\id MRK MAZATECO DE SAN PEDRO IXCATLÁN
\h MARKOO̱
\mt2 Éntjatsi̱e̱e̱ Jesukristoo̱ xikó ts'én ít'a
\mt1 Markoo̱
\c 1
\s Bi ts'én íni̱jmi Jua Bautistaa̱ eén Néná
\r (Matioo̱ 3:1-12; Rkaa̱ 3:1-9,15-17; Juaa̱ 1:19-28)
\p
\v 1 Bi ts'én 'bítsi̱ya éntjatsi̱e̱ xi chji̱a̱ kjo̱a̱a̱ Jesukristoo̱, xi ndií Néná.
\p
\v 2 Xikó ts'én kjit'a xo̱jo̱n xi kats'én'indó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Isayaa̱ nínga bi tsó:
\q K'i̱e̱ sanguiyatjoón chji̱ni̱e̱'énna,
\q tsi̱'e̱ nga ku̱i̱'íjñanda ndi̱yáa̱ nguindyikin ji.
\q
\v 3 Nda'yáa ngo nda̱ xi kjandayá nangui kixií xi bi tsó:
\q “T'íjñandajnúu̱ ndi̱ya̱á Ndi̱a̱a̱,
\q ti'ankixi̱jnú ndi̱ya̱á kui.”
\m
\v 4 Kó ki̱a̱ jachó Juaa̱ nangui kixií tsi̱'e̱ nga atíndá xtaa̱, kó íni̱jmi nga sa̱tíndá tsi̱'e̱ nga sa̱'ínk'oyá yojoo̱ kjo̱a̱a̱ jé xí ndyi̱ts'en, tsi̱'e̱ nga si̱'anjetakoón.
\v 5 Kó ngayeje xta̱ xi tjín nangui Judea̱ ko̱jo ngayeje xta̱ xi tjín na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, jataxie nga tsint'ieé. Kó Juaa̱ atíndá kui xtaa̱ ngu̱i̱jii̱n ndeje' Jordaa̱n, kó ki̱a̱ katsáyá jeé.
\p
\v 6 Ṉjño xi tsajá Juaa̱ tsja̱a̱ cho̱ to'o yits'en kamándani kó ngo tji̱xin íkjá ndáyaá, kó chjo̱bo̱a̱ ko̱jo ntsjién xi 'bé nguindie k'ijñá ján xi iskjinie.
\v 7 Bi katsó nga íni̱jmi:
\p –Jaskan an ndibá ngo nda̱ xi tjín ngasee̱ nga'niú, kó ngaskande an tsoboájínna nga kotíjñando an nga skjíndóo̱ ń'niuú tji̱xíndieé.
\v 8 An, nga ja̱koxi̱ ndójoa atindáníjnú'un, tanga kui xi s'e̱ kji̱ndi̱baá, A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná xí ko̱tíndánijnú.
\s Bi ts'én kastindá Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 3:13-17; Rkaa̱ 3:21-22)
\p
\v 9 Kui ni̱xtjin ján, Kjisoo̱ jatjoni na̱xi̱ńdá Nasare̱t, ngo ngu̱i̱ndie xi tikón nangui Galilea̱, kó Juaa̱ atíndá Kjisoo̱ ki̱a̱ ngu̱i̱jin ndeje' Jordaa̱n.
\v 10 Kó nga ts'énfotaxiejin ngu̱i̱jin ndójoaa̱, Kjisoo̱ kamábe nga katjox'a ndi'ak'ajmi ján, kó nga A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná ja̱ kji'i tójo ma kji'i nga kjindibánié.
\v 11 Kó kanda'yáa ngo nda̱ ndi'ak'ajmi ján xi bi katsó:
\p –Jí xí ndí tjóna, 'niú tsjatjínna kjo̱a̱a̱ ji.
\s Bi ts'én kachjat'ayákón Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 4:1-11; Rkaa̱ 4:1-13)
\p
\v 12 Nguije kamá kui nii̱, A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná tji̱e̱nmá kijíjo̱ Kjisoo̱ nangui kixií.
\v 13 Kó ki̱a̱ kis'ijña yichán ni̱xtjin, kó xindajín Satanaa̱ askot'ayákón. Kó ngu̱i̱jii̱n cho̱ tamá kis'ijña, kó ndítsjiee̱ Néná kats'énseén Kjisoo̱.
\s Bi ts'én íts'i̱yanii̱ Kjisoo̱ nga kats'én xaá
\r (Matioo̱ 4:12-17; Rkaa̱ 4:14-15)
\p
\v 14 Kó nguije kananguis'ien ndo̱bo̱a̱ya Juaa̱, Kjisoo̱ kijí nangui Galilea̱ nga íni̱jmi éntjatsi̱e̱e̱ Néná.
\v 15 Kó bi katsó:
\p –Je jachó ni̱xtjin, kó Néná je tsá ko̱tíxoma, ti'ank'oyajnú yojojnú, kó ti'ans'ijinjnú éntjatsi̱e̱e̱ Néná.
\s Kjisoo̱ bi ts'én tsíchji̱a̱a̱ nijún já xi tsoboá tji̱o̱
\r (Matioo̱ 4:18-22; Rkaa̱ 5:1-11)
\p
\v 16 Kó nga tso'bá Kjisoo̱ t'a ndáchíkón xi tikón nangui Galilea̱, kamábe nda̱ xi 'mí Ximoo̱ ko̱jo ṉts'i̱e̱ kui nda̱a̱ kui xi 'mí Jandree̱ nga nda̱'ya ndyi̱mején ngu̱i̱jin ndáchíkoón, nga̱t'a̱ xá tji̱o̱ kats'én kui jaá.
\v 17 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ndibátjinguijnú'un, kó an xí sa̱'injnú'un nga tasá xta̱ xi k'uitíkójnú xikoó tsi tji̱o̱ xi ko̱ndo̱bo̱a̱jnú.
\p
\v 18 Kó ti kji'a índomasien nda̱'yaa̱, kó kijítji̱nguii̱ Kjisoo̱.
\p
\v 19 Kó ngu̱i̱chí boa'á kijí Kjisoo̱, s'e̱ kamábe nda̱ xi 'mí Sandiyaá ko̱jo ṉts'i̱e̱ kui nda̱a̱ xi 'mí Juaa̱, ndií nda̱ xi 'mí Sebedeoo̱, kui jaá ngo ngu̱i̱ya tjotso je síndo nínga ndyi̱kjóyajin nda̱'yaa̱.
\v 20 Kó Kjisoo̱ tji̱e̱nmá tsíchji̱a̱a̱, kó kui jaá ngu̱i̱ya tjotso jee̱ íjñá Sebedeo̱ kui xi na̱'mi manii̱ ko̱jo moso̱ xi ngase xi bosikójo kó kijítji̱nguii̱ Kjisoo̱.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo nda̱ xi tjíjii̱n a̱sién ni̱xtjin xi ndajín
\r (Rkaa̱ 4:31-37)
\p
\v 21 S'e̱ Kjisoo̱ ko̱jo xta̱a̱ jachó na̱xi̱ńdá Kapernau̱m, kó nga ni̱xtjin ndikón ts'as'ien ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná kó íts'i̱yani nga akóyá eén Néná.
\v 22 Kó xtaa̱ kijíndikoón xikó ts'én akóyá Kjisoo̱, nga̱t'a̱ akóyá xikó maá tsi xá tjiín, jmí tsi xikó ts'én bokoyá já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱.
\v 23 Kó ki̱a̱ ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná kis'ijña ngo nda̱ xi tjíjii̱n ngu̱i̱jin yojoo̱ ngo a̱sién ni̱xtjin xi ndajín xi bi katsó nga askandáyá:
\p
\v 24 ¿Mí xi tjiín kjo̱a̱a̱ ji̱n, Kjiso̱ xi chji̱a̱ni Nasare̱t? ¿A je kjoé'e̱ ni'ínkjiéjne̱? Je be an 'yání ji, kó je be an nga ji xi xta̱ tsjiee̱ Néná.
\p
\v 25 Kó Kjisoo̱ kats'énxchánjo̱ kui a̱sién ni̱xtjin xi ndajiín nga bi katsoó:
\p –¡Se ni'ín ji, kó tji̱taxi̱e̱jin yojoo̱ kui nda̱a̱!
\p
\v 26 Kó kui a̱sién ni̱xtjin xi ndajiín 'niú ítsanieyá kui nda̱a̱, kó 'niú askandáyá s'e̱ jataxiejii̱n yojoo̱.
\v 27 Kó ngayeje xtaa̱ achichí katsakjónní, kó bi katsó ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján nga asíyaá xkjín:
\p –¿Mí ni xi'bi̱? ¡Kui nda̱a̱ ngo ni tja̱tsi̱e̱ ts'énbokoyá kó xikoó tsi xá tjiín! ¡Ngaskande a̱sién ni̱xtjin xi ndajín botixómaá, kó nt'ié'eén!
\p
\v 28 Kó 'niú tsá kanda'yá kjo̱a̱a̱ Kjisoo̱, ngayeje nangui xi tjín Galilea̱.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ṉchi'yaá Peé ko̱jo kjín xta̱ xi oo̱n
\r (Matioo̱ 8:14-15; Rkaa̱ 4:38-39)
\p
\v 29 Kó nguije jatjo ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná, Kjisoo̱, Sandiyaá ko̱jo Juaa̱, kijí ndi'aa̱ nda̱ xi 'mí Ximoo̱ ko̱jo Jandree̱.
