\id REV
\h Tutu Apocalipsis
\toc1 Tutu Apocalipsis
\mt Tutu tāa ma rachaꞌnu Xuva nuu kātituꞌun ma Rachaꞌnu Jesuu nuu ra chaꞌaꞌ ña ni kuu
\c 1
\s Nuu jànaꞌa ma Rachaꞌnu Jesuu nuu ma Xuva
\p
\v 1 Ndioo chāꞌa ra ña na katituꞌun Jesucristu tuꞌun iꞌya, ikan na janaꞌa ra ma ndian jàꞌa tiñu nuu ra, chaꞌaꞌ ma ña ni taꞌan yo numi kuiini ma tiá itiꞌ nuu. Vati ma Rachaꞌnu Jesucristu tāchi ra iin tati jàkuu tiñu nuu Ndioo, ikan na katituꞌun yi tuꞌun iꞌya nuu Xuva ra jàkuu tiñu nuu Jesuu.
\v 2 Ta ma Xuva kùu ra, ra kātituꞌun ndaa ra nuu ma ñivi ndisaa kuii tuꞌun ña tāchi Ndioo ra chiꞌin tuꞌun ña jānaꞌa ma Rachaꞌnu Jesucristu nuu ra ndia, vati Xuva chāꞌa ra koto ma ñivi ndisaa kuii ña ndēꞌe ra.
\p
\v 3 Ta na sii kuuni ma ndian jàkuaꞌa ma tuꞌun iꞌya ña kàꞌan ña ni kuu, ta juuni na sii kuuni ndian tasoꞌo yi ta jachiꞌin na ña kàꞌan yi, vati cha kùyatin ma ora ña ni chinu ma tuꞌun iꞌya ña kàꞌan yi.
\s Xuva tàa ra ma tuꞌun iꞌya kuenda ndian chìnuni tuꞌun Jesucristu ndian kùtiꞌvi taꞌan ma ndi ucha ñuu ña kàndii ma itiꞌ ñuꞌuꞌ Asia
\p
\v 4 Yuꞌu Xuva, tài ma saludu iꞌya ta tàchi̱ yi kuenda ndisaa ndyoꞌo ndi ucha veñuꞌu ndian ìyo ninii kaꞌnu ma ñuꞌuꞌ Asia ña kùu ndo ucha veñuꞌu ma Rachaꞌnu Jesucristu. Ma Rachaꞌnu Ndioo ndo, na kuꞌva ra ma ñamani ra nuu ndo, ta na kuꞌva ra ña na koo vii ndo kuenda ra, ti maa ra kùu ra ña ìyo ra ma vitin, ta maa ra kùu ra ña cha takani ìyo, ta maa ra kùu ra ña ni kichi ra tiá itiꞌ nuu ndia. Ta juuni na kuꞌva ma ndi ucha nuu ma Tati Ií Ndioo ñamani yi nuu ndo chiꞌin ña koo vii ndo ndia, nda ma nuu kaꞌìin yi itiꞌ nuu chàꞌnda Ndioo tiñu.
\v 5 Ta nda nuu ma Rachaꞌnu Jesucristu na niꞌi ndo ñamani Ndioo ta na koo vii ndo ndia, ti rakan kùu ra testigu ndaa, ta ra nunuu ña nātaku tañu ma ndian ndií, ta chàꞌnda ra tiñu nuu tandiꞌi ma ndra kumitiñu ña ìyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi iꞌya. Vati Cristu ikan kùu ra ña yaꞌa kùuni ra ndeꞌe ra yo, ta cha jānandoo ra ma kuati yo chaꞌaꞌ ña chāti ma nii ra chaꞌaꞌ yo.
\v 6 Ta juuni jāꞌa ra yo ña na kùu yo takua kùu ma ndra kùu rey ndra chàꞌnda tiñu, chiꞌin ña na kuu yo sutu, ndra jàkaꞌnu ma Rachaꞌnu Ndioo Tatá yo. Yakan va na jakaꞌnu yo ma Rachaꞌnu Jesucristu, ta na koo ndatu ra endeeni. Ta takan na kuu yi. Amén.
\p
\v 7 ¡Na ndeꞌe ndo!, vati Cristu vàchi ra tañu ma viko. Ta ikan ndisaa na ni ndeꞌe na ra, ta nda ma ndian xaani ni ndeꞌe na ra, ta nda ma ndian jātakueꞌe kuñu ra ni ndeꞌe na ra ndia. Ta tandiꞌi ma ñivi ìyo ñuñivi ni kuaku na ma ora ni ndeꞌe na ra, ta ndicha ña takan kùu yi, ta takan ni kuu yi ndia.
\p
\v 8 Vati ma Rachaꞌnu Ndioo kàꞌan ra ña: “Yuꞌu kùu ma ra nunuu, ta ma ra nuu ndiꞌinia, takua kùu ma letra A chiꞌin Z, ti yuꞌu kùu ma ra kuxini ma vitin, ta kùi ma ra takani kūi niku, ta kùi ma ra ni kichi itiꞌ nuu ndia.” Takan kāti ma Rachaꞌnu Ndioo ra yaꞌa ìyo ndatu.
\s Nuu ndèꞌe ma Xuva ma Rachaꞌnu Cristu takua ndèꞌo iin nakuyi ora chànio
\p
\v 9 Yuꞌu ra nàni Xuva, ra juuni chìnuni̱ takua chìnuni ndo, ti cha ndōꞌii̱n chiꞌin ndo chaꞌaꞌ ma Rachaꞌnu Jesuu. Yakan va juuni ni niꞌi̱ nuu ni koi chiꞌin ndo ma nuu chàꞌnda Ndioo tiñu, ti juuni yaꞌa jāndeeni̱ ña ndeꞌi tundoꞌo ndia. Vati chaꞌaꞌ ña kàtituꞌin ma tuꞌun Ndioo nuu ma ñivi chaꞌaꞌ ma Rachaꞌnu Jesucristu, kùu yi ña tāchi na yuꞌu kuenda ña ndèꞌi tundoꞌo ma tichi kuꞌu ña nàni Isla Patmo.
\v 10 Vati iin kivi ña na jakaꞌnu yo ma Rachaꞌnu kūu yi ña ndai jakaꞌnui ra chiꞌin ndatu ma Tati Ií Ndioo, tajan ma itiꞌ chatai chīni̱ iin tati ña yaꞌa kanachaa, takua kùu iin tati ma yutun tìvi
\v 11 ña teꞌen kàꞌan yi chiꞌi̱n:
\p ―Yuꞌu kùu ma ra nunuu ta ma ra nuu ndiꞌinia, takua kùu ma letra A chiꞌin Z, ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi, ña yuꞌu kùuni̱ ña na taun iin nuu tutu ma ña ndēꞌun, tajan na tachiun yi ma nuu ndi ucha ma veñuꞌu, ndian chìnuni ña ìyo ma itiꞌ ñuꞌuꞌ Asia. Taku nuu ma ñivi Ndioo ña ìyo ma ñuu Efesu, chiꞌin nuu ma ñivi Ndioo ña ìyo ñuu Esmirna, ta nuu ma ñivi Ndioo ña ìyo ñuu Pérgamo, ta nuu ma ndian ìyo ñuu Tiatira, ta nuu ma ndian ìyo ñuu Sardis, ta nuu ma ndian ìyo ñuu Filadelfia, ta nuu ma ndian ìyo ñuu Laodicea ndia.
\p
\v 12 Ta ma ora chīkoniꞌi ndioi ma itiꞌ chatai ña kùuni̱ ndeꞌi yo tati kùu ma ña kàꞌan chiꞌi̱n, tajan ikan ndēꞌi ucha taꞌan ma kandileru oro nuu chàkuiin ma tima.
\v 13 Ta tañu ma ndi ucha taꞌan ma kandileru nuu chàkuiin ma tima, ikan ndēꞌi iin ma ra kàa takua kàa ma ra seꞌe ñivi ña ñuꞌu ra iin jaꞌma kani, ña chàa yi ndava nda sukun chaꞌa ra, chiꞌin iin pañu oro ña chàa yi ndava nda pechu ra.
\v 14 Ta ma ixi xini ra kuichin laꞌndi yi, takua kuichin ma ixi ma mvechala, a takua kuichin ma nieve, ta ma tichi tinuu ra, va kàa yi takua kàa ma yaa ñuꞌú.
\v 15 Ta ma chaꞌa ra, va kuaꞌá yi takua kàa ma kaa bronce ma ora kàyu yi ma tichi hornu. Ta ma tati ra, nduvaꞌa niꞌi kàꞌan yi, takua jàꞌa ma yuta ña nduvaꞌa kàyu jàꞌa yi.
\v 16 Ta ma tichi ma ndaꞌaꞌ kuaꞌa ra, kaꞌìin ucha taꞌan ma chele, ta iin machiti ña xaan nduvi chiyo, kùu yi ña kèe yi tichi yuꞌu ra. Ta ma nuu ra va nduvaꞌa tàcha yi, takua tàcha ma nduva nikandii ora yaꞌa xaan ndeꞌe yi.
\p
\v 17 Yakan va ma ora ndēꞌi ra, ta ndūvai ma itiꞌ chaꞌa ra takua ndùva iin ma ña chīꞌí. Tajan maa ra jūndii ra ma ndaꞌaꞌ chiyo kuaꞌa ra ma chatai, ta teꞌen nākaꞌan ra chiꞌi̱n:
\p ―Na yüꞌviun ti yuꞌu kùu ma ra nunuu, ta ma ra nuu ndiꞌinia.
\v 18 Ta juuni kùi ma ra ìyo ma vitin, ti cha chīꞌi̱ niku, va cha ìyo ndito ndikoi ma vitin ta ndisaa tiempu, vati yuꞌu kùu ma ra ìyo ndatu ña kùu janataku ndikoi ma ñivi ma nuu chìꞌí na. Ta vitin cha ndaꞌi ma ndatiku ña jànaꞌa yi ña ìyo ma ndatu ikan chiꞌi̱n.
\v 19 Yakan va na taun tandiꞌi ma ña ndèꞌun: ma ña ìyo ma vitin chiꞌin ma ña ni koo tiá itiꞌ nuu ndia.
\v 20 Ñaꞌa kùu ma tuꞌun xeꞌe ña kàꞌan chaꞌaꞌ ma ndi ucha taꞌan ma chele ña ndēꞌun ma tichi ndaꞌaꞌ chiyo kuaꞌi, chiꞌin ma ndi ucha taꞌan ma kandileru oro nuu chàkuiin ma tima: taku ma ndi ucha taꞌan ma chele, ikan jànaꞌa yi, ña ndiakan kùu ma ndian tatun ña jùkuu tiñu nuu Ndioo ta taꞌiiꞌiin tatun ikan kùmi ra ma ucha taꞌan veñuꞌu ndian chìnuni nuu ucha taꞌan ñuu. Ta ma ndi ucha taꞌan ma kandileru oro nuu chàkuiin ma tima, ikan jànaꞌa yi ña, ndiakan kùu na ma ndi ucha taꞌan ma veñuꞌu ndian chìnuni ikan ndia.
\c 2
\s Cristu kàꞌan ra kuenda ma ñivi ra ndian ìyo ñuu Efesu
\p
\v 1 Jesuu \fig Las siete iglesias de Asia|63_hk00378b.tif|col|2:1-3:22||MAPA 18 (Efesu, Esmirna, Pérgamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia, y Laodicea) Ucha veñuꞌu ndaa ñuꞌuꞌ Asia (siete iglesias de asia)|2.1\fig*teꞌen kàꞌan ga ra chiꞌin Xuva:
\p ―Na taun teꞌen nuu ma ra kùu tatun Ndioo ña kàꞌan kuenda ra ña ìyo ma veñuꞌu ndaa ma ñuu Efesu: “Ta teꞌen kàꞌan ma ra ìyo ucha taꞌan ma chele ma ndaꞌaꞌ chiyo kuaꞌa, ta juuni chàkunuu ra maꞌñu ma ndi ucha kandileru oro:
\v 2 Taku yuꞌu, ti cha chìto ndiꞌi̱ naja kua yaꞌa niꞌi jàtiñu ndo, ta naja kua jàndeeni ndo chiꞌin taꞌan ndo, ta juuni cha chìtoi ña na kündee ga ndo ndeꞌe ndo ña jàꞌa ma ndian kini ndia. Ta chìtoi ña cha kìchaꞌa ndo kiꞌin ndo kuꞌva ma ndra kàꞌan ña kùu tatun Ndioo, ta tüvi ndicha, ta juuni chìtoi ña cha chāꞌa ndo kuenda ña mamaa ndra vatani kùu ndra.
\v 3 Ta chìtoi ña yaꞌa jàndeeni ndo, ta tüvi nī jaña ndo yuꞌu ña yaꞌa niꞌi jàtiñu ndo chaꞌi, vaji ndèꞌe ndo tundoꞌo chaꞌaꞌ ña chìnuni ndo tuꞌun kàꞌin.
\v 4 Va ìyo iin nakuyi ña tüvi chàtaꞌani̱ ña jàꞌa ndo, vati na tüva kùuni vaꞌa ndo ndeꞌe ndo ma Rachaꞌnu ma takua jāꞌa ndo ora kīchaꞌa ndo chìnuni ndo tuꞌin niku.
\v 5 Yakan va na kukuꞌuni ndo ma itiꞌ vaꞌa ña kuàꞌan ndo niku antea ña kēsiin ndo yi, ta na chikoniꞌi ndiko ndo kuꞌun ndo ma itiꞌ vaꞌa inga chaꞌaꞌ ma takua jāꞌa ndo ma ora kīchaꞌa ndo chìnuni ndo tuꞌin niku, ta tu töve ndakoo ndo ma itiꞌ töve vaꞌa ta chikoniꞌi ndiko ndo ma itiꞌ vaꞌa, tajan kuꞌin chata ndo ta namai ma kandileru oro nuu chàkuiin ma tima ma nuu ndo ta samai yi ma nuu ndaa yi.
\v 6 Va ìyo iin ma ña vaꞌa ña jàꞌa ndo, chaꞌaꞌ ña xaani ndo ndeꞌe ndo ma ndian chàkunuu chiꞌin ma ra nàni Nicolaíta, vati nda mai ta xaani̱ ndeꞌi na ndia.
\v 7 Yakan va tu ìyo soꞌo ndo, na tasoꞌo vaꞌa ndo ma tuꞌun iꞌya ña kàꞌan ma Tati Ií Ndioo nuu ndisaa ndo ndian ìyo taꞌiiꞌiin veñuꞌu ña chìnuni tuꞌun Cristu. Vati ma ra kùu Tati Ií Ndioo kàti ra ña: tu kùndee ndo jàkanaa ndo ma kuati; tajan ni kuꞌva ndioi ña na kachi ndo ma chiti yutun ña chàꞌa ma kivi koo ndito ndo ña ndaa ma nuu sukun nuu chàꞌnda Ndioo tiñu ma andivi.”
\s Cristu kàꞌan ra kuenda ma ñivi ra ndian ìyo ñuu Esmirna
\p
\v 8 Jesuu kàꞌan ga ra teꞌen chiꞌin Xuva:
\p ―Na taun teꞌen nuu ma ra kùu tatun Ndioo ña kàꞌan kuenda ra ña ìyo ma veñuꞌu ndaa ma ñuu Esmirna: “Ta teꞌen kàꞌan ra: Yuꞌu kùi ma ra nunuu, chiꞌin ma ra nuu ndiꞌinia, ta cha chīꞌi̱, ta nātaku ndikoi.
\v 9 Cha chìto ndiꞌi̱ naja kua kàa ma tiñu jàꞌa ndo, ta juuni cha chìtoi ña yaꞌa ndèꞌe ndo tundoꞌo chaꞌaꞌ yi, ta ndàꞌvi ndo ndia. Va na yüvi takan kùu yi, ti chiꞌin ma tuꞌun Ndioo, nduvaꞌa kuika ndo. Ta juuni chìtoi ña na tüvi vaꞌa jàꞌa ma ndian judíu ña kàꞌan na chata ndo, ta jàꞌani na ña kùu na ndian ìyo vaꞌa na chiꞌin Ndioo, ta tüvi ndicha, ti java chiꞌin ma kuiꞌna nàni Satanaa ìyo na.
\v 10 Va koto yüꞌvi ndo chaꞌaꞌ ña ni ndeꞌe ndo tundoꞌo, vati ma ndian jàꞌa tiñu nuu ma kuiꞌna ni tiꞌi na uvi uni taꞌan ndo ma tichi vekaa kuenda uchi kivi, ti ikan ni kiꞌin ndioánꞌ kuꞌva ndo chiꞌin ma tundoꞌo ña ni ndeꞌe ndo ikan. Va tu endee ìyo vaꞌa ndo chiꞌin ma Rachaꞌnu Ndioo nda kati kuvi ndo, tajan yuꞌu ni kuꞌva ndioi yaꞌvi ndo, ti ni niꞌi ndo nuu ni koo ndo chiꞌin Ndioo endeeni.
\v 11 Yakan va tu ìyo soꞌo ndo, na tasoꞌo ndo ma ña kàꞌan ma ra kùu Tati Ií Ndioo nuu ndo ma tichi taꞌiiꞌiin veñuꞌu ikan. Vati tuva kundee ndo jakanaa ndo ma kuiꞌna, tajan na tüva ni ndeꞌe ndo tundoꞌo ña ni taꞌan ma ndian ìyo yi ña kuvi chaꞌaꞌ uvi.”
\s Jesucristu tàchi ra ma tuꞌun iꞌya kuenda ma ndian ìyo ma veñuꞌu ñuu Pérgamo
\p
\v 12 Jesuu teꞌen kàꞌan ga ra chiꞌin Xuva:
\p ―Na taun teꞌen nuu ma ra kùu tatun Ndioo ña kàꞌan kuenda ra ña ìyo ma veñuꞌu ndaa ma ñuu Pérgamo: “Ta teꞌen kati ma ra naa ma machiti kundu ña xaan ninduvi chiyo yuꞌu:
\v 13 Cha chìto vaꞌi nda tiñu kùu ma ña jàꞌa ndo, ta juuni chìtoi ña ìyo ndo ma ñuu nuu chàꞌnda ma kuiꞌna ña nàni Satanaa tiñu ndia. Ta vaji ndicha ña takan kùu yi va juuni ìyo ndaa ga ndo kuendai, ta takäꞌan jaña ndo ña chìnuni ndo ma tuꞌin, vaji juuni ma tañu ndo nuu ìyo ndo, kùu ma nuu chàꞌnda ma kuiꞌna Satanaa tiñu. Chiña chāꞌni na ma ra kùu merui, ña nduvaꞌa chìnuni ma tuꞌun Ndioo ña nàni Antipas.
\v 14 Va ìyo uvi uni ma ña tüvi chàtaꞌani̱ ña jàꞌa ndo. Ta yakan kùu ma ña ni katituꞌin nuu ndo vitin. Vati juuni ìyo ga ma ndian ìyo tañu ndo ma ñuu Pérgamo chiña ña juuni takäꞌan jaña na ña jàꞌa na ma tuꞌun kini ña jānaꞌa ma ra nàni Balaam ma nuu na. Ta juuni rakan kùu ra ña tīꞌi ra ma ña kini xini ma ra nàni Balac ña na jandaꞌviñaꞌa ra ma ndian judíu chiꞌin ma tuꞌun ikan, vati rakan kàꞌan ra chiꞌin na ña na kachi na ma ndayu ña sòkó na nuu ma ndioo yutun ií, ta na kiꞌvi ma ndraꞌii chiꞌin ñivi ñaꞌa yüvi ñasiꞌi ndra, ta ñivi ñaꞌa chiꞌin yüvi ii vi ndia. Ta yakan ti iin kuati kaꞌnu kùu yi.
\v 15 Ta juuni ìyo ma ndian ìyo chiꞌin ndo ña juuni takäꞌan jaña na ña jàkaꞌnu na ma ña jànaꞌa ma ndian nicolaítas, ña nda yuꞌu ta xaani̱ ndeꞌi yi ndia.
\v 16 Yakan va na ndakoo ndo ma itiꞌ kini kuàꞌan ndo ta chikoniꞌi ndo kuꞌun ndo ma iti̱, vati tu tüvi jaña ndo ña jàꞌa ndo ma takan, tajan numi kuiini ni kuꞌin kukanitaꞌin chiꞌin ndo, ta ni jandeꞌi tundoꞌo ndo chiꞌin tuꞌin ña kùu yi takua kùu iin machiti kuiin ña kèe tichi yuꞌi.
\v 17 Yakan va tu ìyo soꞌo ndo, na tasoꞌo vaꞌa ndo ma ña kàꞌan ma Tati Ií Ndioo nuu ndo ma tichi taꞌiiꞌiin veñuꞌu ikan. Tatu kundee ndo jakanaa ndio ndo ma kuiꞌna, tajan ni kuꞌva ndioi ña na kachi ndo ma paan ña nàni maná ña indii xeꞌe. Ta iin yuu kuichin nuu ndiso iin sivi chaa ña nïꞌiin ñivi töve nàkoto, uvanuu ma ndian kùu nakoto ma sivi chaa yi kùu ma ndian nìꞌi ma yuu ikan.”
\s Jesucristu tàchi ra tuꞌun iꞌya kuenda ma ndian ìyo ma veñuꞌu ñuu Tiatira
\p
\v 18 Jesuu teꞌen kàꞌan ga ra chiꞌin Xuva:
\p ―Na taun teꞌen nuu ma ra kùu tatun Ndioo ña kàꞌan kuenda ra ña ìyo ma veñuꞌu ndaa ma ñuu Tiatira. “Ta teꞌen kàꞌan ma ra Seꞌe Ndioo, ra kàa tinuu takua kàa ma yaa ñuꞌú, ta chaꞌa ra ña kuaꞌá takua kàa ma kaa bronce ma ora kàyu yi tichi hornu:
\v 19 Cha nàkoto vaꞌi ndisaa kuii ma tiñu jàꞌa ndo, ta chìtoi naja kua kùuni ndo ndeꞌe ndo ma ndian kùu taꞌan ndo, ta chìtoi naja kua chìnuni vaꞌa ndo ma tuꞌin, ta naja kua tìndee ndo taꞌan ndo, ta jàndeeni ndo ndeꞌe ndo ña jàꞌa na. Ta juuni chìtoi ña kuaꞌaꞌ ga ma tiñu vaꞌa jàꞌa ndo ma vitin kua jāꞌa ndo ora kīchaꞌa ndo chìnuni ndo tuꞌin.
\v 20 Va ìyo iin nakuyi ña tüvi chàtaꞌani̱ ña jàꞌa ndo, vati naja chàꞌa ndo ña na janaꞌa ma ña nàni Jezabel ma tuꞌun Ndioo nuu ndo. Ta yakan ti chiꞌin ma tuꞌun vata ña jànaꞌa ña nuu ndo, jàndaꞌviñaꞌa ña ndian jàkuu tiñu nui, vati jàꞌa ña ña ma ndra kùu ndraꞌii na kìꞌvi ndra chiꞌin ma ñivi ñaꞌa yüvi ñasiꞌi ndra, ta ma ñivi ñaꞌa chiꞌin ma ndraꞌii yüvi ii vi. Ta juuni jàꞌa ña, ña na kachi na ma ndayu ña sòko na nuu ma ndioo yutun ií ndia.
\v 21 Ta cha nduvaꞌa kuaꞌaꞌ chaꞌaꞌ, chàꞌi tiempu nuan ña na jaña ña jàꞌa ña ma kuati, ta chikoniꞌan itiꞌ kuàꞌan ña ta kiꞌvi ña ma itiꞌ Ndioo kuuni̱. Va juuni na küunian ndakoan ma kuati jàꞌa ña.
\v 22 Chaꞌaꞌ ña jàꞌa ña kuati takan, yakan va ni jandeꞌi tundoꞌo nuan, ta ni jaꞌi ña na kuꞌvian jàꞌa yi. Ta juuni ma ndra ña endee kìꞌvi chiꞌan ni jandeꞌi tundoꞌo nuu ndra ndia, tu na tüvi kùuni ndra jaña ndra ña jàꞌa ndra yi chiꞌan.
