\id TIT
\h Tutu Titu
\toc1 Tutu Titu
\mt Tutu ña tāa rachaꞌnu Paulu kuenda Titu
\c 1
\s Tutu tāa Paulu kuenda Titu
\p
\v 1 Yuꞌu Paulu, ra jàꞌa tiñu nuu Rachaꞌnu Ndioo, ra kùu tatun Rachaꞌnu Jesucristu, ña tāchi ra yuꞌu ña na tindei ma ñivi kāchin ra, ikan na chinuni vaꞌa na ta koto na ma ña ndaa, ta kua ikan koo iñuꞌu na takua kùuni Ndioo.
\v 2 Ta chaꞌaꞌ ma tuꞌun ndaa ikan ña chāꞌa ma Rachaꞌnu Ndioo, ra tüvi jandaꞌviñaꞌa, ndàtu na ti yaꞌa ndaani na ra ña ni koo ndito na chiꞌin ra endeeni, takua chāꞌa ra tuꞌun, antea ña jātuvi ra ma ñuñivi iꞌya.
\v 3 Ta vitin cha chāa ma kivi ña Ndioo, ra jàkakú yo, chāꞌa ra ña na koto kachin yo ma tuꞌun iꞌya. Ta nuu yuꞌu tāva ra tiñu ña na kichi katituꞌin yi nuu kuaꞌaꞌ ñivi.
\v 4 Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña, tài tutu iꞌya kuendaun yoꞌo Titu, vati ndicha kuii ña kùu̱n takua kùu iin raseꞌi, chaꞌaꞌ ña indukuni chìnuni vaꞌa yo ma tuꞌun Jesucristu. Ta vitin kùuni̱ ña ma Rachaꞌnu Ndioo Tatá yo chiꞌin ma Rachaꞌnu Jesucristu ra jàkakú yo, na koso ra ñamani ra chataun, ta na kundaꞌvini ra ñu̱n, ta na jaꞌa ra ña na vii koun chiꞌin animaun.
\s Paulu chàꞌa ra tiñu nuu Titu ña naja kua ìyo yi ña jatiñu ra ma ñuꞌuꞌ Creta
\p
\v 5 Ora ndākoi ñu̱n ma ñuꞌuꞌ Creta, jāꞌi yi ti kùuni̱ ña na jandondaun ndisaa ma tiñu ña kùmani ndòndaa ma ikan. Ta juuni kùuni̱ ña na jakuisoun tiñu iin ndrachaꞌnu ña na kaꞌnda ndra tiñu nuu ma ñivi Ndioo, ndian ìyo taꞌiiꞌiin ñuu takua kātituꞌin nuu̱n ña jàꞌun.
\v 6 Ta ma ndrachaꞌnu iꞌya ña ni kuꞌvaun tiñu nuu, ìyo yi ña jaꞌa ndra mamaa ña vaꞌa, ikan na küu kaꞌan ma ñivi chata ndra. Ta ìyo yi ña koo ivanuuni ñasiꞌi ndra. Ta ma seꞌe ndra ìyo yi ña na kuu na ndian chìnuni tuꞌun Ndioo. Ta juuni ìyo yi ña jachiꞌin na ma ña kàꞌan tatá na chiꞌin maꞌá na, ta na küu na iin ndian kàꞌan ma ñivi chata ña iin ndian tüvi vaꞌa jàꞌa kùu na.
\v 7 Vati taku ma ndrachaꞌnu ndiso tiñu kuenda Ndioo, ìyo yi ña na kuꞌun ndra ma itiꞌ ndaa, ikan na jachinu ndra ma tiñu chāꞌa Ndioo nuu ndra, ta takan küu kaꞌan ma ñivi chata ndra. Ta tüvi ìyo yi ña jandotayi ndra ndra chiꞌin ma tiñu jàꞌa ndra, ta tüvi ìyo yi ña kuu ndra ndra chìꞌi ndixi, ta ni ndra yaꞌa numi kayuni. Ta juuni tüvi ìyo yi ña kanitaꞌan ndra chiꞌin ñivi, ta ni ña kùuni ndra ndeꞌe ndra ma xuꞌunꞌ ña tüvi vaꞌa jàkanaa ndra ndia.