\v 30 Kó ṉchi'yaá Peé ṉt'e̱ kji'ijñajo̱. Kó ti kji'a ki'míyaá Kjisoo̱,
\v 31 kós'e̱ Kjisoo̱ kijíkón tiñaa̱ kui xta̱chjo̱ón, iskjíbé tsja kó kats'énkjastjíe̱n, kó ti kji'a kichiajá ṉt'e̱e̱, kó kui xta̱chjo̱ón kats'énseén kui jaá.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ kjín xta̱ xi oo̱n
\r (Matioo̱ 8:16-17; Rkaa̱ 4:40-41)
\p
\v 32 Kó nga ma k'atjé ts'ueé, nguije kjima'ña̱, tsanguínjoo̱ Kjisoo̱ ngayeje xta̱ xi oo̱n ko̱jo xi síndojii̱n xindajín ngu̱i̱jin yojoo̱,
\v 33 kó ngayeje xta̱ na̱xi̱ńdaá kamátikó nga̱ntjo̱a̱a̱.
\v 34 Kó Kjisoo̱ kats'éndaya ngayeje to̱ko̱ya chi'in xi tjiín kjín xta̱, kó kjín xindajín ts'axié kó katsjandiéjiín nga ku̱i̱chji̱a̱, nga̱t'a̱ kui xindajiín je be 'yá kuí bo̱a̱ Kjisoo̱.
\s Bi ts'én íni̱jmi Kjisoo̱ eén Néná nangui Galilea̱
\r (Rkaa̱ 4:42-44)
\p
\v 35 Ngo ndi̱ya nga achichí tajñó, nga jñóya ngasee̱, jastjíe̱n Kjisoo̱ kó kijí ngo ngu̱i̱ndie t'axín nga kijíchji̱a̱a̱ Néná.
\v 36 Kó Ximoo̱ ko̱jo xta̱ xi síndojo̱ kijíngase Kjisoo̱,
\v 37 kó nguije kasakoo̱, bi katsoó:
\p –Ngayeje xtaa̱ ndyi̱mongasee̱ ji.
\p
\v 38 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Tjián nangui xi síndo t'a kui ngu̱i̱ndiee̱ tsi̱'e̱ nga ko̱jo ki̱a̱ k'uini̱jmi an eén Néná, nga̱t'a̱ kuí xá jé'e an.
\p
\v 39 Kó bo̱a̱ ts'én Kjisoo̱ íni̱jmi eén Néná ki̱a̱ ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná xi tsi̱'e̱ kui xtaa̱ xi síndo ngayeje nangui Galilea̱, kó ts'axié xindajín xi kis'iṉdojii̱n xtaa̱.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo nda̱ xi tjiín chi'in xi ts'enkjátsón tji̱xin yojoná
\r (Matioo̱ 8:1-4; Rkaa̱ 5:12-16)
\p
\v 40 Kó jachókoón Kjisoo̱ ngo nda̱ xi tjiín chi'in xi ts'enkjátsón tji̱xin yojoná xi asiént'aa̱ tikoó, kó bi katsoó:
\p –Tsi ji xi mejeén ka̱ma ti'intsjiejínní nga xtjo̱'óxín chi'inna.
\p
\v 41 Kó Kjisoo̱ ni̱ma̱kamaá kui nda̱a̱, yejénnié tsja kó kats'énjo̱, kó bi katsoó:
\p –Mejénna, ngatamatsjiejón ji.
\p
\v 42 Kó ti kji'a kichajá chi'in xi ts'enkjátsón tji̱xin yojoná xí koo̱n kui nda̱a̱, kó kamátsjiejón.
\v 43 Kó Kjisoo̱ kats'énkjí, kó 'niú tsí'aá nga bi katsoó:
\p
\v 44 –Jé'e̱n, ngata̱ 'yájín xi 'míyée̱ kui nii̱, tasá t'enchíi̱n chiná'mii̱ kó takée̱ yojóo, kó te'é ji ngo chji̱e̱ xikó kji'i xi si̱'ank'as'ien xi tsó kjo̱a̱kitii̱ Moisee̱, tsi̱'e̱ nga sku̱i̱e̱ kui jaá nga je kamándaya ji.
\p
\v 45 Tanga kui nda̱a̱ nguije kijí, íts'i̱yanii̱ nga íni̱jmi̱í ngayeje xtaa̱ kui ni xi kamáta'in, kuíni nga Kjisoo̱ nguiti ka̱majín nga nda ts'as'ien na̱xi̱ńdaá, tasá t'a ṉdi̱a̱ kis'ijña nínga jmí xta̱jín, kó jachókoón xta̱ xi chji̱a̱ni tajñá nanguiní.
\c 2
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo nda̱ xi majín fí
\r (Matioo̱ 9:1-8; Rkaa̱ 5:17-26)
\p
\v 1 Kó nguije ja'a chiboa ni̱xtjin, ts'as'ien nguiní Kjisoo̱ na̱xi̱ńdá Kapernau̱m, kó tsint'ié xtaa̱ nga ngu̱i̱ya ndi'a tikón Kjisoo̱.
\v 2 Kó achichí xta̱ kamátikó kó ngaskande nguiti kis'iénjín ngase t'a nga̱ntjo̱a̱a̱ ndi'aa̱. Kó Kjisoo̱ ki̱a̱ íni̱jmi eén Néná.
\v 3 Kós'e̱ jachó xtji̱e̱e̱n nínga tikón Kjisoo̱ nijún já xi ndyi̱ya'ank'á ngo nda̱ xi ni̱ma̱ xi majín fí.
\v 4 Kó nga kamájiín jachójo̱ tiñaa̱ Kjisoo̱ kui nda̱ xi ni̱ma̱a̱, nga̱t'a̱ achichí xta̱ xi tjín, iskjíx'á nk'aá ndi'aa̱ kó ki̱a̱ kats'énkjatjajen ṉcha̱n xi kji'isoón nda̱ xi majín fií.
\v 5 Kó nga kamábe Kjisoo̱ nga s'ijii̱n Néná kui jaá, bi katsoó nda̱ xi ni̱ma̱a̱:
\p –Ji ndí, jée̱ je kini'ánjetakoón.
\p
\v 6 Tanga ngu̱i̱jii̱n kui xtaa̱ kis'iṉdojin já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti xi bi ts'én yíjin kon:
\v 7 “¿Ánní nga bo̱a̱ ts'én chji̱a̱ kui nda̱a̱? Néná ch'o tjítsoó. ¿'Yání xi ka̱maa̱ sa̱'ínjetakón ngo jé, a mí tsi ta kuí tsi Néná?”
\v 8 Kó Kjisoo̱ kamákjín tji̱'ni̱u̱ú a̱sién ni̱xtjii̱n ni xi yíjin kon kui jaá, kó bi katsó nga asíyaá:
\p –¿Mí kjo̱a̱a̱ nga bo̱a̱ ts'én ndyi̱fojintakónjnú?
\v 9 ¿Mí ni xi ni'ínjín kji'i ngase xi k'uiín ngo nda̱ xi majín fí: A nga bi k'uiín: “Jée̱ je kini'ánjetakoón”, axa̱ nga bi k'uiín: “Ti̱sítji̱n, chjábe ṉcháa̱n kó t'en ji”?
\v 10 Tanga tsi̱'e̱ nga xcha̱jnú nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n tjiín nga'niú kui t'ananguii̱ tsi̱'e̱ nga ka̱maa̱ sa̱'ínjetakón jé.
\p Kós'e̱ bi katsoó nda̱ xi majín fií:
\p
\v 11 –Kó jí bi t'íxiaán, ti̱sítji̱n, chjábe ṉcháa̱n kó t'en ndi'áa̱.
\p
\v 12 Kós'e̱ kui nda̱ xi ni̱ma̱a̱, tji̱e̱nmá jastjíe̱n, iskjíbé ṉchaa̱n, s'e̱ jataxie nga kamábe ngayeje xtaa̱, kó achichí kijíndikoón ngayejee̱ kó katsjaá kjo̱a̱je Néná nga bi katsoó xkjín:
\p –Kji̱e̱ ngo ndi̱ya yajne̱ ngo ni xi xikoó xi'bi̱.
\s Kjisoo̱ bi ts'én tsíchji̱a̱a̱ Matioo̱
\r (Matioo̱ 9:9-13; Rkaa̱ 5:27-32)
\p
\v 13 Kó ti kijí nguiní Kjisoo̱ t'a ndáchíkoón, kó kjín xta̱ kijíkón tiñaa̱, kó Kjisoo̱ akóyaá kui xtaa̱.
\v 14 Kó nga ja'a ki̱a̱a̱, kamábe nda̱ xi 'mí Lebii̱ xi ndií Alfeoo̱ nga tikónt'a yamíxa̱ nínga machjítjé nii̱, kó bi katsoó:
\p –Ndibétji̱nguiní.
\p Kó Lebii̱ Jastjíe̱n kó kijítji̱nguii̱ Kjisoo̱.