\v 23 Ta nda ma ndian kùu seꞌan ni kaꞌni̱, ikan na kuꞌva tandiꞌi ma ndian veñuꞌu kuenda ña yuꞌu kùu ma ra chìto ndiꞌi naja kua chànini ma ñivi, ta chiꞌin anima na ndia. Ta taꞌiiꞌiin ndo ni kuꞌvai ma yaꞌvi vaꞌa ndo tuva ña vaꞌa kùu ma ña jāꞌa ndo ta ma yaꞌvi töve vaꞌa tu töve vaꞌa ma ña jāꞌa ndo.
\v 24 Va taku tiaga ndyoꞌo ndian ìyo ma ñuu Tiatira, ña tüvi jachiꞌin ndo tuꞌun ña jànaꞌa ña nuu ndo, ta ni ña tüvi ndàkiꞌin ndo jaꞌa ndo ma tuꞌun xeꞌe ña ìyo tichi chinituni ma kuiꞌna Satanaa. Va uvanuu ma tuꞌun ña cha kàꞌin chiꞌin ndo kùu ma tuꞌun kùuni̱ ña na jaꞌa ndo.
\v 25 Ta ma tuꞌun iꞌya kùu yi ña na endee jaꞌa ndo ma tiñu vaꞌa ña chìnuni ndo takua cha kīchaꞌa ndo jàꞌa ndo. Ta takan kùuni̱ ña na jaꞌa ndo, nda kati ni chaa ma ora ni kichi ndikoi.
\v 26 Vati tu cha kùndee ndo jakanaa ndo, ta jachiꞌin ndo ma tuꞌin nda kati keta kivi nuu ndiꞌinia, tajan ni kuꞌvai ña na kaꞌnda ndo tiñu nuu tandiꞌi ma ñivi ìyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi,
\v 27 takua chāꞌa ma Tatái tiñu nui ña na kaꞌndai tiñu, kua ikan ni kaꞌnda ndo tiñu nuu ma ñivi chiꞌin iin yutun kaa kuiin ña ni kuꞌvai nuu ndo, ña endee ni jakucheꞌe ndo na chiꞌin run, takua jàꞌa ndo chiꞌin ma kisi ña kuvaꞌa chiꞌin ñukisi.
\v 28 Ta juuni ni kuꞌvai nuu ndo ma chele kaꞌnu ña kèta ta ni tuvi ndia.
\v 29 Yakan va tu ìyo soꞌo ndo, na tasoꞌo vaꞌa ndo ma ña kàꞌan ma Tati Ií Ndioo nuu ndo ma tichi taꞌiiꞌiin veñuꞌu ndo.”
\c 3
\s Jesucristu tàchi ra ma tuꞌun iꞌya nuu ma ñivi Ndioo ña ìyo kuenda ma veñuꞌu ñuu nàni Sardis
\p
\v 1 Jesuu teꞌen kàꞌan ga ra chiꞌin Xuva:
\p ―Na taun teꞌen nuu ma ra kùu tatun Ndioo ña kàꞌan kuenda ra ña ìyo ma veñuꞌu ndaa ma ñuu Sardis: “Ta teꞌen kàꞌan ma ra ìyo ndi ucha ma Tati Ií Ndioo chiꞌin, ta ndi ucha ma chele ndia: Taku yuꞌu ti cha chìto ndiꞌi̱ naja kua jàꞌa ndo, ta vaji ma ñivi chànini na ña kùu ndo ndian chìnuni vaꞌa ma tuꞌin. Va yuꞌu, chìtoi ña tüvi takan kùu yi, ti kùu ndo takua kùu ndian cha chīꞌí ti cha jāña ndo ña kuàꞌan ndo iti̱.
\v 2 Na koo ndito, ta koo vaꞌa ma ña chìnuni ndo, ta takan töve ndakoo ndo ma ña vaꞌa jàꞌa ndo, ta na koo ndito ma ña vaꞌa ìyo tichi anima ndo, koto künaa ma ña tiani ña vaꞌa ña ìyo chiꞌin ndo, vati ma ña ndèꞌi ña jàꞌa ndo na yüvi ña vaꞌa kùu yi kuenda ma Rachaꞌnu Ndioo.
\v 3 Na kukuꞌuni ndo ti, ma tuꞌun Ndioo ña tasoꞌo ndo, ta na jachiꞌin ndo yi ta na jaña ndo itiꞌ kini ña kuàꞌan ndo ta chikoniꞌi ndo kuꞌun ndo iti̱ꞌ. Ta tu tüvi ndoto ndo, tajan ni kuꞌun ndioi chata ndo takua jàꞌa iin ra suꞌu ña ni tüvi chìto ndo nda ora ni koyo ra suꞌu ra veꞌe ndo.
\v 4 Vati taku ma ñuu Sardis, tiani ma ndian ìyo tañu ndo chiña ña töve nī jaña na chìnuni na ma tuꞌin, ta ndiakan töve jàmeku na ndaꞌaꞌ na a jaꞌma na ña jàꞌa kuati. Ta juuni kùu na ndian ni kakunuu na chiꞌi̱n, chiꞌin ma jaꞌma nduvaꞌa kuii kuichin, vati ñivi iñuꞌu kùu na.
\v 5 Yakan va nda ndian ndyoꞌo ni kuuni ña jàkanaa ndo ma kuiꞌna, tajan nìꞌi ndio ndo kuꞌun ndo jaꞌma kuichin chiꞌi̱n, ta tüvi ni janai ma sivi ndo nuu ma tutu ña ndiso sivi ma ndian ni koo na chiꞌin Ndioo endeeni, vati viꞌa ni kujanaꞌa ndioi ndo nuu ma ra Tatái, ta nuu ma ndian kùu tati ra ña jàkuu tiñu nuu ra ndia.
\v 6 Yakan va tu ìyo soꞌo ndo, na tasoꞌo vaꞌa ndo ma ña kàꞌan ma ra kùu Tati Ií Ndioo nuu ndo ma tichi taꞌiiꞌiin veñuꞌu ndo.”
\s Jesucristu tàchi ra ma tuꞌun iꞌya nuu ma ñivi Ndioo ña ìyo kuenda ma veñuꞌu ñuu Filadelfia
\p
\v 7 Jesuu teꞌen kàꞌan ga ra chiꞌin Xuva:
\p ―Na taun teꞌen nuu ma ra kùu tatun Ndioo ña kàꞌan kuenda ra ña ìyo ma veñuꞌu ndaa ma ñuu Filadelfia: “Ta teꞌen kàꞌan ma ra yaꞌa ií, ta ndicha, ra ndaꞌa ma ndatiku ña ìyo kuenda ma Rey David, ra nuna yuveꞌe, ta küu ga kasi na yi inga chaꞌaꞌ, ta ora chàsi ndio ra yi, ta nïꞌiin na na küu nuna ndiko na yi:
\v 8 Yuꞌu cha chìto ndiꞌi̱ naja kua kàa ma tiñu jàꞌa ndo kuenda Ndioo. Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña cha nūnai ma yuveꞌe nuu ndo ña nïꞌiin na küu kasi ndiko na yi. Vati vaji tiani ñàndee ndo ìyo, va ndicha ña jàchiꞌin vaꞌa ndo ma tuꞌun ña kàꞌin, ti na tüvi nī chaa ndo ña kàꞌan ndo ña töve nàkoto ndo yuꞌu.
\v 9 Tajan ni jaꞌa ndioi ña ma ndian jàꞌani na ña kùu na ndian judíu, va na tüvi ndicha ti java chiꞌin ma kuiꞌna ìyo na. Vati ñivi jàndaꞌviñaꞌani kùu na. Ta ndiakan va ni jaꞌi ña na kunandi chiti na nuu ndo, ta tiñuꞌu na ndo, ikan na kuꞌva na kuenda ña nduvaꞌa kùuni̱ ndeꞌi ndo.
\v 10 Va ndyoꞌo ña yaꞌa kumi vaꞌa ndo ta jachiꞌin ndo ma tuꞌin ña kàꞌan yi ña ìyo yi ña jandeeni ndo ora ndèꞌe ndo tundoꞌo, ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña yuꞌu ni kumi vaꞌi ndo ma ora ña ni koyo ma tundoꞌo chata ma ninii kaꞌnu ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi iꞌya ña vàchi kiꞌin yi kuꞌva na, ndeꞌo tuva ndicha ña ndian vaꞌa kùu na, a tüvi.
\v 11 Ta numi kuiini ni kichi̱, yakan va na kumi vaꞌa ndo ma kua vaꞌa ìyo ndo, koto keta ma ndian kìndaa ma yaꞌvi ña ìyo chiꞌin ndo nuu ndo.
\v 12 Ta nda ndian ndyoꞌo ni kuuni ña kundee ndo jàkanaa ndo ma kuiꞌna, tajan ni niꞌi ndo ma tiñu kaꞌnu ga ma tichi veñuꞌu nuu chàꞌnda ma Rachaꞌnu Ndioo tiñu. Ta ikan ni kindoo ndo endeeni. Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña nuu ndo ni tai sivi ma Rachaꞌnu Ndioi, ta juuni nuu ndo ni tai ma sivi ma ñuu Jerusalén chaa ña ni kichi itiꞌ andivi nuu ìyo ma Ndioo chitoꞌi, ta juuni ni tai ma sivi chai nuu ndo ndia.
\v 13 Yakan va tu ìyo soꞌo ndo, na tasoꞌo vaꞌa ndo ma ña kàꞌan ma ra kùu Tati Ií Ndioo nuu ndo ma tichi taꞌiiꞌiin veñuꞌu ndo.”
\s Jesucristu tàchi ra ma tuꞌun iꞌya nuu ma ñivi Ndioo ña ìyo kuenda ma veñuꞌu ñuu Laodicea
\p
\v 14 Jesuu teꞌen kàꞌan ga ra chiꞌin Xuva:
\p ―Na taun teꞌen nuu ma ra kùu tatun Ndioo ña kàꞌan kuenda ra ña ìyo ma veñuꞌu ndaa ma ñuu Laodicea: “Ta teꞌen kàꞌan ra ña takan na kùu yi, ra jànaꞌa tuꞌun ndaa ta ndicha ra kuxini ña chàꞌnda tiñu nuu tandiꞌi ña jātuvi Rachaꞌnu Ndioo:
\v 15 Yuꞌu cha chìto ndiꞌi̱ naja kua kàa ma tiñu jàꞌa ndo, ta chìtoi ña na tüvi chìnuni vaꞌa ndo ma tuꞌin, ta ni tüvi kùuni ndo ndakoo ndo yi ndia. Vaꞌa ga ña na kachin ndo nda itiꞌ ni kuꞌun ndo, a itiꞌ ña chìnuni vaꞌa ndo ma tuꞌin, a itiꞌ ña na jaña ndo yi.
\v 16 Va tava cha chìtoi ña na tüvi chìto ndo nda itiꞌ ña kùuni kachin ndo kuꞌun ndo, chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña yuꞌu chani nduchain ndo.
\v 17 Ndyoꞌo kàti ndo ña nduvaꞌa vaꞌa ìyo ndo, ti yaꞌa kuika ndo, ta tüvi kumani nïꞌiin nakuyi nuu ndo, kàti ndo. Va tüvi chàꞌa ndo kuenda ña juuni maa ndo kùu ma ndian tüvi sii kùuni, ta tüvi ndakutiñu, ta kini ndo, ndaꞌvi ndo, kuaá ndo, ta kaviti ndo kuendai, ti töve chìnuni vaꞌa ndo ma tuꞌin.
\v 18 Yakan va chùndayuꞌi ndo ña nuu mai na sama ndo naja kàa ndo, ta na jata ndo nui ma oro ña nduvaꞌa vaꞌa nandoo yi jàꞌa ma ñuꞌú, ikan na ndicha vaꞌa ña ndian kuika kùu ndo chiꞌin anima ndo. Ta juuni ña nuu mai na jata ndo ma jaꞌma kuichin ña kùsukun ndo, koto ndeꞌe ma ñivi ña kaviti ndaꞌaꞌ ndo, ta kukanuu ndo. Ta na jata ndo ma coliriu kuenda ña tìꞌi ndo tinuu ndo, ikan na kuu ndeꞌe ndo ma ña kùu ndicha ndia.
\v 19 Vati yuꞌu chàtaꞌani̱ kaꞌin tuꞌun ña kundayuꞌi nuu ndisaa ma ndian kùuni ndeꞌi, ta juuni yaꞌa jakuninai na ndia. Yakan va vitin ta numi ìyo yi ña jaña ndo ña tüvi vaꞌa, ta na chikoniꞌi ndiko ndo ma itiꞌ Ndioo.
\v 20 Ta yuꞌu ndai jakateꞌi ma yuveꞌe, ta tu kuni na ma tati̱ ta nuna na yuveꞌe nui, yuꞌu ni kiꞌvi̱ chiꞌin na ma tichi veꞌe na, ta ikan kùxini̱ chiꞌin na, ta ndiakan chiꞌin yuꞌu ndia.
\v 21 Ta tu kùndee ndo jàkanaa ndo ma kuiꞌna, tajan ni kuꞌva ndioi ña na koo ndo chiꞌi̱n ma nuu chàꞌndai tiñu, takua jāꞌa ma Rachaꞌnu Tatái Ndioo chiꞌi̱n ña chāꞌa ra ña na kunandi̱ chiꞌin ra ma nuu chàꞌnda ra tiñu, chaꞌaꞌ ña jākanai ma kuiꞌna ndia.
\v 22 Yakan va tu ìyo soꞌo ndo, na tasoꞌo vaꞌa ndo ma ña kàꞌan ma ra kùu Tati Ií Ndioo nuu ndo ma tichi taꞌiiꞌiin veñuꞌu ndo.”
\c 4
\s Nuu kàtituꞌun yi naja kua ìyo yi ña jakaꞌnu yo ma Rachaꞌnu Ndioo ma itiꞌ andivi
\p
\v 1 Takan kūu ta ora yāꞌa ña kūu teꞌen, tajan ndēꞌe ndioi ma itiꞌ andivi, ta ikan ndēꞌi iin yuveꞌe ña nuna yi ma ndakan. Ta ikan chīni̱ inga chaꞌaꞌ ma tati ña cha chīni̱ niku ña kàꞌan yi takua kùu ma tati yutun tivi. Ta ma tati ikan teꞌen nākaꞌan yi chiꞌi̱n:
\p ―Na ndaun chiꞌi̱n ndeꞌve, vati iꞌya ni janaꞌi nuu̱n ma ña ni kuu tiá itiꞌ nuu ―kàti yi.
\p
\v 2 Tajan juuni ma ora ikani, kīndoi ndaꞌaꞌ ma Tati Ií Ndioo, ta ikan ndēꞌi ña kēta iin tayu ií nuu tàꞌnda tiñu ma itiꞌ andivi chiꞌin iin ra nandi tichi yi.
\v 3 Ta ma ra nandi ma ikan, kàa ra takua kàa iin yuu tacha ña nàni jaspe, ta takua tacha ma yuu ña nàni cornalina. Ta ma yuꞌu nuu chàꞌnda Ndioo tiñu, va endee kavanuu ma koo laꞌndi yi ña tacha ri takua tacha ma yuu ña nàni esmeralda.
\v 4 Ta juuni ndēꞌi iin oko kumi tayu ña endee kavanuu yi ma tayu ií nuu chàꞌnda Ndioo tiñu. Ta ikan kùu ma nuu nandi oko kumi taꞌan ma ndrachaꞌnu ña, ñuꞌu ndra jaꞌma kuichin, ta korona oro indii xini taꞌiiꞌiin ndra.
\v 5 Ta ma tichi tayu ií ma nuu chàꞌnda Ndioo tiñu, nduvaꞌa xiꞌí, ta niꞌi, ta tacha jàꞌa yi. Ta itiꞌ nuu ma tayu ra, ikan tìin ucha taꞌan ma ñuꞌú nduꞌva, ta ndi ucha taꞌan ma ñuꞌú ikan, va kùu ma ucha taꞌan ma ndra kùu Tati Ií Ndioo.
\v 6 Ta juuni ma itiꞌ nuu ma tayu ií nuu chàꞌnda Ndioo tiñu, ikan kàndii iin ña kàa takua kàa ma takuii tañuꞌu, ña kàa yi takua iin inu ña ndichin yi ninduvi chiyo.
\p Ta ma sava ndaa ma nuu ma tayu ií nuu chàꞌnda Ndioo tiñu, ta ninii kavanuu ma tayu ra, ikan kaꞌìin kumi taꞌan ma ndian ndito ña jātuvi Ndioo ña nduvaꞌa kuaꞌaꞌ tinuu yi kaꞌìin ma itiꞌ nuu yi, ta itiꞌ chata yi.
\v 7 Ta ma ña nunuu ña ndito, va kàa yi takua kàa iin iiꞌii. Ta ma ña uvi, va kàa yi takua kàa iin jundiki, ta ma ña uni, va kàa yi takua kàa nuu ñivi, ta ma ña kumi va kàa yi takua kàa iin tasu ña taka ndichin ri nuu sukun.
\v 8 Ta ma ndi kumi ña ndito ikan, taꞌiiꞌiin yi ìyo iñu taꞌan ndichin yi, ta nduvaꞌa kaꞌìin kuaꞌaꞌ ma tinuu yi itiꞌ chata yi, ta itiꞌ tichi yi ndia. Ta nduvi niñuu endee töve jàña yi kumi yi ña kàꞌan yi teꞌen:
\q Ra yaꞌa ga ií, ra yaꞌa ga ií, ra yaꞌa ga ií,
\q kùu ma Rachaꞌnu Ndioo ra ìyo ga ndatu kua tandiꞌi inga na,
\q ti rakan kùu ma ra kuxini ma vitin,
\q ta kùu ra ma ra takani ìyo niku,
\q ta kùu ra ma ra ni kichi itiꞌ nuu ndia
\m kàti ma ndi kumi ña ndito ikan.
\p
\v 9 Ta ma ndi kumi ña ndito ikan, ta nani ora jàkaꞌnu yi, ta tìñuꞌu yi, ta chàꞌa yi taꞌvindioo nuu ma ra nandi tayu ií nuu tàꞌnda tiñu, ra endee ìyo ndito ndisaa tiempu,
\v 10 juuni ma ora ikan ma ndi oko kumi ma ndrachaꞌnu kaꞌìin ikan endee chùnandi chiti ndra ma nuu ma ra nandi nuu tayu ií, ta endee tìñuꞌu ndra ma Rachaꞌnu, ra endee ìyo ndito ndisaa tiempu. Ta ora kīchaꞌa kàꞌan ndra, ta endee tàva ndra ma korona ma xini ndra kani ndií ndra yi ma nuu ñuꞌuꞌ ma nuu ií nuu chàꞌnda Ndioo tiñu, ta teꞌen kīchaꞌa ndra kàꞌan ndra:
\q
\v 11 Yoꞌo Rachaꞌnu chitoꞌo ndi, yaꞌa kaꞌnu ra kùu̱n,
\q vati ndicha ña ìyo yi ña tiñuꞌu ndi ñu̱n ti iin ra vaꞌa kùu̱n,
\q ta ìyo ndatun, vati maun kùu̱n ña jātuviun tandiꞌi ma ña ìyo ñuñivi chiꞌin itiꞌ andivi ndia,
\q ta chaꞌaꞌ ña kua kùuni maun kùu yi ña jāꞌun yi, ta ìyo yi,
\m kāti ma ndrachaꞌnu nuu ma Rachaꞌnu Ndioo.
\c 5
\s Nuu kàꞌan Xuva chaꞌaꞌ ma ra kùu takua kùu iin mvechala chiꞌin iin tutu Ndioo ña ndasi kutuꞌ
\p
\v 1 Tajan ma itiꞌ ndaꞌaꞌ chiyo kuaꞌa ma ra chùnandi ma tayu ií nuu chàꞌnda Ndioo tiñu, ikan ndēꞌi iin tutu ña nātuvi yi ña ìyo letra yi ninduvi chiyo, ta ndàsi yi chiꞌin ucha taꞌan seyu.
\v 2 Ta juuni ndēꞌi iin tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ña teꞌen kānachaa yi ña chìkatuꞌun yi:
\p ―¿Ta yo kùu ma ra ìyo ndatu ta kuu jàꞌa ra ña ndachi ma ndi ucha taꞌan ma seyu, ta nùna ra ma tutu ña nātuvi ikan?
\m ―kàti ma tati ikan.
\p
\v 3 Va nïꞌiin na nī kuu nuna na yi, ni ma ndian ìyo itiꞌ andivi, ni ma ndian ìyo ninii kaꞌnu nuñuꞌuꞌ ñuñivi, ta ni ma ndian ìyo xuu ñuꞌuꞌ, ta ni küu nuna na ma tutu ikan, vaji nī kuu ndeꞌe na yi ndia.
\v 4 Tajan nduvaꞌa chāku ndioi, ti nïꞌiin ndian ìyo ndatu ta töve nī kuu nuna ma tutu ikan, ta nī kuu jakuaꞌa na yi ta nī kuu koto na naja kàꞌan yi ta nī kuu ndeꞌe na yi ndia.
\v 5 Tajan iin rachaꞌnu ìyo ikan tañu ma ndi oko kumi taꞌan ndrachaꞌnu, teꞌen nākaꞌan ra chiꞌi̱n:
\p ―Na kuäku gaun tiá, vati ìyo iin ra chàꞌnda tiñu takua kùu iin iiꞌii, ra kaꞌnu ña kùu tata ma rachaꞌnu David, va rakan ndicha kuii kùu ra ñivi ma Judá, ta cha kùndee ra jakanaa ra. Yakan va ìyo ndatu ra kuenda ña ndachi ra ndi ucha ma seyu ña ndikun ma tutu ikan, ta kuenda nuna ra yi ―kàti ma rachaꞌnu ikan.
\p
\v 6 Tajan maꞌñu ma nuu ndaa ma tayu ií nuu chàꞌnda Ndioo tiñu, ta maꞌñu ma ndrachaꞌnu, ta java ndaa ma nuu kaꞌìin ma ndi kumi taꞌan ndian ndito ikan, ikan ndēꞌi ña ndaa maꞌiin ma ra kàa takua kàa iin mvechala, vaji juuni kàa ga ra takua kàa ma ra ña chāꞌni na kuenda sokó na ra nuu Ndioo. Ta rakan ti ìyo ucha ndiki ra, ta ucha tinuu ra, ña kùu yi ma ucha taꞌan ma Tati ií Ndioo ña tāchi Ndioo ma ninii kaꞌnu ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi.
\v 7 Tajan ma ra kàa takua kàa mvechala chāa ra ta kīꞌin ra ma tutu nātuvi ña kandii ndaꞌaꞌ chiyo kuaꞌa ma nuu chùnandi ma ra chàꞌnda tiñu.
\v 8 Ta ma ora kīꞌin ndio ra yi, tajan ndi kumi ma ndian ndito, ta ndi oko kumi ma ndrachaꞌnu chākuiin chiti na nuu ma ra kàa takua kàa mvechala. Ta taꞌiiꞌiin ma ndrachaꞌnu ndaꞌa ndra iin ma arpa ndra, ta chiꞌin ma koꞌo oro ndra ña, chìtu ma kutu tichi yi. Ta ma ñuꞌma ña kēe ma kutu ikan kùu yi ndisaa ma tuꞌun ña kàꞌan ndian ií, ndian kùu ñivi Ndioo.
\v 9 Tajan ndisaa ndian kaꞌìin ikan teꞌen kīchaꞌa na chìta na iin yaa chaa nuu ra ña kùu ra takua kùu iin mvechala ikan:
\q Yoꞌo ndicha kuii iin ra ìyo ndatu ta kùu kiꞌun ma tutu chiña,
\q ta ndachiun ndisaa ma seyu ña ndikun yi,
\q vati maun kùu̱n ma ra chāꞌni na chaꞌaꞌ ndi,
\q ta jātaun ndi chiꞌin ma niiun,
\q ta takan kuu ndi ñivi kuenda ma Rachaꞌnu Ndioo.
\q Na tüva kuu vaji siin siin tata kùu ndi, a siin tuꞌun kàꞌan ndi, a siin ñuu ndi, a siin ñuꞌuꞌ ñuu nuu kāku ndi.
\q
\v 10 Vati maun kùu̱n ña jāꞌun ña na kuu ndi ndian kùu Rey, ta sutu, kuenda ma Rachaꞌnu Ndioo Tatá yo.
\q Ta ni kaꞌnda ndi tiñu nuu tandiꞌi ma ñivi ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi ndia,
\m kàti na.
