkan ma kuñu yo nuu yo ña jaꞌa yo kùu yi.
\v 13 Vati tu ìyo ndo kuenda ña jàꞌa ndo ma ña kini ña chàtaꞌani ma kuñu ndo jaꞌa yi, ni kuvi ndo. Va tu chiꞌin ma Tati Ií Ndioo jàña ndo ma tiñu kini ña jàꞌa ndo chiꞌin ma kuñu ndo, ni koo ndito ndo endeeni.
\p
\v 14 Yakan va tandiꞌi ma ndian jàchiꞌin ña kàꞌan ma Tati Ií Ndioo, seꞌe Ndioo kùu na.
\v 15 Ti ma Tati Ií Ndioo ña nīꞌi ndo ña ìyo chiꞌin ndo vitin, töve jànini yi ndo ña na kuu ndo musu yi takua kùu ma Ley Ndioo ña jàyuꞌvi yi ndo niku. Vati ma Tati Ií Ndioo ña nīꞌi ndo jāꞌa yi ña na kuu ndo seꞌe Ndioo. Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña nàni ora kàꞌan yo chiꞌin Ndioo vitin, chiꞌin ndisaa anima yo kàꞌan yo nuu ra ña Tatá yo kùu ra.
\v 16 Ta juuni ma Tati Ií Ndioo ña ìyo chiꞌin yo iꞌya kùu yi ña jāndoꞌiin yi yi chiꞌin ma chinituni yo, ta kàꞌan yi nuu yo ña seꞌe Ndioo kùu yo.
\v 17 Yakan va tava cha kùu yo seꞌe Ndioo, juuni ni kuꞌva ra ma tundeeni ra ña chāꞌa ra tuꞌun ña ni koo yi chiꞌin yo, indukuni takua ìyo tundeeni ra chiꞌin Cristu ndia. Ta vitin ndicha ña indukuni ndèꞌo tundoꞌo takua ndēꞌe ma Cristu yi, ta juuni chiꞌin ra ni niꞌi yo nuu koo ndito yo endeeni chiꞌin Ndioo ma nuu chàꞌnda ra tiñu.
\p
\v 18 Va vitin yuꞌu chànini̱ ña ma tundoꞌo ndèꞌo vitin, na tüvi kuii nuva kùu yi, tuva jando induku yo yi chiꞌin ma ña yaꞌa kaꞌnu ta tacha ña ni jandeꞌe Ndioo yo itiꞌ nuu ora ni koo yo chiꞌin ra, ta ni kaꞌnda yo tiñu chiꞌin ra endeeni.
\v 19 Yakan va tandiꞌi kuii ma ña jātuvi ma Rachaꞌnu Ndioo ña ìyo, na küu jaña yi yi ña ndàtu yi ma kivi ni jakoto kachin Ndioo ma ndian kùu seꞌe ra.
\v 20 Vati tandiꞌi ña jātuvi ma Rachaꞌnu Ndioo, kùu yi ña janañuꞌu na. Va na yüvi kùu yi ña janañuꞌu na kua kuuni na jaꞌa na, ti kùu yi takan chaꞌaꞌ ña takan kùuni Ndioo ña na kuu na. Ta vaji takan kùu yi, va tandiꞌi ña jātuvi Ndioo tüvi jàña yi ña ndàtu yi ma kivi
\v 21 ña ni jandochaa ndiko ra yi. Ta tüva ni naa nuu yi takua ìyo yi ña taꞌan yi niku, vati viꞌa ni ndochaa yi takua ni ndochaa ndiko ma ndian kùu seꞌe Ndioo.
\v 22 Ta juuni cha chìto vaꞌa yo ña tandiꞌi ña jātuvi Ndioo ña ìyo, yaꞌaga ndaꞌyu ta tana na, takua ndàꞌyu ta tana ma ñivi ñaꞌa ora tàꞌnda tichi vi ña ni kàku seꞌe vi.
\v 23 Va na yüvi maani ma ña jātuvi Ndioo kùu ma ña ndèꞌe tundoꞌo, vati nda maa yo ndian ìyo Tati Ií Ndioo chiꞌin ña kàꞌan yi naja kua kàa ma ña ni niꞌo itiꞌ nuu. Ndicha ti juuni maa yo yaꞌa uꞌvi anima yo ndia, ña ndàtu yo ora chàa ma kivi ña ni jandaku ma Rachaꞌnu Ndioo yo seꞌe ra. Ma ora ikan ni jandochaa ra ma kuñu yo.
\v 24 Ma Rachaꞌnu Ndioo jākakú ra yo chaꞌaꞌ ña chìnuni yo tuꞌun ra, ta ndàtu yo ña takan ni jaꞌa ra. Vati tu ma ña ndàtu yo cha kīchaꞌa yo ndèꞌo yi, ¿nda kuenda kùu yi ña ndàtu ga yo yi?, tuva takan, ti cha ìyo yi nuu yo. Yakan va töve ìyo kuenda ña kuatu ga yo ma ña cha ndèꞌo.
\v 25 Va tu ma ña ndàtu yo, kùu yi iin ña takäꞌan ndeꞌo, yakan ìyo yi ña kuatu ga yo yi, va kueeni, kueeni.
\p
\v 26 Ta ma Tati Ií Ndioo juuni tìndee yi chiꞌin ma ña chìnuni yo ña kùmani nuu yo, vati ora chìkan yo ma ña chìniñuꞌu yo nuu ma Rachaꞌnu Ndioo, töve jàtuꞌva yo yo kàꞌan yo yi nuu ra takua ìyo yi ña jaꞌa yo. Vati ma Tati Ií Ndioo kàꞌan ndaꞌvi ra chaꞌaꞌ yo nduvaꞌa vii ña chiꞌin tuꞌun ñivi ña na küu kaꞌan kachin na yi.
\v 27 Va tava ma Rachaꞌnu Ndioo ti cha chìto vaꞌa ra ma tuꞌun ña chànini yo kaꞌan yo. Chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña chìto kachin ra tuꞌun kàꞌan ndaꞌvi ma Tati Ií ra nuu ra chaꞌaꞌ maa yo ña kùu ñivi ií ra, ndian chìnuni. Vati kàꞌan yi takua kùuni ma Rachaꞌnu Ndioo.
\s Ndioo tìndee ra ñivi ra naja kua jaꞌa na ta kùu jakanaa na
\p
\v 28 Cha chìto vaꞌa yo, ti ìyo tuꞌva ma Rachaꞌnu Ndioo ña chàtiñu ra ndisaa ma ña taꞌan yo kuenda ña na tindee yi ma ndian kùuni na ndeꞌe na ra. Ndiakan kùu ma ndian kāchin ra ña na kuu na ñivi ra takua kùuni maa ra ña kuu na.
\v 29 Vati ma Rachaꞌnu Ndioo, tajiꞌna nākoto ra ma ñivi. Ndiakan kāchin ra na kuenda ña jàndakuu ra na takua kùu ma ra kùu Seꞌe ra. Yakan jàꞌa Ndioo, ikan ma ra kùu seꞌe ra keta ra kùu ra ma ra chavaꞌa ga nuu kuaꞌaꞌ taꞌan ra chiꞌin yani ra.
\v 30 Ta ma ndian kāchin ra tajiꞌna ña kùu na seꞌe ra, juuni kāna ra na, ta ma ndian kāna ra, juuni jāndondaa ra na, ta ma ndian jāndondaa ra, juuni chāꞌa ra ña na kùu na ndian yaꞌa kaꞌnu ta iñuꞌu nuu ni koo na endeeni chiꞌin ra.
\p
\v 31 Yakan va, ¿naja kua ìyo yi ña kaꞌan yo tuva takan? Ndicha kuii ña ma Rachaꞌnu ìyo tuꞌva ra tindee ra yo. Yakan va tüvi yuꞌvio ndeꞌo ndian xaani ndeꞌe na yo.
\v 32 Ma Rachaꞌnu Ndioo, chāꞌa ra nda ma ra Seꞌe ra nuu yo ora sōkó ra ra kuenda ña kuvi ra nuu kruu chaꞌaꞌ ma kuati ndisaa yo. Tu takan jāꞌa ra, tajan kùuni yi kaꞌan yi ña nduvaꞌa ga ni kuꞌva ra nuu yo ndisaa nakuyi ña chìniñuꞌu yo.
\v 33 ¿Yo kùu tisokuati ma ndian kāchin Ndioo ña na kuu na ñivi ra?, kùuni ndo. Nïꞌiin na, vati maa ma Ndioo kùu ra ña jàndondaa ra yo.
\v 34 ¿A ìyo iin ndian kùu jakutuni na chaꞌaꞌ ma kuati jaꞌa yo?, kùuni ndo. Töve, vati ma Cristu, ra chīꞌí chaꞌaꞌ ma kuati jàꞌa yo, ta nātaku ndiko ra tañu ndian ndií. Ta juuni rakan kùu ra ña nandi ra chiyo kuaꞌaꞌ ma Rachaꞌnu Ndioo ña kàꞌan ndaꞌvi ra chaꞌaꞌ yo.
\v 35 ¿A ìyo ndian kùu jachika yo nuu Cristu, ikan na tüva kuuni ra ndeꞌe ra yo?, kùuni ndo. ¡Töve na! Vati vaji ndèꞌo tundoꞌo, a kanitaꞌan ñivi chiꞌin yo chaꞌaꞌ ra, a ndoꞌo yo tamaꞌ, a ña tüvi jaꞌma kùꞌun yo, a ña ndasii yo, a ña kaꞌni na yo. Vaji ndisaa yakan ni taꞌan yo jaꞌa na, va Cristu endee töve ni jaña ra ña yaꞌa kùuni ra ndeꞌe ra yo.
\v 36 Chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña teꞌen kàꞌan ma tutu Ndioo chaꞌaꞌ ma ñivi ra:
\q Chaꞌaꞌ ña chìnuni ndi tuꞌu̱n kùu yi ña tandiꞌi kivi chàꞌni na ndi
\q takua jàꞌa na chiꞌin ma mvechala ora chàndaka na ndri nuu chàꞌni na ndri,
\m kàti yi.
\m
\v 37 Yakan va vaji ni ndeꞌo tandiꞌi ma tundoꞌo ikan, va ndisaa tiempu jàkanaa yo, vati tìndee ma Cristu, ra yaꞌa kùuni ndeꞌe ra yo.
\v 38 Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña cha chìto vaꞌi ña nïꞌiin na, na küu jaꞌa na ña na naani ma Rachaꞌnu Ndioo ña yaꞌa kùuni ra ndeꞌe ra yo: ni ma ña kuvi yo, a ma ña na küvi yo, ni ma tati jàꞌa tiñu nuu Ndioo, ni ma kuiꞌna, ni inga ma tati xaan, ta ni ma ña ìyo vitin, a ma ña ni koo itiꞌ nuu,
\v 39 ni ma ña ìyo siki, ni ma ña ìyo ninuu, ta ni nïꞌiin inga ma ña jātuvi Ndioo ndia. ¡Ndicha kuii ña nïꞌiin yakan na küu jachika yi yo nuu ma Rachaꞌnu Ndioo, vati yaꞌa kùuni ra ndeꞌe ra yo chaꞌaꞌ ma Rachaꞌnu Cristu Jesuu, ra kùu chitoꞌo yo!
\c 9
\s Nuu kàtituꞌun Paulu naja tüvi chìnuni kuaꞌaꞌ ndian judíu tuꞌun Cristu
\p
\v 1 Chaꞌaꞌ ña kùi iin ra chìnuni tuꞌun Cristu kàꞌin ma tuꞌun ndaa, ta tüvi jàndaꞌviñaꞌi ndo. Vati nda ma Tati Ií Ndioo ña ìyo chiꞌi̱n, jàndoꞌiin yi chiꞌin chinituni̱, ta kàti yi ti ña ndicha kùu yi. Ta teꞌen kàꞌan yi:
\v 2 Ndava uꞌvi animai jàꞌa ña yaꞌa ndaꞌvi kùuni̱,
\v 3 chaꞌaꞌ ma ñivi ñuu Israel, ti yaꞌaga kùuni̱ ndeꞌi na, ña ndava kùuni̱ kui ma tuꞌun nduvaꞌa jàꞌa Ndioo, a ña kùi iin ra tüva kùu kuenda Cristu, tuva iin ña vaꞌa kùu yi kuenda ña na tindee yi ña kuu koo yatin na ma nuu Ndioo ma ndian ñui.