\p
\v 15 Ngo ndi̱ya nga Kjisoo̱ tikónt'a yamíxa̱ nga ts'énkjinie ṉño̱ ndi'aa̱ Lebii̱, achichí ma já xí foa'á'yá to̱n xi machjítjé ni ko̱jo xta̱ jé ko̱jo xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ xi síndot'ajo̱, nga̱t'a̱ achichí kamá xta̱ xi kijítji̱nguii̱.
\v 16 Kó já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ ko̱jo já fariseoo̱, nga kamábe nga Kjisoo̱ ts'énkjiniejo̱ ṉño̱ já xí foa'á'yá to̱n xi machjítjé ni ko̱jo xta̱ jé, bi katsó nga asíyaá xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱:
\p –¿Mí ni xi'bi̱, nga mostro̱jnú ts'énkjiniejo̱ ṉño̱ já xí foa'á'yá to̱n xi machjítjé ni ko̱jo xta̱ jé?
\p
\v 17 Kó Kjisoo̱ nga tsint'ié kuí nii̱, bi katsó:
\p –Xta̱ xi oo̱n xí chjieén chji̱ni̱e̱ndiki, jmí tsi xta̱ xi ndaa̱. Kó an jmí xta̱ xi kixi̱ jé'e̱chjiajáa̱n, xta̱ jé xí jé'e̱chjiáa̱.
\s Bi ts'én akasíyaá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ kjindiaá
\r (Matioo̱ 9:14-17; Rkaa̱ 5:33-39)
\p
\v 18 Ngo ndi̱ya nga xta̱ tsi̱'e̱ Jua Bautistaa̱ ko̱jo já fariseoo̱ ndyi̱ts'enkjá'a kjindiá yojoo̱, jachókoón Kjisoo̱ kó bi katsoó:
\p –¿Mí kjo̱a̱a̱ nga xta̱ tsi̱'e̱ Juaa̱ ko̱jo já fariseoo̱ ts'enkja'á kjindiá yojoo̱, kó xta̱ tse̱ ts'enkja'ájín kjindiá yojoo̱?
\p
\v 19 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¿A ka̱marií k'uíndo kjindiá xta̱ xi tjimá ndi'ibixaa̱n, tji̱e̱nga ki̱a̱ tikónjo̱ nda̱ xi ku̱i̱xaa̱n? Tji̱e̱nga ki̱a̱ tikón nda̱ xi ku̱i̱xaa̱n ka̱majín k'uíndo kjindiá.
\v 20 Tanga nga kjo̱chó ni̱xtjin nga xchje̱'éxiín nda̱ xi ku̱i̱xaa̱n, kó kui ni̱xtjii̱n nga ka̱ma k'uíndo kjindiá.
\p
\v 21 Ngojín xta̱ xi ṉjño tja̱tsi̱e̱ ko̱óyaá nga ku̱i̱'íxtió ṉjñoo̱ ngo xtjí xchá, tsi bo̱a̱ sa̱'ín, ṉjño tja̱tsi̱e̱e̱ skjíndiyá ṉjño xchaá, kó tsie ngase xtjóndiyá xtjií.
\v 22 Kó ti nde ngojín xta̱ xi ku̱i̱ndyiá bino̱ tja̱tsi̱e̱ ngo ti̱jitji̱xín xchaá, nga̱t'a̱ bino̱ tja̱tsi̱e̱e̱ skjíndiyá ti̱jitji̱xín xchaá, kó binoo̱ ko̱jo ti̱jitji̱xiín jmí chjí ka̱majínnii̱. Kuíni nga bino̱ tja̱tsi̱e̱e̱ ti̱jitji̱xín tja̱tsi̱e̱ ku̱i̱ndyia.
\s Bi ts'én tsíchji̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ ni̱xtjin ndikoón
\r (Matioo̱ 12:1-8; Rkaa̱ 6:1-5)
\p
\v 23 Ngo ndi̱ya nga ni̱xtjin ndikón Kjisoo̱ ko̱jo xta̱ tsi̱'e̱ ja'a ngo ngu̱i̱ndie nínga tjitji̱e̱ to ndso̱ko̱a̱n ṉño̱, kó kui jaá íts'i̱yanii̱ nga ts'enje̱n ńtiín.
\v 24 Kós'e̱ já fariseoo̱, bi katsoó Kjisoo̱ nga asíyaá:
\p –¿Mí kjo̱a̱a̱ nga xta̱ tse̱ ndyi̱ts'en ni xi tsjandiéjín kjo̱a̱kitii̱ nga ni'án nga ni̱xtjin ndikón?
\p
\v 25 Tanga Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¿A jmí ni̱xtjin kini'ányajnú xo̱jo̱n xi kjit'a ni xi kats'én Ndabii̱ ngo ndi̱ya nga kamáchjieén ko̱jo nga kamábojoó kui ko̱jo xta̱ xi tso'bájo̱,
\v 26 kóts'en ts'as'ien ndi'aa̱ Néná, nga kamá chiná'mi xi 'niú nk'a xaá nda̱ xi 'mí Abiataa̱r, kó iskjinie kui ko̱jo xta̱a̱ pan xi je kini'ánk'as'iee̱n Néná, kui xi tsjandiéjín kjo̱a̱kitii̱ nga skji̱ni̱e̱ kui ko̱jo xtaa̱, kó ta kuí tsi já chiná'mii̱ xi ma kjinie, kó ngaskande katsjaá xta̱ xi tso'bájo̱ nga?
\p
\v 27 Kó bi katsó ngase Kjisoo̱:
\p –Ni̱xtjin ndikoón kamánda tangat'anii̱ xtaa̱, jmí tsi xtaa̱ xi kamánda tangat'anii̱ ni̱xtjin ndikoón.
\v 28 Kó kuíni nga, ndií nda̱ xi̱'ii̱n ngaskande kui botixómaá ni̱xtjin ndikoón nga.
\c 3
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo nda̱ xi kixíyá tsja
\r (Matioo̱ 12:9-14; Rkaa̱ 6:6-11)
\p
\v 1 Kó ti ts'as'ien nguiní Kjisoo̱ ngo ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná, kó ki̱a̱ kis'ijña ngo nda̱ xi kixíyá tsja.
\v 2 Kó kichindá 'ma Kjisoo̱ tsi̱'e̱ nga xcha̱ tsi sa̱'índaya kui nda̱a̱ nga ni̱xtjin ndikón, tsi̱'e̱ nga bo̱a̱ ts'én sa̱ko̱ó ngo kjo̱a̱ nga ko̱ónguíta'in.
\v 3 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó nda̱ xi kixíyá tsjáa:
\p –Ti̱sítji̱n kó k'i̱e̱ tindyin ji ngamasiee̱n.
\p
\v 4 Kó bi katsó nga asíyaá xta̱ xi ngasee̱:
\p –¿Mí ni xi tsjandié kjo̱a̱kitii̱ nga ma ni'án nga ni̱xtjin ndikón: A ni xi nda, axa̱ ni xi ndajín? ¿A ko̱'na̱xié'á, axa̱ si̱'ank'ién ngo xta̱?
\p Tanga tsíchji̱a̱jín kui jaá.
\v 5 Kós'e̱ nguije asko'á tamá ngayeje xta̱ xi ja'atjiyajoo̱n, ndasen kamaá nga̱t'a̱ tanisién tajá ini̱ma̱a̱, kó bi katsoó nda̱ xi kixíyá tsjáa:
\p –Tjintie ndse̱.
\p Kó kui nda̱a̱ yejéntie tsja, kó kamándaya tsja.
\v 6 Kó nguije jataxie já fariseoo̱, íts'i̱yanii̱ nga índajo̱ xta̱ xi majo̱ nda̱ re Erodee̱ kóts'én sa̱'ínk'ién Kjisoo̱.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ kjín xta̱ t'a ndáchíkoón
\p
\v 7 Kó kijí Kjisoo̱ ko̱jo xta̱ tsi̱'e̱ t'a ndáchíkoón, kó achichí xta̱ xi chji̱a̱ni nangui Galilea̱ xi kijítji̱nguii̱ ko̱jo xta̱ xi chji̱a̱ni nangui Judea̱.
\v 8 Ko̱jo xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, ko̱jo xi chji̱a̱ni nangui Idumea̱, ko̱jo xi chji̱a̱ni ngándaá ndeje' Jordaa̱n ko̱jo xta̱ xi chji̱a̱ni nga̱ndee̱ nangui Tiro̱ ko̱jo xi chji̱a̱ni nangui Sido̱n, tanisién kjín xta̱ xi tsint'ié ngayeje ni xi kats'én Kjisoo̱ xi kijítji̱nguii̱.
\v 9 Kó Kjisoo̱ tsíchji̱a̱jo xta̱ tsi̱'e̱, tsi̱'e̱ nga ku̱i̱'íjñandaa̱ ngo tjotso je kó nga ku̱i̱'índyió'niújín xta̱ kjín xi kamátikó ki̱a̱a̱.
\v 10 Nga̱t'a̱ achichí kjín xta̱ xi kats'éndaya, kuíni nga kui xta̱ xi oo̱n taxkiya katsanguijin kjo̱a̱'niú yojoo̱ nínga tikón Kjisoo̱ tsi̱'e̱ nga sa̱'ínjo̱.
