\id MAT MAZATECO DE SAN PEDRO IXCATLÁN
\h MATIOO̱
\mt2 Éntjatsi̱e̱e̱ Jesukristoo̱ xikó ts'én ít'a
\mt1 Matioo̱
\c 1
\s Kuí xi'bi̱ xi xta̱ tji̱e̱ xi ya'anii̱ Jesukristoo̱
\r (Rkaa̱ 3:23-38)
\p
\v 1 Kuí bí xo̱jo̱n nínga kjit'a ja'eén xta̱ tji̱e̱ xi chji̱a̱ni Jesukristoo̱ kui xi xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabii̱, kó Ndabii̱ ndií Abraa̱m.
\p
\v 2 Abraa̱m na̱'mii̱ Isaa̱, kó Isaa̱ na̱'mii̱ Jako̱b, kó Jako̱b, na̱'mii̱ Judáa̱ ko̱jo ṉts'i̱e̱.
\v 3 Kó Judáa̱ na̱'mii̱ kó na̱ Tamaa̱r na̱aa̱ Faree̱ ko̱jo Saraa̱, kó Faree̱ na̱'mii̱ Esroo̱m, kó Esroo̱m na̱'mii̱ Araa̱m.
\v 4 Kó Araa̱m na̱'mii̱ Aminadab, kó Aminadab na̱'mii̱ Naasoo̱n, kó Naasoo̱n na̱'mii̱ Salmoo̱n.
\v 5 Kó Salmoo̱n na̱'mii̱ kó na̱ Raa̱b na̱aa̱ Boo̱, kó Boo̱ na̱'mii̱ kó na̱ Rut na̱aa̱ Obee̱d, kó Obee̱d na̱'mii̱ Isaíi̱.
\v 6 Kó Isaíi̱ na̱'mii̱ ree̱ Ndabii̱, kó ree̱ Ndabii̱ na̱'mii̱ Salomoo̱ xi na̱a kamaá chjo̱ón Uríaa̱.
\p
\v 7 Kó Salomoo̱ na̱'mii̱ Roboa̱m, kó Roboa̱m na̱'mii̱ Abíaa̱, kó Abíaa̱ na̱'mii̱ Asaa̱.
\v 8 Kó Asaa̱ na̱'mii̱ Josafaa̱t, kó Josafaa̱t na̱'mii̱ Joraa̱m, kó Joraa̱m na̱'mii̱ Usíaa̱.
\v 9 Kó Usíaa̱ na̱'mii̱ Jotaa̱m, kó Jotaa̱m na̱'mii̱ Akaa̱, kó Akaa̱ na̱'mii̱ Esekíaa̱.
\v 10 Kó Esekíaa̱ na̱'mii̱ Manasee̱, kó Manasee̱ na̱'mii̱ Amoo̱n, kó Amoo̱n na̱'mii̱ Josíaa̱.
\v 11 Kó Josíaa̱ na̱'mii̱ Jekoníaa̱ ko̱jo ṉts'i̱e̱, ni̱xtjin nga tsanguínjo̱ xta̱ xi chji̱a̱ni Israe̱l nangui Babilonia̱.
\p
\v 12 Kó nguije tsanguínjo̱ nangui Babilonia̱ Jekoníaa̱, na̱'mi kamánii̱ Salatie̱l, kó Salatie̱l na̱'mii̱ Sorobabel.
\v 13 Kó Sorobabel na̱'mii̱ Abiu̱d, kó Abiu̱d na̱'mii̱ Eliaki̱m, kó Eliaki̱m na̱'mii̱ Asoo̱r.
\v 14 Kó Asoo̱r na̱'mii̱ Sadoo̱k, kó Sadoo̱k na̱'mii̱ Akii̱m, kó Akii̱m na̱'mii̱ Eliuu̱d.
\v 15 Kó Eliuu̱d na̱'mii̱ Eleasaa̱r, kó Eleasaa̱r na̱'mii̱ Mataa̱n, kó Mataa̱n na̱'mii̱ Jako̱b,
\v 16 kó Jako̱b na̱'mii̱ Kosiee̱, xi̱'ii̱n na̱ Riyaa̱, na̱aa̱ Kristoo̱.
\p
\v 17 Bo̱a̱ ts'én ngayeje tji̱e̱e̱ xta̱ xi ya'anii̱ ndeskande Abraa̱m ngaskande Ndabii̱ tienijún tji̱e̱e̱ xta̱ ma. Ndeskande Ndabii̱ ngaskande nga ikiyotji̱nguii̱ xta̱ Babilonia̱ ti tienijún tji̱e̱e̱ xta̱ ma. Kó ndeskande nga ikiyotji̱nguii̱ xta̱ Babilonia̱ ngaskande nga katsen Kristoo̱ tienijún tji̱e̱e̱ xta̱ ma nga.
\s Bi ts'én katsen Jesukristoo̱
\r (Rkaa̱ 2:1-7)
\p
\v 18 Bi kamá nga katsen Jesukristoo̱: na̱ Riyaa̱, na̱aa̱ Kjisoo̱, ja̱ bo̱a̱ je índa nga Kosiee̱ ku̱i̱xanjo̱, tanga nguindiee̱ nga k'uíndojo̱ xkjín, kamábe nga A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná ngo ndí je katsjaá.
\v 19 Kó Kosiee̱ nda̱ xi ka̱ma xi̱'ii̱n na̱ Riyaa̱, ngo nda̱ xi kixi̱ kamá, kamámejénjiín nga kjo̱a̱soboá tsja̱á nguindyi̱ko̱n xtaa̱. Kó kats'énkjó nga ta 'ma 'ma ku̱i̱'íjñá.
\v 20 Tanga tji̱e̱nga tjíts'énkjó kui nii̱, ngo ndítsjiee̱ Néná tsíchji̱a̱jo ngu̱i̱jin ńjñá ján, kó bi katsoó:
\p –Kosie̱, ji xi xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabii̱, ngata̱ ndakinjín ma ji nga ku̱i̱xenje̱ na̱ Riyaa̱, chjóo̱n, nga̱t'a̱ ndí xi ya'a, A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná boá xi katsjaá.
\v 21 Kó na̱ Riyaa̱ ngo ndí k'uieé kó KJISO̱ kuít'e ja'én, nga̱t'a̱ kuí boá xi k'o̱xié'á xta̱ na̱xi̱ńdaá kjo̱a̱a̱ jé xí ndyi̱ts'en.
\p
\v 22 Ngayeje kui nii̱ kamá tsi̱'e̱ nga kjo̱tjosón ni xi katsó Néná nga katsáyaá nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná kji'a nga bi katsó:
\q
\v 23 Ngo tsakjin xo̱ngo ndí ko̱a̱'a̱, kó ngo ndí k'uieé,
\q kó Emanue̱l si̱t'a ja'én.
\m Néná tikónjo̱ná, tsó kui eén.
\p
\v 24 Kó nga ja'aá Kosiee̱ kats'én ni xi katsoó ndítsjiee̱ Néná kó ixánjo̱ chjo̱ón.
\v 25 Kó nde kji̱e̱ foyojojo̱jín xkjín, nga kis'iee̱ ngo ndí na̱ Riyaa̱, kui xi KJISO̱ ít'a ja'én.
\c 2
\s Bi ts'én kijíkatsijee̱n já kjínkoón ndí ndí Kjisoo̱
\p
\v 1 Nguije katsen Kjisoo̱ ki̱a̱ Bele̱n, ndí na̱xi̱ńdá xi chji̱a̱ni nangui Judea̱, ni̱xtjin nga atíxoma nda̱ re Erodee̱ ngayeje kui na̱xi̱ńdaá, jachó na̱xi̱ńdá Jerusale̱n já kjínkón xi kjindibáni xtji̱e̱e̱n nínga fotjo ts'ueé,
\v 2 kó bi katsó nga asíyá:
\p –¿Ñá tikón re tsi̱'e̱ xta̱ judío̱ xi je katsee̱n? Nga̱t'a̱ kamáya ji̱n nga jatjo ṉñóo, xtji̱e̱e̱n nínga fotjo ts'ueé, kuíni nga jé'e ni'ándikón ji̱n.
\p
\v 3 Nga tsint'ié kui nii̱ nda̱ re Erodee̱ achichí nda̱ kamaá kui ko̱jo ngayeje xta̱ na̱xi̱ńdá Jerusale̱n.
\v 4 Kó nguije ítikó ngayeje já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ na̱xi̱ńdaá, asíyaá ñání bo̱a̱ nga katsen Kristoo̱.
\v 5 Kó kui jaá bi katsoó:
\p –Bele̱n boá nínga katsen, ndí na̱xi̱ńdá xi chji̱a̱ni nangui Judea̱, nga̱t'a̱ bo̱a̱ ts'én ít'a xo̱jo̱n nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná nga bi katsoó:
\q
\v 6 Kó ji Bele̱n, ndí na̱xi̱ńdá xi chji̱a̱ni nangui Judea̱,
\q jijín xi 'niú chichí ji
\q ngu̱i̱jii̱n xtitjón xi chji̱a̱ni nangui Judáa̱.
\q Nga̱t'a̱ k'i̱e̱ kjo̱tjojii̱n ngo xi ko̱si̱e̱ntjón,
\q xi ku̱i̱e̱jeén ndi̱ya xta̱ na̱xi̱ńdána xi chji̱a̱ni Israe̱l.
\p
\v 7 Kós'e̱ Erodee̱ tsíchji̱a̱'majo já kjínkoón, kó asíyá cha̱n cha̱a̱n kui jaá ni̱xtjin nga kamáya ṉñóo,
\v 8 kó katsanguiya kui jaá ndí na̱xi̱ńdá Bele̱n, kó bi katsoó:
\p –Tanguínjnú ki̱a̱, kó tasíyajnú ngayeje ni kjo̱a̱a̱ kui ndií, kó nguije xcha̱jnú t'íyajnú'un tsi̱'e̱ nga ko̱jo an kjuínts'endikón an nga.
\p
\v 9 Kó kui jaá nguije tsint'ieé nda̱ ree̱, kijí. Kó ṉño xi kamábe nga jatjo ki̱a̱a̱ kijítjoón, ngaskande nga kasasien kui ṉñóo nínga tikón kui ndií.
\v 10 Nga kamábe kui ṉñóo achichí tsja kamaá.
\v 11 Kó nga ts'as'ien ngu̱i̱yaa̱ kamábe ndí ndií ko̱jo na̱ Riyaa̱ na̱aa̱ ndií, kó asién tikoó kui jaá kó kats'éndikón kó iskjíx'á koxa̱a̱ kó ts'axié ni xi ndyi̱ya'aa̱ ndií:
\p Ngo xi ya'aa̱ to̱nsinié, ngo xi ya'aa̱ ni sije̱n xi ni'ánkjién nga ni'ándikón Néná, ko̱jo ngo xi ya'aa̱ ndasíje̱n chjí xi 'mí mirra̱.
\v 12 Kó ngu̱i̱jin ńjñaá kui jaá ki'míyaá nga nguiti ki̱a̱jín ko̱e̱je̱ nínga tikón nda̱ re Erodee̱, kós'e̱ kje̱'e ndi̱ya kijí nga kijí nguiní nanguii̱.
\s Bi ts'én kijíjo̱ xi xchaá Kjisoo̱ xtji̱e̱e̱n Ejipto̱
\p
\v 13 Kó nguije kijí já kjínkoón, ngo ndítsjiee̱ Néná je'echji̱a̱jo ngu̱i̱jin ńjñaá Kosiee̱ kó bi katsoó:
\p –Ti̱sítji̱n ji kó tiyíje̱ ndií ko̱jo na̱aa̱, kó tanguínjnú nangui Ejipto̱ kó ki̱a̱ ti̱ndyiónjnú ngaskande nga an xi bo̱a̱ xian an, nga̱t'a̱ Erodee̱ ko̱ngase ndií tsi̱'e̱ nga sa̱'ínk'ién.
\p
\v 14 Kó jastjíe̱n Kosiee̱, iskjíbé ndií ko̱jo na̱aa̱, kó nga jñoó kijíjo̱ nangui Ejipto̱,
\v 15 kó ki̱a̱ kis'iṉdo ngaskande nga k'ien Erodee̱, tsi̱'e̱ nga jatjosón ni xi katsoó Néná nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én nga bi katsó: “Nangui Ejipto̱ tsíchji̱a̱ñáa̱ ndína.”
\s Bi ts'én katsanguiya Erodee̱ nga kini'ánk'ién jakjíndí xi̱xii̱
\p
\v 16 Kós'e̱ nga kamákjiín Erodee̱ nga ts'aṉcha̱jo já kjínkoón, achichí kats'énxchán, kó katsanguiya tsi̱'e̱ nga kini'ánk'ién ngayeje jakjíndí xi̱'in xi nguindiee̱ nga jó noó xi síndo ndí na̱xi̱ńdá Bele̱n ko̱jo ngayeje ndí nangui xi síndo t'a kui ngu̱i̱ndiee̱, nga̱t'a̱ askosoón ni̱xtjin xikó katsoó kui já kjínkoón.
\v 17 Kós'e̱ bo̱a̱ ts'én jatjosón ni xi katsó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Jeremíaa̱ nga bi katsó:
\q
\v 18 Ngo nda̱ kanda'yaá nangui Ramáa̱,
\q nda̱a̱ xi ts'énkjandá ko̱jo xi ni̱ma̱ tjítsó kjo̱a̱a̱ nga on kjimaa̱,
\q na̱ Rakee̱l boá xi ts'énkjandátjé ndií,
\q kó kamámejénjiín nga kini'ándajoo̱n
\q nga̱t'a̱ je jesón ndií.
\p
\v 19 Tanga nguije k'ien Erodee̱, ngo ndítsjiee̱ Néná tsíchji̱a̱jo Kosiee̱ ngu̱i̱jin ńjñaá ki̱a̱ nangui Ejipto̱, kó bi katsoó:
\p
\v 20 –Ti̱sítji̱n, chjábe ji ndií ko̱jo na̱aa̱ kó t'enje̱ ji nanguii̱ xta̱ Israe̱l, nga̱t'a̱ je k'ien ngayeje xi kamámejeén kats'énk'ién kui ndií.
\p
\v 21 Kó Kosiee̱ jastjíe̱n kó kijíjo̱ ndií ko̱jo na̱aa̱ ki̱a̱ nangui Israe̱l.
\v 22 Tanga nga tsint'ié Kosiee̱ nga ndií Erodee̱ xi 'mí Arkelao̱ tikón ree̱ nangui Judea̱, katsakjónní nga ki̱a̱ ko̱e̱je̱, kó nguije ja̱ bo̱a̱ je katsáyaá Néná ngu̱i̱jin ńjñaá, tasá nangui Galilea̱ kijí.
\v 23 Kó nga jachó ki̱a̱a̱, ki̱a̱ kis'iṉdo ndí na̱xi̱ńdá Nasare̱t, tsi̱'e̱ nga jatjosón ni xi katsó já chji̱ni̱e̱'e̱én Néná nga bi katsó: Nda̱ xi chji̱a̱ni Nasare̱t k'uin.
\c 3
\s Bi ts'én íni̱jmi Jua Bautistaa̱ eén Néná
\r (Markoo̱ 1:1-8; Rkaa̱ 3:1-9,15-17; Juaa̱ 1:19-28)
\p
\v 1 Kui ni̱xtjin ján jachó Jua Bautistaa̱ nga íni̱jmi eén Néná ki̱a̱ nangui kixí xi tikón nangui Judea̱,
\v 2 nga bi katsó:
\p –Ti'ank'oyajnú yojojnú kjo̱a̱a̱ ni xi ndajín kji'i xi ndyi̱ni'ánjnú, nga̱t'a̱ Néná je ko̱tíxoma.
\p
\v 3 Nga̱t'a̱ kuí ni xi'bi̱ xi tsíchji̱a̱ nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Isayaa̱ nga bi katsó:
\q Nda'yáa ngo nda̱ xi kjandayá nangui kixií xi bi tsó:
\q “T'íjñandajnúu̱ ndi̱ya̱á Ndi̱a̱a̱,
\q ti'ankixi̱jnú ndi̱ya̱á kui.”
\p
\v 4 Ṉjño xi tsajá Juaa̱ tsja̱a̱ cho̱ to'o yits'en kamándani kó ngo tji̱xi̱n íkjá ndáyaá, kó chjo̱bo̱a̱ ko̱jo ntsjién xi 'bé nguindie k'ijñá ján xi iskjinie.
\v 5 Kó jataxie xta̱ xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, ngayeje xi chji̱a̱ni nangui Judea̱ ko̱jo ngayeje nangui xi chji̱a̱ni nínga tikón ndeje' Jordaa̱n,
\v 6 kó Juaa̱ atíndá kui xtaa̱ ngu̱i̱jii̱n ndeje' Jordaa̱n, kó kui xtaa̱ ki̱a̱ katsáyá jeé.
\p
\v 7 Nga kamábe Juaa̱ nga achichí ma xta̱ fariseo̱ ko̱jo xta̱ saduseo̱ xi jachó nínga ts'énbotíndá, bi katsoó:
\p –¡Xta̱ xi ja̱kon ye̱ kónjnú! ¿'Yá xi bo̱a̱ katsójnú nga ka̱ma ku̱i̱yojnúu̱ kjo̱a̱xcha̱án Néná xi je kjimatiñaa̱?
\v 8 Tasá ti'ánjnú ni xi ko̱kó nga je kini'ánk'oyajnú yojojnú,
\v 9 kó ngata̱ bijín ts'én fojintakónjnú:
\p “Tji̱e̱e̱ nda̱ xi 'mí Abraa̱m ndokjo̱a̱ ñá.” Nga̱t'a̱ xiyájnú'un nga tsi Néná xi mejeén ngaskande kui ndi̱jo̱o̱ ka̱ma sa̱'ín xta̱ tji̱e̱e̱ Abraa̱m.
\v 10 Kó ti je tikónda jachaa̱ tsi̱'e̱ nga ko̱tie yaá ndeskande ja̱maa̱, nga̱t'a̱ ngayeje yá xi jmí to xi nda tsjájín, bichá kó ngu̱i̱jin ndi'í ján bichijmijin.
\v 11 An, nga ja̱koxi̱ ndójoa xi botindá an tsi̱'e̱ nga si̱'ank'oyájnú yojojnú kjo̱a̱a̱ xikó ts'én tindyiónjnú, tanga xi jaskan an ndibá, tjín ngasee̱ nga'niú, kó nde tsoboájínna nga an kjuínjóo̱ tji̱xíndieé, kó kui boá xi A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná ko̱jo ndi'í xi ko̱tíndánijnú.
\v 12 Je ts'énya'a ngu̱i̱ya tsja ni xi sa̱'íntsjie to ndso̱ko̱a̱n ṉño̱o̱ nga xín sa̱'ínkja'a xtjieé. Kó kjo̱a̱'átjó to ndso̱ko̱a̱n ṉño̱o̱ ngu̱i̱ndie nínga xi̱ndyiá, kó ku̱i̱'ítí xtjieé ngo ngu̱i̱jii̱n ndi'í xi jmí ni̱xtjin k'o̱.
\s Bi ts'én kastindá Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 1:9-11; Rkaa̱ 3:21-22)
\p
\v 13 Kós'e̱ Kjisoo̱ jatjoni nangui Galilea̱ kó kijí nínga tikón ndeje' Jordaa̱n tsi̱'e̱ nga ki̱a̱ Juaa̱ ko̱tíndá.
\v 14 Tanga Juaa̱ kamámejénjiín, kó bi katsoó:
\p –Jí xi ko̱tindení katsaki, kó ¿a tasá ji kjoé'e̱chinní?
\p
\v 15 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Te'éndié ji ngot'e̱, nga̱t'a̱ chjiénga si̱'ankjatjosón ngayeje ni xi kixi̱ nguindyi̱ko̱n Néná.
\p Kós'e̱ Juaa̱ atíndá Kjisoo̱.
\v 16 Kó nguije kastindá Kjisoo̱, jataxie ngu̱i̱jin ndójoaa̱, kó katjox'a ndi'ak'ajmi ján kó kamábe nga jatjajen A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná nga ja̱ kji'i tójo ma kji'i, kó kjindibánié Kjisoo̱.
\v 17 Kó kanda'yá ngo nda̱ ndi'ak'ajmi ján xi bi katsó:
\p –Kuí xi'bi̱ xi ndí tjóna, 'niú tsjatjínna kjo̱a̱a̱ kui.
\c 4
\s Bi ts'én kachjat'ayákón Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 1:12-13; Rkaa̱ 4:1-13)
\p
\v 1 Kós'e̱ A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná kijíjo̱ Kjisoo̱ nangui kixií, tsi̱'e̱ nga xindajín diabloo̱ skót'ayákón.
\p
\v 2 Kó nguije yichán ni̱xtjin ko̱jo yichán ni̱xtji̱e̱n nga kis'ijña kjindiá, kamábojoó.
\v 3 Kó xi kjit'ayákónná jachókoón Kjisoo̱ tsi̱'e̱ nga skót'ayákón, kó bi katsoó:
\p –Tsi ja̱koxi̱ nga ndií Néná ji, bo̱a̱ t'ín ji nga pan ngatama kui ndi̱jo̱o̱.
\p
\v 4 Tanga Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Je kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó: “Jmí tsi ta pan tsi xi k'uijñáni ngo xta̱, chjiénrií ngayeje én xi fotjonii̱ ts'oa Néná.”
\p
\v 5 Kós'e̱ xindajín diabloo̱ kijíjo̱ Kjisoo̱ na̱xi̱ńdá tsjie Jerusale̱n, kó ki̱a̱ asiénsón nk'aa̱ na̱ngo̱xi̱i̱,
\v 6 kó bi katsoó:
\p –Tsi ja̱koxi̱ nga ndií Néná ji, tjajminguí yojóo, nga̱t'a̱ je kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó:
\q Néná sa̱nguíya ndítsjiee̱ tiña nínga tindyin,
\q kó tsja ko̱ó'niúnií,
\q tsi̱'e̱ nga ngojín ndi̱jo̱ stinguí ndsa̱ki.
\p
\v 7 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ti bi ti ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó: “Ka̱majín chját'ayékín ji Ndi̱a̱a̱ kui xi Née̱.”
\p
\v 8 S'e̱ ti kijíjo̱ nguiní xindajín diabloo̱ ngo tji̱ngu̱i̱ xi 'niú nk'a, kó akoó ngayeje ngu̱i̱ndie nínga botíxoma xi tjín nga̱sondiee̱ ko̱jo kjo̱a̱je xi tjiín nga ngo nga ngo,
\v 9 kó bi katsoó:
\p –Ngayeje kui nii̱ xi tsjaa ji, tsi ko̱sint'éní tikóo̱ nga si̱'indikínní.
\p
\v 10 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Chjéndi̱yáa̱, xindajín Satana̱, nga̱t'a̱ je kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó: “Ndi̱a̱ xi Ne tse̱ xi ti'indikín ji, kó ta kuí tsi xi si̱'inxét'ée̱.”
\p
\v 11 Kós'e̱ kui xindajín diabloo̱ xín kijí kó kats'énkjii̱n yojoo̱ Kjisoo̱, kó ndítsjiee̱ Néná jachókoón Kjisoo̱ xi kats'énseén.
\s Bi ts'én íts'i̱yanii̱ Kjisoo̱ nga kats'én xaá
\r (Markoo̱ 1:14-15; Rkaa̱ 4:14-15)
\p
\v 12 Kó nga tsint'ié Kjisoo̱ nga Juaa̱ ndo̱bo̱a̱ya tji'yá, kijí'oyá nguiní nangui Galilea̱.
\v 13 Kó íjñámasien na̱xi̱ńdá Nasare̱t, kó na̱xi̱ńdá Kapernau̱m kijík'íjñá, kui ngu̱i̱ndiee̱ tiña ndáchíkón xi tikón nangui Sabulo̱n ko̱jo Neftali̱ tikón,
\v 14 tsi̱'e̱ nga jatjosón ngayeje ni xi katsó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Isayaa̱ nga bi katsó:
\q
\v 15 Nangui Sabulo̱n, ko̱jo nangui Neftali̱,
\q ndi̱ya xi fíni ndáchíkoón, ngándaá ndeje' Jordaa̱n,
\q nangui Galilea̱ nínga tjín xta̱ xi judío̱jín.
\q
\v 16 Xta̱ xi kis'iṉdo jñoó, je kamábe ngo ndi'í xi je,
\q ngo ndi'í je kats'éntsijee̱n ngayeje xta̱ xi kis'iṉdojñójo̱ kjo̱a̱bo̱yaa̱.
\p
\v 17 Ngaskande koó kji'a íts'i̱yanii̱ Kjisoo̱ nga íni̱jmi eén Néná, kó bi katsó:
\p –Ti'ank'oyajnú yojojnú, nga̱t'a̱ Néná je tsá ko̱tíxoma.
\s Kjisoo̱ bi ts'én tsíchji̱a̱a̱ nijún já xi tsoboá tji̱o̱
\r (Markoo̱ 1:16-20; Rkaa̱ 5:1-11)
\p
\v 18 Kó nga tso'bá Kjisoo̱ t'a ndáchíkón xi tikón nangui Galilea̱, kamábe jó já xi ṉts'i̱e̱ ma xkjín, nda̱ xi 'mí Ximoo̱ kui xi ti Pé ki'mií nga ko̱jo ṉts'i̱e̱ kui nda̱a̱ kui xi 'mí Jandree̱ nga nda̱'ya ndyi̱mején ngu̱i̱jin ndáchíkoón, nga̱t'a̱ xá tji̱o̱ kats'én kui jaá.
\v 19 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ndibátjinguijnú'un, kó an xí sa̱'injnú'un nga tasá xta̱ xi k'uitíkójnú xikoó tsi tji̱o̱ xi ko̱ndo̱bo̱a̱jnú.
\p
\v 20 S'e̱ kui jaá ti kji'a índomasien nda̱'yaa̱, kó kijítji̱nguíi̱ Kjisoo̱.
\p
\v 21 Kó ngu̱i̱chí boa'á kijí Kjisoo̱, s'e̱ kamábe nguiní ngui jó já xi ṉts'i̱e̱ máa xkjín, nda̱ xi 'mí Sandiyaá ko̱jo ṉts'i̱e̱ kui nda̱a̱ xi 'mí Juaa̱, ndií nda̱ xi 'mí Sebedeoo̱, nga jó kui jaá ko̱jo na̱'mii̱ ngo ngu̱i̱ya tjotso je síndo nínga ndyi̱kjóyajin nda̱'yaa̱. Ndibátjinguijnú'un katsó Kjisoo̱.
\v 22 Kó kui jaá índomasien tjotso jee̱ ko̱jo na̱'mii̱, s'e̱ kijítji̱nguíi̱ Kjisoo̱.
\s Kjisoo̱ bi ts'én akóyá ko̱jo kats'éndaya kjín xta̱
\r (Rkaa̱ 6:17-19)
\p
\v 23 Kó Kjisoo̱ kijí ngayeje na̱xi̱ńdá xi chji̱a̱ni nangui Galilea̱, nga akóyá éntjatsi̱e̱e̱ Néná ki̱a̱ ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná, kó íni̱jmi kjo̱a̱a̱ nínga botixómá Néná ko̱jo kats'éndaya ngayeje xta̱ xi tjiín ngo chi'in ko̱jo xi oo̱n.
\v 24 Kó tajñání nga kanda'yá ni xi kats'én Kjisoo̱, ngayeje ngu̱i̱ndie xi chji̱a̱ni nangui Siria̱, kó tsanguínjoo̱ ngayeje xta̱ xi tjiín ngo chi'in, ngayeje xi oo̱n, ko̱jo xi tjíjii̱n a̱sién ni̱xtjin xi ndajín, ko̱jo xi tjiín kjo̱a̱ndasen, ko̱jo xi tjiín chi'in 'meya, ko̱jo xi majín fí, kó Kjisoo̱ kats'éndaya kui xtaa̱.
\v 25 Kó achichí ma xta̱ xi kijítji̱nguíi̱ xi chji̱a̱ni nangui Galilea̱, Dekápoli̱, Jerusale̱n, Judea̱ ko̱jo ngayeje ngu̱i̱ndie xi síndo t'a ndeje' Jordaa̱n.
\c 5
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ ngo nga̱són tji̱ngu̱i̱
\p
\v 1 Nga kamábe Kjisoo̱ nga achichí ma xtaa̱, ngo tji̱ngu̱i̱ kijínijínguí nínga kis'ijñando, kó xta̱ tsi̱'e̱ kijíkón tiñaa̱,
\v 2 kó bi katsó nga akóyaá.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ 'yá xta̱ xi tsja tjiín nguindyi̱ko̱n Néná
\r (Rkaa̱ 6:20-23)
\p
\v 3 –Achichí ra tsjaa̱ xta̱ xi ni̱ma̱ síndo ini̱ma̱a̱, nga̱t'a̱ kuí xí tsi̱'e̱ ka̱ma nínga botixómá Néná.
\p
\v 4 Achichí ra tsjaa̱ xta̱ xi ndyi̱kjandá, nga̱t'a̱ kuí xí sa̱ko̱ó kjo̱a̱ni'ándajon.
\p
\v 5 Achichí ra tsjaa̱ xta̱ xi nt'ié'én, nga̱t'a̱ kuí xí sa̱ko̱ó t'anangui xi katsó Néná nga tsja̱aná.
\p
\v 6 Achichí ra tsjaa̱ xta̱ xi bojó ko̱jo xíndaá nga kixi̱ si̱'ansee̱n, nga̱t'a̱ kuí xí stsi̱e̱é.
\p
\v 7 Achichí ra tsjaa̱ xta̱ xi ni̱ma̱ máa, nga̱t'a̱ kuí xí kjo̱chó'á kjo̱a̱ni̱ma̱takoón Néná.
\p
\v 8 Achichí ra tsjaa̱ xta̱ xi tsjie ini̱ma̱a̱, nga̱t'a̱ kuí xí sku̱i̱e̱ Néná.
\p
\v 9 Achichí ra tsjaa̱ xta̱ xi ndyi̱mongase kjo̱a̱xioó nga̱sondiee̱, nga̱t'a̱ kuí xí ndií Néná k'uiín.
\p
\v 10 Achichí ra tsjaa̱ xta̱ xi tjimíyotji̱nguii̱ tangat'anii̱ nga ni xi kixi̱ ndyi̱ts'en, nga̱t'a̱ kuí xí tsi̱'e̱ nínga botíxomaa̱ Néná.
\p
\v 11 Achichí ra tsjajnú jún kji'a nga xtaa̱ ch'o ka̱tso̱jnú ko̱jo nga sa̱'ín 'bokiejnú ko̱jo nga tangat'anii̱ an ko̱ngatji̱nguijnú nga sa̱'ínkjién ngayeje to̱ko̱ya ni xi ndajín nga ku̱i̱'índiso.
\v 12 Tsja ngatamajnú ko̱jo tsja ngat'iéjnú, nga̱t'a̱ tanisién je ni xi sa̱kójnú ndi'ak'ajmi ján, nga̱t'a̱ ti bo̱a̱ ti ts'én ikiyotji̱nguii̱ já chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi tjón kis'iṉdo nguindiee̱ nga ku̱i̱ndyionjnú jún.
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ na̱xaa̱ ko̱jo ndi'ií
\r (Markoo̱ 9:50; Rkaa̱ 14:34-35)
\p
\v 13 Jún boá xi xikoó na̱xaa̱ t'ananguii̱. Tanga tsi nguiti ndiajín ka̱ma na̱xaa̱, ¿kóts'en ka̱mandia nguiní? Je nguiti jmí ni chjíjiín, ta tsi̱'e̱ nga ku̱i̱chíjmi tsi ndi̱tsen ján tsi̱'e̱ nga tsja̱nié xtaa̱.
\p
\v 14 Jún xi xikoó ndi'ií nga̱sondiee̱. Ngo na̱xi̱ńdá xi tikón nga̱soón ngo tji̱ngu̱i̱, ka̱majín k'uijñá'ma.
\v 15 Ti nde ka̱majín k'uítí ngo ndi'ixó tsi̱'e̱ nga nguindiee̱ ngo kojo̱ k'uiyá, a mí tsi tasá nínga 'bítíyá ndi'í xí ts'entsíjee̱n 'bíjñá tsi̱'e̱ nga sa̱'íntsijee̱n ngayeje xta̱ xi tjín kui ngu̱i̱ya ndi'aa̱.
\v 16 Bo̱a̱ ts'én nga tí ndi'íjnú nguindyi̱ko̱n xtaa̱, tsi̱'e̱ nga sku̱i̱e̱ ni xi nda xi ndyi̱ni'ánjnú, kó ngayejejnú te'éjnúu̱ kjo̱a̱je Na̱'mijnú xi tikón ndi'ak'ajmi ján.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱kitii̱
\p
\v 17 Ngata̱ ni'ánkjójínjnú nga an kjoé'e̱ ts'enkjié an kjo̱a̱kitii̱ ko̱jo ni xi kats'én'indó já chji̱ni̱e̱'e̱én Néná, tasá kjoé'e̱ an tsi̱'e̱ nga kjo̱tjosón kui nii̱.
\v 18 Nga̱t'a̱ ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga tji̱e̱nga tikón ndi'ak'ajmii̱ ko̱jo t'ananguii̱, nde ngojín nii̱ kjo̱a̱kitii̱ xi xtjo̱'óxiín ngaskande nga je jatjosón ngayejee̱.
\v 19 Kuíni nga ta'ya xta̱ní xi sa̱'ínkjatjosónjín ngo kui kjo̱a̱botíxomaa̱, nda tsi ngo xi tanisién 'niú chichií, kó tsi ko̱kóyaá xtaa̱ tsi̱'e̱ nga sa̱'ínkjatjosónjín, kui boá xi chichí si̱'an nínga botíxomaa̱ Néná. Tanga ta'ya xta̱ní xi sa̱'ínkjatjosón ko̱jo xi ko̱kóyaá kje̱'e xta̱ nga sa̱'ínkjatjosón kui kjo̱a̱botíxomaa̱, achichí je si̱'an ki̱a̱ nínga botixómá Néná.
\v 20 Nga̱t'a̱ xiyájnú'un nga tsi ku̱i̱tjátjónjínjnúu̱ já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ ko̱jo xta̱ fariseoo̱ nga ni xi kixi̱ si̱'ánjnú nguindyi̱ko̱n Néná, jmí ni̱xtjin ku̱i̱tjás'i̱e̱njnú nínga botixómá Néná.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga ni'ánxchán
\r (Rkaa̱ 12:57-59)
\p
\v 21 Jún je kanda'yájnú ni xi ki'mií xta̱ xi xchájnú nga bi ki'mií: “Ngata̱ xta̱jín ni'ínk'injín ji, nga̱t'a̱ xi sa̱'ínk'ién ngo xta̱, ka̱majérií.”
\v 22 Tanga an t'íxian an nga ta 'yání xi sa̱'ínxchánjo̱ ṉts'i̱e̱, ka̱majeé, kó ta 'yání xi kitikjo̱a̱ ka̱tso̱o̱ ṉts'i̱e̱, jáxaá sa̱'ínjeé, kó ta 'yání xi tsabé ka̱tso̱o̱ ṉts'i̱e̱, kui boá xi je mején ko̱e̱je̱ ngu̱i̱jin ndi'ií ndo̱bo̱a̱ ṉk'i̱e̱e̱n.
\p
\v 23 Kó kuíni nga, tsi ngo chji̱e̱ kich'ié ji xi k'uíchiní nínga tikón ṉcha̱n ndikoón Néná, kó tsi kji'a kjo̱a̱'átsjiee̱n nga ch'o kich'ié ji ṉts'ie,
\v 24 t'a nínga tikón ṉcha̱n ndikoón Néná t'íjñí ji chji̱e̱e̱, kó tjón ma ra t'enkjandée̱ ṉts'ie, s'e̱ ndibé nguiní kó ti'ink'as'íi̱n Néná chji̱e̱e̱ nguijee̱.
\p
\v 25 Tsá t'índeje̱ kondráa̱, tji̱e̱nga ndyi̱monguínjnú ngu̱i̱ya ndi̱ya̱á, ta bo̱a̱jiín tsi nguindyi̱ko̱n ne ndi'amasiee̱n sa̱'ínk'as'iee̱n ji, s'e̱ ne ndi'amasiee̱n sa̱'ínk'as'iee̱n ji nda̱ xi konda ndo̱bo̱a̱ya̱á, kó ngu̱i̱ya ndo̱bo̱a̱ya ko̱nanguís'ieén.
\v 26 Ja̱koxi̱ ni xi xiáan nga kjo̱tjejín ji ngaskande nga ik'íchjí ji ngayeje to̱n xi tjitjiée̱n.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga majín ni'ánt'aa̱ kjo̱a̱ xingu̱i̱
\p
\v 27 Jún je kanda'yájnú ni xi je ki'mí: “Ka̱majín si̱'int'ée̱ kjo̱a̱ chjóo̱n ko̱jo tsi xi̱'íi̱n.”
\v 28 Tanga xiyájnú'un nga tsi ngo nda̱ xi skotsíjee̱n ngo chjoón tsi̱'e̱ nga sa̱'ínmején, nga bo̱a̱ sa̱'ín je kats'ént'aa̱ kjo̱a̱ chjo̱ón ngu̱i̱jin ini̱ma̱a̱.
\p
\v 29 Kó kuíni, tsi ndyikin xi fojnií ko̱nguijeé, 'na̱xié ji kó kjin tichíjmi, tasá nda tsi chií yojóo xcha̱ja, ta bo̱a̱jiín tsi ngayeje yojóo ko̱e̱je̱ ngu̱i̱jin ndi'ií ndo̱bo̱a̱ ṉk'i̱e̱e̱n.
\v 30 Kó tsi ndse̱ kixi̱ ko̱nguijeé, tichét'e kó kjin tichíjmi, tasá nda tsi chií yojóo xcha̱ja, ta bo̱a̱jiín tsi ngayeje yojóo ko̱e̱je̱ ngu̱i̱jin ndi'ií ndo̱bo̱a̱ ṉk'i̱e̱e̱n.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ xi 'bíndo xkjín
\r (Matioo̱ 19:9; Markoo̱ 10:11-12; Rkaa̱ 16:18)
\p
\v 31 Ti je bi ts'én ki'míya nga: “Ta 'yání xi sa̱'ínch'ó chjo̱ón ka̱ma tsja̱á ngo xo̱jo̱n nínga je índo xkjín.”
\v 32 Tanga an xiyájnú'un nga ngo nda̱, ta kji'a tsi nga ka̱ma ku̱i̱'íjñá chjo̱ón tsi kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱tondo̱. Tsi taxkiya ku̱i̱'íjñá kjo̱a̱a̱ kje̱'e ni, ts'éntsjandierií nga sku̱i̱e̱ndíkónjín kjo̱a̱bixaa̱n. Kó tsi kui naa̱ ku̱i̱xan nguiní, kui ko̱jo kui xi̱'ii̱n ndyi̱bendíkónjín kjo̱a̱bixaa̱n.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga nguiboanéná 'mí
\p
\v 33 Ti bo̱a̱ ti ts'én je kanda'yájnú nga bi ki'mií xta̱ xi xchájnú: “Ngata̱ nguiboanénájín 'míjnú kjo̱a̱a̱ ngo ni xi ndiso, tasá ti'ankjatjosónjnúu̱ Néná kjo̱a̱a̱ ni xi k'uinjnú.”
\v 34 Tanga an bi xianjnú'un: Kji'a nga ngo ni si̱'ánjnú ngata̱ nguiboanénájín 'míjnú nga ja'eén ndi'ak'ajmii̱ si̱'ankjiénjnú, nga̱t'a̱ kui boá xi nínga botíxomaa̱ Néná,
\v 35 ti nde ngata̱ ja'eén t'ananguii̱jín ni'ánkjiénjnú nga̱t'a̱ kui boá xi ngu̱i̱ndie nínga sikón són Néná, ti nde ngata̱ ja'eén na̱xi̱ńdá Jerusale̱njín ni'ánkjiénjnú, nga̱t'a̱ kui boá xi na̱xi̱ńdaá nda̱ Re xi 'niú jee̱.
\v 36 Ti nde ngata̱ takojínjnú ni'ánkjiénjnú nga nguiboanéná k'uinjnú, nga̱t'a̱ nde ka̱majínjnú si̱'ánjmájnú ko̱jo tsi si̱'antiboájnú ngo tsja̱tokójnú.
\v 37 Tasá kji'a nga ko̱ndókjo̱a̱jnú “jo̱o̱n” t'ínjnú tsi ngo ni xi bo̱a̱ kji'i kó “jmí” t'ínjnú tsi ngo ni xi bo̱a̱jín kji'i, nga̱t'a̱ ngayeje én xi s'i̱són ngasee̱ tsi̱'e̱ xindajín boá.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga ni'ánngojo
\r (Rkaa̱ 6:27-36)
\p
\v 38 Jún je kanda'yájnú nga bi ki'mí: “Tsi tjín xi k'o̱xié ngo ndyikin, ti 'na̱xié ji ngo ndyi̱ko̱n xi bo̱a̱ kats'énjoo̱ nga, kó tsi tjín xi k'o̱je̱n ngo ṉ'i, ti ch'i̱ji̱n ji ngo tsi̱'e̱ xi bo̱a̱ kats'énjoo̱ nga.”
\v 39 Tanga an bi xianjnú'un: Ngata̱ jmí ni ni'ínje̱jín ji kui xta̱ xi ndajiín, tasá ta 'yání xi ko̱t'a t'anijin xi fojnií, ti te'ée̱ nga ko̱t'a t'anijin xi skoón nga.