\v 4 Vati ma ndiakan kùu ndian tata ma ra Israel, ta nākiꞌin ndaꞌvi Ndioo na ña na kùu na seꞌe ra, ta jānaꞌa ra naja kua kàa ra nuu na, ta jāndoꞌiin tuꞌun ra chiꞌin na, ta chāꞌa ra Ley ra nuu na, ta jānaꞌa ra nuu na naja kua kùuni ra ña na jakaꞌnu na ra, ta kātituꞌun ra nuu na chaꞌaꞌ ma tuꞌun chāꞌa ra ña koto na naja kua ni kuu itiꞌ nuu ndia.
\v 5 Ta juuni ñivi ndiakan kùu ndra kaꞌnu chīyo tatiempu, ta tata na kùu ma Cristu, ra kīchi ñuñivi iꞌya ndia. Ta ndicha kuii ña ma Cristu iꞌya juuni kùu ra Ndioo, ra kuxini nuu ndisaa nakuyi ña ìyo. Yakan va na jakaꞌnu yo ra endeeni. Ta takan na kuu yi. Amén.
\p
\v 6 Va na küu kaꞌan yo ña tüvi nī jachinu ma Rachaꞌnu Ndioo ma tuꞌun chāꞌa ra nuu ma ñivi ra tatiempu, ti na tüvi ndicha ña tandiꞌi ndian kùu tata Rachaꞌnu Israel, kùu na ñivi ñuu Israel ndicha.
\v 7 Ta juuni na yüvi tandiꞌi ndian kùu tata Abraham kùu na seꞌe ndicha ra ndia, vati ma Rachaꞌnu Ndioo teꞌen kāꞌan ra chiꞌin Abraham tajiꞌna: “Ni koo kuaꞌaꞌ tataun jàꞌa ma ra seꞌun Isaac”.
\v 8 Ñaꞌa jànaꞌa yi nuu yo ña kùu yo ñivi Ndioo ña chāꞌa ra tuꞌun nuu Abraham ña kùu yo ndian seꞌe Ndioo. Ta tüvi jàndakuni yo ña kùu yo seꞌe ra chaꞌaꞌ ña kùu yo tata ñivi.
\v 9 Vati ma tuꞌun ña chāꞌa ma Rachaꞌnu Ndioo nuu Abraham tatiempu teꞌen kàꞌan yi: “Ma inga kuiya ora ni kichi ndeꞌe ndikoi ndo, cha ìyo seꞌun chiꞌin ñasiꞌun Sara ma tiempu ikan”, kāti ma Rachaꞌnu Ndioo chiꞌin ra.
\p
\v 10 Va na yüvi yakan kùu ndisaa yi, vati ma Isaac, ra kùu ñivio chiꞌin ñasiꞌi ra Rebeca tajiꞌna, chīyo ndrakuati tiliꞌma seꞌe vi.
\v 11-13 Va antea ña kāku ndra, ora ña ni takäꞌan koto ndra nda ña kùu ma ña vaꞌa, ta nda ña kùu ma ña töve vaꞌa, tajan teꞌen nākaꞌan ndio ma Rachaꞌnu Ndioo chiꞌin ma Rebeca: “Ma ra chavaꞌa kùu ma ra ni jaꞌa tiñu nuu ma ra tivaa”, takan kāti Ndioo chiꞌan. Ta juuni ndava nda nuu ma tutu Ndioo juuni teꞌen kàꞌan yi chaꞌaꞌ ndra ndia: “Nduvaꞌa kùuni̱ ndeꞌi Jacob, va ma yani ra Esaú nduvaꞌa xàani̱ ndeꞌi ra”, kàti yi. Ta takan kīndoo yi nda vitin, ña tu ma Rachaꞌnu Ndioo kùuni ra kachin ra ma ñivi kuenda ra, ni kachin ra ma ñivi kùuni maa ra, antea ña jaꞌa na ma ña vaꞌa a ña töve vaꞌa.
\p
\v 14 Yakan va, ¿naja kua ìyo yi ña kaꞌan yo tuva takan? ¿A vaꞌa jàꞌa yo tu kàꞌan yo ña Ndioo kùu ra iin ra tüvi ndaa?, kùuni ndo. ¡Na küu kaꞌan yo takan!
\v 15 Vati ma Rachaꞌnu Ndioo teꞌen kāꞌan ra chiꞌin Moisés tatiempu: “Yuꞌu ni kundaꞌvini̱ nda yo kùuni mai, ta juuni kùu kachi̱n nda yo kùuni mai tindei ndia”, takan kāti ma Rachaꞌnu Ndioo.
\v 16 Ñaꞌa kùuni yi kaꞌan yi ña ma Rachaꞌnu na tüvi ni jaꞌa ra takua kùuni ma ñivi a takua kàti na ña jàꞌa ra, ti ni kundaꞌvini ra ma nda ndian kùuni maa ra.
\v 17 Vati nuu ma tutu Ndioo teꞌen kàꞌan yi kuenda ma faraón, ra chāꞌnda tiñu ñuu Egiptu: “¡Chāꞌi tiñu nuu̱n ña na kùu̱n rey, ikan na kuàtiñui ñu̱n kuenda ña na janaꞌun ma ndatui nuu ma ñivi, ta takan koto tandiꞌi ma ñivi ñuñivi nda ra kùi!” Takan kàti Rachaꞌnu Ndioo nuu ma Rey Egiptu.
\v 18 Yakan va ma Rachaꞌnu, kùndaꞌvini ra nda yo kùuni maa ra, ta jàndava ra anima ndaa yo kùuni maa ra ndia.
\p
\v 19 Takan kūu ta tu ìyo iin ndian tañu ndo chànini na teꞌen: “Ña nïꞌiin yo na küu jaꞌa yo ña jakesiin yo ma ña kùuni Ndioo jaꞌa ra chiꞌin yo, ¿ta naja tìsokuati ra yo tuva takan?”, kùuni na.
\v 20 Va ndyoꞌo ñivi ndian töve chìnuni, na tükuii nda ndian kùu ndo ta kànitaꞌan yuꞌu ndo chiꞌin ma Rachaꞌnu Ndioo. ¿A kùu kaꞌan iin kisi chiꞌin ma ra jàvaꞌa yi ña na chätaꞌani yi naja kua jàvaꞌa ra yi kua kuu vaꞌa yi?, kùuni ndo. ¡Na küu yi!
\v 21 Vati taku ma ra jàvaꞌa ma kisi, kùu jaꞌa ra chiꞌin ma ñukisi nda ña kùuni maa ra. Kùu javaꞌa ra iin yi kuenda ña kuàtiñu na yi iin viko kaꞌnu, ta juuni chiꞌin ma ñukisi ikan kùu javaꞌa ra inga yi kuenda ña kuàtiñu na yi ma nuu ìyo veꞌeni na ndia.
\p
\v 22 ¿A kùu jaꞌa ma Rachaꞌnu Ndioo indukuni takan chiꞌin ma ñivi jātuvi ra?, kùuni ndo. Kùu yi, va ma Rachaꞌnu Ndioo jāndeeni ra ndeꞌe ra na, vaji ma ñivi ikan ìyo yi ña kuꞌun na nuu ni naa na chaꞌaꞌ ña kùu na ndian jàꞌa kuati. Va jāndeeni ra ndeꞌe ra na, vaji kùuni ra jandeꞌe ra tundoꞌo na. Ta takan kùu yi ña jànaꞌa ra nuu yo ma ndatu ra.
\v 23 Takan jāꞌa ma Rachaꞌnu Ndioo, ikan na kuꞌva yo kuenda naja kua kaꞌnu ta iñuꞌu kùu ra. Vati kūndaꞌvini ra yo, ti takani cha kāchin ra yo ña ni kuu yo ndian chaa ta iñuꞌu chiꞌin ra ma nuu ìyo ra.
\v 24 Vati ma Rachaꞌnu, ora kāchin ra yo kuenda ra, ìyo yo kùu ndian judíu, ta ìyo yo kùu ndian yüvi judíu ndia.
\v 25 Vati taku nuu ma tutu ma Rachaꞌnu, ña tāa ma ra kàꞌan chiꞌin tuꞌun yuꞌu Ndioo ña nàni Oseas, teꞌen kàꞌan yi:
\q Ìyo ñivi ña yüvi ñivi̱ kùu na, va ni jandakui na ñivi̱;
\q ta nda ma ñivi ña tüvi yaꞌa kùuni̱ ndeꞌi niku, ta vitin cha nduvaꞌa kuii kùuni̱ ndeꞌi na.
\m
\v 26 Ta ìyo inga nuu kàꞌan yi teꞌen nuu ma tuꞌun Ndioo:
\q “Ndyoꞌo na yüvi ñivi̱ kùu ndo”,
\q ta juuni kàꞌan yi ña Ndioo ra ìyo ndito,
\q ta rakan ni kachin ra, ña na kuu ndo seꞌe ra, ndia.
\m
\v 27 Ta kuenda ma ñivi judíu, va teꞌen kàꞌan ma tuꞌun Ndioo ña tāa ma Isaía:
\q “Vaji yaꞌaga kuaꞌaꞌ ma ñivi judíu,
\q takua kuaꞌaꞌ ma yuti ndiꞌi kàndoyo yuꞌu tañuꞌu,
\q va na yüvi ndisaa na ni kakú,
\q ti ma ndian ni kakú kùu tiani na,
\q
\v 28 vati numini ni jakutuni ma Rachaꞌnu ma kuati tandiꞌi ma ndian töva ni kakú,
\q ña ìyo ñuñivi iꞌya.”
\m
\v 29 Ti juuni teꞌen nākaꞌan tuku ma Isaía tajiꞌna ndia:
\q Tu ma Rachaꞌnu Ndioo ra yaꞌaga kaꞌnu ndicha ña jākakú ra uvi uni yo.
\q Ta tu tüvi nī jaꞌa ra takan niku, endeeni naa ndiꞌi yo,
\q takua nāa ma ñivi ñuu Sodoma, chiꞌin ma ñivi ñuu Gomorra, tatiempu niku ndia,
\m kāti ra.
\s Ndioo, jàndondaa ra ma ndian chìnuni tuꞌun ra
\p
\v 30 ¿Tu takan kùu yi, niyi kùu kaꞌan yo?, tuva takan. Vati ndian yüvi judíu, ña nī tüvi nanduku na naja kua kùu na ndian ndaa niku, vitin ndicha ndiakan kùu na ndian nīꞌi na nuu kùu na iin ndian ndaa, chaꞌaꞌ ña chìnuni na tuꞌun ra.
\v 31 Va taku ma ndian judíu ña jàchiꞌin ma ña kàꞌan ma Ley Ndioo; kuenda ña kùuni na kuu na ndian ndaa. Ndiakan nī kuu niꞌi na nuu ndakuu ndaa na chaꞌaꞌ ña töve nī kuu jachinu na yi.
\v 32 ¿Ta nuu? Ti tüvi nī nanduku na naja kua kùu na ndian ndaa chaꞌaꞌ ña chìnuni na ma tuꞌun ra, vati nànduku na nuu kùu na ndian ndaa chiꞌin ndatu maani na ora jàchinu na ma Ley Ndioo, kùuni na. Chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña kùu na takua kùu ma ndian kātiꞌi chiꞌin yuu.
\v 33 Ti nuu ma tutu Ndioo teꞌen kàꞌan yi chaꞌaꞌ yi:
\q Yuꞌu ni kanindii̱ ma itiꞌ Sión iin ra kùu takua kùu iin yuu kaꞌnu.
\q Ta ma yuu iꞌya jàꞌa yi ña na nduva ma ñivi,
\q ta juuni jàꞌa yi ña na katiꞌi na yi ndia.
\q Ta nda ndian ni kùuni ña chìnuni tuꞌun kàꞌan ma ra kùu takua kùu yuu ikan,
\q na tüvi ni kukanuu na chaꞌaꞌ ra,
\m kàti ma tutu Ndioo.
\b
\c 10
\p
\v 1 Ndyoꞌo yani̱, ma ña kùuni̱ chiꞌin ndisaa animai, kùu yi ña na kakú ma ndian judíu. Ti chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña kàꞌin chiꞌin Ndioo chaꞌaꞌ na.