\v 11 Kó kji'a nga kui a̱sién ni̱xtjin xi ndajiín kamábe Kjisoo̱, indyiát'aa̱ tikoó kó bi katsoó nga askandáyaá:
\p –¡Jí xí ndií Néná!
\p
\v 12 Tanga Kjisoo̱ 'niú kats'énxchánjo̱ kui xindajiín tsi̱'e̱ nga ko̱tso̱yajín 'yání bo̱a̱ xi kui.
\s Bi ts'én ja'ájin Kjisoo̱ nga tiejó já apostroo̱
\r (Matioo̱ 10:1-4; Rkaa̱ 6:12-16)
\p
\v 13 Kó Kjisoo̱ kijí ngo nga̱són tji̱ngu̱i̱ kó tsíchji̱a̱a̱ já xi kamámejeén ja'ájin kui, kó kui jaá kijíkoón.
\v 14 Tiejó ma já xí ja'ájin, tsi̱'e̱ nga kjótso'bájo̱ ko̱jo tsi̱'e̱ nga sa̱nguíya nga ku̱i̱'íni̱jmi eén Néná,
\v 15 ko̱jo tsi̱'e̱ nga k'uieé xá nga ka̱maa̱ sa̱'índaya xi oo̱n, ko̱jo nga ka̱maa̱ k'o̱xié xindajín xi síndojii̱n xtaa̱.
\v 16 Kuí xi'bi̱ nga tiejó já xí ja'ájin Kjisoo̱: Ximoo̱, xi Peé katsoó nga,
\v 17 Sandiyaá ndií Sebedeoo̱, ko̱jo Juaa̱ ṉts'i̱e̱ Sandiyaá, kui xi Boanerje̱ ít'a ja'én, ndií cho̱'o̱n tsó kui ja'eén,
\v 18 ko̱jo Jandree̱, ko̱jo Nguiripee̱, ko̱jo Bartolomee̱, ko̱jo Matioo̱, ko̱jo Tomaa̱, ko̱jo Sandiyá ndií Alfeoo̱, ko̱jo Tadeoo̱, ko̱jo Ximoo̱ nda̱ kananistaa̱,
\v 19 ko̱jo Juda Iskariotee̱, nda̱ xi jaskan kats'énk'as'ien Kjisoo̱.
\s Bi ts'én tsíchji̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ xindajín Belsebuu̱
\r (Matioo̱ 12:22-32; Rkaa̱ 11:14-23; 12:10)
\p
\v 20 Jaskan ts'as'ien Kjisoo̱ ngo ndi'a, kó ti ingo ndi̱ya nguiní nga achichí kjín xta̱ kamátikó, kó nde kamájín iskjinie ni chinie kui ko̱jo xta̱a̱.
\v 21 Kó kji'a nguije tsint'ié xta̱a̱ Kjisoo̱, kijíkja'á tsi̱'e̱ nga kjo̱jo, nga̱t'a̱ je kjimatsabeé Kjisoo̱ katsó.
\p
\v 22 Tanga já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti xi kjindibáni na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, katsó nga Kjisoo̱ nga'niuú nda̱ nguito̱ko̱o̱ xindajín xi 'mí Belsebuu̱ xó ts'énkjién nga 'boxié a̱sién ni̱xtjii̱n xindajín.
\p
\v 23 Kó Kjisoo̱ tsíchji̱a̱a̱ kui jaá, kó ngo énkjín tsíchji̱a̱jo nga bi katsoó:
\p –¿Kóts'en ka̱maa̱ xindajín Satanaa̱ nga ti kuii̱ k'o̱xié soboá yojoo̱?
\v 24 Kó tsi ngo ngu̱i̱ndie nínga botixómá ngo nda̱ re jó tjín ka̱ma nga skjánjo̱ xkjín, tsiejín ka̱maa̱ kui ngu̱i̱ndiee̱,
\v 25 kó tsi xta̱ xi síndo ngo ndi'a tsi jó tjín ka̱ma, tsiejín ka̱maa̱ nga k'uijñá ngase.
\v 26 Kó tsi xindajín Satanaa̱ kondra̱ k'uijñaá ti kui yojoo̱ kó jó tjín ka̱ma, nguiti tsiejín ka̱maa̱ nga k'uijñá, kó je ta ki̱a̱ tsi tji̱e̱n jachó.
\p
\v 27 Ta'yajín xi ka̱maa̱ k'o̱s'ien ndi'aa̱ ngo nda̱ xi tjingá'niuú kós'e̱ sa̱'ínchéjeé ni xi tjiín, tsi tjónjín ku̱i̱'íta'niú kuí nda̱a̱. Bo̱a̱ tsi ts'én nga ka̱maa̱ sa̱'ínchéjeé ni xi tjiín.
\p
\v 28 Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga ka̱majetakoón ngayeje jeé xtaa̱ ko̱jo tsi ch'o ka̱tso̱, ta ni xi ka̱tso̱ nga ku̱i̱chji̱a̱,
\v 29 tanga xi ch'o ka̱tso̱o̱ A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná, jmí ni̱xtjin si̱'anjetakoón, tasá k'uieé jé ngatsjé ni̱xtjin.
\p
\v 30 Nga̱t'a̱ kui jaá katsó nga ngo xó a̱sién ni̱xtjin xi ndajín tikónjii̱n Kjisoo̱.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ 'yání xi na̱aa̱ ko̱jo xi ṉts'i̱e̱
\r (Matioo̱ 12:46-50; Rkaa̱ 8:19-21)
\p
\v 31 Kó jaskan jachó na̱aa̱ ko̱jo já ṉts'i̱e̱ ko̱jo ínchjín ndichja Kjisoo̱, kó ndi̱tsen kis'iṉdo s'e̱ katsanguiya xi tsíchji̱a̱a̱ Kjisoo̱.
\v 32 Kó xta̱ xi síndo nga ngo foa'atjiyajoo̱n Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Na̱áa̱ ko̱jo ṉts'ie ko̱jo ndichje ndi̱tsen ján síndo, kó jí ndyi̱mongasee̱.
\p
\v 33 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¿'Yání xi na̱ana, 'yání xi ṉts'ié an, kó 'yání xi ndichja an?
\p
\v 34 Kó askotsijee̱n xta̱ xi síndo nga ngo foa'atjiyajoo̱n kós'e̱ bi katsó:
\p –Kuí xi'bi̱ xi na̱ana ko̱jo xi ṉts'ié an ko̱jo xi ndichja an.
\v 35 Nga̱t'a̱ ngayeje xi sa̱'ínkjatjosón ni xi mejeén Néná kuí xi'ba̱ xi ṉts'ié an, xi ndichja an ko̱jo xi na̱ana.
\c 4
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ ngo nda̱ xi atítsojo xojmá
\r (Matioo̱ 13:10-23; Rkaa̱ 8:9-15)
\p
\v 1 Kó ingo ndi̱ya nguiní akóyá Kjisoo̱ t'a ndáchíkoón, kó achichí ma xta̱ xi kamátikót'aa̱ nga ngo foa'atjiyajoo̱n, kó Kjisoo̱ ngo tjotso je kijík'íjñaya, tji̱e̱nga ngayeje xtaa̱ t'a ndáchíkoón kis'iṉdo.
\v 2 Kó achichí ma ni xi tsíchji̱a̱jo nga kats'énkjién énkjín, bi katsó nga akóyaá:
\p
\v 3 –Nda'yájnú kui nii̱: Ngo nda̱ xi 'bítji̱e̱, kijík'itji̱e̱ xojmá.
\v 4 Kó nga ítji̱e̱ xojmaá, ngo tjín xi ixó t'a ndi̱ya̱á, kó kjindibá ni̱sie xi tjín nk'a ján s'e̱ iskjinie.
\v 5 Ingo tjín kuí xojmaá xi ixó ngu̱i̱jin ndi̱jo̱o̱, nínga tsiejín ṉdie tjín, kó tsá katjońts'ién, nga̱t'a̱ na̱nga̱jín tikón ṉdiee̱,
\v 6 tanga nga jatjo ts'ueé, kats'énchjaán nga̱t'a̱ 'niújín na̱nga̱ síndo ja̱maa̱, kó kixí.
\v 7 Ingo tjín kuí xojmaá xi ixó ngu̱i̱jin yándá'yaá, kó nga kamánk'á yándá'yaá, kats'énxí, kó jmí to kis'iejiín.
\v 8 Tanga ingo tjín kuí xojmaá xi ixó t'anangui xi ndaa̱, íńts'ién, kó kamáxchá, kó kis'iee̱ to, tjín xi katsjá kantié to, tjín xi katsjá ichítié ko̱jo tie, kó tjín xi katsjá úchán to nga ngo nga ngo.
\p
\v 9 S'e̱ bi katsó ngase Kjisoo̱:
\p –Xi tjín tji̱bo̱a̱nijon nga ku̱i̱nt'ie, ngatasienníjón kui eén.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ mí kjo̱a̱a̱ nga énkjín kats'énkjién
\r (Matioo̱ 13:10-17; Rkaa̱ 8:9-10)
\p
\v 10 Kó jaskan nguije kis'ijña soboá Kjisoo̱, xta̱ xi kis'iṉdot'aa̱ ko̱jo nga tiejó xta̱a̱, asíyaá kjo̱a̱a̱ kui énkjín xi katsáyá.