\v 40 Tsi tjín xi ko̱tíjétá'iín tsi̱'e̱ nga kjo̱a̱'áxiín chingáa̱, tasá te'ée̱ ko̱jo ṉjño xi kjit'a nga̱xten nga.
\v 41 Ta 'yání xi sa̱'iín kjo̱a̱'niú tsi̱'e̱ nga x'i̱e̱ ji ngo ch'ia ngaskande ngo kilometro̱, t'en ji kó ch'i̱e̱ ji kui ch'iaá ngaskande jó kilometro̱.
\v 42 Tsi tjín xi ji ku̱i̱'aa̱ ngo ni, te'ée̱, kó ti'insée̱n tsi tjín xi ji ku̱i̱yaa̱ ngo ni.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ nga chjiénga si̱'antjó xingu̱i̱
\r (Rkaa̱ 6:27-28,32-36)
\p
\v 43 Jún je kanda'yájnú ni xi je ki'mí: “Tjó ti'in ji xtaa̱, kó ch'o ch'i̱e̱ xta̱ xi kondráa̱.”
\v 44 Tanga an bi t'íxianjnú'un: Tjó ti'ánjnú xta̱ xi kondra̱jnú, ti'anchikonñéjnú xta̱ xi ch'o tjítsójnú, nda ti'anjo̱jnú xta̱ xi ch'oo̱ jún, ndókjo̱a̱tjéjnú xta̱ xi ch'o tjíts'enjnú ko̱jo xi ndyi̱mongatji̱nguijnú,
\v 45 tsi̱'e̱ nga ndií Na̱'miná xi tikón ndi'ak'ajmi ján ka̱majnú, nga̱t'a̱ kuí xí ts'entjoó ts'ueé xta̱ xi nda ko̱jo xi ndajín, kó kuí xí ts'énká'aá stseé xta̱ xi kixi̱ ko̱jo xi kixi̱jín.
\v 46 Nga̱t'a̱ tsi ta kuí tsi xta̱ xi tjoó jún xi si̱'antjójnú, ¿mí ni xi nda xi sa̱kójnú? ¿A mí tsi ngaskande xta̱ xi foa'á'yá to̱n xi machjítjé nii̱ xi ts'én kui nii̱?
\v 47 Kó tsi ta ṉts'ié tsi xi si̱'intinde ji, ¿mí ta ni xi tini'ín ngase ji? ¿A mí tsi ngaskande xta̱ xi judío̱jiín xi ts'én kui nii̱ nga?
\v 48 Chjiénga kixi̱ ngatamajnú xikó ma ts'en kixi̱ Na̱'mijnú xi tikón ndi'ak'ajmi ján.
\c 6
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ kóts'en nga ni xi nda si̱'án
\p
\v 1 Ngata̱ nguindyi̱ko̱n xta̱jín ni'ánjnú kji'a nga ngo ni xi kixi̱ si̱'ánjnúu̱ ngo xta̱, tsi̱'e̱ nga sku̱i̱e̱ nga nda ndyi̱ni'ánjnú, tsi bo̱a̱ si̱'ánjnú, Na̱'miná xi tikón ndi'ak'ajmi ján tsja̱ajínjnú ni xi je tikóndaa̱.
\v 2 Kó kuíni nga, kji'a nga ngo chji̱e̱ ko̱e̱'éjnú, ngata̱ jmí tjio ni'ánkjaniéjínjnú nguindyikónjnú, xikó ts'én xta̱ xi jókje̱n xi ngu̱i̱ya ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná ko̱jo ngu̱i̱ya ndi̱yatié chji̱a̱, tsi̱'e̱ nga xtaa̱ sku̱i̱e̱ndíkón, ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga kui xtaa̱ je tikoón ni xi sa̱ko̱ó.
\v 3 Kó kji'a nga ngo chji̱e̱ ko̱e̱'é ji, nga sku̱i̱e̱jín ndse̱ skoón ni xi sa̱'ín ndse̱ xi kixii̱,
\v 4 tsi̱'e̱ nga kui chji̱e̱e̱ jmíjín xi sku̱i̱e̱, kó Na̱'míi̱ xi be ngayeje ni xi 'ma ni'aán, tsjaá ji ni xi tsoboaá nga si̱'in ji nguindyi̱ko̱n xtaa̱.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ kóts'en ko̱ndókjo̱a̱a̱ Néná
\r (Rkaa̱ 11:2-4)
\p
\v 5 Kó kji'a nga ko̱ndókjoée̱ Néná, ngata̱ bo̱a̱jín ni'ín xikó ts'én xta̱ xi jókje̱n, nga̱t'a̱ achichí tjó maá nga chji̱a̱a̱ Néná nga mindyiakixi̱ ki̱a̱ ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná ko̱jo nijon ndi̱yatié, tsi̱'e̱ nga ngayeje xta̱ xi sku̱i̱e̱, ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga kui xtaa̱ je tjisákó yejee̱ ni xi tsoboaá nga sa̱ko̱ó.
\v 6 Tanga ji, kji'a nga ko̱ndókjoée̱ Néná, ngo ngu̱i̱ya'ma titjás'i̱n, t'íchjé'ní ji nga̱ntjo̱a̱a̱, s'e̱ ndokjoée̱ Na̱'míi̱ xi tikón nínga 'maa̱, kó kui Na̱'míi̱ xi be ni xi 'maa̱, je tikóndaa̱ ngo ni xi tsjaá ji.
\p
\v 7 Kó nga ko̱ndókjoée̱ Néná, ngata̱ ti kui ti kuijín ni ndokjo̱e̱, xikoó xta̱ xi judío̱jín, nga̱t'a̱ ts'énkjó kui xtaa̱ nga kji'a boá nga ku̱i̱nt'ie̱é Néná kji'a nga tsie én xi chji̱a̱.
\v 8 Ngata̱ bo̱a̱jín ni'ánjnú xikoó kui xtaa̱, nga̱t'a̱ Na̱'mijnú je be ngayeje ni xi chjiénjnú, ngaskande nguindiee̱ nga jún chji̱a̱'ajnúu̱.
\v 9 Bi ts'én ndokjo̱a̱jnúu̱ Néná:
\q Ji Na̱'mi tsa̱ji̱n xi tindyin ji ndi'ak'ajmi ján,
\q ngachjanink'a ja'ée̱n.
\q
\v 10 Ngatama k'i̱e̱e̱ ngo ngu̱i̱ndie xi ji ko̱tixome.
\q Ngatama ni xi mejeén k'i̱e̱ t'ananguii̱
\q xikó kjima ndi'ak'ajmi ján.
\q
\v 11 Te'éjne̱ ngot'e̱ ni xi xi̱ni̱e̱ ji̱n ndyiojón ndyiojón.
\q
\v 12 Kó ti'injetakínjne̱ ni xi tjitjíe̱njne̱ ji̱n,
\q xikó ts'én ni'ánjetakónjne̱ ngayeje xta̱ xi tjitjieén tsa̱ji̱n.
\q
\v 13 Kó ngata̱ boe'éndiejín ji nga chját'ayákónjne̱,
\q xín ti'inkje'ejne̱ ni xi ndajín, nga̱t'a̱ ji tse̱ ngu̱i̱ndie nínga botíxomaa̱, nga'niuú ko̱jo kjo̱a̱jee̱, ngatsjé ni̱xtjin. Bo̱a̱ kji'i.
\p
\v 14 Nga̱t'a̱ tsi si̱'anjetakónjnúu̱ xta̱ xi ch'o tjítsójnú, ti bo̱a̱ ti ts'én sa̱'ínjetakónjnú Na̱'mijnú xi tikón ndi'ak'ajmii̱,
\v 15 tanga tsi si̱'anjetakónjínjnúu̱ xta̱ xi ch'o tjítsójnú, ti bo̱a̱ ti ts'én Na̱'mijnú sa̱'ínjetakónjínjnú ni ch'o xi ki'míjnú jún.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga ni'án kjindiá
\p
\v 16 Kó kji'a nga si̱'ankja'ájnú kjindiá yojojnú, ngata̱ bo̱a̱jín ni'ánjnú xikoó xta̱ xi jókjee̱n, nga̱t'a̱ kui xtaa̱ ndasen 'bijñá kje̱n tsi̱'e̱ nga ngayeje xta̱ sku̱i̱e̱ nga kjindiá ndyi̱ts'enkjá'a yojoo̱, ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga kui xtaa̱ je tjisákoó ngayeje ni xi tsoboaá nga sa̱ko̱ó.
\v 17 Tanga ji kji'a nga si̱'inkje'e kjindiá yojóo, taníjín kje̱n, kó nanguíjin ndasíje̱n taki,
\v 18 tsi̱'e̱ nga xtaa̱ sku̱i̱e̱jín nga kjindiá tini'ínkje'e yojóo, ta ngo tsi Néná xi Na̱'míi̱ xi ngatamabe, nga̱t'a̱ kui, ngayeje ni xi tji'maá xi be kó kuí xí tsja̱a ni xi je tikóndaa̱ kui.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱cho̱o̱n ndi'ak'ajmii̱
\r (Rkaa̱ 12:32-34)
\p
\v 19 Ngata̱ jmí kjo̱a̱cho̱n ko̱jo ni xi chjí 'bíjñatjojínjnú k'i̱e̱ t'ananguii̱, nínga xobií ko̱jo xt'aán sa̱'ínkjatsón ko̱jo nínga chejeé sa̱'ín ngo tixa̱ s'e̱ kjo̱jo.
\v 20 Tasá nda tsi ki̱a̱ ndi'ak'ajmi ján chja̱'átjójnú kjo̱a̱cho̱n, nínga xobií ko̱jo xt'aán sa̱'ínkjatsónjín, kó nínga chejeé jmí tixa̱ ts'énjín tsi̱'e̱ nga kjo̱jo.
\v 21 Nga̱t'a̱ nínga tikón kjo̱a̱cho̱njnú, ti ki̱a̱ k'uijñá ini̱ma̱jnú nga.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ ndi'ixoó yojoná
\r (Rkaa̱ 11:34-36)
\p
\v 22 Ndi'ixoó yojoná kuí xí ndyikón, kó kuíni nga, tsi nda ndyikin, ngayeje yojóo nga k'uieé ndi'í,
\v 23 tanga tsi ndajín ndyikin, ngayeje yojóo nga k'uijñájñó. Kó tsi tíjín ndi'í xi tjiín yojóo, achichí ra 'niú jñó ka̱maa̱.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱cho̱o̱n
\r (Rkaa̱ 16:13)
\p
\v 24 Nde ngojín xta̱ xi jó ndi̱a̱ sa̱'ínseén, nga̱t'a̱ ngo ch'o ka̱maa̱, kó xi ingoo̱ tjó ka̱maa̱, ko̱jo tsi ngo ndasen ka̱maa̱, kó xi ingoo̱ ndasenjín ka̱maa̱. Ka̱majín mosoo̱ Néná ko̱jo mosoo̱ kjo̱a̱cho̱o̱n ka̱majnú.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga Néná koo̱n ndií
\r (Rkaa̱ 12:22-31)
\p
\v 25 Kuíni nga bi xianjnú'un: Ngata̱ nda̱jín majnú kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱mindyionjnú, kjo̱a̱a̱ mí ni xi xi̱ni̱e̱jnú ko̱jo mí ni xi s'i̱o̱jnú, ko̱jo kjo̱a̱a̱ yojojnú, ko̱jo kjo̱a̱a̱ mí ṉjño xi xcha̱jajnú. ¿A chjíjín ngasenii̱ kjo̱a̱mindyioo̱n ta bo̱a̱jiín ni chiniee̱, kó a chjíjín ngasenii̱ yojoo ta bo̱a̱jiín ṉjño xi chajaá?
\v 26 Tsitsíjen chi̱bo̱a̱yajnúu̱ ni̱sie xi tjín nk'a ján, nga jmí ni 'bítji̱e̱jín, ti nde jmí ni maxchájiín, ti nde jmí ni foa'átjójín ngu̱i̱ndie nínga chja'átjó ni xi maxchaá, tanga Na̱'miná xi tikón ndi'ak'ajmii̱ tsjaá ni xi kjinie. ¿Kó a chjíjín ngasenii̱ jún ta bo̱a̱jiín ni̱siee̱?
\v 27 ¿'Yání jún xi ka̱maa̱ nga masien metro̱ sa̱'ínk'a ngase yojoo̱ tangat'anii̱ nga 'niú nda̱ ka̱maa̱?
\p
\v 28 ¿Kó mí kjo̱a̱a̱ nga nda̱ ka̱majnú kjo̱a̱a̱ ṉjño xi xcha̱jajnú? Tsitsíjen chi̱bo̱a̱yajnúu̱ naxó xi tjín ngu̱i̱jin k'ijñaá, kóts'en kjimaxchá, kó ts'énxájín ti nde jmí ṉjño kjóyajín,
\v 29 tanga xiyájnú'un nga nde nda̱ re Salomoo̱, nda tsi tsie kjo̱a̱je kis'iee̱, kamájiín tsajá ngo ṉjño xikoó xi boajá naxoó.
\v 30 Kó tsi kui k'ijñá xi ngot'e̱ tikón ngu̱i̱jin k'ijñaá kó ndyiojón ngo ngu̱i̱yaa̱ ngo orjno̱ je kití, bo̱a̱ ts'én ts'énkajá ṉjño Néná, ¿ja̱ kókji'i ngase ni xi sa̱'ín Néná kjo̱a̱a̱ jún? ¡Ánní nga tá chiboa s'ijinjnú!
\v 31 Kó kuíni nga, ngata̱ nda̱jín majnú nga bi k'uinjnú: “¿Mí ni xi xi̱ni̱e̱, mí ni xi s'i̱o̱, mí ni xi xcha̱já?”
\v 32 Nga̱t'a̱ ngayeje kui nii̱ xi mongase xta̱ xi judío̱jín, tanga jún tikónjnú ngo Na̱'mi xi tikón ndi'ak'ajmi ján xi je be mí ni xi chjiénjnú.
\v 33 Tanga tasá tjón ma ra tindyi̱séjnú nga si̱'ankjatjosónjnú kjo̱a̱botíxomaa̱ ko̱jo kjo̱a̱kixi̱i̱ Néná, kó ngayeje kui nii̱, ta s'i̱sónrií nga sa̱kójnú.
\v 34 Kó kuíni nga, ngata̱ nda̱jín majnú kjo̱a̱a̱ ni xi ka̱ma ndyiojón, nga̱t'a̱ ndyiojoón k'uiérií ni xi nda̱ ka̱maa̱, je nda kji'i nga, nga ngo nga ngo ni̱xtjii̱n tjiín kjo̱a̱xti xi tsi̱'e̱.
\c 7
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga ndikón nga fonguita'in jé ngo xta̱
\r (Rkaa̱ 6:37-38,41-42)
\p
\v 1 Ngata̱ fonguita'ínjínjnú jé ngo xta̱, tsi̱'e̱ nga Néná ko̱ónguita'ínjínjnú ngo jé.
\v 2 Nga̱t'a̱ xikó ts'én ndyi̱nfonguita'ínjnú jé ngo xta̱ ti bo̱a̱ ti ts'én kjonguíta'ínjnú jún jé, kó ti kuii̱ yáchi̱bo̱a̱ xi si̱'ankjiénjnú jún nga x'i̱chi̱bo̱a̱jnú, ti kuii̱ xi si̱'ankjién nga x'i̱chi̱bo̱a̱jojnú jún.
\v 3 ¿Kó ánní nga xtjié xi kjingui ndyi̱ko̱n ṉts'ie titsitsijíi̱n, kó yejín ji yáxtió xi kjingui ndyikin ji?
\v 4 ¿Axa̱ kóts'en bi sée̱ ṉts'ie: “Te'éndiéní nga k'oxié an xtjié xi kjingui ndyikin ji, nga takó kjingui yáxtioó tse̱”?
\v 5 ¡Jókje̱n! Tjón ma ra 'na̱xié ji yáxtió xi kjingui ndyikin ji, s'e̱ nda ka̱matsijéen tsi̱'e̱ nga xchi̱e̱ ji xtjié xi kjingui ndyi̱ko̱n ṉts'ie.
\p
\v 6 Ngata̱ boe'éjínjnúu̱ ni xi tsjie ńñaá, ti nde ngata̱ ki̱a̱jín fojmijnúu̱ to ixkí' xi chjí kje̱n chi̱nga̱a̱, nga̱t'a̱ tsi tsja̱nié ka̱ma xi̱ kui nii̱, kó ngaskande jún skji̱ni̱e̱jnú kui choo̱.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga ka̱ma chji̱a̱'ajnúu̱ Néná ni xi nda
\r (Rkaa̱ 11:9-13; 6:31)
\p
\v 7 Chji̱a̱'ajnú, kó ko̱e̱'éjnú, tindyi̱séjnú, kó sa̱kójnú, ndokjo̱a̱jnú t'a ngo nga̱ntjo̱a̱, kó chjáx'ajnú.
\v 8 Nga̱t'a̱ ngayeje xta̱ xi ku̱i̱'a, ko̱e̱'eé, kó xi ko̱ngase, sa̱ko̱ó, kó xi ku̱i̱chji̱a̱ t'a ngo nga̱ntjo̱a̱, chjáx'aá.
\p
\v 9 ¿'Yá xta̱ xi síndojinjnú xi tsi ngo ndií ku̱i̱'aa̱ ngo pan, kó ngo ndi̱jo̱ tsja̱á?
\v 10 Ko̱jo tsi ngo tji̱o̱ ku̱i̱'a kó, ¿a ngo ye̱ tsja̱á?
\v 11 Nga̱t'a̱ nda tsi jún ndajínjnú xta̱, kó majnú boe'éjnúu̱ ngo ni xi nda ndíjnú, akja̱'míra̱ nga tsja̱ajiín ngo ni xi nda Na̱'mijnú xi tikón ndi'ak'ajmi ján tsi tjín xi ku̱i̱'aa̱.
\p
\v 12 Kó kuíni nga, ni xi mejénjnú nga si̱'anjo̱jnú jún, bo̱a̱ ti'anjo̱jnú xta̱ xi kje̱'e, nga̱t'a̱ bo̱a̱ kji'i kjo̱a̱kitii̱ ko̱jo xo̱jo̱n xi kats'én'indó já chji̱ni̱e̱'e̱én Néná.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga̱ntjo̱a̱ xkjoó
\r (Rkaa̱ 13:24)
\p
\v 13 Ki̱a̱ titjás'i̱e̱njnú nga̱ntjo̱a̱ xkjoó, nga̱t'a̱ achichí tiyá ko̱jo je nga̱ntjo̱a̱ ko̱jo ndi̱ya xi fíjo̱ná nga ts'enchájaná, kó achichí ma xta̱ xi ki̱a̱ 'bos'ien,
\v 14 tanga achichí xkjó ko̱jo chichí ndi̱ya̱á kjo̱a̱mindyioo̱n, kó chiboa tsi ma xta̱ xi sakoó.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ yaá ko̱jo to xi ko̱a̱ja̱a̱
\r (Rkaa̱ 6:43-44)
\p
\v 15 Chónjnú já chji̱ni̱e̱'én ndiso xi kjo̱chókónjnú, xi bo̱a̱ ma kon xikoó ngo cho̱tsa̱nga̱, tanga nga ja̱koxi̱ cho̱lobo̱ boá.
\v 16 Tangat'aa̱ too̱ yaá nga xcha̱ tsi nda ko̱jo tsi ndajín. ¿A ka̱ma ko̱'na̱jee̱n tostsi̱je ngo yándá'yá, axa̱ a ka̱ma ko̱'na̱jee̱n to igo̱ yándá'yaá?
\v 17 Bo̱a̱ ts'én nga ngayeje yá xi nda, to xi nda tsjá, tanga yá xi ndajín, to xi ndajín xi tsjá.
\v 18 Ka̱majín ngo yá xi nda xi tsjá to xi ndajín, ti nde ka̱majín ngo yá xi ndajín xi to xi nda tsjá.
\v 19 Ngayeje yá xi jmí to xi nda tsjájín, bichá s'e̱ 'bítí.
\v 20 Kuíni nga too̱ yaá xi ko̱kó a nda axa̱ ndajín.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga ngayejejín xi k'o̱s'ien nínga botixómá Néná
\r (Rkaa̱ 13:25-27)
\p
\v 21 Jmí tsi ngayeje xta̱ xi “Ndi̱a̱, Ndi̱a̱”, ka̱tso̱na xi k'o̱s'ien nínga botixómá Néná, ta kuí tsi xi k'o̱s'ien xi sa̱'ínkjatjosón ngayeje ni xi mejeén Na̱'mina xi tikón ndi'ak'ajmi ján.
\v 22 Achichí ma xi bi ka̱tso̱na kui ni̱xtjin ján: “Ndi̱a̱, Ndi̱a̱, ¿a yejín nga chji̱ni̱e̱'én tse̱ kamájne̱ nga ki'míyajne̱ ni xi mejeén, ko̱jo nga ja'én tse̱ kini'ánkjiénjne̱ nga ka'naxiéjne̱ xindajín, ko̱jo nga ja'én tse̱ kini'ánkjiénjne̱ nga tsie kjo̱a̱ndikón kini'ánjne̱?”
\v 23 Kós'e̱ bi xian cha̱n cha̱a̱n: “Jmí ni̱xtjin kamábejnú'un, tji̱taxínjnú jún xta̱ xi ts'én ni xi ndajín.”
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ jó já xi kats'énda ndi'aa̱
\r (Rkaa̱ 6:46-49; Markoo̱ 1:22)
\p
\v 24 Kó kuíni nga, ta 'yání xta̱ xi nt'ié kui eén kó ts'enkjátjosón, bo̱a̱ fóyanii̱ xikó maá ngo nda̱ xi xi̱'inkjo̱a̱ xi kats'énda ndi'aa̱ nga̱soón ngo ndi̱jo̱ je.
\v 25 Kó nga kjindibá stseé, kamáje ndójoaa̱ ndejeé', kó ja'a tjo̱'niuú kó ye'ét'a xchaán kui ndi'aa̱, tanga ts'ákajín, nga̱t'a̱ nga̱soón ngo ndi̱jo̱ kamánda.
\v 26 Tanga ta 'yání xta̱ xi nt'ié kui eén kó ts'enkjátjosónjín, bo̱a̱ fóyanii̱ xikó maá ngo nda̱ chini xi kats'énda ndi'aa̱ ngo ngu̱i̱ndie nínga tjín tsomí.
\v 27 Kó nga kjindibá stseé, kamáje ndójoaa̱ ndejeé', kó ja'a tjo̱'niuú kó ye'ét'a xchaán kui ndi'aa̱, kó ts'áka, kó tsie ni xi je.
\p
\v 28 Kó nguije kamaá Kjisoo̱ nga katsáyá kui eén, xtaa̱ índikón xikó ts'én akóyá,
\v 29 nga̱t'a̱ akóyá xikó maá xi tjiín xá, jmí tsi xikoó já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱.
\c 8
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo nda̱ xi tjiín chi'in xi ts'enkjátsón tji̱xi̱n yojoná
\r (Markoo̱ 1:40-45; Rkaa̱ 5:12-16)
\p
\v 1 Kó nguije jatjajen Kjisoo̱ nínga tikón tji̱ngu̱i̱i̱, achichí ma xta̱ xi kijítji̱nguii̱.
\v 2 Kó ki̱a̱ jachókoón ngo nda̱ xi tjiín chi'in xi ts'enkjátsón tji̱xi̱n yojoná xi asiént'aa̱ tikoó, kó bi katsoó:
\p –Ndi̱a̱, tsi ji xi mejeén ka̱ma ti'intsjiejínní nga xtjo̱'óxín chi'inna.
\p
\v 3 S'e̱ Kjisoo̱ yejénnié tsja kó kats'énjo̱, nga bi katsoó:
\p –Mejénna, ngatamatsjiejón ji.
\p Kó ti kji'a katjo'óxín chi'in xi koo̱n kui nda̱a̱.
\v 4 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Jé'e̱n, ngata̱ 'yájín xi 'míyée̱ kui nii̱, tasá t'enchíi̱n chiná'mii̱ kó te'é ji ngo chji̱e̱ xikó kji'i xi si̱'ank'as'ien xi katsó Moisee̱ nga atíxoma, tsi̱'e̱ nga sku̱i̱e̱ kui jaá nga je kamándaya ji.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ mosoo̱ nda̱ nguito̱ko̱o̱ jajuún
\r (Rkaa̱ 7:1-10)
\p
\v 5 Kó nguije ts'as'ien Kjisoo̱ na̱xi̱ńdá Kapernau̱m, jachókoón ngo nda̱ nguito̱ko̱o̱ jajuún,
\v 6 kó bi katsó nga 'niú tsí'aá:
\p –Ndi̱a̱, moso̱na ndajín tjiín, majín fí kó achichí tsie kjo̱a̱ni̱ma̱ ts'énfoa'atio.
\p
\v 7 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ka̱ma kjuin an kó sa̱'indaya an.
\p
\v 8 S'e̱ bi katsó nda̱ nguito̱ko̱o̱ jajuún:
\p –Ndi̱a̱, nde tsoboájínna nga ku̱i̱tjás'i̱n ji ndi'ana, tanga ta bo̱a̱ tsi t'ín ji nga ngatamandaya, kó ka̱mandaya moso̱na.
\v 9 Nga̱t'a̱ ti bo̱a̱ ti ts'én ti an tjínna ngo nguito̱ko̱ xi botixómána, kó ti tjínna jajún xi botixomáa̱, kó tsi bi xiáa̱n xi'bi̱: T'en ji, kó ko̱e̱je̱, kó tsi kje̱'e xi ja̱bí'i̱n, xiáa̱n, kó kji̱ndi̱bá, kó kji'a nga moso̱na tsanguiya an nga sa̱'ín ngo ni, ts'enkjátjosónna.
\p
\v 10 Nga tsint'ié kui nii̱ Kjisoo̱ achichí kijíndikoón, kó bi katsoó xta̱ xi yajátji̱nguii̱:
\p –Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga kji̱e̱ ngo nda̱ sakóna k'i̱e̱ Israe̱l xi bi ts'én 'niú s'ijii̱n.
\v 11 Kó xiyájnú'un nga achichí ma xta̱ xi kji̱ndi̱báni nínga fotjo ko̱jo nínga 'bos'ien ts'ueé xi k'uíndot'ajo̱ yamíxa̱ Abraa̱m, Isaa̱ ko̱jo Jako̱b ki̱a̱ nínga botíxomaa̱ Néná,
\v 12 tanga xi ndií kui ngu̱i̱ndie nínga botíxomaa̱, ndi̱tsen ján nínga jñoó ko̱'na̱xié, kó ki̱a̱ boá nínga ska̱ndá ko̱jo nínga skji̱ni̱e̱ya ṉ'ni̱u̱ kui xtaa̱.
\p
\v 13 Kó Kjisoo̱ bi katsoó nda̱ nguito̱ko̱o̱ jajuún:
\p –T'en ndi'aa̱, kó ngatama ngayeje nii̱ xikó ts'én kis'ijii̱n. Kó ti kji'a kamándaya mosoo̱.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ṉchi'yaá Peé ko̱jo kjín xta̱ xi oo̱n
\r (Markoo̱ 1:29-34; Rkaa̱ 4:38-41)
\p
\v 14 Kó Kjisoo̱ jachó ndi'aa̱ Peé kó kamábe nga ṉchi'yaá kji'ijña kó achichí ṉt'e̱ ndyi̱a̱a̱,
\v 15 kó Kjisoo̱ kats'énjo̱ tsja kó kichajá ṉt'e̱e̱, kó kui xta̱chjo̱ón jastjíe̱n kó kats'énseén kui jaá.
\s Kjisoo̱ bi ts'én kats'éndaya xi oo̱n
\r (Markoo̱ 1:32-34; Rkaa̱ 4:40-41)
\p
\v 16 Kó nguije kjima'ñaa̱ achichí ma xta̱ xi tjíjii̱n a̱sién ni̱xtjii̱n xindajín xi jachóchinií Kjisoo̱, kó ta ngo tsi én xí tsíchji̱a̱, kó kats'énkjataxie kui xindajiín, kó ti kats'éndaya ngayeje xta̱ xi oo̱n.
\v 17 Kui nii̱ kamá tsi̱'e̱ nga jatjosón ni xi katsó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Isayaa̱ nga bi katsó: “Kuí xí iskjíbé chi'inná, kó kijíjo̱ ngayeje xi so xi ndakjanná.”
\s Bi ts'én tsíchji̱a̱jo Kjisoo̱ xta̱ xi kamámejeén kijítji̱nguii̱
\r (Rkaa̱ 9:57-62)
\p
\v 18 Kó nga kamábe Kjisoo̱ nga achichí ma xta̱ xi ja'atjiyajoo̱n, katsjaá kjo̱a̱ xtaa̱ tsi̱'e̱ nga ko̱e̱je̱ ngándá xi ingoboá ján.
\v 19 S'e̱ ki̱a̱ jachókoón ngo chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti xi bi katsoó:
\p –Mostro̱, mejénna kjuintjinguií ta nínga k'uín.
\p
\v 20 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Xaṉñaá tixa̱ tjiín nínga 'bíndo'yá, kó ni̱siee̱ ndo̱bo̱a̱ tjiín nínga 'bíndo, tanga ndií nda̱ xi̱'ii̱n jmíjiín ngo ngu̱i̱ndie nínga sa̱'ínkja'yá.
\p
\v 21 Kó ingo nda̱ xi xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ndi̱a̱, te'é ndíé ma raní nga tjón kjuinkánijín an na̱'mina.
\p
\v 22 Tanga Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ndibétji̱nguiní, kó te'é ndíée̱ nga xta̱ xi xikoó tsi je jesoón nga kui ko̱ónijín xta̱a̱ xi je jesoón.
\s Bi ts'én kats'énk'íxió Kjisoo̱ tjo̱o̱ ko̱jo ndáchíkoón
\r (Markoo̱ 4:35-41; Rkaa̱ 8:22-25)
\p
\v 23 Kó nguije ts'as'ien Kjisoo̱ ngo tjotso je, xta̱ tsi̱'e̱ kijítji̱nguii̱.
\v 24 Kó tji̱e̱nga kji'ifé Kjisoo̱, íts'i̱yanii̱ nga kjindibá ngo tjo̱'niú xi ngaskande ts'enk'ás'ién ma ndójoa ngu̱i̱ya tjotso jee̱.
\v 25 Kó xta̱ tsi̱'e̱ kijíts'enkjá'aá kó bi katsoó:
\p –¡Ndi̱a̱, 'na̱xié'éjne̱, nga̱t'a̱ je kji'me ngándá!
\p
\v 26 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¿Ánní nga ndyi̱ndakonjnú jún xta̱ xi s'ijinjiín?
\p Kós'e̱ Kjisoo̱ jastjíe̱n, kó kats'énxchánjo̱ tjo̱o̱ ko̱jo ndáchíkoón, s'e̱ kis'ie xió xió nga̱són ndójoaa̱.
\v 27 Kó kui jaá achichí kijíndikoón, kó bi katsoó xkjín:
\p –¿'Yá nda̱a̱ bo̱a̱ xi'bi̱ nga ngaskande tjo̱o̱ ko̱jo ndáchíkoón nt'ié'eén?
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ jó já xi tjíjii̱n a̱sién ni̱xtjii̱n xindajín
\r (Markoo̱ 5:1-20; Rkaa̱ 8:26-39)
\p
\v 28 Kó nga jachó Kjisoo̱ ngándá xi ingoboaá, ki̱a̱ nínga síndo xta̱ xi chji̱a̱ni nangui Gadara̱, jachókoón jó já xi jatjoni nga̱tsjo ján xi tjíjii̱n a̱sién ni̱xtjii̱n xindajín, achichí tamá kamá kui jaá, kó nde ngojín xi kamá ja'a kui ndi̱ya̱á.
\v 29 Kó bi katsó nga askandáyá kui jaá:
\p –¿Mí ni xi tjiín kjo̱a̱a̱ ji̱n, Kjiso̱, ndií Néná? ¿A je kjo̱a̱ni̱ma̱ kjoé'e̱ ni'ínkje'ejne̱ nguindiee̱ nga kjo̱chó ni̱xtjii̱n?
\p
\v 30 Kó ti ki̱a̱a̱, ngu̱i̱chí kjinnii̱ nínga síndo kui jaá achichí ma chi̱nga̱ tjimá xi ndyi̱kjién.
\v 31 Kó kui xindajiín, 'niú tsí'aá Kjisoo̱ nga bi katsoó:
\p –Tsi ko̱'na̱xiéjne̱, ki̱a̱ nanguíyejne̱ ngu̱i̱jii̱n kui chi̱nga̱a̱.
\p
\v 32 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Tanguínjnú.
\p Kó kui a̱sién ni̱xtjii̱n jatjojii̱n kui jaá, kó chi̱nga̱a̱ kijík'índojii̱n, kó taxkiya tsanga tsabé ngo nínga nk'a kó ki̱a̱ ixó ngu̱i̱jii̱n ndáchíkoón nínga jesón ngándá ngayejee̱.
\p
\v 33 Kó kui já xí ndyi̱koo̱n kui chi̱nga̱a̱ tsanga ma kijí na̱xi̱ńdá ján kó katsáyá ngayeje ni xi kamaá, ko̱jo ni xi kamaá já xi kis'iṉdojii̱n a̱sién ni̱xtjii̱n xindajiín.
\v 34 Kó ngayeje xta̱ na̱xi̱ńdaá kijíkoón Kjisoo̱, kó nga kamábe, 'niú tsí'áa̱ tsi̱'e̱ nga kjo̱tjo kui ngu̱i̱ndiee̱.
\c 9
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo nda̱ xi majín fí
\r (Markoo̱ 2:1-12; Rkaa̱ 5:17-26)
\p
\v 1 Kó Kjisoo̱ kijíya ngo tjotso je, s'e̱ kijí xi ingoboá ján kó jachó nguiní na̱xi̱ńdaá.
\v 2 Kó ki̱a̱a̱ jachóchinií ngo nda̱ xi ni̱ma̱ xi majín fí xi je ta ngo ṉcha̱n kji'ijña són. Kó nga kamábe Kjisoo̱ nga s'ijii̱n Néná kui jaá, bi katsoó nda̱ xi ni̱ma̱a̱:
\p –Te'é nga'níi̱ yojóo, jée̱ je kini'ánjetakoón.
\p
\v 3 Kó tjín ka'a kui já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ xi bi ts'én yíjin kon: “Kui nda̱a̱ ch'o tjítsoó Néná.”
\v 4 Kó Kjisoo̱ kamákjiín ni xi tjíts'énkjiín kon, s'e̱ bi katsoó:
\p –¿Ánní nga ni xi ndajín ndyi̱fojinjnú takónjnú?
\v 5 Nga̱t'a̱, ¿mí ni xi ni'ínjín kji'i nga k'uín, a nga bi k'uín: “Jée̱ je kini'ánjetakoón”, axa̱ nga bi k'uín: “Ti̱sítji̱n kó t'en ji”?
\v 6 Tanga tsi̱'e̱ nga xcha̱jnú nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n tjiín nga'niú kui nga̱sondiee̱ tsi̱'e̱ nga ka̱maa̱ sa̱'ínjetakón jé.
\p S'e̱ bi katsoó kui nda̱ xi ni̱ma̱a̱:
\p –Ti̱sítji̱n, chjábe ṉcháa̱n kó t'en ndi'áa̱.
\p
\v 7 Kó kui nda̱ xi ni̱ma̱a̱ jastjíe̱n kó kijí ndi'aa̱.
\v 8 Kó nga kamábe kui nii̱ xtaa̱, achichí kijíndikoón kó katsjaá kjo̱a̱je Néná, nga̱t'a̱ kui boá xi katsjaá xtaa̱ kui nga'niú xi'ba̱.
\s Kjisoo̱ bi ts'én tsíchji̱a̱a̱ Matioo̱
\r (Markoo̱ 2:13-17; Rkaa̱ 5:27-32)
\p
\v 9 Kó nga ja'a Kjisoo̱ kui ngu̱i̱ndiee̱, kamábe ngo nda̱ xi 'mí Matio̱ xi tikónt'a yamíxa̱ nínga machjítjé nii̱, kó bi katsoó:
\p –Ndibétji̱nguiní.
\p Kó Matioo̱ tji̱e̱nmá jastjíe̱n kó kijítji̱nguii̱ Kjisoo̱.
\p
\v 10 Kó tji̱e̱nga Kjisoo̱ tikónt'a yamíxa̱ ki̱a̱ ndi'aa̱ Matioo̱, achichí ma já xí foa'á'yá to̱n xi machjítjé ni ko̱jo xta̱ jé jachó kui ngu̱i̱ndiee̱ kó ki̱a̱ kis'iṉdot'a yamíxa̱ ko̱jo Kjisoo̱ ko̱jo xta̱ tsi̱'e̱.
\v 11 Kó nga kamábe kui nii̱ já fariseoo̱, bi katsoó xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱:
\p –¿Ánní nga Mostro̱jnú ṉño̱ ts'énkjiniejo̱ já xí foa'á'yá to̱n xi machjítjé ni ko̱jo xta̱ jé?
\p
\v 12 Nga tsint'ié kui nii̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Xta̱ xi oo̱n xí chjieén chji̱ni̱e̱ndiki, jmí tsi xta̱ xi ndaa̱.
\v 13 Tanga tanguínjnú, kó ngatamajnú ni xi mejeén tsó kui eén: “Kjo̱a̱ni̱ma̱takón xí mejénna, jmí tsi kjo̱a̱tjó xi si̱'ank'as'ienna.” Kó an jmí xta̱ xi kixi̱ jé'e̱chjiajáa̱n, xta̱ jé xí jé'e̱chjiáa̱, tsi̱'e̱ nga sa̱'ínk'oyá yojoo̱.
\s Bi ts'én akasíyaá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ kjindiaá
\r (Markoo̱ 2:18-22; Rkaa̱ 5:33-39)
\p
\v 14 Kós'e̱ jachókoón Kjisoo̱ xta̱ tsi̱'e̱ Jua Bautistaa̱ kó bi katsoó:
\p –¿Mí kjo̱a̱a̱ nga ji̱n ko̱jo já fariseoo̱ kjín ndi̱ya ni'ánkja'ajne̱ kjindiá yojojne̱, kó xta̱ tse̱ ts'enkja'ájín kjindiá yojoo̱?
\p
\v 15 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¿A ka̱marií xa̱'ya̱ kjo̱a̱'a xta̱ xi tjimá ngo ndi'ibixan tji̱e̱nga nda̱ xi ku̱i̱xaa̱n ki̱a̱ tikónjo̱? Tanga nga kjo̱chó ni̱xtjin nga xchje̱'éxiín nda̱ xi ku̱i̱xaa̱n, kji'a boá nga ka̱ma k'uíndo kjindiá.
\p
\v 16 Ngojín xta̱ xi ṉjño tja̱tsi̱e̱ ko̱óyaá nga ku̱i̱'íxtió ṉjñoo̱ ngo xtjí xchá, nga̱t'a̱ tsi bo̱a̱ sa̱'ín, ṉjño tja̱tsi̱e̱e̱ skjíndiyá ṉjño xchaá, kó tsie ngase xtjóndiyá xtjií.
\v 17 Ti nde mindyiajín bino̱ tja̱tsi̱e̱ ngo ti̱jitji̱xín xchá, nga̱t'a̱ xtjóndiyá ti̱jitji̱xín xchaá, kó xtjón binoo̱, kó jmí chjí ka̱majín ti̱jitji̱xiín, tanga tsi bino̱ tja̱tsi̱e̱e̱ ti̱jitji̱xín xi tja̱tsi̱e̱ ku̱i̱ndyia nga jó kui nii̱ nga jmí ni ka̱majiín.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo tsakjin ko̱jo ngo xta̱chjón
\r (Markoo̱ 5:21-43; Rkaa̱ 8:40-56)
\p
\v 18 Tji̱e̱nga ts'énchji̱a̱ Kjisoo̱, ngo nda̱ nguito̱ko̱ jachókoón, kó asiént'aa̱ tikoó, s'e̱ bi katsoó:
\p –Ndí tsakjinchína ngot'e̱ ma k'ien. Ja̱bíchíi̱n kó t'íjñisée̱n ndse̱ tsi̱'e̱ nga k'uijñá nguiní ndína.
\p
\v 19 Kó Jastjíe̱n Kjisoo̱ kó kijítji̱nguíi̱ kui nda̱a̱ ko̱jo xta̱ tsi̱'e̱.
\v 20 Kó tji̱e̱nga ndyi̱fí, ngo xta̱chjón xi tiejó nónií nga tjiín chi̱xójín kijíkón tiñaa̱ xtji̱e̱e̱n nga̱xto̱n Kjisoo̱ kó kats'énjo̱ nga̱ndee̱ ṉjñoo̱,
\v 21 nga̱t'a̱ bi ts'én kats'énkjó: “Tsi nde ta ṉjñoo̱ xí sa̱'injo̱ an, kó kjo̱tjo'a an.”
\v 22 Tanga Kjisoo̱ kats'énk'afóya, asko'á kui xta̱chjo̱ón s'e̱ bi katsoó:
\p –Te'é nga'níi̱ yojóo chjoón, kjo̱a̱s'ijíi̱n xi ts'axié'aá ji.
\p Kó kui xta̱chjo̱ón ti kji'a kamándaya.