\p
\v 11 Ta ikan jan ndēꞌe ndioi ma nuu chàꞌnda Ndioo tiñu, ta ikan chīni̱ kuaꞌaꞌ vaꞌa tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ña endee kavanuu na ma nuu chàꞌnda ra tiñu, ta ma nuu kaꞌìin ma ndi kumi taꞌan ña ndito, ta nuu kaꞌìin ma ndrachaꞌnu. Ta kuenda kuaꞌaꞌ millon ma tati jàkuu tiñu nuu Ndioo kūtiꞌvi ndio yi.
\v 12 Ta teꞌen kīchaꞌa ndio na kànachaa niꞌi na:
\q Ma ra kùu takua kùu ma mvechala
\q ña chāꞌni na kuenda Ndioo;
\q rakan kùu ma ra iñuꞌu ña niꞌi ra ma ndatu ra, ta ña kuika ra, ta chinituni ra, ta chiꞌin ma ñandee ra.
\q Yakan va na tiñuꞌu yo ra,
\q ta na jakaꞌnu yo ra, ta na kata yo yaa nuu ra,
\q ti yaꞌa ga kaꞌnu kùu ra.
\p
\v 13 Ta chīni̱ ña ndisaa kuii ma ña jātuvi ma Rachaꞌnu Ndioo, takua kùu ma ña ìyo itiꞌ andivi, ta ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi, ta ma xuu ma ñuꞌuꞌ, ta ma tichi tañuꞌu, ña teꞌen kàꞌan na:
\q Ma ra nandi nuu ndaa ma tayu ií nuu tàꞌnda tiñu,
\q chiꞌin ma ra kùu ma mvechala ña ìyo ma ikan,
\q ti yaꞌa ga ií kùu ma nuu chàꞌnda ra tiñu,
\q ta kuenda rakan kùu ra ña ìyo yi ña tiñuꞌu yo ra, ta jakaꞌnu yo ra endeeni.
\p
\v 14 Ta ma ndi kumi ma ndian ndito, endee kàꞌan na:
\q ―¡Ta takan na kuu yi. Amén!
\p Ta ma ndi oko kumi ma ndrachaꞌnu chūnandi chiti ndra nuu ra, ta kīchaꞌa ndra jàkaꞌnu ndra ma ra ìyo ndisaa tiempu endeeni.
\c 6
\s Nuu ndàchi ma Rachaꞌnu Jesucristu ma ndi ucha taꞌan ma seyu
\p
\v 1 Ta \fig Cuatro jinetes (parados)|64OK4.horsemen.tif|col|Chapter 6||Ña jàꞌa ma ndi kumi ma ndra chàkoso kuayu|6.1\fig*ikan jan ndēꞌe ndioi ña ndāta ndio ma ra kùu ma mvechala ikan, ma seyu nunuu ña ndikun ma tutu ikan. Tajan chīni ndioi ña nduvaꞌa niꞌi kàꞌan iin ma ndian ìyo tañu ma ndi kumi ndian ndito ikan, takua jàꞌa ma savi ma ora yaꞌa niꞌi chìnu raꞌ ña teꞌen kàꞌan:
\p ―¡Naꞌa! ―kàti yi.
\p
\v 2 Ta ikan jan ndēꞌe tukui iin ma kuayu kuichin ña ma ra yoso ri ndaꞌa ra iin nduva, ta nīꞌi ra iin korona, vati jàkanaa ra ña kànitaꞌan ra, ta takan ìyo tuꞌva ra ña na jakanaa ra tiá itiꞌ nuu ndia.
\p
\v 3 Ta ora ndāta ra ma seyu uvi, ta ikan chīni̱ ma ña ndito uvi ña teꞌen kàꞌan yi:
\p ―¡Naꞌa! ―kàti yi.
\p
\v 4 Ta ikan jan ndēꞌe tukui iin kuayu ña kùu ma color kuaꞌá, ta ma ra yoso ri, nīꞌi ra ma ndatu. Ta ma ñivi ninii nuñuꞌuꞌ ñuñivi tüva ni koo vaꞌa na chiꞌin taꞌan na jàꞌa ma ndatu ra, ta juuni ña na jaꞌa ra ña na kaꞌni ma inga na juuni ma meru na ndia. Ta rakan kùu ra ña nīꞌi ra iin machiti ña nduvaꞌa kuii kaꞌnu.
\p
\v 5 Ta ma ora ndāta tuku ma ra kùu mvechala ma seyu uni, tajan teꞌen chīni ma ña kàꞌan ma ña ndito uni:
\p ―¡Naꞌa! ―kàti yi.
\p Ta ikan jan ndēꞌe tukui iin kuayu ña kùu ma color tuun, ta ma ra yoso ri ndaꞌa ra iin kaa ña tikuꞌva yo ndatiñu.
\p
\v 6 Takan kūu ta tañu ma ndi kumi taꞌan ndian ndito ikan, chīni̱ iin tati ña kàꞌan teꞌen:
\p ―Iin kilu ma trigu, yaꞌa yaꞌvi nda yi ti tiaꞌvi yo chaꞌa yi chiꞌin ndisaa ma xuꞌunꞌ jàkanaa yo iin kivi jàꞌa ma tamaꞌ, ta uni kilu ma chiti cebada indukuni yaꞌvi ndaa yi ndia. Va taku ma cete chiꞌin ma vinu ta takan töve jàtiviun raꞌ. ―Takan kàti yi.
\p
\v 7 Ta ma ora ndāta ndio ma ra kùu mvechala ma seyu kumi, ta ikan chīni̱ ma ña ndito kumi ña teꞌen kàꞌan yi:
\p ―¡Naꞌa! ―kàti yi.
\p
\v 8 Tajan ma ora chīkoniꞌi̱, ta ikan ndēꞌi iin kuayu color reꞌe, ta ma ra yoso ri nàni ra, ra chàꞌni ñivi, ta itiꞌ chata ra vàchi inga ma ra kuxini ma ñuu nuu ìyo ma ndian ndií. Ta ma nduvi ndrakan nīꞌi ndra ndatu kuenda kaꞌni ndra iin kuartu ma ñivi ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi. Va kuu kaꞌni ndra itaꞌvi na chiꞌin machiti, ta inga na ni kaꞌni ndra chiꞌin tamaꞌ ta chiꞌin kueꞌe xaan, ta juuni ni kuvi tia na jàꞌa kiti xaan ndia.
\p
\v 9 Ta ora ndāta ma ra kùu mvechala ma seyu uꞌun, ta ikan ndēꞌi xuu chito naá kuaꞌaꞌ taꞌan ma anima ndian chīꞌí. Ta ndiakan kùu na ndian chìnuni tuꞌun Ndioo, ta töve jàña na kàtituꞌun na yi nuu inga ñivi niku. Ta chaꞌaꞌ ña ndian chìnuni kùu na kùu yi ña chāꞌni inga ñivi na.
\v 10 Tajan ma anima ikan teꞌen kīchaꞌa na kàꞌan niꞌi na:
\p ―Yoꞌo Rachaꞌnu Ndioo, ra yaꞌa ií ta ra jàchinu ma ña kàꞌan. ¿Nda ora ni chaa ma ora ni jakutuniun ma kuati ma ndian ìyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi? Na jandeꞌun tundoꞌo nuu na chaꞌaꞌ ña chāꞌni na ndyuꞌu ―kàti ma anima na ikan.
\p
\v 11 Tajan ma Rachaꞌnu Ndioo chaꞌaꞌ ndio ra jaꞌma kuichin nuu na ña na kusukun na, ta teꞌen kàꞌan ra chiꞌin na:
\p ―Na nindee ndo ta kuatu nuu ndo tiá tiempu, vati kumani ña kùtiꞌvi tiaga ma yani ndo ña chìnuni na tuꞌun Cristu ta jatiñu na kuenda ra, ìyo yi ña kuvi na takua chīꞌí ndo niku ndia ―kàti ra.
\p
\v 12 Ta ora ndāta ndio ma ra kùu mvechala ma seyu iñu, ta ikan ndēꞌi ña nduvaꞌa kuii niꞌi tāan. Ta ma nikandii ndōtuun yi, takua tuun ma jaꞌma ña chàkuꞌun yo ma ora chìꞌí ma ñivio. Ta ma yoo, ndākuu kuaꞌá yi takua kàa ma nii.
\v 13 Ta ma chele ña kaꞌìin ma andivi, kāchita ndri ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi, takua chìtá ma chiti yutaꞌ ma yutun higu ma ora yaꞌa ma tati ña yaꞌa niꞌi chàkin.
\v 14 Ta ma andivi nātuvi yi takua jàꞌa yo ma chiꞌin tutu ma ora nàtuvi yo yi. Ta ma ndisaa ma yuku chiꞌin ma ndisaa ma ñuꞌuꞌ kuati ña kandii ma tichi tañuꞌu sāma yi ma nuu kandii yi ndia.
\v 15 Ta ma ndra kùu Rey ña chàꞌnda tiñu ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi iꞌya, chūndii xeꞌe ndra tichi yavi ma kava yuu nuu ìyo ma yuku, chiꞌin ma ndra kumi tiñu kaꞌnu, ta chiꞌin ndian kuika, ta chiꞌin ma ndra chàꞌnda tiñu nuu ma jandaru, ta chiꞌin ma ndra ìyo ndatu, ta ndisaa ma ndian kùu musu, ña jàtiñu sani ta nda ma ndian tüvi kùu musu ndia. Ndisaa ndiakan chūndii xeꞌe na tichi yavi ma kava yuu.
\v 16 Tajan teꞌen nākaꞌan na chiꞌin ma kava yuu, ta chiꞌin ma yavi:
\p ―Na koyo ndo chata ndi, ta na tixeꞌe ndo ndyuꞌu nuu ma ra chàꞌnda tiñu ña nandi nuu ma tayu ií nuu tàꞌnda tiñu andivi, ta na tixeꞌe ndo ndi nuu ma tundoꞌo kaꞌnu ña ni jandeꞌe ma ra kùu mvechala ikan ndia.
\v 17 Vati cha kēta ma kivi yaꞌa kaꞌnu ña ni ndeꞌe ndi ma tundoꞌo. Ta nïꞌiin ñivi tüvi ni kundee na yi ―kàti na.
\c 7
\s Nuu jànaꞌa ma Rachaꞌnu Ndioo chiꞌin seyu nda ndian kùu ma iin cientu uvi xiko kumi mii taꞌan ma ndian kùu ñivi ra
\p
\v 1 Ta ora yāꞌa ña kūu takan, tajan ndēꞌi kumi taꞌan ma tati vaꞌa ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ña ndaa na kaꞌìin na ma ndi kumi chiyo ma ñuñivi ña chàsi na ña chàkin ma tati, ti na tüvi chàꞌa na ña na kakin yi ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi, ni ña na kakin yi nuu tañuꞌu, ta ni nuu ma yutun ndia.
\v 2 Ta juuni ndēꞌi inga ma tati vaꞌa ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ña vàchi yi ma nuu kàna nikandii, ta ndaꞌa yi ma seyu ma Rachaꞌnu Ndioo ndito. Tajan ma tati jàkuu tiñu nuu Ndioo ikan, ti teꞌen kīchaꞌa yi kànachaa niꞌi yi nuu ma ndi kumi ma tati vaꞌa Ndioo, ndian cha nīꞌi ma ndatu kuenda ña jàndeꞌe na tundoꞌo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi, chiꞌin ma tañuꞌu. Ta teꞌen kàꞌan yi:
\p
\v 3 ―Koto jändeꞌe jiꞌna ndo tundoꞌo ma ndian ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi, ni ma tañuꞌu, ta ni ma yutun, nda kati kani jiꞌna yo ma seyu ma teꞌe nuu ma ndian kùu ndian jàtiñu kuenda ma Rachaꞌnu Ndioo chitoꞌo yo ―kàti ma tati ikan.
\p
\v 4 Ta juuni chīni̱ ña kàꞌan yi ña iin cientu uvi xiko kumi mii taꞌan ndra ña kùu ndra ma tandiꞌi grupu ndian ñuu Israel, ndrakan Ndioo cha kāchin ra ndra kuenda ña cha nīꞌi ndra ma seyu.
\v 5 Ta ma ndra cha ìyo ma seyu, kùu ma uchi uvi mii ma ndian kùu ñivi ma ra nàni Judá. Ta uchi uvi mii ma ndra kùu ñivi ma Rubén, ta uchi uvi mii ma ndra kùu ñivi ma Gad ndia.
\v 6 Ta inga uchi uvi mii ma ndra kùu ñivi ma Aser, ta uchi uvi mii ma ndra kùu ñivi ma Neftalí, ta uchi uvi mii ma ndra kùu ñivi Manasés ndia.
\v 7 Ta uchi uvi mii ma ndra kùu ñivi ma Simeón, ta uchi uvi mii ma ndra kùu ñivi ma Leví, ta uchi uvi mii ma ndra kùu ñivi ma Isacar ndia.
\v 8 Ta juuni uchi uvi mii taꞌan ma ndra kùu ñivi ma Zabulón, ta uchi uvi mii ma ndra kùu ñivi ma Kusé, ta uchi uvi mii ma ndra kùu ñivi ma Benjamín.
\s Nuu nduvaꞌa kuaꞌaꞌ ñivi ñuꞌu jaꞌma kuichin
\p
\v 9 Ta ora yāꞌa ña kūu teꞌen, tajan ikan ndēꞌi nduvaꞌa kuii kuaꞌaꞌ ñivi ña siin siin ñuu kīchi na, ta siin ñivi kùu na, ta siin siin tuꞌun kàꞌan na, ta siin siin ñuu na ndia. Ta ndiakan kùu na ña kaꞌìin na ma itiꞌ nuu ma nuu ndaa ma tayu ií nuu tàꞌnda tiñu, ta itiꞌ nuu ma ra kùu mvechala ña nduvaꞌa kuii kuaꞌaꞌ na ña nïꞌiin ñivi na küu jaꞌa na kaꞌvi na na. Ta juuni ñuꞌu na jaꞌma kuichin, ta ndaꞌa na ma ndaꞌaꞌ tikaꞌa.
\v 10 Ta ndisaa ndiakan teꞌen kīchaꞌa na kànachaa niꞌi vaꞌa na:
\q Na jakaꞌnu yo ma Rachaꞌnu Ndioo yo ma ra nandi ma nuu tayu ií,
\q ta na jakaꞌnu yo ma ra kùu ma mvechala,
\q ti uvanuu ra kùu ra ña jàkakú ra yo.
\m
\v 11 Ta ndisaa ma tati vaꞌa jàkuu tiñu nuu Ndioo endee kavanuu yi kaꞌìin yi ma nuu nandi ma Rachaꞌnu Ndioo ma tayu ií, ta ma nuu kaꞌìin ma ndi oko kumi ndrachaꞌnu, ta ma nuu kaꞌìin ma ndi kumi ma ndian ndito. Tajan ma tati ikan chūnandi chiti yi nda kati nāni ma teꞌe nuu yi ma nuñuꞌuꞌ, ma nuu ndaa ma tayu ií ña jakaꞌnu na Ndioo.
\v 12 Ta ndiakan teꞌen kàꞌan na:
\q ¡Amén! Yoꞌo Rachaꞌnu Ndioo,
\q na jakaꞌnu ndi ñuu̱n, ti uvanuu yoꞌo kùu ma ra yaꞌa tacha ta ìyo kuaꞌaꞌ chinituni.
\q Na kuꞌva ndi taꞌvi ndioo nuu̱n ta na tiñuꞌu ndi ñuu̱n,
\q ti maaun kùu ma ra yaꞌa ìyo ndatu ta ñandee.
\q Ta takan na kuu yi nda vitin ta nda itiꞌ nuu.
\m Takan kàꞌan tandiꞌi ma tati vaꞌa ikan.
\p
\v 13 Ta ikan iin rachaꞌnu indii tañu ndrachaꞌnu kaꞌìin ikan, teꞌen kīchaꞌa ra chìkatuꞌun ra nui:
\p ―¿Nda ndian kùu ma ndian ñuꞌu ma jaꞌma kuichin iꞌya, ta nda itiꞌ kīchi na? ―kàti ra.
\p
\v 14 Ta yuꞌu teꞌen nākaꞌin:
\p ―Na kaꞌan maun yi, ti maun kùu ma ra chìto ―kati̱.
\p Tajan teꞌen nākaꞌan ra nui:
\p ―Ndiakan kùu ma ndian jākakú ma Rachaꞌnu Ndioo nuu ma tundoꞌo kaꞌnu, ti nākata na ma jaꞌma na, ta jāndo kuichin na yi chiꞌin ma nii ma ra kùu mvechala.
\q
\v 15 Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña kaꞌìin na nuu ndaa ma tayu ií nuu chàꞌnda Ndioo tiñu.
\q Ta ma tichi veñuꞌu ra iꞌya jàkuu na tiñu nuu ra, nduvi ta niñuu.
\q Ta ma ra nandi nuu ma tayu ií ikan,
\q rakan kùu ra ña jàkuenda ra na chaꞌaꞌ ña ìyo ra chiꞌin na.
\q
\v 16 Ta ndiakan na tüva ni ndeꞌe na tundoꞌo,
\q ti na tüva ni kusoko na,
\q ta tüva ni natii na takuii,
\q ta tüva ni kaꞌmi ma nikandii ma ñii na ndia.
\q
\v 17 Vati ma ra kùu mvechala ña ndaa yatini nuu ma tayu ií nuu taꞌnda tiñu
\q ni kumi ra na takua kumi iin ma ra kùu pato ma mvechala jàna ra.
\q Vati ma ra kùu mvechala ni kundaka ra na nuu chìꞌi na takuii ña jaꞌa ña na koo ndito na endeeni,
\q ta ikan ma Rachaꞌnu Ndioo ni janatii ndio ra ma takuii tinuu na.
\c 8
\s Ma seyu ucha chiꞌin ma ña oro nuu chàkuiin ma kutu
\p
\v 1 Ta ora ndāta ma ra kùu mvechala ma seyu ucha ma tutu ikan, tajan endee kīndotaxin ma andivi kuenda iin java ora.
\v 2 Ta ikan jan ndēꞌe ndioi ucha taꞌan ma tati jàkuu tiñu nuu Ndioo ña kaꞌìin na itiꞌ nuu ma Rachaꞌnu Ndioo. Ta ndiakan nīꞌi na ucha taꞌan ma yutun tivi ndia.
\v 3 Ta ora yāꞌa ña kūu takan, tajan ndēꞌi inga tuku tati jàkuu tiñu nuu Ndioo ña ndaꞌa yi iin koꞌo oro nuu chàkuiin ma kutu. Tajan chūndaa yi nuu ndaa ma chito naá, ta ikan nīꞌi yi kuaꞌaꞌ vaꞌa ma kutu nuu yi kuenda jakanuu yi yi chiꞌin ma tuꞌun ña kàꞌan ndian kùu ñivi Ndioo chiꞌin ra ña na sokó yi yi chiꞌin ma tuꞌun ikan ma nuu naá oro, ña ndaa yi yatini nuu Ndioo nandi tayu ií nuu chàꞌnda ra tiñu.
\v 4 Tajan ndāa ndio ma ñuꞌma kutu indukuni chiꞌin ma tuꞌun kàꞌan ñivi Ndioo nuu ndaꞌa tati jàkuu tiñu nuu Ndioo ikan, ta ndāa ndio yi nuu nandi ndio ra ndia.
\v 5 Ta ikan jan tīin ndio ma tati ikan ma koꞌo nuu chàkuiin ma kutu, ta jākutu ndio yi ma nditiuꞌun ma ñuꞌú ña tìin ma nuu chito naá ma tichi yi, ta chātakuati ra yi ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi. Tajan nduvaꞌa chīnu ndio ma savi, ta niꞌi ndaꞌyu raꞌ, ta juuni nduvaꞌa kōyo tacha, ta tāan ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi ndia jāꞌa yi.
\s Ma ucha yutun tivi
\p
\v 6 Tajan ma ndi ucha taꞌan ma tati jàkuu tiñu nuu Ndioo ña ìyo ma ucha yutun tivi chiꞌin, kīchaꞌa na jàndovaꞌa na na kuenda ña ni tivi na ma yutun tivi.
\p
\v 7 Ta ma tati nunuu kīchaꞌa yi tìvi yi ma yutun tivi ña ndaꞌa yi. Ta ora ikan kīchaꞌa kūun ndio ma savi yuu ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi. Ta jākanuu yi chiꞌin ñuꞌú chiꞌin nii ndia. Ta ikan kāyu cha yatin sava ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi, ta juuni kāyu cha yati sava ma yutun, ta ndisaa ma kuꞌu kuii chiꞌin ita kāyu yi ndia, jàꞌa ma savi ikan.
\p
\v 8 Ta ma tati uvi ora kīchaꞌa yi tìvi yi ma yutun tivi, ta kōyo ndio iin nakuyi ña kàa takua kàa iin yuku kaꞌnu ña nduꞌvania ña tiin yi ma tichi tañuꞌu. Tajan cha yatin sava ma tañuꞌu kùu raꞌ ña ndākuu raꞌ mamaa nii jàꞌa ma yuku ikan.
\v 9 Ta juuni cha yatin sava ma tandiꞌi nuu ma kiti ña ìyo ma tichi tañuꞌu chīꞌí, ta cha yatin sava ma varku ña kaꞌìin ikan kūcheꞌe run ndia.
\p
\v 10 Ta ma tati uni ora kīchaꞌa ndio yi tìvi yi ma yutun tivi, ta ma ora ikan iin chele kaꞌnu ña kàyu ri takua kàyu iin xini iin ñuꞌú kaꞌnu ña tìin, kīchaꞌa ri kòyo ri nuu cha yatin sava ma yuta ña ìyo ndisaa ma ñuñivi, ta juuni kōyo yi cha yati sava nuu ma soko nuu kàna takuii ndia.
\v 11 Ta ma chele ikan nàni ri, takua nàni iin yukú uva, vati cha yatin sava ma takuii ndākuu uva raꞌ jāꞌa ri. Ta chaꞌaꞌ ma takuii uva ikan kùu yi ña nduvaꞌa kuii kuaꞌaꞌ ñivi chīꞌí na ora chīꞌi na raꞌ.
\p
\v 12 Tajan ma tati kumi ora kīchaꞌa yi tìvi yi ma yutun tivi, ta ora ikan cha yatin sava ma nikandii ndōnaa jàꞌa yi, ta cha yatin sava ma yoo, ta cha yatin sava ma chele ndia. Ta takan kūu yi ña cha yatin sava ma ndi uni yi ndōnaa, ta tüva nī jatuun yi cha yatin sava ma ora ndichin, ta ora naa ndia.
\p
\v 13 Ta ikan nāndeꞌe ndioi itiꞌ andivi, ta ikan ndēꞌi ña java ma andivi ndàti iin tasu kaꞌnu ña teꞌen kānachaa niꞌi ri:
\p ―Ndaꞌvi taꞌan, ndaꞌvi taꞌan, ndaꞌvi taꞌan ma ñivi ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi, ti chani tivi ma inga uni taꞌan tati chiꞌin ma yutun tivi ndaꞌa na.
\b
\c 9
\p
\v 1 Tajan \fig Miedo|65RevAfraid.tif|col|Chapter 9||Nuu yuꞌvi ma ñivi|9.1\fig*ma tati uꞌun ora kīchaꞌa yi tìvi yi ma yutun tivi, ta ora ikan ndēꞌi ña itiꞌ andivi kēe iin chele, ta kōyo ri ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi. Ta rikan nīꞌi ri ma ndatiku kuenda ña nùna ri ma yavi nduvaꞌa kuii kunu ta naa.
\v 2 Tajan nūna ndio ri yuꞌu ma yavi kunu ikan. Ta ikan ndēꞌi ña nduvaꞌa kuaꞌaꞌ ma ñuꞌma kèe ndio ma tichi yi, takua jàꞌa yi ma ora kèe kuaꞌaꞌ ñuꞌma tichi ma hornu kaꞌnu. Tajan ma ñuꞌma xaan ikan kùu yi ña chāsi yi nuu ma nikandii, ta jākanuu yi chiꞌin ma tati, ta ndōnaa jàꞌa yi.
\v 3 Ta tañu ma ñuꞌma ikan, kēkoyo kuaꞌaꞌ ma tikaa naꞌnu ña ndàti ndri ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi. Ta ndrikan ti nīꞌi ndri ma ndatu ndri ña kùu taa ndri ma ñivi takua tàa ma tisuꞌma ña ìyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi.