\v 11 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Jún je ki'míyajnú ni xi tji'maá xikó ts'én botixómá Néná, tanga kui xta̱ xi síndo ndi̱tsen ján énkjín xí tjindókjo̱a̱jo nga tjí'míyaá ngayeje nii̱,
\v 12 tsi̱'e̱ nga nda tsi skotsíjen, sku̱i̱e̱, tanga ka̱makjínjiín, kó nda tsi ko̱siénnijon, ku̱i̱nt'ie, tanga ka̱makjínjiín, tsi̱'e̱ nga ko̱síkjoyajín yojoo̱ kó si̱'anjetakónjiín jeé.
\v 13 Kó Kjisoo̱ bi katsoó nga:
\p –¿A makjínjínjnú kui énkjiín? ¿Ja̱ kóts'en ka̱makjínnijnú énkjín xi ngasee̱?
\v 14 Nda̱ xi 'bítji̱e̱ xojmaá, kuí xí 'bítji̱e̱ eén Néná.
\v 15 Kó kuí bí xta̱ xi xikoó xojmá xi ixó t'a ndi̱ya̱á: kui xta̱ xi nguije ik'ítji̱e̱jii̱n eén, tanga nguije nt'ié, ta tji̱'ni̱u̱ ndibá xindajín Satanaa̱ kó foa'áxiín kui eén Néná xi je kamátji̱e̱ ngu̱i̱jin ini̱ma̱a̱.
\v 16 Kó ti bo̱a̱ ti kon xta̱ xi xikoó xojmá xí kamátji̱e̱ t'anangui nínga tjín ndi̱jo̱o̱: nguije nt'ié eén Néná, ti kji'a achichí tsja maá nga kjíbé,
\v 17 tanga nga jmí ja̱ma̱jiín, kuíni nga ta chiboa tsi 'bondíyaá, nga̱t'a̱ kji'a nga tangat'anii̱ eén Néná foa'atio ngo kjo̱a̱ni̱ma̱, ko̱jo tsi miyotji̱nguii̱, tji̱e̱nmá 'bijñámasien ni xi tsi̱'e̱ Néná.
\v 18 Kó kje̱'e xta̱ xi bi kon xikoó kui xojmá xí kamátji̱e̱ ngu̱i̱jin nda'yaá: nt'ié eén Néná,
\v 19 tanga ta soboá nda̱ kjimaa̱ ni xi tjiín kui nga̱sondiee̱ kó kjo̱a̱ch'áṉchaa̱ kjo̱a̱cho̱o̱n ko̱jo kjo̱a̱ndikonkoón nii̱ 'bos'ieén kó ts'énxí eén Néná, kó kui nii̱ xi tsjandiéjín nga boajaá to.
\v 20 Kó kuí xi'bi̱ xi ik'ítji̱e̱ t'anangui ndaa̱: xta̱ xi nt'ié eén Néná kó nda kjíbé, kó kuí xí xikoó xojmá xi tsjá kantié, ichítié ko̱jo tie, ko̱jo ngaskande úchán to nga ngo nga ngo.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ ndi'ií
\r (Rkaa̱ 8:16-18)
\p
\v 21 Kó Kjisoo̱ ti bi ti katsoó kui jaá nga:
\p –¿A tjín xta̱ xi ku̱i̱'ítí ngo ndi'ixó tsi̱'e̱ nga ku̱i̱'íjñá nguindiee̱ ngo kojo̱ ko̱jo tsi nguindiee̱ ngo ṉcha̱n? ¿A mí tsi ngo ndi'ixó nínga 'bítíyá ndi'í xí ts'entsíjee̱n 'bíjñá tsi̱'e̱ nga sa̱'íntsijen?
\v 22 Nga̱t'a̱ jmíjín ni xi tji'má, xi xcha̱jín mí nii̱ bo̱a̱, ti nde jmíjín ni xi tikón'má xi xcha̱jín nínga tsijee̱n.
\v 23 Xi tjín tji̱bo̱a̱nijon nga ku̱i̱nt'ie, ngatasienníjón kui eén.
\p
\v 24 Kó Kjisoo̱ bi katsó ngase:
\p –Nda nda ma tasiénnijonjnúu̱ ni xi ndyi̱nda'yájnú, nga̱t'a̱ xikó ts'én nda ko̱siennijonjnú, bo̱a̱ ts'én tsie ngase ko̱e̱'éjnú nga ka̱makjínjnú, kó ngaskande kjósón ngasee̱.
\v 25 Nga̱t'a̱ xi nt'ié ni xi bokoyá an, tsie ngase ko̱e̱'eé nga ka̱makjiín, tanga xi nt'iéjín, chja̱'áxiín ngaskande ni xi chií makjiín.
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ énkjiín xojmá xi foa'á soboaá
\p
\v 26 Kó ti bi ti katsó Kjisoo̱ nga:
\p –Nínga botixómá Néná, bo̱a̱ fóyanii̱ xikoó ngo nda̱ xi ku̱i̱'ítji̱e̱ xojmá ngu̱i̱jin t'ananguii̱.
\v 27 Kui nda̱a̱ tsi kjófé ko̱jo tsi kjo̱stjíe̱n, tsi nga ni̱xtjin ko̱jo tsi nga ni̱xtji̱e̱n, tanga kui xojmaá kji'bíńts'ién kó kjimank'a, nda tsi kui nda̱a̱ nde bejín kóts'en kjimaxchání.
\v 28 Nga̱t'a̱ t'ananguii̱ tjíts'én xchá soboá kui xojmaá: tjón xka̱a̱ tjo, s'e̱ tjo ńtiín, s'e̱ mato ńtiín.
\v 29 Kó nguije kichjí too̱, tji̱e̱nmá nanguii̱ ki̱cha̱ nga bichá nga̱t'a̱ je jachó ni̱xtjii̱n nga xtí.
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ énkjiín xojmaá mostasaa̱
\r (Matioo̱ 13:31-32; Rkaa̱ 13:18-19)
\p
\v 30 Kó ti bi ti katsó Kjisoo̱ nga:
\p –¿Mí ni xi k'uijñá chi̱bo̱a̱yajnú'un nínga botixómá Néná, axa̱ mí énkjín xi sa̱'inkakíi̱n?
\v 31 Xikónií ngo ndí xojmaá mostasa̱ xi 'bítji̱e̱ ngu̱i̱jin t'ananguii̱, kuí ndí xojmaá xi tanisién 'niú chichí ngase ngayeje xojmá xi tjín t'ananguii̱,
\v 32 tanga nguije sitji̱e̱, maxchá, kó kuí yaá xi 'niú je ko̱jo xi 'niú nk'a ngase ma ta bo̱a̱jínnii̱ ngayeje yá xí kji'itjieé xtaa̱, kó achichí 'niú tsingá ma tjiaa̱, ngaskande ni̱sie xi tjín nk'a ján ki̱a̱ fochó ts'énda ndo̱bo̱a̱a̱ nguindie tji̱nk'i̱e̱én kui yaá.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ kóts'en kats'énkjién énkjiín
\r (Matioo̱ 13:34-35)
\p
\v 33 Kó kjín énkjín xikoó xi'bi̱ xi kats'énkjién Kjisoo̱ nga tsíchji̱a̱jo xtaa̱ eén Néná, ta xikó ts'én kamákjínrií kui xtaa̱.
\v 34 Jmí ni̱xtjin nga énkjínjín kats'énkjién nga tsíchji̱a̱jo, tanga xta̱ tsi̱'e̱ katsáyá t'axín cha̱n cha̱a̱n ngayeje nii̱.
\s Bi ts'én kats'énk'íxió Kjisoo̱ tjo̱o̱ ko̱jo ndáchíkoón
\r (Matioo̱ 8:23-27; Rkaa̱ 8:22-25)
\p
\v 35 Kui ni̱xtjin ján nguije kjimajñoó, Kjisoo̱ bi katsoó xta̱a̱:
\p –Tjián ngándá xi ingoboá ján.
\p
\v 36 Kó kats'énkjí xta̱ kjiín, kó tsanguínjo̱ Kjisoo̱ ngu̱i̱ya kui tjotso je xi takó tikoón, kó tjín xta̱ xi kijítji̱nguii̱ xi tjimáya kje̱'e tjotso je.
\v 37 Kó nga tjimájin ngu̱i̱jin ndaá kjindibá ngo tjo̱'niú xi ndeskande ts'enk'ás'ién ma ndójoa ngu̱i̱ya tjotso jee̱, kó ngaskande je matingándá ma.
\v 38 Kó Kjisoo̱ kji'ifé nga̱xto̱n tjotso jee̱, kó ngo nibínguitoko kats'énkjién. Kini'ánkja'aá kó bi ki'mií:
\p –¡Ji mostro̱! ¿A ndasenjiín nga je matingándá?
\p
\v 39 Kó jastjíe̱n Kjisoo̱, kó 'niú tsíchji̱a̱jo tjo̱o̱, s'e̱ bi katsoó ndáchíkoón:
\p –¡Xió! ¡Xió tindyin!
\p Kó tji̱e̱nmá kixixió tjo̱o̱, kós'e̱ kis'ie xió xió nga̱són ndójoaa̱.