\v 2 Vati chàꞌi kuenda ti nduvaꞌa ìyoni na jàꞌa na ma tiñu kuenda ma Rachaꞌnu Ndioo, uvaa ña na tüvi kùtunini na naja kua kùu ma ña ndaa takua kùuni ra.
\v 3 Vati na tüvi chìto na naja kua kùu yi ña jàndondaa Ndioo ma ñivi. Ti ma ña jàꞌa na kùu yi ña nànduku na jaꞌa na ña Ndioo kàꞌan ra ña kuu na ndian ndaa, va takua kùuni maa na chiꞌin ma ña jàꞌa na. Vati na tüvi chàꞌa na na ña na jandondaa Ndioo na takua kùuni ra.
\v 4 Ti ma Ley Ndioo ndàka yi yo nuu ma Rachaꞌnu Cristu, ra janaꞌa nuu yo ña tu chinuni yo tuꞌun ra kùu yi ña ndakuu yo ñivi ndaa jàꞌa ra.
\p
\v 5 Va taku ma ndian chànini ña cha ndōndaa anima na chiꞌin Ndioo, chaꞌaꞌ ña jàchinu na ña kàꞌan ma tutu Ley Ndioo, kùuni na. Kuenda ndiakan, Moisés tāa ra teꞌen: “Ma ñivi jàchinu tandiꞌi ña kàꞌan ma tutu Ley Ndioo, ndiakan ni niꞌi na nuu koo vaꞌa na chiꞌin Ndioo.”
\v 6 Va kuenda inga ma ndian chànini ña cha ndōndaa anima na kuenda Ndioo chaꞌaꞌ ña chìnuni na tuꞌun ra. Kuenda ndiakan ma Ley Ndioo kàꞌan yi teꞌen: “Na näkanini ndo, ti töve chiniñuꞌu ndo ndaa ndo itiꞌ andivi ta ndakan ndo nuu Rachaꞌnu Cristu chaꞌaꞌ ña na nuu ra ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi.”
\v 7 Ta juuni töve chiniñuꞌu ndo nuu ndo itiꞌ ninuu nuu ìyo ma ndian ndií kuenda ña janataku ndiko ndo ma Rachaꞌnu Cristu tañu ma ndian ndií.
\v 8 ¿Ta nayi tiá kàꞌan ma tutu Ndioo? Ma tuꞌun Ndioo kàꞌan yi ña: “Yatini xiin ndo ìyo ma tuꞌun ra, ti cha kāꞌan ndo yi ta chìnuni ndo yi chiꞌin anima ndo.” Tuꞌun ikan kùu ma ña kàtituꞌun ndi, kuenda ña na chinuni ma ñivi ma tuꞌun chaꞌaꞌ Jesucristu.
\v 9 Tatu chiꞌin tuꞌun yuꞌu ndo naꞌma ndo ña ndicha ña Jesucristu kùu ra ma chitoꞌo ndo, ta chiꞌin anima ndo juuni chìnuni ndo ña ndicha ña jānataku ndiko ma Rachaꞌnu Ndioo ra tañu ma ndian ndií, ni kakú ndo jàꞌa ra.
\v 10 Vati chiꞌin anima yo kùu yi ña chìninio tuꞌun Cristu, kuenda ña na ndakuu yo ndian ndaa jàꞌa ra, ta chiꞌin yuꞌu yo nàꞌma yo ña chìnuni yo tuꞌun ra, kuenda ña na jakakú ra yo.
\p
\v 11 Vati nuu ma tutu Ndioo kàꞌan yi teꞌen: “Ndisaa ma ndian chìnuni tuꞌun ma Rachaꞌnu, na tüvi ni kukanuu na”, kàti yi.
\v 12 Ti ma Rachaꞌnu inuuni ndèꞌe ra ma ndian judíu, a ndian yüvi judíu. Vati uvanuu ra kùu ra ma Rachaꞌnu kuenda tandiꞌi ñivi. Ta tandiꞌi ma ndian chìkan ndaꞌvi nuu ra, ni kuꞌva ra kuaꞌaꞌ ñamani ra nuu na.
\v 13 Vati teꞌen kàꞌan ma tuꞌun Ndioo: “Tandiꞌi ma ndian ndakan ndaꞌvi nuu ma Rachaꞌnu, ni niꞌi na nuu ni kakú na jàꞌa ra chaꞌa ña ìyo ndatu ra”, kàti yi.
\v 14 ¿Naja kua chànini ndo? ¿A ìyo nda ndian kùu ndakan ndaꞌvi na nuu ra tu yüvi ndian chìnuni kùu na?, kùuni ndo. ¿Ta naja kua chìnuni na ma tuꞌun ra tu takäꞌan tasoꞌo na yi?, kùuni ndo ndia. ¿Ta naja kua kùu tasoꞌo na yi tu töve yo kàtituꞌun ma tuꞌun chaꞌaꞌ ma Rachaꞌnu Jesucristu nuu na?
\v 15 ¿Ta naja kua kùu katituꞌun na ma tuꞌun ra, tuva tüvi tàchi Ndioo na ña kàtituꞌun na yi ndia?, kùuni ndo. Vati nda nuu ma tutu Ndioo kàꞌan yi ña: “Yaꞌa vaꞌa kùu yi kuenda ma ñivi ora chàa ma ndian kàtituꞌun tuꞌun vaꞌa chaꞌaꞌ ma Rachaꞌnu nuu na ña kàꞌan naja kua koo vii na chiꞌin ra”, kàti yi.
\p
\v 16 Ta na yüvi ndisaa na jàchiꞌin na ma tuꞌun vaꞌa Ndioo ikan. Ti ma Isaía teꞌen kāꞌan ra chiꞌin Ndioo: “Yoꞌo Rachaꞌnu, ¿a ìyo ndian cha chìnuni ma tuꞌu̱n ña kàtituꞌun ndi?, kùuniun”, kàti ra.
\v 17 Takan kūu yi, ña vitin cha chìnuni yo tuꞌun ra chaꞌaꞌ ña tàsoꞌo yo yi. Ta ma tuꞌun ña tàsoꞌo yo kùu yi tuꞌun vaꞌa chaꞌaꞌ Cristu.
\p
\v 18 Va yuꞌu chìkatuꞌin nuu ndo ña: ¿a tüvi nī chini ma ndian judíu ma tuꞌun Ndioo ikan ña jàꞌa na takan?, kùuni ndo. ¡Ndicha kuii ti cha chīni na yi! Vati nda nuu ma tutu Ndioo teꞌen kàꞌan yi:
\q Cha chìtakuati ma tuꞌun yuꞌu Rachaꞌnu Ndioo ninii kaꞌnu ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi,
\q nïꞌiin nuu küu kati yo ña töve nī keta yi,
\m kàti ma tutu Ndioo.
\m
\v 19 Va yuꞌu kàti ndikoi nuu ndo: ¿A töve nī kutunini ma ndian judíu ma tuꞌun Ndioo ña cha chīni na?, kùuni ndo. Vati teꞌen kāti ma Moisés kuenda ma Rachaꞌnu Ndioo tatiempu:
\q Yuꞌu ni jaꞌi ña na ndotixin ndo ndeꞌe ndo ma ñivi yüvi judíu, ndian töve kùu ñivi̱ niku,
\q ta ni jaꞌi ña na kuxaani ndo ndeꞌe ndo ma ndian töve nàkoto na yuꞌu niku.
\m Takan kāti ra chiꞌin ma ñivi judíu ikan.
\m
\v 20 Vati nda ma ra nàni Isaía, töve nī yuꞌvi ra ndeꞌe ra nïꞌiin ñivi ora kàꞌan ra teꞌen kuenda Ndioo:
\q Ma ndian tüvi nànduku yuꞌu niku, ndiakan nātaꞌan na yuꞌu.
\q Ta nuu ma ndian tüvi chìkatuꞌun chaꞌi niku, nuu ndiakan jānaꞌi yuꞌu ña na nakoto na yuꞌu.
\m Takan kāti ra.
\m
\v 21 Ta kuenda ma ñuu Israel, va teꞌen nākaꞌan ndiko ma Isaía: “Nani kivi ma Rachaꞌnu Ndioo kàna ra ma ñivi ña töve jàchiꞌin ma tuꞌun ra, ta ma ndian ití kùuni ña na ndakuu na ñivi ra”, kàti ra.
\c 11
\s Ma ndian Ñuu Israel nìꞌi na nuu kakú na
\p
\v 1 Va vitin yuꞌu chìkatuꞌin ña: ¿a tüva kuuni ma Rachaꞌnu Ndioo ndeꞌe ra ma ñivi ra, ndian judíu ña jāꞌa ra takan chiꞌin na?, kùuni ndo. ¡Na yüvi takan kùu yi!, ti kùuni ra ndeꞌe ra na. Vati nda mai juuni kùi iin ra judíu ndia, ti tata ma rachaꞌnu Abraham kùi, ta juuni kùi kuenda ma grupu ma Benjamín ndia.
\v 2 Vati tajiꞌna, ma Rachaꞌnu Ndioo nākoto jiꞌna ra ma ndian judíu ña na kuu na ñivi ra. Ta takan kùu yi nda vitin ña töve nī jaña ra na. Ti nda maa ndo cha chìto ndo naja kua kāꞌan ma Elía, ra kāꞌan chiꞌin tuꞌun yuꞌu Ndioo ña tāa ra ma nuu tutu Ndioo, ora tīsokuati ra ma ndian judíu nuu Ndioo chiꞌin tuꞌun iꞌya:
\v 3 “Yoꞌo Rachaꞌnu, cha chāꞌni na ma ndra kàꞌan chiꞌin tuꞌun yuꞌu̱n, ta jānatani na ma chito naun nuu jàkaꞌnu ndi ñu̱n. Ta vitin janda maꞌiin niai kīndoo, va juuni kùuni na kaꞌni na yuꞌu ndia”, kāti ra.
\v 4 Tajan teꞌen nākaꞌan ndio ma Rachaꞌnu Ndioo chiꞌin ra: “Na yüvi maꞌiin niun kīndoo, ti cha kāchi̱n ucha mii ndraꞌii kuendai, ta ndrakan na töve nī chunandi chiti ndra ña jàkaꞌnu ndra ma ndioo Baal”, kāti ma Rachaꞌnu Ndioo chiꞌin Elía.
\v 5 Ta takan kùu yi ña nda vitin, juuni kìndoo ga uvi uni ma ndian kāchin ra chiꞌin ma ñamani ra.
\v 6 Tatu ndicha ña chaꞌaꞌ ña jāꞌa ma ñamani Ndioo chiꞌin yo kùu yi ña jāndaku ra yo ñivi ra, tajan kùuni yi kaꞌan yi ña na yüvi chaꞌaꞌ nïꞌiin ma tiñu ña jàꞌa yo kùu yi. Vati tu ìyo yi ña jatiñu yo kuenda niꞌo ma ñamani Ndioo yüvi ñamani Ndioo ndicha kùu yi, ti Ndioo chàꞌa saani ra yi nuu yo.
\p
\v 7 Yakan va, ¿naja kua kùu yi tuva takan? Yuꞌu kàti̱ ña ma ndian judíu nduvaꞌa nànduku na naja kua kùu koo vaꞌa na chiꞌin ma Rachaꞌnu Ndioo, va nī kuu naniꞌi na yi. Va ma Rachaꞌnu Ndioo kāchin ra iin ñivi, ta ndiakan kùu ma ndian nāniꞌi na naja kua kuu koo vaꞌa na chiꞌin ra, va ma inga na töve, ti Ndioo jāndava ra ma anima na.
\v 8 Vati ndava nda nuu ma tutu Ndioo teꞌen kàꞌan yi chaꞌaꞌ na:
\q Juuni maa ma Rachaꞌnu Ndioo jāꞌa ra ña na töve kùtunini na ma tuꞌun ra,
\q vati chāsi ra tinuu na ikan na töve ndichin ndèꞌe na,
\q ta chāsi ra soꞌo na ikan na töve kùu kuni na ndia.
\q Ta takan kùu yi nda vitin.
\p
\v 9 Ta nda ma David, teꞌen kāꞌan ra tatiempu ndia:
\q Ma viko kaꞌnu ña jàꞌa na ora chìsii na, na kuu yi takua kùu iin trampa kuenda na takua kùu ma yuꞌva tiakaꞌ,
\q ikan na katiꞌi na ta ndeꞌe na tundoꞌo.