\v 4 Ta ma tikaa ikan, ti tāchi ma Ndioo ndri ña na tüvi ìyo yi ña jativi ndri ma kuꞌu kuii, ni ma ita, ta nïꞌiin ma yutun ña ìyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi, vati vàchi ndri kuenda ña jàndeꞌe ndri tundoꞌo ma ñivi ña tüvi ìyo ma seyu ma Rachaꞌnu Ndioo ma teꞌe nuu.
\v 5 Va na tüvi nī chaꞌa ma Ndioo ña na kaꞌni ndri ma ñivi, vati chāꞌa ra ña na jandeꞌe ndri tundoꞌo na kuenda uꞌun yoo. Ta ndrikan ti indukuni chatu tàa ndri takua tàa ma tisuꞌma.
\v 6 Ta ma kivi ikan, ti kuuni ma ñivi kuvi na, va na küu yi. Ta vaji nduvaꞌa ni nanduku na naja kua kuvi na, va na küu yi ti cha jāchika ma ña kuvi na nuu na.
\p
\v 7 Ta ma tikaa ikan, ti kàa ndri takua kàa ma kuayu ma ora cha ìyo tuꞌva ndri kuenda ña kànitaꞌan ndri tichi ma kuati. Ta ma xini ndri jundii iin ña kàa takua kàa ma korona oro, ta ma nuu ndri, va kàa yi takua kàa ma nuu ñivi.
\v 8 Ta ma ixi xini ndri nduvaꞌa nani yi takua nani ixi xini ma ñivi ñaꞌa, ta ma nuꞌu ndri, kàa yi takua kàa ma nuꞌu ma iiꞌii.
\v 9 Ta ma pechu ndri ndasi yi chiꞌin mamaa kaa ña kùu aceru, ta ma ndichin ndri niꞌi vaꞌa jàkayu yi takua yaꞌa niꞌi jàkayu jaꞌa ma carreta ma ora kèñuꞌu ma kuayu ndrun ña kuàꞌan ndrun nuu ni kuu kuati.
\v 10 Ta ma suꞌma ndri ìyo iñu xuu ndri takua kàa suꞌma ma tisuꞌma. Ta ìyo ndatu ndri ña kùu jandeꞌe yi tundoꞌo ma ñivi kuenda uꞌun yoo ndia.
\v 11 Ta ma chitoꞌo ndri kùu ma tati xaan ña chàꞌnda tiñu nuu ma yavi nduvaꞌa kuii kunu ta naa. Ta ma sivi tati ikan chiꞌin ma tuꞌun hebreu va nàni yi Abadón, ta chiꞌin ma tuꞌun griegu nàni yi Apolión, ña kùuni yi kaꞌan yi: ra jàndiꞌi nuu ndisaa nakuyi.
\p
\v 12 Cha yāꞌa ma tundoꞌo nunuu, va kumani ma inga uvi ga yi.
\p
\v 13 Takan kūu ta ma tati iñu ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ora kīchaꞌa yi tìvi yi ma yutun tivi. Ta ora ikan chīni̱ iin tati ña kàꞌan yi tañu ma ndi kumi ndiki ña ìyo ma tutun chito naá oro ña ndaa ma itiꞌ nuu ndeꞌe ma Ndioo.
\v 14 Ta ma tati ikan teꞌen kàꞌan yi nuu ma tati iñu ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ña ìyo ma yutun tivi chiꞌin:
\p ―Na ndachiun ma ndi kumi ma tati ña ndikun yuꞌu ma yuta kaꞌnu ña nàni Éufrates ―kàti yi.
\p
\v 15 Ta takan kūu ña kīndoo nuna ma ndi kumi ma tati ikan, kuenda ña na kaꞌni yi cha yatin sava ma ñivi ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi. Vati cha ìyo vaꞌa yi ti cha chāa ma tiempu vitin ña kaꞌni yi ma ñivi ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi.
\v 16 Ta ikan chīni̱ ña kàꞌan na ña ìyo uvi cientu millon ma jandaru ña yoso kuayu, kùu ndra ña ìyo ndra kuenda tìndee ndra ma ndi kumi tati ikan.
\p
\v 17 Ta takan kūu ña ndēꞌi ma kuayu kuaꞌá ikan tichi ñumaꞌnai ña ma pechu ma ndra jandaru ña yoso ndri, ndasi yi chiꞌin ma kaa color kuaꞌá, ña kùu yi takua kùu ma ñuꞌú, ta color azú ta kuaan. Ta ma xini ma kuayu, va kùu yi takua kùu xini ma iiꞌii, ta ma tichi yuꞌu ndri va kèe ma ñuꞌú, chiꞌin ñuꞌma, ta azufre.
\v 18 Ta takan kūu ña cha yatin java ma ñivi kùu na ña chīꞌí na jāꞌa ma uni kueꞌe ña kùu yi ñuꞌú, ta ñuꞌma, ta azufre.
\v 19 Vati ma ndatu ña ìyo chiꞌin ma kuayu ikan, ìyo yi ma tichi yuꞌu ndri, chiꞌin ma suꞌma ndri, ti ma suꞌma ndri kàa yi takua kàa xini ma koo tati, ta chiꞌin yakan jàndeꞌe ndri tundoꞌo ma ñivi.
\p
\v 20 Va ma ndian kīndoo ña kākú jàꞌa ma uni kueꞌe ikan niku, ta vaji töve nī chiꞌí na ta tüvi nī jaña na ña jaꞌa na ma ña tüvi vaꞌa vaji takan tāꞌan na, ti juuni jàkaꞌnu ga na ma tati xaan, chiꞌin ma yutun ií oro, ta ña kūvaꞌa chiꞌin kaa plata, bronce, yuu, ta chiꞌin yutun. Ta ndisaa yutun ií ikan, ndicha kuii ña töve kùu nandeꞌe yi, ni ña kàka yi, ta tasoꞌo yi ndia.
\v 21 Ta juuni töve nī jaña na ña chàꞌni na ñivi, chiꞌin ña jàtakueꞌe na, ta ña kìꞌvi ma ndraꞌii chiꞌin ñivi ñaꞌa yüvi ñasiꞌi ndra, ta ñivi ñaꞌa chiꞌin yüvi ii vi, ta ni ña suꞌu na ndia.
\c 10
\s Ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, ta ma tutu vali ña natuvi
\p
\v 1 Takan kūu tajan ndēꞌi iin tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ña ìyo ndatu ña isukun yi ma vikonuꞌu, vàchi nuu yi itiꞌ andivi, chiꞌin iin koo laꞌndi ma xini yi. Ta ma nuu yi tàcha yi takua tàcha ma nikandii, ta ma nduvi chaꞌa yi kùu yi takua kùu uvi ñuꞌú ña ndaa sukun vaꞌa.
\v 2 Ta ndaꞌa yi iin tutu vali ña cha nūna, tajan kūtaa yi ma chaꞌaꞌ chiyo kuaꞌa yi ma nuu tañuꞌu, ta ma chaꞌaꞌ satin yi kūtaa yi yi ma nuñuꞌuꞌ.
\v 3 Tajan niꞌi vaꞌa nandaꞌyu yi, takua jàꞌa iin iiꞌii ma ora kùxaan ri. Ta ora nāndaꞌyu yi, tajan chīni̱ ña ucha taꞌan tati ña niꞌi vaꞌa ndaꞌyu yi ña kùu takua kùu ña chinu savi.
\v 4 Ta ma ora chīni̱ ña kaꞌndi ucha taꞌan ma tati ikan, tajan ni taa ndioi ma ña kàꞌan yi niku, va tava chīni̱ inga tati ma itiꞌ andivi ña jiꞌna teꞌen kāꞌan yi chiꞌi̱n:
\p ―Na kumi xeꞌun ma ña kātituꞌun ma ndi ucha taꞌan ma ña kàꞌndi ikan, ta koto täun yi ―kàti yi.
\p
\v 5 Tajan ma tati vaꞌa ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ña ìyo iin chiyo chaꞌa ma nuu tañuꞌu, ta inga chiyo yi ma nuñuꞌuꞌ, kāniꞌi yi ndaꞌaꞌ kuaꞌa yi ma itiꞌ andivi,
\v 6 ta teꞌen kīchaꞌa yi kàꞌan yi chiꞌi̱n:
\p ―Ndōniꞌi chiyo kuaꞌa ndaꞌi ta kàꞌin ña ndicha kùu ma ña ni kaꞌin chaꞌaꞌ ma sivi ra ìyo ndito ndisaa tiempu, ra jātuvi ma andivi ta ndisaa ma ña ìyo yi, ra juuni jātuvi ra ma nuñuꞌuꞌ ta ndisaa ña ìyo yi, ra jātuvi ma tañuꞌu ta ma ña ìyo raꞌ, va chiꞌin sivi ra kàꞌin ti na tüva ìyo yi ña kuatu yo tiá ga.
\v 7 Vati ma tati ucha va chani chaa ma tiempu ña ni tivi yi ma yutun tivi ña ndaꞌa yi. Ta ora ikan ma Rachaꞌnu Ndioo ni jachinu ra ma tuꞌun xeꞌe ña kùmi ra takua kātituꞌun ma ndra kàꞌan chiꞌin tuꞌun yuꞌu ra niku.
\p
\v 8 Tajan ma itiꞌ andivi chīni̱ ndikoi ma tati ña teꞌen nākaꞌan yi chiꞌi̱n:
\p ―Kuàꞌan, ta kiꞌun ma tutu nuna ña jundii nuu ndaꞌa ma tati ña jàkuu tiñu nui ña ndaa yi iin chiyo chaꞌa ma nuu tañuꞌu, ta inga chiyo chaꞌa yi ma nuñuꞌuꞌ ―kàti yi chiꞌi̱n.
\p
\v 9 Tajan kuàꞌan ndioi nuu ndaa ma tati ndaa ikan, ta kàꞌan ndioi chiꞌin yi ña na kuꞌva yi ma tutu nui. Ta teꞌen nākaꞌan yi chiꞌi̱n:
\p ―¡Tiin yi, ta kachiun yi!, va ma yuꞌu̱n ni ndakuu vixi yi, takua vixi ma nduxi ñuñu, vati ma tichiun ni ndakuu uva yi jàꞌa yi ―kàti yi chiꞌi̱n.
\p
\v 10 Tajan kīꞌin ndioi ma tutu vali ña jundii nuu ndaꞌaꞌ ma tati ikan, ta chāchi ndioi yi. Ta ma yuꞌi ndōvixi ndio yi, takua vixi ma nduxi ñuñu, va ma tichi̱, ndō uva ndio yi jāꞌa yi.
\v 11 Tajan teꞌen nākaꞌan ndio ma tati chiꞌi̱n:
\p ―Ìyo yi ña katituꞌun ndikoun ma tuꞌun yuꞌu Ndioo chaꞌaꞌ ma ña kuu nuu ñivi nda ñuu nikuuni, ta inga tuku ñuꞌuꞌ vaji siin siin tuꞌun kàꞌan na, ta juuni chaꞌaꞌ ndian kùu rey ndia ―kàti yi.
\c 11
\s Nuu kèta uvi taꞌan ndra kùu testigu
\p
\v 1 Tajan chāꞌa na iin yutun kuiin nui ña kàa takua kàa ma yutun tikuꞌva yo, ta teꞌen nākaꞌan na chiꞌi̱n:
\p ―Na ndetaun ta kuꞌu̱n ma nuu ndaa ma veñuꞌu Ndioo, ta chiꞌin yutun ña ndaꞌun na tikuꞌvaun yi, ta tikuꞌvaun ma chito naá chiꞌin run ndia, ta kaꞌviun naja taꞌan ma ñivi kùu na ña jàkaꞌnu na ma Rachaꞌnu ma tichi ma veñuꞌu.
\v 2 Va na tïkuꞌvaun ma nukeꞌe nuu ndaa ma veñuꞌu, ti cha kīndoo yi kuenda ma ndian yüvi judíu. Ta ndiakan kùu na ña ni kaꞌnda na tiñu takua kùuni maa na nuu ma ñivi ìyo ñuu ií ña nàni Jerusalén ikan, kuenda uvi xiko uvi yoo takan ni jaꞌa na.
\v 3 Ta ni tachi̱ ma uvi taꞌan ma ndra kàꞌan chiꞌin tuꞌun yuꞌi, ndra ñuꞌu jaꞌma tuun. Ta ndrakan ni kukatituꞌun ndra ma tuꞌin ma nuu na kuenda iin mii uvi cientu uni xiko kivi.
\p
\v 4 Ta ma ninduvi ma ndra kùu testigu ikan kùu ndra takua kùu ninduvi taꞌan ma yutun olivu, ta takua kùu ma ninduvi taꞌan ma ñuꞌú kandil, ña kaꞌìin ndra nuu ma Rachaꞌnu Ndioo, ra chàꞌnda tiñu nuu tandiꞌi ñuu ñuñivi.
\v 5 Ta tu ìyo nda yo kùuni jatiꞌini chiꞌin ndra, ta ndrakan chàꞌni ndra na chiꞌin ma ñuꞌú ña kèe ma yuꞌu ndra. Ta takan jàꞌa ndra ña chàꞌni ndiꞌi ndra ma ndian kùuni jatiꞌini chiꞌin ndra, ta takan ìyo yi ña kuvi ndisaa ndian jàꞌa takan.
\v 6 Ta juuni ìyo ndatu ndra kuenda ña kasi ndra ma andivi, ikan na töve kùun ma savi kuaꞌaꞌ kivi ma ora kàtituꞌun ndra ma tuꞌun yuꞌu Ndioo nuu ma ñivi. Ta juuni ìyo ndatu ndra ña kùu jandakuu ndra ma nii ma takuii, ta kuenda ña tàchi ndra kuaꞌaꞌ ma kueꞌe nuu ma ñivi, naja kua kùuni maa ndra jaꞌa ndra ndia.
\p
\v 7 Ta ma ora ña cha chīnu kātituꞌun ndio ndra ma tuꞌun Ndioo nuu ma ñivi, tajan kēe ndio iin ña kàa takua kàa iin kiti xaan tichi ma yavi nduvaꞌa kuii kunu, ta yakan kùu yi ña ni kanitaꞌan yi chiꞌin ndra, ta ni jakanaa yi ndra, ta kaꞌni yi ndra.
\v 8 Tajan ma ñundaꞌyu ndra ni kanindoyo na yi ma nuu yaꞌvi ma vetoꞌo, ma ñuu nuu chāꞌni na ma Rachaꞌnu yo Jesuu niku. Ta juuni kàꞌan na ña ma ñuu ikan nàni yi Sodoma ta Egiptu. Takan nàni yi chaꞌaꞌ ma ña kini ña jàꞌa ma ñivi ikan.
\v 9 Ta uni kivi java kùu yi ña ni ndeꞌe na ma ñundaꞌyu ña kàndoyo ikan. Ta tañu ma ñivi ikan ìyo ndian tuku tata kùu na, a siin tuꞌun kàꞌan na, a siin ñuu nuu kāku na. Ta ma ñivi tüvi ni kùꞌva na ña na kuchi ma ñivi ma ñundaꞌyu ikan.
\v 10 Tajan ma ndian ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi ni kusii na ndeꞌe na ma ñundaꞌyu ndra, ti yaꞌa chàtaꞌani na ña cha chīꞌí ndra. Ta ni kuꞌva na taꞌvi nuu taꞌiiꞌiin ma taꞌan na chaꞌaꞌ ña yaꞌa chìsii na, vati ninduvi ma ndra kàꞌan chiꞌin tuꞌun yuꞌu Ndioo ña chīꞌí ikan, tüva ni jandeꞌe ga ndra tundoꞌo na.
\p
\v 11 Va ma ora cha yāꞌa ma uni kivi java, tajan Rachaꞌnu Ndioo jānataku ndiko ra ma ndrakan inga chaꞌaꞌ, ta ndēta ndiko ndra. Ta ora ndēꞌe ma ñivi ma ña jānataku ndiko ra ndra, ta nduvaꞌa kuii yūꞌvi na.
\v 12 Ta ikan jan ninduvi ma ndra kùu testigu ikan chīni ndra iin tati ña niꞌi vaꞌa nākaꞌan yi ma itiꞌ andivi chiꞌin tuꞌun iꞌya:
\p ―¡Na ndaa ndo ma itiꞌ siki ndeꞌve! ―kàti yi.
\p Tajan ndāa ndio ndra chiꞌin vikonuꞌu ma itiꞌ andivi. Ta ora ndāa ndra, ma ndian xaani ndeꞌe ndra ndeꞌe na naja kūu yi chiꞌin ndra ndia.
\v 13 Tajan juuni ma ora ikani, nduvaꞌa kuii niꞌi tāan, ña uchi porcientu ma veꞌe ìyo ma ñuu ikan kēkoyo. Ta ucha mii taꞌan na kùu na ña chīꞌí na jàꞌa ma ña tāan. Tajan ma ndian kīndoo ndito, nduvaꞌa yūꞌvi na, ta kīchaꞌa ndio na jàkaꞌnu na ma Ndioo ra ìyo andivi.
\p
\v 14 Cha yāꞌa ma tundoꞌo uvi, va vitin cha vàchi kuyatin ndio ma tundoꞌo uni.
\s Ma yutun tivi ucha ña tìvi ma tati jàkuu tiñu nuu Ndioo
\p
\v 15 Takan kūu ta tīvi ndio ma tati ucha ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ma yutun tivi ndaꞌa yi. Tajan itiꞌ andivi chīni̱ kuaꞌaꞌ tati ña nduvaꞌa niꞌi kànachaa yi, ña teꞌen kàꞌan yi:
\q Ma nda nikuuni nuñuꞌuꞌ ñuñivi nuu chàꞌnda ma ñivi tiñu,
\q cha kìꞌvi yi ndaꞌa ma Rachaꞌnu Ndioo yo
\q ta kuenda ma ra seꞌe ra Cristu ndia.
\q Vati rakan kùu ra ña ni kaꞌnda ra tiñu chaꞌaꞌ yi endeeni.
\m
\v 16 Tajan ma ndi oko kumi ma ndrachaꞌnu ña nandi ma nuu taꞌiiꞌiin tayu ikan nuu ndaa ma tayu ií nuu chàꞌnda Ndioo tiñu, chūnandi chiti ndra ña ndava nani teꞌe nuu ndra nuu ñuꞌuꞌ. Ta kīchaꞌa ndra jàkaꞌnu ndra Ndioo,
\v 17 chiꞌin ma tuꞌun iꞌya:
\q Chàꞌa ndi taꞌvindioo nuu̱n yoꞌo Rachaꞌnu ra yaꞌa ìyo ndatu,
\q ti yoꞌo kùu ma ra kuxini ma vitin,
\q ta kùu̱n ma ra takani kūu niku,
\q ta kùu̱n ma ra ni kichi itiꞌ nuu ndia.
\q Vati maun kùu̱n ña nduvaꞌa ìyo ndatun,
\q ña cha kīchaꞌun chàꞌndaun tiñu nda nuu nikuuni.
\q
\v 18 Ta ndisaa ma ñivi ña töve chìnuni tuꞌu̱n, nduvaꞌa cha kuxaan na chiꞌun,
\q va yoꞌo cha kèta ma kivi ña ni kuxaun chiꞌin na ta ni jandeꞌun tundoꞌo nuu na,
\q ta ma ndian ndií ni jakutuniun ma kuati na,
\q ta ma ndian ña jàkuu tiñu̱n, ta ndian kàꞌan chiꞌin tuꞌun yuꞌu̱n, ni kuꞌva ndioun ma yaꞌvi vaꞌa nuu na.
\q Ta juuni takan ni jaꞌun chiꞌin ma ndian ií ña kāchiun kuendaun,
\q vaji kùu na ndian kuika a ndian ndaꞌvi ña jàkaꞌnu na ma siviun.
\q Va ma ndian chàꞌni ma inga ñivi ña ìyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi juuni ni kaꞌniun na ndia.
\m ―Takan kàti ma tati ikan.
\p
\v 19 Tajan ma ora ikani, cha nūna ma veñuꞌu Ndioo itiꞌ andivi ta ndichin ma chito naá nàni Arca ña chāꞌa ma tuꞌun ña Ndioo kāti ra chiꞌin ma ñivi, va ndichin yi tichi ma veñuꞌu itiꞌ andivi. Ta ora ikan nduvaꞌa kuii tacha ta chīni yo ma ña kaꞌan ma tacha ta nduvaꞌa kuii kuun savi yuu, ta nduvaꞌa kuii niꞌi tāan ndia.
\c 12
\s Iin ñaꞌa chiꞌin iin kiti xaan ña tìvi ñuꞌú
\p
\v 1 Takan kūu tajan ma itiꞌ andivi chīyo iin seña ña nduvaꞌa kaꞌnu. Ta ikan kēta iin ñaꞌa ña isukuan ma nikandii. Ta ma yoo va kīndoo ri itiꞌ xuu ma nuu chañuan. Ta ma xinian jundii iin korona ña kùvaꞌa yi chiꞌin uchi uvi chele.
\v 2 Ta ma ñaꞌa iꞌya ti ñùꞌu seꞌan, ta nduvaꞌa ndaꞌyuan ña chàꞌnda yi tichian vati chani kàku ma seꞌan.
\v 3 Takan kūu ta ikan jan kēta inga tuku seña ma itiꞌ andivi ña kùu ri takua kùu iin kiti. Ta rikan ti iin kiti yaꞌa kaꞌnu, ta xaan ña tìvi ñuꞌú kùu ri. Ta rikan ti iin kiti color kuaꞌá kùu ri ña ìyo uchi ndiki ri, ta ucha xini ri nuu jundii ucha taꞌan ma korona.
\v 4 Tajan chiꞌin ma suꞌma ri jākoyo ri cha yatin sava ma chele kaꞌìin andivi ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi. Ta ikan jan chūndaa ndio ri nuu ndaa ma ña ñuꞌu seꞌe ña kùuni ri kachi ri ma seꞌan naja ora ni kàku yi.
\v 5 Tajan kāku ndio ma iin seꞌan raꞌii, ta chiꞌin vatun kuiin ña kuvaꞌa chiꞌin kaa ni kaꞌnda ra tiñu ninii kaꞌnu ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi iꞌya. Va ma seꞌan chātuꞌun na ra, ta chaa ra nuu ndaa ma tayu ií Ndioo, nuu chàꞌnda ra tiñu.
\v 6 Tajan ma ñaꞌa ikan chīnuan kuàꞌan ña iin tichi kuꞌu nuu ití, iin nuu cha kāchin Ndioo kuenda ña, ña ni kuꞌva ra ña kachian ta jakuenda ra ña kuenda iin mii uvi cientu uni xiko kivi.
\p
\v 7 Ta ora yāꞌa ña kūu takan, tajan nduvaꞌa kuii kaꞌnu kuati chīyo ma itiꞌ andivi. Vati iin tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ña nàni Mike, chiꞌin tia kuaꞌaꞌ ma tati ña kùu meru ra kīchaꞌa na kànitaꞌan na chiꞌin ma kiti xaan ña tìvi ñuꞌú, ta chiꞌin tia ma meru ri ña kùu tati jàkuu tiñu nuu ri ndia.
\v 8 Va tava ma kiti xaan kaꞌnu ña tìvi ñuꞌú chiꞌin ma meru ri nī kuu jakanaa ndri, yakan va nī kuu koo ga ndri ma andivi.
\v 9 Ta takan kūu ña Ndioo jākanaa ra ma kiti kaꞌnu xaan ña tìvi ñuꞌú, chiꞌin ndisaa ma tati xaan ña kùu meru ri. Ta rikan kùu ri ma koo tati ña kēta ri tajiꞌna, ta ma rikan nàni ri: kuiꞌna a Satanaa ña jàndaꞌviñaꞌánꞌ ma ñivi ninii kaꞌnu nuñuꞌuꞌ ñuñivi. Yakan va ma kuiꞌna, ta chiꞌin ma meruánꞌ tati xaan, kāchitánꞌ ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi jàꞌa ma tati vaꞌa jàkuu tiñu nuu Ndioo.