\v 8 Vati taku ma ndrachaꞌnu iꞌya, ìyo yi ña tiñuꞌu ndra ma ndian chàa veꞌe ndra, ta juuni chàtaꞌani ndra ndisaa tiempu jaꞌa ndra mamaa ña vaꞌa. Ta juuni ìyo yi ña jaꞌa vaꞌa ndra kuenda nuu ndra chaꞌaꞌ ma tiñu jàꞌa ndra, ti ma ndra ndaa ta ií kùu ndra chaꞌaꞌ ma ña jàꞌa ndra kuenda ma ñivi ta kuenda Ndioo ndia. Ta juuni kùu ndra ndra kùu kaꞌnda ma tiñu nuu.
\v 9 Ta ìyo yi ña koo tuꞌva ndra chiꞌin ma ña chìnuni vaꞌa ndra ma tuꞌun Ndioo ña kūtuꞌva ndra, ikan na kuu jandomani ndra ma ñivi chiꞌin tuꞌun vaꞌa ña jànaꞌa ndra, ta juuni na kuu jakuninaa ta kundayuꞌu ndra ma ndian kàꞌan chata tuꞌun vaꞌa Ndioo, ikan na ndakoo na ña jàꞌa na yi.
\p
\v 10 Vati ìyo kuaꞌaꞌ ma ndian tüvi jàchiꞌin ma tuꞌun Ndioo. Ta tañu ndiakan ìyo ndian judíu ña kàꞌan na ña ìyo yi ña taꞌnda ma ñii nuu ika yo ña kakú yo nuu Ndioo. Ta ndiakan ti na tüvi nda kuenda ma tuꞌun ña jànaꞌa na nuu ma ñivi, vati ma ndian jàndaꞌviñaꞌani kùu na.
\v 11 Yakan va ndisaa ma ndian jàꞌa takan ìyo yi ña jakutaxiun na, ikan na käꞌanga na takan. Vati na yüvi ña ndicha kùu ma ña jànaꞌa na, ti ma ña jàꞌa na kuu ña jakanuu na xini ma taꞌiiꞌiin veꞌe nuu ìyo ñivi chaꞌaꞌ ña kùuni na niꞌi na tiaga xuꞌuni.
\p
\v 12 Takan kūu ta ikan jan kēta ndio iin ra ñuu maa na ña nàni Creta, ra yaꞌa ìyo chinituni. Ta rakan ti teꞌen nākaꞌan ra juuni chata ma ñivi ñuu ra: “Ma ñivi̱, ndian ìyo ma ñuꞌuꞌ Creta, kùu na ndian yaꞌa vata, ta ìyo na takua ìyo ma kiti kuꞌu, ti chànini na chaꞌaꞌ mamaa ña kachini na, ta suchan na ndia.”
\v 13 Ta ndicha kuii ña ndisaa ma ña kàꞌan ra, takan kùu yi. Yakan va yuꞌu kàꞌin chiꞌun ña na jakuninaun na, ikan na jaña na ña jàꞌa na takan, ta kichaꞌa chinuni na ma tuꞌun Cristu.
\v 14 Takan ìyo yi ña jaꞌun, ikan na tüva jàchiꞌin na ma kuentu vata, ti tuꞌun ña jàndaku maani ma ndian judíuni kùu yi, ta juuni töve jàchiꞌin na ma tuꞌun kàꞌan ma ndian kàꞌan chata ma tuꞌun ndaa Ndioo ña kùuni na kaꞌnda maani na tiñu nuu ndo ndia.
\p
\v 15 Takan kūu yakan va tandiꞌi ma ndian ìyo chinituni vaꞌa, ndisaa nakuyi ña vaꞌa kùu yi kuenda na. Va nïꞌiin nakuyi töve ña vaꞌa kùu yi kuenda ndian tüvi chìnuni tuꞌun Ndioo ta töve vaꞌa chinituni na. Vati nda ma chinituni na chiꞌin ña chànini na ña kini kùu yi.
\v 16 Ta kàti na ti nàkoto na Rachaꞌnu Ndioo. Va chiꞌin ma ña jàꞌa na jànaꞌa yi ti na yüvi ña ndicha kùu yi, vati xaani na ndeꞌe na ra. Yakan va ma tiñu jàꞌa na jànaꞌa yi ti cha kēsiin na ma itiꞌ ra, vati na küa jaꞌa na nïꞌiin ma tiñu vaꞌa.