\v 40 Kós'e̱ bi katsoó xta̱a̱:
\p –¿Ánní nga ndyi̱ndokonjnú? ¿A s'ijinjínjnú?
\p
\v 41 Kó achichí katsakjónní kui jaá, kó ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján bi katsoó xkjín:
\p –¿'Yá nda̱a̱ bo̱a̱ xi'bi̱, nga ngaskande tjo̱o̱ ko̱jo ndáchíkoón nt'ié'eén?
\c 5
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo nda̱ xi tjíjii̱n a̱sién ni̱xtjii̱n xindajín
\r (Matioo̱ 8:28-34; Rkaa̱ 8:26-39)
\p
\v 1 Kó nga jachó ngándaá ndáchíkoón, nanguii̱ xta̱ Jerasa̱.
\v 2 Nga jatjajen Kjisoo̱ tjotso jee̱, tji̱e̱nmá jachókoón ngo nda̱ xi tjíjii̱n ngo a̱sién ni̱xtjin xi ndajín.
\v 3 Kui nda̱a̱ na̱xi̱mik'ien kjindibáni, nga̱t'a̱ ki̱a̱ kis'ijña kó ta'yajín xi kamá iskjíbé, nda tsi ń'niú ki̱cha̱ ít'a.
\v 4 Nga̱t'a̱ je sa kjín ndi̱ya ik'íta'niú ń'niú ki̱cha̱ se ko̱jo tsja, kó ta ngongá iskjítindsó ń'niú ki̱chaa̱, kó ta'yajín xi kamá'niuú.
\v 5 Kó ni̱xtjin ko̱jo ni̱xtji̱e̱n kistso'bá nga askandáyaboa ngu̱i̱jin k'ijñaá ko̱jo na̱xi̱mik'iee̱n, kó kats'én'ón maá yojoo̱ nga tsatiee̱ ndi̱jo̱ kui nda̱a̱.
\v 6 Kó ta kjin ts'éndibání Kjisoo̱ nga kamábe kui nda̱ tsabeé, kó tsanga ma kijíkoón kó tji̱e̱nmá asiént'aa̱ tikoó.
\v 7 Kó askandáyá ma nga bi katsoó Kjisoo̱:
\p –¿Mí xi tjiín kjo̱a̱a̱ an, Kjiso̱, ndií Néná xi tikón ndi'ak'ajmi ján? ¡Ti'ingat'ee̱ Néná, nga jmí kjo̱a̱ni̱ma̱ ni'ínkje'ejínní!
\p
\v 8 Bo̱a̱ ts'én tsíchji̱a̱ kui nda̱ tsabeé nga̱t'a̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¡Ji a̱sién ni̱xtjin xi ndajín, tji̱taxi̱e̱jíi̱n ngu̱i̱jin yojoo̱ kui nda̱a̱!
\p
\v 9 Kó Kjisoo̱ bi katsó nga asíyaá:
\p –¿Kó 'mií?
\p Kó bi katsoó kui nda̱a̱:
\p –Lejio̱n 'míjne̱, nga̱t'a̱ tanisién kjín ma ji̱n.
\p
\v 10 Kó kui nda̱a̱ achichí 'niú tsí'aá Kjisoo̱ tsi̱'e̱ nga kjinjín sa̱nguíya ngayeje kui a̱sién ni̱xtjin xi ndajiín.
\v 11 Kó ki̱a̱ t'a tji̱ngu̱i̱i̱ tjimá kjín chi̱nga̱ xi ndyi̱kjién ngu̱i̱jin ndi̱xcho̱o̱,
\v 12 kó kui xindajiín, 'niú tsí'aá Kjisoo̱ nga bi katsoó:
\p –Nanguíyejne̱ nínga síndo kui chi̱nga̱a̱, tsi̱'e̱ nga ku̱i̱tjás'i̱e̱njinjne̱ yojoo̱.
\p
\v 13 Kó Kjisoo̱ katsjaá kjo̱a̱, kó kui a̱sién ni̱xtjin xi ndajiín jataxiejin ngu̱i̱jin yojoo̱ kui nda̱a̱, s'e̱ ts'as'ienjin ngu̱i̱jin yojoo̱ chi̱nga̱ kjiín. Kui chi̱nga̱a̱ ma ra tsi ta jó mi̱, kó taxkiya tsanga tsabé ngo nínga nk'a, kó ki̱a̱ ixó ngu̱i̱jii̱n ndáchíkoón nínga jesón ngándá ngayejee̱.
\p
\v 14 Kó kui já xí ndyi̱koo̱n kui chi̱nga̱a̱ tsanga ma kijí ngu̱i̱jin na̱xi̱ńdaá ko̱jo t'a ṉdi̱a̱a̱ nga íni̱jmi ni xi kamá ki̱a̱a̱, kó xtaa̱ nguije ki'míyaá, kijíkatsijee̱n mí ni xi kamaá.
\v 15 Kó nguije jachó kui xta̱ kjiín nínga tikón Kjisoo̱, kó nga kamábe nga ki̱a̱ tikón t'aa̱ kui nda̱ xi kis'ijñajii̱n xindajiín, nga je ts'ényajá ṉjñoo̱ kó je nda tikón, achichí katsakjónní kui xtaa̱.
\v 16 Kó kui xta̱ xi kamábe ni xi kamaá kui nda̱ xi kis'ijñajii̱n xindajiín ko̱jo ni xi kamaá chi̱nga̱a̱, íni̱jmi̱í xta̱ xi ngasee̱.
\v 17 Kó xtaa̱ 'niú tsí'aá Kjisoo̱ tsi̱'e̱ nga kjo̱tjo kui ngu̱i̱ndiee̱.
\p
\v 18 Kó nga ts'as'ien Kjisoo̱ ngu̱i̱ya tjotso jee̱, nda̱ xi kis'ijñajii̱n xindajiín 'niú tsí'aá tsi̱'e̱ nga kjo̱jo.
\v 19 Tanga Kjisoo̱ katsjandiéjiín, tasá bi katsoó:
\p –Tasá t'en ndi'áa̱, t'enchíi̱n xingu̱i̱ ji, kó t'íni̱jmíi̱ ni je xi kats'énjóo̱ Néná, ko̱jo kóts'en nga Néná kamáni̱ma̱a̱ ji.
\p
\v 20 Kó kui nda̱a̱ kijí, kó íts'i̱yanii̱ nga íni̱jmi̱í ngayeje xta̱ na̱xi̱ńdá xi chji̱a̱ni nangui Dekápoli̱ kjo̱a̱a̱ ni xi kats'énjo̱ Kjisoo̱, kó ngayeje xtaa̱ achichí kijíndikoón.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo tsakjin ko̱jo ngo xta̱chjón
\r (Matioo̱ 9:18-26; Rkaa̱ 8:40-56)
\p
\v 21 Kó nga kijí nguiní Kjisoo̱ ngándá ján nga ja'atioya ngo tjotso je, achichí xta̱ kamátikót'aa̱, kó kui ki̱a̱ kis'ijñat'a ndaá.
\v 22 Kó jachókoón Kjisoo̱ ngo nda̱ nguito̱ko̱o̱ ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná xi 'mí Jairo̱, kó nguije kamábe Kjisoo̱, asiént'aa̱ tikoó,
\v 23 kó achichí 'niú tsí'aá Kjisoo̱ nga bi katsoó:
\p –Ndí tsakjinchína je kji'me, t'enje̱ chiíní kó t'enk'íjñisée̱n ndse̱ tsi̱'e̱ nga kjo̱tjo'a ko̱jo tsi̱'e̱ nga k'uijñá nguiní ndína.
\p
\v 24 Kós'e̱ Kjisoo̱ kijíjo̱ Jairoo̱, kó achichí xta̱ nijan kijíjo̱ xi ngaskande ndyi̱'bindyió'niú ma.
\v 25 Kó ngo xta̱chjón xi tiejó nónií nga tjiín chi̱xójín,
\v 26 achichí kjo̱a̱ni̱ma̱ je ja'atio nga kjín chji̱ni̱e̱ndiki xi je kats'énjo̱, kó je kats'énkjié ngayeje too̱n, kó jmí ni kamáchjíjiín ni xi je kini'aán nga̱t'a̱ tasá ma kamá'niú ngase chi'ii̱n.
\v 27 Nga tsint'ié kui xta̱chjo̱ón ni xi tjíts'en Kjisoo̱, ngu̱i̱jii̱n xta̱ kjiín kijíkón tiñaa̱ tji̱e̱e̱n nga̱xto̱n Kjisoo̱ kó kats'énjo̱ nga̱ndee̱ ṉjñoo̱.
\v 28 Nga̱t'a̱ bi katsó: “Tsi nde ta ṉjñoo̱ xí sa̱'injo̱ an, kó kjo̱tjo'a an.”
\v 29 Ti kji'a kixixió chi̱xójiín, kó tsijen kamaá yojoo̱ nga je kamándaya kui chi'in xi koo̱n.
\v 30 S'e̱ Kjisoo̱ kamákjín tji̱'ni̱u̱ú nga ngo nga'niú jatjoo̱ yojoo̱, kó bi katsó nga asíyaá xta̱ kjiín:
\p –¿'Yá xi kats'énjo̱ ṉjñona?