\p
\v 10 Takan kūu tajan teꞌen chīni̱ iin tati ña nduvaꞌa kuii niꞌi kānachaa ma itiꞌ andivi ña teꞌen kàꞌan yi:
\q Vitin va cha kīchaa ma kivi ña ni jakakú Rachaꞌnu Ndioo yo ma ñivi ra,
\q ta juuni vitin jànaꞌa ra ma ndatu ra nuu yo chiꞌin ma nuu chàꞌnda ra tiñu.
\q Ta vitin iin nuuni chàꞌnda ra tiñu chiꞌin ma ndatu Cristu ra kùu Seꞌe ra.
\q Vati vitin ma kuiꞌna tüva ndaa yi ma nuu ndaa ma Rachaꞌnu Ndioo.
\q Ta nduvi ta niñuu tüva tisoánꞌ kuati nuu ra chata ma ndian yani yo ndian chìnuni tuꞌun ra.
\q Ti Ndioo cha jākanaa ra yi,
\q ta jāꞌa ra ña na kachita yi.
\q
\v 11 Yakan va maa ndian chìnuni tuꞌun Cristu cha jākanaa na ma kuiꞌna,
\q chaꞌaꞌ ma nií ma ra kùu mvechala,
\q ta chaꞌaꞌ ma tuꞌun ra ña kātituꞌun na nuu ma ñivi.
\q Va ndicha ña chìnuni na ma tuꞌun ra.
\q Tüvi kanuu na kàtituꞌun na yi ndava kùu kuvi na chaꞌaꞌ yi.
\q
\v 12 Yakan va tandiꞌi ndyoꞌo ndian ìyo itiꞌ andivi,
\q na sii kuuni ndo.
\q Va ndaꞌvi taꞌan kùu ndyoꞌo ma ndian ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi, ta ma tichi tañuꞌu,
\q vati tava ma kuiꞌna, cha kāchita ndioánꞌ ta chāa ndioánꞌ ma nuñuꞌuꞌ nuu ìyo ndo.
\q Ta juuni cha chìto ndioánꞌ ña chani keta ma tiempu ña tüva ni kaꞌnda ndioánꞌ tiñu.
\q Yakan va nduvaꞌa kuii xaani ndioánꞌ ndèꞌánꞌ ndo.
\m ―Takan kàꞌan ma tati ña chīni̱ itiꞌ andivi.
\p
\v 13 Ta ma kuiꞌna kùánꞌ ma kiti xaan ña tìvi ñuꞌú, ta ora chāꞌa ndioánꞌ kuenda ña Ndioo jākanaa ra ñánꞌ ña jākoyo ra ñánꞌ ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi iꞌya, tajan kīchaꞌa ndioánꞌ nàndukuánꞌ ma iin ñaꞌa ña kāku seꞌe, iin raꞌii vali.
\v 14 Takan kūu tajan ma ñaꞌa ikan, nīꞌan uvi taꞌan ma ndichin ña kàa takua kàa ndichin iin tasu ña nduvaꞌa kuii kaꞌnu kuenda ña na kuu ndati ña, ta kākú ña nuu ma kuiꞌna ma tichi kuꞌu ití, nuu ni koan uni kuiya sava. Ta nìꞌan ña kachian jàꞌa ma Ndioo ikan ndia.
\v 15 Ta ikan jan ma kiti xaan ikan, tīvi ri ma takuii yuꞌu ri ma nuu kuàꞌan ña kuenda ña na ndakuu raꞌ iin yuta kaꞌnu, ta takan jàtani ri ña.
\v 16 Va ma ñuꞌuꞌ tīndee yi ma ñaꞌa ikan, vati ndāta yi, ta chīꞌi ndiꞌi yi ma takuii yuta ña tīvi ma kiti xaan ikan chiꞌin yuꞌu ri.
\v 17 Tajan ma kiti xaan ikan, nduvaꞌa kuxaan ri ña nī kuu kaꞌni ri ña. Yakan va kēe ndio ri kuàkanitaꞌan ri chiꞌin ndisaa ma ndian kùu ñivian, ndian jàchiꞌin ma tuꞌun Rachaꞌnu Ndioo, ta endeeni kàꞌan na ña ñivi chìnuni tuꞌun Jesuu kùu na ndia.
\v 18 Ta ma kiti xaan ikan cha kīndoo ri ma yuꞌu tañuꞌu.
\c 13
\s Ninduvi ma kiti xaan
\p
\v 1 Takan kūu tajan yuꞌu chūndai ma nuu ndoyo yuti ñaꞌma ma yuꞌu tañuꞌu. Ta ikan ndēꞌi ña kēe inga tuku ma kiti xaan ña yaꞌa kaꞌnu ma tichi tañuꞌu ña ìyo ucha xini ri ta uchi ndiki ri. Ta taꞌiiꞌiin ma xini ndiki ri ìyo iin ma korona. Ta ma xini ri ìyo ma letra ña kàꞌan tiꞌini chata Ndioo.
\v 2 Va ma kiti xaan ña ndēꞌi ikan, kàa ri tava kàa iin ndikaꞌa, ta ma chaꞌa ri va kàa yi tava kàa chaꞌa ma oso, ta yuꞌu ri va kàa yi tava kàa yuꞌu iiꞌii. Tajan ma kuiꞌna kùánꞌ ma kiti xaan ña tìvi ñuꞌú ña chāꞌánꞌ ndatuánꞌ nuu ma inga kiti ikan, ikan na kaꞌnda ri tiñu indukuni kua maánꞌ nuu ninii kaꞌnu ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi.
\v 3 Ta juuni ndēꞌi ña iin ma xini ri kàa yi tava kàa iin nuu tàꞌnda ña ni kuvi ri jàꞌa yi ti yaꞌa kaꞌvi takueꞌe ri. Va ma nuu takueꞌe ikan ndāꞌa yi niku. Ta ndava kuàꞌan anima ma ñivi ora ndēꞌe na ma ña jāꞌa ri, tajan ndisaa ma ñivi ìyo ñuñivi tāndikun na chata ri.
\v 4 Ta kīchaꞌa ndio na jakaꞌnu na ma kiti xaan ña tìvi ñuꞌú ikan, chaꞌaꞌ ña chāꞌánꞌ ndatuánꞌ nuu ma inga kiti ikan. Ta teꞌen kàꞌan na ña jakaꞌnu na ri:
\p ―Nïꞌiin yo na küu jaꞌa chiꞌin ma kiti xaan iꞌya, ta nïꞌiin yo na küu kanitaꞌan chiꞌin ri ti ìyo kuaꞌaꞌ ndatu ri ―kàti na.
\p
\v 5 Ta juuni, nīꞌi ri tiñu ña kuu kaꞌan tiꞌini ri chata Ndioo, ta kàꞌan tayi ri takua kùuni maa ri. Ta juuni nīꞌi ri tiñu ña kaꞌnda ri kuenda uvi xiko uvi yoo ndia.
\v 6 Ta takan kūu yi ña kāꞌan tiꞌini ri chata Ndioo, ta chata ma sivi ra, ta chata ma nuu ìyo ra, chiꞌin tandiꞌi ma ndian ìyo andivi ndia.
\v 7 Ta juuni nīꞌi ma kiti ikan tiñu ña kànitaꞌan ri chiꞌin ma ñivi Ndioo, nda kati jàkanaa ri na. Ta juuni nīꞌi ri tiñu ña na kùu kaꞌnda ri tiñu nuu tandiꞌi ma ñivi ìyo ñuñivi, vaji tuku tata kùu na, a tuku ñuu na, a tuku tuꞌun kàꞌan na, a tuku ñuꞌuꞌ kīchi na.
\v 8 Ta tandiꞌi ma ñivi ndian töve chìnuni kùu ma ndian jàkaꞌnu na ma inga kiti ikan. Vati ma sivi ndisaa ndiakan tüvi ìyo yi nuu ma tutu ña tāa Ndioo antea ña jātuvi ra ma ñuñuꞌuꞌ ñuñivi. Ta ma tutu ikan kàꞌan yi ma sivi nda yo ni koo endeeni chiꞌin ra. Ta ma ra kùu kùñaꞌa ma tutu ikan kùu ma ra kùu mvechala chīꞌí niku.
\p
\v 9 Ta tu ìyo nda ndyoꞌo ìyo soꞌo, na tasoꞌo vaꞌa ndo ma ña ni kaꞌin chiꞌin ndo iꞌya:
\v 10 Tu ìyo iin ñivi ña tìꞌi na ndo tichi vekaa, takan ni kuꞌun ndo vekaa tuva takan. Ta tu ìyo ndian chàꞌni na ndo chiꞌin machiti, ta takan ni kuvi ndo tuva takan. Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña taku ndyoꞌo ña kùu ndo ñivi Ndioo, ìyo yi ña jandeeni ndo, ta chìnuni vaꞌa ndo ma tuꞌun ra ndia.
\p
\v 11 Takan kūu tajan ndēꞌe tukui ña tichi ñuꞌuꞌ ití kēta inga tuku ma kiti xaan. Ta rikan ti uvi taꞌan ma ndiki ri ña kàa yi tava kàa ndiki ma mvechala, ta kàꞌan ri tava kàꞌan ma kiti xaan ña tìvi ñuꞌú.
\v 12 Ta juuni induku ìyo ndatu ri takua ìyo ndatu ma kiti xaan ña kēta nunuu. Ta rikan ndaa ri yatini itiꞌ nuu ma inga ri. Vati juuni jāꞌa ri ña na jakaꞌnu ma ñivi ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi ma kiti nunuu ña cha ndāꞌa ri ña takueꞌe kaꞌvi ri.
\v 13 Ta juuni jàꞌa ri kuaꞌaꞌ nuu ndatu kaꞌnu, vati jàꞌa ri ña na kèe ma ñuꞌú itiꞌ andivi, ta kòyo yi ma nuñuꞌuꞌ, kuenda ña na ndeꞌe ma ñivi ìyo ñuñivi.
\v 14 Ta ma kiti xaan ña kēe nunuu chāꞌa ri tandiꞌi ma ndatu ña jàꞌa ma kiti uvi ikan. Ta chiꞌin ma ndatu ña nīꞌi ma kiti uvi ña na jàꞌa ri, yaꞌa nduvaꞌa jàndaꞌviñaꞌa ri ma ñivi ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi chiꞌin ma seña jàꞌa ri. Ta juuni tāchi ndio ri nuu ma ñivi ña na jaꞌa na iin naꞌna kuenda jàkaꞌnu na ma kiti ña kēta nunuu ña nduvaꞌa tākueꞌe kaꞌvi chiꞌin machiti niku, ta nātaku ndiko ri.
\v 15 Takan kūu ta ma kiti uvi kùu ri ña nīꞌi ri ndatu ri kuenda ña na jaꞌa ri ña na kùu koo ndito ma naꞌna ma kiti nunuu, ta ma naꞌna ri kīchaꞌa yi kàꞌan yi. Ta juuni tāchi ri ña na kaꞌni na ndisaa ma ndian töve jàkaꞌnu ma naꞌna ri.
\v 16 Ta juuni jāꞌa ri ña tandiꞌi ma ndiakuati, a ndian chaꞌnu, a ndian kuika, a ndian ndaꞌvi, a ndian kùu musu, a ndian tüvi kùu musu: ña na koo iin tuni ma ndaꞌaꞌ chiyo kuaꞌa na, a ma teꞌe nuu na.
\v 17 Ta nïꞌiin na, na küu jata na, ta xìko na, tu tüvi ìyo ma tuni ma kiti xaan na, a sivi ri, a ma numero ma sivi ri na ndia.
\v 18 Yakan va iꞌya ni ndeꞌo nda yo ìyo chinituni. Ta tu ìyo chinituni na, na jaꞌa na kuenda nuu na chiꞌin ma numero ma kiti xaan ikan, vati numero ma ñivini kùu yi. Ta numero iñu cientu uni xiko iñu kùu yi.
\c 14
\s Nuu jàkaꞌnu ma iin cientu uvi xiko kumi mii ma ñivi ma Ndioo chiꞌin iin yaa
\p
\v 1 Takan kūu ta ikan jan ndēꞌi iin ma ra kùu mvechala ña ndaa ra ma xini yuku ña nàni Sión. Ta chiꞌin ra ndēꞌi ña kaꞌìin ma iin cientu uvi xiko kumi mii ma ñivi ña ìyo tuni ma teꞌe nuu na, chiꞌin ma sivi ma ra kùu mvechala, ta sivi ma Tatá ra.
\v 2 Ta ikan jan chīni ndioi iin tati ma itiꞌ andivi, ña nduvaꞌa jàkayu yi, ta chìnu tacha jàꞌa yi, takua jàꞌa iin nuu too takuii. Ta juuni chīni̱ ña ma tati ikan, jàꞌa yi takua jàꞌa ma tati iin nuu jàkuaku na kuaꞌaꞌ ma arpa.
\v 3 Ta ndiakan chìta na iin yaa chaa ma nuu ndaa ma tayu ií, nuu kaꞌìin ma ndi kumi ma ña ndito, ta nuu kaꞌìin ma ndi oko kumi ma ndrachaꞌnu ndia. Va nïꞌiin ma ñivi nī kutuꞌva na kata na ma yaa ikan, vati ma ndra chìto kata yi kùu ma iin cientu uvi xiko kumi mii ndra ni, ti ndrakani kùu ma ndra kākú tañu ma ñivi ìyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi.
\v 4 Vati ndisaa ndrakan kùu ndra ña kīndoo ndaa vaꞌa ndra nuu Ndioo, va töve kìꞌvi ndra chiꞌin ñaꞌa, ta kùu ndra ndra kùmi suꞌun ndra ndra, ti kuàꞌan ndra chata ma ra kùu mvechala nda nikuuni nuu kuàꞌan ra. Ta Ndioo tāvasiin ra ndra ña jākakú ra ndra tañu ma ñivi, ikan na kuu ndra takua ma chiti nunuu ña sòkó yo nuu Ndioo. Ta takan kùu ndra kuenda ma Rachaꞌnu Ndioo ta kuenda ma ra kùu mvechala.
\v 5 Vati tüvi nī jandaꞌviñaꞌa ndra, ta tüvi nī kaꞌan ndra tuꞌun vata ndia, vati ndra vaꞌa kùu ndra nuu Ndioo.
\s Ma tuꞌun kàtituꞌun ma uni taꞌan ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo
\p
\v 6 Takan kūu tajan ndēꞌi inga tuku ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, ña ndàti yi chàkunuu yi nuu sukun. Va ma tiñu ndiso yi kùu yi ña kàtituꞌun yi ma tuꞌun vaꞌa chaꞌaꞌ Ndioo ña ìyo kuenda yi endeeni nuu tandiꞌi ma ndian ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi, vaji siin siin ñuu na, a siin siin tuꞌun kàꞌan na, a siin siin tata kùu na a siin ñuꞌuꞌ kīchi na ndia.
\v 7 Tajan teꞌen nākaꞌan niꞌi yi chiꞌin na:
\p ―Na tiñuꞌu ndo ma Rachaꞌnu Ndioo, ta na jakaꞌnu ndo ra, vati vitin va cha kèta ma kivi ña ni jakutuni ra ma ñivi. Yakan va na jakaꞌnu ndo ma ra jātuvi ma andivi, ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi, ma tañuꞌu, ta ma soko nuu kàna takuii ndia ―kàti yi.
\p
\v 8 Takan kūu tajan kēta inga tuku ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, ta teꞌen nākaꞌan yi ndia:
\p ―Cha kēkoyo ma veꞌe ìyo ma ñuu kaꞌnu ña nàni Babilonia chiꞌin ma ñivi yi. Ndicha vaꞌa ña cha kēkoyo yi. Vati juu yi jātivi ma tandiꞌi ma ndian ìyo ma ñuꞌuꞌ yi, ta tandiꞌi ma inga ñuꞌuꞌ ñuu ñuñivi, chiꞌin ma ndixi ña chāꞌa raꞌ nuu na ña na koꞌo na raꞌ, ti jāꞌa raꞌ ña kìꞌvi ma ñivi ña na jaꞌa na kuati. Va jāꞌa raꞌ chiꞌin yo takua jàꞌa iin ñaꞌa tondo.
\p
\v 9 Ta ikan jan kīꞌvi ndio ma tati uni ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, ta teꞌen nākaꞌan niꞌi vaꞌa yi:
\p ―Tu ìyo iin nda ndian jàkaꞌnu ma naꞌna ma kiti xaan ikan, a maa ri, ta chùndatu na ña koo ma tuni ma teꞌe nuu na, a ma chiyo ndaꞌaꞌ kuaꞌa na,
\v 10 ndiakan nduvaꞌa ni ndeꞌe na tundoꞌo jàꞌa ma Rachaꞌnu Ndioo, ti ni kuꞌva ra ma ndixi xaan koꞌo na ña jànaꞌa raꞌ ña nduvaꞌa xaani ndèꞌe ra na. Vati ni kayu na chiꞌin azufre, ma nuu ndèꞌe ma tati jàkuu tiñu nuu Ndioo, ta nuu ndèꞌe ma ra kùu mvechala ndia.
\v 11 Ta ma ñuꞌma nuu ndèꞌe na tundoꞌo ña kàyu na endeeni na töve ni jaña yi ña ndaa yi ma nuu sukun, vati nduvi niñuu kùu yi ña kàyu na, ta na küu nindee na ña ndeꞌe na tundoꞌo. Ta takan ni taꞌan na chaꞌaꞌ ña jàkaꞌnu na ma kiti xaan chiꞌin naꞌna ri, ta chaꞌaꞌ ña ìyo tuni ma teꞌe nuu na chiꞌin ma sivi ri. ―Takan kàti ma tati.
\p
\v 12 Yakan va kuenda ma ndian kùu ñivi Ndioo, va ndian jàchiꞌin vaꞌa ma tuꞌun Ndioo ta chìnuni vaꞌa ma tuꞌun Jesuu, vitin kùu ma kivi ña ìyo yi ña jandeeni na.
\p
\v 13 Takan kūu tajan itiꞌ andivi chīni̱ iin tati vaꞌa ña teꞌen nākaꞌan yi chiꞌi̱n:
\p ―Na taun ma tuꞌun iꞌya: “Na sii kuuni ma ndian chìꞌí ña chìnuni tuꞌun ma Rachaꞌnu, nda ma vitin, ta itiꞌ nuu” ―kàti yi.
\p Ta ma Tati Ií Ndioo teꞌen nākaꞌan yi:
\p ―Ndicha vaꞌa ña takan kùu yi, vati vitin ndiakan cha kuu nindee na chaꞌaꞌ ma tiñu jāꞌa na, ti tiñu vaꞌa ña jàꞌa na ora chīyo na niku töve ni naa yi. ―Takan kàti ma Tati Ií Ndioo.
\s Ndioo tāchi ra tati ra ña na jatiꞌvi yi ma ñivi ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi
\p
\v 14 Tajan ma ora kāniꞌi̱ nui ma itiꞌ andivi, ta ikan ndēꞌi ña nandi iin ra kàa takua kàa iin ra Seꞌe ñivi tāchi Ndioo ma chata viko, ña jùndii iin korona oro xini ra, ta ndaꞌa ra iin machiti kanchu ña nduvaꞌa kuii xaan.
\v 15 Tajan itiꞌ tichi veñuꞌu kēe inga ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, ña teꞌen nākaꞌan niꞌi yi nuu ra nandi chata ma viko:
\p ―Na kichaꞌun kaꞌndaun ta jatiꞌviun ma ndatiñu chiꞌin ma machiti kanchu̱n, ta kànivaꞌun ndisaa ma ndatiñu ña kandoyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi ña jàtiꞌviun, vati cha ndiꞌi yi chīti, ta vitin ìyo yi ña jatiꞌviun yi ―kàti ma tati ikan.
\p
\v 16 Tajan ma ra nandi ma chata viko, tīin ndio ra ma machiti kanchu ra, ta chāꞌnda ra ndisaa ma ndatiñu ña kàndoyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi, ta kānivaꞌa ndio ra ndisaa kuii yi.
\p
\v 17 Takan kūu tajan ma itiꞌ andivi kēta inga ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ma tichi veñuꞌu ìyo ndakan ña juuni ndaꞌa yi iin machiti kanchu yaꞌa xaan ndia.
\v 18 Ta ikan jan ma itiꞌ nuu ndaa ma chito naá ma Ndioo kēta inga tuku ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, ña ìyo ndatu yi kuenda ma ñuꞌú ña kuàtiñu yi nda nuu ni kuuni. Tajan tati ikan teꞌen kānachaa niꞌi vaꞌa yi nuu inga ma tati ña ndaꞌa ma machiti xaan:
\p ―Na kichaꞌun kaꞌndaun ma vatu ma chiti uva chiꞌin ma machiti xaan ña ndaꞌun, ta kanivaꞌun ma ndatiñu ña kàndoyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi, vati cha ndiꞌi vu chīti. ―Takan kàti ma tati ikan.
\p
\v 19 Tajan tīin ndio yi ma machiti yi, ta chāꞌnda ndiꞌi yi ma yokuꞌu uva ña kàndoyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi, tīꞌi ndio yi vu iin tichi iin ña nduvaꞌa kuii kaꞌnu nuu ni nakuꞌni na vu, ña kùuni yi kaꞌan yi ña ma ikan kùu ma nuu ni jandeꞌe Ndioo tundoꞌo ma ñivi.
\v 20 Takan kūu ta nākuꞌni ndio vu itiꞌ yuꞌu ñuu. Ta ma tichi ma nuu ña nakuꞌni vu, kēe mamaa nii ñivi, ña ndāa raꞌ sukun vaꞌa nda kēta raꞌ nuu ìyo mvosa ma kuayu. Ta chāti raꞌ chinu raꞌ kuàꞌan raꞌ iin uni cientu kilometru ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi, ti nduvaꞌa kuii kayuni Ndioo ndeꞌe ra na.
\c 15
\s Ma ndi ucha ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ndaꞌa yi ma tundoꞌo nuu ndiꞌi nia
\p
\v 1 Takan kūu tajan ma itiꞌ andivi ndēꞌe tukui inga tuku ma seña kaꞌnu ta siin kuii ndēꞌi yi. Vati ikan ndēꞌi ucha taꞌan ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, ña ndaꞌa yi ma ndi ucha taꞌan ma tundoꞌo nuu ndiꞌinia ña ni ndeꞌe ma ñivi jàꞌa Ndioo. Ta ora cha yaꞌa ma tundoꞌo ikan ni kutaxin ma nuu nduvaꞌa kuii kàyuni Ndioo chiꞌin ma ñivi.
\p
\v 2 Ta juuni ndēꞌi iin tañuꞌu kuvaꞌa chiꞌin inu ña kàa raꞌ takua kàa ma takuii tañuꞌu ña jākanuu raꞌ chiꞌin ñuꞌú. Tajan yatini yuꞌu ma takuii tañuꞌu inu ikan, kaꞌìin ma ndian ndaꞌa ma arpa ña chāꞌa Ndioo nuu na. Vati ndiakan kùu ma ndian jākanaa na ma kiti xaan ikan, ti tüvi nī jakaꞌnu na ri a ma naꞌna ri, ta tüvi ni chāꞌa na ña nàni ma tuni ri na ña kùu yi ma numero ma sivi ri ndia.
\v 3 Ta ndiakan ti chìta na yaa ña chīta Moisés, ra jàkuu tiñu ma Rachaꞌnu Ndioo chiꞌin ma inga yaa kuenda ma ra kùu mvechala. Ta teꞌen chìta na:
\q Yaꞌa ga kaꞌnu ta vii kùu ma tiñu jàꞌun,
\q yoꞌo Rachaꞌnu Ndioo, ra ìyo tiaga ndatu kua tandiꞌi ma ñivi ñuñivi,
\q vati itiꞌ ndaa, ta itiꞌ ndicha kùu ma itiun,
\q yoꞌo ra kùu Rey, ra chàꞌnda tiñu nuu tandiꞌi ma ndian ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi.
\q
\v 4 Yoꞌo Rachaꞌnu, ndisaa kuii ma ñivi yaꞌa tìñuꞌu na ñu̱n,
\q ti ndisaa na jàkaꞌnu na ma siviun,
\q vati uvanuu maaun kùu ma ra yaꞌa ga ií.
\q Ta ndisaa ma ñivi ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi ni kichi na ta jakaꞌnu na ñu̱n,
\q ti ndisaa ma ña ndaa ta vaꞌa ña jàꞌun cha nākoto na yi.
\m ―Takan kùu ma yaa ña chìta na.