\p
\v 23 Kó nga jachó Kjisoo̱ ki̱a̱ ndi'aa̱ nda̱ nguito̱ko̱o̱ kamábe nga je síndo já xi ndyi̱ts'enkjánié yánaxo̱o̱ kó nga xta̱ kjiín je kjima xa̱n xa̱n nga ndyi̱kjandá,
\v 24 s'e̱ bi katsó Kjisoo̱:
\p –Tji̱taxi̱e̱jnú, nga̱t'a̱ tsakjinchií kji̱e̱ 'mejín, ta kji'ifé tsi.
\p Kó ngayeje xtaa̱ tsajnókie Kjisoo̱.
\v 25 Tanga nguije kats'énkjataxie xta̱ kjiín, ts'as'ien Kjisoo̱ ngu̱i̱yaa̱, kó iskjíbé tsja tsakjinchií, kó tsakjinchií jastjíe̱n.
\v 26 Kó ngayeje ngu̱i̱ndie nga kanda'yá kui ni xi kamaá.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ jó já xi ti̱ka̱
\p
\v 27 Kó nga jatjo Kjisoo̱ ki̱a̱a̱, jó já xi ti̱ka̱ kijítji̱nguii̱, kó bi katsoó nga askandáyaá:
\p –¡Kjisoo̱, ji xi xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabii̱ ji, ngatamani̱ma̱a̱ ji̱n!
\p
\v 28 Kó nguije jachó kui ndi'aa̱, jachókón tiñaa̱ nga jó kui já xi ti̱ka̱a̱, s'e̱ Kjisoo̱ bi katsó nga asíyaá:
\p –¿A kis'ijinjnú nga ka̱mana sa̱'in an kui nii̱?
\p –Jo̱o̱n, Ndi̱a̱.
\p Katsó kui jaá.
\p
\v 29 Kós'e̱ Kjisoo̱ kats'énjo̱ ndyi̱ko̱n kui jaá kó bi katsoó:
\p –Ngatama xikó ts'én kis'ijinjnú.
\p
\v 30 Kó kamátsijee̱n nga jó kui jaá, s'e̱ Kjisoo̱ 'niú íjñaá tsi̱'e̱ nga jmíjín xi ko̱tso̱yaa̱.
\p
\v 31 Tanga kui jaá nguije jatjo ki̱a̱a̱, katsáyá kjo̱a̱a̱ Kjisoo̱ ngayeje ngu̱i̱ndie.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo nda̱ xi majín chji̱a̱
\p
\v 32 Kó tji̱e̱nga ndyi̱fotjo kui jaá, ngo nda̱ xi ni̱ma̱ xi majín chji̱a̱ xi tjíjii̱n ngo a̱sién ni̱xtjii̱n xindajín jachóchinií.
\v 33 Kó Kjisoo̱ nguije ts'axié kui a̱sién ni̱xtjii̱n xindajiín, nda̱ xi majín chji̱a̱a̱, tsíchji̱a̱, kó ngayeje xtaa̱ kijíndikoón kui nii̱ kó bi katsoó xkjín:
\p Kji̱e̱ ngo ndi̱ya yajne̱ kui nii̱ k'i̱e̱ Israe̱l.
\p
\v 34 Tanga já fariseoo̱ bi katsó:
\p Nga'niuú nda̱ nguito̱ko̱o̱ xindajín xi ts'énkjién Kjisoo̱ nga 'boxié a̱sién ni̱xtjii̱n xindajín.
\s Kjisoo̱ bi ts'én kamáni̱ma̱a̱ xtaa̱
\p
\v 35 Kó Kjisoo̱ kijí ngayeje na̱xi̱ńdá ko̱jo ndí nangui, kó akóyá ngu̱i̱ya ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná kó íni̱jmi éntjatsi̱e̱ xi chji̱a̱ kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱botíxomaa̱ Néná, kó kats'éndaya ngayeje chi'ii̱n ko̱jo xi so xi ndakjaa̱n xta̱ na̱xi̱ńdaá.
\v 36 Kó nga kamábe Kjisoo̱ xta̱ kjiín, ni̱ma̱kamaá nga̱t'a̱ nde bejín kui xtaa̱ mí ni xi sa̱'ín, kó nde bejín kóts'en kjo̱tjo'áa̱ yojóo, kis'iṉtso̱ma xikó maá cho̱tsa̱nga̱ xi jmí ndi̱a̱jiín.
\v 37 Kós'e̱ bi katsoó xta̱ tsi̱'e̱:
\p –Nga ja̱koxi̱ achichí kamá ni xi kamáxchaá, tanga chiboa tsi ma xta̱ xi ndyi̱ts'enxaá.
\v 38 Kuíni nga 'niú chji̱a̱'ajnúu̱ Ndi̱a̱ xi tsi̱'e̱ ni xi kamáxchaá tsi̱'e̱ nga sa̱nguíya ngase xta̱ xi sa̱'ínxá ngu̱i̱jin jnoo̱.
\c 10
\s Bi ts'én ja'ájin Kjisoo̱ nga tiejó já apostroo̱
\r (Markoo̱ 3:13-19; Rkaa̱ 6:12-16)
\p
\v 1 Kó Kjisoo̱ nguije tsíchji̱a̱a̱ nga tiejó xta̱ tsi̱'e̱, katsjaá xá tsi̱'e̱ nga ka̱maa̱ k'o̱xié a̱sién ni̱xtjin xi ndajín ko̱jo tsi̱'e̱ nga ka̱maa̱ sa̱'índaya ngayeje to̱ko̱ya chi'in.
\p
\v 2 Ja'eén nga tiejó já apostroo̱ kuí bí: Ximoo̱ boá xi tjoón kui xi ti Peé ki'mí nga ko̱jo ṉts'i̱e̱ kui nda̱a̱ xi 'mí Jandree̱, ko̱jo Sandiyaá ko̱jo ṉts'i̱e̱ kui nda̱a̱ xi 'mí Juaa̱, ndií Sebedeoo̱,
\v 3 Nguiripee̱ ko̱jo Bartolomee̱, Tomaa̱ ko̱jo Matioo̱ nda̱ xi foa'á'yá to̱n xi machjítjé nii̱, Sandiyaá ndií Alfeoo̱ ko̱jo Tadeoo̱,
\v 4 Ximo̱ nda̱ kananistaa̱ ko̱jo Juda Iskariotee̱, nda̱ xi kats'énk'as'ien Kjisoo̱.
\s Kjisoo̱ bi ts'én katsjáxaá nga tiejó xta̱a̱
\r (Markoo̱ 6:7-13; Rkaa̱ 9:1-6)
\p
\v 5 Nga tiejó kui xtaa̱ xi katsanguiya Kjisoo̱, kó bi katsoó nguindiee̱ nga ko̱e̱je̱:
\p –Ngata̱ monguínjínjnú nínga síndo xta̱ xi judío̱jín, ti nde ngata̱ bitjas'i̱e̱njínjnú ngo na̱xi̱ńdá nínga síndo xta̱ xi chji̱a̱ni nangui Samaria̱,
\v 6 tasá ki̱a̱ tanguínchonjnúu̱ xta̱ xi xikó maá cho̱tsa̱nga̱ xi kichajá xi chji̱a̱ni Israe̱l.
\v 7 Kó tji̱e̱nga konguínjnú t'íni̱jmijnúu̱ éntjatsi̱e̱e̱ Néná nga bi k'uinjnúu̱: Néná je ko̱tíxoma.
\v 8 Ti̱'andayajnú xta̱ xi oo̱n, ti'ankja'á'yájnúu̱ xta̱ xi je jesón, ti'antsjiejnú xta̱ xi tjiín chi'in xi ts'enkjátsón tji̱xi̱n yojoná, 'na̱xiéjnú a̱sién ni̱xtjii̱n xindajín. Ngata̱ chje'échjíjínjnú nga si̱'ánjnú ngo kjo̱a̱nda, nga̱t'a̱ Néná ta katsjájnú kui kjo̱a̱ndaa̱.
\p
\v 9 Ngata̱ jmí to̱nsinié, ko̱jo to̱ntiboa, ko̱jo to̱nkobree̱ ch'iajínjnú ndáyajnú nga konguínjnú,
\v 10 ti nde nga ch'iajínjnú stsa tsi̱'e̱ ndi̱ya̱á, ti nde nga ch'iajínjnú jó 'niú ṉjño, ti nde ndiétjíbo̱a̱, ti nde yánisie, nga̱t'a̱ nda̱ xi ts'énxaá tjínrií kjo̱a̱nda nga sa̱ko̱ó ni xi skji̱ni̱e̱.
\p
\v 11 Kó tajñá na̱xi̱ńdání ko̱jo tsi ngo ndí nangui xi ku̱i̱tjás'i̱e̱jnú, tindyi̱séjnú ngo xta̱ xi ka̱ma'niátakónjnú, kó ki̱a̱ tindyiónjnú ngaskande nga kjo̱tjónguiníjnú.
\v 12 Kó nga ku̱i̱tjás'i̱e̱jnú kui ndi'aa̱, ti'antindejnú xtaa̱ kó xió ngatja'béjnú t'ínjnúu̱.
\v 13 Kó tsi kui xtaa̱ tsja ka̱maa̱ nga kjóchójnú, kjo̱a̱xiójnú k'uijñá kui ngu̱i̱ndiee̱, tanga tsi jmí, kui kjo̱a̱xioó kji̱ndi̱bákón nguiníjnú.
\v 14 Kó tsi tjín ka'a xta̱ xi sa̱'ínkja'ajínjnú nga kjóchojnú, kó tsi ku̱i̱nt'iejín énjnú, kji'a nga kjo̱tjojnú kui ndi'aa̱ ko̱jo tsi kui na̱xi̱ńdaá, t'ítsaniejnú xa̱a̱ ndsa̱kojnú.
\v 15 Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga kui na̱xi̱ńdaá ni̱xtjin nga ka̱majeé xtaa̱, jé xi sa̱ko̱ó tanisién tsie ngase ta bo̱a̱jiín jé xi sa̱ko̱ó nangui Sodoma̱ ko̱jo Gomorra̱.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ nga si̱'anch'o já apostroo̱
\p
\v 16 K'i̱e̱ ts'éntsanguiyájnú'un xikó maá cho̱tsa̱nga̱ xi tjimá ngu̱i̱jii̱n cho̱lobo̱, kó kuíni nga ti̱ndyiondajnú xikó maá ngo ye̱, tanga inda ini̱ma̱ ngatamajnú xikó maá ngo tójo.
\v 17 Kó chónjnú yojojnú ngu̱i̱jii̱n xtaa̱, nga̱t'a̱ si̱'ank'as'ienjnú ngu̱i̱ya tsja jáxaá, kó ngu̱i̱ya ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná kjoájnú.
\v 18 Kó ngaskande nguindyi̱ko̱n xtitjón ko̱jo re konguínjo̱jnú tangat'anii̱ an, tsi̱'e̱ nga ko̱ndókjo̱a̱jnú kjo̱a̱a̱ an nguindyi̱ko̱n kui xtaa̱ ko̱jo xta̱ xi judío̱jín.
\v 19 Tanga nga si̱'ank'as'ienjnú ngu̱i̱ya tsja jáxaá, ngata̱ nda̱jín majnú kjo̱a̱a̱ ni xi ko̱ndókjo̱a̱jnú ko̱jo tsi kóts'en ko̱ndókjo̱a̱jnú ngo ni, nga̱t'a̱ ti kuii̱ chi̱bo̱a̱ k'uiyájnú ni xi ko̱ndókjo̱a̱jnú.
\v 20 Nga̱t'a̱ jmí tsi jún xi ko̱ndókjo̱a̱jnú, A̱sién Ni̱xtjii̱n Na̱'mijnú boá xi ku̱i̱chji̱a̱ ngajojnú.
\p
\v 21 Kó ngo ṉts'ie ti kuii̱ sa̱'ínk'as'ien xi ingo ṉts'iee̱ nga si̱'ank'ien, kó na̱'mii̱ sa̱'ínk'as'ien ndií, kó ti kui ndií kondra̱ ko̱e̱je̱e̱ xi xchaá, kó sa̱'ínk'ién xkjín.
\v 22 Kó ngayeje xta̱ sa̱'ínch'ójnú tangat'anii̱ ja'énna, tanga xi sa̱'ínchíkjo̱a̱ ngaskande nga kju̱i̱e̱t'a, kuí xi'ba̱ xi kjo̱tjo'a.
\v 23 Kó kji'a nga ku̱i̱yotjinguijnú ngo na̱xi̱ńdá, xín tiyojnú, nga̱t'a̱ ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga nde kji̱e̱ monguínyejejínjnú nangui Israe̱l nga kjo̱e̱'e ndií nda̱ xi̱'ii̱n.
\p
\v 24 Nda̱ xi tjibókoyaá 'niújín ngase ka̱maa̱ ta bo̱a̱jínnii̱ mostroo̱, ti nde ngo moso̱ 'niújín ngase ka̱maa̱ ta bo̱a̱jiín ndi̱a̱a̱ xaá.
\v 25 Je nda kji'i tsi nda̱ xi tjibókoyaá ka̱ma xikoó mostro̱ xi akóyaá, ko̱jo tsi mosoo̱ ka̱ma xikoó ndi̱a̱ xi tsi̱'e̱ xaá. Tsi nda̱ xi tsi̱'e̱ ndi'aa̱, xindajín Belsebu̱ ki'mií, ¿achichí ra ni xi k'uín ngasee̱ xta̱a̱ kui ndi'aa̱?
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ 'yá xi ko̱ndoko̱nní
\r (Rkaa̱ 12:2-9)
\p
\v 26 Ja̱ kuíni nga ngata̱ ndakonjín majnú, nga̱t'a̱ jmíjín ni xi tji'má, xi xcha̱jín mí nii̱ bo̱a̱, ti nde jmíjín ni xi tikón'má xi xcha̱jín.
\v 27 Ni xi nínga jñó xiyájnú'un, t'íyajnú nínga tsijee̱n, kó ni xi k'uiyájnú ngu̱i̱yaa̱ tji̱bo̱a̱nijonjnú, cha'ayájnú ndeskande nk'aa̱ ngo ndi'a.
\v 28 Ngata̱ ndakonjín majnú xi ts'enk'ién yojoná, tanga majiín ts'enk'ién ini̱ma̱ná, tasá tinda̱konjnú kui xi máa̱ ts'énkjí ini̱ma̱jnú ko̱jo yojojnú ndo̱bo̱a̱ ṉk'i̱e̱e̱n.
\p
\v 29 ¿A ku̱i̱e̱je̱njiín ngo ndí to̱n ún ndí ni̱sie? Tanga nde ngojín xi k'o̱ka t'ananguii̱ tsi kuijín Néná xi Na̱'mijnú xi tsjá kjo̱a̱.
\v 30 Nga̱t'a̱ ngaskande tsja̱ xi tjiín tokójnú tjixki̱.
\v 31 Kó kuíni nga, ngata̱ ndakonjín majnú, nga̱t'a̱ chjí ngasenii̱ jún ta bo̱a̱jiín kjín ni̱sie.
\p
\v 32 Ngayeje xta̱ xi ko̱tso̱ya nguindyi̱ko̱n xtaa̱ nga bena, ti bo̱a̱ ti ts'én xiyá an nga be an kui nguindyi̱ko̱n Na̱'mina xi tikón ndi'ak'ajmi ján,
\v 33 tanga ta 'yání xi ko̱tso̱ya nga bejínna nguindyi̱ko̱n xtaa̱, ti bo̱a̱ ti ts'én xiyá an nga bejín an kui nguindyi̱ko̱n Na̱'mina xi tikón ndi'ak'ajmi ján.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ nga tangat'anii̱ kui nga ko̱kjanga xtaa̱
\r (Rkaa̱ 12:51-53; 14:26-27)
\p
\v 34 Ngata̱ ni'ánkjójínjnú nga kjo̱a̱xió jé'e̱jóo̱ kui t'ananguii̱, jmí kjo̱a̱xió jé'e̱jojáa̱n, kjo̱a̱xchán xi jé'e̱jóo̱.
\v 35 Nga̱t'a̱ jé'e an tsi̱'e̱ nga ngo ndí kondra̱ k'uijñánii̱ na̱'mii̱, tsi̱'e̱ nga ngo tsakjin kondra̱ k'uijñánii̱ na̱aa̱, tsi̱'e̱ nga ngo kja̱nda kondra̱ k'uijñánii̱ ṉchi'yaá,
\v 36 kó nda̱ xi tsi̱'e̱ ndi'aa̱ ti kuíni kondra̱ ka̱maa̱ xta̱ xi síndo kui ndi'aa̱.
\p
\v 37 Ngayeje xta̱ xi 'niú ngase tjoó na̱'mii̱ ko̱jo na̱aa̱ ta bo̱a̱jiín an, ka̱majín xta̱ tsa'a̱n ka̱ma. Ngayeje xi 'niú mején ngasee̱ ndí xi̱'ii̱n ko̱jo tsi ndí chjo̱ón ta bo̱a̱jiín an, ti ka̱majín xta̱ tsa'a̱n ka̱ma,
\v 38 kó xi skíbéjín kroo̱ s'e̱ ko̱e̱je̱tji̱nguina, bokinjiín nga xta̱ tsa'a̱n ka̱ma.
\v 39 Xi ka̱mamejeén sa̱ko̱ó kjo̱a̱mindyioo̱n, tasá sa̱'ínchaja, kó xi sa̱'ínchaja tangat'anii̱ an, kui boá xi sa̱ko̱ó kjo̱a̱mindyioo̱n.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ chjí xi ko̱e̱'eé xtaa̱
\r (Markoo̱ 9:41)
\p
\v 40 Xi sa̱'ínkja'ajnú ngu̱i̱ya ndi'aa̱, an xí tjíts'énkjá'ana, kó xi tjíts'énkjá'ana an, ti tjíts'énkjá'a kui Néná xi katsanguiyana.
\v 41 Ngayeje xta̱ xi sa̱'ínkja'a ngu̱i̱ya ndi'aa̱ ngo nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná kjo̱a̱a̱ nga nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná, s'e̱ sa̱ko̱ó ni xi je kats'én ngo nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná, kó xi sa̱'ínkja'a ngo nda̱ xi kixi̱ kjo̱a̱a̱ nga nda̱ xi kixi̱, s'e̱ sa̱ko̱ó ni xi je kats'én ngo nda̱ xi kixi̱.
\v 42 Kó ta 'yání xi tsja̱á ngo boso̱ ndójoa ṉch'án kui já xi tjimátji̱nguina kjo̱a̱a̱ nga xta̱ tsa'a̱n, ja̱koxi̱ boá nga sa̱ko̱ó ni xi je kats'én.
\c 11
\s Bi ts'én tsíchji̱a̱jo Kjisoo̱ xta̱a̱ Jua Bautistaa̱
\r (Rkaa̱ 7:18-35)
\p
\v 1 Kó nguije kamaá Kjisoo̱ nga tsíchji̱a̱jo nga tiejó xta̱ tsi̱'e̱, kijíkakoyá ko̱jo kijík'íni̱jmi eén Néná na̱xi̱ńdaá kui jaá.
\p
\v 2 Kó Juaa̱ nga tji'yá ndo̱bo̱a̱ya, tsint'ié ngayeje ni xi tjíts'én Kristoo̱, kó katsanguiya jó xta̱ tsi̱'e̱,
\v 3 kó bi katsoó tsi̱'e̱ nga bi ts'én ko̱síyaá Kjisoo̱:
\p –¿A ji boá kui nda̱ xi kjo̱e̱'e̱é, axa̱ xchiyá xó ji̱n kje̱'e?
\p
\v 4 Kjisoo̱ bi katsoó kui jaá:
\p –Tanguínjnú, kó t'íyajnúu̱ Juaa̱ ni xi je kamáyajnú ko̱jo ni xi je kanda'yájnú,
\v 5 t'íni̱jmijnúu̱ nga xi ti̱ka̱a̱ je kamátsijee̱n, xi ni̱ma̱ see̱ je ma fí, xi tjiín chi'in xi ts'enkjátsón tji̱xi̱n yojoná je kamándaya, xi xtiyaa̱ je tsint'ié, xi k'iee̱n je ja'á'yaá, kó nga xta̱ ni̱ma̱a̱ je tjí'míyaá éntjatsi̱e̱e̱ Néná.
\v 6 Kó achichí ra tsjaa̱ xi tangat'ajiín an nga sti̱nguíni.
\p
\v 7 Kó tji̱e̱nga ndyi̱fí xta̱a̱ Juaa̱, Kjisoo̱ íts'i̱yanii̱ nga katsáyaá xtaa̱ kjo̱a̱a̱ Juaa̱ kó bi katsó:
\p –¿Mí xi tsanguíntsitsijenjnúu̱ nangui kixií? ¿A ngo yáxá xi ítsanie tjo̱o̱?
\v 8 ¿Mí xi tsanguíntsitsijenjnúu̱? ¿A ngo nda̱ xi ṉjño tsjakon ts'ényajá? Jún je yajnú nga kui xta̱ xi boajá ṉjño tsjakoo̱n, ndi'aa̱ re nínga síndo.
\v 9 Tanga, ¿mí xi tsanguíntsitsijenjnúu̱? ¿A ngo nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná? Jo̱o̱n, ja̱ kui boá xian an, kó nk'a ngase xaá ta bo̱a̱jiín ngo nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná.
\v 10 Nga̱t'a̱ kjo̱a̱a̱ kuii̱ bí xi kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó:
\q K'i̱e̱ sanguiyatjoón chji̱ni̱e̱'énna,
\q tsi̱'e̱ nga ko̱e̱je̱tjoón nga ku̱i̱'íjñanda ndi̱yáa̱.
\m
\v 11 Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga k'i̱e̱ kui nga̱sondiee̱ kji̱e̱ tsenjín ingo nda̱ xi nk'a ngase xaá xikoó Jua Bautistaa̱, tanga kui nda̱ xi 'niú chichí ngase xaá nínga botíxomaa̱ Néná, nk'a ngase xaá ta bo̱a̱jiín Juaa̱.
\p
\v 12 Tanga ndeskande ni̱xtjin nga Jua Bautistaa̱ tsíchji̱a̱ eén Néná, kó ngaskande ngot'e̱, nínga botíxomaa̱ Néná 'niú tjíbixkánjo̱, kó kui xta̱ xi ndyi̱kjánjo̱o̱ mejeén sa̱'ínkjié.
\v 13 Nga̱t'a̱ ngayeje já chji̱ni̱e̱'e̱én Néná ko̱jo kjo̱a̱kitii̱ kuí xí katsáyatjón ni xi ka̱ma ngaskande nga je'e Juaa̱,
\v 14 kó tsi tjín xi mejeén sa̱'íns'ijin énna, Juaa̱ boá kui Elía̱ xi ja̱ bo̱a̱ kjo̱e̱'e̱é.
\v 15 Xi tjín tji̱bo̱a̱nijon nga ku̱i̱nt'ie, ngatasienníjón kui eén.
\p
\v 16 Tanga, ¿mí xi bo̱a̱ ma kon xi kókón kui xta̱ xi tjín kui ni̱xtjin xi'bi̱? Bo̱a̱ ma kon xikoó já xo̱ngo xi síndo ngu̱i̱ya ndi̱yatié xi bi ndyi̱tsó nga ndyi̱kjandayaá xkjín:
\v 17 “Kini'ánkjaniejne̱ yánaxo̱ xi foniee̱, tanga jún kichájínjnú, kandajne̱ só xi ndasen tsó, tanga jún kicha'ájínjnú.”
\v 18 Nga̱t'a̱ je'e Jua Bautistaa̱, xi taxkiya iskjiniejín ni chinie ko̱jo ni xi 'yó, kó jún bi ki'míjnú nga xindajín tjíjii̱n.
\v 19 Jaskan je'e ndií nda̱ xi̱'ii̱n, nda̱ xi iskjinie, ko̱jo xi kats'e, kó bi ki'míjnú: K'i̱e̱ tikón ngo nda̱ xi xki̱'á, nda̱ ch'i̱, nda̱ amingoo̱ já xí foa'á'yá to̱n xi machjítjé ni ko̱jo xta̱ jé. Tanga kjo̱a̱kjínkoón Néná ka̱makixi̱ni kjo̱a̱a̱ ndií.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ xi tsint'ié'énjín
\r (Rkaa̱ 10:13-16)
\p
\v 20 Kós'e̱ Kjisoo̱ kats'énxchánjo̱ xta̱ na̱xi̱ńdá xi síndo nínga kats'én kjín kjo̱a̱ndikón, nga̱t'a̱ kui xtaa̱ kats'énk'oyájín yojoo̱, kó bi katsoó:
\p
\v 21 –¡Ni̱ma̱ xó jún, xta̱ xi chji̱a̱ni Korasín! ¡Ni̱ma̱ xó jún, xta̱ xi chji̱a̱ni Betsaida̱! Nga̱t'a̱ tsi ki̱a̱ nangui Tiro̱ ko̱jo tsi Sido̱n nínga kamá kjo̱a̱ndikón xi kamá ngu̱i̱jii̱n xta̱jnú, ant'e̱ra̱na je kats'énk'oyá yojoo̱ kui xtaa̱ kjo̱a̱a̱ ni xi ndajín xi kats'én, je ra tsajá ṉjño tokjuie kó je ra indyiaá ndiso to̱ko̱ tsi̱'e̱ nga akó nga nguiti mejénjiín sa̱'ínjé.
\v 22 Tanga xiyájnú'un nga kji'a nga kjo̱chó ni̱xtjin nga ka̱majé, tsie ngase jé xi sa̱kójnú ta bo̱a̱jiín xta̱ xi chji̱a̱ni Tiro̱ ko̱jo Sido̱n.
\v 23 Kó jún xta̱ xi chji̱a̱ni Kapernau̱m, ¿a berií takónjnú nga ngaskande ndi'ak'ajmii̱ xchjanínk'ajnú? Jmí, tasá xiyájnú'un nga ngaskande ndo̱bo̱a̱ ṉk'i̱e̱e̱n si̱'ankjatjajénjnú, nga̱t'a̱ tsi ngayeje kjo̱a̱ndikón xi kamá ngu̱i̱jinjnú ki̱a̱ kamá ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi chji̱a̱ni Sodoma̱, kui xtaa̱ asíkjo ra yojoo̱ kó kui na̱xi̱ńdaá takó tikón ra ngaskande ngot'e̱.
\v 24 Tanga xiyájnú'un nga kji'a nga kjo̱chó ni̱xtjin nga ka̱majé, tsie ngase jé sa̱kójnú jún ta bo̱a̱jiín xta̱ Sodoma̱.
\s Kjisoo̱ bi ts'én tsíchji̱a̱a̱ xtaa̱ tsi̱'e̱ nga kjo̱e̱'ekoón
\r (Rkaa̱ 10:21-22)
\p
\v 25 Kui ni̱xtjin ján Kjisoo̱ bi katsó:
\p –An tjíts'entsjaá Na̱'mi, Ndi̱a̱a̱ ndi'ak'ajmii̱ ko̱jo t'ananguii̱, nga̱t'a̱ kui nii̱ ik'íjñi'míi̱ xta̱ xi kjínkón ko̱jo xi makjiín, kó akakée̱ jakjíndií.
\v 26 Jo̱o̱n, Na̱'mi, nga̱t'a̱ bo̱a̱ ts'én kamátsjaá ji.
\p
\v 27 Ngayeje nii̱ Na̱'mina xi kats'énk'as'ienna, kó ta'yajín xi be ndií, ta kuí tsi Na̱'mii̱, kó ta'yajín xi be Na̱'mii̱, ta kuí tsi ndií, ko̱jo xta̱ xi kui ndií mejeén ko̱tso̱yaa̱.
\v 28 Ndibáchonjnú'un ngayejejnú jún xta̱ xi je jendajnú nga kini'ánxájnú ko̱jo xi ni xi é kich'iajnú, kó an xí sa̱'in an nga si̱'ankja'yájnú.
\v 29 Ch'i̱a̱jnú kui yá é xi ts'éntsjajnú'un, kó ngatamajnú ni xi ts'énbokoyájnú'un, nga̱t'a̱ nt'ié'én an ko̱jo nda ini̱ma̱na, kó bo̱a̱ ts'én ka̱ma sa̱'ínkja'yá ini̱ma̱jnú.
\v 30 Nga̱t'a̱ yá xi ya'a an ni'ínjín ch'ia, kó éjín ch'iána.
\c 12
\s Bi ts'én tsíchji̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ ni̱xtjin ndikoón
\r (Markoo̱ 2:23-28; Rkaa̱ 6:1-5)
\p
\v 1 Kui ni̱xtjin ján ja'a Kjisoo̱ ngo ni̱xtjin ndikón nínga tjitji̱e̱ to ndso̱ko̱a̱n ṉño̱, kó xta̱ tsi̱'e̱ kamábojoó, s'e̱ íts'i̱yanii̱ nga ts'enje̱n ńtiín to ndso̱ko̱a̱n ṉño̱ s'e̱ iskjinie.
\v 2 Kó nga kamábe já fariseoo̱ kui nii̱ bi katsoó Kjisoo̱:
\p –Ján'a̱n Kjiso̱, xta̱ tse̱ ndyi̱ts'en ni xi tsjandiéjín kjo̱a̱kitii̱ nga ni'án nga ni̱xtjin ndikón.
\p
\v 3 Tanga Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¿A kji̱e̱ ni'ányajínjnú xo̱jo̱n eén Néná nínga chji̱a̱ kjo̱a̱a̱ ni xi kats'én Ndabii̱ ngo ndi̱ya nga kamábojoó kui ko̱jo xta̱a̱,
\v 4 kóts'en ts'as'ien ndi'aa̱ Néná, kó iskjinie kui ko̱jo xta̱a̱ pan xi je kini'ánk'as'iee̱n Néná, kui xi tsjandiéjín kjo̱a̱kitii̱ nga skji̱ni̱e̱ kui ko̱jo xta̱a̱, kó ta kuí tsi já chiná'mii̱ xi ma kjinie?
\v 5 ¿Axa̱, a kji̱e̱ ni'ányajínjnú xo̱jo̱n kjo̱a̱kitii̱ kjo̱a̱a̱ kóts'en nga ni̱xtjin ndikón nga já chiná'mii̱ ts'énxá ngu̱i̱ya na̱ngo̱xi̱i̱, kó jmí jéjiín?
\v 6 Tanga xiyájnú'un nga k'i̱e̱ tikónjo̱jnú ngo nda̱ xi chjí ngasenii̱ ta bo̱a̱jiín na̱ngo̱xi̱i̱.
\v 7 Tanga tsi ka̱makjínjnú mí ni xi bi tsoó: “Kjo̱a̱ni̱ma̱takón xi mejénna, jmí tsi kjo̱a̱tjó xi si̱'ank'as'ienna” nde kjonguíta'ínjínjnú jé xta̱ xi jmí jéjiín tsobo̱a̱.
\v 8 Nga̱t'a̱ ndií nda̱ xi̱'ii̱n ngaskande kui botixómaá ni̱xtjin ndikoón nga.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo nda̱ xi kixíyá tsja
\r (Markoo̱ 3:1-6; Rkaa̱ 6:6-11)
\p
\v 9 Kó nguije jatjo kui ngu̱i̱ndiee̱ ts'as'ien ngu̱i̱ya ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná xi tsi̱'e̱ kui jaá.
\v 10 Kó ki̱a̱ tikón ngo nda̱ xi kixíyá tsja, kó bi ts'én akasíyaá Kjisoo̱ tsi̱'e̱ nga bo̱a̱ ts'én sa̱ko̱ó ngo kjo̱a̱ nga ko̱ónguíta'in:
\p –¿A tsjandié kjo̱a̱kitii̱ nga ka̱ma si̱'andayá ngo xta̱ nga ni̱xtjin ndikón?
\p
\v 11 Tanga Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Tsi ngo cho̱tsa̱nga̱a̱ ngo nda̱ k'o̱kayá ngo tixa̱ nga ni̱xtjin ndikón, ¿a mí tsi ko̱síko̱jo nga k'o̱xié?
\v 12 Ja̱ ¿kókji'i chjí ngasenii̱ ngo nda̱ ta bo̱a̱jiín ngo cho̱tsa̱nga̱? Kó kuíni nga, tsjandié kjo̱a̱kitii̱ nga ka̱ma si̱'án ngo ni xi nda kji'i nga ni̱xtjin ndikón.
\p
\v 13 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó kui nda̱a̱:
\p –Tjintie ndse̱.
\p Kó kui nda̱a̱ yejéntie tsja, kó kamándaya xikó ma kji'i tsja xi ingoo̱.
\v 14 Kó nguije jataxie já fariseoo̱, íts'i̱yanii̱ nga índa kóts'én sa̱'ínk'ién Kjisoo̱.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ kjín xta̱
\p
\v 15 Tanga Kjisoo̱ kamákjiín kui nii̱ kó xín kijí, kó achichí ma xta̱ xi kijítji̱nguii̱, kó ngayeje xta̱ xi oo̱n kats'éndaya,
\v 16 tanga tsíchji̱a̱jo kui xtaa̱ tsi̱'e̱ nga ko̱tso̱yajín 'yání bo̱a̱ xi kui,
\v 17 tsi̱'e̱ nga jatjosón ni xi katsó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Isayaa̱ nga bi katsó:
\q
\v 18 K'i̱e̱ tikón moso̱na, kui xi ja'ajin an,
\q achichí tjóna, kó tsja máa̱ ini̱ma̱na.
\q Tsjáa̱ A̱sién Ni̱xtjinna
\q tsi̱'e̱ nga ku̱i̱'íni̱jmi̱í ni xi kixi̱ xta̱ xi judío̱jín.
\q
\v 19 Ngojín xta̱ skjo̱tíjo̱, ti nde ska̱ndáyajín,
\q ngojín xta̱ xi ku̱i̱nt'ie nda̱a̱ ngu̱i̱ya ndi̱yatié.
\p
\v 20 Skít'ojín ngo yáxá xi je kji'ikjojó,
\q kó sa̱'ínk'ójín ndi'ií ngo ńchjónsién xi je ta ṉdi̱i̱ xi tjitjó,
\q ngaskande nga sa̱'ín ni xi tjiín kjo̱a̱kixi̱i̱.
\q
\v 21 Kó xta̱ xi judío̱jín skoyaá ni xi nda ngu̱i̱yaa̱ ja'eén.
\s Bi ts'én tsíchji̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ xindajín Belsebuu̱
\r (Markoo̱ 3:20-30; Rkaa̱ 11:14-23)
\p
\v 22 Kós'e̱ jachóchinií Kjisoo̱ ngo nda̱ ti̱ka̱ ko̱jo xi ni̱ma̱ xi majín chji̱a̱, xi tjíjii̱n ngo a̱sién ni̱xtjii̱n xindajín, kó Kjisoo̱ kats'éndaya, kó kui nda̱a̱ kamátsijee̱n kó kamá tsíchji̱a̱.
\v 23 Kó ngayeje xtaa̱ kijíndikoón kó bi katsoó xkjín:
\p –¿A kuijín xi'bi̱ xi xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabii̱?
\p
\v 24 Tanga nga tsint'ié kuí nii̱ já fariseoo̱, bi katsó:
\p –Kui nda̱a̱ nga 'boxié a̱sién ni̱xtjii̱n xindajín, nga'niuú nguito̱ko̱o̱ xindajín xi 'mí Belsebuu̱ xi ts'énkjién.
\p
\v 25 Tanga Kjisoo̱ kamákjiín ni xi kats'énkjó kui jaá, kó bi katsoó:
\p Ngayeje ngu̱i̱ndie nínga botixómá ngo nda̱ re tsi jó tjín ka̱ma, je s'i̱jña soboá, kó tsi ngo na̱xi̱ńdá ko̱jo tsi xta̱ xi síndo ngo ndi'a tsi jó tjín ka̱ma, nguiti ka̱majiín k'uijñá ngase.
\v 26 Kó tsi xindajín Satanaa̱ xi k'o̱xié ti kui yojoo̱, nga̱t'a̱ kondra̱ ka̱maa̱ yojoo̱, ¿ja̱ kóts'en s'i̱jña kui, ngu̱i̱ndie nínga botixómá?
\v 27 Kó tsi jún ndyi̱'míjnú nga an 'boxié an a̱sién ni̱xtjii̱n xindajín kó nga nga'niuú xindajín Belsebuu̱ ts'enkjién an, ja̱, ¿'yá xi tsja̱nga'niuú ndíjnú tsi̱'e̱ nga ka̱maa̱ k'o̱xié a̱sién ni̱xtjii̱n xindajín? Kuíni nga, kui boá xi ne ndi'amasienjnú ka̱ma.
\v 28 Tanga tsi A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná ts'enkjién an nga 'boxié an a̱sién ni̱xtjii̱n xindajín, ja̱koxi̱ nga Néná je ko̱tíxomajnú.
\p
\v 29 Nga̱t'a̱ ¿kóts'en ka̱maa̱ nga ngo nda̱ sa̱'ínchéjeé ndi'aa̱ ngo nda̱ xi tjingá'niuú tsi tjónjín ma ra ku̱i̱'íta'niú? Ta bo̱a̱ tsi ts'én nga ka̱maa̱ sa̱'ínchéjeé ni xi tjiín.
\p
\v 30 Xi kjo̱a̱ndanajín tso'bá, kondra̱na tso'bá, kó xi ku̱i̱ndyiájo̱jínna ngo ni xi ts'énmindyia an, ts'énkjitjón.
\p
\v 31 Kó kuíni nga bo̱a̱ t'íxianjnú'un: Nga ngayeje jé ko̱jo xta̱ xi ch'o ka̱tso̱, ka̱majetakoón, tanga xi ch'o ka̱tso̱o̱ A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná ka̱majetakónjiín.
\v 32 Kó ta 'yání xi ch'o ka̱tso̱o̱ ndií nda̱ xi̱'ii̱n, si̱'anjetakoón, tanga xi ch'o ka̱tso̱ kondraa̱ A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná si̱'anjetakónjiín, ti nde kui nga̱sondiee̱ xi'bi̱, ti nde nga̱sondie xi s'e̱ ndibaá.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga yaá xi bokó mí to xi boajaá
\r (Rkaa̱ 6:43-45)
\p
\v 33 Tsi nda yaá, nda to xi ko̱a̱ja̱a̱, kó tsi ndajín yaá, ndajín to xi ko̱a̱ja̱a̱, nga̱t'a̱ too̱ yaá xi bokó tsi nda ko̱jo tsi ndajín yaá.
\v 34 ¡Tji̱e̱e̱ ye̱ xi bo̱a̱ kónjnú! ¿Kóts'en nda ni xi ko̱ndókjo̱a̱jnú nga ndajínjnú jún? Nga̱t'a̱ ni tsie xi tjiín ngu̱i̱jin ini̱ma̱a̱ xtaa̱ kui nii̱ xi chji̱a̱ ts'oa.
\v 35 Nda̱ xi ndaa̱, ni xi nda 'boxiéjin ngu̱i̱jin ini̱ma̱a̱, kó nda̱ xi ndajiín ni xi ndajiín xi 'boxié.
\v 36 Tanga an xiyájnú'un nga kji'a nga kjo̱chó ni̱xtjin nga ka̱majéná ngayeje ñá si̱'ank'as'ien xki̱ kjo̱a̱a̱ ngayeje én xi taxkiya kandokjo̱a̱.
\v 37 Nga̱t'a̱ kjo̱a̱a̱ én xí kandokjo̱e̱ nga ka̱ma kixi̱ni ji, kó tangat'anii̱ ée̱n nga ka̱majeé.
\s Bi ts'én tsíchji̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ xi mejeén sku̱i̱e̱ ngo kjo̱a̱ndikón
\r (Markoo̱ 8:12; Rkaa̱ 11:29-32)
\p
\v 38 Kós'e̱ tjín ka'a já fariseoo̱ ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ xi bi katsoó Kjisoo̱:
\p –Mostro̱ mejénjne̱ nga ko̱ke ji ngo chi̱bo̱a̱.
\p
\v 39 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Kui xta̱ xi ndajín ko̱jo xi ndyi̱ts'ent'aa̱ kjo̱a̱ Néná ndyi̱mí'á ngo chi̱bo̱a̱, tanga jmí chi̱bo̱a̱ ko̱e̱'éjiín, ta kuí tsi chi̱bo̱a̱a̱ nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Jonaa̱.
\v 40 Nga̱t'a̱ xikó ts'én kis'ijña Jonaa̱ ján ni̱xtjin ko̱jo ján ni̱xtji̱e̱n ngu̱i̱ya nga̱nts'o̱a̱ ngo tji̱o̱ xi 'niú je, ti bo̱a̱ ti ts'én ndií nda̱ xi̱'ii̱n ján ni̱xtjin ko̱jo ján ni̱xtji̱e̱n k'uijñá nguindie t'ananguii̱.
\v 41 Xta̱ xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdá Nínibe̱ kjo̱stjíe̱n ni̱xtjin nga si̱'anjeé kui xtaa̱, kó kuí xí sa̱'ínjeé kui xtaa̱, nga̱t'a̱ nga tsint'ié ni xi íni̱jmi Jonaa̱ kats'énk'oyá yojoo̱, kó ngot'e̱ 'ne̱ k'i̱e̱ tikónjo̱jnú ngo nda̱ xi nk'a ngase xaá ta bo̱a̱jiín Jonaa̱.
\v 42 Kó na̱ reina̱ xi atíxomaa̱ nangui Sabaa̱ kjo̱stjíe̱n kondraa̱ kui xta̱ xi'bi̱ kó ti ko̱tíjeé, nga̱t'a̱ ngaskande nínga fet'aa̱ t'ananguii̱ kjindibáni nga tsint'ieé kjo̱a̱kjínkoón Salomoo̱, kó ngot'e̱ k'i̱e̱ tikónjo̱jnú ngo nda̱ xi nk'a ngase xaá ta bo̱a̱jiín Salomoo̱.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ kui A̱sién ni̱xtjin xindajín xi foe'e'oyá nguiní
\r (Rkaa̱ 11:24-26)
\p
\v 43 Kji'a nga ngo a̱sién ni̱xtjin xi ndajín fotjoo̱ ngo nda̱, ngu̱i̱ndie nínga kixí fotso'bá nga mongase ngu̱i̱ndie, kó sakójiín.