\p
\v 31 Kós'e̱ bi katsó xta̱ tsi̱'e̱:
\p –Ye nde nde nga xta̱ kjiín ts'én'bindyió'niuú kó: “¿'Yá xi kats'énjo̱na?” T'íse ji.
\p
\v 32 Kó askotsijee̱n xtaa̱ nga ngo foa'atjiyajoo̱n, tsi̱'e̱ nga sku̱i̱e̱ 'yání xi kats'énjo̱.
\v 33 Kós'e̱ kui xta̱chjo̱ón, katsakjónní kó jatsiéndíkón ma nga̱t'a̱ je be ni xi kats'én, kó kijíkasiént'aa̱ tikoó kje̱n Kjisoo̱, kó ki̱a̱ katsáyá ja̱koxi̱ ngayeje ni xi kamaá.
\v 34 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p Ji chjoón, kjo̱a̱s'ijíi̱n xí je ts'axié'aá, t'en xió xió ji, je kamándaya chi'in xi koo̱n.
\p
\v 35 Ti ts'énchji̱a̱ ngase Kjisoo̱, nga jachó já xi kjindibáni ndi'aa̱ nda̱ nguito̱ko̱o̱ ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná nga bi katsoó na̱'mii̱ kui tsakjinchií:
\p –Je k'ien tsakjinchíi̱, ¿mí tsjá tini'ínxti ngasee̱ Mostroo̱?
\p
\v 36 Tanga Kjisoo̱, nde ki̱a̱jín kats'énseén kui jaá, kó bi katsoó nda̱ nguito̱ko̱o̱ ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná:
\p –Ngata̱ ndakinjín ma ji, ta ti'ins'ijin tsi ji.
\p
\v 37 Kó Kjisoo̱ katsjandiéjín nga kje̱'e xta̱ xi kijítji̱nguii̱, ta Peé tsi ko̱jo Sandiyaá ko̱jo Jua̱ ṉts'i̱e̱ Sandiyaá xi kijíjo̱.
\v 38 Kó nguije jachó ndi'aa̱ nda̱ nguito̱ko̱o̱ ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná, kamábe Kjisoo̱ nga xtaa̱ je kjima xa̱n xa̱n nga ndyi̱kjandá.
\v 39 Kó nga ts'as'ien Kjisoo̱ ndi'aa̱, bi katsó:
\p –¿Mí kjo̱a̱a̱ nga kjima xa̱n xa̱njnú ko̱jo nga ndyi̱cha'ájnú? Tsakjinchií kji̱e̱ 'mejín, ta kji'ifé tsi.
\p
\v 40 Kó xtaa̱ tsajnókie Kjisoo̱. Tanga kui kats'énkjataxie ngayeje xtaa̱ kó tsíchji̱a̱a̱ na̱'mii̱ ko̱jo na̱aa̱ kui tsakjinchií ko̱jo xta̱ xi tso'bájo̱ kó ts'as'ien nínga kji'ijña tsakjinchií.
\v 41 Kó Kjisoo̱ iskjíbé tsja tsakjinchií kós'e̱ bi katsó:
\p –Talita Kumi (Tsakjinchií, jí xí ts'énchji̱a̱joo, ti̱sítji̱n ji: tsó kui eén).
\p
\v 42 Kó ti kji'a kui tsakjinchí xi tiejó noó, jastjíe̱n kó kistso'bá. Kó xtaa̱ achichí kijíndikoón kui ni xi kamaá.
\v 43 Kó Kjisoo̱ bo̱a̱ katsoó xtaa̱ tsi̱'e̱ nga ta'yajín xi k'uiyaá kui ni xi kats'én, kó tsí'á tsi̱'e̱ nga ko̱e̱'eé ni chinie kui tsakjinchií.
\c 6
\s Bi ts'én kijíndikoón xtaa̱ kjo̱a̱a̱ Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 13:53-58; Rkaa̱ 4:16-30)
\p
\v 1 Kó Kjisoo̱ jatjo kui ngu̱i̱ndiee̱ s'e̱ kijí nanguii̱, kó nijan kijíjo̱ xta̱ tsi̱'e̱.
\v 2 Kó nga jachó ni̱xtjin ndikoón, Kjisoo̱ íts'i̱yanii̱ nga akóyá ngu̱i̱ya ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná. Kó achichí ma xta̱ xi kijíndikoón nga tsint'ieé, kó bi katsó nga asíyaá xkjín:
\p –¿Ñá ts'axiéni kui nda̱a̱ ngayeje kui nii̱? ¿Ñá kijíkja'aní kui kjo̱a̱kjínkoón, ko̱jo kui kjo̱a̱ndikón xi ts'énní ngu̱i̱ya tsja?
\v 3 ¿A kuijín xí nda̱a̱ nda̱ chji̱ni̱e̱yaá, ndií na̱ Riyaa̱, ṉts'i̱e̱ Sandiyaá, Kosiee̱, Judaa̱ ko̱jo Ximoo̱? ¿A k'i̱e̱jín síndojo̱na ínchjín ndichja?
\p Kó kui xtaa̱ kats'énjo̱'ojín Kjisoo̱.
\v 4 Tanga Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Tajñání nga yandíkón ngo nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná, ngototo ki̱a̱ nanguii̱ ko̱jo ngu̱i̱jii̱n xkjín ko̱jo ndi'aa̱ nínga yandíkónjín.
\p
\v 5 Kó Kjisoo̱ nde ngo kjo̱a̱ndikón kamájiín kats'én nanguii̱, ta chiboa tsi xta̱ xi oo̱n xi kats'éndaya nga yejénnié tsja.
\v 6 Kó Kjisoo̱ achichí kijíndikoón kjo̱a̱a̱ nga kis'ijinjiín kui xtaa̱. Kó kijí ndí nangui xi síndo t'a kui ngu̱i̱ndiee̱ nga akóyá.
\s Kjisoo̱ bi ts'én katsjáxaá nga tiejó xta̱a̱
\r (Matioo̱ 10:5-15; Rkaa̱ 9:1-6)
\p
\v 7 Kó Kjisoo̱ nguije tsíchji̱a̱a̱ nga tiejó xta̱a̱, íts'i̱yanii̱ nga katsanguiya xki̱ jó jó, kó katsjaá xá tsi̱'e̱ nga ka̱maa̱ k'o̱xié a̱sién ni̱xtjin xi ndajín.
\v 8 Kó atíxomaa̱ nga jmí ni ko̱a̱'a̱jín tsi̱'e̱ ndi̱ya̱á, ti nde pan, ti nde stsa, ti nde to̱n ko̱a̱'a̱jín t'a tji̱xi̱ín, ta ngo tsi yánisie xi ko̱a̱'a̱.
\v 9 Ko̱jo ngo tsi 'niú tji̱xíndié xi ko̱óyá, tanga ka̱majín jó chinga ko̱a̱'a̱.
\v 10 Kó bi katsoó:
\p –Ta nínga ku̱i̱tjás'i̱e̱njnú ngo ndi'a, ki̱a̱ ti̱ndyiónjnú ngaskande nga kjo̱tjo nguiníjnú kui ngu̱i̱ndiee̱.
\v 11 Kó tsi ngo ngu̱i̱ndie xi ndajín si̱'anjo̱jnú, ko̱jo tsi ko̱nda̱'yájín én xí ko̱ndókjo̱a̱jnú, tja̱tjójnú ki̱a̱a̱ kó t'ítsaniejnú xa̱ xi ko̱a̱'a̱ tji̱xíndiéjnú, tsi̱'e̱ nga sku̱i̱e̱ kui xtaa̱ nga ndajín kji'i ni xi kats'én. Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga ni̱xtjin nga ka̱majeé xtaa̱, chiboa ngase ka̱ma jé xí sa̱ko̱ó xta̱ na̱xi̱ńdá Sodoma̱ ko̱jo Gomorra̱ ta bo̱a̱jiín xikó kji'i ni xi ka̱maa̱ kui xta̱ xi bo̱a̱ sa̱'ínjo̱jnú.
\p
\v 12 Kó kijí xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ nga kijík'ini̱jmi̱í xtaa̱ nga sa̱'ínk'oyá yojoo̱ kjo̱a̱a̱ jé xí ndyi̱ts'en.
\v 13 Kó kjín xindajín xi ts'axié, kó kjín xta̱ xi oo̱n xi kats'éndaya nga katsanguijon isti̱.
\s Bi ts'én k'ien Jua Bautistaa̱
\r (Matioo̱ 14:1-12; Rkaa̱ 9:7-9)
\p
\v 14 Kó nga tsint'ié nda̱ re Erodee̱ kjo̱a̱a̱ ni xi kats'én Kjisoo̱, nga̱t'a̱ 'niú ton ton kanda'yá ja'eén, kó bi katsó:
\p –Jua Bautistaa̱ boá xi ja'á'yaá ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi jesoón, kuíni nga tjiín nga'niú nga ts'én kjo̱a̱ndikón.
\p
\v 15 Kje̱'e xta̱ xi bi katsó:
\p –Elíaa̱ boá.
\p Kó kje̱'e xi bi katsó:
\p –Nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná boá, ko̱jo tsi kuí boá xi ngo nda̱ chji̱ni̱e̱'én xchaá Néná.