\p
\v 5 Ta ora yāꞌa ña kūu takan, tajan ndēꞌi ma itiꞌ andivi, ta ikan ndēꞌi ña nūna ma yuveꞌe veñuꞌu Ndioo nuu yaꞌa ií nuu kàndii ma yuu ña ndiso ma tuꞌun Ley Ndioo ma nuu yi.
\v 6 Tajan ma tichi yuveꞌe nuu ií, ikan ndēꞌi ña kēe ucha taꞌan ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo chiꞌin ma ndi ucha nuu ma tundoꞌo. Ta ndiakan ti ñuꞌu na jaꞌma ña yaꞌa yaꞌvi ndaa, ta vii ndoo yi, ta tacha yi. Ta juuni ndaꞌa na ma pañu oro ña yaꞌa kiꞌin, ña kèta yi nda pechu na.
\v 7 Tajan iin ma ña kumi ìyo tañu ma ndian ndito ikan, chāꞌa yi iiꞌiin koꞌo oro nuu ma ndi ucha taꞌan ma tati ikan, ña chìtu yi chiꞌin mamaa ma tundoꞌo Ndioo, ra ìyo ndito tandiꞌi kivi ta tandiꞌi tiempu.
\v 8 Ta ma tichi veñuꞌu nuu ií ikan, endee chītu yi chiꞌin mamaa ñuꞌma, jāꞌa ma ndatu ma Ndioo kaꞌnu. Ta nïꞌiin ñivi, na küu kiꞌvi na tichi veñuꞌu ikan, nda kati yaꞌa ma ucha taꞌan tundoꞌo ña ndaꞌa ma ndi ucha taꞌan ma tati vaꞌa ikan.
\c 16
\s Ma ucha taꞌan koꞌo oro ña chìtu chiꞌin tundoꞌo
\p
\v 1 Takan \fig Ángeles con sus bandejas|66AngelsBowls.tif|col|chapter 16||Ma tati jàꞌa tiñu nuu Ndioo, taꞌiiꞌiin na ndaꞌa na iin takoꞌo|16.1\fig*kūu tajan ma tichi veñuꞌu nuu ií ikan, chīni̱ iin tati vaꞌa ña nduvaꞌa kuii niꞌi kàꞌan yi nuu ma ucha taꞌan ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo. Ta teꞌen kàꞌan yi:
\p ―Na kuꞌun ndo kukata kuati ndo ma tundoꞌo Ndioo ña chìtu tichi ma ucha koꞌo, ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi ―kàti yi.
\p
\v 2 Tajan ma tati nunuu ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, kuàꞌan yi kuàkata yi ma tundoꞌo ña kaꞌìin tichi ma koꞌo yi ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi. Tajan ndisaa ndio ma ndian jàkaꞌnu ma naꞌna ma kiti xaan, ta ìyo tuni ri ma teꞌe nuu na, ñii ndiakan kēta ndiꞌi taꞌyu ña yaꞌa xaan ta uꞌvi.
\p
\v 3 Takan kūu tajan ma tati uvi ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, kuàꞌan ndio yi kuàkata yi ma tundoꞌo ña kaꞌìin tichi koꞌo yi ma tichi takuii tañuꞌu, ta ndākuu raꞌ mamaa nií ña kàa ra takua kàa nií ma ndian chīꞌí. Ta ikan chīꞌí ndio tandiꞌi kuii nuu ma kiti ìyo ma tichi raꞌ jāꞌa yi.
\p
\v 4 Ta ma tati uni ña jàkuu tiñu nuu Ndioo kuàꞌan yi kuàkata yi ma kueꞌe ña kaꞌìin tichi koꞌo yi ma tichi yuta, chiꞌin nani soko nuu kàna takuii, ta ndākuu raꞌ nií ndia.
\v 5 Tajan teꞌen chīni ndioi ña kàꞌan ma tati vaꞌa ña ìyo ndatu chaꞌaꞌ takuii:
\q Yoꞌo Rachaꞌnu Ndioo, ra yaꞌa ií,
\q cha chìtoi ña maun kùu iin ma ra ndaa,
\q chaꞌaꞌ ma kuati ña jàkutuniun.
\q Ndicha ña yoꞌo kùu̱n ra chīyo niku, ta ìyoun nda vitin ndia.
\q
\v 6 Vati ndian xaan ikan kùu na ndian chāti na nií ma ndian kùu ñiviun
\q chiꞌin ma ndian kàꞌan chiꞌin tuꞌun yuꞌu̱n niku.
\q Ta vitin yoꞌo kùu̱n ra chāꞌa ndioun ma nií nuu ndian kini ikan, ña na koꞌo na raꞌ.
\q Ta vaꞌani jāꞌun jin yakan kùu ma yaꞌvi na
\m kàti ma tati ikan.
\p
\v 7 Ta juuni chīni̱ ña teꞌen nākaꞌan ma ñivi ña kaꞌìin ma nuu ndaa ma chito naá Ndioo ikan:
\p ―Ndicha vaꞌa, yoꞌo Rachaꞌnu Ndioo, ra yaꞌa ìyo ndatu. Vati tuꞌun ndaa ta ndicha kùu ma ña kàꞌun ora jàkutuniun ma ñivi ―kàti na.
\p
\v 8 Takan kūu tajan ma tati kumi ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, kuàꞌan yi kuàkata yi ma kueꞌe ña kaꞌìin tichi koꞌo yi chata ma nikandii. Ta ikan ma nikandii nīꞌi ndio yi ma ndatu kuenda ña na kaꞌmi yi ma ñivi chiꞌin ñuꞌú.
\v 9 Ta takan kūu yi ña nduvaꞌa kāyu ma ñivi. Ta ni tüvi nī kuuni na ndakoo na ma itiꞌ kini kuàꞌan na, ta kiꞌvi na ma itiꞌ Ndioo ta jakaꞌnu na ra, vaji takan tāꞌan na. Vati viꞌa niꞌi kīchaꞌa na kàꞌan tiꞌini na chata Ndioo, vaji maa ra kùu ma ra ìyo ndatu ña kùu janaa ra ma tundoꞌo ikan.
\p
\v 10 Takan kūu ta ma tati uꞌun ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, kuàꞌan yi kuàkata yi ma tundoꞌo ña kaꞌìin tichi koꞌo yi ma nuu ndaa ma tayu kaꞌnu nuu ma kiti xaan ikan. Ta endee ndōnaa ndisaa nuu chàꞌnda ri tiñu, ña ndava juuni yaa maa na chàchi iꞌi na, jàꞌa ña yaꞌa uꞌvi na ña ndèꞌe na tundoꞌo.
\v 11 Ta vaji takan tāꞌan na, va endee töve nī kuuni na jaña na ma ña kini jàꞌa na, ta kiꞌvi na kuꞌun na itiꞌ Ndioo, vati java viꞌa kàꞌan tiꞌini na chata Ndioo, ra ìyo andivi, chaꞌaꞌ ma ndiꞌi taꞌyu ña ìyo ñii na chiꞌin ma ña uꞌvi na.
\p
\v 12 Takan kūu ta ma tati iñu ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, kuàꞌan yi kuàkata yi ma kueꞌe ña kaꞌìin tichi koꞌo yi, ma tichi yuta kaꞌnu ña nàni Éufrates, ña kàndii itiꞌ nuu kàna nikandii. Ta nātii raꞌ, ikan na kuu yaꞌa ma ndra kùu Rey ña vàchi itiꞌ tikan.
\v 13 Ta ikan jan ndēꞌe ndioi, ña ma tichi yuꞌu ma kiti xaan ña tìvi ñuꞌú, chiꞌin tichi yuꞌu ma inga tuku ma kiti xaan, ta tichi yuꞌu ma ra jàꞌani ña kàꞌan chiꞌin tuꞌun yuꞌu Ndioo, kèe uni taꞌan tati xaan, ña kàa yi takua kàa lekue saꞌnda.
\v 14 Ta ma tati xaan ikan, ti nduvaꞌa chīyo kuaꞌaꞌ ndatu yi kuenda ña jàꞌa yi tiñu kaꞌnu. Ta chiꞌin yakan vàchi jatiꞌvi taꞌan yi tandiꞌi ma ndian kùu Rey ña ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi, kuenda ña ni kanitaꞌan ndra chiꞌin ma Rachaꞌnu Ndioo, ra ìyo kuaꞌaꞌ ndatu, ma ora ni chaa ma kivi ña ni jakutuni ra na.
\v 15 Ta ma Rachaꞌnu Jesuu teꞌen nākaꞌan ra:
\p ―Na ndeꞌe vaꞌa ndo, ti yuꞌu ni chai ma ora töve chànini ndo, takua jàꞌa ma ndra suꞌu ora kìꞌvi ndra suꞌu ndra. Na sii kuuni ma ndian ìyo tuꞌva, ta kumi vaꞌa na ma jaꞌma na, ikan ma ora ni kuachai töve nataꞌin na ña kaviti ndaꞌa na, ta kukanuu nuu na ―kàti ma Rachaꞌnu Jesuu.
\p
\v 16 Takan kūu tajan ma ndi uni tati xaan ikan jātiꞌvi taꞌan yi ma ndra kùu Rey iin tichi kuꞌu ña nàni Armagedón. Takan nàni yi chiꞌin ma tuꞌun hebreu.
\p
\v 17 Tajan ma tati ucha ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, kuàꞌan yi kuàkata ndio yi ma kueꞌe ña kaꞌìin tichi koꞌo yi ma nuu tati. Ta nda tichi veñuꞌu itiꞌ andivi, chīni̱ iin tati ña nduvaꞌa kuii niꞌi kānachaa nda ma nuu ìyo ma tayu ií nuu tàꞌnda tiñu ña teꞌen kàꞌan yi:
\p ―¡Vitin va cha chīnu ndisaa yi! ―kàti ma tati ikan.
\p
\v 18 Tajan ma tiempu ikan kōyo ndio ma tacha, ta niꞌi kùu, ta chìnu savi, ta ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi nduvaꞌa kuii niꞌi tāan Ta nïꞌiin chaꞌaꞌ takäꞌan taan takan nda ora Ndioo jātuvi ra ma ñuñivi.
\v 19 Takan kūu tajan ma ñuu kaꞌnu ikan, uni kuakēsiin yi, ta nda tandiꞌi inga ma ñuu naꞌnu ña ìyo ma ñuñivi, ndiꞌi yi kēkoyo ndia. Ta ikan jan ma Rachaꞌnu Ndioo töve nī naani ra ndisaa ma kuati ña jāꞌa ma ndian ñuu kaꞌnu nàni Babilonia. Ta chaꞌaꞌ ñaꞌa kùu yi ña yaꞌa kāyuni ra chiꞌin na, ta jāndeꞌe ra tundoꞌo na.
\v 20 Ta takan nāa tàndiꞌi ma ñuꞌuꞌ ìyo maꞌñu tañuꞌu chiꞌin ma yuku naꞌnu ña ìyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi ndia.
\v 21 Tajan ma itiꞌ andivi kīchi ndio ma savi yuu ña yaꞌa naꞌnu, ta kāchita yi chata ma ñivi ìyo ñuñivi, ta iin yi vee tiá kua uvi xiko kilu, tajan ma ñivi kàꞌan tiꞌini na chata ma Rachaꞌnu Ndioo, chaꞌaꞌ ña jākoyo ra ma savi yuu ikan chata na, ta yaꞌa ndēꞌe na tundoꞌo.
\c 17
\s Nuu ndèꞌe ma ña yaꞌa ga tondo ma tundoꞌo
\p
\v 1 Takan kūu tajan iin ma tati vaꞌa tañu ma ndi ucha yi ña ndaꞌa ma ucha taꞌan ma koꞌo ikan kīchaa yi nui, ta teꞌen nākaꞌan yi chiꞌi̱n:
\p ―Naꞌa, ti iꞌya ni janaꞌi nuu̱n ndisaa ma tundoꞌo ña ni ndeꞌe ma ñaꞌa nduvaꞌa tondo ña nandi yuꞌu kuaꞌaꞌ yuta ikan.
\v 2 Vati taku ma ndra kùu Rey ña ìyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi jāꞌa ndra iin kuati ti kīꞌvi ndra chiꞌan, ta ma ndian ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi, juuni jāꞌa na iin kuati ti chīní na chiꞌin ma ndixi kini ña jākanaa ña chiꞌin ma ña tondo ña ―kàti yi chiꞌi̱n.
\p
\v 3 Ta ikan jan ma Tati Ií Ndioo jāꞌa yi ña ndēꞌi ma tañu ñumaꞌnai iin tati vaꞌa ña chāndaka yi yuꞌu ma iin tichi kuꞌu, ta ikan ndēꞌi iin ñaꞌa ña yòsoan chata iin ma kiti xaan color kuaꞌá, ña ninii ma chata ri ìyo ma tuꞌun ña kàꞌan tiꞌini chata Ndioo. Ta ìyo ucha xini ri, ta uchi ndiki ri ndia.
\v 4 Ta ma ñaꞌa ikan ñuꞌan jaꞌma yatin color, color ndaa ta kuaꞌá, ña nduvaꞌa vii ndovaꞌa ña chiꞌin mamaa oro, ta yuu tacha, ta chiꞌin ma perla ndia. Ta juuni ndaꞌa ña iin koꞌo oro, ña chìtu yi chiꞌin mamaa ma kuati jāꞌa ña, vati iin ña yaꞌa tondo kùan.
\v 5 Ta ma teꞌe nuan ìyo iin ma tuꞌun ña kàꞌan xeꞌe ña, teꞌen kàꞌan yi: “Yuꞌu kùi ma ñuu kaꞌnu nàni Babilonia, ta kùi ma maꞌá ma ñivi ñaꞌa tondo, chiꞌin tandiꞌi ña xaani na chiꞌin kuati ña ìyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi”, kàti ma tuꞌun xeꞌe ikan.
\v 6 Ta ora ndēꞌi ña, tajan chāꞌa ndioi kuenda ña ma ñaꞌa ikan chìní ña chiꞌin ma nií ma ndian chāꞌnian, ndian kùu ñivi Ndioo, ndian yaꞌa ií, ndian kàtituꞌun chaꞌaꞌ ma Rachaꞌnu Jesuu. Yakan va ndava kuàꞌan animai ora ndēꞌi ña.
\v 7 Takan kūu tajan teꞌen nākaꞌan ndio ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo chiꞌi̱n:
\p ―¿Ta naja ndava kuàꞌan animaun? Va vitin ni katituꞌin nuu̱n naja kua kùuni ma tuꞌun xeꞌe ña ndiso ña kàꞌan yi, ta ma kiti xaan ña yosoan, ña ìyo ucha xini, ta uchi ndiki.
\v 8 Taku ma kiti xaan kaꞌnu ña ndēꞌun, ndicha ña chīyo ri niku, va vitin tüva ri. Va chani kee ndiko ri ma yavi nduvaꞌa kunu, ta itiꞌ nuu, ni kuꞌun ri ma nuu ni naa ri endeeni. Ta ìyo iin tutu Ndioo ña kàꞌan yi ma sivi ma ndian ni koo endeeni chiꞌin ra. Ta ma ñivi ìyo ñuñivi ña tüvi ìyo ma sivi na nuu ma tutu ikan, nda ora ña Ndioo jātuvi ra ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi, ndisaa ndiakan ndava ni kuꞌun tati na ora ni ndeꞌe na ma kiti ikan, vati rikan chīyo ri niku, va vitin tüva ri, ta ni chaa iin kivi ña ni keta ndiko ri.
\p
\v 9 Iꞌya kùu ma nuu ni ndeꞌo nda yo ìyo chinituni. Ma ndi ucha xini ma kiti xaan ikan, yakan kùu ma ucha yuku nuu nandi ma ñaꞌa tondo ikan.
\v 10 Ta juuni ma ucha xini ña kùu ma ucha Rey ndia. Uvaa ña uꞌun taꞌan ma ndra kùu Rey iꞌya cha chīꞌí ndra, ta uvi ga ndra takäꞌan kuvi: iin ra va chàꞌnda tiñu ma vitin, ta inga ra, va takäaga kichaa. Va ma ora ni kichaa ra, na töve kuaꞌaꞌ tiempu ña ni koo ra kaꞌnda ra tiñu.
\v 11 Vati ma kiti xaan ña chīyo tajiꞌna ña tüva ri vitin, rikan kùu ra ma Rey una, ña ni kuu ra chaꞌaꞌ uvi ti juuni kūu ra iin ra tañu ma ndi ucha taꞌan ma Rey niku. Ta ora yaꞌa ña kùu ra rey nundani, tajan ni kuꞌun ra ma itiꞌ nuu ni naa ra endeeni.
\p
\v 12 Ta ma uchi ndiki ri ña ndēꞌun, yakan kùu ma uchi taꞌan ma ndra kùu Rey ña takäꞌan kichaꞌa kaꞌnda tiñu, va ni kaꞌnda ndra tiñu nundani ta indukuni chiꞌin ma kiti xaan ikan ndia.
\v 13 Ta ma ndi uchi taꞌan ma ndra kùu Rey ikan, inuu kua chànini ndra chiꞌin ma kiti xaan ikan, ta ni kuꞌva ndra tiñu nuu ri, ikan na kaꞌnda ri tiñu.
\v 14 Tajan ndiakan kùu na ña ni kanitaꞌan na chiꞌin ma ra kùu mvechala, va ma ra kùu mvechala ni jakanaa ra na, ti maa ra kùu chitoꞌo kuxini nuu tandiꞌi ma ndrachaꞌnu, ta juuni kùu ra Rey kuxini nuu tandiꞌi ma ndra kùu Rey. Ta ndisaa ma ndian ìyo chiꞌin ma ra kùu mvechala, ndisaa ndiakan kùu ma ndian kāna Ndioo kuenda ra, ta juuni ndiakan kùu ma ndian kāchin ra, ta ndian ndicha ña kuàꞌan na itiꞌ ra takua kùuni ra.
\p
\v 15 Ta juuni teꞌen nākaꞌan tuku ma tati ikan chiꞌi̱n:
\p ―Ta ma yuꞌu kuaꞌaꞌ yuta ikan nuu nandi ma ñaꞌa tondo kùu raꞌ kuaꞌaꞌ ñuu, ta kuaꞌaꞌ ñivi. Ta ndiakan siin siin tuꞌun kàꞌan na, ta siin siin ñuu kīchi na ndia.
\v 16 Ta ma kiti xaan ikan chiꞌin ndi uchi ndiki ri ña kùu yi ma uchi taꞌan ma rey, ndisaa ndiakan nduvaꞌa kayuni na chiꞌin ma ñaꞌa tondo, vati ni kindaa ndiꞌi na tandiꞌi ma ña ìyo nuan, chiꞌin jaꞌma ña, nda kati kindoo vitian. Ta ikan jan, ni kachi na ma kuñuan ta ma ña kindoo ni kaꞌmi ndio na yi chiꞌin ñuꞌú.
\v 17 Takan ni kuu yi ti ma Rachaꞌnu Ndioo jāꞌa ra ña na ndoꞌiin ma ndi uchi taꞌan ma ndra kùu rey ma kua chànini ndra. Chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña ndrakan inuuni kua chànini ndra ña chāꞌa ndra ma tiñu nuu ma kiti xaan ikan, ikan na kaꞌnda ri ma tiñu nda kati chinu ma tuꞌun ña kàꞌan ma Rachaꞌnu Ndioo. Ti takan kùuni ra ña na kuu yi.
\v 18 Ta ma ñaꞌa ña ndēꞌun, yakan kùan ma ñuu kaꞌnu. Ta chàꞌnda ña tiñu nuu ìyo ma ndra kùu rey nuu tandiꞌi ñuu ña ìyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi ―kàti yi.
\c 18
\s Nuu nàa ma ñuu kaꞌnu ña nàni Babilonia
\p
\v 1 Ta ora yāꞌa ña kūu takan, tajan ndēꞌi inga tuku tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ña vàchi nuu yi itiꞌ andivi chiꞌin kuaꞌaꞌ ndatu yi ña endee ndōtacha ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi jāꞌa ña nduvaꞌa tacha yi.
\v 2 Tajan teꞌen kānachaa niꞌi yi:
\q ¡Cha kēkoyo ñuu kaꞌnu nàni Babilonia!
\q ¡Ndicha ña cha kēkoyo yi!
\q Vitin va cha ndākuu yi mamaa veꞌe nuu kuàkundii xeꞌe kuaꞌaꞌ nuu tati xaan,
\q ta nuu ìyo mamaa taka saa kini takua kùu chii chiꞌin inga kiti xaan ndia.
\q
\v 3 Vati juu yi jātivi yi tandiꞌi ma ndian ìyo ma ñuu kandii nuu yi,
\q ta tandiꞌi inga ma ndian ìyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi,
\q chiꞌin ma ndixi ña jākanaa ma ñaꞌa tondo chaꞌaꞌ ma ña kini jàꞌa na chiꞌan.
\q Ta nda ma ndra kùu rey ña ìyo nuñuꞌuꞌ ñuñivi, kīꞌvi ndra chiꞌan.
\q Ta ma ndra kuàꞌan kuaxiko ña ìyo ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi, ma ñuu Babilonia ikan,
\q ndōkuika ndra jàꞌa ma ñaꞌa tondo ikan,
\q ti yaꞌa kuaꞌaꞌ jāta ña nuu ndra chiꞌin ma xuꞌunꞌ ña jākanaa ña ndia
\m kàti yi.
\p
\v 4 Ta juuni itiꞌ andivi chīni̱ ma ña kàꞌan ma Rachaꞌnu Ndioo, ta teꞌen kàꞌan ra:
\p ―Tandiꞌi nda ndyoꞌo ña kùu ñivi̱, na kee ndo ma ñuu chiña, koto kütaꞌan ndo chiꞌin na ta indukuni jàꞌa ndo kuati takua jàꞌa na ti tu jaꞌa ndo takan indukuni ni ndeꞌe ndo tundoꞌo takua ni ndeꞌe na tundoꞌo ndia.
\v 5 Vati ma kuati ña jàꞌa ma ndian ìyo ñuu ikan, nduvaꞌa cha ndokuaꞌa yi, ña ndava cha chāa yi ma nuu ìyoi itiꞌ andivi, ta cha ìyo tuꞌvai jakutuni̱ na chaꞌaꞌ ma kuati ña jàꞌa na.
\q
\v 6 Yakan va na kuꞌva ndo nuan juuni ma ña kini ña chāꞌa ña nuu ma inga ñivi, ta uvi chaꞌaꞌ ga,
\q na jandeꞌe ndo ma tundoꞌo ña, takua jāndeꞌan ma tundoꞌo ma inga ñivi.
\q Ta uvi chaꞌaꞌ ga na jakanuu ndo ma ndixi xaan,
\q ikan na ndakuu xaan ga raꞌ,
\q ta kuꞌva ndo raꞌ koꞌo ña indukuni takua jāꞌa ña
\q ma ora jākanuu ña raꞌ ta chāꞌa ña raꞌ nuu ma inga na.
\q
\v 7 Ta juuni na jandeꞌe ndo tundoꞌo ña ta ndaꞌyu ndoo ña,
\q chaꞌaꞌ ma ña jāꞌa ña ña yaꞌa kutayian ña jāndokuika ña chiꞌin juuni maa ña,
\q vati teꞌen chànini ña chiꞌin ma chinitunian:
\q “Iꞌya nàndi̱ takua nandi iin ma ña kùu reina,
\q vati yuꞌu yöve ña ndaꞌvi kùi ta ni töve ni ndeꞌi tundoꞌo”, takan chàninian.
\q
\v 8 Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña tichi iin kivini, nduvaꞌa kaꞌnu tundoꞌo ni ndeꞌe ma ña kùu ñuu Babilonia,
\q ti ni koo tuxaꞌini chiꞌan, chiꞌin tamaꞌ, ta kùvi ñivi meru ña,
\q ta ni kuaku ndioan chaꞌaꞌ ndian cha chīꞌí, ta ni kayuan.
\q Vati ma Rachaꞌnu Ndioo ra yaꞌa ìyo ndatu,
\q nduvaꞌa kaꞌnu ra kùu ra, ta ni jakutuni ra ña chaꞌaꞌ ma kuatian.
\p
\v 9 Tajan ma ndra kùu Rey ña kīꞌvi chiꞌan ta ndōkuika ndra jàꞌa ma ña kuika ña, va ora ni kuꞌva ndio ndra kuenda ña tāꞌan chiꞌan ora ndeꞌe ndra ma ñuꞌma nuu kàyu ña, ni kuaku ndra ma chaꞌaꞌ ña.