\v 44 Kós'e̱ bi ts'én ts'énkjó: “Kjuin'oyá nguiñá an ndi'a nínga jatjo an.” Nguije fochó nguiní, be nga jmíjín xi tjín, je akatíchá kui ngu̱i̱ndiee̱ kó je kini'ánchoo̱n.
\v 45 Kós'e̱ fí kó 'bitíkó ngui yito a̱sién ni̱xtjin xi 'niú ndajín ngase ta bo̱a̱jiín kui, kó 'bos'ienjin nguinií kui nda̱a̱, kó ki̱a̱ 'bíndo, kó kui nda̱a̱ ch'o ngase ts'én 'bíjñá ta bo̱a̱jiín ngas'e̱. Bo̱a̱ ti ka̱maa̱ xta̱ xi ndajín xi tjín ngot'e̱.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ 'yání xi na̱aa̱ ko̱jo xi ṉts'i̱e̱
\r (Markoo̱ 3:31-35; Rkaa̱ 8:19-21)
\p
\v 46 Tji̱e̱nga ts'énchji̱a̱jo ngase xta̱ kjiín Kjisoo̱, jachó na̱aa̱ ko̱jo já ṉts'i̱e̱ ko̱jo ínchjín ndichja kó kamámejeén tsíchji̱a̱jo Kjisoo̱ tanga ndi̱tsen kis'iṉdo.
\v 47 Kó ngo xi bi katsoó Kjisoo̱:
\p –Na̱áa̱ ko̱jo ṉts'ie ko̱jo ndichje ndi̱tsen ján síndo kó mején xoó ku̱i̱chji̱a̱joo̱.
\p
\v 48 Tanga Kjisoo̱ bi katsoó xi tsíchji̱a̱joo̱:
\p –¿'Yání xi na̱ana, 'yání xi ṉts'ié an, kó 'yání xi ndichja an?
\p
\v 49 Kó yején tsja xtji̱e̱e̱n nínga síndo xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱, s'e̱ bi katsó:
\p –Kuí xi'bi̱ xi na̱ana ko̱jo xi ṉts'ié an.
\v 50 Nga̱t'a̱ ngayeje xi sa̱'ínkjatjosón ni xi mejeén Na̱'mina xi tikón ndi'ak'ajmi ján, kui xi'ba̱ xi ṉts'ié an, xi ndichja an ko̱jo xi na̱ana.
\c 13
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ ngo nda̱ xi atítsojo xojmá
\r (Markoo̱ 4:1-9; Rkaa̱ 8:4-8)
\p
\v 1 Kui ni̱xtjii̱n Kjisoo̱ jataxie ngu̱i̱ya ndi'aa̱ kó kijík'íjñá t'a ndáchíkoón,
\v 2 kó achichí kamá xta̱ xi kamátikót'aa̱, kó ja̱chon nga Kjisoo̱ kijík'íjñaya ngo tjotso je, s'e̱ ngayeje xtaa̱ ki̱a̱ kixindyia kixi̱ t'a ndáchíkoón.
\v 3 Kó achichí ma ni xi tsíchji̱a̱jo nga kats'énkjién énkjín, nga bi katsoó:
\p –Ngo nda̱ xi 'bítji̱e̱, kijík'itji̱e̱ xojmá.
\v 4 Kó tji̱e̱nga ítji̱e̱ xojmaá, ngo tjín xi ixó t'a ndi̱ya̱á, kó kjindibá ni̱siee̱ s'e̱ iskjinie.
\v 5 Ingo tjín kuí xojmaá xi ixó ngu̱i̱jin ndi̱jo̱o̱, nínga tsiejín ṉdie tjín, kó tsá katjońts'ién, nga̱t'a̱ na̱nga̱jín tikón ṉdiee̱,
\v 6 tanga nga jatjo ts'ueé, kats'énchjaán, nga̱t'a̱ 'niújín na̱nga̱ síndo ja̱maa̱, kó kixí.
\v 7 Kó ingo tjín kuí xojmaá xi ixó ngu̱i̱jin yándá'yaá, kó nga kamánk'á yándá'yaá, kats'énxí.
\v 8 Tanga ingo tjín kuí xojmaá xi ixó t'anangui xi ndaa̱, kó kis'iee̱ to, tjín xi katsjá kantié to, tjín xi katsjá ichítié ko̱jo tie, kó tjín xi katsjá úchán to nga ngo nga ngo.
\v 9 Xi tjín tji̱bo̱a̱nijon nga ku̱i̱nt'ie, ngatasienníjón kui eén.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ mí kjo̱a̱a̱ nga énkjín kats'énkjién
\r (Markoo̱ 4:10-12; Rkaa̱ 8:9-10)
\p
\v 10 Kós'e̱ xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ kijíkón tiñaa̱ kó bi katsoó nga asíyaá:
\p –¿Mí kjo̱a̱a̱ nga énkjín ndokjo̱e̱je xtaa̱?
\p
\v 11 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Nga̱t'a̱ jún je ki'míyajnú ni xi tji'maá xikó ts'én botixómá Néná, tanga kui xtaa̱ kji̱e̱ 'míyajiín.
\v 12 Nga̱t'a̱ ta̱'yaní xi nt'ié ni xi bokoyá an, tsie ngase ko̱e̱'eé nga ka̱makjiín, kó 'niú ka̱makjiín, tanga xi nt'iéjín, chja̱'áxiín ngaskande ni xi chií makjiín.
\v 13 Tangat'anii̱ kui nii̱ nga énkjín chji̱a̱jo an, nga̱t'a̱ nda tsi skotsíjen, sku̱i̱e̱jín, kó nda tsi ku̱i̱nt'ie, ka̱makjínjiín.
\v 14 Kó bo̱a̱ ts'én nga kjo̱tjosón kjo̱a̱a̱ kui xtaa̱ ni xi katsó nga tsíchji̱a̱ nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Isayaa̱ nga bi katsó:
\q Nda tsi ko̱nda'yájnú, ka̱makjínjínjnú,
\q kó nda tsi stsitsíjenjnú, ti ka̱makjínjínjnú.
\q
\v 15 Nga̱t'a̱ ini̱ma̱a̱ kui xta̱ na̱xi̱ńdaá je tanisién tajá kamá,
\q je kisichjá tji̱bo̱a̱nijon,
\q kó je kisichjá ndyi̱ko̱n,
\q tsi̱'e̱ nga sku̱i̱e̱jín, ti nde ku̱i̱nt'iejín,
\q tsi̱'e̱ nga ka̱makjínjiín ini̱ma̱a̱, ti nde sa̱'ínk'oyájín yojoo̱
\q ko̱jo tsi̱'e̱ nga sa̱'indayajín an.
\p
\v 16 Tanga achichí ra tsjaa̱ ndyikonjnú nga̱t'a̱ be, ko̱jo tji̱bo̱a̱nijonjnú nga̱t'a̱ nt'ié.
\v 17 Nga̱t'a̱ ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga achichí ma já chji̱ni̱e̱'én ko̱jo xta̱ kixii̱ Néná xi kamámejeén nga sku̱i̱e̱ ni xi ndyi̱yajnú ngot'e̱, tanga kamábejín, kó kamámejeén tsint'ié, ni xi ndyi̱nda'yájnú ngot'e̱, tanga kamájín tsint'ié.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ énkjiín nda̱ xi atítsojo xojmaá
\r (Markoo̱ 4:13-20; Rkaa̱ 8:11-16)
\p
\v 18 Nda'yájnú ni xi mejeén tsó énkjiín nda̱ xi 'bítji̱e̱ xojmaá:
\v 19 Kji'a nga ngo xi nt'ié eén kó makjínjiín xikó ts'én botixómá Néná, xikónií kui xojmá xi ixó t'a ndi̱ya̱á, nga̱t'a̱ ndibá xindajín kó foa'áxiín ni xi je tjitji̱e̱ nga̱són ini̱ma̱a̱.
\v 20 Kui xojmá xi ixó t'anangui nínga tjín ndi̱jo̱o̱ kuí xí xikoó xta̱ xi nt'ié eén Néná kó ti kji'a achichí tsja máa̱,
\v 21 tanga nga jmí ja̱ma̱jiín, kuíni nga ta chiboa tsi 'bondíyaá, nga̱t'a̱ kji'a nga tangat'anii̱ eén Néná foa'atio ngo kjo̱a̱ni̱ma̱, ko̱jo tsi miyotji̱nguii̱, tji̱e̱nmá 'bijñámasien ni xi tsi̱'e̱ Néná.
\v 22 Kó kui xojmá xi ixó ngu̱i̱jin nda'yaá, kuí xí xikoó xta̱ xi nt'ié eén Néná, tanga ta soboá nda̱ kjimaa̱ ni xi tjiín kui nga̱sondiee̱ kó kjo̱a̱ch'áṉchaa̱ kjo̱a̱cho̱o̱n ts'énxí eén Néná, kó kui nii̱ xi tsjandiéjín nga boajaá to.
\v 23 Tanga kui xojmá xi ixó t'anangui ndaa̱, kuí xi'bi̱ xi xikoó xta̱ xi nt'ieé eén Néná kó makjiín, kó kuí xí xikoó xojmá xi tsjá úchán, ichítié ko̱jo tie, ko̱jo kantié to nga ngo nga ngo.
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ énkjiín to ndso̱ko̱a̱n ṉño̱ ko̱jo k'ijñá xi ndajiín
\p
\v 24 Kjisoo̱ katsáyaá ingo énkjín xi bi tsó:
\p –Nínga botíxomaa̱ Néná xikónií ngo nda̱ xi ítji̱e̱ xojmá xi nda jno̱ nínga ts'énxá,
\v 25 tanga tji̱e̱nga kjiyojofé ngayeje kui jaá, jachó kondraa̱ kó xka̱ xi ndajín ítji̱e̱jin to ndso̱ko̱a̱n ṉño̱o̱ s'e̱ kijí.
\v 26 Nga kamánk'á xka̱a̱ to ndso̱ko̱a̱n ṉño̱o̱, jatjo ńtiín, kó ti jatokjá xka̱ xi ndajiín nga.
\v 27 Kó nga kamábe já mosoo̱ kijítsáyaá kui nda̱a̱ kó bi katsoó: “Ndi̱a̱, ¿a xojmá xi ndajín xi ik'ítji̱e̱ ji ngu̱i̱jin jnoo̱? ¿Ñá kjindibánii̱ xka̱ xi ndajín xi katokjaá?”
\v 28 Tanga bi katsó kui nda̱a̱: “Ngo kondra̱ xi ítji̱e̱ kui nii̱.” Kó bi katsó já mosoo̱: “¿A mejeén nga xi̱niéyájne̱ kui xka̱ xi ndajiín?”
\v 29 Tanga bi katsó kui nda̱a̱: “Jmí, nga̱t'a̱ tsi ta kjo̱a̱ndaa̱ tsi kji'a nga ndyi̱chjaníyajnú kui xka̱ xi ndajiín chji̱niéyájnú ko̱jo to ndso̱ko̱a̱n ṉño̱o̱ nga.
\v 30 Tasá te'éndiéjnúu̱ nga nijan ngatamaxchá ngaskande nga je ka̱ma ko̱'na̱je̱n to ndso̱ko̱a̱n ṉño̱o̱, kós'e̱ kji'a bi xiáa̱n já xi k'o̱je̱n: Tjón ma ra t'ítikójnú xka̱ xi ndajiín, s'e̱ tí'niújnú tsi̱'e̱ nga k'uítí, kó to ndso̱ko̱a̱n ṉño̱o̱ ngu̱i̱ya ndi'a nínga mindyia tindyiajnú.”
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ énkjiín xojmaá mostasaa̱
\r (Markoo̱ 4:30-32; Rkaa̱ 13:18-19)
\p
\v 31 Ingo énkjín katsáyá Kjisoo̱ xi bi tsó:
\p –Nínga botíxomaa̱ Néná, xikónií ngo ndí xojmaá mostasaa̱ xi ngo nda̱ iskjíbé kó ítji̱e̱ ngu̱i̱jin jnoo̱,
\v 32 kui ndí xojmaá nga ja̱koxi̱ kuí xí tanisién 'niú chichí ngase ngayeje xojmaá, tanga nguije tjońts'íén kó maxchá, kuí yaá xi tanisién 'niú nk'a ma, ngaskande ni̱sie xi tjín nk'a ján ki̱a̱ fochó ts'énda ndo̱bo̱a̱a̱ ki̱a̱ tjiaa̱ kui yaá.
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ énkjiín nisan xi mindyiakátjo̱ paa̱n
\r (Rkaa̱ 13:20-21)
\p
\v 33 Ingo énkjín katsáyá Kjisoo̱ xi bi tsó:
\p –Nínga botíxomaa̱ Néná, xikó maá tsi ján chi̱bo̱a̱ nisan iskjíbé ngo xta̱chjón s'e̱ ki̱a̱ indyiaá ndso̱ko̱a̱n ṉño̱o̱ ngaskande nga kaxongatjo̱ ngayeje nda̱'yo̱ paa̱n.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ kóts'en kats'énkjién énkjiín
\r (Markoo̱ 4:33-34)
\p
\v 34 Ngayeje kui nii̱ xi tsíchji̱a̱jo Kjisoo̱ xtaa̱, kó jmí ni̱xtjin nga énkjínjín kats'énkjién nga tsíchji̱a̱jo,
\v 35 tsi̱'e̱ nga jatjosón ni xi katsó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná nga bi katsó:
\q Énkjín xi sa̱'inkjien an nga kuichji̱a̱jo an xtaa̱,
\q kó xiyáa̱ ni xi tji'maá Néná
\q ndeskande nga kamánda nga̱sondiee̱.
\s Bi ts'én katsáyá cha̱n cha̱n Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ énkjiín xka̱ xi ndajiín
\p
\v 36 Kós'e̱ nguije kats'énkjí Kjisoo̱ xtaa̱, ts'as'ien ngu̱i̱ya ndi'aa̱, kó xta̱ tsi̱'e̱ kijíkón tiñaa̱ s'e̱ bi katsoó:
\p –T'íyé cha̱n cha̱njne̱ kjo̱a̱a̱ ni xi mejeén tsó énkjiín xka̱ xi ndajín xi ik'ítji̱e̱ ngu̱i̱jii̱n jnoo̱.
\p
\v 37 S'e̱ bi katsó Kjisoo̱:
\p –Nda̱ xi ítji̱e̱ xojmá xi ndaa̱, kuí xí ndií nda̱ xi̱'ii̱n,
\v 38 kó jnoo̱, kuí xí nga̱sondiee̱, kó xojmá xi ndaa̱, kuí xí xta̱ xi tsi̱'e̱ nínga botixómá Néná, kó xka̱ xi ndajiín, kuí xí xta̱ xi tsi̱'e̱ xindajín,
\v 39 kó kondra̱ xi ítji̱e̱ kui xka̱a̱, kuí xí xindajín diabloo̱, ni xi kamáxchaá kui boá xi nga fet'a nga̱sondiee̱, kó já xi ja'á'yá kui ni xi kamáxchaá kui boá xi ndítsjiee̱ Néná.
\v 40 Kó xikó ts'én chjaníyá xka̱ xi ndajiín s'e̱ 'bítí ngu̱i̱jin ndi'ií, bo̱a̱ ti ka̱ma nga kju̱i̱e̱ kui nga̱sondiee̱,
\v 41 kó ndií nda̱ xi̱'ii̱n sa̱nguíya ndítsjiee̱ kó kjo̱a̱'áxín ki̱a̱ nínga botixómá ngayeje kui xta̱ xi tangat'anii̱ kui nga kje̱'e xi ts'énjé ko̱jo xi ndyi̱ts'en ni xi ndajiín,
\v 42 kó ngo ngu̱i̱ya orjno̱ xi tjítí ko̱nanguís'ién, kó ki̱a̱ boá nínga ska̱ndá ko̱jo nínga skji̱ni̱e̱ya ṉ'ni̱u̱ kui xtaa̱.
\v 43 Kós'e̱ ngayeje xta̱ xi kixii̱ k'uieé ndi'í xikoó ts'ueé ki̱a̱ nínga botixómá Na̱'mii̱. Xi tjín tji̱bo̱a̱nijon nga ku̱i̱nt'ie, ngatasienníjón kui eén.
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ énkjiín tsi̱'e̱ ti̱jito̱n xi tikón'maá
\p
\v 44 Nínga botíxomaa̱ Néná, xikónií ngo ti̱jito̱n xi tikón'má ngo nguindie k'ijñá, kó ngo nda̱ sa̱ko̱ó, kó ti ki̱a̱a̱ ku̱i̱'íjñá'má nguiní, kó achichí tsja tjiín s'e̱ fí ndi'aa̱ kó botiñá ngayeje ni xi tjiín, s'e̱ 'botsie kui k'ijñaá.
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ énkjiín ndi̱jo̱ tsjakji'i xi achichí chjií
\p
\v 45 Ti bo̱a̱ ti ts'én nínga botíxomaa̱ Néná xikó maá ngo nda̱ xi ts'énmongase ngo to ixkí' xi ndi̱jo̱ tsjakji'i,
\v 46 kó nguije sa̱ko̱ó ngo xi 'niú chjií, kijí ndi'aa̱ kó atíñá ngayeje ni xi tjiín, s'e̱ ts'atsie kui ndi̱jo̱o̱.
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ énkjiín nda̱'yaa̱
\p
\v 47 Ti bo̱a̱ ti ts'én nínga botíxomaa̱ Néná xikó maá ngo nda̱'ya xi ikjien ngu̱i̱jin ndáchíkoón, kó ngayeje to̱ko̱ya tji̱o̱ fíyaá,
\v 48 kó nguije kitsie, já xi mején nda̱'yaa̱ foa'á'yá kó fíjo̱ t'a chji̱ndi̱e̱e̱, s'e̱ foa'ájin tji̱o̱o̱, kó tji̱o̱ xi ndaa̱ ngo ni̱se̱nya míndyiá kó xi ndajiín xín 'bojmi.
\v 49 Bo̱a̱ ti ka̱ma nga kju̱i̱e̱ nga̱sondiee̱: Kji̱ndi̱bá ndítsjiee̱, kó kjo̱a̱'ájin xta̱ xi kixii̱, kó xín ku̱i̱'índo xta̱ xi ndajiín,
\v 50 s'e̱ ngo orjno̱ xi tjiín ndi'í ku̱i̱ndyia xta̱ xi ndajiín, kó ki̱a̱ boá nínga ska̱ndá ko̱jo nínga skji̱ni̱e̱ya ṉ'ni̱u̱ kui xtaa̱.
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ ni xi tja̱tsi̱e̱e̱ ko̱jo ni xi xchaá
\p
\v 51 S'e̱ bi katsó Kjisoo̱ nga asíyá:
\p –¿A makjínjnú ngayeje kui nii̱?
\p –Jo̱o̱n, Ndi̱a̱.
\p Katsó kui jaá.
\p
\v 52 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Kuíni nga ngayeje já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti xi bokoyá kjo̱a̱a̱ nínga botixómá Néná, xikónií ndi̱a̱a̱ ngo ndi'a xi 'boxié ni xchaá ko̱jo ni tja̱tsi̱e̱ xi chjí xi síndotjoó.
\s Bi ts'én kijíndikoón xtaa̱ kjo̱a̱a̱ Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 6:1-6; Rkaa̱ 4:16-30)
\p
\v 53 Kó nguije tsíchji̱a̱ Kjisoo̱ kui énkjiín, xín kijí.
\v 54 Kó nga jachó nanguii̱ akóyaá xtaa̱ ki̱a̱ ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná, kó achichí ma xta̱ xi kijíndikoón xi bi katsó:
\p –¿Ñá ts'axiéni kjo̱a̱kjínkón xi tjiín kui nda̱a̱? ¿Kóts'en manii̱ kjo̱a̱ndikón xi ts'én?
\v 55 ¿A kuijín nda̱a̱ xi ndií nda̱ chji̱ni̱e̱yaá? ¿A mí tsi kui nda̱a̱ xi na̱a manii̱ na̱ Riyaa̱, kó ṉts'i̱e̱ ma Sandiyaá, Kosiee̱, Ximoo̱ ko̱jo Judaa̱?
\v 56 ¿A k'i̱e̱jín síndojo̱na ínchjín ndichja? ¿Ja̱ kó ñá ts'axiéni ngayeje kui nii̱?
\p
\v 57 Kó kui xtaa̱ kats'énjo̱'ojín Kjisoo̱. Tanga Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Tajñání nga yandíkón ngo nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná, ngototo ki̱a̱ nanguii̱ ko̱jo ndi'aa̱ nínga yandíkónjín.
\p
\v 58 Kó nde kjínjín kjo̱a̱ndikón kats'én Kjisoo̱ kui ngu̱i̱ndiee̱, nga̱t'a̱ xtaa̱ kis'ijinjiín.
\c 14
\s Bi ts'én k'ien Jua Bautistaa̱
\r (Markoo̱ 6:14-29; Rkaa̱ 9:7-9)
\p
\v 1 Kui ni̱xtjin ján Erodee̱ nda̱ xi tjiín xá nangui Galilea̱ tsint'ié kjo̱a̱a̱ ni xi kats'én Kjisoo̱,
\v 2 kó bi katsoó já mosoo̱:
\p –Kjisoo̱ kui boá xi Jua Bautistaa̱ xi ja'á'yaá ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi jesoón, kuíni nga tjiín nga'niú nga ts'én kjo̱a̱ndikón.
\p
\v 3 Kjo̱a̱a̱ nga Erodee̱ boá xi katsanguis'ien ndo̱bo̱a̱ya Juaa̱ ko̱jo xi íta'niú ń'niú ki̱cha̱ tangat'anii̱ na̱ Erodíaa̱, chjo̱ón ṉts'i̱e̱ Erodee̱ xi 'mí Nguiripee̱,
\v 4 nga̱t'a̱ Juaa̱ bi katsoó Erodee̱:
\p –Kjo̱a̱kitii̱ tsjandiéjín nga chjóo̱n ka̱ma chjo̱ón nda̱ ṉts'ie.
\p
\v 5 Kó Erodee̱ kamámejeén kats'énk'ién Juaa̱, tanga katsakjónní xta̱ na̱xi̱ńdaá, nga̱t'a̱ xtaa̱ nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná kamaá Juaa̱.
\v 6 Tanga ni̱xtjin nga jachónó Erodee̱, tsakji̱ín na̱ Erodíaa̱ kitié nguindyi̱ko̱n xta̱ xi jachó s'ueé, kó achichí tsja kamaá Erodee̱,
\v 7 kó kuíni nga Erodee̱ katsjá ts'oa nga ta ni xi mejénrií tsja̱á.
\v 8 Kó kui tsakji̱ín, nga ja̱ bo̱a̱ je índajo̱ na̱aa̱, bi katsó:
\p –T'íyé ti̱bo̱a̱ní to̱ko̱ Jua Bautistaa̱ nga ko̱e̱'éní.
\p
\v 9 S'e̱ achichí ndasen kis'ijña nda̱ ree̱, tanga kjo̱a̱a̱ nga je katsjá ts'oa, kó nga ngayeje xta̱ xi síndojo̱ t'a yamíxaa̱ tsint'ié kui nii̱, katsjá kjo̱a̱ tsi̱'e̱ nga ko̱e̱'eé ni xi tsí'á kui tsakji̱ín.
\v 10 Kó katsjá kjo̱a̱ nga ikichásén to̱ko̱ Juaa̱ ngu̱i̱ya ndo̱bo̱a̱ya̱á.
\v 11 Kó ngo ti̱bo̱a̱ tjiyá to̱ko̱ Juaa̱ nga jachóchinií, s'e̱ kini'ánk'as'iee̱n tsakji̱ín, kó kui tsakji̱ín kijíjoo̱ na̱aa̱.
\p
\v 12 Kós'e̱ jachó xta̱ tsi̱'e̱ Juaa̱, iskjíbé yojo k'iee̱n, s'e̱ ínijín, kó kijí kui jaá s'e̱ katsáyaá Kjisoo̱ kui ni xi kamaá.
\s Bi ts'én kats'énkjíén Kjisoo̱ ún mi̱ xta̱
\r (Markoo̱ 6:30-44; Rkaa̱ 9:10-17; Juaa̱ 6:1-14)
\p
\v 13 Nga tsint'ié Kjisoo̱ ni xi kini'ánjo̱ Jua Bautistaa̱, kijíya ngo tjotso, s'e̱ xtji̱e̱e̱n ngo nangui kjitiya kijí, kó nga tsint'ié xtaa̱, jatjoni na̱xi̱ńdaá nga kijíyase.
\v 14 Kó nguije jachó Kjisoo̱, nga jatjajen tjotso jee̱ achichí ma xta̱ xi kamábe, kó ni̱ma̱kamaá, kó kats'éndaya xi oo̱n.
\v 15 Kó nguije kamánguixoón, xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ kijíkón tiñaa̱, s'e̱ bi katsoó:
\p –Kjitiya kuí ngu̱i̱ndiee̱ kó achichí je sajín. Ti'inkjí kui xtaa̱ 'ne̱ tsi̱'e̱ nga ko̱e̱je̱ ndí nangui xi síndo tiñaa̱ kó k'o̱tsie ni chinie.
\p
\v 16 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Chjiénjín nga ko̱e̱je̱, tasá jún te'éjnúu̱ ni xi skji̱ni̱e̱.
\p
\v 17 S'e̱ bi katsó kui jaá:
\p –Tanga ta ún tsi pan ko̱jo jó tji̱o̱ tikónjne̱.
\p
\v 18 Kó bi katsó Kjisoo̱:
\p –Ndibájo̱jnú'un k'i̱e̱e̱.
\p
\v 19 Kós'e̱ nguije katsanguiya tsi̱'e̱ nga ku̱i̱'índotie ngu̱i̱jin ndi̱xcho̱o̱ xtaa̱, iskjíbé pan xi uún ko̱jo tji̱o̱ xi joó, askotsijen nk'a ján, kats'énchikonñé, s'e̱ akjángá kó katsjaá kui paa̱n xta̱ tsi̱'e̱, tsi̱'e̱ nga kui jaá sa̱'ínkja'asoón ngayeje xta̱ xi ngasee̱.
\v 20 Kó ngayeje xtaa̱ iskjinie kó kitsie cha̱n cha̱a̱n, kó ngui tiejó ni̱se̱nya tjikítsie kamá pan xi ts'anguii̱.
\v 21 Ma ra tsi ta ún mi̱ já xi̱'in xi iskjinie, kje̱'ení ínchjín ko̱jo jakjíndí.
\s Bi ts'én kistso'bá Kjisoo̱ nga̱soón ndáchíkoón
\r (Markoo̱ 6:45-52; Juaa̱ 6:15-21)
\p
\v 22 Kó Kjisoo̱ tji̱e̱nmá kats'eén kjo̱a̱'niú xta̱ tsi̱'e̱, tsi̱'e̱ nga ko̱e̱je̱ya tjotso jee̱, nga ko̱e̱je̱tjón ngándá xi ingoboá ján, tji̱e̱nga kats'énkixot'a xta̱ kjiín.
\v 23 Kó nguije kijí ngayeje xtaa̱, Kjisoo̱ kijínijínguí tji̱ngu̱i̱i̱ nga tsíchji̱a̱ soboaá Néná kó nguije kamájñoó ki̱a̱ kis'ijña soboá.
\v 24 Tji̱e̱nga je kjochó tjotso jee̱ ngamasiee̱n ndáchíkoón, tjo̱'niuú ye'ét'aa̱ xchaán nga̱t'a̱ kje̱n tjotso jee̱ kasakoo̱.
\v 25 Kó nguije ndibá'ásie̱én, Kjisoo̱ kijíkoón kui jaá nga kistso'bá són ndáchíkoón.
\v 26 Tanga nga kamábe xta̱ tsi̱'e̱, ta bi ta máa̱, achichí katsakjónní kó bi katsó:
\p –¡Si̱e̱n boá!
\p
\v 27 Tanga Kjisoo̱ tji̱e̱nmá tsíchji̱a̱jo nga bi katsoó:
\p –¡Te'énga'niújnúu̱ yojojnú, an boá, ngata̱ ndakonjín majnú!
\p
\v 28 S'e̱ bi katsó Peé:
\p –Ndi̱a̱, tsi kjeén nga ji, te'é kjo̱e̱ ji nga ka̱ma kjuínson an ndójoaa̱ nga kjuinkja'aa̱.
\p
\v 29 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ja̱bí'i̱n.
\p Tatra jatjajen Peé tjotso jee̱ kó kijí són ndójoaa̱, kó kijí xtji̱e̱e̱n nínga tikón Kjisoo̱.
\v 30 Tanga nga kamábe nga tanisién 'niú tjitjíe̱n tjo̱o̱, katsakjónní kó kijíngandá, s'e̱ bi katsó nga askandáyá:
\p –¡Ndi̱a̱ 'na̱xié'éní!
\p
\v 31 Kó ti kji'a Kjisoo̱ iskjíbé tsja Peé s'e̱ bi katsoó:
\p –¡Achichí chiboa s'ijii̱n! ¿Mí kjo̱a̱a̱ nga jó nga ján ik'íjñíi̱ ini̱máa̱?
\p
\v 32 Kó nguije ts'as'ien ngu̱i̱ya tjotso jee̱, kixixió tjo̱o̱.
\v 33 S'e̱ kui já xi síndoyá ngu̱i̱ya tjotso jee̱, kats'éndikón Kjisoo̱ kó bi katsoó:
\p –¡Ja̱koxi̱ nga ji xi ndií Néná!
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ xta̱ xi oo̱n xi tjín nangui Jenesare̱t
\r (Markoo̱ 6:53-56)
\p
\v 34 Kó nguije ja'atio ndáchíkoón, Kjisoo̱ ko̱jo xta̱a̱ jachó nangui Jenesare̱t.
\v 35 Kó nguije kamábe Kjisoo̱ xta̱ na̱xi̱ńdaá, katsáyaá ngayeje xta̱ xi ngase xi tjín kui nanguii̱, kó jachóchinií ngayeje xta̱ xi oo̱n,
\v 36 kó 'niú kichjiá'aá tsi̱'e̱ nga nde ta ṉjñoo̱ xí si̱'anjo̱, kó ngayeje xta̱ xi oo̱n xi kats'énjo̱ ṉjñoo̱ Kjisoo̱ kamándaya.
\c 15
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ ni xi sa̱'índándí xtaa̱ nguindyi̱ko̱n Néná
\r (Markoo̱ 7:1-23)
\p
\v 1 Kós'e̱ já fariseoo̱ ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti xi kjindibáni na̱xi̱ńdá Jerusale̱n jachókón tiñaa̱ Kjisoo̱ kó bi katsó nga asíyaá:
\p
\v 2 –¿Mí kjo̱a̱a̱ nga xta̱ tse̱ ndyi̱bendikónjín kjo̱a̱xchá xí íjñá xta̱ xi xcháná, nga̱t'a̱ ndyi̱moniéjónjín tsja nga ndyi̱kjinie ni chinie?
\p
\v 3 Tanga Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¿Kó mí kjo̱a̱a̱ nga yandíkónjínjnú jún kjo̱a̱botíxomaa̱ Néná tangat'anii̱ nga ni'ánkjatjosónjnú kjo̱a̱xchájnú?
\v 4 Nga̱t'a̱ bi katsó Néná: “Che̱ndikín jí na̱'míi̱ ko̱jo na̱áa̱”, kó “xi ngat'íko̱joo̱ ka̱tso̱o̱ na̱'mii̱ ko̱jo na̱aa̱, je kats'énk'ién yojoo̱.”
\v 5 Tanga jún bi ndyi̱'míjnú: Ta 'yání xi bi ka̱tso̱o̱ na̱'mii̱ ko̱jo tsi na̱aa̱: “Ngayeje ni xi tjínna xi ka̱ma kosiko̱jonijnú'un je Néná sa̱'ink'as'iée̱n”,
\v 6 ngayeje xi bo̱a̱ ka̱tso̱, je nguiti jmí kjo̱a̱'niújiín nga sku̱i̱e̱ndíkón na̱'mii̱ ko̱jo na̱aa̱. Kó bo̱a̱ ts'én nga jún ni'ánchjíjínjnúu̱ kjo̱a̱botíxomaa̱ Néná, tangat'anii̱ kjo̱a̱xchájnú.
\v 7 ¡Xta̱ jókje̱n! Kjénní ni xi katsó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Isayaa̱ nga bi katsó:
\q
\v 8 Kui xta̱ na̱xi̱ńdaá ta ts'oa tsi nga bendikónna,
\q tanga ini̱ma̱a̱ achichí kjin tikónnii̱ an.
\q
\v 9 Ta kjo̱a̱ndaní nga ndyi̱ts'endikónna,
\q nga̱t'a̱ ni xi ndyi̱bokoyá kjo̱a̱botíxomaa̱ xtaa̱ boá.
\p
\v 10 Kó Kjisoo̱ tsíchji̱a̱a̱ xta̱ kjiín, kó bi katsoó:
\p –Nda'yájnú kó ngatamakjínjnú kui nii̱.
\v 11 Jmí tsi kui ni xi 'bos'ien ts'oa xtaa̱ xi ts'énndándí nguindyi̱ko̱n Néná, kuí ni xi fotjoo̱ ts'oa xi ts'énndándí.
\p
\v 12 Kós'e̱ xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ jachókón tiñaa̱ kó bi katsoó:
\p –¿A je kamákjiín ji nga tsjajín kamaá já fariseoo̱ kjo̱a̱a̱ ni xi kase?
\p
\v 13 Tanga Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ngayeje xka̱ xi ítji̱e̱jín Na̱'mina xi tikón ndi'ak'ajmi ján xtjo̱níyá ndeskande ja̱maa̱.
\v 14 Xióchonjnú kui xtaa̱, xta̱ ti̱ka̱ xi tjimátjoón kje̱'e xta̱ ti̱ka̱ boá, kó tsi ngo nda̱ xi ti̱ka̱ ts'énbokoó ndi̱ya ingo nda̱ xi ti̱ka̱, ¿a mí tsi ngajoó nga ku̱i̱xo̱ya ngo tixa̱?
\p
\v 15 Kó Peé bi katsoó Kjisoo̱:
\p –T'íyé cha̱n cha̱njne̱ kui énkjín xi kase.
\p
\v 16 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¿A ti nde jún makjínjínjnú?
\v 17 ¿A makjínjínjnú nga ngayeje ni xi chinie ko̱jo ni xi 'yoó, ngu̱i̱ya nga̱nts'oa boá nínga 'bos'ien, kó nguijee̱ ndi'amindí ján fochó kuí nii̱?
\v 18 Tanga ni xi fotjonii̱ ndso̱'boá, ini̱ma̱ná ndibánií kó kuí nii̱ xi ts'énndándí ngo xta̱ nguindyi̱ko̱n Néná.
\v 19 Nga̱t'a̱ ngu̱i̱jin ini̱ma̱a̱ xtaa̱ ndibánií nga ni xi ch'o kji'i ts'énkjó, xikoó xta̱ xi ndyi̱ts'ent'aa̱ kjo̱a̱ xkjín, xta̱ xi tondo̱, xta̱ xi ndyi̱ts'enchéjé, xta̱ xi ndyi̱'boṉcha̱, ko̱jo xta̱ xi ch'o'a.
\v 20 Kuí nii̱ xi ts'énndándí ngo xta̱ nguindyi̱ko̱n Néná, tanga kjo̱a̱a̱ nga moniéjónjín tsja nga skji̱ni̱e̱ ṉño̱ kuijín nii̱ xi ts'énndándí nguindyi̱ko̱n Néná.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ tsakji̱ín ngo xta̱chjón xi judío̱jín
\r (Markoo̱ 7:24-30)
\p
\v 21 Kó nguije jatjo Kjisoo̱ ki̱a̱a̱, kijí nangui Tiro̱ ko̱jo Sido̱n.
\v 22 Kó ki̱a̱ ngo xta̱chjón xi chji̱a̱ni nangui Kananea̱ askandáyá tji̱nguii̱ Kjisoo̱ kó bi katsoó:
\p –¡Ndi̱a̱, ji xi xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabii̱, ngatamani̱ma̱a̱ an! Tsakjinna achichí kjo̱a̱ni̱ma̱ ts'énfoa'atio nga̱t'a̱ ngo a̱sién ni̱xtjii̱n xindajín tjíjii̱n.
\p
\v 23 Tanga Kjisoo̱ jmí ni katsójiín. Kó xta̱ tsi̱'e̱ kijíkón tiñaa̱ Kjisoo̱ kó bi katsoó nga 'niú tsí'aá:
\p –Bo̱a̱ t'íi̱n kui xta̱chjo̱ón nga ngatjí, nga̱t'a̱ ñá ts'énkjandayá tji̱e̱nguiná.
\p
\v 24 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Néná katsanguiyana tsi̱'e̱ nga ta kuí tsi xta̱ xi chji̱a̱ni Israe̱l xi kosiko̱jo an, nga̱t'a̱ kuí xtaa̱ xi xikoó cho̱tsa̱nga̱ xi je kichajá.
\p
\v 25 Tanga kui xta̱chjo̱ón kijíkón tiñaa̱ Kjisoo̱, s'e̱ asién tikoó xtji̱e̱e̱n kje̱n Kjisoo̱ kó bi katsoó:
\p –¡Ndi̱a̱, tasíke̱jení!
\p
\v 26 Tanga Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ndajín kji'i nga chje̱'éxiín paa̱n ndíjnú, s'e̱ ńñaá ko̱e̱'éjnúu̱.
\p
\v 27 Tanga bi katsó kui xta̱chjo̱ón:
\p –Kjénní, Ndi̱a̱, tanga ti kuí xi kjinie ńñaá xi̱i̱ pan xi bixónguií nguindie yamíxaa̱ ndi̱a̱a̱.
\p
\v 28 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¡Xta̱chjón, tanisién 'niú s'ijii̱n Néná, ngatama ni xi mejeén!
\p Kó ti kui chi̱bo̱a̱ kamándaya tsakji̱ín.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ kjín xta̱ xi oo̱n
\p
\v 29 Kó nguije jatjo Kjisoo̱ ki̱a̱a̱, kijí t'a ndáchíkoón Galilea̱ s'e̱ kijínijínguí ngo tji̱ngu̱i̱ kó ki̱a̱ kis'ijñando.
\v 30 Kó achichí ma xta̱ xi jachókoón Kjisoo̱ xi jachójo̱ xta̱ xi fí ni̱ma̱ t'a, xta̱ xi ti̱ka̱, xta̱ xi ni̱ma̱ tsja, xta̱ xi majín chji̱a̱, ko̱jo achichí xta̱ xi ndajín tjiín, kó Kjisoo̱ ngayejee̱ nga kats'éndaya,
\v 31 ngaskande kijíndikón maá xta̱ kjiín nga kamábe nga tsíchji̱a̱ xi ni̱ma̱a̱, nga kamándaya xi ni̱ma̱ tsjaa̱, nga kamándaya xi kamájín kijií, nga kamátsijee̱n xta̱ xi ti̱ka̱a̱, kó ngayeje xtaa̱ nga katsjaá kjo̱a̱je Nee̱ Israe̱l.
\s Bi ts'én kats'énkjíén Kjisoo̱ nijún mi̱ xta̱
\r (Markoo̱ 8:1-10)
\p
\v 32 Kó Kjisoo̱ tsíchji̱a̱a̱ xta̱ tsi̱'e̱, kó bi katsoó:
\p –Ni̱ma̱kjimana kui xtaa̱, nga̱t'a̱ je ján ni̱xtjinnii̱ nga síndojo̱na k'i̱e̱e̱, kó jmíjiín ni xi skji̱ni̱e̱, kó mejénjínna tsi sa̱'inkjí kjindiá an ndi'aa̱ nga̱t'a̱ tsi ta ko̱yayá ngu̱i̱ya ndi̱ya̱á.
\p
\v 33 Kós'e̱ xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¿Tanga ñá konguínchja'ájne̱ kjín pan kui ngu̱i̱ndie kjitiyaa̱ tsi̱'e̱ nga si̱'ankjiénjne̱ ngayeje kui xta̱ kjiín?
\p
\v 34 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¿Kótjín ma pan xi tikónjnú?
\p Kó kui jaá bi katsó:
\p –Yito ma ko̱jo chiboa ndí tji̱o̱.
\p
\v 35 Kó Kjisoo̱ katsjá kjo̱a̱ tsi̱'e̱ nga k'uíndo t'anangui xta̱ kjiín.
\v 36 Kó iskjíbé pan xi yitoo̱ ko̱jo tji̱o̱o̱, kó nguije katsjaá ndok'óchji Néná, akjángá kó katsjaá xta̱ tsi̱'e̱, tsi̱'e̱ nga sa̱'ínkja'asoón xta̱ kjiín.
\v 37 Ngayeje xtaa̱ nga iskjinie ngaskande nga kitsie cha̱n cha̱a̱n, kó ja'átikó pan xi ts'anguii̱, yito ni̱se̱nya kamá.
\v 38 Ma ra tsi ta nijún mi̱ já xi̱'in xi iskjinie kui paa̱n ko̱jo kui tji̱o̱o̱, kje̱'ení ínchjín ko̱jo jakjíndí.