\c 2
\s Tuꞌun vaꞌa iꞌya kùu ma tuꞌun ña chāꞌa Ndioo nuu yo ña jànaꞌa yo
\p
\v 1 Yoꞌo yani, ndisaa ma tuꞌun ña jànaꞌun, ìyo yi ña indukuni janaꞌun yi takua kàꞌan ma tuꞌun ndaa chìnunio.
\v 2 Ta nuu ma ndrachaꞌnu ña ndiso tiñu ma veñuꞌu ìyo yi ña janaꞌun ndra ña kuu ndra iin ndra kachin chinituni ña tüvi yaꞌa ndu ña jàꞌa ndra nïꞌiin nakuyi. Ta na iñuꞌu koo ndra, ta jandeeni ndra ña chinuni vaꞌa ndra ma tuꞌun Ndioo. Ta na kuuni ndra ndeꞌe ndra inga ñivi, vaji yaꞌa ndèꞌe ndra tundoꞌo chaꞌaꞌ yi.
\v 3 Ta juuni ìyo yi ña katituꞌu̱n nuu ma ñivi ñaꞌa chaꞌnu ña na koo vaꞌa vi chiꞌin ma Rachaꞌnu Ndioo, ta na jaꞌa vi kuenda nuu vi. Ta juuni na käꞌan vi tuꞌun vata chata inga ñivi, ta na küní vi jàꞌa ndixi ndia. Vati ìyo yi ña janaꞌa vi ña vaꞌa chiꞌin ma ña jàꞌa vi,
\v 4 ta na kundayuꞌu vi ma ñivi ñaꞌa tivaa ña na kuuni vi ndeꞌe vi ma ii vi chiꞌin seꞌe vi ndia.
\v 5 Ta na kuu vi ndian iñuꞌu, ta tüvi kìꞌvi vi chiꞌin inga raꞌii ña yüvi kùu ii vi. Ta juuni na jatiñu vaꞌa vi ma veꞌe vi, ta vii koo vi ndia. Ta na tiñuꞌu vi ta jachiꞌin vi ña kàꞌan ma ii vi, ikan na küu kaꞌan nïꞌiin ñivi chata ma ña kàꞌan tuꞌun Ndioo chaꞌaꞌ ma kua jàꞌa vi.
\p
\v 6 Ta indukuni na kundayuꞌu̱n ma ndra yoko ña na jaꞌa ndra kuenda nuu ndra, ta na töve yaꞌa ndu ma ña jàꞌa ndra.
\v 7 Ta na janaꞌun takua jàꞌun nuu ndra, ikan na jaꞌa ndra ma tiñu vaꞌa ma ña kùuniun ña na jaꞌa ndra. Ta ora janaꞌun ma tuꞌun ndaa nuu ndra, ìyo yi ña vii kaꞌun yi ta töve yaꞌa nduu̱n kàꞌun yi, ikan na tiñuꞌu ndra yi.
\v 8 Ta tu kàtituꞌu̱n ma tuꞌun vaꞌa takan nuu ma ñivi, ta ndiakan na küu kaꞌan na chata ma tuꞌun kàꞌun, ti tu takan ni jaꞌa ma nda ndian ni tisokuati ñu̱n, ni kukanuu na, ti yöve ña ndicha kùu ma ña kàꞌan na chataun.
\p
\v 9 Ta juuni na kundayuꞌu̱n tandiꞌi ma ndian musu ña jàtiñu kuenda inga ñivi, ikan na jachiꞌin na tandiꞌi ma tiñu ña tàva ma chitoꞌo na nuu na. Ta juuni na katituꞌu̱n nuu na, ña koto käꞌan na yuꞌu ma chitoꞌo na, vati na sii kuuni na ora tàva ra tiñu nuu na.
\v 10 Ta na katituꞌu̱n nuu na, ña koto süꞌu na ndatiñu ma chitoꞌo na ndia. Vati ìyo yi ña koo vaꞌa na chiꞌin ra, ikan na janaꞌa na ña ìyo tundeeni na chiꞌin ra. Takan ìyo yi ña jaꞌa na, ikan na kuꞌva ma ra chitoꞌo na kuenda chaꞌaꞌ naja kua ìyo na, jaꞌa ma tuꞌun vaꞌa Ndioo, ra jàkakú yo.