\v 10 Ta ndrakan ni jachika ndio ndra ndra ma nuu ndèꞌan tundoꞌo, ti yaꞌa ndasi ndra. Ta teꞌen ni kaꞌan niꞌi ndio ndra chiꞌin ma tuꞌun iꞌya:
\p ―Yoꞌo ñuu kaꞌnu Babilonia, ¡ndaꞌvi taꞌun ña yaꞌa ndèꞌun tundoꞌo chiꞌin ma ñiviun!, vati tichi iin orani kūu yi ña ndīꞌun jàꞌa ña jākutuni Ndioo ñu̱n.
\p
\v 11 Tajan nda ma ndian chāꞌan chāxiko ma ñuu kaꞌnu ikan, juuni ni kuaku na. Ta ni kindoo ndaꞌvi na chaꞌaꞌ yi, chaꞌaꞌ ña tüva ni koo nïꞌiin ndian kùu jata ndatiñu nuu na.
\v 12 Ti tajiꞌna ma ñuu Babilonia ikan jāta na kuaꞌaꞌ oro, plata, yuu vii, yuu tacha, ta jaꞌma yaꞌa vaꞌa, ña kuvaꞌa chiꞌin linu vaꞌa, chiꞌin ma jaꞌma seda, ña kùu ma color ndaa chiꞌin ña kuaꞌá ndia, ta chiꞌin tandiꞌi nuu ma vitu ña yaꞌa vii chaꞌan, ta tandiꞌi nuu ma ña kuvaꞌa chiꞌin run, ta chiꞌin ndatiñu ña kuvaꞌa chiꞌin nuꞌu kiti, ta chiꞌin ma kaa bronce, ta ma kaa vee hierro, ta chiꞌin ma yuu ña nàni marmol ndia.
\v 13 Ta juuni jāta na kuaꞌaꞌ karia ma yukú ña yaꞌa vii chaꞌan, ña chàchi yo ta ña töve chàchi yo, takua kùu ma kanela ta ma xiko kutu, xiko takuii xiko, chiꞌin yukú nàni mirra, olíbano, vinu, cete, ta yuti ña yaꞌa vaꞌa, chiꞌin trigu chiꞌin kuaꞌaꞌ nuu kiti ña chìso karia, ta mvechala, ta kuayu, ta kareta, chiꞌin nda ñivi kùu musu ña jāta na ndia.
\p
\v 14 Tajan ma ndian xìko ikan, teꞌen ni kaꞌan ndio na chata ma ñivi ìyo ma ñuu ikan:
\p ―¡Cha tüva ìyo ndo kuenda jata ndo ma yukú yaꞌa vaꞌa chiꞌin chiti chàcho ña chàtaꞌani ndo niku! Vitin ndicha kuii va cha kēnaa ndiꞌi ndio ma xuꞌunꞌ ndo chiꞌin ma ña kuika ndo. Tüva ni niꞌi ndo yi inga chaꞌaꞌ.
\p
\v 15 Vati nduvaꞌa ndōkuika ma ndian chāꞌan chāxiko ma ndatiñu takan ma ñuu ikan niku, va vitin cha jāchika ndio na na, chaꞌaꞌ ña ndasi na ndèꞌe na ma tundoꞌo ndēꞌe na ti koto täꞌan na kua tāꞌan ndiakan.
\v 16 Tajan chiꞌin ña ndaꞌvi kùuni na, ta chàku na, teꞌen ni kaꞌan ndio na:
\q ―¡Ndaꞌvi ndo! ¡Ndaꞌvi ndo, ndyoꞌo ñivi ìyo ñuu kaꞌnu chiña!
\q Vati ndyoꞌo kùu ndo ndian chàkuꞌun jaꞌma nduvaꞌa vaꞌa ta vii niku,
\q takua kùu ma jaꞌma ña kùvaꞌa chiꞌin linu ña nduvaꞌa vaꞌa,
\q tava kùu ma color ndaa, ta color kuaꞌá, ta ndòvaꞌa ndo chiꞌin mamaa oro,
\q chiꞌin yuu tàcha, ta yuu nàni perla.
\q
\v 17 Vati tichi iin orani ña cha ndīꞌi ndisaa ma ña kuika ndo.
\p Takua kùu ma ndra capitán ma varku, chiꞌin ndian kàchaꞌan tichi run, ta chiꞌin ndian marineru ña chàkunuu jakuenda, ta inga tuku ma ndian kìin ña chàkunuu tichi raꞌ, ndisaa ndiakan cha jāchika na na ñuu ikan, chaꞌaꞌ ma ña tāꞌan yi.
\v 18 Ta ora ndēꞌe ndio na ña kèe ma ñuꞌma nuu kàyu ma ñuu ikan, tajan teꞌen kānachaa ndio na chiꞌin tuꞌun iꞌya:
\p ―Nïꞌiin ñuu na küu jandoinduku yi ma kua kaꞌnu yi chiꞌin ma ñuu iꞌya niku ―kàti na.
\v 19 Takan kūu tajan chōso ndio na yuti xini na, jàꞌa ña yaꞌa ndaꞌvi kùuni na, ta kachaku na kàꞌan na ma tuꞌun iꞌya:
\q ¡Ndaꞌvi taꞌan ma ñuu kaꞌnu iꞌya ña chiꞌin ña kuika yi!
\q Jāndokuika yi tandiꞌi ma ndian ìyo varku ma tichi tañuꞌu,
\q tichi iin orani kùu yi ña ndīꞌi yi naa jàꞌa ña jākutuni Ndioo yi,
\q
\v 20 Yakan va ndyoꞌo ndian cha ìyo andivi,
\q ta ndyoꞌo ndian kùu ñivi ií nuu Ndioo,
\q ta ndyoꞌo ndian kàꞌan chiꞌin tuꞌun yuꞌu Ndioo, chiꞌin ndyoꞌo ndra kùu tatun Jesuu.
\q Tandiꞌi ndo na sii kùuni ndo ti chaꞌaꞌ ña jàtiꞌini na chiꞌin ndo kùu yi
\q ña jāndeꞌe ma Rachaꞌnu Ndioo tundoꞌo ma ñivi ñuu ikan, ta jākutuni ra na.
\p
\v 21 Takan kūu tajan iin ma tati kaꞌnu ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, kāniꞌi yi iin yuu ña nduvaꞌa kaꞌnu takua kaꞌnu iin yuu kuenda mulinu, ta ora jākuita yi yi ma tichi tañuꞌu teꞌen nākaꞌan yi:
\q Takua tāꞌan yuu kaꞌnu iꞌya ña ndīꞌi nuu yi,
\q kua ikan ni ndiꞌi nuu ma ñuu kaꞌnu Babilonia,
\q ta tüva ni ndeꞌe na yi inga chaꞌaꞌ.
\q
\v 22 Vati na tüva ni kata na yaa chiꞌin arpa ma nuu ìyoun,
\q ni chiꞌin tuvilu, ni chiꞌin yutun tivi,
\q ta töve ni koo nïꞌiin ndra jàtiñu ma nuu ìyoun,
\q ta ni ma ña kàyu jaꞌa ma yuu kaꞌnu kuenda mulinu ndia.
\q
\v 23 Na tüva ni ndotacha jaꞌa nïꞌiin nuu ma ñuꞌú ña tìin nuu ìyoun,
\q ta ni ma ña niꞌi jàꞌa ma nuu ìyo viko tandaꞌa.
\q Vati ma ndian xiko ña kìchi ñuu̱n kùu na ña yaꞌa ìyo ndatu na ma nda nuu ni kuuni ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi niku,
\q va tava maun tüvi vaꞌa jāꞌun chiꞌin ma ña jāꞌun ña jāndaꞌviñaꞌun ma ñivi kīchi ma ninii kaꞌnu ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi
\q chiꞌin ma tuꞌun kuiꞌna ña jàꞌun chiꞌin na.
\b
\q
\v 24 Va taku ndyoꞌo ndian ìyo kuenda ñuu Babilonia,
\q juuni maa ndo chāꞌni ndo ma ndra kàꞌan chiꞌin tuꞌun yuꞌu Ndioo,
\q chiꞌin ma ndian ií ña chìnuni tuꞌun Ndioo,
\q ta chiꞌin tandiꞌi inga tuku ndian chāꞌni ndo ma nuu ìyo na nda nikuuni ñuñivi.
\c 19
\s Nuu chìni Xuva tati ñivi ña jàkaꞌnu na Ndioo itiꞌ andivi
\p
\v 1 Ta ora yāꞌa ña kūu takan, tajan chīni̱ ña itiꞌ andivi kīchi iin tati kuaꞌaꞌ ñivi ña jàkaꞌnu na Ndioo teꞌen:
\q ¡Aleluya!
\q ¡Yaꞌa ga kaꞌnu ta tacha kùu ma Rachaꞌnu Ndioo yo,
\q ti juu ra kùu ra ña jàkakú ra yo, ta yaꞌa iñuꞌu ra ta ìyo ndatu ra ndia!
\q
\v 2 Ti uvanuu rakan kùu ra ña jàkutuni ra ma ñivi chiꞌin ma tuꞌun ndaa ña kàꞌan ra.
\q Vati cha jākutuni ra ma ñaꞌa nduvaꞌa tondo,
\q ña chiꞌin ma ña kini jàꞌa ña,
\q cha ndiꞌi kuii ma ñivi ìyo ñuñivi jātivi ña.
\q Ta chaꞌaꞌ yakan kùu yi ña Ndioo jàndeꞌe ra tundoꞌo ña,
\q ti chāꞌnian ma ndian jàkuu tiñu nuu ra.
\p
\v 3 Ta ora yāꞌa ña kāꞌan ma tati ikan takan, tajan teꞌen nākaꞌan tuku ma ndian kaꞌìin andivi:
\q ¡Aleluya! ¡Yaꞌa kaꞌnu kùu ma Rachaꞌnu Ndioo!,
\q ti ma ñuꞌma endeeni ndàa yi nuu kàyu ma ñaꞌa tondo ikan ndisaa tiempu,
\m kàti na.
\p
\v 4 Takan kūu tajan ma ndi oko kumi ma ndrachaꞌnu, chiꞌin ma ndi kumi ndian ndito, chūnandi chiti ndio na nda kati nani ma teꞌe nuu na nuñuꞌuꞌ, ta teꞌen kīchaꞌa na kàꞌan na ña jàkaꞌnu na ma Rachaꞌnu Ndioo ra nandi ma tayu ií nuu tàꞌnda tiñu:
\p ―¡Aleluya! ¡Yaꞌa ga ií kùu ma Rachaꞌnu Ndioo, ta takan na kùu yi, amén! ―kàti na.
\p
\v 5 Takan kūu ta ma ora yāꞌa ña kūu takan, tajan nda ma nuu ìyo ma tayu ií nuu tàꞌnda tiñu chīni̱ iin tati ña teꞌen kàꞌan:
\q Na jakaꞌnu ndo ma Rachaꞌnu Ndioo yo, ndisaa ndyoꞌo ndian jàkuu tiñu nuu ra
\q vaji kùu ndo ndiakuati a ndiachaꞌnu,
\q va tandiꞌi ndyoꞌo ña kùu ndo ndian tiñuꞌu ndo ra, ta na jakaꞌnu ndo ra.
\s Nuu kàꞌan yi naja kua chīyo ma viko nuu tāndaꞌa ma ra kùu mvechala
\p
\v 6 Takan kūu ta juuni chīni̱ iin tati ña yaꞌa kuaꞌaꞌ yuꞌu yi, ña jàꞌa yi takua jaꞌa ña nàtuꞌun kuaꞌaꞌ ñivi, ta takua ora jàkayu tati kuaꞌaꞌ yuta, chiꞌin takua jàꞌa ña nduvaꞌa kuii chìnu savi, ña teꞌen kàꞌan yi:
\q ¡Aleluya! ¡Yaꞌa ga kaꞌnu kùu ma Rachaꞌnu Ndioo chitoꞌo yo,
\q ra ìyo ga ndatu kua nda ndian nikuuni!
\q Vati kùu ra, ra chàꞌnda tiñu.
\q
\v 7 Na nduvaꞌa sii kuuni yo, ta jàkaꞌnu yo ma Rachaꞌnu yo,
\q vati cha chàa ma ora ña ni tandaꞌa ma ra kùu mvechala,
\q ti ma ñivi ra ña ni kuu ñasiꞌi ra cha ìyo tuꞌva na kuenda ña tàndaꞌa na chiꞌin ra.
\q
\v 8 Vati ma Rachaꞌnu Ndioo chāꞌa ra ña na kuꞌun na jandovii na na chiꞌin ma jaꞌma yaꞌa vaꞌa ña kuvaꞌa chiꞌin linu vaꞌa, ña vii ndoo ta tacha ndia.
\m Ma jaꞌma ikan kùuni yi kaꞌan yi chaꞌaꞌ ma itiꞌ ndaa ña kuàꞌan ma ndian kùu ñivi Ndioo.
\p
\v 9 Takan kūu tajan teꞌen nākaꞌan ndio ma tati vaꞌa chiꞌi̱n:
\p ―Na taun tuꞌun iꞌya: “Na sii kuuni ma ndian cha jāndakutuꞌun ma Rachaꞌnu Ndioo ña na kuꞌun na ma nuu ni koo ma viko tandaꞌa, ma ra kùu mvechala”, kàti yi.
\p Ta ora yāꞌa ña kāꞌan yi takan tajan teꞌen nākaꞌan tuku yi chiꞌi̱n ndia:
\p ―Tuꞌun iꞌya kùu ma tuꞌun ndaa ña chatiñu ma Rachaꞌnu Ndioo ―kàti yi.
\p
\v 10 Ta ora yāꞌa ña kūu takan, tajan chūnandi chiti ndioi nuu ma tati ikan, kuenda ña jakaꞌnui yi, ta teꞌen nākaꞌan yi chiꞌi̱n:
\p ―Na jäꞌun takan, vati juuni kùi uvanuu iin ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, indukuni takua kùu maun, chiꞌin inga tuku ma ndian kùu yaniun ña chìnuni vaꞌa ma tuꞌun kàꞌan Jesuu ta kàtituꞌun na yi nuu inga ñivi ndia. Na jàkaꞌnu̱n uvanuu ma Rachaꞌnu Ndioo ―kàti yi.
\p Ma tuꞌun ndaa ña jànaꞌa Jesuu nuu na chàꞌa yi ma ndatu nuu na kuenda ña na kuu kaꞌan kachin na ma tuꞌun Ndioo nuu ma ñivi taꞌan na.
\s Ma ra yoso ma kuayu color kuichin
\p
\v 11 Takan kūu tajan kaniꞌi̱ nui itiꞌ andivi, ta ndēꞌi ña nùna ma andivi. Ta ikan ndēꞌi ña kēta iin kuayu kuichin, ta ma ra yoso ri nàni ra: iin ra ndaa ta ndicha kuii. Vati chiꞌin tuꞌun ndaa jàkutuni ra kuati, ta kànitaꞌan ra chaꞌaꞌ ña ndicha.
\v 12 Ta ma tinuu ma ra yoso ma kuayu kuichin ikan, tacha yi takua tacha ma yaa ñuꞌú. Ta ma xini ra kaꞌìin kuaꞌaꞌ korona, ta ikan ìyo ma sivi ra ña uvanuu maa ra chìto.
\v 13 Ta ma jaꞌma chīti yi nií, ta ma sivi ra, va kùu yi Ma Tuꞌun Ndioo.
\v 14 Ta ma ndian jandaru ña ìyo itiꞌ andivi, ndian ñuꞌu ma jaꞌma yaꞌa vaꞌa ña kuvaꞌa chiꞌin linu vaꞌa, yaꞌa vii ndoo yi, ta kuichin yi. Ndiakan kùu na ndian yaꞌa ndikun na ra chiꞌin ma kuayu kuichin ña yoso na.
\v 15 Ta ma tichi yuꞌu ma ra yoso ri kēe ndio ma machiti yaꞌa xaan, vati chiꞌin yi ni jatakueꞌe ra ma ñivi kuaꞌaꞌ ñuu. Ta ni kaꞌnda ra tiñu nuu na chiꞌin ma kaa kuiin. Ta juuni ni jakutuni ra ma kuati na takua jàꞌa iin ra nakuꞌni ma uva ora chàñu ra chata vu. Ta ikan na kuꞌva na kuenda ña yaꞌa kayuni ma Rachaꞌnu Ndioo, ra yaꞌa ìyo ndatu chiꞌin na.
\v 16 Ta ma chata ma jaꞌma ñuꞌu ra, chiꞌin ma soko ra teꞌen kàꞌan yi: “Rey ra kuxini nuu ma ndra kùu rey, ta chitoꞌo kuxini nuu ndisaa ma ndrachaꞌnu.”
\p
\v 17 Ta ora yāꞌa ña kūu takan, tajan ndēꞌe ndioi iin ma ra kùu tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ña ndaa yi nuu ndií. Ta ma tati ikan teꞌen nāndaꞌyu niꞌi yi nuu tandiꞌi kuii nuu ma saa takua kùu chii ña chàchi saꞌan ña ndàti kachika itiꞌ andivi:
\p ―Na kutiꞌvi taꞌan ndo, ta kichi kachi ndo ti ma Rachaꞌnu Ndioo ni jaꞌa ra iin viko kaꞌnu kuenda ña ni kuxini ndo.
\v 18 Vati ikan kùu ma nuu ni kachi ndo saꞌan ma ndra kùu rey, chiꞌin saꞌan ma ndra jandaru kuxini nuu ma ndra jandaru, chiꞌin saꞌan ma ndraꞌii ña yaꞌa tayi kùuni, ta saꞌan ma kuayu chiꞌin ma ra yoso ri ndia. Ta tandiꞌi kuii inga nuu ma saꞌan, takua kùu ma saꞌan ndian chàkunuu nuu nuna, saꞌan ma ndian kùu musu, ta saꞌan ndiakuati chiꞌin ndian chandee ndia.
\p
\v 19 Takan kūu ta ikan jan, ndēꞌe ndioi ma kiti xaan nunuu, chiꞌin ma ndra kùu rey ña jàꞌa kuati ñuñivi, chiꞌin ndisaa kuii ma ndra kùu jandaru ndra ma ora kūtiꞌvi taꞌan ndra kuenda ña kànitaꞌan ndra chiꞌin ma ra yoso ma kuayu kuichin, ta chiꞌin ma jandaru ra.
\v 20 Va ma ra yoso kuayu kuichin jākanaa ra ma kuati. Tajan tīin ndio ra ma kiti xaan ikan, ta juuni tīin ndio ra ma tati xaan ña jaꞌaniánꞌ ña kaꞌánꞌ chiꞌin tuꞌun yuꞌu Ndioo ña jāꞌa kuaꞌaꞌ ndatu kaꞌnu kuenda jakuánꞌ tiñu nuu ma kiti xaan nunuu ikan, ta kuenda jandaꞌviñaꞌánꞌ ndisaa ndian cha chāꞌa ndio na ña na koo ma tuni ma kiti xaan ikan na, ndian cha kīchaꞌa ndio na jàkaꞌnu na ma naꞌna ri. Tajan ma ra yoso kuayu kuichin, jākoyo ndito ndio ra ma ninduvi ma ndiakan tichi ma lakuna nuu tìin ñuꞌú chiꞌin ma azufre.
\v 21 Ta ndisaa ma inga ndian kùu jandaru ma kiti xaan ikan, va chīꞌí na jāꞌa ma machiti ña kèe yuꞌu ma ra yoso ma kuayu. Tajan ma chii chāchi ndio ndri ma kuñu na nda kati chitu vaꞌa ma chacha ndri.
\c 20
\s Iin mii kuiya kùu yi ña chūndikun ma kuiꞌna Satanaa, jāꞌa ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo
\p
\v 1 Ta \fig Tirando al dragón al abismo|67REV20AngelDragon.tif|col|20:1-3||Nuu jākuꞌun iin tati vaꞌa jaꞌa tiñu nuu Ndioo ta chūꞌni yi ma kiti xaan tichi iin yavi yaꞌa kunu|20.1\fig*ora yāꞌa ña kūu takan, tajan ndēꞌi ña vàchi nuu iin tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ma itiꞌ andivi, ndaꞌa yi iin ndatiku ña nuna ta kasi ma yuveꞌe yavi nduvaꞌa kuii kunu, ta juuni ndaꞌa yi iin karena nduvaꞌa kuii kaꞌnu.
\v 2 Ma tati ikan kùu yi ña chūꞌni yi ma kiti xaan ña tìvi ñuꞌú ña juuni kùu ma koo tati ña chīyo tajiꞌna, ta ña juuni kùu ma kuiꞌna chiꞌin sivi Satanaa. Va chiꞌin ma karena ikan chūꞌni ndio tati vaꞌa ikan ñánꞌ kuenda iin mii kuiya.
\v 3 Tajan ma tati ikan kùu yi ña jākuꞌún yi ma kiti xaan ikan ma tichi soko kunu, ta chāsi yi ma yuveꞌe chiꞌin ndatiku ndaꞌa yi, ikan na tüva jandaꞌviñaꞌánꞌ ma ñivi ìyo ñuñivi kuenda iin mii kuiya. Ta nda ora cha yāꞌa ndio ma iin mii kuiya, tajan kuu jaña ndikoánꞌ, va kuenda tia tiempuni.
\p
\v 4 Ta ora yāꞌa ña kūu takan, tajan ndēꞌi iin nuu tàꞌnda tiñu, nuu kaꞌìin ma ndian nīꞌi ndatu kuenda ña kùu jakutuni na ma kuati ñivi. Ta juuni ikan ndēꞌi ña kaꞌìin anima ma ndian tāꞌnda xini chaꞌaꞌ ña kàtituꞌun na ma tuꞌun Jesuu, chiꞌin ma tuꞌun Ndioo. Tandiꞌi ma ñivi ikan kùu na ña tüvi nī jakaꞌnu na ma kiti xaan ikan, ni ma naꞌna ri ndia. Ta ni tüvi nī chaꞌa na ña koo tuni ma teꞌe nuu na a iin chiyo ndaꞌaꞌ na. Ta juuni ndēꞌi ña nātaku ndiko na, ta chāꞌnda na tiñu chiꞌin Cristu, kuenda iin mii kuiya.
\v 5 Ñaꞌa kùu ma chaꞌaꞌ nunuu ña nātaku ma ndian chīꞌí. (Va ìyo inga ma ndian chīꞌí ña ni nataku ndiko na, va nda ora yaꞌa jiꞌna iin mii kuiya.)
\v 6 ¡Na sii kuuni ma ndian ií ña nàtaku ma chaꞌaꞌ nunuu, vati ñivi Ndioo kùu na! Ta ndiakan cha kakú na ikan na töve ni kuvi na ora chìꞌi ñivi chaꞌaꞌ uvi, ti ma ña jāꞌa ña chīꞌí ñivi chaꞌaꞌ uvi töve ni jakesiin yi na nuu Ndioo, ti ndiakan ni kuu na sutu ma Rachaꞌnu Ndioo, chiꞌin ma Rachaꞌnu Cristu, ta ni kaꞌnda na tiñu chiꞌin ra nuu chàꞌnda ra tiñu kuenda iin mii kuiya.
\p
\v 7 Ta ma ora cha chīnu ndio iin mii kuiya, tajan ma Rachaꞌnu Ndioo ni kuꞌva ra ña ma kuiꞌna ni ndachi ndioánꞌ ma nuu indiánꞌ tichi yavi kunu,
\v 8 ta ni kee ndioánꞌ jandaꞌviñaꞌánꞌ ndisaa ñivi ìyo ñuu nàni Gog chiꞌin ñuu nàni Magog, ña kùuni yi kaꞌan yi ninii kaꞌnu nuñuꞌuꞌ ñuñivi. Ma kuiꞌna ni jatiꞌvi taꞌan ndioánꞌ ma ñivi, ikan na kuu na jandaru ra ña chàꞌndánꞌ tiñu nuu na. Ta nduvaꞌa kuaꞌaꞌ na ìyo, takua kuaꞌaꞌ ma yuti ndiꞌi ndoyo yuꞌu tañuꞌu.