\v 39 Kós'e̱ nguije kats'énkjí Kjisoo̱ xtaa̱ tsi̱'e̱ nga kijí ndi'aa̱, Kjisoo̱ kijíya ngo tjotso je, s'e̱ kijí xtji̱e̱e̱n nangui Magada̱n.
\c 16
\s Bi katsó Kjisoo̱ kji'a nga kichjiá'aá ngo kjo̱a̱ndikón
\r (Markoo̱ 8:11-13; Rkaa̱ 12:54-56)
\p
\v 1 Kó já fariseoo̱ ko̱jo já saduseoo̱ jachókoón Kjisoo̱ tsi̱'e̱ nga skót'ayákón, kó tsí'aá ngo chi̱bo̱a̱a̱ ndi'ak'ajmii̱.
\v 2 Tanga Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Tsi kji'a nguije ma nguixoón, bi 'míjnú: “Nda chon ka̱ma ni̱xtjii̱n, nga̱t'a̱ iní nguindie ján.”
\v 3 Kó tsi nga tajño̱ó, bi 'míjnú: “Stsé ko̱jo tjo̱ ka̱ma tsi iní nguindie ján ko̱jo tsi ṉdi̱ ndyi̱a̱.” ¡Xta̱ jókje̱n! ¿Ánní nga yajnú nga nda axa̱ ndajín ka̱ma ni̱xtjii̱n nga tsitsijenjnúu̱ kókji'i nk'a ján? ¿Kó ánní nga makjínjínjnú chi̱bo̱a̱ xi tjis'íjñá kui ni̱xtjii̱n?
\v 4 Kui xta̱ xi ndajiín ko̱jo xi ndyi̱ts'ent'aa̱ kjo̱a̱ Néná ndyi̱mí'á ngo chi̱bo̱a̱, tanga jmí chi̱bo̱a̱ ko̱e̱'éjiín, ta kuí tsi chi̱bo̱a̱a̱ nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Jonaa̱.
\p S'e̱ Kjisoo̱ índomasien kui jaá, kó kijí.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ nga íjñá chi̱bo̱a̱ kjo̱a̱a̱ nisaa̱n nda̱'yo̱ paa̱n já fariseoo̱
\r (Markoo̱ 8:14-21)
\p
\v 5 Kjisoo̱ ko̱jo xta̱ tsi̱'e̱ jachó ngándá xi ingoboaá ndáchíkoón Galilea̱, tanga kichíyaá nga ko̱a̱'a̱ pan.
\v 6 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Chónjnú yojojnú kjo̱a̱a̱ nisaa̱n nda̱'yo̱ paa̱n já fariseoo̱ ko̱jo já saduseoo̱.
\p
\v 7 S'e̱ bi katsó ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngajaán xkjín xta̱a̱ Kjisoo̱:
\p –Kui nii̱ xi tsó nga̱t'a̱ jmí pan kich'iá ján.
\p
\v 8 Kó Kjisoo̱ kamákjiín kui nii̱, kó bi katsoó:
\p –¿Mí kjo̱a̱a̱ nga jmí panjínjne̱ ndyi̱'míjnú, jún xta̱ xi s'ijinjiín?
\v 9 ¿A kji̱e̱ makjínjínjnú, kó a je nguiti foa'átsjienjínjnú kui pan xi uún, xi ún mi̱ xta̱ kats'enkja'asóo̱n, kó kótjín kamá ni̱se̱nya xi kachja'á'yájnú?
\v 10 ¿A ti nde foa'átsjienjínjnú kui pan xi yitoo̱, xi nijún mi̱ xta̱ kats'enkja'asóo̱n, kó kótjín kamá ni̱se̱nya xi kachja'á'yájnú?
\v 11 ¿Kóts'en nga kamákjínjínjnú nga kjo̱a̱a̱ panjín xi ts'énchji̱a̱ an nga kixiánjnú'un nga xchónjnúu̱ yojojnú kjo̱a̱a̱ nisaa̱n nda̱'yo̱ paa̱n já fariseoo̱ ko̱jo já saduseoo̱?
\p
\v 12 Kós'e̱ kji'a nga kamákjiín kui jaá nga jmí tsi kjo̱a̱a̱ nisan xi mindyiaa̱ nda̱'yo̱ pan xi ts'énchji̱a̱ Kjisoo̱, kuí ni xi katsó kjo̱a̱a̱ ni xi ndajín kji'i xi bokoyá já fariseoo̱ ko̱jo já saduseoo̱.
\s Bi ts'én katsáyá Peé nga Kjisoo̱ boá xi Kristoo̱
\r (Markoo̱ 8:27-30; Rkaa̱ 9:18-21)
\p
\v 13 Kó nguije jachó Kjisoo̱ xtji̱e̱e̱n nangui Sesarea̱ nínga tikón xtitjón Nguiripee̱, bi katsó nga asíyaá xta̱ tsi̱'e̱:
\p –¿Kó tsó xtaa̱, kjo̱a̱a̱ 'yá xóní xi ndií nda̱ xi̱'ii̱n?
\p
\v 14 Kó bi katsó kui jaá:
\p –Tjín xta̱ xi Jua Bautistaa̱ boá tsó, kje̱'e xi Elíaa̱ boá tsó, kó kje̱'e xi Jeremíaa̱ boá tsó, kó ti tjín ka'a xta̱ xi ngo xó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná tsó.
\p
\v 15 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Kó jún, ¿'yání an, kó 'míjnú?
\p
\v 16 Kó Ximo̱ Peé bi katsoó:
\p –Jí xí Kristoo̱, ndií Néná xi tikoón.
\p
\v 17 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Achichí ra tsjaa̱ ji Ximo̱, ndií Jonaa̱, nga̱t'a̱ jmí tsi jín ko̱jo yojo xi katsáyaá kui nii̱, Na̱'mina xi tikón ndi'ak'ajmii̱ boá xi katsáyaá.
\v 18 Kó kuíni nga an t'íxiaán nga ji xi 'mií Peé. Nga̱soón kui ndi̱jo̱o̱ ki̱a̱ sa̱'inda an na̱ngo̱xi̱na, kó nga'niuú kjo̱a̱bo̱yaa̱ ka̱majiín sa̱'iín.
\v 19 Kó ji tsjaa yibii̱ nínga botíxomaa̱ Néná, kó ngayeje ni xi kuít'a'ni ji t'ananguii̱, si̱ta'niú ndi'ak'ajmi ján, kó ngayeje ni xi chjánde ji t'ananguii̱ xtjóndó ndi'ak'ajmi ján.
\p
\v 20 Kós'e̱ Kjisoo̱ katsáyaá xta̱ tsi̱'e̱, tsi̱'e̱ nga ta'yajín xi ko̱tso̱yaa̱ nga Kjisoo̱ xi Kristoo̱.
\s Bi ts'én katsáyatjón Kjisoo̱ nga ko̱ya
\r (Markoo̱ 8:31-9:1; Rkaa̱ 9:22-27)
\p
\v 21 Ndeskande koó kji'a íts'i̱yanii̱ Kjisoo̱ nga katsáyaá xta̱ tsi̱'e̱, nga chjiénga ko̱e̱je̱ na̱xi̱ńdá Jerusale̱n kó nga chjiénga tsie kjo̱a̱ni̱ma̱ kjo̱a̱'atio ngu̱i̱ya tsja já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá, ko̱jo já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱, kó katsáyá nga chjiénga si̱'ank'ien, kó nga xi ma jaán ni̱xtjin kjo̱a̱'á'yaá.
\v 22 Kós'e̱ Peé kijíjo̱ t'axín Kjisoo̱, kó bi katsoó nga tajá tsíchji̱a̱jo:
\p ¡Ji Ndi̱a̱, Néná ngatja'áxiín ngayeje kui ni xi'ba̱! Nga jmí ni ka̱majiín.
\p
\v 23 Kjisoo̱ asko'á Peé, s'e̱ bi katsoó:
\p –¡Tji̱taxínboe'éní xindajín Satana̱! Nga̱t'a̱ ni xi stinguí an kjima ji, nga̱t'a̱ jmí tsi nii̱ Néná xi tifojintakín, nii̱ xtaa̱ boá xi tifojintakín.
\p
\v 24 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó xta̱ tsi̱'e̱:
\p –Tsi tjín ka'a xta̱ xi mejeén tsjienguína, ngats'énchíyá yojoo̱, nga kjíbé kroo̱ kós'e̱ ngatjandibatjinguína.
\v 25 Nga̱t'a̱ ngayeje xi mejeén k'o̱xié'á kjo̱a̱mindyioo̱n, kuí xí tasá ko̱ya, kó ngayeje xi ko̱ya tangat'anii̱ an, kui boá xi sa̱ko̱ó kjo̱a̱mindyioo̱n.
\v 26 Nga̱t'a̱ ¿mí chjínií tsi ngo nda̱ ku̱i̱e̱je̱e̱n ngayeje ni xi tjín kuí nga̱sondiee̱, tsi kichajá ini̱ma̱a̱? ¿Axa̱ mí ni xi tsja̱a ngo nda̱ xi ko̱sít'a ini̱ma̱a̱?
\v 27 Nga̱t'a̱ ndií nda̱ xi̱'ii̱n, kji̱ndi̱bá nga kji̱ndi̱bájo̱ kjo̱a̱jee̱ Na̱'mii̱ ko̱jo ndítsjiee̱, kó kji'a boá nga tsja̱á nga ngo nga ngo xtaa̱ ta xikó kji'i ni xi kats'én.
\v 28 Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga tjín ka'a xi síndojinná k'i̱e̱e̱ xi ko̱yajín tsi tjónjín sku̱i̱e̱ nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n kjo̱e̱'ekatixómá.
\c 17
\s Bi ts'én kasasikjo a̱sie̱én Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 9:2-13; Rkaa̱ 9:28-36)
\p
\v 1 Jun ni̱xtjin nguijee̱, Kjisoo̱ kijíjo̱ t'axín Peé, Sandiyaá ko̱jo ṉts'i̱e̱ kui nda̱a̱ xi 'mí Juaa̱ kó ngo tji̱ngu̱i̱ nk'a kijíjo̱ soboá kui jaá,
\v 2 kó nguindyi̱ko̱n kui jaá kje̱'e kis'ie Kjisoo̱ kó kje̱n 'na̱ kamá xikó maá ts'ueé, kó ṉjño xi yajá tiboa xó xó kamá.
\v 3 Kó ki̱a̱ jatokját'aa̱ nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Moisee̱ ko̱jo Elíaa̱ nga ndyi̱chji̱a̱jo Kjisoo̱.
\v 4 Kós'e̱ Peé bi katsoó Kjisoo̱:
\p –Ndi̱a̱, a ta nda kji'i nga k'i̱e̱ tindyión xtín, tsi mejeén ka̱ma si̱'anda ján ndi'ańk'ién: Ngo tse̱, ngo tsi̱'e̱ Moisee̱, s'e̱ ngo tsi̱'e̱ Elíaa̱.
\p
\v 5 Tji̱e̱nga ts'énchji̱a̱ ngase Peé, ngo ṉdi̱ 'na̱ kitsjien, kó ki̱a̱ kasasien nínga síndo kui jaá, s'e̱ ngu̱i̱jin kui ṉdi̱i̱ kanda'yá ngo nda̱ xi bi katsó:
\p –Kuí xi'bi̱ xi ndí tjóna, tsjatjínna ngat'aa̱ kui, nda'yájnúu̱.
\p
\v 6 Kó nga tsint'ié kuí nii̱ xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱, achichí katsakjónní kó ít'a maá kje̱n t'ananguii̱.
\v 7 Kó Kjisoo̱ jachókón tiñaa̱ kui jaá, kats'énjo̱, kó bi katsoó:
\p –Ti̱sítji̱e̱njnú, ngata̱ ndakonjín majnú.
\p
\v 8 Kó nga askotsijen nijínguí kui jaá, kamábe nga ta kuí tsi Kjisoo̱ xi tikón soboá.
\p
\v 9 Kó nga ndyi̱fotjajen tji̱ngu̱i̱i̱, Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ngata̱ 'yájín xi 'míyajnú ni xi kamáyajnú ngaskande nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n, kjo̱a̱'á'yaá ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi je jesoón.
\p
\v 10 Kó xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ bi katsó nga asíyaá Kjisoo̱:
\p –¿Mí kjo̱a̱a̱ nga já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ tsó nga tjón xó Elíaa̱ kjo̱e̱'e?
\p
\v 11 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ja̱koxi̱ nga tjón Elíaa̱ kjo̱e̱'e kó kuí xí sa̱'índaya ngayeje nii̱.
\v 12 Tanga an xiyájnú'un nga Elíaa̱ je jé'e, kó kui xtaa̱ kamábejín nga kui, kó ta ni xi mejénrií kats'énjo̱, ti bo̱a̱ ti ts'én tsie kjo̱a̱ni̱ma̱ kjo̱a̱'atio ndií nda̱ xi̱'ii̱n ngu̱i̱ya tsja kui xtaa̱.
\p
\v 13 Kós'e̱ xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ kamákjiín nga kjo̱a̱a̱ Jua Bautistaa̱ boá xi ts'énchji̱a̱ Kjisoo̱.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo nda̱ xi tjíjii̱n ngo a̱sién ni̱xtjin xindajín
\r (Markoo̱ 9:14-29; Rkaa̱ 9:37-43)
\p
\v 14 Kó nga jachó nguiní nínga síndo xta̱ kjiín, ngo nda̱ jachókón tiñaa̱ Kjisoo̱ xi asién tikoó kje̱n nga bi katsoó:
\p
\v 15 –Ndi̱a̱, ngatamani̱ma̱a̱ ndína kó tasíke̱je, achichí ndajín tjiín kó xikoó tsi 'meya, 'bitíkjá 'biṉña kó achichí je kjín ndi̱ya nga 'bókajin ngu̱i̱jin ndi'ií ko̱jo ngu̱i̱jin ndójoaa̱.
\v 16 Je jé'e̱jóo̱ xta̱ tse̱, tanga kamájiín kats'éndaya.
\p
\v 17 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¡Xta̱ xi s'ijinjiín ko̱jo xi ndajín! ¿Ngaskande kji'ání nga chjiénga kotíjñajojnú'un? ¿Ngaskande kji'ání nga takó sa̱'inchíkjo̱a̱jnú'un? ¡Ndibájo̱jnú'un k'i̱e̱e̱!
\p
\v 18 Kó Kjisoo̱ kats'énxchánjo̱ kui xindajín xi tjíjii̱n kui nda̱a̱, kó jataxiejin yojoo̱, kó ti kji'a kamándaya.
\p
\v 19 Kós'e̱ xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ tsíchji̱a̱jot'axín Kjisoo̱ kó bi katsó nga asíyaá:
\p –¿Ánní nga ji̱n kamájínjne̱ ka'naxiéjne̱ kui a̱sién ni̱xtjin xi ndajiín?
\p
\v 20 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Nga̱t'a̱ 'niújín s'ijinjnú, nga̱t'a̱ ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga tsi nde ta chií tsi s'ijinjnú Néná xikó ma ts'en xi̱xi̱ xojmaá mostasaa̱, ka̱ma bi k'uinjnúu̱ kui tji̱ngu̱i̱i̱: “Xín t'en ji”, kó xín ko̱e̱je̱, kó ngayeje nii̱ xi ka̱ma si̱'ánjnú.
\v 21 Tanga kui xkjín xindajiín, taxkiya fotjójín, ta ngototo nga ndokjo̱a̱a̱ Néná ko̱jo nga si̱'ankja'á kjindiá yojoná.
\s Bi ts'én katsáyá nguiní Kjisoo̱ xi ma jó ndi̱ya nga ko̱ya
\r (Markoo̱ 9:30-32; Rkaa̱ 9:43-45)
\p
\v 22 Kó tji̱e̱nga tikónjo̱ xta̱a̱ nangui Galilea̱, Kjisoo̱ bi katsó: Ndií nda̱ xi̱'ii̱n ngu̱i̱ya tsja xtaa̱ si̱'ank'as'ien,
\v 23 kó sa̱'ínk'ién, tanga xi ma ján ni̱xtjin kjo̱a̱'á'yaá. Kó achichí ndasen kamaá kui jaá kjo̱a̱a̱ kui ni xi ki'mií.
\s Kjisoo̱ bi ts'én íchjítjé na̱ngo̱xi̱i̱
\p
\v 24 Kó nga jachó Kjisoo̱ ko̱jo xta̱a̱ ki̱a̱ na̱xi̱ńdá Kapernau̱m, já xi ndyi̱foa'áchjí to̱n xi machjítjé na̱ngo̱xi̱i̱ kijíkoón Peé kó bi katsó nga asíyaá:
\p –¿A 'bíchjíjín Mostroo̱ to̱n xi machjítjéni na̱ngo̱xi̱i̱?
\p
\v 25 S'e̱ bi katsó Peé:
\p –Jo̱o̱n, 'bíchjí.
\p Kó nga ts'as'ien Peé ngu̱i̱ya ndi'aa̱, Kjisoo̱ tjón tsíchji̱a̱ kó bi katsó:
\p –¿Kóts'en bee̱ takín, Ximo̱? Já ree̱ t'ananguii̱, ¿'yá xi foa'áchjií to̱n xi machjítjé nii̱? ¿A xi ndií, axa̱ xta̱ xi kje̱'e?
\p
\v 26 Kó Peé bi katsó:
\p –Xta̱ xi kje̱'e.
\p Kó bi katsó ngase Kjisoo̱:
\p –Ja̱ xta̱ xi ndií, chjiénjín ra nga tjín ni xi ku̱i̱'íchjí.
\v 27 Tanga tsi̱'e̱ nga sa̱'ínxchánjín já xi foa'áchjí to̱n xi machjítjé nii̱, t'en ji ndáchíkoón kó tjajmijin tsitíi̱n, kó nguije kjo̱yaa̱ tji̱o̱ xi tjoón, chjábe ji kó chjéx'e ji ts'oa kó ki̱a̱ sa̱ko̱ó ngo to̱n, chjábe ji kui too̱n kó t'íchjítjéní an ko̱jo t'íchjítjé yojóo.
\c 18
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ 'yá xta̱ xi chjí ngasenii̱ nínga botixómá Néná
\r (Markoo̱ 9:33-37; Rkaa̱ 9:46-48)
\p
\v 1 Ti kuii̱ ni̱xtjin, xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ jachókón tiñaa̱ Kjisoo̱ kó bi katsoó nga asíyaá:
\p –¿'Yá xta̱ xi 'niú chjí ngasenii̱ ki̱a̱ nínga botíxomaa̱ Néná?
\p
\v 2 Kó Kjisoo̱ ngo nda̱chí tsíchji̱a̱a̱ kó ngamasiee̱n kui jaá íjñá,
\v 3 kó bi katsó:
\p –Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga tsi ko̱sikjojínjnú yojojnú, kó tsi xikójiín jakjíndí ka̱majnú, ku̱i̱tjás'i̱e̱njínjnú nínga botíxomaa̱ Néná.
\v 4 Nga̱t'a̱ ta'ya xta̱ní xi ni̱ma̱takón ka̱ma xikoó kui nda̱chií, kuí xi'ba̱ xi chjí ngasenii̱ nínga botíxomaa̱ Néná.
\v 5 Ta 'yání xi skíbení ngajona ngo nda̱chí xikoó xi'bi̱, ti ts'énkjíbéna an nga.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ xi tangat'anii̱ kui nga ts'énjé xta̱ xi ngasee̱
\r (Markoo̱ 9:42-48; Rkaa̱ 17:1-2)
\p
\v 6 Kó ta'ya xta̱ní xi sa̱'ín ngo ni tsi̱'e̱ nga tjín ka'a kui jakjíndí xí s'ijii̱n an sa̱'ínjé, tasá ngo ndi̱jo̱ je ngatít'a kjásén, s'e̱ ngat'ajmijin yojoo̱ ngu̱i̱jin nínga na̱ngaa̱ ndáchíkoón.
\v 7 Achichí ni tjiín kui nga̱sondiee̱ xi ts'én nga ngo xta̱ ts'enkjátjosónjiín Néná, kó jmíjín kóts'en ka̱ma k'uichjáa̱. Tanga, achichí nga ndajín k'uijñá kui xta̱ xi sa̱'ín ngo ni tsi̱'e̱ nga kje̱'e xta̱ sa̱'ínkjatjosónjiín Néná.
\p
\v 8 Kuíni nga tsi ndse̱ ko̱jo tsi ndsa̱ki ko̱nguijeé, tasá tichékjé jí, kó kjin tichíjmi, tasá nda tsi ka̱ton ndse̱ ko̱jo tsi ka̱ton ndsa̱ki nga k'uieé kjo̱a̱mindyion ngatsjeé, ta bo̱a̱jiín tsi síndo nga jó ndse̱ ko̱jo tsi síndo nga jó ndsa̱ki nga ku̱i̱chíjmijii̱n ngu̱i̱jii̱n ndi'í xi jmí ni̱xtjin k'o̱o̱.
\v 9 Kó tsi ndyikin sku̱i̱e̱ ngo ni xi ko̱nguijeé, 'na̱xié ji, kó kjin tichíjmi, tasá nda ngase nga ta ngo tsi ndyikin ndyi̱a̱ nga ku̱i̱tjás'i̱n kjo̱a̱mindyion ngatsjeé, ta bo̱a̱jiín tsi nga jó ndyikin ndyi̱a̱ nga ku̱i̱chíjmijii̱n ngu̱i̱jin ndi'ií ndo̱bo̱a̱ ṉk'i̱e̱e̱n.
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ énkjiín cho̱tsa̱nga̱ xi kichajaá
\r (Rkaa̱ 15:3-7)
\p
\v 10 Tsitsíjenjnúu̱ nga ngojín xi sa̱'ínch'ó ngo kui ndí jakjíndií, nga̱t'a̱ xiyájnú'un nga ndi'ak'ajmi ján ndítsjiee̱ kui kotsijen síkijií kje̱n Na̱'mina xi tikón ndi'ak'ajmi ján.
\v 11 Nga̱t'a̱ ndií nda̱ xi̱'ii̱n je'e tsi̱'e̱ nga k'o̱xié'á xta̱ xi je kichajaá.
\p
\v 12 ¿Kóts'en sasiénjnú kui nii̱? Tsi ngo nda̱ xi tjiín úchán cho̱tsa̱nga̱, s'e̱ ngo xcha̱jaa̱, ¿a ku̱i̱'íjñámasienjín xi ngui ichítié ko̱jo yichán nijaa̱n, tsi̱'e̱ nga ko̱e̱je̱ngase cho̱tsa̱nga̱ xi ngo kichajaá?
\v 13 Kó tsi sa̱ko̱ó, ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga achichí tsja ka̱maa̱ kjo̱a̱a̱ xi ngoo̱, ta bo̱a̱jiín xi ngui ichítié ko̱jo yichán nijan xi kichajájiín.
\v 14 Ti bo̱a̱ ti ts'én, Na̱'mijnú xi tikón ndi'ak'ajmi ján mejénjiín nga ngo kui ndií xcha̱ja.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱ni'ánjetakoón
\r (Rkaa̱ 17:3)
\p
\v 15 Tanga tsi ngo ṉts'ie sa̱'ínjé kondra̱ tse̱, ndokjo̱e̱je so̱bo̱e̱ ma ra tsi̱'e̱ nga sku̱i̱e̱ nga ndajín kji'i ni xi kats'én, tsi ku̱i̱nt'ié'én, ja̱ je kini'ín nguiní ṉts'ie.
\v 16 Tanga tsi ku̱i̱nt'ié'énjiín, t'enchín nguiníi̱, kó t'enje̱ ji tsi ngo ko̱jo tsi jó xta̱, tsi̱'e̱ nga tsi jó ko̱jo tsi ján chistiko̱ ko̱tso̱ya ni xi ka̱maa̱,
\v 17 kó tsi ti nde bo̱a̱ ts'én ku̱i̱nt'ié'énjín, t'íyée̱ xta̱ na̱ngo̱xi̱i̱, kó tsi ti nde bo̱a̱ ts'én ku̱i̱nt'ié'énjiín ni xi ka̱tso̱o̱ kui xtaa̱, ja̱ tasá xikoó tsi ngo xta̱ xi judío̱jín ngatamaa̱ kui nda̱a̱ ko̱jo tsi xikoó ngo nda̱ xi foa'á'yá to̱n xi machjítjé ni.
\p
\v 18 Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga ngayeje ni xi kuít'a'niújnú k'i̱e̱ t'ananguii̱, ti si̱ta'niú ki̱a̱ ndi'ak'ajmii̱, kó ngayeje ni xi chjándojnú k'i̱e̱ t'ananguii̱, ti k'uíndondé ki̱a̱ ndi'ak'ajmii̱.
\p
\v 19 Kuíni nga ingo ndi̱ya xiyá nguiníjnú'un: Tsi jó ka̱majnú nga k'uíndajnú tsi̱'e̱ nga chji̱a̱'ajnú ngo ni k'i̱e̱ t'ananguii̱, Na̱'mina xi tikón ndi'ak'ajmi ján tsja̱ajnú.
\v 20 Nga̱t'a̱ nínga jó ko̱jo tsi ján xta̱ ka̱matikó xi s'ijii̱n an, ki̱a̱ kotíjñajíi̱n ngamasiee̱n.
\p
\v 21 Kós'e̱ Peé kijíkón tiñaa̱ Kjisoo̱, kó bi katsoó nga asíyaá:
\p –Ndi̱a̱, ¿kótjín ndi̱ya sa̱'injetakóo̱n ṉts'ié an tsi ngo jé sa̱'ín kondra̱ tsa'a̱n? ¿A ngaskande yito ndi̱ya?
\p
\v 22 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Jmí tsi ta yito tsi ndi̱ya tsi t'íxiaán, ngaskande ichítié ko̱jo kan ndi̱ya yito.
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ énkjiín nda̱ moso̱ xi kats'énjetakónjiín moso̱ xkjín
\p
\v 23 Kó kuíni nga, nínga botíxomaa̱ Néná bo̱a̱ ma xikó maá ni xi kamaá ngo nda̱ ree̱ xi kats'énjo̱ xki̱ já mosoo̱.
\v 24 Kós'e̱ tsi íts'i̱yanii̱ nga sa̱'ín xki̱ nga jachóchinií ngo moso̱ xi tjitjieén tie mi̱ to̱n talento̱.
\v 25 Kó kui mosoo̱ jmíjín kamaá to̱n xi ku̱i̱'íchjínií, s'e̱ nda̱ ree̱ katsjá kjo̱a̱ tsi̱'e̱ nga sti̱iñá kui mosoo̱ ko̱jo chjo̱ón ko̱jo ndií ko̱jo ngayeje ni xi tjiín, tsi̱'e̱ nga ku̱i̱'íchjí ngayeje to̱n xi tjitjieén.
\v 26 Tanga kui nda̱ mosoo̱ asién tikoó nguindyi̱ko̱n nda̱ ree̱, s'e̱ bi katsó nga 'niú tsí'áa̱: “Ndi̱a̱, chiyékjo̱e̱ní ngu̱i̱chí kó k'uichjí yejee̱ to̱n xi tjitjíe̱nna.”
\v 27 Kó nda̱ ree̱ ni̱ma̱kamaá kui nda̱ mosoo̱, s'e̱ kats'énjetakoón ngayeje to̱n xi tjitjieén, kó kats'énkjí ndé.
\v 28 Nguije jatjo kui mosoo̱ ndi'aa̱ nda̱ ree̱, tji̱e̱nmá kamábe ngo nda̱ moso̱ xkjín xi úchán to̱n denario̱ kitsjiee̱n tsi̱'e̱, tatra iskjíbé kjásén kui nda̱a̱, s'e̱ bi katsoó: “¡T'íchjíní to̱n xi tjitjiée̱n tsa'a̱n!”
\v 29 Kui nda̱ moso̱ xi tjitjieén too̱n asién tikoó nguindyi̱ko̱n kui mosoo̱ kó bi katsoó: “Chiyékjo̱e̱ní ngu̱i̱chí, kó k'uichjí yejee̱ to̱n xi tjitjíe̱nna.”
\v 30 Tanga kamámejénjiín kui nda̱a̱, s'e̱ katsanguis'ien ndo̱bo̱a̱ya ngaskande nga ku̱i̱'íchjií kui to̱n xi tjitjieén.
\v 31 Achichí on kamaá já moso̱ xi ngasee̱ kjo̱a̱a̱ kui nii̱, kó kijítsáyaá nda̱ ree̱ ni xi kamaá.
\v 32 Kós'e̱ nda̱ ree̱ katsanguiyakja'á kui mosoo̱, s'e̱ bi katsoó: “¡Mí xi ta ndajín ji xta̱! Kats'énjetakoón ngayeje to̱n xi tjitjiée̱n tsa'a̱n, nga̱t'a̱ 'niú kichjié'éní.
\v 33 ¿A kjo̱a̱'niújín tjínnií nga ni̱ma̱kamaá ji kui mosoo̱ xikó ts'én ni̱ma̱ kamána ji?”
\v 34 Kó achichí kats'énxchán nda̱ ree̱, kó katsjá kjo̱a̱ tsi̱'e̱ nga si̱'anjeé kui mosoo̱, ngaskande nga ku̱i̱'íchjií ngayeje to̱n xi tjitjieén.
\v 35 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó ngase:
\p –Bo̱a̱ ti sa̱'ínjo̱jnú Na̱'mina xi tikón ndi'ak'ajmi ján tsi ngayejejín ini̱ma̱jnú nga si̱'anjetakónjnúu̱ nga ch'o ka̱tso̱jnú ngo ṉts'iéjnú.
\c 19
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ xi je ixán kó 'bíndo xkjín
\r (Markoo̱ 10:1-12; Rkaa̱ 16:18)
\p
\v 1 Kó nguije katsó kui nii̱ Kjisoo̱, jatjo nangui Galilea̱ kó kijí xtji̱e̱e̱n nangui Judea̱ xi tikón xtji̱e̱e̱n xi ingoboaá ndeje' Jordaa̱n.
\v 2 Kó achichí ma xta̱ xi kijítji̱nguii̱, kó ki̱a̱ kats'éndaya kjín xta̱ xi oo̱n.
\p
\v 3 Kós'e̱ já fariseoo̱ jachókón tiñaa̱ Kjisoo̱ tsi̱'e̱ nga askot'ayákón, s'e̱ bi katsoó:
\p –¿A tsjandié kjo̱a̱kitii̱ nga ngo nda̱ xi je ixán sa̱'ínkjié kjo̱a̱bixaa̱n tangat'anii̱ ngo ni?
\p
\v 4 Tanga Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¿A kji̱e̱ ni'ányajínjnú ni xi tsó xo̱jo̱n eén Néná nga kuí xí kats'éndaná ndeskande nga íts'i̱yanii̱ nga̱sondiee̱, “nga xi xi̱'in ko̱jo xi chjoón kats'énda”?
\v 5 Kó bi katsó: “Kuíni nga nda̱ xi̱'ii̱n ku̱i̱'íjñá na̱'mii̱ ko̱jo na̱aa̱, kó k'uijñájo̱ chjo̱ón, kó ta ngo tsi yojo ka̱ma ngajoó.”
\v 6 Kó bo̱a̱ ts'én nga je nguiti jójín ma, ta ngo tsi yojo ma ngajoó, kó kuíni nga ni xi je kats'éngo Néná, ka̱majiín k'o̱xiékjo xtaa̱.
\p
\v 7 S'e̱ já fariseoo̱ bi katsó nga asíyaá:
\p –¿Ja̱ kó mí kjo̱a̱a̱ nga Moisee̱ íjñá ngo kjo̱a̱botíxoma xi tsó nga ka̱ma xó tsi ngo nda̱ xi je ixán skjinínk'á ngo xo̱jo̱n nínga je je kjo̱a̱bixaa̱n kó nga ka̱ma xó ku̱i̱'íjñá chjo̱ón?
\p
\v 8 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Tangat'anii̱ nga tá tajá ini̱ma̱jnú kuíni nga Moisee̱ katsjandié tsi̱'e̱ nga ka̱ma k'uijñá xi chjo̱ón, tanga ndeskande koó nga íts'i̱yanii̱ nga̱sondiee̱ jmí tsi bo̱a̱ kamá.
\v 9 Kó an xiyájnú'un nga tsi ngo nda̱ ku̱i̱'íjñá chjo̱ón, kó tsi kjo̱a̱a̱ nga kjo̱a̱tondo̱jín, kó tsi kje̱'e chjoón ku̱i̱xanjo̱, ts'én bendikónjín kjo̱a̱bixaa̱n, kó kui nda̱ xi ku̱i̱xanjo̱ chjoón xi ik'íjñaá, ti ts'én bendikónjín kjo̱a̱bixaa̱n nga.
\p
\v 10 S'e̱ xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Tsi kui nii̱ máa̱ ngo nda̱ xi ku̱i̱xanjo̱ chjo̱ón, ja̱ tasá nda kji'i tsi ku̱i̱xanjín.
\p
\v 11 Tanga Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Kui nii̱, jmí tsi ngayeje xta̱ xi makjiín, ta kuí tsi xta̱ xi Néná je katsjaá tsi̱'e̱ nga ka̱makjiín.
\v 12 Nga̱t'a̱ tjín xta̱ xi bo̱a̱ ts'én katsen nga ka̱majín ku̱i̱xan, kó ti tjín já k'án xi xá kini'ánk'ánni, kó ti tjín já k'án xi taxá kats'énk'ánni yojoo̱ tangat'anii̱ xaá Néná. Xi ka̱makjiín kui nii̱, ngatamakjiín.
\s Kjisoo̱ bi ts'én tsíchji̱a̱tjé jakjíndí xi̱xii̱
\r (Markoo̱ 10:13-16; Rkaa̱ 18:15-17)
\p
\v 13 Kós'e̱ jachóchinií Kjisoo̱ jakjíndí xi̱xi̱ tsi̱'e̱ nga ku̱i̱'íjñasoón tsja, ko̱jo tsi̱'e̱ nga ku̱i̱chji̱a̱tjé, tanga xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ kats'énxchánjo̱ xta̱ xi jachójo̱ kui jakjíndií.
\v 14 Tanga Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Te'éndiéjnúu̱ kui jakjíndií nga kjo̱e̱'ekónna, kó ngata̱ 'bíchjájínjnúu̱, nga̱t'a̱ nínga botíxomaa̱ Néná kuí xí ka̱ma k'o̱s'ien kui xi xikoó kui jakjíndií.
\p
\v 15 Kó Kjisoo̱ nguije íjñasoón tsja kui jakjíndií, jatjo kui ngu̱i̱ndiee̱.
\s Bi ts'én tsíchji̱a̱ni̱jmíjo Kjisoo̱ ngo nda̱ cho̱n xo̱ngo
\r (Markoo̱ 10:17-37; Rkaa̱ 18:18-30)
\p
\v 16 Kó ngo nda̱ jachókoón Kjisoo̱ kó bi katsoó nga asíyaá:
\p –Ji Mostro̱, ¿mí ni xi nda sa̱'in an tsi̱'e̱ nga sa̱kóna kjo̱a̱mindyion ngatsjé ni̱xtjii̱n?
\p
\v 17 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¿Mí kjo̱a̱a̱ nga an bosíyení kjo̱a̱a̱ ni xi ndaa̱? Ta ngototo Néná xi nda, tanga tsi mejeén ku̱i̱tjás'i̱n kjo̱a̱mindyion ngatsjé ni̱xtjii̱n, ti'inkjatjosén ji kjo̱a̱botíxomaa̱ Néná.
\p
\v 18 S'e̱ bi katsó kui nda̱ xo̱ngo̱ó:
\p –¿Ñá kjo̱a̱botíxoma?
\p Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ka̱majín si̱'ink'in ji xta̱, ka̱majín si̱'int'ée̱ kjo̱a̱ chjóo̱n, ka̱majín si̱'inchejé, ka̱majín k'uindíséta'in ji ngo xta̱.
\v 19 Che̱ndikín jí na̱'míi̱ ko̱jo na̱áa̱, ti'intjé ji xtaa̱ xikó ma ts'en tjoó yojóo.
\p
\v 20 S'e̱ bi katsó kui nda̱ xo̱ngo̱ó:
\p –Ngayeje kui nii̱ je kats'enkjatjosón an ndeskande koó nga nda̱chí an. ¿Mí ni xi chaja ngasena nga sa̱'in an?
\p
\v 21 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Tsi mejeén nga kixi̱ ka̱ma ji, t'en, kó tatíñí ngayeje ni xi tjiín, kó too̱n kui nii̱ xta̱ ni̱ma̱a̱ te'ée̱, kó bo̱a̱ tsi ts'én nga k'uieé ngo kjo̱a̱cho̱n ndi'ak'ajmi ján, s'e̱ ndibétji̱nguiní nguijee̱.
\p
\v 22 Tanga nga tsint'ié kui nda̱ xo̱ngo̱ó kui eén, achichí ndasen kamaá nga kijí, nga̱t'a̱ achichí ni tjiín.
\p
\v 23 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó xta̱ tsi̱'e̱:
\p –Ja̱koxi̱ ni xi xian an nga achichí ni'in kji'i nga ngo nda̱ cho̱n k'o̱s'ien nínga botíxomaa̱ Néná.
\v 24 Ingo ndi̱ya xiyá nguiníjnú'un nga tasá ni'ínjín kji'i nga ngo cho̱ to'o yits'en kjo̱a̱'aya ngo tixa̱a̱ ngo ṉdo, ta bo̱a̱jiín nga ngo nda̱ cho̱n k'o̱s'ien nínga botíxomaa̱ Néná.
\p
\v 25 Kó achichí kijíndikoón xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ nga tsint'ié ni xi katsó, kó ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján bi katsoó xkjín:
\p –¿Ja̱ 'yání xi kjo̱tjo'a tsobo̱a̱?
\p
\v 26 Kjisoo̱ asko'á kui jaá, s'e̱ bi katsoó:
\p –Ka̱majiín sa̱'ín kui nii̱ ngo xta̱, tanga Néná ngayeje nii̱ xi ka̱maa̱ sa̱'ín.
\p
\v 27 Kós'e̱ bi katsó Peé:
\p –Ja̱ je ye, nga ji̱n ngayeje nii̱ ik'íjñámasienjne̱, kó k'i̱e̱ timatji̱nguijne̱ ji. ¿Kó mí ni xi sa̱kójne̱?
\p
\v 28 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga, nga kjo̱chó ni̱xtjin nga ngayeje nii̱ ka̱matja̱tsi̱e̱ya, kji'a nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n ko̱tíxoma nínga tikón kjo̱a̱jee̱, jún xi timatji̱nguijnú'un ki̱a̱ ku̱i̱ndyionsónjnú nga tiejó yáxiríe̱ nínga botíxomaa̱ tsi̱'e̱ nga bo̱a̱ k'uinjnú tsi tjiín ko̱jo tsi jmíjiín jé nga tiejó tji̱e̱e̱ xta̱ xi chji̱a̱ni Israe̱l.
\v 29 Kó ta 'yání xi tangat'anii̱ ja'énna nga íjñámasien ndi'aa̱, ṉts'i̱e̱, ndichja, na̱'mii̱, na̱aa̱, ndií, t'ananguii̱, úchán bo̱a̱ kji'i ngase ko̱e̱'eé kui nii̱, kó sa̱ko̱ó kjo̱a̱mindyion ngatsjé ni̱xtjii̱n.
\v 30 Kjín ma xta̱ xi tjón ngot'e̱, xi fet'a ka̱ma, kó kjín ma xta̱ xi fet'a ngot'e̱, xi tjón ka̱ma.
\c 20
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ énkjiín já xi ndyi̱ts'enxá nínga maxchá tostsi̱je̱é
\p
\v 1 Nínga botíxomaa̱ Néná, xikónií ngo nda̱ xi achichí tajñó kijíngase já xi sa̱'ínxaá ngu̱i̱ndiee̱ nínga maxchá tostsi̱je̱é.
\v 2 Nguije índajo̱ kui jaá nga ngo to̱n denario̱ tsja̱á nga ngo ni̱xtjin, katsanguiya ngu̱i̱ndie nínga sa̱'ínxá.
\v 3 Ma ra tsi ta chi̱bo̱a̱ nijan nga tajñó, nda̱ xi tsi̱'e̱ xaá jatjo nguiní ndi'aa̱, kó kamábe nga kje̱'e já xi xió síndo ndi̱tse̱e̱n xi aa̱,
\v 4 kó bi katsoó: “Tanguín ni̱'anxájnú ngu̱i̱ndiena nínga maxchá tostsi̱je̱é, kó nda ts'én k'uichjíjnú'un.” Jo̱'o katsó kui jaá, s'e̱ kijí ts'énxá.
\v 5 Nga kamá ndis'ueé, ko̱jo nga kamá chi̱bo̱a̱ ján nga kamánguixón, nda̱ xi tsi̱'e̱ xaá ti bo̱a̱ ti kats'én nguiní.
\v 6 Kó nguije kamá chi̱bo̱a̱ ún nga kamánguixoón, ti kijí nguiní ndi̱tse̱e̱n, kó ti kamábe nguiní ngase já xi aa̱, kó bi katsoó nga asíyaá: “¿Mí kjo̱a̱a̱ nga jmí ni ndyi̱ni'ánjínjnú nga ngo ni̱xtjii̱n?”
\v 7 S'e̱ bi katsó kui jaá: “Nga̱t'a̱ jmíjín xi tsjáxájne̱”, kó kui nda̱ xi tsi̱'e̱ xaá bi katsoó: “Tanguín ni̱'anxájnú ndatsa jún ki̱a̱ nínga maxchá tostsi̱je̱é, kó nda ts'én ka̱machjíjnú.”