\q
\v 10 Ta na ndokuaá na, ikan na tüva kuu ndeꞌe na,
\q ta ma iki chata na, na kutaꞌnu yi endeeni.
\m Takan kāꞌan David.
\s Ndioo jàkakú ra ma ndian yüvi judíu
\p
\v 11 Va yuꞌu chìkatuꞌin nuu ndo vitin: ¿a chànini ndo ña chaꞌaꞌ ña cha jāchika ma ndian judíu na nuu Ndioo cha ndākoo ra na endeeni?, kùuni ndo. ¡Töve ndicha! Vati Ndioo chātiñu ra ma kuati na kuenda ña na niꞌi ni ma ndian yüvi judíu nuu kakú na. Ta chiꞌin yakan ni ndotixin ndio ma ndian judíu ndeꞌe na na, ta takan kùuni ndiko na chikoniꞌi na itiꞌ Ndioo.
\v 12 Yakan va tu chaꞌaꞌ kuati jàꞌa ma ndian judíu kùu yi ña kuaꞌaꞌ ma ndian yüvi judíu nīꞌi na nuu jàkakú Ndioo na. Ñaꞌa kùuni yi kaꞌan yi ña tu ma ndian judíu chìkoniꞌi ndiko na ma itiꞌ Ndioo chaꞌaꞌ ña chìnuni na tuꞌun Jesuu ña nduvaꞌa kuii vaꞌa ni koo yi kuenda ma ndian yüvi judíu tuva takan kuu yi.
\p
\v 13 Va ìyo iin ña kuuni̱ kaꞌin chiꞌin ndyoꞌo ndian yüvi judíu. Ndicha kuii ña ma Rachaꞌnu Ndioo tāchi ra yuꞌu kuenda ndo. Ta yuꞌu yaꞌa chìsii̱ ña chāꞌa ra tiñu iꞌya nui.
\v 14 Ta vaꞌani kùu yi kuendai tu ìyo iin ma ñivi̱ ndian judíu ndòtixin na ndeꞌe na ndo, ta takan kùu chikoniꞌi na ta niꞌi na nuu kakú na ndia.
\v 15 Ta ndicha kuii ña Ndioo tāvaniꞌi siin ra ra chiꞌin ma ndian kùu ñivi ra kuenda ña na ndakimani ra ta jakakú ra kuaꞌaꞌ ma ndian yüvi judíu ña ìyo ma ñuñivi. Ñaꞌa kùuni yi kaꞌan yi ña tu Ndioo ora jandoꞌiin ra na chiꞌin ra inga chaꞌaꞌ, ta ma ndian yüvi judíu ña kùu na takua kùu ndian cha chīꞌí, ni koo ndito ndiko na.
\v 16 Tatu ma paan nunuu ña jàvaꞌa yo kuenda ña soko yo nuu Ndioo cha ií yi, kùuni yi kaꞌan yi ña ndisaa ma yuchan paan ií yi ndia. Tatu ma yoꞌo iin yutun cha ií yi kuenda Ndioo, kùuni yi kaꞌan yi ña nda ma soko run ií yi ndia.
\p
\v 17 Ta ma ndian judíu ña kùu takua kùu yutun olivu vaꞌa, Ndioo chàꞌnda ra java ma soko run, ta ikan jàtiin ra ndyoꞌo ndian kùu takua kùu soko yutun kuꞌu. Yakan va vitin ndyoꞌo ndian yüvi judíu, cha kùu ndo takua kùu ma soko yutun olivu vaꞌa, chaꞌaꞌ ña jātiin ra ndo chiꞌin run takua kuu ma yutun ikan chiꞌin sikui run, takan kuu ndyoꞌo ndian ìyo ndito ndo.
\v 18 Ta koto jändotayi ndo ndo, ta kati ndo ña ndian vaꞌa ga kùu ndo kua ma ndian judíu, ña kùu na soko ma yutun olivu vaꞌa. Vati tu chànini ndo ña ndian vaꞌa ga kùu ndo kua ma ndiakan, na kukuꞌuni ndo ña na yüvi maa ndo kùu ma ndian ndiso ma yoꞌó run, vati ma yoꞌó run ikan, kùu yi ña ndiso yi maa ndo.
\p
\v 19 Ta vaji ni kati ndo ña: “Ndicha, ña takan kùu yi, va tāꞌnda itaꞌvi soko ma yutun olivu ikan, kuenda ña na natiin ndyuꞌu nuu ma yutun ikan”, ni kati ndo.
\v 20 Ndicha ña takan kùu yi, va chāꞌnda ma Rachaꞌnu Ndioo itaꞌvi ma soko ma yutun vaꞌa ikan ña kuu yi ma ndian judíu, chaꞌaꞌ ña töve chìnuni na ma tuꞌun ra, ta vitin ìyo vaꞌa ndyoꞌo yüvi judíu kuenda ra chaꞌaꞌ ña chìnuni ndo tuꞌun ra. Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña vaꞌa ga ña na jaꞌa ndo kuenda nuu ndo chiꞌin ma ña kàꞌan ndo, ta na jätayi ndo ndo, va na yuꞌvi kuuni ndo.
\v 21 Vati tu ma Rachaꞌnu Ndioo tüvi nī jakaꞌnuni ra ma ndian judíu, ña kùu na soko ma yutun vaꞌa, ni maa ndo, tüvi ni jakaꞌnuni ra ndo tu tüvi chìnuni vaꞌa ndo ma tuꞌun ra ndia.
\p
\v 22 Na ndeꞌe ndo, ña ra yaꞌa ga vaꞌa kùu ma Rachaꞌnu Ndioo, va juuni yaꞌa ika ra ndia. Vati ndōika ra chiꞌin ma ndian kāchin ra ña kee siin ma itiꞌ ra, ta chiꞌin maa ndo kùu ra iin ra vaꞌa. Va ìyo yi ña koo vaꞌa ndo chiꞌin ma ñamani ña chāꞌa ra nuu ndo, vati tu töve, ta nda maa ndo ni kaꞌnda ra, vaji cha jātiin ra ndo.
\v 23 Ta ìyo inga tuku nakuyi, tu ma ndian judíu kìchaꞌa na chìnuni ndiko na tuꞌun ra, ta ma Rachaꞌnu Ndioo ni jatiin ndiko ra na, ti ìyo ndatu ra ña jàꞌa ra yi.
\v 24 Vati tu ndyoꞌo ña kùu ndo ma takua kùu soko ma yutun olivu kuꞌu, ta chāꞌnda ra ndo, ta jātiin ra ndo chiꞌin ma yutun olivu vaꞌa, ta ñaꞌa iin ña ndetiñu titaꞌan run tu jàꞌa yo takan. Ñaꞌa kùuni yi kaꞌan yi ña kuenda ma Rachaꞌnu Ndioo töve ndetiñu jatiin ndiko ra inga chaꞌaꞌ ma ndian judíu ma nuu chìyo na niku.
\s Ma Rachaꞌnu Ndioo ni jakakú ra ma ndian judíu tiá itiꞌ nuu
\p
\v 25 Yakan va ndyoꞌo yani̱, kùuni̱ ña na koto ndo ma tuꞌun xeꞌe ña ìyo chiꞌin ma Rachaꞌnu Ndioo, ikan na tüvi kuuni ndo ña maa ndo kùu ma ndian yaꞌa ga ìyo chinituni. Vati ìyo iin kuꞌva ña teꞌen kàꞌan: “Java ma ndian judíu kùu ma ndian yaꞌa jàndava na xini na, ti tüvi chìnuni na tuꞌun Ndioo. Ta takan ni jaꞌa na, nda kati keta ma kivi ña ni kiꞌvi kuaꞌaꞌ ma ndian yüvi judíu itiꞌ ra ndia.”
\v 26 Ta ora cha yāꞌa ma ñaꞌa, tajan ndisaa ndio ma ndian judíu ni kakú na, vati teꞌen kàꞌan yi nuu ma tutu Ndioo:
\q Ma itiꞌ yuku nàni Sión ni keta iin ra jàkakú kuaꞌaꞌ ñivi,
\q ta rakan kùu ra ña ni janaa ra kuati ma ñivi Jacob.
\q
\v 27 Takan ìyo yi ña tindei na, ikan na kakú na,
\q ti takan cha chāꞌi tuꞌun nuu na ña jāndoꞌiin tuꞌin chiꞌin na tajiꞌna,
\m kàti ma Rachaꞌnu Ndioo nuu tutu ra.
\p
\v 28 Va chaꞌaꞌ ma tuꞌun vaꞌa Ndioo kùu yi ña xaani ma ndian judíu ndeꞌe na Ndioo. Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña ndyoꞌo cha nìꞌi ndo nuu kùu kakú ndo vitin. Va ma Rachaꞌnu Ndioo juuni kùuni ga ra ndeꞌe ra na chaꞌaꞌ ña kāchin ra ma ndian kùu ñivi na chīyo tajiꞌna.
\v 29 Vati ma tuꞌun ña chàꞌa Ndioo nuu ma ñivi, na küu sama ra inga ma kua chànini ra chaꞌaꞌ yi, ta ni ma ndian kàchin ra ndia.
\v 30 Tajiꞌna maa ndo kùu ma ndian tüvi chìnuni tuꞌun Ndioo niku, va vitin ma Rachaꞌnu Ndioo kūndaꞌvini ra ndo, chaꞌaꞌ ña jāña ma ndian judíu ña chìnuni na ma tuꞌun Ndioo.
\v 31 Ta takan kùu yi ña vitin kùndaꞌvini ma Rachaꞌnu Ndioo ndo ora jāña na chìnuni na ma tuꞌun ra, va ni chaa iin kivi ña ni kundaꞌvini ndiko ra na indukuni ma takua kūndaꞌvini ra ndo ndia.
\v 32 Vati maa ma Rachaꞌnu Ndioo kùu ra ña chāꞌa ra ña na jaꞌa tandiꞌi ñivi ìyo ñuñivi ma kuati, ikan ma ora ni chaa ma tiempu ña kùndaꞌvini ra yo, ni kundaꞌvini ra ndisaa yo.
\p
\v 33 ¡Nduvaꞌa kuii kaꞌnu kùu ma Rachaꞌnu Ndioo, ña yaꞌa ìyo chinituni ra, ta yaꞌa chìto ra ña kàꞌan ra ndia, ña nïꞌiin yo na küu kutunini yo ndisaa ña chànini ra jaꞌa ra! Uvani ña chìto yo, ña ndisaa ma ña chànini ra, ña vaꞌa kùu yi, vaji töve kùtinini yo naja jaꞌa ra yi.
\v 34 Va, ¿a ìyo nda yo chìto naja kua chànini ma Rachaꞌnu?, kùuni ndo. ¿A ìyo ma yo chāꞌa chinituni ma Rachaꞌnu Ndioo?, kùuni ndo.
\v 35 Ta, ¿a ìyo iin nda yo chāꞌa iin nakuyi nuu ma Rachaꞌnu, ta ìyo yi ña jachikoniꞌi ndiko ra yi nuu na?, kùuni ndo. ¡Töve takan kùu yi!
\v 36 Vati ndisaa nakuyi ña ìyo chiꞌin yo, ma Ndioo jātuvi yi, ta kuenda maa ra kùu yi.
\p Yakan va na jakaꞌnu yo ra nani kivi, ta ndisaa tiempu. Ta takan na kuu yi. Amén.
\c 12
\s Nuu ndòchaa ma ñivi jàꞌa Ndioo
\p
\v 1 Yakan va ndyoꞌo yani̱, chàꞌi kuenda ña yaꞌa kùndaꞌvini ma Rachaꞌnu Ndioo ndo, ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña jànini̱ ndo, ña na kuꞌva ndo ndo nuu ma Rachaꞌnu Ndioo, ikan na ndakuu ií ndo, ta chiꞌin yakan jaꞌa ndo ña na sii kuuni ra. Ndicha vaꞌa ña takan ìyo yi ña jaꞌa ndo kuenda ña jàkaꞌnu ndo ra.
\v 2 Yakan va koto näkanini ndo koo ndo takua ìyo ma ñivi ñuñivi. Vaꞌa ga ña na nanduku ndo tuku kua koo ndo, ikan na ndochaa chinituni ndo, ta nakoto ndo niyi kuu ma ña vaꞌa ña kùuni ma Rachaꞌnu Ndioo kuenda ndo, ta niyi kùu ma ña ndaa ña kùuni ra kuenda ndo, ta niyi kùu ña jaꞌa yi ña sii kùuni ra chaꞌaꞌ yo.