\v 9 Takan kūu tajan ndāa ndio ma ndian kini ikan naja kua kiꞌin kandii ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi. Ta endee kāvanuu na ma ñuu ií ña Ndioo yaꞌa kùuni ra ndeꞌe ra chiꞌin ma ndian ií kaꞌìin tichi yi ña kùu na ñivi Ndioo. Va Ndioo nda itiꞌ andivi jākoyo ra ñuꞌú chata ndian kini ikan, ta ndiꞌi na kàyu jāꞌa ra.
\v 10 Tajan ma kuiꞌna ña jāndaꞌviñaꞌánꞌ na, jākuꞌun ndio ma tati vaꞌa yi ma tichi lakuna nuu nduꞌva ñuꞌú chiꞌin azufre, juuni nuu kaꞌìin ma kiti xaan, chiꞌin tati xaan ña jàꞌani ña kàꞌan yi ma tuꞌun yuꞌu Ndioo. Ikan kùu ma nuu nduvaꞌa ndēꞌe ndio na tundoꞌo nduvi ta niñuu, ta endeeni.
\s Ma nuu ndiꞌinia ña Ndioo jàkutuni ra ma kuati ñivi
\p
\v 11 Ta ora yāꞌa ña kūu takan, tajan ndēꞌi iin tayu kuichin kaꞌnu nuu tàꞌnda tiñu, chiꞌin iin ra nandi tichi yi ña juuni ma nuu ndeꞌe ra nandi ra ta iin nāa ndiꞌini ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi, chiꞌin ma andivi, ta nïꞌiin yo tüva ni ndeꞌe ndiko yo yi nïꞌiin chiyo.
\v 12 Ta ikan jan ndēꞌe ndioi ña ma ndian chaꞌnu chiꞌin ma ndiakuati ña cha chīꞌí, ña ndaa na nuu Ndioo nuu nandi ra tayu nuu chàꞌnda ra tiñu, tajan nūna ndio yatin nuu kuaꞌaꞌ nuu ma tutu. Ta tañu ma tutu ikan juuni nūna ma tutu ña kàꞌan yi ma sivi ndian ni koo endeeni chiꞌin Ndioo. Tandiꞌi ma ndian chīꞌí ikan, Ndioo ni jakutuni ra na, chaꞌaꞌ taꞌiiꞌiin ma kuati ña jàꞌa na, takua ndiso ma nuu tutu ra ndia.
\v 13 Takan kūu ña ma tañuꞌu jāchikokani raꞌ ma ndian chīꞌí ña kàndoyo tichi raꞌ, kuenda ña na jakutuni ma Ndioo na, ta indukuni taꞌan chiꞌin tandiꞌi kuii ma ndian chīꞌí ña kàndoyo ma nuu taꞌnda tiñu kuenda ndian chīꞌí. Ta takan kūu yi ña taꞌiiꞌiin na jākutuni ma Ndioo na, taꞌiiꞌiin naja kua kàa ma kuati na.
\v 14 Ta ora cha yāꞌa kūu takan, tajan ma tati jàkuu tiñu nuu Ndioo, jākoyo yi ma nuu taꞌnda tiñu ma ndian ndií ma tichi lakuna nuu tìin ñuꞌú. Ta ma lakuna ñuꞌú nduꞌva ikan, kùu ma chaꞌaꞌ uvi nuu ni kuvi na.
\v 15 Ta ma lakuna ñuꞌú nduꞌva ikan kūu yi ma nuu jākoyo yi tandiꞌi ndian tüvi ndiso sivi nuu ma tutu Ndioo ña kàꞌan yi yo ni koo endeeni chiꞌin ra.
\c 21
\s Andivi chaa chiꞌin ma nuñuꞌuꞌ ñuñivi chaa
\p
\v 1 Ta \fig Limpiando las lágrimas|68wipealltears.tif|col|21:1-4||Nuu nàkuꞌva Ndioo takuii tinuu ma ñivi|21.1\fig*ora yāꞌa ña kūu takan, tajan ndēꞌe ndioi iin andivi chaa chiꞌin iin nuñuꞌuꞌ ñuñivi chaa, vati ma andivi nunuu chiꞌin ma ñuꞌuꞌ ñuñivi nunuu, cha nāa yi chiꞌin tañuꞌu ndia.
\v 2 Tajan ndēꞌi ña ma ñuu ií ña kùu ma ñuu Jerusalén chaa, ña vàchi nuu yi itiꞌ andivi nuu ìyo ma Rachaꞌnu Ndioo, ña nduvaꞌa vii ndovaꞌa yi takua kàa iin ñivi ñaꞌa ma ora tàndaꞌa ña ña nduvaꞌa vii ndovaꞌa ña kuenda ma ra ni kundaka ña.
\v 3 Takan kūu tajan ma itiꞌ andivi chīni̱ iin tati ña teꞌen kānachaa niꞌi yi:
\p ―Na ndeꞌe ndo ti iꞌya kùu ma veꞌe nuu ìyo Ndioo chiꞌin ma ñivi, vati cha ndōꞌiin ra chiꞌin na, ta ni jaꞌa ra ña na kuu na iin ñuuni ma chiꞌin ra ti maa ra kùu ra ña ni koo ra chiꞌin na vati uvanuu Ndioo kùu ra kuenda ña jàkaꞌnu na ra.
\v 4 Vati maa ra kùu ra ña ni janatii ra ma takuii tinuu na ti na tüva ni kuvi na, ta na tüva ni kuaku na, ta ni ña ndaꞌvi kùuni na, ta tüva ni ndeꞌe na tundoꞌo ndia. Vati ma nuñuꞌuꞌ chaꞌnu chiꞌin ndisaa ma ña kini ìyo yi niku cha nāa yi.
\p
\v 5 Tajan ma ra nandi ma nuu ìyo ma tayu ií teꞌen nākaꞌan ra:
\p ―Na ndeꞌe ndo ti yuꞌu kùu ma ra jàndochaa tandiꞌi kuii nakuyi ―kàti ra.
\p Ta juuni teꞌen nākaꞌan tuku ra chiꞌi̱n ndia:
\p ―Na taun yi vati tuꞌun iꞌya kùu ma tuꞌun ndicha, ta ma tuꞌun ndaa ña ìyo yi ña chinuni ndo ―kàti ma Rachaꞌnu.
\p
\v 6 Ta ora cha yāꞌa ña kūu takan, tajan teꞌen nākaꞌan tuku ra chiꞌi̱n:
\p ―Vitin va cha chīnu ndisaa yi. Vati yuꞌu kùu ma ra nunuu ta ma ra nuu ndiꞌinia, takua kùu ma letra A chiꞌin Z. Vati tu ìyo nda yo nàtii takuii, ta yuꞌu saani̱ ni kuꞌvai ma takuii koꞌo na nuu kàna raꞌ, ikan na koo na endeeni chiꞌi̱n.
\v 7 Ta tu ìyo iin ndian ndyoꞌo kùndee jakanaa ndo ma kuiꞌna, tajan ndisaa ma ña vaꞌa ña ìyo chiꞌi̱n iꞌya, tundeeni ndo ni kùu yi. Ta yuꞌu ni kui Ndioo ndo ta maa ndo ni kuu ndo seꞌi.
\v 8 Va taku ma ndian ndasi, ta jàña na ma iti̱, chiꞌin ma ndian tüvi chìnuni tuꞌin, chiꞌin ndian ndokini chaꞌaꞌ ma kuati kaꞌnu ña jàꞌa na, ta chiꞌin ndian chàꞌni ñivi, chiꞌin ndra kìꞌvi chiꞌin ñivi ñaꞌa yüvi ñasiꞌi, ta ñivi ñaꞌa ña kìꞌvi chiꞌin ndraꞌii yüvi ii, chiꞌin ndian chàtaꞌani jatakueꞌe ñivi chiꞌin tati xaan, chiꞌin ndian jakaꞌnu yutun ií, ta chiꞌin tandiꞌi ma ndian jàndaꞌviñaꞌa. Ndisaa ndiakan ni kuꞌun na ma andayaꞌ nuu nduvaꞌa tìin ma ñuꞌú chiꞌin azufre. Yakan kùu ma chaꞌaꞌ uvi ña ni kuvi na.
\s Nuu kàꞌan yi chaꞌaꞌ ñuu Jerusalén ñuu chaa
\p
\v 9 Ta ma ndi ucha taꞌan ma tati vaꞌa Ndioo ña ndaꞌa yi ndi ucha taꞌan ma koꞌo ña chitu yi chiꞌin ma ucha nuu ma tundoꞌo nuu ndiꞌinia, tajan tañu ndiakan kīchi iin yi, ta teꞌen nākaꞌan yi chiꞌi̱n:
\p ―Na kichiun nuu ndai iꞌya, ti iꞌya ni janaꞌi nuu̱n nda ña kùu ñasiꞌi ma ra kùu mvechala.
\p
\v 10 Tajan ma Tati Ií Ndioo jānaꞌa yi ma tañu ñumaꞌnai, ña ndēꞌi iin tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, ta chāndaka yi yuꞌu ma siki iin yuku yaꞌa sukun. Ta ikan jānaꞌa yi nui naja kua kàa ma ñuu Jerusalén ií ta kaꞌnu ma ora vàchi nuu yi itiꞌ andivi nuu ìyo ma Rachaꞌnu Ndioo.
\v 11 Ta ma ñuu kaꞌnu ikan nduvaꞌa tàcha yi, ti xindaꞌvi Ndioo kùu yi, ña vii kàa yi, takua kàa ma yuu nduvaꞌa vii, chiꞌin takua kàa ma yuu nàni jaspe ña juuni nduvaꞌa vii tacha yi, takua kàa ma inu ndia.
\v 12 Ta ninii nuu chikonuu yuꞌu ma ñuu kaꞌnu, ikan ndēꞌi ña endee chikonuu yi ña ndasi yi chiꞌin korayu ña nduvaꞌa sukun, ta uchi uvi yuveꞌe yi ndia. Ta taꞌiiꞌiin ma yuveꞌe ìyo iin ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ña jakuenda yi yi. Ta ma yuveꞌe juuni ìyo sivi ma ndi uchi uvi ma ndrachaꞌnu ña kūu tatá ma ñivi ñuu Israel ma tajiꞌna.
\v 13 Ta juuni ìyo uni yuveꞌe yi ma ndi kumi chiyo yi.
\v 14 Ta ma korayu ña ndasi ma yuꞌu ñuu kaꞌnu ikan, kaꞌìin uchi uvi ma yuu naꞌnu chaꞌaꞌ yi, ta chata ma yuu ikan, kaꞌìin ndi uchi uvi sivi ma ndra kùu tatun ma ra kùu ma mvechala.
\p
\v 15 Tajan ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo, ma ra kàꞌan chiꞌi̱n, ndaꞌa ra iin yutun kuii ña kuvaꞌa yi chiꞌin oro kuenda ña tìkuꞌva yi ma ñuu kaꞌnu ikan, chiꞌin ma korayu ta yuveꞌe yi ndia.
\v 16 Ta ñuu kaꞌnu ikan iin kuꞌva ni kua kiꞌin yi. Takan kūu tajan tīkuꞌva ndio ma yi ma ñuu kaꞌnu ikan chiꞌin ma yutun ndaꞌa yi, ta kēta yi: Uvi mii uvi cientu kilometru. Ta ma itiꞌ kani yi, itiꞌ sukun yi, ta itiꞌ kiꞌin yi, indukuni kua chīkukuꞌva yi.
\v 17 Takan kūu tajan tīkuꞌva ndio yi ma korayu. Ta kēta yi: Iin cientu uvi xiko kumi iki ndaꞌa yo kùu yi chiꞌin ma kuꞌva ña chātiñu ma ñivi tajiꞌna.
\p
\v 18 Ta ma korayu kūvaꞌa yi chiꞌin yuu ña nàni jaspe. Ta ma ñuu kaꞌnu ikan kùu yi mamaa oro, ña vii kuichin yi takua kàa ma inu.
\v 19 Takan kūu ta tandiꞌi nuu ma yuu vii ña kūvaꞌa kaꞌìin chaꞌa ma korayu ikan, teꞌen kùu yi: Ma yuu nunuu, kùu ma yuu jaspe, ta ma ña uvi, kùu ma yuu zafiru, ta ma ña uni, kùu ma ágata, ta ña kumi, kùu ma yuu esmeralda,
\v 20 ta ma ña uꞌun, kùu ma yuu ónice, ta ña iñu, kùu ma yuu cornalina, ta ña ucha, kùu ma yuu crisólitu, ta ña una, kùu ma yuu berilu, ta ma ña iín, kùu ma yuu topaciu, ta ña uchi, kùu ma yuu crisoprasu, ta ma ña uchi iin, kùu ma yuu jacintu, ta ma ña uchi uvi ña kùu ma yuu nuu ndiꞌinia, va kùu ma yuu amatista.
\v 21 Ta ma ndi uchi uvi yuveꞌe yi, kùu ma uchi uvi ma yuu ña nàni perla, ti taꞌiiꞌiin ma yuveꞌe ikan kuvaꞌa yi chiꞌin iin ma yuu perla. Ta ma kaai kaꞌnu ña chàꞌnda java ma tichi ñuu kaꞌnu ikan, kuvaꞌa yi chiꞌin mamaa oro, ña yaꞌa kuichin kàa yi takua kàa ma inu.
\p
\v 22 Ta tüvi nī ndeꞌi nïꞌiin veñuꞌu ma tichi ñuu ikan, vati uvanuu ma Rachaꞌnu Ndioo, ra ìyo ndatu ga, chiꞌin ma ra kùu takua kùu ma mvechala, rakan kùu ma veñuꞌu na.
\v 23 Ta ma ñuu kaꞌnu ikan, tüvi chiniñuꞌu yi ña jàtuun ma nikandii yi, ta ni ma yoo ndia, vati ma ra ni jàtuun yi kùu ma Rachaꞌnu Ndioo, ta ma ñuꞌú ikan, kùu ma ra kùu takua kùu ma mvechala.
\v 24 Ta tandiꞌi ma ñivi ìyo tandiꞌi ma ñuu ìyo ñuñivi, ni kakunuu na nuu jatuun yi ma ñuu kaꞌnu ikan. Ta ma ndra kùu rey ña ìyo ma ñuñivi, ni kuꞌva ndra ndra tandiꞌi kuii ma ña kuika ndra nuu ma ñuu kaꞌnu ikan, ta ni tiñuꞌu ndra yi.
\v 25 Ta ma ndisaa ma yuveꞌe yi na töve ni ndasi yi ma ora nduvi chaꞌaꞌ ña töve ni koo chani kuaa.
\v 26 Vati juuni tandiꞌi ñuu ni kuꞌva na ña kuika na nuu ma ñuu ikan, ta ni tiñuꞌu na yi.
\v 27 Va töve ni kiꞌvi ma ñuu ikan ndisaa ndian kini chiꞌin ndian jàꞌa kuati. Ta juuni töve ni kiꞌvi ndian xaani a ndian jàkaꞌnu yutun ií chiꞌin ndian jàndaꞌviñaꞌa. Vati uvanuu ma ndian ni kiꞌvi ma ñuu ikan, kùu ma ndian kaꞌìin sivi nuu ma tutu ra kùu mvechala ña kàꞌan yi, yo ni koo endeeni chiꞌin ra.
\b
\c 22
\p
\v 1 Ta ora yāꞌa ña kūu takan, tajan ma tati ikan jānaꞌa ndio yi nui iin yuta takuii kuichin takua kàa inu ña chàꞌa raꞌ kivi koo yo, ña kèe raꞌ ma nuu ìyo tayu ií nuu chàꞌnda Ndioo tiñu chiꞌin ma ra kùu takua kùu mvechala.
\v 2 Ta ma maꞌñu ma kaai kaꞌnu ña yaꞌa ma tichi ñuu kaꞌnu, chiꞌin ninduvi chiyo ma yuꞌu yuta, ikan ndēꞌi ña kuàkuaꞌnu ma yutun chàꞌa kivi koo yo, ta chàꞌa chiti chàcho uchi uvi chaꞌaꞌ iin kuiya, ña kùuni yi kaꞌan yi ña chàꞌa run chiti nani yoo. Ta juuni vaꞌa ma ndaꞌaꞌ run kuenda ña jàndaꞌa yi tandiꞌi ma ñivi ìyo ñuñivi.
\v 3 Taku ma ñuu ikan töva ni koo nïꞌiin ña kini a ñivi kini ña töve chàtaꞌani Ndioo ña na koo na. Ta ma tayu ií nuu chàꞌnda Ndioo tiñu chiꞌin ma ra kùu takua kùu ma mvechala, ni koo ndio ra ma ñuu kaꞌnu ikan, ta ikan ni jakaꞌnu ndio ma ndian kùu ñivi ra ra, ndian jàkuu tiñu nuu ra.
\v 4 Ta ndisaa na ni ndeꞌe na ma nuu vaꞌa ra, ta ma sivi ra ni kindoo yi ma teꞌe nuu na.
\v 5 Ma ikan töve ni koo chanikuaa, ta ma ndian ni koo ñuu ikan, na töve ni kuniñuꞌu na ñuꞌú ndaꞌa, ta ni ñuꞌú nikandii, vati maa ma Rachaꞌnu Ndioo kùu ra ña ni jatuun ra ñuꞌú nuu na. Ta takan kùu yi ña ni kaꞌnda na tiñu ma ikan ndisaa tiempu.
\s Chani kuyatin kichaa Jesucristu
\p
\v 6 Takan kūu tajan teꞌen nākaꞌan ndio ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo nui:
\p ―Tuꞌun ndicha kùu ma tuꞌun iꞌya, ta ìyo yi ña kundeeniun yi. Vati ma Rachaꞌnu Ndioo chaꞌaꞌ ndatu ra ña kàtituꞌun ma ndra kàꞌan tuꞌun yuꞌu ra, rakan kùu ra ña tāchi yuꞌu ña kùu ma tati ña jàkuu tiñu nuu ra ña na janaꞌi nuu̱n ma ña chakuyatin kichaa.
\p
\v 7 Takan kūu tajan teꞌen nākaꞌan tuku ma Rachaꞌnu:
\p ―¡Chani kuyatin kichai! ¡Na sii kuuni tandiꞌi ndyoꞌo ndian jàchiꞌin ña kàꞌan nuu ma tutu Ndioo iꞌya!
\p
\v 8 Yuꞌu Xuva, ndēꞌi ta chīni̱ ma tuꞌun iꞌya. Ta ora cha yāꞌa ña ndēꞌe ndioi yi, tajan chūnandi chiti̱ nuu ma tati ña jàkuu tiñu nuu Ndioo ña kàꞌan chiꞌi̱n, ta kīchaꞌi jàkaꞌnui yi.
\v 9 Va ma tati ikan teꞌen nākaꞌan yi chiꞌi̱n:
\p ―Na jäꞌun takan, vati juuni indukuni kùi iin musu Ndioo, takua kùu maun chiꞌin ndra yaniun ña kàꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioo, ta tandiꞌi inga tuku ma ndian jàchiꞌin ña kàꞌan nuu ma tutu Ndioo. Yakan va, ¡na jakaꞌnu̱n ma uvanuu Ndiooni!
\p
\v 10 Ta juuni teꞌen nākaꞌan tuku yi chiꞌi̱n:
\p ―Ña tïndii xeꞌun ma tuꞌun yuꞌu Ndioo, ña ìyo nuu ma tutu iꞌya, vati chani kuyatin kuii jachinu yi ma ña kàꞌan yi.
\v 11 Vaꞌa ga ña na kuꞌvaun ña na jaꞌa ma ndian kini ma ña kùuni maa na. Ta ma ndian jàꞌa kuati, vaꞌa ga ña na kuꞌvaun ña na jaꞌa maa na tiaga kuati. Va taku ma ndian jaꞌa ña vaꞌa, vaꞌa ga ña na jaꞌa ga na yi, ta ma ndian ìyo ií kuenda Ndioo, na nanduku ga na naja kua koo tiaga ií na kuenda ra. ―Takan kàti yi nui.
\p
\v 12 Ta ma Rachaꞌnu Jesuu teꞌen kīchaꞌa ra kàꞌan ra:
\p ―Ndicha vaꞌa ña chani kuyatin kichai, tajan ma ora ikan ni kuꞌvai ma yaꞌvi ndo chaꞌaꞌ ma naja kua jàꞌa ma taꞌiiꞌiin ndo.
\v 13 Vati yuꞌu kùu ma ra nunuu, ta ma ra nuu ndiꞌinia, ma nuu kīchaꞌa yi ta ma nuu ndiꞌinia, takua kùu ma letra A chiꞌin ma letra Z.
\p
\v 14 ’Na sii kùuni ma ndian ndochaa anima na, vati takan kùu kachi na ma chiti kèe nuu ma yutun ña chàꞌa kivi koo yo. Ta juuni na sii kuuni na ti ni kuu kiꞌvi na ma yuveꞌe ma ñuu kaꞌnu ikan ndia.
\v 15 Va takua ma ndian kini ña jàꞌa kuati, ni kindoo na itiꞌ nukeꞌe ñuu ikan, chiꞌin ndian nduvi a jatakueꞌe, ta ndian kìꞌvi chiꞌin ñivi yüvi ñasiꞌi na, ta ndian chàꞌni ñivi, chiꞌin ndian jàkaꞌnu yutun ií ña töve kùu run ma Ndioo ndicha, ta chiꞌin tandiꞌi inga tuku ma ndian yaꞌa chàtaꞌani jandaꞌviñaꞌa ndia.
\p
\v 16 ’Yuꞌu Jesuu kùi ña tāchi̱ ma tati jàkuu tiñu nuu Ndioo, kuenda ña na kàtituꞌun kachin yi ndisaa ma tuꞌun iꞌya nuu ma ndian chìnuni tuꞌin ña ìyo kuenda ma ucha taꞌan veñuꞌu. Vati yuꞌu kùu tata ma rachaꞌnu rey David, ta juuni kùi takua kùu ma chele tacha ña kèta ora naꞌa ―kàti ra chiꞌi̱n.
\p
\v 17 Takan kūu tajan teꞌen nākaꞌan ndio ma ra kùu Tati Ií Ndioo, chiꞌin ma ndian kùu takua kùu ñasiꞌi ma ra kùu mvechala:
\p ―Naꞌa ndo ―kàti na.
\p Ta nda ndian ni kuuni ña tasoꞌo na ora kàꞌan na takan, na kaꞌan na:
\p ―Naꞌa ndo ―inga chaꞌaꞌ.
\p Tu ìyo nda ndian natii takuii, na kichi na iꞌya. Na kichi na ta kuꞌva saani̱ ma takuii koꞌo na ña chàꞌa kivi koo yo.
\p
\v 18 Tandiꞌi ma ndian tàsoꞌo ma tuꞌun kàꞌan nuu ma tutu Ndioo iꞌya, ña kàꞌan yi chiꞌin tuꞌun yuꞌu ra, teꞌen kùuni̱ katituꞌun kachi̱n nuu ndo: tu ìyo nda ndian tìso ga tiá siki ma kua kàꞌan yi, juuni ma Rachaꞌnu Ndioo ni tiso ga ra tiá siki ma tundoꞌo ni ndeꞌe na, va ma tundoꞌo ña kàꞌan yi nuu ma tutu iꞌya ndia.
\v 19 Ta tu ìyo ndian kìndaa ma kua kàꞌan nuu ma tutu Ndioo ña kàꞌan yi chiꞌin tuꞌun yuꞌu ra iꞌya, juuni ma Rachaꞌnu Ndioo ni kindaa ra nuu na ma ña ni kuu kuenda na ma nuu ìyo ma yutun chàꞌa kivi koo na, ta ni kindaa ra yi nuu na, ikan na küu koo na ma ñuu ií kaꞌnu ña kàꞌan yi nuu ma tutu iꞌya ndia.
\p
\v 20 Ta ma ra kàtituꞌun kachin ma tuꞌun iꞌya teꞌen kàꞌan ra:
\p ―Ndicha, ña chani kuyatin kichai ―kàti ra.
\p Tajan teꞌen nākaꞌan ndiko ma ra kàꞌan chaꞌaꞌ ma tuꞌun iꞌya:
\p ―¡Naꞌa, yoꞌo Rachaꞌnu Jesuu! Ta takan na kuu yi. Amén.
\p
\v 21 Ta ma Rachaꞌnu Jesuu, na koso ra ma ñamani ra chata ndisaa ndo. Ta takan na kùu yi. Amén.