\v 8 Kó nguije kamájñoó, ndi̱a̱ xi tsi̱'e̱ xaá katsáyaá nda̱ nguito̱ko̱o̱ xaá kó bi katsoó: “Ndokjoée̱ já xi ndyi̱ts'enxaá kó t'íchjíi̱, tjón ma kui t'íchjíi̱ xi je'ets'énxá nga fet'aa̱, s'e̱ nga fet'a t'íchjíi̱ xi tjón je'ets'énxaá.”
\v 9 S'e̱ jachókja'áchjí já xi ma ra chi̱bo̱a̱ ún nga jachóts'énxá kó ngo to̱n denario̱ kamáchjií.
\v 10 Kó nga ja'áchjí já xi tajñó jachóts'énxaá, kats'énkjó nga tsie ngase ka̱machjií, tanga ta ngo tsi to̱n denario̱ katse'eé nga.
\v 11 Kó nguije iskjíbé too̱n, íts'i̱yanii̱ nga tsíchji̱a̱ta'in nda̱ xi tsi̱'e̱ xaá,
\v 12 nga bi katsó: “Já xi chi̱bo̱a̱ ún jachóts'énxá ngo tsi ora̱ kats'énxá, kó ti bo̱a̱ ti kji'i ik'íchjíi̱ xikoó ji̱n xi nga ngo ni̱xtjii̱n kini'ánxájne̱ ngu̱i̱jin ndoboaá.”
\v 13 Tanga nda̱ xi tsi̱'e̱ xaá bi katsoó ngo kui jaá: “Nda̱ amingo̱, nda kji'i ni xi tjíts'enjóo̱. ¿A mí tsi nga ngo ni̱xtjin ngo to̱n denario̱ k'uichjií kixiaán nga ik'índa tsi̱'e̱ nga si̱'inxé?
\v 14 Ja̱ chjábe ji chjíi̱, s'e̱ t'en 'ne̱, tanga an xí mejénna nga ti bo̱a̱ ti kji'i k'uichjíi̱ nda̱ xi kats'énxá nga fet'aa̱ xikó kji'i ts'éntsjaa̱ ji.
\v 15 ¿A jmíjínna kjo̱a̱nda nga ta ni xi mejénna sa̱'íi̱n ni xi tjínna? ¿Axa̱ a kjima'onkon ji kjo̱a̱a̱ nga nda an xta̱?”
\v 16 S'e̱ Kjisoo̱ kats'énkjiet'a eén nga bi katsó:
\p Kuíni nga kui xta̱ xi tjón ngot'e̱, kuí xí kju̱i̱e̱t'a ka̱ma, kó xi fet'a ngot'e̱ kuí xí tjón ka̱ma nguijee̱, nga̱t'a̱ achichí ma xi ko̱ndókjo̱a̱a̱, tanga ta chiboa tsi ma xi xtjo̱'ójin.
\s Kjisoo̱ bi ts'én katsáyá nguiní xi ma jaán ndi̱ya nga ko̱ya
\r (Markoo̱ 10:32-34; Rkaa̱ 18:31-34)
\p
\v 17 Kó nga ndyi̱fínijínguí Kjisoo̱ xtji̱e̱e̱n na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, tsíchji̱a̱ t'axiín nga tiejó xta̱ tsi̱'e̱, kó bi katsoó:
\p
\v 18 –Tsitsíjenjnúu̱ nga k'i̱e̱ ndyi̱monguín nijínguí xtji̱e̱e̱n na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, kó ndií nda̱ xi̱'ii̱n si̱'ank'as'iee̱n já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱, ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ kó kuí xí tsja̱akjo̱a̱ nga si̱'ank'ien,
\v 19 kó si̱'ank'as'iee̱n xta̱ xi judío̱jín tsi̱'e̱ nga ko̱jno̱kie, ko̱'on, ko̱jo ko̱ót'a kro̱, tanga xi ma jaán ni̱xtjin kjo̱a̱'á'yaá.
\s Na̱aa̱ Sandiyaá ko̱jo Juaa̱ bi ts'én tsí'aá ngo kjo̱a̱nda Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 10:35-45)
\p
\v 20 Kós'e̱ kijíkón tiñaa̱ Kjisoo̱ na̱aa̱ ndií Sebedeoo̱ ko̱jo ndií kui xta̱chjo̱ón, asién tikoó kje̱n Kjisoo̱, kó tsí'aá ngo kjo̱a̱nda.
\v 21 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¿Mí xi mejeén?
\p S'e̱ bi katsó kui xta̱chjo̱ón:
\p –Te'é ji kjo̱a̱ tsi̱'e̱ nga nínga ko̱tixome ji k'uíndot'aa̱ nga jó ndína, ngo ngat'íjñá nga fojníi̱, s'e̱ ngo ngat'íjñá nga skóo̱n.
\p
\v 22 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Yajínjnú ni xi ndyi̱chjiá'ájnú. ¿A kjo̱chíkjo̱a̱jnú nga on xcha̱jnú xikó ts'én on xcha̱na an, kó a kjo̱chíkjo̱a̱jnú kjo̱a̱ni̱ma̱ xi kjo̱a̱'atio an?
\p Kó bi katsó kui jaá:
\p –Jo̱o̱n kjo̱chíkjo̱a̱jne̱.
\p
\v 23 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ja̱koxi̱ nga jún xchikjoajnú xikó ts'én ch'o x'i̱a̱na ko̱jo kui kjo̱a̱ni̱ma̱ xi kjo̱a̱'atio an, tanga nga ki̱a̱ ku̱i̱ndyiont'ajnú'un nga skónna ko̱jo tsi nga fojnína, ánjín tsoboána nga tsja an kjo̱a̱, Na̱'mina xí je tikóndaa̱ 'yá xi tsja̱á kui ngu̱i̱ndie xi je íjñanda.
\p
\v 24 Kó nga tsint'ié kuí nii̱ xta̱a̱ Kjisoo̱ xi ngui tiee̱, achichí kats'énxchánjo̱ nga jó kui já ṉts'iee̱.
\v 25 Kós'e̱ Kjisoo̱ tsíchji̱a̱a̱ xta̱ xi ngasee̱ kó bi katsoó:
\p –Je yajnú nga kui nga̱sondiee̱, xta̱ xi botixómaá nanguii̱, tsjandiéjiín xtaa̱ nga taxkiya sa̱'ín ngo ni tsi tsja kjo̱a̱jiín. Ko̱jo já xí nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá xi nk'a xaá ta ni xi mejénrií ts'énjo̱ xta̱ na̱xi̱ńdaá.
\v 26 Tanga chjiénjín nga bo̱a̱ ka̱ma ngu̱i̱jinjnú, tasá kui xta̱ xi mejeén nga 'niú nk'a ngase ka̱ma ngu̱i̱jinjnú, kuí xí chjiénga sa̱'ínseén xta̱ xi ngasee̱,
\v 27 kó kui xi mejeén nga tjón ka̱ma ngu̱i̱jinjnú kuí xí chjiénga sa̱'ínseén xta̱ xi ngasee̱,
\v 28 xikó maá nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n, jmí tsi je'e kui nga̱sondiee̱ tsi̱'e̱ nga si̱'ansee̱n, tasá je'e tsi̱'e̱ nga kui xi sa̱'ínseén xtaa̱ ko̱jo tsi̱'e̱ nga tsja̱a yojoo̱ tsi̱'e̱ nga ku̱i̱'íchjítá'in kjín xta̱.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ jó já xi ti̱ka̱
\r (Markoo̱ 10:46-52; Rkaa̱ 18:35-43)
\p
\v 29 Kó nga jatjo Kjisoo̱ ko̱jo xta̱ tsi̱'e̱ na̱xi̱ńdá Jeriko̱, achichí ma xta̱ xi kijítji̱nguii̱.
\v 30 Kó jó já xi ti̱ka̱ xi síndo t'a ndi̱ya̱á nga tsint'ié nga Kjisoo̱ xi kjoa'a, bi katsó nga askandáyá:
\p –¡Ndi̱a̱, ji xi xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabii̱ ji, ngatamani̱ma̱a̱ ji̱n!
\p
\v 31 Kó xta̱kjín xi tjimájo̱ Kjisoo̱, kats'énxchánjo̱ tsi̱'e̱ nga xió k'uíndo, tanga tasá ma 'niú askandáyá ngase nga bi katsó nguiní:
\p –¡Ndi̱a̱, ji xi xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabii̱, ngatamani̱ma̱a̱ ji̱n!
\p
\v 32 Kó kasasien Kjisoo̱, tsíchji̱a̱a̱ nga jó já xi ti̱ka̱a̱ kó bi katsoó:
\p –¿Mí xi ka̱ma sa̱'injnú'un nganda tsa̱jún?
\p
\v 33 S'e̱ bi katsó kui jaá:
\p –Ndi̱a̱, mejénjne̱ nga xtjóx'á ndyikonjne̱.
\p
\v 34 Kós'e̱ Kjisoo̱ kamáni̱ma̱a̱ kui jaá, kats'énjo̱ ndyi̱ko̱n, kó ti kji'a kamátsijee̱n, s'e̱ kui jaá kijítji̱nguii̱ Kjisoo̱ nguijee̱.
\c 21
\s Bi ts'én ts'as'ien Kjisoo̱ na̱xi̱ńdá Jerusale̱n
\r (Markoo̱ 11:1-11; Rkaa̱ 19:28-40; Juaa̱ 12:12-19)
\p
\v 1 Kó nguije makjachó tiña na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, jachó na̱xi̱ńdá Betfaje̱ kó ki̱a̱ kis'iṉdo tji̱ngu̱i̱ nínga tjín yá oliboo̱, kó Kjisoo̱ katsanguiya jó xta̱ tsi̱'e̱,
\v 2 xi bi katsoó:
\p –Tanguínjnú kui ndí nangui xi tikón kje̱e̱n, kó nguije ku̱i̱tjás'i̱e̱njnú kui ngu̱i̱ndiee̱ sa̱kójnú ngo bórró chjoón ko̱jo ngo ndí bórró xi̱'in xi ndyi̱a̱ta'niú, chjándojnú, kó ndibájo̱jnú'un.
\v 3 Kó tsi tjín xi kó ka̱tso̱jnú, bi t'ínjnúu̱: Ndi̱a̱a̱ xí chjieén kó jaskan xó tsja̱a'óyá nguiníjnú.
\p
\v 4 Kó kui nii̱ kamá tsi̱'e̱ nga jatjosón ni xi katsó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná nga bi ts'én ít'a xo̱jo̱n:
\q
\v 5 Bi t'ínjnúu̱ xta̱ na̱xi̱ńdá Jerusale̱n:
\q “Ján'a̱n, ki̱a̱ ts'éndibakoón nda̱ Rée̱,
\q nda̱ xi nt'ié'eén, kó ngo bórró tikónsoón,
\q ngo ndí bórró, ndií cho̱ xi bonk'á ch'ia.”
\p
\v 6 Kó xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ xi katsanguiya, kats'én ni xi ki'mií.
\v 7 Jachójo̱ bórró chjo̱ón ko̱jo ndí bórró chichií, kó kui jaá ísoón ṉjñoo̱, s'e̱ Kjisoo̱ kis'ijñasoón kui choo̱.
\v 8 Kó xta̱ kjiín yítie ṉjñoo̱ ngu̱i̱ya ndi̱ya̱á, kó kje̱'e xi tjiaa̱ yá tsatie kó ngu̱i̱ya ndi̱ya̱á yíyijo.
\v 9 Kó xta̱ xi tjimátjoón ko̱jo xi yajátji̱nguii̱ askandáyá ma nga bi katsó:
\p –¡'Na̱xié'éjne̱, ji xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabi̱! ¡Ngatama chikonñé xi ndibání ngajoo̱ Ndi̱a̱ná! ¡Kó 'na̱xié'éjne̱ ján ndi'ak'ajmi ján!
\p
\v 10 Kó nga ts'as'ien Kjisoo̱ na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, ngayeje xtaa̱ kamákjaán, kó tjín xi bi katsó nga asíyá:
\p –¿'Yání bo̱a̱ kui nda̱a̱?
\p
\v 11 Kó xta̱ kjiín bi katsó:
\p –¡Kjisoo̱ nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná boá, nda̱ xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdá Nasare̱t nanguii̱ Galilea̱!
\s Bi ts'én ts'axié Kjisoo̱ já xi ndyi̱botiñá cho̱ ndi̱tsee̱n na̱ngo̱xi̱i̱
\r (Markoo̱ 11:15-19; Rkaa̱ 19:45-48; Juaa̱ 2:13-22)
\p
\v 12 Kó nga jachó Kjisoo̱ ndi̱tsen na̱ngo̱xi̱i̱ Néná tsangatji̱nguii̱ ngayeje xta̱ xi ndyi̱botiñá ko̱jo xi ndyi̱'botsie ni, kó ts'ajmitójó yamíxaa̱ xta̱ xi ndyi̱bosíkjo to̱n, ko̱jo ts'ajmitójó yáxiríee̱ xta̱ xi ndyi̱botiñá tójo,
\v 13 kó bi katsoó:
\p –Je kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó: “Ndi'ana, ndi'a nínga ku̱i̱chji̱a̱a̱ Néná ngayeje xta̱ k'uiín”, tanga jún ndo̱bo̱a̱a̱ chejé je kini'ánjnú.
\p
\v 14 Kó xta̱ xi ti̱ka̱ ko̱jo xi fí ni̱ma̱ t'a jachókoón Kjisoo̱ ki̱a̱ na̱ngo̱xi̱i̱ kó kats'éndaya.
\v 15 Já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ achichí kats'énxchán nga kamábe kjo̱a̱ndikón xí kats'én Kjisoo̱, ko̱jo nga tsint'ié nga jakjíndií bi katsó nga askandáyá ki̱a̱ ngu̱i̱ya na̱ngo̱xi̱i̱: “¡'Na̱xié'éjne̱, ji xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabi̱!”
\v 16 S'e̱ kui jaá bi katsoó Kjisoo̱:
\p –¿A nda'yé ji ni xi ndyi̱tsó kui jakjíndií?
\p S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Jo̱o̱n, nt'ié an. Tanga, ¿kó a kji̱e̱ ni'ányajínjnú ni xi tsó xo̱jo̱o̱n:
\q Ts'oa jakjíndií ko̱jo ndínda xi s'e̱ ndyi̱boki chikii̱,
\q kats'éndaya cha̱n cha̱n Néná só xi ndaa̱ kui?
\p
\v 17 S'e̱ jatjo Kjisoo̱ na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, kó na̱xi̱ńdá Betania̱ kijí nínga ja'aa̱ ni̱xtji̱e̱n.
\s Bi ts'én kats'énxchánjo̱ Kjisoo̱ ngo yá igo̱ xi jmí to tsjájín
\r (Markoo̱ 11:12-14,20-26)
\p
\v 18 Kó nga tajño̱ó, Kjisoo̱ kijí nguiní na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, kó kamábojoó.
\v 19 Kó nga kamábe ngo yá xi boajaá to igo̱ t'a ndi̱ya̱á, kijí nínga tikón kui yaá, kó jmí to kasakojiín, ta xka̱ tsi xi tjiín yaá.
\p Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó kui yaá:
\p –¡Nga nguinijánjín ko̱a̱ja̱a̱ to!
\p Kó ti kji'a kixí kui yaá.
\p
\v 20 Kó nga kamábe kui ni xi kamaá, xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ kijíndikoón kó bi katsó nga asíyaá Kjisoo̱:
\p –¿Kóts'en nga kixí kji'a ma kui yá igoo̱?
\p
\v 21 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga tsi 'niú s'ijinjnú Néná, kó nga jmí tsi jó tsi ján k'uijñájnúu̱ ini̱ma̱jnú, jmí tsi ta kuí tsi nii̱ yá igoo̱ xi ka̱majnú, ngaskande ka̱ma tsi bi k'uinjnúu̱ kui tji̱ngu̱i̱i̱: “Tixín ji k'i̱e̱e̱ kó tjajmijin yojóo ngu̱i̱jii̱n ndáchíkoón”, kó bo̱a̱ ka̱ma.
\v 22 Kó ngayeje ni xi chji̱a̱'ajnú nga ko̱ndókjo̱a̱jnúu̱ Néná, tsi s'ijinjnú, sa̱kójnú.
\s Bi kamá nga jáxaá asíyaá Kjisoo̱ 'yá xi katsjáxaá
\r (Markoo̱ 11:27-33; Rkaa̱ 20:1-8)
\p
\v 23 Kó nga jachó Kjisoo̱ ndi̱tsen na̱ngo̱xi̱i̱, kó tji̱e̱nga ts'énbokoyá ki̱a̱a̱, jachókón tiñaa̱ já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá, kó bi katsó nga asíyaá:
\p –¿Mí xá xi tjiín nga kui nii̱ ni'ín ji? ¿Kó 'yá xí katsjaá kui xaá?
\p
\v 24 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ti bo̱a̱ ti ts'én kosíyajnú'un ngo ni kó tsi ka̱ma k'uiyájnú'un, ti bo̱a̱ ti ts'én ka̱ma xiyájnú'un mí xá xí tjínna nga ts'en an kui nii̱.
\v 25 ¿'Yá xi katsanguiya Jua Bautistaa̱ nga atíndá xtaa̱? ¿A Néná axa̱ xtaa̱?
\p Kós'e̱ kui jaá íts'i̱yanii̱ nga bi katsoó xkjín:
\p –Tsi Néná xí katsanguiya tsi k'uíi̱n, “Kó ánní nga kis'ijinjínjnú”, ka̱tso̱ná,
\v 26 kó tsi xtaa̱ xí katsanguiya tsi k'uíi̱n, ndokón xta̱ na̱xi̱ńdaá, nga̱t'a̱ ngayeje xtaa̱ xi katsó nga Juaa̱ xí ngo nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná.
\p
\v 27 S'e̱ bi katsó kui jaá:
\p –Yajínjne̱.
\p Kó Kjisoo̱ bi katsó nga:
\p –Ja̱ ti xiyájínjnú'un mí xá xí tjínna nga ts'en an kui nii̱ nga.
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ énkjiín nda̱ xi síndoo̱ jó ndí
\p
\v 28 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó nga asíyaá:
\p –¿Kóts'en bee̱ takónjnú kjo̱a̱a̱ kui nii̱? Ngo nda̱ kis'ijñaa̱ jó ndí, kó ngo xi bi katsoó: “Ndí, t'en ni'inxé ji ngot'e̱ ngu̱i̱ndiena nínga maxchá tostsi̱je̱é.”
\v 29 Tanga kui ndií bi katsó: “¡Jmí, mejénjínna kjuin an!” Tanga ngu̱i̱chí sajín kats'énk'oyá yojoo̱ kui ndií, kó kijí nínga katsanguiya na̱'mii̱.
\v 30 S'e̱ kijíkoón ndií xi ingoo̱, kó ti bo̱a̱ ti katsoó nga. Kó kui ndií bi katsó: “Ka̱ma kjuin an na̱'mi.” Tanga kijíjín kui ndií.
\v 31 ¿'Yání nga jó kui ndií xi kats'én ni xi katsoó na̱'mii̱?
\p –Xi tjón kananguiyaa̱.
\p Katsó xta̱a̱ Kjisoo̱.
\p Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga kui já xí foa'á'yá to̱n xi machjítjé nii̱ ko̱jo ínchjínmasieén, kuí xí tjón k'o̱s'ien nínga botixómá Néná, ta bo̱a̱jiín jún.
\v 32 Nga̱t'a̱ Jua Bautistaa̱ je'e tsi̱'e̱ nga kui xi ko̱kóyajnú ndi̱ya̱á kjo̱a̱kixi̱i̱, tanga jún kis'ijinjínjnú, tanga kui já xí foa'á'yá to̱n xi machjítjé nii̱ ko̱jo ínchjínmasieén kis'ijinrií. Tanga jún, nda tsi kamáyajnú ngayeje kui nii̱ ti nde bo̱a̱ ts'én kini'ánk'oyajínjnú yojojnú nga kis'ijinjnú.
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ énkjiín moso̱ xi ndajiín
\r (Markoo̱ 12:1-12; Rkaa̱ 20:9-19)
\p
\v 33 Nda'yájnú ingo énkjín: Ngo nda̱ íjñanda ngo jno̱ nínga maxchá tostsi̱je, kó íchjá'yá, s'e̱ kats'énda ngo ngu̱i̱ndie nínga 'naxié ndaá kui too̱, kó ti kats'énda ngo tarié xi nk'a, kós'e̱ katsjá chjínanguií já xí ts'én kuí xaá.
\p S'e̱ kui nda̱ xi katsjá chjínanguí kui ngu̱i̱ndiee̱ kjin kijí.
\v 34 Kó nga jachó ni̱xtjin nga je kamáxchaá kui too̱, nda̱ xi tsi̱'e̱ kui ngu̱i̱ndiee̱ katsanguiya mosoo̱ tsi̱'e̱ nga kui já xi ndyi̱ts'enxá kui ngu̱i̱ndiee̱ ku̱i̱'íchjií ni xi índajo̱.
\v 35 Tanga kui jaá, katsoboá já moso̱ xi katsanguiya ndi̱a̱a̱ kui ngu̱i̱ndiee̱, ngo xi ye'eé, ngo xi kats'énk'ién, s'e̱ ingo xi akjaya ndi̱jo̱.
\v 36 Ndi̱a̱a̱ kui ngu̱i̱ndiee̱ ti katsanguiya nguiní ngase moso̱, kó ti bo̱a̱ ti kamáta'in.
\p
\v 37 Tichaa̱n nga fet'a katsanguiya ndií, nga̱t'a̱ bi katsó: “Kui jaá sku̱i̱e̱ndíkón ndína.”
\v 38 Tanga kui já xí ndyi̱ts'enxájin kui ngu̱i̱ndiee̱, nga kamábe ndií ndi̱a̱a̱ kui ngu̱i̱ndiee̱, bi katsoó xkjín: “Kuí xi'bi̱ xi tsi̱'e̱ ka̱ma ngayeje kui ngu̱i̱ndiee̱, tasá si̱'ank'ién, ki̱a̱ ka̱maa̱ nga tsa̱ñá ka̱ma ngayeje kui nii̱.”
\v 39 Kó kui jaá katsoboá ndií ndi̱a̱a̱ kui ngu̱i̱ndiee̱, kó kats'énk'ién, s'e̱ ts'axié nínga tjitji̱e̱ tostsi̱je̱é.
\p
\v 40 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p Nga kjo̱chó ndi̱a̱a̱ ngu̱i̱ndie nínga tjitji̱e̱ tostsi̱je̱é, ¿mí xi sa̱'ínjo̱ kui jaá?
\p
\v 41 S'e̱ bi katsó kui xtaa̱:
\p –Sa̱'ínkjié ngayeje kui jaá kó ni̱ma̱jín ka̱maa̱, s'e̱ kje̱'e xta̱ tsja̱á chjínanguí kui ngu̱i̱ndiee̱, xi ku̱i̱'íchjií nga kjo̱chó ni̱xtjin xikó kji'i ni xi tsoboaá.
\p
\v 42 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¿A jmí ni̱xtjin kini'ányajnú xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó?
\q Ndi̱jo̱ xi kats'énch'ó já chji̱ni̱e̱xo̱ó,
\q kuí xí ndi̱jo̱ nga'niuú ndi'aa̱ kamá.
\q Néná boá xi kats'én kui nii̱,
\q kó achichí fíndikoón ndyikón.
\m
\v 43 Ja̱ kuíni nga ts'énxiyajnú'un nga nínga botixómá Néná chja̱'áxínjnú jún kó xta̱ na̱xi̱ńdá xi tsjá to xi ko̱e̱'eé.
\v 44 Kó kjo̱a̱a̱ kui ndi̱jo̱o̱, ta 'yání xi k'o̱kasón kui ndi̱jo̱o̱ ka̱ma xi̱, kó tsi tjín xi k'o̱kanieé kui ndi̱jo̱o̱ ka̱ma ndso̱ko̱a̱n.
\p
\v 45 Nga tsint'ié kui énkjín xi tsíchji̱a̱ Kjisoo̱, já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já fariseoo̱, kamákjiín nga kui boá xi tjí'mií kui nii̱,
\v 46 kó kamámejeén nga katsoboá Kjisoo̱, tanga katsakjónnií nga̱t'a̱ xtaa̱ kis'ijinrií nga nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná boá Kjisoo̱.
\c 22
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ énkjiín ndi'ibixaa̱n
\p
\v 1 Kó Kjisoo̱ ingo ndi̱ya tsíchji̱a̱jo nguiní xtaa̱ nga kats'énkjién énkjín, kó bi katsoó:
\p
\v 2 –Nínga botíxomaa̱ Néná xikó maá tsi ngo nda̱ re xi kats'eén ngo ndi'ibixan je ndií.
\v 3 Kó katsanguiya mosoo̱ tsi̱'e̱ nga ku̱i̱chji̱a̱a̱ ngayeje xta̱ xi katsáyaá tsi̱'e̱ nga kjo̱chó kui s'ueé, tanga kui xtaa̱ nde ngojín xi kamámejeén kijí.
\v 4 Ti katsanguiya nguiní kje̱'e mosoo̱, nga bi katsoó: Bi t'ínjnúu̱ xtaa̱: “Je tikónda ni chiniee̱, cho̱yojo ko̱jo cho̱ xi 'niú kats'en yi'i an je kini'ánk'ién, je tikónda ngayeje nii̱. ¡Ndibájnú 'ne̱!”
\v 5 Tanga kui xta̱ xi ki'míyaá nde kats'énsénjín, kó ngo xi jnoo̱ kijí, ngo xi kijí xá xi ts'én,
\v 6 kó xta̱ xi ngasee̱ katsoboá mosoo̱ nda̱ ree̱, askjanjo̱ ngaskande nga kats'énk'ién.
\v 7 Kós'e̱ nda̱ ree̱ nga tsint'ié kuí nii̱, achichí kats'énxchán, s'e̱ katsanguiya jajún xi kats'énkjiesón já xi kats'énk'ién mosoo̱ ree̱, s'e̱ ítí ngayeje na̱xi̱ńdaá kui jaá.
\v 8 Kós'e̱ kui nda̱ ree̱ bi katsoó moso̱ xi ngasee̱: “Nga ja̱koxi̱ je tikónda ni chiniee̱ ndi'ibixaa̱n, tanga xta̱ xi kixiyáa̱ nde tsoboájiín nga k'i̱e̱ kjo̱e̱'e,
\v 9 tanguínjnú tsobo̱a̱ ngayeje ndi̱yatié, kó t'íyajnúu̱ ngayeje xta̱ xi xcha̱jnú tsi̱'e̱ nga kji̱ndi̱bá ndi'ibixaa̱n.”
\v 10 Kó já mosoo̱ nda̱ ree̱ kijí ngayeje ndi̱yatié kó achichí ma xta̱ xi katsáyaá, kamátikó xta̱ xi nda ko̱jo xi ndajín, kó bo̱a̱ ts'én nga ngu̱i̱ndie nínga kamá ndi'ibixaa̱n kis'ikitsie ma xta̱.
\p
\v 11 Tanga nga ts'as'ien nda̱ ree̱ tsi̱'e̱ nga sku̱i̱e̱ ngayeje xta̱ xi jachó s'ueé, kamábe nga ngo nda̱ xi tikónjii̱n xtaa̱ xi yajájín ṉjño xi chajá nga ma ndi'ibixan.
\v 12 Kó nda̱ ree̱ bi katsoó: “Ji amingo̱, ¿kóts'en ikitjas'i̱n ji kui ngu̱i̱ndiee̱ nga kichiejéjín ji ṉjño xi chajá nga ma ndi'ibixan?” Tanga kui nda̱a̱ jmí ni katsójín.
\v 13 Kós'e̱ nda̱ ree̱ bi katsoó já xi kats'énseén yamíxaa̱: “T'íta'niújnú se ko̱jo tsja kui nda̱a̱, kó tjajmijnú ndi̱tsen nínga jñoó, kó ki̱a̱ boá nínga ska̱ndá ko̱jo nínga skji̱ni̱e̱ya ṉ'ni̱u̱ kui xtaa̱.”
\v 14 Nga̱t'a̱ achichí ma xi ko̱ndókjo̱a̱a̱, tanga chiboa tsi ma xi xtjo̱'ójin.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ 'yá xí chjiénga k'uíchjií ni xi machjítjeé
\r (Markoo̱ 12:13-17; Rkaa̱ 20:20-26)
\p
\v 15 Kós'e̱ já fariseoo̱ kijík'índa kóts'en ku̱i̱'íjñaá ngo chja̱ya̱ Kjisoo̱, tsi̱'e̱ nga ngo ni xi ndajín ka̱tso̱.
\v 16 Kó kananguiyachoo̱n xta̱ xi chji̱a̱ni kui jaá ko̱jo xta̱ xi majo̱ Erodee̱ xi bi katsoó Kjisoo̱:
\p –Mostro̱, je yajne̱ nga ja̱koxi̱ ni xi bokoyé ji ko̱jo nga ja̱koxi̱ nga ndi̱ya xi tsi̱'e̱ Néná xi tibokoyé ji, kó nga ndasenjiín ni xi tsó xta̱ xi ngasee̱ kjo̱a̱a̱ ni xi ndokjo̱e̱ ji, nga̱t'a̱ jmí tsi ni xi ya sónk'aá xi titsitsijíi̱n,
\v 17 tanga t'íyéjne̱, kóts'en bee̱ takín: ¿A tsjandié kjo̱a̱kitii̱, axa̱ tsjandiéjín nga k'uíchjíjne̱ to̱n xi machjítjé ni nda̱ xtitjón xi 'mí Sesaa̱?
\p
\v 18 Tanga Kjisoo̱ ja̱ bo̱a̱ je be ni xi kats'énkjó kui jaá, kó bi katsoó:
\p –Já jókje̱n, ¿ánní nga an ndyi̱chjat'ayákónjnú'un?
\v 19 Takójnú'un ngo to̱n xi chji̱a̱ni Roma̱ xi machjítjéni nii̱.
\p S'e̱ kui jaá katsjaá ngo to̱n denario̱.
\v 20 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¿'Yá xi tsi̱'e̱ kui a̱sién ko̱jo kui ja'én xí kjit'a kui too̱n?
\p
\v 21 S'e̱ bi katsó kui jaá:
\p –Tsi̱'e̱ nda̱ xtitjón xi 'mí Sesaa̱ boá.
\p Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ja̱ te'éjnúu̱ nda̱ xtitjón xi 'mí Sesaa̱ ni xi tsi̱'e̱ nda̱ xtitjoón, kó ni xi tsi̱'e̱ Néná, Néná te'éjnúu̱.
\p
\v 22 Nga tsint'ié kui jaá ni xi katsó Kjisoo̱, achichí kijíndikoón, s'e̱ kijí.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ xi foa'á'yá nguinií nguije fesón
\r (Markoo̱ 12:18-27; Rkaa̱ 20:27-40)
\p
\v 23 Kui ni̱xtjii̱n jachókoón Kjisoo̱ já saduseo̱, kui xta̱ xi tsó nga nguiti foa'á'yájín xoó xta̱ xi je jesoón,
\v 24 kó bi katsó nga asíyaá:
\p –Ji Mostro̱, Moisee̱ bi katsó: tsi ngo nda̱ ko̱ya kó tsi jmí ndí k'uiéjiín, ṉts'i̱e̱ kui nda̱a̱ chjiénga kuí ku̱i̱xanjo̱ kui xta̱chjo̱ón tsi̱'e̱ nga xcha̱jajín tji̱e̱e̱ ṉts'i̱e̱ xi k'iee̱n.
\v 25 Ngo ndi̱ya kis'iṉdojinjne̱ yito já xi ta ngo ṉts'ie kamá, kó kui nda̱ xi tjoón ixánjo̱ chjo̱ón, kó k'ien kui nda̱a̱, kó jmí ndí kis'iejiín, s'e̱ ṉts'i̱e̱ xi ma joó ixánjo̱ nguiní kui xta̱chjo̱ón,
\v 26 kó ti bo̱a̱ ti kamaá xi ma joó, s'e̱ ngu̱i̱chí sajín bo̱a̱ ti kamaá xi ma jaán, kó bo̱a̱ ti kamaá ngaskande xi ma yitoo̱.
\v 27 Kó nga fet'a k'ien kui xta̱chjo̱ón.
\v 28 Ni̱xtjin nga kjo̱a̱'á'yaá xta̱ xi je jesoón, ¿ja̱ 'yání nga yito kui jaá xi xi̱'ii̱n kui xta̱chjo̱ón ka̱ma, nga̱t'a̱ ngayejee̱ nga kis'iṉdojo̱?
\p
\v 29 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¡Tanisién bo̱a̱jín kji'i ni xi ndokjo̱a̱jnú nga̱t'a̱ yajínjnú ni xi kjit'a xo̱jo̱n eén Néná, ti nde yajínjnú nga'niuú Néná!
\v 30 Nga̱t'a̱ ni̱xtjin nga kjo̱a̱'á'yaá xta̱ xi je jesoón, ti nde nguiti ku̱i̱xanjín ti nde nguiti sa̱'ínkixanjín xkjín, nga̱t'a̱ xikónií tsi ndítsjie xi síndo ndi'ak'ajmi ján ka̱ma.
\v 31 Tanga kjo̱a̱ ngaá nga foa'á'yá nguinií xta̱ xi je jesoón, ¿a kji̱e̱ ni'ányajínjnú ni xi katsó Néná? Nga bi katsó:
\v 32 “An boá xi Nee̱ Abraa̱m, Nee̱ Isaa̱ ko̱jo Nee̱ Jako̱b.” Kó Néná, Nee̱ xta̱ xi síndo boá, jmí tsi Nee̱ xta̱ xi je jesón.
\p
\v 33 Kó nga tsint'ié kuí nii̱, ngayeje xtaa̱ achichí kijíndikoón xikó ts'én akóyá Kjisoo̱.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱botíxoma xi 'niú chjí ngasee̱
\r (Markoo̱ 12:28-34)
\p
\v 34 Tanga nguije kamábe já fariseoo̱ nga Kjisoo̱ yíkjo ts'oa já saduseoo̱, kamátikó kó kijíkoón Kjisoo̱,
\v 35 kó ngo nda̱ fariseo̱ xi chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti, askot'ayákón Kjisoo̱ nga bi ts'én asíyaá:
\p
\v 36 –Mostro̱, ¿ñání kjo̱a̱botíxoma xi 'niú chjí ngasenii̱ ngu̱i̱jii̱n ngayeje kjo̱a̱botíxoma xi tjiín?
\p
\v 37 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –“Ti'intjé ji Ne xi Ndi̱a̱a̱ ngayeje ini̱máa̱, ngayeje kjo̱a̱mindyióo̱n, ko̱jo ngayeje takín.”
\v 38 Kuí bí xi'bi̱ xi 'niú chjínií ko̱jo kuí xí kjo̱a̱botíxoma xi tjoón.
\v 39 Tanga tikón xi ma joó, kó ti mején ti bi ti tsó: “Ti'intjé ji xtaa̱ xikó ma ts'en tjoó yojóo.”
\v 40 Nga jó kui kjo̱a̱botíxoma xi'bi̱, kuí xí ya'anii̱ ngayeje xi ngase kjo̱a̱kitii̱ ko̱jo ngayeje ni xi kats'én'indó já chji̱ni̱e̱'e̱én Néná.
\s Bi ts'én akasíyaá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ 'yání xi xta̱ tji̱e̱ xi kjindibáni Kristoo̱
\r (Markoo̱ 12:35-37; Rkaa̱ 20:41-44)
\p
\v 41 Kó nga síndotikó já fariseoo̱, Kjisoo̱ asíyá,
\v 42 nga bi katsó:
\p –¿Kóts'en ni'ánkjójnú jún kjo̱a̱a̱ Kristoo̱? ¿'Yá xi xta̱ tji̱e̱e̱?
\p S'e̱ bi katsó kui jaá:
\p –Xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabii̱ boá xi chji̱a̱ni.
\p
\v 43 Kó bi katsó Kjisoo̱:
\p –¿Ja̱ kóts'en nga Ndabii̱ kji'a nga A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná kats'énkíchji̱a̱, Ne katsoó? Nga̱t'a̱ Ndabii̱ bi katsó:
\q
\v 44 Ndi̱a̱ná bi katsoó Ndi̱a̱na:
\q “Ti̱ndyint'ení nga fojnína nínga botixoma an, ngaskande nga k'uindo an nguindie ndsa̱ki kondra̱ tse̱.”
\m
\v 45 ¿Ja̱ kóts'en nga Ndabii̱ Ndi̱a̱na tsoó Kristoo̱, kós'e̱ kóts'en nga xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabii̱ kjindibáni kui?
\p
\v 46 Kó nde ngojín xi kamaá katsáyá ni xi asíyá Kjisoo̱, kó ndeskande kji'a nguiti ingojín ka'a xta̱ xi kamákón nga asíyá ngasee̱ kje̱'e ni.
\c 23
\s Kjisoo̱ bi ts'én yínguíta'in já fariseoo̱ ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱
\r (Markoo̱ 12:38-40; Rkaa̱ 11:37-54; 20:45-47)
\p
\v 1 Kós'e̱ Kjisoo̱ tsíchji̱a̱jo xta̱ kjiín ko̱jo xta̱ tsi̱'e̱, kó bi katsoó:
\p
\v 2 –Já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ ko̱jo já fariseoo̱ kuí xí tjiín xá nga ndyi̱bokoyá kjo̱a̱botíxomaa̱ Moisee̱.
\v 3 Kuíni nga jún chjiénga ko̱nda'yá'énjnú kó ti'ánjnú ngayeje ni xi ka̱tso̱jnú, tanga ngata̱ ni'ánjínjnú xikó ts'én kui xtaa̱, nga̱t'a̱ ngo ni xi chji̱a̱ kó kje̱'e ni xi ts'én.
\v 4 Nga̱t'a̱ kjo̱a̱botíxoma xi 'niú ni'in 'bínieé tjiaa̱ xtaa̱, tanga kui jaá nde ngo tsja ts'éntíyájiín tsi̱'e̱ nga sa̱'ínkjatjosón kui kjo̱a̱botíxomaa̱.
\v 5 Nga̱t'a̱ ts'én ngayeje nii̱ tsi̱'e̱ nga xtaa̱ sku̱i̱e̱ ko̱jo ku̱i̱'índikón, kuíni nga tjín én xi kjit'a xo̱jo̱n eén Néná xi 'bít'a ngo ndí xo̱jo̱n s'e̱ ngo koxa̱ tji̱xi̱n míndyiá, s'e̱ xtjien ko̱jo tjiaa̱ 'bít'a, kó sa yi'i, sa yi'i ts'én kui koxa̱a̱ ko̱jo tsje̱je̱é ṉjñoo̱, tsi̱'e̱ nga ngayeje xtaa̱ sa̱'ínkjó nga tanisién bendikón Néná,
\v 6 kó ts'éntjó kui yáxiríe̱ xi tjón síndo nínga chinie ṉño̱o̱ ko̱jo ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná,
\v 7 ko̱jo mejeén nga ndikón ts'én si̱'antindé ndi̱tse̱e̱n ko̱jo nga xtaa̱ mostro̱ ka̱tso̱o̱.
\p
\v 8 Tanga jún ngata̱ chiyajínjnúu̱ nga mostro̱ ka̱tso̱jnú xtaa̱, nga̱t'a̱ ta ngo tsi ma Mostroo̱, kó ngayejejnú ta ngo ṉts'iéjnú.
\v 9 Kó ngata̱ 'yájín xi na̱'mi 'míjnú k'i̱e̱ t'ananguii̱, nga̱t'a̱ ngo tsi ma xi Na̱'mijnú kó Néná boá, kó ndi'ak'ajmi ján tikón.
\v 10 Ngata̱ boe'éndiejínjnú nga tjín xta̱ xi mostro̱ ka̱tso̱jnú, nga̱t'a̱ ta ngo tsi ma Mostro̱jnú kó Kristoo̱ boá.
\v 11 Kó kui nda̱ xi 'niú nk'a ngase xaá, kuí xí sa̱'ínseén ngayeje xta̱ xi ngasee̱.
\v 12 Nga̱t'a̱ xta̱ xi je k'o̱xié yojoo̱, ni̱ma̱kjo̱a̱ si̱'anjo̱, kó xi ni̱ma̱kjo̱a̱ k'o̱xié yojoo̱, kuí xí je ko̱'na̱xié.
\p
\v 13 ¡Ni̱ma̱ xó jún já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti ko̱jo já fariseo̱, jókje̱n! Nga̱t'a̱ jún ndyi̱'bíchjajnúu̱ nga̱ntjo̱a̱a̱ nínga botíxomaa̱ Néná xta̱ xi ngasee̱, kó ngaskande jún bitjas'i̱e̱njínjnú, kó ti nde boe'éndiejínjnúu̱ nga k'o̱s'ien xi je ndyi̱'bos'iee̱n.
\p
\v 14 ¡Ni̱ma̱ xó jún já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti ko̱jo já fariseo̱, jókje̱n! Nga̱t'a̱ jún ndyi̱ni'ánkjiejnú ndi'aa̱ ínchjín k'án xi je k'ien xi̱'ii̱n, kó tix'i̱a̱n achichí ndojó ndyi̱ni'ánjnú énjnú nga ndyi̱ndokjo̱a̱jnúu̱ Néná. Tangat'anii̱ kui nii̱ nga tsie ngase ka̱majéjnú.