\p
\v 11 Vati Ndioo kùu ra ña chāꞌa ra ñamani ra nuu yo, kuenda ña na koto tandiꞌi ma ñivi ìyo ñuñivi iꞌya, ña Ndioo kùuni ra jakakú ra na.
\v 12 Yakan va chiꞌin ñamani Ndioo ikan, jàkoto ra yo, ti ìyo yi ña jaña yo ña jàꞌa yo ma ña kini, ta tüvi nàkaninio jàꞌa yo ma ña kini takua chànini ma ñivi ìyo ñuñivi iꞌya. Vati ìyo yi ña jaꞌa yo kuenda nuu yo, ta koo ndaa yo, ta kuu yo ndian iñuꞌu takua kùuni Ndioo.
\v 13 Ta yaꞌa chìsii ìyo yo ña juuni yanga ndàtu yo ra, ti takan chāꞌa ra tuꞌun nuu yo ña ni kichi ndiko ma Rachaꞌnu Jesucristu, ra yaꞌa tacha, ra kùu Ndioo kaꞌnu ña jàkakú yo.
\v 14 Yakan va ndisaa yo cha chìto yo, ti maa ma Rachaꞌnu Jesucristu, chāꞌa ra ña na kaꞌni na ra, ta yakan kùu ma yaꞌvi ra kuenda ña na kakú yo nuu ma kuatio. Ta takan jànandoo ra anima yo, ikan na kuu yo ma ñivi ra, ta koo tuꞌva yo ña jaꞌa yo mamaa tiñu vaꞌa kuenda ra.
\p
\v 15 Ndisaa ma tuꞌun iꞌya, kùu ma ña ìyo yi ña janaꞌun nuu ñivi, ta juuni na kundayuꞌu̱n ta jakuninaun ma ndian tüvi jàꞌa ña vaꞌa, vati ìyo ma ndatu Ndioo chiꞌun. Ta na küꞌvaun ña kaꞌan ñivi chataun ña töve nda kuendaun.
\c 3
\s Ma tuꞌun iꞌya kàꞌan yi chaꞌaꞌ ma ña vaꞌa ña ìyo yi ña jaꞌa ma ñivi Ndioo
\p
\v 1 Ta na jakukuꞌuniun ndisaa ma ndian chìnuni ña na jachiꞌin na ndisaa ña kàꞌan ma ndian kùu kuvienu chiꞌin ña kàꞌan ma ndian kumitiñu ndia. Ta na jachiꞌin na jàꞌa na tiñu tàva na, ta na koo tuꞌva na ña jàꞌa na mamaa ña vaꞌa ndisaa tiempu.
\v 2 Ta na käꞌan na chata nïꞌiin ñivi, ta tüvi ìyo yi ña kuu na ndian kuati xini. Vati na vii koo na chiꞌin tandiꞌi ñivi, ta na kuvita anima na ndia.
\p
\v 3 Tatiempu ora takäꞌan chinunio, juuni jāꞌa yo kuati, vati tüvi jàchiꞌo ña kàꞌan ma Ndioo, ti yaꞌa ndava xinio. Yakan va kūu yo takua kùu ma ndian kuànaa, ti küu jaña yo ña jàꞌa yo kuaꞌaꞌ nuu ña kini ña kùunio jaꞌa yo. Ta jātiꞌini yo chiꞌin inga ñivi ta yaꞌa tīxin yo ndeꞌo na, ta yaꞌa xaani ma ñivi ndèꞌe na yo, ta xaanio ndèꞌo na ndia.
\v 4 Va vitin Ndioo ra jàkakú yo, jānaꞌa ra ñamani ra nuu yo, ti yaꞌa kùuni ra ndeꞌe ra ma ñivi ìyo ñuñivi iꞌya.
\v 5 Yakan va ndicha kuii ña jākakú ra yo. Ta yüvi chaꞌaꞌ ma tiñu vaꞌa ña jāꞌa yo kùu yi ña jàkakú ra yo, vati chaꞌaꞌ ña kūndaꞌvini ra yo kùu yi. Ta takan kūu ña jānandoo ma Jesucristu ma anima yo chiꞌin nii ra, ta takan ndōchaa yo jāꞌa Tati Ií ra.