\p
\v 3 Takan kūu ta chaꞌaꞌ ma ñamani ña chāꞌa Ndioo nui, yuꞌu kàꞌin chiꞌin taꞌiiꞌiin ndo ña töve ìyo yi ña jandokaꞌnu ga ndo ndo ma takua cha kùu ndo. Vaꞌa ga ña na nakanini ndo naja kua kùu jatiñu ndo ma ndatu ña chāꞌa Ndioo nuu taꞌiiꞌiin ndo, ña kùu ndo ndian chìnuni tuꞌun ra.
\v 4 Vati taku ma kuñu yo kùu yi iin kuñuni va ìyo kuaꞌaꞌ nuu chàtiñu yi. Ta siin siin nuu chàtiñu yo taꞌiiꞌiin yi.
\v 5 Ta takan kùu yi chiꞌin maa yo, ti vaji ìyo kuaꞌaꞌ ma yo chìnuni, va ndisaa yo kùu yo takua kùu iin kuñuni kuenda Cristu. Ta takan kùu yi ña ndisaa yo jàtiñu yo indukuni kua jàtiñu iin kuñuni, ti cha ndōꞌiin yo chiꞌin yi.
\p
\v 6 Yakan va ma Rachaꞌnu Ndioo chāꞌa ra ñamani ra nuu ndisaa yo, va siin siin kùu ma ndatu chàꞌa ra nuu taꞌiiꞌiin yo kuenda ña jàtiñu yo yi. Vati tu chāꞌa ra ma ndatu nuu yo ña na kaꞌan yo ma tuꞌun ra nuu ma ñivi, ìyo yi ña kuàtiñu yo yi chiꞌin ma naja kua chìnuni yo ma ña chāꞌa ra nuu yo.
\v 7 Vati tu chāꞌa ra ma ndatu nuu yo, kuenda ña na jaꞌa yo tiñu nuu ma inga ñivi, na jaꞌa vaꞌa yo yi. Ta maa yo nīꞌi ndatu kuenda ña jànaꞌa yo ma ña kùuni ra nuu ñivi, na kaꞌan yo yi chiꞌin ndisaa anima yo ndia.
\v 8 Tatu ìyo nda yo nīꞌi ndatu kuenda ña kuꞌva yo tundeeni ma ñivi, na jaꞌa vaꞌa yo yi. Ta ma yo nīꞌi ndatu kuenda ña kuꞌva yo ndatiñu nuu ñivi, na näkanini yo chaꞌaꞌ ña naja chāꞌa yo yi nuu na. Ta ma yo nīꞌi ndatu kuenda ña kùu yo ndian kuxini nuu ñivi, na jaꞌa yo kuenda nuu yo chiꞌin yi. Ta yo nīꞌi ndatu kuenda ña kùndaꞌvini yo ma ndian chiniñuꞌu yi, na sii kuuni yo ora jàꞌa yo yi ndia.
\s Tuꞌun kàꞌan naja kua ìyo yi ña koo ma ñivi Ndioo chiꞌin taꞌan na
\p
\v 9 Ta ndyoꞌo, na kuuni vaꞌa ndo ndeꞌe ndo taꞌan ndo, ta töve jaꞌani ndo ña kùuni ndo ndeꞌe ndo na. Ta na nanduku ndo jaꞌa ndo ma ña vaꞌa, ta yüvi ma ña tüvi vaꞌa.
\v 10 Ta juuni ìyo yi ña kuuni ndo ndeꞌe ndo ndian kùu taꞌan ndo, ndian chìnuni. Ta na numini nanduku ndo naja kua tiñuꞌu ndo taꞌiiꞌiin ma ndian kùu taꞌan ndo.
\p
\v 11 Ta na jatiñu vaꞌa ndo chiꞌin ndisaa ña ndee ndo, ta tüvi suchan ndo ora jàꞌa ndo yi. Ta na jatiñu vaꞌa ndo kuenda Ndioo chiꞌin ndisaa anima ndaa ndo.
\v 12 Ta na sii kuuni ndo chaꞌaꞌ ma ña vaꞌa ña ndàtu ndo nuu Ndioo. Ta juuni na jandeeni ndo tuva ndeꞌe ndo tundoꞌo. Ta endeeni kaꞌan ndo chiꞌin Ndioo nani kivi ndia.
\v 13 Ta juuni na tindee ndo ma ndian taꞌan ndo ndian chìnuni chiꞌin ma ña kùmani nuu na, ta na iñuꞌu koo ndo chiꞌin ma ndian chàꞌan chàndeꞌe nuu ìyo ndo ndia.
\v 14 Ta juuni na kaꞌan ndo chiꞌin Ndioo, ña na tindee ra ma ndian xaani ndèꞌe ndo. Ta ndyoꞌo, koto käꞌan ndo chata na, ti na vii ìyo yi ña kaꞌan ndo chata na.
\v 15 Ta juuni na sii kuuni ndo chiꞌin ma ndian chìsii. Ta tuva ìyo ma ndian chàku, ndian ndaꞌvi kùuni, na kuaku ndo chiꞌin na ndia.
\v 16 Ta juuni na induku koo ndo chiꞌin taꞌiiꞌiin ma ndian kùu taꞌan ndo, ndian chìnuni. Ta koto jäkaꞌnu ndo juuni maa ndo, vati tiá vaꞌa ña na inuu koo ndo chiꞌin ma ndian ndaꞌvi. Ta juuni koto jändotayi ndo ndo chaꞌaꞌ ña yaꞌa chìto ndo ña kàꞌan ndo, kùuni ndo ndia.
\p
\v 17 Tatu ìyo ñivi jàꞌa ma ña tüvi vaꞌa chiꞌin ndo, koto jäꞌa ndo takan chiꞌin na ndia. Tiá vaꞌa ña na nanduku ndo naja kua jaꞌa ndo ma ña vaꞌa nuu ndèꞌe ndisaa ñivi.
\v 18 Yakan va yuꞌu jànini̱ ndo inga chaꞌaꞌ ña na nanduku ndo naja kua koo vii ndo chiꞌin ndisaa ma ñivi ñuñivi, nda kati chaa nuu kundee maa ndo.
\v 19 Ndyoꞌo xaa ndian kùu yani̱, na nänduku ndo kuati chiꞌin ma ndian xaani ndèꞌe ndo, vati tiá vaꞌa ña na ndakoo ndo yi kuenda ma Rachaꞌnu Ndioo, ikan maa ra na jandeꞌe ra tundoꞌo na. Vati nda nuu ma tutu Ndioo teꞌen kàꞌan yi: “Yuꞌu kùu ma ra ni jandeꞌe tundoꞌo na, ti yuꞌu kùu ma ra ni jakutunini ma kuati na”, kàti ma Rachaꞌnu.
\v 20 Ta juuni kàꞌan ma Rachaꞌnu teꞌen ndia: “Tatu ìyo ma ndian xaani ndèꞌe ndo ña chìsoko na, na kuꞌva ndo ña kachi na. Tatu ìyo ndian nàtii takuii, na kuꞌva ndo raꞌ koꞌo na ndia, ikan juuni maa na, na kuꞌva na kuenda chaꞌaꞌ ma ña jàꞌa ndo chiꞌin na, ta koo tukanuu nuu na chiꞌin ndo”, kàti ma Rachaꞌnu ndia.
\p
\v 21 Yakan va koto küꞌva ndo ña jakanaa ma ña tüvi vaꞌa ndo. Tiá vaꞌa ña na jakanaa ndo yi chiꞌin ma ña vaꞌa ña jàꞌa ndo.
\b
\c 13
\p
\v 1 Vati ndisaa yo ña kua ìyo yo ma ñuñivi iꞌya, ìyo yi ña jachiꞌin yo ña kàꞌan ma ndra ndiso tiñu ña ìyo kuenda ma ra kuvienu, ti ndisaa ma ndra ndiso tiñu ikan, Ndioo chāꞌa yi ma nuu ndra. Vati maa ra jāꞌa ña na koo ndra ma tiñu ikan kuenda ra.
\v 2 Yakan va ma ndian tüvi jàchiꞌin ña kàꞌan ma ndra kumitiñu, kùuni yi kaꞌan yi ña tüvi jàchiꞌin na ña kàꞌan ma Rachaꞌnu Ndioo ndia. Va ma ndian tüvi jàchiꞌin takan, chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña chàkoso kuati na, ta ndèꞌe na tundoꞌo.
\v 3 Vati taku ma ndra jàtiñu kuenda ma ra kuvienu, tüvi ìyo ndra kuenda ña jàyuꞌvi ndra ma ndian jàꞌa ma ña vaꞌa, ti ìyo ndra kuenda jayuꞌvi ndra ma ndian jàꞌa ña tüvi vaꞌa. ¿A kùuni ndo koo ndo ña tüvi nuva jàꞌa ndo ña yuꞌvi ndo ma ndra kumitiñu? Tu takan kùuni ndo, na jaꞌa ndo ma ña vaꞌa, ikan na ndeꞌe ndra ña ndian vaꞌa kùu ndo.
\v 4 Vati ndrakan ìyo ndra ña jàꞌa ndra tiñu nuu Ndioo, kuenda ña tìndee ndra ndo ña na koo vaꞌa ndo. Va tu jàꞌa ndo ma ña tüvi vaꞌa, tajan ìyo ndio yi ña yuꞌvi ndo ndra, ti tüvi kuàꞌan maani ndra, vati ìyo ndra kuenda ña jàndeꞌe ndra tundoꞌo ndo, chaꞌaꞌ ña ndiso ndra tiñu kuenda Ndioo. Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña ìyo yi ña jandeꞌe ndra tundoꞌo, ma ndian jàꞌa ma ña tüvi vaꞌa.
\v 5 Yakan va takan kùu yi ña ìyo yi ña jachiꞌin ndo, ña kàꞌan ma ndra kumitiñu. Ta na yüvi uvaa chaꞌaꞌ ña ndasii ndo kùu yi ña ndèꞌe ndo ma tundoꞌo, vati juuni kùu yi chaꞌaꞌ ña jànaꞌa yi nuu ndo, ña na koto ndo, ña takan ìyo yi ña jachiꞌin ndo yi ndia.
\p
\v 6 Yakan va juuni chaꞌaꞌ ñaꞌa kùu yi ña tìaꞌvi ndo xuꞌunꞌ ña nàkaꞌan ma ndra kumitiñu, kuenda ña na jandovaꞌa ndra ma ñuu ndo ndia. Vati kuenda ikan kùu yi ña, ma ndra kumitiñu kùu ndra kuenda ña jàꞌa tiñu nuu Ndioo, ti uvaa tiñu ikani kùu yi ña jàꞌa ndra.
\v 7 Yakan va tuva ìyo ndian tàvi ndo nuu, na tiaꞌvi ndo nuu na. Tatu ìyo yi ña tiaꞌvi ndo nuu ma ndra kumitiñu kuenda ma iin tiñu vaꞌa kuenda ma ñuu ndo, na tiaꞌvi ndo nuu ndra ndia. Tatu ìyo yi ña iñuꞌu koo ndo chiꞌin ma ñivi, na tiñuꞌu ndo na.
\v 8 Ta koto kïndoo ndo tavi ndo nuu nïꞌiin ñivi. Ma uvaa nuu ma ña ìyo yi kindoo tavi ndo nuu inga ñivi kùu ma ña kùuni ndo ndeꞌe ndo na. Vati tuva ndicha ña cha kùuni ndo ndeꞌe ndo ma nda ndian nikuuni, tajan kùuni ndio yi kaꞌan yi ña cha jāchinu ndo ña kàꞌan ma tutu Ley Ndioo ña ìyo yi ña jaꞌa ndo.
\v 9 Vati nuu ma tutu Ley Ndioo teꞌen kàꞌan yi: “Na kïꞌvi ndo chiꞌin ñivi ñaꞌa yüvi ñasiꞌi ndo, na käꞌni ndo ñivi, na süꞌu ndo, na küuni ndo ndeꞌe ndo ndatiñu inga ñivi.” Ta ndiꞌi tuꞌun iꞌya chiꞌin inga tuꞌun ña kàꞌan ma tuꞌun Ley Ndioo kùu ndoꞌiin yi chiꞌin ma tuꞌun kàꞌan yo iꞌya: “Na kuuni ndo ndeꞌe ndo ma ñivi taꞌan ndo, takua kùuni ndo ndeꞌe ndo juuni maa ndo”, kàti yi.