\p
\v 15 ¡Ni̱ma̱ xó jún já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti ko̱jo já fariseo̱, jókje̱n! Nga̱t'a̱ ndyi̱monguínjnú ngu̱i̱jin ndá ko̱jo ngu̱i̱jin kixí, tsi̱'e̱ nga sa̱kójnú ngo xta̱ xi ko̱e̱je̱tji̱ngui kjo̱a̱na̱ngo̱xi̱jnú, s'e̱ nguije kasakojnú, jó ndi̱ya ngase nga ndií ndo̱bo̱a̱ ṉk'i̱e̱e̱n ndyi̱ni'ánjnú kui xtaa̱ ta bo̱a̱jiín jún.
\p
\v 16 ¡Ni̱ma̱ xó jún, xta̱ xi bokoó ndi̱ya xta̱ ti̱ka̱! Nga bi 'míjnú: “Tsi tjín ka'a xta̱ xi nguiboanéná ka̱tso̱ kó na̱ngo̱xi̱i̱ ku̱i̱'íjñangui eén, jmí ni chjíjiín, tanga tsi tjín ka'a xi eén ku̱i̱'íjñangui to̱nsinié xi tjiín na̱ngo̱xi̱i̱, chjiénga sa̱'ínkjatjosón ni xi ka̱tso̱.”
\v 17 ¡Xta̱ ti̱ka̱ chini! ¿Mí ni xi chjí ngasenii̱, a to̱nsinieé, axa̱ na̱ngo̱xi̱ xi ts'éntsjie kui to̱nsinieé?
\v 18 Ti bi ti 'míjnú nga: “Tsi tjín ka'a xta̱ xi nguiboanéná ka̱tso̱ kó tsi ni xi tikón ṉcha̱n ndikoón Néná ku̱i̱'íjñangui eén, jmí ni chjíjiín, tanga tsi eén ku̱i̱'íjñangui ni xi je kini'ánk'as'iee̱n Néná, chjiénga sa̱'ínkjatjosón ni xi katsó.”
\v 19 ¡Xta̱ ti̱ka̱ kitikjo̱a̱! ¿Mí ni xi chjí ngasenii̱, a ni xi je kini'ánk'as'iee̱n Néná, axa̱ ṉcha̱n ndikoón Néná xi ts'éntsjie kui ni xi je kini'ánk'as'iee̱n Néná?
\v 20 Kji'a nga tjín xi nguiboanéná ka̱tso̱ kó ṉcha̱n ndikoón Néná ku̱i̱'íjñangui eén, jmí tsi ta ṉcha̱n ndikoón Néná tsi ts'én'bijñánguí, ko̱jo ngayeje ni xi tikoón kui ṉchaa̱n boá,
\v 21 kó xi na̱ngo̱xi̱i̱ ts'én'bijñánguí eén, jmí tsi ta na̱ngo̱xi̱i̱ tsi xi ts'én'bijñánguí, ko̱jo Néná xi tikón ki̱a̱a̱ xi ts'én'bijñánguí.
\v 22 Kó xi ndi'ak'ajmi ján ts'én'bijñánguí eén, nínga botixómá Néná xi ts'én'bijñánguí, kó ti ts'én'bijñánguí Néná kui xi tikónsón kui ngu̱i̱ndie ndikoón nga.
\p
\v 23 ¡Ni̱ma̱ xó jún já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti ko̱jo já fariseo̱, jókje̱n! Nga̱t'a̱ boe'éjnú jún ngo tjín xi tie nga úchaán xka̱ mentaa̱, xka̱ anii̱ ko̱jo xka̱ kominoo̱, tanga ni'ánkjatjosónjínjnú kjo̱a̱botíxoma xi 'niú nk'aá kjo̱a̱kitii̱: Nga kixi̱ ka̱majnú, nga ni̱ma̱ ka̱majnú ngayeje xtaa̱, ko̱jo nga s'i̱jinjnú Néná. Chjiénga si̱'an kui nii̱, tanga ti chjiénga si̱'an ni xi ingoo̱.
\v 24 ¡Ni̱ma̱ xójnú jún xta̱ ti̱ka̱ xi bokoó ndi̱ya xtaa̱, nga ni'ánka'ájnú ngo ndi̱'i̱ xi k'o̱kajin ndójoa xi ndyi̱'yójnú, tanga jnájénjnú ngo cho̱ to'o yits'en!
\p
\v 25 ¡Ni̱ma̱ xó jún já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti ko̱jo já fariseo̱, jókje̱n! Nga̱t'a̱ ni'ántsjiejnú nga̱xto̱n ti̱bo̱a̱jnú ko̱jo boso̱jnú, tanga ngu̱i̱yaa̱ tjikítsie ma ni chejé ko̱jo kjo̱a̱'ontakón.
\v 26 ¡Nda̱ fariseo̱ ti̱ka̱, tjón ma ra ti'intsjiejín ngu̱i̱yaa̱ bosoo̱ ko̱jo ti̱bo̱a̱a̱, s'e̱ bo̱a̱ ts'én nga ka̱matsjie nga̱xto̱n nga!
\p
\v 27 ¡Ni̱ma̱ xó jún já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti ko̱jo já fariseo̱, jókje̱n! Nga̱t'a̱ jún ja̱koxi̱ nga bo̱a̱ kónjnú xikó maá ngo nga̱tsjo xi tiboa ni'ánk'i xi achichí tsja 'bé, tanga ngu̱i̱yaa̱ tjikítsie ma ṉdaa̱ ini̱ma̱ ko̱jo ni xi ndándí.
\v 28 Ti bo̱a̱ ti kónjnú jún, ja̱koxi̱ nga kje̱njnú bokó nga xta̱ kixi̱jnú ngu̱i̱jii̱n xtaa̱, tanga ngu̱i̱jii̱n ini̱ma̱jnú tjikítsie maá kjo̱a̱jókje̱n ko̱jo ni xi ndajín.
\p
\v 29 ¡Ni̱ma̱ xó jún já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti ko̱jo já fariseo̱, jókje̱n! Nga̱t'a̱ ni'ándajnúu̱ nga̱tsjo̱ó já chji̱ni̱e̱'e̱én Néná kó ni'án naxójnú nínga kjiyojonijín xta̱ xi kixi̱ kamá,
\v 30 kó bi 'míjnú: “Tsi ji̱n xi kixindyionjne̱ ni̱xtjii̱n xta̱ tji̱e̱ xcháná, nijánjín ra kamájne̱ kui xta̱ xi kats'énk'ién já chji̱ni̱e̱'e̱én Néná.”
\v 31 Bo̱a̱ ts'én ti juún xi ndyi̱bokojnú yojojnú nga jún xí tji̱e̱e̱ xta̱ xi kats'énk'ién já chji̱ni̱e̱'e̱én Néná.
\v 32 ¡Ja̱, ti'ando̱jojnú tsobo̱a̱, ni xi je íts'i̱yanii̱ xta̱ xi xchájnú!
\p
\v 33 ¡Xta̱ xi ndisojnú ko̱jo xta̱ xi ndajínjnú, xikó maá ye̱! ¿Kóts'en ka̱majnú ku̱i̱yojnúu̱ jeé ndo̱bo̱a̱ ṉk'i̱e̱e̱n?
\v 34 Kuíni nga an sanguiyajnú'un já chji̱ni̱e̱'e̱én Néná, já chji̱ni̱e̱ xi kjínkón ko̱jo chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti, tanga tjín kui jaá xi si̱'ank'iénjnú ko̱jo tjín xi kjót'ajnú kro̱, tjín xi kjoájnú ngu̱i̱ya ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná kó kje̱'e xi ku̱i̱yotjinguijnúu̱ xki̱ na̱xi̱ńdá,
\v 35 kó bo̱a̱ ts'én nga jún s'i̱niéjnú nga ka̱majéjnú kjo̱a̱a̱ ngayeje jiín xta̱ xi kixi̱ xi kini'ánk'ién k'i̱e̱ t'ananguii̱ xi ya'anii̱ ndeskande nga kini'ánk'ién Abe̱ nda̱ xi kixii̱, ngaskande nga kini'ánk'ién Sakaríaa̱, xi ndií Berekíaa̱ kamá, kui nda̱ xi kini'ánk'iénjnú jún ngu̱i̱ndyió na̱ngo̱xi̱i̱ ko̱jo ṉcha̱n ndikoón Néná.
\v 36 Ja̱koxi̱ boá nga xta̱ xi tjín ngot'e̱ satíjeé nga ku̱i̱'íchjí kjo̱a̱a̱ ngayeje kui nii̱.
\s Bi ts'én kamándasee̱n Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ na̱xi̱ńdá Jerusale̱n
\r (Rkaa̱ 13:34-35)
\p
\v 37 ¡Jún xta̱ na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, jún xta̱ na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, xi ni'ánk'iénjnú já chji̱ni̱e̱'e̱én Néná kó ndi̱jo̱ foyájnú xta̱ xi nanguiyajnú! ¡Kótjín ndi̱ya kamámejénna itikojnú'un, xikó ts'én 'bitíkó ndií xa̱nda̱ na̱a nguindie nga̱a̱, kó kamámejénjínjnú!
\v 38 Ngot'e̱ 'ne̱, ngu̱i̱ndiejnú k'uijñá masien.
\v 39 Nga̱t'a̱ xiyájnú'un nga nguiti xcha̱jínjnú'un, ngaskande nga kjo̱chó ni̱xtjin nga bi k'uinjnú: “Ngatama chikonñé xi ndibání ngajoo̱ Ndi̱a̱ná.”
\c 24
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga ku̱i̱xo̱ndo na̱ngo̱xi̱i̱
\r (Markoo̱ 13:1-2; Rkaa̱ 21:5-6)
\p
\v 1 Kó nga jataxie Kjisoo̱ ndi̱tsen na̱ngo̱xi̱i̱, kó tji̱e̱nga ndyi̱fí, jachókón tiñaa̱ xta̱ tsi̱'e̱, tsi̱'e̱ nga ko̱ko̱ó ndi'a yi'ii̱ na̱ngo̱xi̱i̱.
\v 2 Tanga Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¿A ndyi̱yajnú ngayeje kui nii̱? Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga ngayejee̱ nga ku̱i̱xo̱ndo, kó nde ngo ndi̱jo̱ k'uíndojín xi s'i̱ṉdosoón xkjín.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ chi̱bo̱a̱ xi s'i̱jña nguindiee̱ nga kju̱i̱e̱ nga̱sondiee̱
\r (Markoo̱ 13:3-23; Rkaa̱ 21:7-24)
\p
\v 3 Kó kji'a nga Kjisoo̱ tikóndo nínga tikón tji̱ngu̱i̱ nínga tjín yá oliboo̱, xta̱ tsi̱'e̱ jachókoón s'e̱ tsíchji̱a̱jo soboá nga bi katsoó:
\p T'íyéjne̱, ¿kji'ání nga ka̱ma kui nii̱, kó mí chi̱bo̱a̱ xi s'i̱jña nga kji̱ndi̱bé ji ko̱jo nga kju̱i̱e̱ nga̱sondiee̱?
\p
\v 4 Kó bi katsó Kjisoo̱:
\p –Chónjnú nga jmíjín xi k'o̱ṉcha̱jojnú.
\v 5 Nga̱t'a̱ achichí ma xta̱ xi kjo̱e̱'e ngajona nga bi ka̱tso̱: “An boá xi Kristoo̱”, kó kjín xta̱ xi k'o̱ṉcha̱jo.
\v 6 Kó ko̱nda'yájnú én nga k'uié kjo̱a̱xchán ko̱jo nga je kjima kjo̱a̱xchán ján ján, tanga ngata̱ ndakonjín majnú, nga̱t'a̱ takó bo̱a̱ ka̱ma, tanga kji̱e̱ kjo̱chójín ni̱xtjin nga kju̱i̱e̱ nga̱sondiee̱.
\v 7 Nga̱t'a̱ na̱xi̱ńdaá skjánjo̱ xkjín, ko̱jo já ree̱ skjánjo̱ xkjín. K'uie kjindiá kó kjín ngu̱i̱ndie nínga ka̱ma kjo̱a̱ndi̱ko̱n,
\v 8 tanga nga ka̱ma kui nii̱, s'e̱ tsi ku̱i̱'ítsi̱yanii̱ xi so xi ndakjaa̱n.
\p
\v 9 Kós'e̱ xtaa̱ sa̱'ínk'as'ienjnú jún tsi̱'e̱ nga ku̱i̱yotjinguijnú ko̱jo tsi̱'e̱ nga si̱'ank'iénjnú, kó ngayeje xta̱ sa̱'ínch'ójnú tangat'anii̱ ja'énna.
\v 10 Kó kji'a boá nga achichí kjín ka̱ma xta̱ xi tjimátji̱nguina xi nguiti s'i̱jinjiín an, tjín xi sa̱'ínk'as'ien xkjín kó ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján ka̱ma ch'oo̱ xkjín,
\v 11 kó achichí kjín ka̱ma já chji̱ni̱e̱'én ndiso xi k'uié, kó kjín xta̱ k'o̱ṉcha̱jo,
\v 12 kó kjo̱a̱a̱ nga achichí nga ndajín ka̱ma xtaa̱ kuíni nga nguiti sa̱'íntjójín xkjín.
\v 13 Tanga xi sa̱'ínchíkjo̱a̱ ngaskande nga kju̱i̱e̱t'a, kuí xi'ba̱ xi kjo̱tjo'a.
\v 14 Kó k'uiyáni̱jmi kui éntjatsi̱e̱e̱ nínga botixómá Néná ngayeje nga̱sondiee̱, tsi̱'e̱ nga sku̱i̱e̱ ngayeje na̱xi̱ńdá, kó kji'a 'ne̱ nga kju̱i̱e̱ nga̱sondiee̱.
\p
\v 15 Kuíni nga, kji'a nga xcha̱jnú jún ngo ni xi tanisién 'niú ch'o kji'i ki̱a̱ ngu̱i̱ndie tsjiee̱, kui ni xi tsíchji̱a̱ nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Ndanii̱ (xi sa̱'ínyá kui eén, ngatamakjiín),
\v 16 kós'e̱ kji'a boá nga kui xta̱ xi síndo Judea̱ ngatanga ngu̱i̱jin k'ijñá ján.
\v 17 Kó xi tikón nk'aa̱ ndi'aa̱, ngata̱ fotjajénjín tsi̱'e̱ nga k'o̱s'ien ndi'aa̱ nga skíbé ngo nii̱,
\v 18 kó xi ngu̱i̱jin jnoo̱ tso'bá, ngata̱ fí'oyájín tsi̱'e̱ nga ko̱e̱je̱kja'á ṉjño xi bót'a nga̱xto̱n.
\v 19 ¡Ni̱ma̱ xó ndí ínchjín xi ndí ndyi̱ya'a ko̱jo xi ndí ndyi̱ts'enxchá kui ni̱xtjin xi'ba̱!
\v 20 Ndokjo̱a̱jnúu̱ Néná tsi̱'e̱ nga, nga ku̱i̱yojnú ni̱xtjii̱n cho̱ṉch'ánjín ko̱jo tsi ni̱xtjin ndikónjín nga bo̱a̱ ka̱ma,
\v 21 nga̱t'a̱ kui ni̱xtjii̱n achichí kjo̱a̱ni̱ma̱ kjo̱a̱'atio ngayeje xtaa̱, kó ngo ni xi kji̱e̱ jmí ni̱xtjin ma ni xi ka̱ma, ndeskande koó nga Néná ítjats'ennii̱ nga kats'énda nga̱sondiee̱ ngaskande ngot'e̱, ti nde nguiti ka̱majín nguijee̱.
\v 22 Kó tsi Néná chiboajín ku̱i̱'íjñaá kui ni̱xtjii̱n, ta'yajín xi kjo̱tjo'a, tanga tangat'anii̱ xta̱ xi je ja'ájin, chiboa ni̱xtjin íjñaá nga ka̱ma kui ni̱xtjii̱n.
\p
\v 23 Kó tsi tjín ka'a xta̱ xi bi ka̱tso̱jnú: “Jén'e̱n tsitsíjenjnúu̱, k'i̱e̱ tikón Kristoo̱”, ko̱jo tsi “jén'e̱n ki̱a̱a̱ tikón”, ngata̱ ni'áns'ijinjínjnúu̱.
\v 24 Nga̱t'a̱ kjín Kristo̱ ndiso xi kuijín xi kjo̱tjokjá ko̱jo kjín já chji̱ni̱e̱'én ndiso xi kji̱ndi̱bá, kó sa̱'ín kjo̱a̱ndikón ko̱jo chi̱bo̱a̱ tsi̱'e̱ nga k'o̱ṉcha̱jo xtaa̱, kó ngaskande ka̱maa̱ tsi k'o̱ṉcha̱jo xta̱ xi je ja'ájin Néná.
\v 25 Ja̱ je katsáyatjónjnú'un ni xi ka̱ma.
\v 26 Kó kuíni tsi tjín xi bi ka̱tso̱jnú: “Jén'e̱n nangui kixií tikón Kristoo̱”, ngata̱ monguínjínjnú, ko̱jo tsi bi ka̱tso̱jnú: “Jén'e̱n k'i̱e̱ tikón kui ndi'aa̱ Kristoo̱”, ngata̱ ni'áns'ijinjínjnúu̱.
\v 27 Nga̱t'a̱ xikó maá nga foa'at'e nga 'bítsi̱yanii̱ nínga fotjo ts'ueé, s'e̱ fet'anii̱ nínga 'botjé, bo̱a̱ ma ka̱ma ni̱xtjin nga kjo̱e̱'e ndií nda̱ xi̱'ii̱n.
\v 28 Nga̱t'a̱ ta nínga tikón yojo k'iee̱n ki̱a̱ ka̱matikó ríkieé.
\s Bi ka̱ma ni̱xtjin nga kjo̱e̱'e nguiní ndií nda̱ xi̱'ii̱n
\r (Markoo̱ 13:24-37; Rkaa̱ 21:25-36; 17:25-36; 12:41-48)
\p
\v 29 Kó nguije ja'a kui ni̱xtjin nga ku̱i̱tjatió kui kjo̱a̱ni̱ma̱a̱, ts'ueé ka̱majñó, saá nguiti jmí ndi'í tsja̱ajín, ṉñóo ku̱i̱xo̱nguini ndi'ak'ajmi ján kó kjo̱tsie yeje nga'niú xi tjín ndi'ak'ajmi ján.
\v 30 Kós'e̱ kji'a boá nga xcha̱ chi̱bo̱a̱ xi ko̱kó nga je kjo̱e̱'e ndií nda̱ xi̱'ii̱n, kó achichí stsa̱kjonní ngayeje xtín xta̱ xi tjín kui t'ananguii̱ nga ska̱ndá, kó sku̱i̱e̱ ndií nda̱ xi̱'ii̱n nga ngo ṉdi̱ kji̱ndi̱bájinni ndi'ak'ajmi ján, kó achichí nga'niú k'uieé ko̱jo tsie kjo̱a̱jee̱ kjindibájo̱,
\v 31 kó kuí xí sa̱nguíya ndítsjiee̱ tsi̱'e̱ nga sa̱'ínkjanie tjioo̱, kó ku̱i̱'ítikó xta̱ xi je ja'ájin nga nijún tji̱ngu̱i̱i̱ kui nga̱sondiee̱, ndeskande nínga 'bítsi̱yanii̱ kó ngaskande nínga fet'anii̱ nga̱sondiee̱.
\p
\v 32 Ngatamajnú énkjiín yá igoo̱, xi bi tsoó: Nga fotjoo̱ tjia ṉts'ieén ko̱jo xka̱a̱, ja̱ je ya nga je tikón tiña cho̱ndoboaá,
\v 33 ti bo̱a̱ ti ts'én jún, nguije xcha̱jnú nga je kjima ngayeje kui nii̱, ja̱ je yajnú nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n je je'e tiña xikoó tsi je tikón ngu̱i̱xtio nga̱ntjo̱a̱a̱.
\v 34 Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un jún nga kji̱e̱ ko̱yajín xta̱ xi síndo ngot'e̱ tsi tjónjín kjo̱tjosón kui nii̱.
\v 35 Ndi'ak'ajmii̱ ko̱jo t'ananguii̱ kjo̱a̱'a, tanga énna kjo̱a̱'atiyajín.
\p
\v 36 Tanga kui ni̱xtjin ján ko̱jo kui chi̱bo̱a̱ ján, ta'yajín xi be, nde ndítsjiee̱ Néná xi síndo ndi'ak'ajmi ján bejín, ta ngototo Na̱'mina xi be.
\p
\v 37 Nga̱t'a̱ xikó kamá ni̱xtjin nga kis'ijña Noée̱, bo̱a̱ ma ka̱ma nga kjo̱e̱'e ndií nda̱ xi̱'ii̱n.
\v 38 Nga̱t'a̱ xikoó kui ni̱xtjin ján nguindiee̱ nga ko̱a̱'a stsé 'niuú, kó ngaskande ni̱xtjin nga Noée̱ ts'as'ien ngu̱i̱ya tjotso jee̱, xtaa̱ iskjinie ko̱jo kats'e, ixán ko̱jo kats'énkixan xkjín,
\v 39 kó kamákjínjiín kui xtaa̱ ngaskande nga kjindibá stsé 'niuú, s'e̱ jesón ngándá ngayejee̱, bo̱a̱ ma ka̱ma nga kjo̱e̱'e ndií nda̱ xi̱'ii̱n.
\v 40 Kós'e̱ tsi jó já síndo xi ndyi̱ts'enxá ngu̱i̱jin jnoo̱, ngo chjábe, s'e̱ ngo k'uijñá.
\v 41 Tsi jó ínchjín xi nijan k'ó, ngo chjábe, s'e̱ ngo k'uijñá.
\p
\v 42 Ngata̱ tsjayojoféjínjnú tsobo̱a̱, nga̱t'a̱ yajínjnú mí chi̱bo̱a̱a̱ nga kjo̱e̱'e Ndi̱a̱jnú.
\v 43 Tanga ngatamakjínjnú kui nii̱: Tsi nda̱ xi tsi̱'e̱ ndi'aa̱ sku̱i̱e̱ mí chi̱bo̱a̱ nga kjo̱chó chejeé ndi'aa̱, nde kjóféjín, kó nde tsja̱ndiéjín raa̱ nga k'o̱s'ien chejeé tsobo̱a̱.
\v 44 Kó kuíni nga, ti̱ndyiondajnú ndatsa jún nga, nga̱t'a̱ nde xcha̱jínjnú, mí chi̱bo̱a̱ nga kjo̱e̱'e ndií nda̱ xi̱'ii̱n.
\p
\v 45 ¿'Yá moso̱ xi kixi̱ ko̱jo xi 'niátakón xi ka̱maa̱ si̱'ankjatjosón, nga ndi̱a̱a̱ sa̱'ínkonda ndi'aa̱ tsi̱'e̱ nga chi̱bo̱a̱a̱ ma tsja̱á ni chinie xtaa̱?
\v 46 Achichí ra tsjaa̱ nda̱ moso̱ xi nga kjo̱e̱'e ndi̱a̱a̱, tjíts'én xá xi katse'eé.
\v 47 Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga kui mosoo̱ kuí xí si̱'ankonda ngayeje ni xi tjiín ndi̱a̱a̱.
\v 48 Tanga tsi kui mosoo̱ bi ts'én sa̱'ínkjó ini̱ma̱a̱: “K'o̱ndíyarií ndi̱a̱na nga kjo̱e̱'e”,
\v 49 kó ku̱i̱'ítsi̱yani nga ko̱'on moso̱ xi ngasee̱, kó ngaskande skji̱ni̱e̱ ko̱jo k'uí, kó ka̱ma ch'i̱,
\v 50 kó ni̱xtjin ko̱jo chi̱bo̱a̱ nga skoyájín kui mosoo̱ kjo̱chó ndi̱a̱a̱,
\v 51 kó ndi̱a̱a̱ achichí 'niú sa̱'ínjeé kui mosoo̱, kó ki̱a̱ sa̱nguíya nínga síndo xta̱ jókjee̱n, kó ki̱a̱ boá nínga ska̱ndá ko̱jo nínga skji̱ni̱e̱ya ṉ'ni̱u̱ kui xtaa̱.
\c 25
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ énkjiín xi tie ínchjín xo̱ngo̱ó
\p
\v 1 Nínga botíxomaa̱ Néná xikónií tie ínchjín xo̱ngo xi iskjíbé ndi'ixoó s'e̱ kijí nínga kjo̱chó nda̱ xi ku̱i̱xaa̱n.
\v 2 Ún kui ínchjiín xi chini kó ún xi xi̱'inkjo̱a̱.
\v 3 Xi chinii̱ iskjíbé ndi'ixoó, tanga tsiejín ndátí tsa'a,
\v 4 tanga ínchjín xi xi̱'inkjo̱a̱a̱ iskjíbé ndi'ixoó kó ya'at'a ngase ndátí.
\v 5 Kó nga achichí ts'andíyaá nda̱ xi ku̱i̱xaa̱n, tichaa̱n tsindińjñá s'e̱ kis'ifé ngayeje ínchjiín.
\v 6 Nga kamá masien ni̱xtji̱e̱e̱n kanda'yá ngo xi askandáyá xi bi katsó: “¡K'i̱e̱ ndibá nda̱ xi ku̱i̱xaa̱n, tji̱taxi̱e̱jnú kó tanguínchja̱'áyindi̱yajnú!”
\v 7 Kós'e̱ ngayeje ínchjín xo̱ngo̱ó jastjíe̱n kó íjñanda ndi'ixoó.
\v 8 Tanga ínchjín xi chinii̱ bi katsoó ínchjín xi xi̱'inkjo̱a̱a̱: “Chií ndátíjnú te'éjne̱, nga̱t'a̱ je kji'bo ndi'ixójne̱.”
\v 9 Tanga ínchjín xi xi̱'inkjo̱a̱a̱ bi katsó: “Ka̱majín ko̱e̱'éjne̱, nga̱t'a̱ kjo̱chó'ájín tsi̱'e̱ ndi'ixójne̱ ko̱jo ndi'ixójnú, tasá tanguínjnú nínga síndo xi botiñá ndátií tsi̱'e̱ nga si̱'antsiéjnú ngase.”
\v 10 Kó tji̱e̱nga kijík'atsie ndátí kui ínchjiín, jachó nda̱ xi ku̱i̱xaa̱n, kó ínchjín xi je síndondaa̱ ts'as'ien nínga kjima ndi'ibixaa̱n, s'e̱ kisichjá nga̱ntjo̱a̱a̱.
\v 11 Tichaa̱n jachó ínchjín xo̱ngo xi ngasee̱, s'e̱ bi katsó: “¡Ndi̱a̱, ndi̱a̱, chjáx'ejne̱ nga̱ntjo̱a̱a̱!”
\v 12 S'e̱ bi ki'mií: “Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un, bejín an 'yání jún.”
\p
\v 13 Kós'e̱ bi katsó Kjisoo̱:
\p –Kuíni, ngata̱ tsjayojoféjínjnú, nga̱t'a̱ yajínjnú ni̱xtjin ko̱jo chi̱bo̱a̱ nga kjo̱e̱'e ndií nda̱ xi̱'ii̱n.
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ énkjiín too̱n
\p
\v 14 Nga̱t'a̱ nínga botixómá Néná xikónií ngo nda̱ xi kjin kijí, s'e̱ tsíchji̱a̱a̱ já mosoo̱, kó kats'énk'as'iee̱n ni xi tjiín.
\p
\v 15 Kó ngo moso̱ xi katsjaá ún to̱n talento̱, ingo xi katsjaá jó, s'e̱ ingo xi katsjaá ngo, nga ngo nga ngo katsjaá xikó ts'én ka̱maa̱ sa̱'ínxájo̱ too̱n, s'e̱ kjin kijí nguijee̱.
\v 16 Kó nda̱ xi katse'eé ún to̱n talentoo̱ kijí kó kats'énxájo̱, kó ngui ún kats'én ngase,
\v 17 kó nda̱ xi katse'eé jó to̱n talentoo̱ ngui jó kats'én ngase.
\v 18 Tanga nda̱ xi ngo tsi katse'eé, ngo tixa̱ kats'én t'ananguii̱ s'e̱ ki̱a̱ íjña'ma too̱n ndi̱a̱a̱.
\p
\v 19 Kó nguije ja'a kjín ni̱xtjin ndi̱a̱ xi kjin kijií je'ekón nguinií já mosoo̱, tsi̱'e̱ nga sa̱'ínjo̱ xki̱.
\v 20 Kó jachó nda̱ xi ún to̱n talento̱ katse'eé, kó jachójo̱ ngui ún xi kats'én s'e̱ bi katsó: “Ndi̱a̱, ún ma to̱n xi kini'ínk'as'inní, k'i̱e̱ tikón k'i̱e̱e̱ kó ngui ún ma xi kats'en an.”
\v 21 S'e̱ ndi̱a̱a̱ bi katsoó: “Nda kji'i, ngo moso̱ xi nda ko̱jo xi ma'niátakón boá ji, kó nga nda kichíi̱n ni chiboa xi katsjáa, tsie ngase nina xchíi̱n. ¡Ja̱bí'i̱n kó nijan si̱'antsjá!”
\v 22 S'e̱ jachó nda̱ moso̱ xi jó to̱n talento̱ katse'eé, s'e̱ bi katsó: “Ndi̱a̱, jó ma to̱n xi katse'éní, k'i̱e̱ tikón k'i̱e̱e̱, kó ti k'i̱e̱ tikón ngui jó xi kats'en an.”
\v 23 S'e̱ ndi̱a̱a̱ bi katsoó: “Nda kji'i, ngo moso̱ xi nda ko̱jo xi ma'niátakón boá ji, kó nga nda kichíi̱n ni chiboa xi katsjáa, tsie ngase nina xchíi̱n. ¡Ja̱bí'i̱n kó nijan si̱'antsjá!”
\v 24 Kó nga jachó nda̱ xi ngo to̱n talento̱ katse'eé, bi katsó: “Ndi̱a̱, je be an nga ngo nda̱ xi tanisién tajá ji, kó nga chje'é'yé ji ni xi maxchá xi ik'ítji̱e̱jín ji, ko̱jo nga chje'é'yé ji ni xi maxchá xi akatítsejejín,
\v 25 kuíni nga katsakjon an, kó íjña'ma an to̱n talentóo̱ ngu̱i̱jin t'ananguii̱, k'i̱e̱ tikón k'i̱e̱e̱ ni xi tse̱.”
\v 26 S'e̱ ndi̱a̱a̱ bi katsoó: “Moso̱ xi ndajín, ko̱jo xi tsi'é, tsi ja̱ bo̱a̱ je ye ji nga foa'a'yá an ni xi maxchá xi itji̱e̱jín an, ko̱jo nga foa'a'yá an ni xi maxchá xi atitsojojín an.
\v 27 Kó kuíni chjiénga tsi kui já xi chji̱a̱ni bankoo̱ kini'ínk'as'íi̱n to̱nna, ki̱a̱ ka̱ma nga kjoé'e̱ an, kini'ánk'as'ienna to̱nna ko̱jo ndyi̱ko̱n.”
\v 28 S'e̱ bi katsoó xta̱ xi síndo ki̱a̱a̱: “Chje̱'éxínjnúu̱ to̱n talentoo̱, kó xi je tie kamá tsi̱'e̱ kui te'éjnúu̱.
\v 29 Nga̱t'a̱ xi tjiín, ko̱e̱'eé, kó tsie ngase k'uieé, kó xi jmíjiín, ngaskande ni xi tjiín xi chje̱'éxiín.
\v 30 Kó kui moso̱ xi majiín ts'énxaá, 'na̱xiéjnú ndi̱tsen nínga jñoó, kó ki̱a̱ boá nínga ska̱ndá ko̱jo nínga skji̱ni̱e̱ya ṉ'ni̱u̱ kui xtaa̱.”
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga ka̱majeé ngayeje na̱xi̱ńdaá
\p
\v 31 Kji'a nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n kjo̱e̱'éjo̱ kjo̱a̱jee̱ ko̱jo ngayeje ndítsjiee̱, kji'a boá nga ko̱tíxoma nínga tikón kjo̱a̱jee̱,
\v 32 kó xta̱ xi chji̱a̱ni ngayeje na̱xi̱ńdá kjo̱e̱'ekíndyia kje̱n, kó xín ku̱i̱'índo xta̱ xi ndajín kó xín ku̱i̱'índo xta̱ xi nda, xikó ma ts'én ngo nda̱ xi koo̱n cho̱tsa̱nga̱a̱ nga foa'ájin cho̱tsa̱nga̱a̱ ngu̱i̱jii̱n tindso̱o̱,
\v 33 kó cho̱tsa̱nga̱a̱ nga kixii̱ ku̱i̱'índo, s'e̱ tindso̱o̱ nga skoón ku̱i̱'índo.
\v 34 Kós'e̱ nda̱ Ree̱ bi ka̱tso̱o̱ ngayeje xi síndo nga kixii̱: “Ja̱bíjnú'un, jún xi je kats'énchikonñéjnú Na̱'mina, chjábejnú ngu̱i̱ndie nínga botíxoma xi je tikóndajnú ndeskande koó nga íts'i̱yanii̱ nga kamánda nga̱sondiee̱.
\v 35 Nga̱t'a̱ kamábojóna, kó jún katse'éjnú'un ni chinie, kamáxíndána, kó jún katse'éjnú'un ni xi 'yó, kistso'bá són an, kó jún katse'éndiejnú'un ngo ngu̱i̱ndie nínga jajña an,
\v 36 kistso'bá kji'ixtí an, kó jún katse'éjnú'un ṉjño xi tsajá an, kamá'onna, kó jún tsanguínchonjnú'un, kis'ijña an ndo̱bo̱a̱ya, kó jún tsanguínchonjnú'un.”
\v 37 Kós'e̱ xta̱ xi kixii̱ bi ka̱tso̱ nga ku̱i̱chji̱a̱: “Ndi̱a̱, ¿kji'ání nga kamábojoó kó ji̱n katse'éjne̱ ni chinie, axa̱ kji'ání nga kamáxíndaá kó ji̱n katse'éjne̱ ni xi 'yó?
\v 38 ¿Axa̱ kji'ání nga kamáyajne̱ nga kis'iṉtje̱sén kó ji̱n katse'éjne̱ nínga tsjayojo, axa̱ kji'ání nga kis'iṉtje̱ kji'ixtí s'e̱ ji̱n katse'éjne̱ ṉjño?
\v 39 ¿Axa̱ kji'ání nga kamá'oón, axa̱ kji'ání nga kixindyin ndo̱bo̱a̱ya kó ji̱n tsanguínchonjne̱?”
\v 40 S'e̱ bi ka̱tso̱o̱ kui nda̱ Ree̱ nga ku̱i̱chji̱a̱: “Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga ngayeje ni xi kini'ánjo̱jnú ngo nda̱ ṉts'ié an xi 'niú ni̱ma̱a̱, ja̱ an boá xi bo̱a̱ kini'ánjo̱jnú'un.”
\p
\v 41 Kós'e̱ bi ka̱tso̱o̱ xta̱ xi síndo nga skoón: “Tixión boa'ájnú'un jún xta̱ xi ndajín, tanguínjnú nínga tikón ndi'í xi jmí ni̱xtjin k'o̱ xi je tikónda xi tsi̱'e̱ xindajín diabloo̱ ko̱jo ndítsjiee̱.
\v 42 Nga̱t'a̱ nga kamábojóna kó katse'éjínjnú'un ni xi chinie, kamáxíndána kó katse'éjínjnú'un ni xi 'yó,
\v 43 kistso'bá són an kó katse'éjínjnú'un ngo ngu̱i̱ndie nínga jajña an, kistso'bá kji'ixtí an kó jmí ṉjño katse'éjínjnú'un, kamá'onna ko̱jo ndo̱bo̱a̱ya kis'ijña an kó tsanguíntsitsijenjínjnú'un.”
\v 44 Kós'e̱ kui jaá bi ka̱tso̱o̱: “Ndi̱a̱, ¿kji'ání nga kamáyajne̱ nga kamábojoó, nga kamáxíndaá, nga kis'iṉtje̱sén ji, nga katsjextí, nga kamá'oón, nga kixindyin ndo̱bo̱a̱ya kó kini'ánsénjínjne̱?”
\v 45 Kós'e̱ bi ka̱tso̱o̱ nda̱ ree̱: “Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga ngayeje ni xi kini'ánjínjnúu̱ ngo nda̱ ṉts'ié an xi 'niú ni̱ma̱a̱, ja̱ ti nde an kini'ánjínjnú'un kui nii̱.”
\v 46 Kó kui xta̱ xi ndajiín ka̱majeé nínga jmí ni̱xtjin kju̱i̱e̱ jeé, kó xta̱ xi kixii̱ sa̱ko̱ó kjo̱a̱mindyion ngatsjé ni̱xtjii̱n.
\c 26
\s Bi ts'én índa jáxaá tsi̱'e̱ nga stso̱bo̱a̱ Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 14:1-2; Rkaa̱ 22:1-2; Juaa̱ 11:45-53)
\p
\v 1 Kó nguije kamá nga tsíchji̱a̱ Kjisoo̱ ngayeje kui eén, bi katsoó xta̱ tsi̱'e̱:
\p
\v 2 –Ja̱ je yajnú nga ngui jó ni̱xtjin chaja nga ka̱ma s'ué paskuaa̱, kó ndií nda̱ xi̱'ii̱n si̱'ank'as'ien tsi̱'e̱ nga kjót'a kro̱.
\p
\v 3 Kós'e̱ já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱, já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱, ko̱jo já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá kamátikó ndi̱tsen ndi'aa̱ chiná'mi xi 'niú nk'a xaá xi 'mí Kaifaa̱,
\v 4 kó índa tsi̱'e̱ nga ku̱i̱'índiso nga stso̱bo̱a̱ Kjisoo̱ ko̱jo tsi̱'e̱ nga sa̱'ínk'ién,
\v 5 tanga bi katsoó xkjín:
\p –Jmí tsi ngu̱i̱jii̱n s'ueé nga bo̱a̱ si̱'án, tsi̱'e̱ nga ka̱makjánjiín xta̱ na̱xi̱ńdaá.
\s Bi ts'én akatiéjón ndasíje̱n to̱ko̱ Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 14:3-9; Juaa̱ 12:1-8)
\p
\v 6 Kó nga tikón Kjisoo̱ na̱xi̱ńdá Betania̱, ki̱a̱ ndi'aa̱ Ximoo̱ nda̱ xi tjiín chi'in xi ts'enkjátsón tji̱xi̱n yojoná,
\v 7 jachókón tiñaa̱ ngo xta̱chjón xi ya'a ngo ndí rámita̱ ndasíje̱n xi achichí chjí, kó indyiaá to̱ko̱ Kjisoo̱ nga tikónt'a yamíxaa̱.
\v 8 Tanga nga kamábe kui nii̱ xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ kats'énxchán nga bi katsó:
\p –¿Ánní nga ta tjíni'ánkjatsón kon kui ndasíjee̱n?
\v 9 Nga̱t'a̱ kamá tsi tasá kastiñá, kó kamá tsi kui too̱n xta̱ ni̱ma̱ xi jmí to̱njiín katse'eé.
\p
\v 10 Kó Kjisoo̱ kamákjiín kui nii̱, s'e̱ bi katsó:
\p –¿Ánní nga jún ndyi̱ni'ánxtijnúu̱ kui xta̱chjo̱ón? Nga̱t'a̱ nda kji'i ni xi tjíts'énjo̱na,
\v 11 nga̱t'a̱ jún, ngatsjé ni̱xtjin k'uíndojinjnú xta̱ ni̱ma̱a̱, tanga an jmí tsi ngatsjé ni̱xtjin kotíjñajinjnú'un.
\v 12 Nga̱t'a̱ nga ndasíje̱n katsanguinjonna, je íjñanda yojona tsi̱'e̱ nga kjo̱nijín an.
\v 13 Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga tajñá ngu̱i̱ndienií nga̱sondiee̱ nínga k'uini̱jmi éntjatsi̱e̱e̱ Néná, ti bo̱a̱ ti ts'én ko̱ndókjo̱a̱ ni xi kats'én kui xta̱chjo̱ón, kó bo̱a̱ ts'én si̱'ankja'átsjien kui.
\s Bi ts'én índa Judaa̱ nga kats'énk'as'ien Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 14:10-11; Rkaa̱ 22:3-6)
\p
\v 14 Kós'e̱ ngo nda̱ xi chji̱a̱ni nga tiejó xta̱a̱ Kjisoo̱ xi 'mí Juda Iskariotee̱, kijíkoón já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱,
\v 15 kó bi katsoó:
\p –¿Mí xi ko̱e̱'éjnú'un, kó an sa̱'ink'as'iénjnú'un Kjisoo̱?
\p Kó kui jaá kantié to̱ntiboa índa nga tsja̱á.
\v 16 Kó ndeskande koó kji'a tsangasendie Judaa̱ kóts'en nga sa̱'ínk'as'ien Kjisoo̱.
\s Kjisoo̱ bi ts'én iskjiniejo̱ ngase ṉño̱ xta̱a̱
\r (Markoo̱ 14:12-25; Rkaa̱ 22:7-23; Juaa̱ 13:21-30; 1 Xta̱ Korinto̱ 11:23-26)
\p
\v 17 Ni̱xtjin tjoón nga chinie pan xi jmí nisan mindyiajiín, jachókoón xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱, kó bi katsó kui jaá:
\p –¿Ñání nga mejeén nga k'uijñándajne̱ ni xi xi̱ni̱ ji nga ka̱ma s'ué paskuaa̱?
\p
\v 18 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Tanguínjnú na̱xi̱ńdá 'niuú, tindyi̱séjnú ngo nda̱ xi yajnú, kó bi t'ínjnúu̱: “Bi tsó nda̱ Mostroo̱: Je xó kamátiña ni̱xtjii̱n, kó ndi'a tse̱ xó sa̱'ín s'ué paskuaa̱, ko̱jo xta̱ tsi̱'e̱.”