\v 6 Ta juuni cha chìto vaꞌa yo, ti nduvaꞌa kuii ìyo ma Tati Ií Ndioo chiꞌo, vati tāchi Ndioo yi nuu yo chaꞌaꞌ ma Rachaꞌnu Jesucristu, ra jàkakú yo,
\v 7 ikan na ndakuu yo ndian ni niꞌi nuu ni koo ndito chiꞌin ra endeeni. Ta ndàtu yo ra ti ndàanio ña ni niꞌi yo yi, chaꞌaꞌ ña cha jāndondaa ra ma anima yo chiꞌin ma ñamani ra.
\p
\v 8 Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña cha chìto vaꞌa yo ti ña ndicha kùu yi. Yakan va kùuni̱ ña na janiniun ndisaa ma ndian chìnuni tuꞌun Ndioo, ikan na jaꞌa na kuenda nuu na ña na jaꞌa na mamaa ña vaꞌa. Vati tu jaꞌa na takan, tajan ni kuu yi iin ña vaꞌa ta iin ña chàtiñu kuenda ndisaa ñivi.
\v 9 Ta koto jächiꞌun ma tuꞌun ña tüvi nda kuenda ña jàkanitaꞌan ñivini, ti mamaa kuatini nànduku na ora jàꞌa na takan. Ta juuni na jächiꞌun ma ndian endee natuꞌun na kuaꞌaꞌ nuu kuentu chaꞌnu ña kàꞌan yi chata ma ndian kūu ñivio ña chīyo tajiꞌna. Ta na jächiꞌun ña kàꞌan na tuva kanitaꞌan yuꞌu na chaꞌaꞌ ma ley chaꞌnu ña tāa ma rachaꞌnu Moisés, ra chīyo tatiempu, vati ndisaa ma ña jàꞌa na, na yüvi ña vaꞌa kùu yi ta tüvi nda kuenda yi.
\p
\v 10 Tatu ìyo nda ndian jàkanuu xini ma ndian chìnuni kaꞌìin tichi veñuꞌu, na kaꞌan vaꞌaniun chiꞌin na iin a uvi chaꞌa, ikan na jaña na ña jaꞌa na yi. Tatu tüvi jàchiꞌin na ma ña kàꞌun, tajan na tavaniꞌun na ma ikan.
\v 11 Yakan va cha chìto vaꞌun ña ma ñivi jàꞌa takan cha kēsiin na ña kuàꞌan na ma itiꞌ ndaa, ti juuni ma kuati jàꞌa na kùu yi ña kuàjandeꞌe yi tundoꞌo na, ta kueeni kueeni kuàjandiꞌi yi nuu na ndia.
\s Titu tàsoꞌo ra tuꞌun kàꞌan Paulu chiꞌin ra
\p
\v 12 Takan kūu chànini̱ tachi̱ ma ra nàni Artema, a Tíkiku nuu̱n. Ta ora cha chāa ma iin ra ni tachi nuu ìyoun, tajan kuuni̱ ña na nanduku̱n naja kua jaꞌun, ta kichiun kichi ndeꞌun yuꞌu ma ñuu Nikópoli nuu ni koi. Vati kùuni̱ yaꞌi ma tiempu vichin ma ñuu ikan.
\v 13 Ta juuni na tindeun ma ra nàni Apolo chiꞌin abogadu Zena, chiꞌin ndisaa ma ña chìniñuꞌu ndra ma tichi itiꞌ kuàꞌan ndra, ikan na kümani nïꞌiin nakuyi nuu ndra.
\v 14 Ta na kutuꞌva ma ndian kùu ñivio ña chìnuni, ña na jaꞌa na mamaa ña vaꞌa, ta tindee na ma ñivi taꞌan na, tuva ìyo iin nakuyi ña kùmani nuu na, ikan na kuàtiñu ma ña jàꞌa na kuenda Ndioo.
\s Tuꞌun nuu ndiꞌinia ña kàꞌan Paulu nuu Titu
\p
\v 15 Ta vitin ndisaa ma ndian yanio ña kaꞌìin chiꞌi̱n iꞌya, tàchi na iin saludu nuu̱n. Ta ndyoꞌo na tachi ndo saludu nuu ma ndiakan, ndian kùuni ndeꞌe ndi chaꞌaꞌ ña indukuni chìnuni na kua maa yo. Ta na koo ma ñamani Ndioo chiꞌin ndisaa ndo. Ta takan na kuu yi. Amén.