\v 10 Yakan va tuva cha kùuni ndo ndeꞌe ndo ma nda ndian nikuuni, iin ña töve jàtivi ñivi kùu ma ña jàꞌa ndo kuenda na. Ti ora kùunio ndeꞌo ma ndian kùu taꞌan yo, ñaꞌa kùu yi ma ña jànaꞌa yi ña kùu yo ma ndian jàchinu vaꞌa yo ña kùuni ma tutu Ley Ndioo kàꞌan yi.
\p
\v 11 Ta ma tuꞌun iꞌya, na kiꞌin kuenda ndo yi nda ma tiempu ña ìyo yo vitin, vati kùuni̱ ña na koto ndo ña cha ìyo yi ña koo tuꞌva ndo, ti ma ora ña ni kakú yo cha yatin vàchi jayatin yi yi nuu yo ña kua kùu yi ma ora kīchaꞌa yo chìnuni yo ma tuꞌun Jesuu.
\v 12 Vati ma ora naa, chani chaa ora ni ndiꞌi nuu yi, ta vitin vàchi ndio ña jàndondichin yi. Yakan va na jandiꞌi yo nuu ma ña tüvi vaꞌa ña jàꞌa yo, ña ìyo kuenda ma nuu naa, ta na ndochaa yo, ta kùu yo takua kùu ma ndian kàchika nuu ndichin.
\v 13 Ta na nanduku yo naja kua jaꞌa yo ma ña vaꞌa, chaꞌaꞌ ña kùu yo ñivi chàkunuu nuu ndichin. Na tüvi ìyo yi ña kakunuu yo nuu jàꞌa ma ñivi viko, ta kùuní yo chiꞌin na. Ta juuni na nänduku yo jaꞌa yo ma ña chìkan ma kuñu yo, ta jandotayi yo yo chiꞌin yi, ta ni ña nanduku yo kuati chiꞌin ñivi, ta ni ndötixin yo ndeꞌo na ndia.
\v 14 Vati tiá vaꞌa ña na ndochaa ndo kuenda ma Rachaꞌnu yo Jesucristu, ta tüvi ña nànduku ndo ña jaꞌa ndo ma ña kini kuenda ña na kindoo vaꞌa ndo chiꞌin ma kuñu ndo.
\c 14
\s Nuu kàꞌan ndaa na chata taꞌan na ndian chìnuni
\p
\v 1 Takan kūu ta na kiꞌin vaꞌa ndo kuenda ma ndian kùu taꞌan ndo ña takäꞌan koto vaꞌa na, a ìyo vaꞌa na chiꞌin Ndioo, a töve. Ta juuni koto känitaꞌan yuꞌu ndo chiꞌin na chaꞌaꞌ ña tüvi induku chànini na, takua chànini ndo ndia, ti na tüvi nda kuenda ora jàꞌa ndo takan.
\v 2 Taku ìyo yo chìnuni ña chànini ña iin ña vaꞌa kùu yi tu kacho ndisaa nuu ma nda ndayu ni kuuni. Va ìyo inga yo töve chìnuni vaꞌa ña chànini na ña vaꞌaga ña kacho ma maa chiti yutun takua kùu yuva.
\v 3 Yakan va taku java yo chìnuni ña chànini yo ña kùu kacho tandiꞌi nuu ma ndayu, na tüvi ìyo yi ña kuàtuꞌun yo inga ma ndian taꞌan yo ña chàchi mamaa chiti yutuni. Ta taku ma yo chàchi mamaa chiti yutun, juuni na tüvi ìyo yi ña kuàtuꞌun yo inga ma ndian taꞌan yo ña chàchi tandiꞌi nuu ma ndayu ndia, vati kuenda ma Rachaꞌnu Ndioo, vaꞌani kùu yi.
\v 4 ¿Ta nda yo kùu yo ña kùuni yo ña tisokuatio inga ma ndian taꞌan yo, ta yüvi chitoꞌo na kùu yo?, kùuni ndo. Vati na ndeꞌe ma chitoꞌo na tuva jàꞌa na ña vaꞌa, a ña tüvi vaꞌa. Tiá vaꞌa ña na ndakoo yo yi kuenda ma Rachaꞌnu, ra kùu chitoꞌo na, vati maa ra kùu ra ña kùu tisokuati ra na tuva yüvi ña vaꞌa kùu ma ña jàꞌa na. Ta ndiakan ni koo vaꞌa na, ti ìyo ndatu ma Rachaꞌnu kuenda ña jaꞌa ra ña na naniꞌi na naja kua koo vaꞌa na.
\p
\v 5 Ta juuni ìyo inga ma ndian chìnuni tuꞌun Ndioo ña chànini na, ña ma kivi nindeo kùu ma kivi kaꞌnuga kua ma inga tuku kivi. Ta ìyo inga tuku ma ndian chìnuni ña chànini na, ña tandiꞌi ma kivi, indukuni kùu yi kuenda na. Yakan va tiá vaꞌa ña na taꞌiiꞌiin ndo, na jaꞌa ndo takua chànini ndo ña kuu ma ña vaꞌa ña ìyo yi ña jaꞌa ndo.
\v 6 Yakan va taku ma yo chìnuni ña chànini ña ìyo iin kivi kaꞌnuga kua ma tiá yi kuenda ña jàkaꞌnu yo Ndioo. Ta maa yo jàꞌa takan, jàꞌa yo yi kuenda ma Rachaꞌnu Ndioo. Ta taku maa yo ña chàchi saꞌan, na kachi yo yi va kuenda ma Rachaꞌnu, ti kàꞌan yo taꞌvindioo nuu ra chaꞌaꞌ yi. Ta ma yo tüvi chàchi saꞌan, juuni jàꞌa yo yi kuenda ma Rachaꞌnu Ndioo, ti juuni kàꞌan yo taꞌvindioo nuu ra chaꞌaꞌ yi ndia.
\p
\v 7 Vati nïꞌiin yo tüvi ìyo ndito yo kuenda juuni maa yo, ta ni ña kuvi yo kuenda juuni maa yo ndia.
\v 8 Ti tu ìyo ndito yo kuenda ma Rachaꞌnu, takan ìyo yi ña kuu yo. Ta tu kuvi yo, juuni kuenda ma Rachaꞌnu takan ìyo yi ña kuvi yo ndia. Yakan va na tüva kuu vaji ìyo ndito yo a chīꞌí yo, indukuni kuenda Ndioo ni kuu yo.
\v 9 Vati kuenda ikan kùu yi ña cha chīꞌí ma Cristu, ta nātaku ndiko ra kuenda ña na kuu ra ma Rachaꞌnu chàꞌnda tiñu nuu ma ndian ndií, ta nuu ma ndian ìyo ndito ndia.
\p
\v 10 Va ndyoꞌo, ¿ta naja kua tisokuati ndo juuni ma ndian meru ndo ña chìnuni tuꞌun Cristu? Ta, ¿naja tüvi kiꞌin ndo kuenda na, tuva ndisaa yo indukuni ni chaa yo chiꞌin na nuu tayu ií nuu nàndi ma Rachaꞌnu chàꞌnda ra tiñu ña jàkutunini ra chaꞌaꞌ ma ña jàꞌa yo?, kùuni ndo.
\v 11 Vati nuu ma tutu Ley Ndioo teꞌen kàꞌan yi:
\q Yuꞌu kàꞌin ña, juu ndicha kuii ña ra ndito kùi,
\q ta indukuni iin ña ndicha kùu yi,
\q ña ni kunandi chiti ndisaa ñivi ìyo ñuñivi ora ni ndeꞌe na yuꞌu,
\q ta juuni ma ora ikan ni jakaꞌnu na,
\q ta ni kaꞌan na ña ma Rachaꞌnu Ndioo ndicha kuii ña kùu ra Ndioo,
\m kàti ma Rachaꞌnu Ndioo chiꞌin na.
\m
\v 12 Ta takan kùu yi ña taꞌiiꞌiin yo ìyo yi ña kuꞌva maa yo kuenda chaꞌaꞌ ma tiñu jàꞌa yo nuu ma Rachaꞌnu Ndioo, ma ora ni jakutunini ra ma kuati yo.
\s Koto jäꞌa ndo na katiꞌi ma ndian kùu taꞌan yo
\p
\v 13 Yakan va na tüvi vaꞌa jàꞌa yo tu tisokuati yo chata ma ndian kùu taꞌan yo ña chìnuni ma tuꞌun vaꞌa. Vati vaꞌaga ña na nanduku ndo naja kua koo vii ndo chiꞌin na. Ta tüvi ìyo yi ña jaꞌa ndo iin ña tüvi vaꞌa chiꞌin na, ta yakan kùuni ndio yi jaꞌa yi ña na katiꞌi na, ta takan kùuni ndio na ndakoo na ma ña chìnuni na tuꞌun Cristu, jàꞌa ndo.
\v 14 Va taku yuꞌu ña kùi iin ra chìnuni vaꞌa ma tuꞌun Jesucristu, nduvaꞌa chìnuni̱ ña na tüvi nïꞌiin nuu ma ndayu ña chàcho ña kati yo ña na tüvi vaꞌa kacho yi, va ndisaa nuu ndayu, vaꞌa yi. Tatu ìyo nda yo chànini ña ma ndayu kùu yi ña kini yi kuenda na, juu kìni yi va kuenda maani na, tuva takan chànini na.
\v 15 Tatu chaꞌaꞌ ma ndayu chàchi ndo kùu yi ña tüvi vaꞌa kùuni ma yani ndo ndian chìnuni jaꞌa ndo, tajan chiꞌin ma ña jàꞌa ndo ikan, jànaꞌa yi ña na yüvi ndian kùuni ndo ndeꞌe ndo taꞌan ndo kùu ndo. Ta koto jäꞌa ndo ña chaꞌaꞌ ma ña chàchi ndo ña jaꞌa yi ña na kesiin ma ndian yani ndo itiꞌ Ndioo, vati juuni chaꞌaꞌ ndiakan chīꞌí Cristu ndia.
\v 16 Ta koto küꞌva ndo ña na kaꞌan ndaa ma ñivi chata ma ña vaꞌa nuu ndo.
\v 17 Vati taku ma nuu chàꞌnda Ndioo tiñu, na tüvi ni jaꞌa ra kuenda chaꞌaꞌ ña, nda nuu ndayu chàchi yo, a nda nuu ma ndixi kùu ma ña chìꞌi yo, vati jàꞌa ra kuenda chaꞌaꞌ ña vii ta ndaa ìyo yo, ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña yaꞌa sii kùuni yo jàꞌa ma Tati Ií Ndioo.
\v 18 Ta ndisaa nda yo chìnuni ña jàꞌa takua kùuni ma Rachaꞌnu Cristu, teꞌen ni kuuni na: Nduvaꞌa sii ni kuuni ma Rachaꞌnu Ndioo jàꞌa yo, ta nda ma inga ñivi, vaꞌa ni kaꞌan na chata yo ndia.
\p
\v 19 Yakan va na nanduku yo naja kua koo vaꞌa yo chiꞌin ma ñivi taꞌan yo ña chìnuni, ikan ndisaa yo kuàkuaꞌnu vaꞌa yo chiꞌin chinituni yo ña chìnuni vaꞌa yo ma tuꞌun Rachaꞌnu Ndioo.
\v 20 Yakan va koto jäꞌa ndo ña na jaña ma ndian taꞌan ndo ña chìnuni na ma tuꞌun Ndioo, chaꞌaꞌ ma ndayu chàchi ndo. Vati ma ña ndicha kùu yi ña: ndisaa kuii ma ña chàchi ndo, vaꞌa yi, uvaa ña na tüvi vaꞌa jaꞌa ndo tuva chàchi ndo ma ndayu ikan kuenda ña na ndeꞌe ma inga ñivi ndo, ta jaña na ña chìnuni na.
\v 21 Vaꞌaga ña na tüvi kachi ndo saꞌan, ta ni ña koꞌo ndo ndixi, ta ña na jäꞌa ndo nïꞌiin inga nakuyi ña tüvi vaꞌa kuenda na, ti koto jaꞌa yi ña na jaña na ña chìnuni na ma tuꞌun Ndioo.