\p
\v 19 Kó xta̱ tsi̱'e̱ kats'én ngayeje ni xi katsoó Kjisoo̱, kó íjñanda ni chinie tsi̱'e̱ s'ué paskuaa̱.
\p
\v 20 Kó nga kamánguixoón, Kjisoo̱ ko̱jo nga tiejó xta̱a̱ kis'iṉdot'a yamíxa̱.
\v 21 Kó nga ndyi̱kjinie ṉño̱, bi katsó Kjisoo̱:
\p –Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un, nga ngo jún xi sa̱'ínk'as'ienna.
\p
\v 22 Kós'e̱ achichí ndasen kamaá kui jaá, kó ńgó ńgó íts'i̱yanii̱ nga bi katsó:
\p –¿Ndi̱a̱, a an boá tsobo̱a̱?
\p
\v 23 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Xi sa̱'ínk'as'ienna, kuí boá xi sa̱nguíndá paa̱n ngu̱i̱ya ti̱bo̱a̱na.
\v 24 Ja̱koxi̱ nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n chjiénga bo̱a̱ ka̱maa̱ xikó ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná, tanga ¡ni̱ma̱ xó kui nda̱ xi tangat'anii̱ kui nga si̱'ank'as'ien! Ta sa ra nda tsi ta bo̱a̱a̱ katsenjín.
\p
\v 25 Kós'e̱ bi katsó Judaa̱, nda̱ xi kats'énk'as'ien Kjisoo̱:
\p –¿A an, Mostro̱?
\p S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ti jiní xi bo̱a̱ kase.
\p
\v 26 Kó tji̱e̱nga ndyi̱kjinie ni chiniee̱, Kjisoo̱ iskjíbé ngo pan, kats'énchikonñé, akjángá, s'e̱ katsjaá xta̱ tsi̱'e̱ kó bi katsoó:
\p –Chjábejnú kó chi̱ni̱e̱jnú, kuí xi'bi̱ xi yojona.
\p
\v 27 Kó nguije iskjíbé chi̱tse̱én, kó nguije katsjaá ndok'óchji Néná, katsjaá kui jaá, nga bi katsoó:
\p –T'i̱o̱jnú ngayeje jún,
\v 28 nga̱t'a̱ kuí xi'bi̱ xi jínna, nínga tji'bínda ngo kjo̱a̱tja̱tsi̱e̱ tsi̱'e̱ Néná ko̱jo jún. Jín xi xtjoón tangat'anií kjo̱a̱ndaa̱ kjín xta̱, tsi̱'e̱ nga si̱'anjetakoón jeé.
\v 29 Kó xiyájnú'un nga ngot'e̱ nguiti k'uijín an ndaá tostsi̱je̱é, ngaskande nga k'uíjo̱jnú'un xi tja̱tsi̱e̱e̱, nga ku̱i̱ndyión ngu̱i̱ndie nínga botixómá Na̱'mina.
\s Bi ts'én katsáyatjón Kjisoo̱ nga Peé sa̱'ínkiejín yojoo̱
\r (Markoo̱ 14:26-31; Rkaa̱ 22:31-34; Juaa̱ 13:36-38)
\p
\v 30 Kó nguije kisie só xi ndaa̱ Néná, kijí nínga tikón tji̱ngu̱i̱ nínga tjín yá oliboo̱.
\v 31 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó xta̱a̱:
\p –Ngayejejnú nga kui ni̱xtji̱e̱e̱n nguiti s'i̱jinjínjnú an, nga̱t'a̱ je kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó: “Sa̱'in'óo̱n nda̱ xi koo̱n cho̱tsa̱nga̱a̱ kó cho̱tsa̱nga̱a̱ stso̱joboa.”
\v 32 Tanga nguije kjo̱a̱'á'yána, ki̱a̱ kjuíntjónjnú'un nangui Galilea̱.
\p
\v 33 Kó Peé bi katsoó Kjisoo̱:
\p –Nda tsi ngayeje xi nguiti s'i̱jinjiín ji, tanga an jmí ni̱xtjin bo̱a̱ sa̱'in an.
\p
\v 34 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ja̱koxi̱ ni xi xian an nga kui ni̱xtji̱e̱e̱n ji, nguindiee̱ nga ska̱ndáya xa̱nda̱ xi̱'ii̱n, ján ndi̱ya je kini'ínkiejín yojóo nga yení.
\p
\v 35 Kó bi katsó Peé:
\p –Nda tsi ko̱yájóo̱ ji, tanga jmí ni̱xtjin nga sa̱'inkiejín an yojona nga bee̱ ji.
\p Kó ngayeje xta̱ tsi̱'e̱ xi ngasee̱ ti bo̱a̱ ti katsó nga.
\s Kjisoo̱ bi ts'én tsíchji̱a̱a̱ Néná
\r (Markoo̱ 14:32-42; Rkaa̱ 22:39-46)
\p
\v 36 Kós'e̱ jachójo̱ Kjisoo̱ xta̱ tsi̱'e̱ ngo ngu̱i̱ndie xi 'mí Jetsemani̱, kó bi katsoó:
\p –K'i̱e̱ ti̱ndyionrajnú k'i̱e̱e̱, tji̱e̱nga nga ki̱a̱a̱ kjuin an nga kuichjiáa̱ Na̱'mina.
\p
\v 37 Kó kijíjo̱ Peé ko̱jo nga jó ndií Sebedeoo̱, kó íts'i̱yanii̱ nga 'niú ndasen ko̱jo 'niú nda̱ kamaá.
\v 38 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Achichí ndasen tikón ini̱ma̱na ngaskande nga ko̱ya an, ti̱ndyionrajnú k'i̱e̱e̱, kó nijan ku̱i̱ndyiondá.
\p
\v 39 Kó Kjisoo̱ ngu̱i̱chí kijíboa'á, asién tikoó kó yejénxtien kje̱n ngaskande nga kisit'aa̱ t'ananguii̱, s'e̱ tsíchji̱a̱a̱ Néná nga bi katsó:
\p –Na̱'mi, tsi ka̱ma, chje̱'éxín boe'éní kui kjo̱a̱ni̱ma̱a̱, tanga jmí tsi ni xi xian an ni xi ngatama, tasá ngatama ni xi mejeén ji.
\p
\v 40 Kó jachó Kjisoo̱ nínga síndo xta̱ tsi̱'e̱, kó kamábe nga kjiyojofé, s'e̱ bi katsoó Peé:
\p –¿A kamájín chií nijan ikindyia ndyikón tsi ta ngo ora̱?
\v 41 Ngata̱ tsjayojoféjínjnú, tasá Néná ndokjo̱a̱jnúu̱, tsi̱'e̱ nga chját'ayákónjínjnú, ja̱koxi̱ nga a̱sién ni̱xtjinjnú 'niú tikón, tanga inda tikón yojojnú.
\p
\v 42 Kó ti kijí nguiní Kjisoo̱ ingo ndi̱ya, ti tsíchji̱a̱ nguinií Néná nga bi katsó:
\p –Na̱'mi, tsi kjo̱a̱'niútjinnií nga kjo̱a̱'a an kui kjo̱a̱ni̱ma̱a̱, kjo̱a̱jiín, ngatama ni xi mejeén ji nga ka̱ma.
\p
\v 43 Kó nga jachó nguiní Kjisoo̱ nínga síndo kui jaá, ti kamábe nguiní nga kjiyojofé, nga̱t'a̱ ngaskande tjísichjá ma ndyi̱ko̱n nga ńjñaá.
\v 44 Kó ti índo soboá nguiní, s'e̱ Kjisoo̱ ti kijíchji̱a̱ nguinií Néná xi ma ján ndi̱ya, kó ti katsó nguiní ni xi ja̱ bo̱a̱ je katsó.
\v 45 Kós'e̱ jachókoón xta̱ tsi̱'e̱, kó bi katsoó:
\p –Tsjayojoféjnú 'ne̱, kó ti'ankja'yájnú, je jachó chi̱bo̱a̱ nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n si̱'ank'as'ien ngu̱i̱ya tsja xta̱ jé.
\v 46 Ti̱sítji̱e̱njnú, tjián 'ne̱, tsitsíjenjnúu̱ nga je ts'éndibá tiña xi sa̱'ínk'as'ienna.
\s Bi ts'én kandobá Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 14:43-50; Rkaa̱ 22:47-53; Juaa̱ 18:2-11)
\p
\v 47 Kó ti ts'énchji̱a̱ ngase Kjisoo̱ nga jachókoón nda̱ xi 'mí Judaa̱, ngo nda̱ xi chji̱a̱ni nga tiejó xta̱ tsi̱'e̱, kó kjín xta̱ tji̱e̱njo xi ndyi̱ya'a ki̱cha̱ ko̱jo yá, kó kui xtaa̱, já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ ko̱jo já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá xi katsanguiya.
\v 48 Kó kui nda̱ xi kats'énk'as'ien Kjisoo̱ ngo chi̱bo̱a̱ katsjaá kui xtaa̱ nga bi katsoó:
\p –Kui xi ngo ndsó tsjáa̱ t'anijon, kuí boá xi Kjisoo̱, kó ndo̱bo̱a̱jnú.
\p
\v 49 Kó Judaa̱ tji̱e̱nmá jachókón tiñaa̱ Kjisoo̱ kó bi katsoó:
\p –¡Tinde Mostro̱!
\p Kó ngo ndsó katsjaá t'anijon.
\v 50 Tanga Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Nda̱ amingo̱, ti'in ji ni xi si̱'in.
\p Kó kui jaá jachókón tiñaa̱ Kjisoo̱, s'e̱ katsoboá.
\p
\v 51 Tanga ngo nda̱ xi nijan tikónjo̱ Kjisoo̱ ki̱a̱a̱, ts'axié ki̱cha̱ ndojoó, kó kats'én'oón nga tsatiee̱ tji̱bo̱a̱nijon ngo nda̱ mosoo̱ chiná'mi xi 'niú nk'a xaá.
\v 52 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Chje̱'étjé ki̱cha̱ ndojóo̱, nga̱t'a̱ xi ki̱cha̱ ts'enk'ién, ti ki̱cha̱ ni'ánk'iénni nga.
\v 53 ¿A ni'ínkjéjín ji nga ka̱ma kuichjiáa̱ Na̱'mina ngot'e̱ tsi̱'e̱ nga sa̱nguíyana tiejó xtín ndítsjiee̱ xi jun tsi̱'e̱ nga k'o̱xié'ana?
\v 54 Tanga tsi bo̱a̱ sa̱'in an, ¿ja̱ kóts'en kjo̱tjosón ni xi kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nga bo̱a̱ tsó nga chjiénga bo̱a̱ ts'én ka̱ma kui nii̱?
\p
\v 55 Ti kuii̱ chi̱bo̱a̱ bi katsoó Kjisoo̱ ngayeje xtaa̱:
\p –¿A chejé an nga ki̱cha̱ ndojó ko̱jo nga yá kich'iajnú nga jé'e̱ndoboájnú'un? Ndyiojón ndyiojón akoyá an ndi̱tsen na̱ngo̱xi̱i̱, kó kandobájínjnú'un.
\v 56 Tanga ngayeje kui nii̱ kjima tsi̱'e̱ nga kjo̱tjosón ni xi kjit'a xo̱jo̱n eén Néná xi kats'énda já chji̱ni̱e̱'e̱én Néná.
\p Kós'e̱ ngayeje xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ íjñámasien, s'e̱ tsanga.
\s Bi ts'én tsanguínjo̱ Kjisoo̱ nguindyi̱ko̱n jáxaá
\r (Markoo̱ 14:53-65; Rkaa̱ 22:54-55,63-71; Juaa̱ 18:12-14,19-24)
\p
\v 57 Já xi katsoboá Kjisoo̱ kijíjo̱ nínga tikón nguito̱ko̱o̱ chiná'mi xi 'niú nk'a xaá xi 'mí Kaifaa̱, nínga je síndotikó já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ ko̱jo já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá.
\v 58 Kó Peé nkjin nkjin kijítji̱nguii̱ ngaskande nga jachó ndi̱tsen ndi'aa̱ chiná'mi xi 'niú nk'a xaá, s'e̱ ts'as'ien, kó ki̱a̱ kis'ijñajii̱n jajún xi kondaa̱, tsi̱'e̱ nga sku̱i̱e̱ ni xi ka̱ma nga kju̱i̱e̱t'aa̱.
\p
\v 59 Kó já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo ngayeje jáxá nguito̱ko̱o̱ ndyi̱mongase ngo én ndiso kondraa̱ Kjisoo̱ ta tsi̱'e̱ nga si̱'ank'ién,
\v 60 tanga jmí ni kasakojiín, nda tsi achichí kamá chistiko̱ ndiso xi jachó. Tichaa̱n nga jet'a jachó jó chistiko̱ ndiso,
\v 61 xi bi katsó:
\p –Kuí nda̱a̱ xi bi katsó: “Ka̱mana sa̱'inkixóndó an na̱ngo̱xi̱i̱ Néná, kó ján tsi ni̱xtjin sa̱'inda nguiñá an kje̱'e.”
\p
\v 62 Kó nda̱ nguito̱ko̱o̱ chiná'mi xi 'niú nk'a xaá jastjíe̱n nga bi katsoó Kjisoo̱:
\p –¿A jmí ni sejín? ¿Mí ni xi ndyi̱chji̱a̱ kui jaá kondra̱ tse̱?
\p
\v 63 Tanga Kjisoo̱ jmí ni katsójín. Kós'e̱ chiná'mi xi 'niú nk'a xaá bi katsoó:
\p –Nguiboanéná xi tikoón, nga t'íyéjne̱ tsi ji xi Kristoo̱, ndií Néná.
\p
\v 64 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ji xi je bo̱a̱ kase, kó xiyájnú'un nga ndeskande ngot'e̱ ku̱i̱'ítsi̱yani nga xcha̱jnú nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n k'uijñá nínga kixii̱ nga'niuú Néná, ko̱jo nga kjo̱e̱'éjinni ngu̱i̱jin ṉdi̱ nga kji̱ndi̱báni ndi'ak'ajmi ján.
\p
\v 65 Kós'e̱ chiná'mi xi 'niú nk'a xaá, kats'énxchán kó iskjíndiyájón ma ṉjño xi yajá kui, s'e̱ bi katsó:
\p –¡Ch'o katsoó Néná! ¿Kó si̱'an ngase chistiko̱? Jún ma xi kanda'yájnú én ch'o tsó xi tsíchji̱a̱,
\v 66 ¿kóts'en sasiénjnú kui nii̱ jún?
\p S'e̱ bi katsó kui jaá:
\p –Tjínrií jé, kó chjiénga si̱'ank'ien.
\p
\v 67 Kós'e̱ akatítiajón kje̱n Kjisoo̱, kje̱'e xi ye'eé tji̱ngo̱, kó kje̱'e xi tsat'a t'anijon,
\v 68 nga bi katsoó:
\p –Kristo̱, t'íyétjén ji xikoó ngo nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná, 'yání xi ye'eé tji̱ngo̱.
\s Bi katsó Peé nga kats'énkiejín yojoo̱ nga be Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 14:66-72; Rkaa̱ 22:55-62; Juaa̱ 18:15-18,25-27)
\p
\v 69 Kó Peé ki̱a̱ xió tikón xtji̱e̱e̱n ndi̱tsee̱n, kó jachókón tiñaa̱ ngo na̱ chji̱ni̱e̱'bo xi bi katsoó:
\p Ko̱jo jí boá xi tiṉtje̱je ji Kjisoo̱, kui xta̱ xi chji̱a̱ni nangui Galileaa̱.
\p
\v 70 Tanga Peé kats'énkiejín yojoo̱ nguindyi̱ko̱n xtaa̱ nga bi katsoó:
\p –Bejín an ni xi se ji.
\p
\v 71 Kó kijí xtji̱e̱e̱n nga̱ntjo̱a̱a̱ nínga kamábe nguiní ingo na̱ chji̱ni̱e̱'bo, kó kui naa̱ bi katsoó xta̱ xi síndo ki̱a̱a̱:
\p –Ko̱jo kuí xtaa̱ xi kistso'bájo̱ Kjiso̱ xi chji̱a̱ni Nasare̱t.
\p
\v 72 Tanga Peé ti kats'énkiejín nguiní yojoo̱, nga bi katsó:
\p –Nguiboanéná nga bejín an kui nda̱a̱.
\p
\v 73 Ngu̱i̱chí sajín, tjín já xí síndo ki̱a̱a̱ xi jachókón tiñaa̱ Peé, kó bi katsoó:
\p –Ja̱koxi̱ nga ki̱a̱ kis'iṉtje̱tji̱nguíi̱ Kjisoo̱, nga̱t'a̱ xikó ts'én chji̱a̱ já xi chji̱a̱ni Galilea̱ bo̱a̱ ts'én ndokjo̱e̱ ji.
\p
\v 74 Kós'e̱ Peé íts'i̱yanii̱ nga ch'o ts'én tsíchji̱a̱, ko̱jo nga nguiboanéná katsó nga bi katsó:
\p –¡Bejín an kui nda̱a̱!
\p Kó ti kji'a askandáyá xa̱nda̱ xi̱'ii̱n.
\v 75 Kós'e̱ Peé ja'átsjiee̱n ni xi katsó Kjisoo̱ nga bi katsoó: “Nguindiee̱ nga ska̱ndáya xa̱nda̱ xi̱'ii̱n, ján ndi̱ya je kini'ínkiejín yojóo nga yení.” S'e̱ jataxie ndi̱tsen ján, kó achichí on askandá Peé.
\c 27
\s Bi ts'én tsanguínjo̱ Kjisoo̱ nguindyi̱ko̱n xtitjón Pilatoo̱
\r (Markoo̱ 15:1; Rkaa̱ 23:1-2; Juaa̱ 18:28-32)
\p
\v 1 Nga kisisie̱én, ngayeje já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá, kamátikó xtín tsi̱'e̱ nga índa nga sa̱'ínk'ién Kjisoo̱,
\v 2 kó íta'niú nga kijíjo̱, s'e̱ kini'ánk'as'iee̱n nda̱ xtitjón Ponsio Pilatoo̱.
\s Bi ts'én kats'énxíndo yojoo̱ Judaa̱
\p
\v 3 Kós'e̱ Judaa̱, nda̱ xi kats'énk'as'ien Kjisoo̱, nga kamábe nga je si̱'ank'ien Kjisoo̱, kats'énk'oyá yojoo̱ nga katsjá'óyá nguinií nga kantié to̱ntiboaa̱ já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá,
\v 4 kó bi katsó:
\p –Kats'enjé an nga kats'enk'as'ienjnú'un nga kini'ánk'ién ngo nda̱ xi jmí jéjiín.
\p S'e̱ kui jaá bi katsó:
\p –¿Kó ji̱n mí ndasenjne̱ kui nii̱? ¡Ni tse̱ boá xi'ba̱!
\p
\v 5 Kó Judaa̱ atítsojo to̱ntiboaa̱ ki̱a̱ na̱ngo̱xi̱i̱, jataxie, s'e̱ kijí, kó kats'énxíndo yojoo̱.
\p
\v 6 Tanga já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ja'á'yá kui too̱n, s'e̱ bi katsó:
\p –Kjo̱a̱kitii̱ tsjandiéjín nga kui too̱n ki̱a̱ ku̱i̱ndyia koxa̱ to̱nchji̱e̱e̱ na̱ngo̱xi̱i̱, nga̱t'a̱ chjií nga kini'ánk'ién ngo nda̱ boá.
\p
\v 7 Kó nguije asíyaá xkjín mí ni xi sa̱'ín, ngo t'anangui ts'atsie xi 'mí: Ngu̱i̱ndiee̱ nda̱ xi ts'énda ti̱ji̱í, tsi̱'e̱ nga ki̱a̱ ko̱ónijín xta̱ xi xín nangui chji̱a̱ni.
\v 8 Kó kuíni nga, ngaskande ngot'e̱, Ngu̱i̱ndiee̱ jín 'mí kui ngu̱i̱ndiee̱.
\v 9 Kós'e̱ bo̱a̱ ts'én jatjosón ni xi katsó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Jeremíaa̱, kji'a nga bi katsó: “Kó iskjíbé nga kantié to̱ntiboaa̱, chjí xi íjñaá xta̱ Israe̱l nga bo̱a̱ tjín chjií kui nda̱a̱,
\v 10 kó katse'eé tsi̱'e̱ nga ts'atsie ngu̱i̱ndiee̱ nda̱ xi ts'énda ti̱ji̱í, xikó katsó Ndi̱a̱a̱.”
\s Pilatoo̱ bi ts'én kats'énkijents'oa Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 15:2-5; Rkaa̱ 23:3-5; Juaa̱ 18:33-38)
\p
\v 11 Kó Kjisoo̱ jachó kje̱n nda̱ xtitjón xi 'mí Pilatoo̱, kó kui nda̱a̱ bi katsó nga asíyaá Kjisoo̱:
\p –¿A jí xí nda̱ Ree̱ xta̱ judíoo̱ ji?
\p S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ja̱ bo̱a̱ kji'i ni xi t'íse ji.
\p
\v 12 Kó kji'a nga já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá yínguíta'in Kjisoo̱, jmí ni katsójín.
\v 13 Kós'e̱ bi katsó nguiní Pilatoo̱ nga asíyaá:
\p –¿A nda'yéjín ngayeje ni xi tjí'mí kondra̱ tse̱?
\p
\v 14 Tanga Kjisoo̱ nde ngo én tsíchji̱a̱jín, kó ngaskande achichí kijíndikoón nda̱ xtitjoón kui nii̱.
\s Bi ts'én katse'éjeé nga si̱'ank'ien Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 15:6-20; Rkaa̱ 23:13-25; Juaa̱ 18:38-19:16)
\p
\v 15 Kó xki̱ nga ma s'ué paskuaa̱, nda̱ xtitjoón kamángaá nga 'bijñándé ngo nda̱ xi tji'yá ndo̱bo̱a̱ya, ta xi mí'á xta̱ na̱xi̱ńdaá.
\v 16 Kó kui ni̱xtjin ján ndo̱bo̱a̱ya kis'ijña ngo nda̱ xi ta 'yání xi kamábe, xi 'mí Barraba̱.
\v 17 Kó nga kamátikó xta̱ na̱xi̱ńdaá, bi katsó Pilatoo̱:
\p –¿'Yání xi mejénjnú nga k'uijñándé an: a Barrabaa̱, axa̱ Kjisoo̱ kui xi Kristoo̱ 'mií?
\p
\v 18 Nga̱t'a̱ ja̱ bo̱a̱ je be Pilatoo̱ nga ta kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱'ontakón boá nga kini'ánk'as'ien Kjisoo̱.
\p
\v 19 Kó tji̱e̱nga tikón Pilatoo̱ ngu̱i̱ndie nínga ni'ánjeé, chjo̱ón katsanguiyaa̱ ngo én xi bi tsó: “Ngata̱ jijín chingajin nii̱ kui xta̱ kixii̱, nga̱t'a̱ achichí kjo̱a̱ni̱ma̱ ja'atio an ngu̱i̱jin ńjñána ngot'e̱ tangat'anii̱ kui.”
\p
\v 20 Tanga já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá, kats'eén kjo̱a̱'niú xta̱ na̱xi̱ńdaá tsi̱'e̱ nga, nga tasá Barrabaa̱ xi k'uijñándé, kó nga Kjisoo̱ xi si̱'ank'ien ka̱tso̱.
\v 21 Kó nda̱ xtitjoón, bi katsó nga asíyaá xta̱ na̱xi̱ńdaá:
\p –¿'Yání nga jó kui jaá xi mejénjnú nga k'uijñándé?
\p Kó bi katsó xta̱ na̱xi̱ńdaá:
\p –¡Barrabaa̱!
\p
\v 22 S'e̱ Pilatoo̱ bi katsó nguiní:
\p –¿Kó mí ni xi sa̱'injo̱ an Kjisoo̱ kui xi Kristoo̱ 'mií?
\p Kó ngayeje xta̱ na̱xi̱ńdaá bi katsó:
\p –¡Tjat'e ji kro̱!
\p
\v 23 Tanga bi katsó nda̱ xtitjoón:
\p –Ja̱ ¿mí ni xi ndajín xi kats'én?
\p Tanga tasá ma 'niú ngase askandáyá xtaa̱ nga bi katsó:
\p –¡Tjat'e ji kro̱!
\p
\v 24 Kó nga kamábe Pilatoo̱ nga nguiti jmí ni kamájín kats'én, nga tasá kamákján ngasee̱ xta̱ na̱xi̱ńdaá, iskjíbé chií ndójoa s'e̱ aniéjón tsja nguindyi̱ko̱n xtaa̱, kó bi katsó:
\p –Jmí jéjínna kjo̱a̱a̱ nga ko̱ya kui nda̱ kixii̱, ni tsa̱jún boá kui nii̱.
\p
\v 25 Kó bi katsoó xta̱ na̱xi̱ńdaá:
\p –¡Ji̱n ko̱jo ndíjne̱ ngatamajéjne̱ kjo̱a̱a̱ nga ko̱ya kui nda̱a̱!
\p
\v 26 Kós'e̱ Pilatoo̱ íjñandé Barrabaa̱, kó katsjá kjo̱a̱ tsi̱'e̱ nga kjoaá Kjisoo̱, s'e̱ kats'énk'as'ien tsi̱'e̱ nga kjót'a kro̱.
\p
\v 27 Kós'e̱ jajuún nda̱ xtitjoón kijíjo̱ Kjisoo̱ ndi̱tsen ndi'a nínga ni'ánjeé xtaa̱, kó ki̱a̱ kamátikó jajún xi ngasee̱.
\v 28 Kó ki̱a̱ kachje'éxiín ṉjñoo̱ Kjisoo̱, s'e̱ kats'énkajá ngo ṉjño xi koán,
\v 29 kó ngo korona̱ nda'yá í'á to̱ko̱, s'e̱ ngo yáxá íyá tsja fojní, s'e̱ kui jaá tsajnókie nga asiént'aa̱ tikoó nga bi katsoó:
\p –¡Tinde nda̱ Ree̱ xta̱ judío̱!
\p
\v 30 Kó atítiajón, iskjíbé yáxaá s'e̱ ts'anié to̱ko̱ Kjisoo̱.
\v 31 S'e̱ nguije tsajnókie, ja'áxiín ṉjño xi kjit'a nga̱xto̱n s'e̱ kats'énkajá nguiní ṉjñoo̱, s'e̱ kijíjo̱ tsi̱'e̱ nga ko̱ót'a kro̱.
\s Bi ts'én akjat'a kro̱ Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 15:21-41; Rkaa̱ 23:26-49; Juaa̱ 19:17-30)
\p
\v 32 Kó nga jatjo ki̱a̱a̱, kamábe ngo nda̱ xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdá Sirene̱ xi 'mí Ximo̱, kui nda̱a̱ kini'aán kjo̱a̱'niú tsi̱'e̱ nga asíko̱jo nga ya'ajo̱ kroo̱ Kjisoo̱.
\p
\v 33 Kó nga jachó ngo ngu̱i̱ndie xi 'mí Gólgota̱, ngu̱i̱ndiee̱ ṉdato̱ko̱ ini̱ma̱, tsó kui eén,
\v 34 ki̱a̱ katse'eé bino̱ xi kini'ánk'ájinni ni sa, tanga nguije askot'a Kjisoo̱, kamámejénjiín kats'e.
\p
\v 35 Nguije akjat'a kro̱, jajuún katsatonjo̱ kjo̱a̱ch'áṉcha̱ ṉjñoo̱ Kjisoo̱, s'e̱ iskjíbé ṉjño xi kats'én nga ngo nga ngo. Bo̱a̱ ts'én jatjosón ni xi katsó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná nga bi katsó: “Kats'énkja'asoón xkjín ṉjñona, kó katsatonjo̱ kjo̱a̱ch'áṉcha̱ ṉjñona.”
\v 36 Kó ki̱a̱ kis'iṉdo, nga askondá Kjisoo̱.
\v 37 Kó ngo yátie yít'a nk'aa̱ to̱ko̱ kroo̱ xi bi tsó: “KUI XI'BI̱ XI KJISOO̱, NDA̱ REE̱ XTA̱ JUDÍOO̱.”
\p
\v 38 Kós'e̱ nijan akjat'a kro̱ Kjisoo̱ jó já chejé, ngo nga fojnií ko̱jo ngo nga skoón.
\v 39 Kó xta̱ xi ja'a ki̱a̱a̱ achichí ch'o katsoó Kjisoo̱, kó kats'énkatjí ma to̱ko̱,
\v 40 nga bi katsoó:
\p –¡Ji xi ni'ínkixóndé jí ngo na̱ngo̱xi̱, s'e̱ xi ma ján ni̱xtjin ni'índe nguiní, 'na̱xié'é so̱bo̱e̱ ji yojóo, tsi ndií Néná jí, kó titjaje̱n ji kroo̱!
\p
\v 41 Ti bo̱a̱ ti ts'én tsajnókie já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱, já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱, já fariseoo̱ ko̱jo já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá nga bi katsó:
\p
\v 42 –Ts'axié'á kje̱'e xta̱, tanga majiín 'boxié'á soboá yojoo̱, tsi kjeén nga kui xi nda̱ Ree̱ Israe̱l ngatjatjajen kroo̱ ngot'e̱ ma, ki̱a̱ ka̱ma nga s'i̱jinjne̱ kui.
\v 43 Kamá'niátakón Néná, ja̱ Néná ngat'axié'á ngot'e̱ 'ne̱ tsobo̱a̱ tsi tjoó, nga̱t'a̱ bi katsó: An xi ndií Néná.
\p
\v 44 Kó ti bo̱a̱ ti ts'én ch'o katsó já chejé xi nijan kisit'ajo̱ kro̱ Kjisoo̱.
\p
\v 45 Kó ndeskande nga ndis'ueé kó ngaskande nga kamá chi̱bo̱a̱ ján nga kamánguixón, ngayeje nga̱sondiee̱ kis'iejñó.
\v 46 Kó nguije ma kamá chi̱bo̱a̱ ján nga kamánguixón Kjisoo̱ 'niú askandáyá nga bi katsó:
\p –Elí, Elí, ¿lama sabaktani? (Ne tsa'a̱n, Ne tsa'a̱n, ¿ánní nga ti'bíjñímasiénní? Tsó kui eén)
\p
\v 47 Kó tjín ka'a xta̱ xi síndo ki̱a̱a̱, nga tsint'ié ni xi katsó Kjisoo̱, bi katsó:
\p –Nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Elíaa̱ ts'énchji̱a̱a̱.
\p
\v 48 Kó ti kji'a tsanga ma ngo nda̱ xi kijíkja'á ngo nixó xi kats'énk'andyi̱ni bino̱ san, s'e̱ ngo yáxá ítokó, s'e̱ katsjaá Kjisoo̱ tsi̱'e̱ nga k'uí.
\v 49 Tanga xta̱ xi ngasee̱ bi katsoó:
\p –Xióchonjnú, akjenráa̱ nga Elíaa̱ kjo̱e̱'ék'axié'á.
\p
\v 50 Kó Kjisoo̱, ti askandáyá nguiní, s'e̱ k'ien.
\v 51 Kó ṉjñonńtjibé xi tjíchjáni ngu̱i̱ya nínga 'niú ndikoón na̱ngo̱xi̱i̱ jó tjín kamá nga katjondiyá, ndeskande nk'a ján ngaskande nguindie ján, s'e̱ kjindibá ngo kjo̱a̱ndi̱ko̱n kui t'ananguii̱, kó ndi̱jo̱o̱ tsakjanga,
\v 52 s'e̱ katjox'a ngayeje nga̱tsjo̱ó, kó ngaskande achichí ma yojo k'iee̱n xta̱ tsjiee̱ Néná xi ja̱ bo̱a̱ je jesón xi ja'á'yá nguinií,
\v 53 kó nguije jataxie nga̱tsjo̱ó, nguije ja'á'yaá Kjisoo̱, kui xtaa̱ ts'as'ien na̱xi̱ńdá tsjiee̱, kó achichí ma xta̱ xi kamábe.
\p
\v 54 Kó nguito̱ko̱o̱ jajuún ko̱jo jajún xi ndyi̱konda Kjisoo̱ nga kamábe kjo̱a̱ndi̱ko̱ón ko̱jo ngayeje ni xi kamaá, achichí katsakjónní kó bi katsó:
\p –¡Ja̱koxi̱ nga kui nda̱a̱ xi ndií Néná!
\p
\v 55 Kó kjín ma ínchjín xi ta kjin askotsijennii̱ ni xi kamaá, xi tsajátji̱nguii̱ Kjisoo̱ ndeskande Galilea̱ nga kats'énseén,
\v 56 ngu̱i̱jii̱n kui ínchjiín kis'iṉdo na̱ Riya̱ Lenaa̱, na̱ Riyaa̱ na̱aa̱ Sandiyaá ko̱jo Kosiee̱ ko̱jo na̱aa̱ ndií Sebedeoo̱.
\s Bi ts'én akjanijín Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 15:42-47; Rkaa̱ 23:50-56; Juaa̱ 19:38-42)
\p
\v 57 Kó nga kamánguixoón, jachó ngo nda̱ cho̱n xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdá Arimatea̱ xi 'mí Kosie̱, xi ti xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ kamá nga,
\v 58 kó kui nda̱a̱ kijíkoón Pilatoo̱ kó tsí'áa yojo k'iee̱n Kjisoo̱, s'e̱ Pilatoo̱ katsjá kjo̱a̱ tsi̱'e̱ nga kui nda̱a̱ si̱'ank'as'iee̱n yojoo̱ Kjisoo̱.
\v 59 Kó Kosiee̱ iskjíbé yojo k'iee̱n Kjisoo̱, kó ngo ṉjñonńtjibé tsjie ítsakjájón,
\v 60 s'e̱ íjñá yojo k'iee̱n Kjisoo̱ ngo ngu̱i̱ya nga̱tsjo tja̱tsi̱e̱, xi kamánda t'a ngo ndi̱jo̱ je, s'e̱ kats'éngátíkjayá ngo ndi̱jo̱ je xi íchjáni nga̱ntjo̱a̱a̱ kui nga̱tsjo̱ó, s'e̱ kijí kui nda̱a̱.
\v 61 Kó ki̱a̱ kje̱n nga̱tsjo̱ó síndo na̱ Riya̱ Lenaa̱, ko̱jo na̱ Riyaa̱ xi ingoo̱.
\s Bi ts'én kichindá nga̱tsjo̱ó Kjisoo̱
\p
\v 62 Kó nga kamánguindyiojón, nguije ja'a ngo ni̱xtjin nga ik'íjñanda s'ué paskuaa̱, kamátikó ngayeje já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já fariseoo̱ kje̱n Pilatoo̱,
\v 63 kó bi katsó:
\p –Ndi̱a̱, je ja'átsjienjne̱ nga kui nda̱ ndisoo̱ bi katsó nga kis'ijña: Nguije kjo̱a̱'a ján ni̱xtjin kjo̱a̱'á'yána.
\v 64 Nanguíye ji nga xchindá nga̱tsjo̱ó ngaskande xi ma ján ni̱xtjin, nga̱t'a̱ tsá jmí tsi ta xta̱ tsi̱'e̱ kjo̱e̱'e nga jñoó, s'e̱ kjo̱jo yojoo̱, kó bi ka̱tso̱o̱ xta̱ na̱xi̱ńdaá: “Je ja'á'yaá ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi je jesón”, kó kui kjo̱a̱ndisoo̱ je ngase ka̱ma ta bo̱a̱jiín xi tjoón.
\p
\v 65 Kó Pilatoo̱ bi katsó:
\p –Tanguínjo̱jnú jajún, kó nda nga konda nga̱tsjo̱ó.
\p
\v 66 S'e̱ kijí kui jaá, kó askondá nga̱tsjo̱ó kó ngo ndi̱jo̱ je íjñachjaá nga̱ntjo̱a̱ nga̱tsjo̱ó, s'e̱ ki̱a̱ kis'iṉdondá jajuún.
\c 28
\s Bi ts'én ja'á'yaá Kjisoo̱
\r (Markoo̱ 16:1-8; Rkaa̱ 24:1-12; Juaa̱ 20:1-10)
\p
\v 1 Nguije ja'a ni̱xtjin ndikoón, nga kisisie̱én nga ni̱xtjin tjoón xomanaa̱, kijíkatsijen nga̱tsjo̱ó Kjisoo̱ na̱ Riya̱ Lenaa̱, ko̱jo na̱ Riya̱ xi ingoo̱.
\v 2 Kó ngo kjo̱a̱ndi̱ko̱n 'niú ja'a, nga̱t'a̱ ngo ndítsjiee̱ Néná jatjajenni ndi'ak'ajmii̱ kó nga je'e, kats'éntíyaá ndi̱jo̱ xi kji'ixtio nga̱tsjo̱ó, s'e̱ kis'ijña són nga̱soón.
\v 3 Kó kui ndítsjiee̱ 'na̱ kamá xikoó nga foa'at'e, kó ṉjño xi yajá tiboa xó xó kamá.
\v 4 Kó jatsié ma jajún xi ndyi̱kondaa̱ kó tiboa'andá ma kamá xikoó xta̱ xi je jesón.
\v 5 Kó kui ndítsjiee̱ bi katsoó ínchjiín:
\p –Ngata̱ ndakonjín majnú, nga̱t'a̱ je be an nga Kjisoo̱ xi ndyi̱mindyiséjnú, nda̱ xi akjat'a kroo̱,
\v 6 k'i̱e̱jín tikón, nga̱t'a̱ je ja'á'yaá, xikó katsó kui. Ja̱bíjnú'un, kó tsitsíjenjnúu̱ ngu̱i̱ndie nínga ik'íjñá yojoo̱.
\v 7 Tsá tanguínjnú kó t'íyajnúu̱ xta̱ tsi̱'e̱ nga je ja'á'yaá ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi je jesoón, kó bo̱a̱ t'ínjnúu̱ nga ki̱a̱ ko̱e̱je̱tjónjnú nga konguínjnú nangui Galilea̱, ki̱a̱ xcha̱jnú kui. “Ja̱ je kixiyajnú'un.”
\p
\v 8 Kós'e̱ kui ínchjiín tsá jatjo nga̱tsjo̱ó kó katsakjónní ko̱jo 'niú tsja kamaá, tsanga ma nga kijítsáyaá kui eén xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱. Kó tji̱e̱nga ndyi̱fítsáyaá xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱,
\v 9 Kjisoo̱ jachó nínga síndo kui ínchjiín, kats'éntinde, kó kui ínchjiín kijíkón tiñaa̱, janíkjá se Kjisoo̱, s'e̱ kats'éndikón.
\v 10 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ngata̱ ndakonjín majnú, tanguínjnú kó t'íyajnúu̱ ṉts'ié an, tsi̱'e̱ nga ko̱e̱je̱ nangui Galilea̱, kó ki̱a̱ sku̱i̱e̱na.
\s Bi ts'én katsáyá jajuún ni xi kamá
\p
\v 11 Kó tji̱e̱nga ndyi̱fí ínchjiín, chiboa jajuún kijí na̱xi̱ńdaá, kó katsáyaá já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ngayeje ni xi kamaá.
\v 12 Kó kamátikó kui jaá ko̱jo já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá, s'e̱ índa tsi̱'e̱ nga tsie to̱n ko̱e̱'eé jajuún,
\v 13 nga bi katsoó:
\p –Bi t'ínjnú: “Xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ je'e nga jñoó kó kats'énchejé yojoo̱ Kjisoo̱ tji̱e̱nga ndyi̱tsjayojoféjne̱.”
\v 14 Kó tsi ku̱i̱nt'ie kui nii̱ nda̱ xtitjoón, ji̱n xi yajne̱ kó k'uinjne̱, kó jmí kjo̱a̱xti k'uiéjínjnú.
\p
\v 15 Kó kui jajuún iskjíbé too̱n, s'e̱ kats'én ngayeje ni xi ki'mií. Kui én xi'bi̱ xi ki'míyaá já judíoo̱ ngaskande kui ni̱xtjin xi'bi̱.
\s Kjisoo̱ bi ts'én katsjáxaá xta̱a̱
\r (Markoo̱ 16:14-18; Rkaa̱ 24:36-49; Juaa̱ 20:19-23)
\p
\v 16 Kó bo̱a̱ ts'én nga tiengo xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ kijí nangui Galilea̱, nínga tikón tji̱ngu̱i̱ xi katsoó Kjisoo̱,
\v 17 kó kui jaá nga kamábe Kjisoo̱ kats'éndikón, tanga tjín ka'a xi jó xi ján íjñaá ini̱ma̱a̱.
\v 18 Kó Kjisoo̱ kijíkón tiñaa̱, s'e̱ bi katsoó:
\p –Je katse'éna xá nga kotixomáa̱ ngayeje ni xi tjín ndi'ak'ajmi ján ko̱jo ni xi tjín t'ananguii̱.
\v 19 Kó kuíni, tanguínjnú kó xta̱ tsa'a̱n ti'ánjnú ngayeje xta̱ na̱xi̱ńdá, tatíndánijnú nga si̱'an kaxomájnú ja'eén Na̱'mii̱, ja'eén ndií, ko̱jo ja'eén A̱sién Ni̱xtjii̱n,
\v 20 kó takoyajnúu̱ nga sa̱'ínkjatjosón ngayeje ni xi akoyájnú'un, kó an ngatsjé ni̱xtjin kotíjñajojnú'un ngaskande nga kju̱i̱e̱ nga̱sondiee̱. Bo̱a̱ kji'i.