\v 22 Yakan va tu ndicha ña chìnuni ndo iin ña vaꞌa kùu ma ña jàꞌa ndo, vati ma tuꞌun ikan kùu yi kuenda maani ndo chiꞌin Ndioo. Yaꞌa sii kùuni ma ñivi ña nuna jàꞌa na ma ña chìto na ña iin ña vaꞌa kùu yi, ta juuni maa na, na töve tiso na kuati nuu na chiꞌin ma ña jàꞌa na.
\v 23 Va taku ma ndian chìnuni ña, uvi kua chànini na ña, tu kachi na yi a tüvi. Juuni chata maa na jàꞌa na ma kuati, ti tüvi jàꞌa na yi chiꞌin ndisaa anima na, takua ìyo yi ña jaꞌa na. Ta tandiꞌi ma ña jàꞌa yo ma ora tüvi ndaa vaꞌa kùuni yo jaꞌa yo yi, iin kuati kùu yi ndia.
\b
\c 15
\p
\v 1 Yakan va taku maa yo ndian chìnuni vaꞌa ìyo yi ña tindee yo ma ndian taꞌan yo ña kùmani na niꞌi na ma kua chìnuni vaꞌa na, ta yüvi ña nànduku yo jaꞌa yo ma ña vaꞌa kuenda uvanuu juuni maani yo.
\v 2 Ndisaa yo ìyo yi ña jaꞌa yo iin tiñu vaꞌa kuenda na, ikan na kuàkuaꞌnu vaꞌa na ta chinuni vaꞌa ga na ma tuꞌun Ndioo.
\v 3 Vati ni ma Cristu, na tüvi nī nanduku ra jaꞌa ra ma tiñu vaꞌa kuenda juuni maa ra, ti java tiá vaꞌa ña jāchinu ra ma ña kàꞌan yi nuu ma tutu Ley Ndioo, ta teꞌen kàꞌan yi: “Tandiꞌi ma ña kàꞌan na tuꞌun kini chataun, juuni chatai kōyo ma tuꞌun kini ndia”, kàti yi.
\v 4 Vati tandiꞌi ma ña chūndaa ña tāa nuu ma tutu Ndioo tatiempu, tāa na yi ña kùu yi kuenda ña jànaꞌa yi nuu yo naja kua ìyo yi ña koo yo viviini, ta naja kua ìyo yi ña ndakimani ma tuꞌun Ndioo yo kuenda ña na niꞌi yo naja kua ìyo yi ña kuatu yo ma ña vaꞌa nuu Ndioo itiꞌ nuu.
\v 5 Ta juuni ma Ndioo ña jànaꞌa nuu yo naja kua koo vii yo, ta naja kua ìyo yi ña ndakimani yo na tindee ra yo ña na induku kuuni yo chiꞌin taꞌan yo, chaꞌaꞌ ña ndian kuàꞌan chata Cristu Jesuu kùu yo,
\v 6 ikan ma ora cha ndōꞌiin ndisaa ndio yo chiꞌin anima yo ta tuꞌun kàꞌan yo, ni jakaꞌnu ndio yo ma Rachaꞌnu Ndioo, ra kùu Tatá ma Rachaꞌnu yo Jesucristu.
\s Kàtituꞌun ndi tuꞌun chaꞌaꞌ Jesuu nuu ma ndian yüvi judíu
\p
\v 7 Yakan va na ndakimani ndo ndo chiꞌin ma ndian kùu taꞌan ndo takua jāꞌa ma Cristu ña ndākimani ra ra chiꞌin ndo, ikan na niꞌi ndo naja kua kuu jakaꞌnu ndo ma Rachaꞌnu Ndioo.
\v 8 Yuꞌu kàti̱ ña, ora kīchi ma Cristu ña kīchi jākuu ra tiñu nuu ma ndian judíu, kuenda ña na janaꞌa ra ma tuꞌun ndaa Ndioo. Takan jāꞌa ra, ti takan ìyo yi ña jachinu ra ma tuꞌun ña chāꞌa ma Rachaꞌnu Ndioo nuu ma ndra kūu ñivi yo ña chīyo tajiꞌna.
\v 9 Ta juuni kīchi jànaꞌa ma Cristu nuu ma ndian yüvi judíu ña, naja kua ìyo yi ña jakaꞌnu na ma Rachaꞌnu Ndioo chaꞌaꞌ ña kūndaꞌvini ra na. Vati ndava nda nuu ma tutu Ndioo teꞌen kàꞌan yi:
\q Chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña, yuꞌu ni jakaꞌnui ñu̱n tañu ma ñivi yüvi judíu,
\q ta ni katai yaa kuenda ña ni jakaꞌnui ñu̱n nuu na.
\m Takan kàꞌan yi nuu ma tutu Ndioo.
\m
\v 10 Ta juuni ìyo inga nuu kàꞌan yi teꞌen ndia:
\q Na sii kuuni ndyoꞌo ndian yüvi judíu,
\q chiꞌin ma ndian kùu ñivi judíu ña kùu na ñivi Ndioo ndia,
\m kàti yi.
\m
\v 11 Ta ìyo inga tuku nuu kàꞌan ma tutu Ndioo teꞌen:
\q Tandiꞌi ndyoꞌo ndian yüvi judíu,
\q ta nda ma nda ndian nikuuni ña ìyo ma ñuñivi,
\q na jakaꞌnu na ra ndia,
\q ti yaꞌaga kaꞌnu kùu ma Rachaꞌnu,
\m kàti yi.
\m
\v 12 Ta nda ma Isaía teꞌen kàꞌan ra nuu ma tutu Ndioo ña tāa ra ndia:
\q Ni koo iin ra kùu tata ma ra nàni Isaí,
\q vati rakan kùu ra ña vàchi kaꞌnda ra tiñu nuu ma ñivi yüvi judíu.
\q Ta ndiakan endee ndàtu na koo na chiꞌin ra.
\m Takan kāti ra.
\p
\v 13 Ta vitin kàꞌin chiꞌin ma Rachaꞌnu Ndioo ña kùu ra iin ra ndisaa tiempu chàꞌa ra ña ndàtu yo nuu yo. Ta ndakain nuu ra ña na jaꞌa ra ña na nduvaꞌa sii kuuni ndo, ta na koo vii ndo chiꞌin taꞌan ndo, chaꞌaꞌ ña ndian chìnuni ma tuꞌun ra kùu ndo, ikan na keta ndo itiꞌ nuu chiꞌin ma ña ndatu ndo, ta juuni jaꞌa ra ña nduvaꞌa kuatu ndo chiꞌin ma ndatu, ña jàꞌa ma Tati Ií ra chiꞌin ndo ndia.
\s Ndioo tāchi Paulu ña na katituꞌun ra tuꞌun Ndioo nuu ndian yüvi judíu
\p
\v 14 Yakan va ndyoꞌo yani̱, cha chāꞌa vaꞌa ndioi kuenda ña nduvaꞌa vaꞌa ndian kùu ndo, ti yaꞌa ìyo chinituni ndo kuenda ña jàkuninaa ndo ma ndian kùu taꞌan ndo, ña chìnuni.
\v 15 Va taku nuu ma tutu iꞌya, tài uvi uni tuꞌuni chiꞌin tuꞌun kachin vaꞌa, kuenda ña koto näani ndo yi. Teꞌen jàꞌi yi kuenda ma Rachaꞌnu Ndioo, vati maa ra kùu ra ña chàꞌa ra ñamani ra nui,
\v 16 kuenda ña na jàkui tiñu nuu Jesucristu tañu ma ñivi yüvi judíu. Vati ma tiñu jàꞌi kùu yi ña kàtituꞌin ma tuꞌun vaꞌa Ndioo nuu ma ñivi yüvi judíu. Ta ikan jan, ni kuꞌva ndioi kuenda chaꞌaꞌ na nuu ma Rachaꞌnu Ndioo, takua kùu iin ña sòkó yo ña chàtaꞌani ma Rachaꞌnu, ta na kuu na ndian ií ña jàꞌa ma Tati Ií Ndioo ndia.
\p
\v 17 Ta chaꞌaꞌ ma ña vaꞌa kùu ma ña jāꞌa Jesucristu kuendai, yaꞌa chìsii̱, ti jàkui tiñu nuu ma Rachaꞌnu Ndioo.
\v 18 Vati yuꞌu, tüvi ni katituꞌin ma ña tüvi nī ndeꞌi, ti ma ña ni katituꞌin kùu ma ña jāꞌa Cristu chiꞌi̱n. Ta tuꞌun ikan ni kaꞌin ma nuu ndian yüvi judíu ndanu ni kuuni ma nuu chakunui, kuenda ña na kichaꞌa na jachiꞌin na tuꞌun Ndioo, ora tasoꞌo na ña kàꞌin, ta ndeꞌe na ma tiñu jàꞌi ndia.
\v 19 Vati chiꞌin ndatu ña jànaꞌa ma seña, ta chiꞌin tiñu ií ña jàꞌa ma Tati Ií Ndioo, kua ikan jàꞌi yi. Ta takan kūu yi ña, kīchaꞌi kàtituꞌin ma tuꞌun vaꞌa Ndioo nuu ma ñivi ñuu Jerusalén iꞌya, naja kua kùu jàkakú Ndioo ma anima na. Ta ndava nda ninii kaꞌnu ma nda ma yuꞌu ñuu ìyo ma ñuꞌuꞌ Ilírico, chākunui kàtituꞌin yi ndia.
\v 20 Yakan va yuꞌu, nduvaꞌa jànini̱ ña kàtituꞌin ma tuꞌun ña jàkakú anima yo mamaa nuu takäꞌan nakoto na ma tuꞌun Cristu, ti tüvi kùuni̱ katituꞌin yi ma nuu cha yāꞌa ma ndian kùu meru yo ña cha kātituꞌun ndra yi, ta kīchaꞌa ndra jàkanaa ndra ma ndian chìnuni tuꞌun Cristu.
\v 21 Vati tiá vaꞌa ña jàꞌi yi takua kàꞌan yi teꞌen nuu ma tutu Ndioo:
\q Ma ndian takäꞌan kuii koto ma tuꞌun ra;
\q ndiakan kùu ma ndian ni koto yi.
\q Ta ma ndian takäꞌan kuii kuni ma tuꞌun ra;
\q ndiakan kùu ma ndian ni kutunini yi,
\m kàti ma tutu Ndioo.
\s Paulu kàtituꞌun ra naja kua ni kuꞌun ra ñuu Roma
\p
\v 22 Ta chaꞌaꞌ ma tiñu jàꞌi iꞌya kùu yi ña, vaji kùuni̱ kuꞌin kundeꞌi ndo ma nuu ìyo ndo, va nī kuu yi.
\v 23 Va takua ma vitin cha jāchinu ndioi ma tiñu jàꞌi ma itiꞌ ñuꞌuꞌ ñuu iꞌya. Yakan va kùuni ndioi kuꞌin kundeꞌi ndo, ma takua chànini̱ jaꞌi yi ma tatiempu niku.
\v 24 Ndeꞌo tu kùu yaꞌi kundeꞌi ndo ma ora ni kuꞌin ma ñuu España. Ta ora cha yāꞌa ndēꞌi ndo ma itiꞌ kuàꞌin, vaji tia tiempuni. Tajan ndeꞌo tu kùu tindee ndo yuꞌu ma tichi itiꞌ, ña na kuu chaa vaꞌi tandiꞌi ma ñuu nuu kuàꞌin.
\v 25 Va ma vitin, kuàꞌin ma ñuu Jerusalén, ti ndisoi ma ndatiñu ña sōkó na, kuenda ma ñivi Ndioo ña ndoyo ndakan.
\v 26 Vati ma ndian yüvi judíu, ña chìnuni ña ìyo ma ñuu Macedonia ta ñuu Acaya, nākaya taꞌan na xuꞌunꞌ, kuenda ña tachi na yi nuu ndian ndaꞌvi, ña kùu ñivi Ndioo ña ìyo ñuu Jerusalén.
\v 27 Vati iin ña vaꞌa kùu ma ña jāꞌa ma ndian yüvi judíu ikan, chaꞌaꞌ ma ndian judíu ña ìyo ñuu Jerusalén, va ma ña ndicha kùu yi ña tàvi ma ndian yüvi judíu ikan nuu na, chaꞌaꞌ ña nīꞌi na tuꞌun vaꞌa Ndioo nuu ndian judíu ikan. Yakan va töve ña kaꞌnu kùu yi kuenda na tuva tiaꞌvi ndiko na chiꞌin ndatiñu a xuꞌunꞌ ña kùmani nuu ma ñivi.
\v 28 Ta ora cha yāꞌa jāndondaa ndioi ma tiñu iꞌya, ta jāyaꞌa ndioi ma xuꞌunꞌ, ndaꞌaꞌ ma ndian taꞌan yo ìyo ñuu Jerusalén. Tajan ni kuꞌun ndioi ma ñuꞌuꞌ España, ta itiꞌ yaꞌa kuaꞌani̱ ma itiꞌ tikan, ni yaꞌi kundeꞌe yati̱ ndo.
\v 29 Ta cha chìto vaꞌi ña, ma ora ni kundeꞌi ndo, ni chai nuu ndo chiꞌin kuaꞌaꞌ tuꞌun vaꞌa Cristu kuenda ña ni kaꞌin yi nuu ndo, ikan na jaꞌií ra ndisaa yo chiꞌin yi.
\p
\v 30 Yakan va ndyoꞌo yani̱, ndava nda chiꞌin sivi Rachaꞌnu yo Jesucristu, ta ndava nda chiꞌin ma Tati Ií Ndioo ña yaꞌa kùuni ra ndeꞌe ra ndo, jànini̱ ndo ña kutaꞌan ndo chiꞌi̱n, jin töve ìyo yatin ndo ora ndèꞌi tundoꞌo ña kàꞌan ndo nuu Ndioo chaꞌi.
\v 31 Na ndakan ndo nuu ma Rachaꞌnu Ndioo, ña na jakakú ra yuꞌu ndaꞌaꞌ ma ndian tüvi chìnuni tuꞌun Cristu ña ìyo ma itiꞌ ñuꞌuꞌ Judea. Ta juuni na ndakan ndo nuu ra, chaꞌaꞌ ma ndatiñu ndisoi ña na jaꞌa ra ña na kiꞌin vaꞌa ma ndian kùu ñivi Ndioo, ña ìyo ma ñuu Jerusalén kuenda yi ndia.
\v 32 Vati tu Ndioo kùuni ra, kùu tindee ra yuꞌu, ikan na sii kuuni̱. Ta kùu nindei itaꞌvi ma ora ni kundeꞌi ndo nuu ìyo ndo.
\v 33 Ta juuni ma Rachaꞌnu Ndioo, ra jàꞌa ña na koo vaꞌa yo, na koo ra chiꞌin ndo. Ta takan na kuu yi. Amén.
\c 16
\s Paulu tàchi ra saludu nuu ma ndian chìnuni ña nàkoto ra
\p
\v 1 Yuꞌu, kàtituꞌin nuu ndo kuenda ma ñataꞌan yo ña yaꞌa chìnuni ña nàni Febe. Vati yakan nduvaꞌa tìndean ma ñivi chìnuni ña ìyo kuenda ma veñuꞌu ñuu Cencrea.
\v 2 Na kiꞌin vaꞌa ndo kuenda ña chiꞌin sivi ma Rachaꞌnu, takua ìyo yi ña jaꞌa ndo, chaꞌaꞌ ña kùu ndo ñivi Ndioo. Ta juuni na tindee ndo ña chiꞌin tandiꞌi ma ña kumani nuan, ti nduvaꞌa cha tīndean kuaꞌaꞌ ñivi, ta nda mai ndia.
\p
\v 3 Ta na kuꞌva ndo saludu kuendai nuu ma ñaꞌa nàni Priscila, ta nuu ma ra iian, ra nàni Aquila, ti merui kùu vi chiꞌin ma tiñu Cristu Jesuu ndia.
\v 4 Vati maa vi kùu vi ña chāꞌa vi vi ña na ndeꞌe vi tundoꞌo chaꞌi, ikan na kakúi. Ta na yüvi uvaa yuꞌuni chàꞌa ma taꞌvindioo nuu vi, vati ndava nda tandiꞌi ma ndian chìnuni ña tüvi kùu judíu chàꞌa yi ndia.
\v 5 Ta juuni na kuꞌva ndo saludu kuendai nuu ma ndian chìnuni, ña kùtiꞌvi taꞌan ma veꞌe vi. Ta na kuꞌva ndo saludu nuu ma ra yani ña yaꞌa kùuni̱ ndeꞌi ña nàni Epeneto. Vati rakan kùu ma ra nunuu ña chīnuni ma tuꞌun Cristu ma itiꞌ ñuꞌuꞌ Acaya.
\v 6 Ta juuni na kuꞌva ndo saludu nuu ma ñaꞌa nàni Ndiya, ti yaꞌaga jàtiñu ña kuenda ndo ndia.
\v 7 Ta na kuꞌva ndo saludu nuu ma ndra merui Andrónico, ta Junias, ndra chūndii indukuni chiꞌi̱n ma tichi vekaa, ti ndrakan yaꞌa kaꞌnu ma ña jāꞌa ndra kuenda ma Rachaꞌnu Tatá yo, ta ndra yaꞌa iñuꞌu tañu tandiꞌi ma ndra tatun Cristu kùu ndra. Ta jiꞌnaga ndrakan, chìnuni ma tuꞌun Cristu kua yuꞌu.
\p
\v 8 Ta juuni na kuꞌva ndo saludu nuu ma ra nàni Amplia, ra kùu iin ra yani, chaꞌaꞌ ña chìnuni ra tuꞌun Rachaꞌnu chitoꞌo yo Cristu ndia.
\v 9 Ta na kuꞌva ndo saludu nuu ma ra nàni Urbanu, ra kùu meru yo chiꞌin ma tiñu Cristu; ta na kuꞌva ndo saludu nuu ma ra yani nàni Estaquis, ra yaꞌa kùuni̱ ndeꞌi ndia.
\v 10 Ta na kuꞌva ndo saludu nuu ma ra nàni Apeles, ra ndèꞌe yo ña ndicha ña chìnuni vaꞌa ra ma tuꞌun Cristu. Ta juuni na kuꞌva ndo saludu nuu ma ndian kùu ñivi ma ra nàni Aristóbulu ndia.
\v 11 Ta na kuꞌva ndo saludu nuu ma ra ñui ña nàni Herodión, ta nuu ma ndian kùu ñivi ma ra nàni Narcisu, ndian chìnuni tuꞌun ma Rachaꞌnu.
\v 12 Ta juuni na kuꞌva ndo saludu nuu ma ña nàni Trifena, ta Trifosa, ti ñivi jàtiñu kuenda ma Rachaꞌnu Tatá yo kùu vi ndia. Ta na tachi ndo saludu nuu ma ña taꞌan yo ña nàni Pérsida, ña nduvaꞌa jàtiñu kuenda ma Rachaꞌnu.
\v 13 Ta na kuꞌva ndo saludu ma ra nàni Rufu, ra kāchin ma Rachaꞌnu kuenda ra, ta nuu ma maꞌá ra ña kùan takua kùu iin maꞌá kuendai ndia.
\v 14 Na kuꞌva ndo saludu nuu ma ra nàni Asíncrito, ta Flegonte, ta Hermas, ta Patrobas, ta Hermes, ta nda nuu tandiꞌi inga ndian chìnuni ña kaꞌìin chiꞌin ndra.
\v 15 Ta na kuꞌva ndo saludu nuu ma ra nàni Filólogo, ta nuu ma ña nàni Julia, ta nuu ma ra nàni Nereo, ta nuu ma ña taꞌan ra, ta nuu ma ra nàni Olimpas, ta nda nuu tandiꞌi ma ndian kùu yani yo ña chìnuni ña kaꞌìin chiꞌin na ndia.
\p
\v 16 Ta na kañaꞌa ndo chiꞌin taꞌiiꞌiin taꞌan ndo ña chìnuni, ta kunumi ndo na. Ta tandiꞌi ma ndian chìnuni tuꞌun Cristu, tàchi na saludu nuu ndo ndia.
\p
\v 17 Ndyoꞌo yani̱, yuꞌu jànini̱ ña na jaꞌa ndo kuenda nuu ndo chiꞌin ma ndian kùuni tavaniꞌi siin ndo chiꞌin ma tuꞌun ña siin kàa kua ma tuꞌun Ndioo ña kūtuꞌva ndo. Na kundachiyo ndo xiin na.
\v 18 Vati yüvi tiñu nuu ma Rachaꞌnu yo Jesucristu kùu ma ña jàꞌa na, ti ma ña jàꞌa na ikan kùu ma ña kùuni maa na jaꞌa na. Ta chiꞌin ma tuꞌun ña yaꞌa vita kàꞌan na, ta chiꞌin ma tuꞌun vii ña kàꞌan na, jàndaꞌviñaꞌa na ma ñivi vita anima.
\v 19 Ta ndisaa ma ñivi cha chìto vaꞌa na, ña ndyoꞌo chìnuni vaꞌa ndo ma tuꞌun Ndioo. Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña yaꞌa chìsii̱ chaꞌaꞌ ndo. Vati yuꞌu kùuni̱ ña na koo tuꞌva ma chinituni ndo, ta jaꞌa ndo ma ña vaꞌa, ta yüvi ma ña tüvi vaꞌa.
\v 20 Ta ma Rachaꞌnu Ndioo, ra chàꞌa ña na koo vii anima yo, ta numini tava ra ma ndatu kuiꞌna, ta jakanaa ra yi, ikan na tüva jaꞌa yi nïꞌiin nakuyi chata ndo. Ta ma Rachaꞌnu yo Jesuu, na kuꞌva ra ma ñamani ra nuu ndo.
\p
\v 21 Ta ma ra nàni Timoteu, ra kùu merui chiꞌin ma tiñu jàꞌi, juuni tàchi ra saludu nuu ndo chiꞌin ma ra nàni, Luciu, Jasón, ta Sosípater, ndra kùu ñivi mai.
\p
\v 22 Ta nda yuꞌu ra nàni Terciu ña tàa ma tutu vali iꞌya ña kàꞌan Paulu, juuni tàchi̱ saludu nuu ndo ña na kumi ma Rachaꞌnu ndo ndia.
\p
\v 23 Ta juuni tàchi ma ra nàni Gayu saludu nuu ndo. Ta rakan chàꞌa ra kàvai ma nuu ìyo ra. Ta juuni ma ikan chàꞌa ra kùtiꞌvi ma ñivi chìnuni. Ta juuni tàchi ma ra nàni Latu ma saludu nuu ndo chiꞌin ma ra tesoreru ma ñuu iꞌya, ta chiꞌin ma ra yani yo ña nàni Cuartu ma nuu ndo ndia.
\p
\v 24 Ta ma Rachaꞌnu yo Jesucristu, na jaꞌií ra ndisaa ndo. Ta takan na kuu yi. Amén.
\s Ma tuꞌun nuu ndiꞌinia ña kàꞌan Paulu ña jàkaꞌnu ra Ndioo
\p
\v 25 Ta na jakaꞌnu yo ma Rachaꞌnu Ndioo, ra jaꞌa ña na koo ndaa yo, takua kàꞌan ma tuꞌun vaꞌa ra ña kàtituꞌin nuu ndo chaꞌaꞌ ma Rachaꞌnu Jesucristu. Vati ma tuꞌun ña chīyo xeꞌe chiꞌin ma Rachaꞌnu Ndioo, takani cha ìyo yi ma chiꞌin ra nda antea ña jātuvi ra ma ñuñivi niku.
\v 26 Va vitin ma tuꞌun ikan cha jākoto ma Rachaꞌnu Ndioo yi yo, chaꞌaꞌ ma tutu Ndioo ña tāa ma ndra kàꞌan kuenda ra, ña kàꞌan indukuni takua kùuni ma Rachaꞌnu Ndioo, ra endee ìyo ndito. Yakan va ma tuꞌun xeꞌe ña ìyo chiꞌin ma Rachaꞌnu Ndioo iꞌya niku, cha chītakuati yi tandiꞌi nuñuꞌuꞌ ñuñivi, kuenda ña na chinuni na yi, ta jachiꞌin na yi.
\p
\v 27 Ta ma Rachaꞌnu Ndioo, ra uvanuu ña ìyo ra yaꞌa chìto ña kāꞌan, na jakaꞌnu yo ra nani kivi, ta ndisaa tiempu, kuenda ma Rachaꞌnu Jesucristu. Ta takan na kuu yi. Amén.