\p
\v 16 Tanga nga tsint'ié kuí nii̱ nda̱ re Erodee̱, bi katsó:
\p –Juaa̱ boá. Kui nda̱ xi an katsja an kjo̱a̱ nga ikichásén to̱ko̱ kó ngot'e̱ je ja'á'yaá ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi je jesoón.
\p
\v 17 Nga̱t'a̱ ti kuíni Erodee̱ xi katsanguiya jajuún nga katsanguis'ien ndo̱bo̱a̱ya Juaa̱, kó íta'niú ń'niú ki̱cha̱ ngu̱i̱ya ndo̱bo̱a̱ya ján tangat'anii̱ na̱ Erodíaa̱, chjo̱ón ṉts'i̱e̱ Erodee̱ xi 'mí Nguiripee̱, kjo̱a̱a̱ nga Erodee̱ kis'ijñajo̱ na̱ Erodíaa̱.
\v 18 Nga̱t'a̱ Juaa̱ bi katsoó Erodee̱:
\p –Kjo̱a̱kitii̱ tsjandiéjín nga chjóo̱n ka̱ma chjo̱ón nda̱ ṉts'ie.
\p
\v 19 Kó kuíni nga na̱ Erodíaa̱ ch'o kamaá Juaa̱ kó kamámejeén kats'énk'ién, tanga kamájiín,
\v 20 nga̱t'a̱ Erodee̱ katsakjónní Juaa̱, kjo̱a̱a̱ nga tanisién ngo nda̱ xi kixi̱ kamá ko̱jo tsjie kistso'bájo̱ yojoo̱ kó kuíni nga ta̱sá askoo̱n. Kó kji'a nga tsint'ié ni xi katsáyá Juaa̱ nde bejín mí xi sa̱'ínkjó, tanga ti kuí xi tsja kamaá nga tsint'ieé.
\v 21 Kó ta kji'a ma kasakondieé nga kats'én ngo s'ué Erodee̱ nga jachónó, kó jachó kjiniejo̱ ṉño̱ ngayeje já cho̱n ko̱jo já nguito̱ko̱o̱ jajún, ko̱jo xta̱ xi yandíkón xi síndo nangui Galilea̱.
\v 22 Kó nga ts'as'ien tsakji̱ín na̱ Erodíaa̱, kitié, kó achichí tsja kamaá Erodee̱ ko̱jo xta̱ xi síndot'ajo̱ yamíxa̱. Kó nda̱ ree̱ bi katsoó kui tsakji̱ín:
\p Ta ni xi mejeénri chji̱e̱'éní kó an tsjaa.
\p
\v 23 Kó bi katsó ngasee̱:
\p –Nguiboanéná nga ta ni xi chji̱e̱'éní xí tsjaa, ngaskande masien ngu̱i̱ndie nínga botixoma an tsi mejeén.
\p
\v 24 Kó nga jatjo kui tsakji̱ín, bi katsoó na̱aa̱:
\p –¿Mí xi kuí'áa̱ ree̱?
\p Kó na̱aa̱ bi katsoó:
\p –Chji̱e̱'ée̱ to̱ko̱ Jua Bautistaa̱.
\p
\v 25 Kós'e̱ kui tsakji̱ín tsá kijíkón nguinií nda̱ ree̱, kó bi katsoó:
\p –Mejénna nga k'uiyé ti̱bo̱a̱ní to̱ko̱ Jua Bautistaa̱ ngot'e̱ ma.
\p
\v 26 Kó achichí ndasen kis'ijña nda̱ ree̱, tanga kjo̱a̱a̱ nga je katsjá ts'oa, kó nga ngayeje xta̱ xi síndojo̱ t'a yamíxaa̱ tsint'ié kui nii̱, kuíni nga kjo̱a̱'niútjinnií nga kats'énkjatjosoón kui tsakji̱ín.
\v 27 Kó tji̱e̱nmá nda̱ ree̱ katsanguiya ngo nda̱juu̱n xi katsjaá kjo̱a̱ nga kjo̱e̱'éjoo̱ to̱ko̱ Juaa̱.
\v 28 Kó kui nda̱juu̱n kijí ngu̱i̱ya ndo̱bo̱a̱ya ján kó tsatiesen to̱ko̱ Juaa̱, s'e̱ íyá ngo ti̱bo̱a̱ kó katsjaá kui tsakji̱ín, kó kui tsakji̱ín na̱aa̱ katsjaá to̱ko̱ Juaa̱.
\p
\v 29 Nga tsint'ié xta̱ tsi̱'e̱ Juaa̱ kui ni xi kamaá, jachókja'á yojo k'iee̱n Juaa̱, s'e̱ kijíkanijín.
\s Bi ts'én kats'énkjíén Kjisoo̱ ún mi̱ xta̱
\r (Matioo̱ 14:13-21; Rkaa̱ 9:10-17; Juaa̱ 6:1-14)
\p
\v 30 Kós'e̱ já apostroo̱ kamátikójo̱ Kjisoo̱, kó íni̱jmi̱í ngayeje ni xi kats'én ko̱jo ni xi akóyá kui jaá.
\v 31 Kó Kjisoo̱ bi katsoó kui jaá:
\p –Ja̱bíjnú'un ngayejejnú, tjián ni'ankja'yá chií ngo ngu̱i̱ndie xi xió kji'i.
\p Nga̱t'a̱ achichí ma xta̱ xi bo̱a̱ fí bo̱a̱ ndibá kats'én, kó ngaskande jmí ngu̱i̱ndie kis'iejiín nga iskjinie ṉño̱.
\v 32 Kó ngo tjotso je kijíya nga kijí ngo ngu̱i̱ndie kjitiya.
\v 33 Kó kjín xta̱ xi kamábe nga kijí, kó kamákjiín nga Kjisoo̱ ko̱jo xta̱a̱ xi'ba̱, kó kui xta̱ kjiín kijíyase, kó kui tjón ngase jachó kui ngu̱i̱ndiee̱.
\v 34 Kó nga jatjajen Kjisoo̱ tjotso jee̱, kamábe xta̱ kjiín, kó ni̱ma̱kamaá nga̱t'a̱ kui xtaa̱ tjimá xikó maá cho̱tsa̱nga̱ xi jmí ndi̱a̱jiín, kó íts'i̱yanii̱ nga kjín ni akóyaá.
\v 35 Kó nguije kamánguixoón, xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ kijíkón tiñaa̱ Kjisoo̱, kó bi katsoó:
\p –Kjitiya kuí ngu̱i̱ndiee̱ kó achichí je sajín.
\v 36 Ti'inkjí kui xtaa̱ 'ne̱, tsi̱'e̱ nga ko̱e̱je̱ nínga jnoo̱ ko̱jo ndí nangui xi síndo tiñaa̱ tsi̱'e̱ nga k'o̱tsie ni chinie.
\p
\v 37 Tanga Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Jún te'éjnúu̱ ni xi skji̱ni̱e̱.
\p Kó bi katsó kui jaá:
\p –¿A mejeénri nga konguín'ñátsiéjne̱ jó úchán poxo̱ to̱n denario̱ pan, tsi̱'e̱ nga ko̱e̱'eé ni xi skji̱ni̱e̱ kui xta̱ kjiín?
\p
\v 38 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¿Kótjín ma pan xi kich'iajnú jún? Tanguínk'íxkijnú.
\p Nguije kamábe kui jaá kótjín ma, bi katsó:
\p –Ún pan ko̱jo jó tji̱o̱.
\p
\v 39 Kó katsanguiya xta̱ tsi̱'e̱, tsi̱'e̱ nga ńgó tjín ńgó tjín ku̱i̱'índotie ngu̱i̱jin ndi̱xcho̱o̱ xtaa̱,
\v 40 kó xki̱ ichítié ichítié ko̱jo xki̱ úchán úchán kis'iṉdo.
\v 41 Kós'e̱ iskjíbé pan xi uún ko̱jo tji̱o̱ xi joó, askotsijen nk'a ján, kats'énchikonñé, s'e̱ akjángá paa̱n kó katsjaá xta̱ tsi̱'e̱, tsi̱'e̱ nga kui jaá sa̱'ínkja'asoón ngayeje xta̱ xi ngasee̱, kó tji̱o̱ xi joó ti sa̱'ínkja'asoón ngayeje xtaa̱ nga.
\v 42 Kó ngayeje xtaa̱ iskjinie, kó kitsie cha̱n cha̱a̱n.
\v 43 Kó ngui tiejó ni̱se̱nya tjikítsie kamá pan ko̱jo tji̱o̱ xi ts'angui xi katjo'ó'yaá.
\v 44 Ún mi̱ ma já xi̱'in xi iskjinie kui paa̱n ko̱jo kui tji̱o̱o̱.
\s Bi ts'én kistso'bá Kjisoo̱ nga̱soón ndáchíkoón
\r (Matioo̱ 14:22-27; Juaa̱ 6:15-21)
\p
\v 45 Kó Kjisoo̱ tji̱e̱nmá kats'eén kjo̱a̱'niú xta̱ tsi̱'e̱, tsi̱'e̱ nga ko̱e̱je̱ya ngo tjotso je, nga ko̱e̱je̱tjón ki̱a̱ na̱xi̱ńdá Betsaida̱ ngándá xi ingoboá ján, tji̱e̱nga kats'énkixot'a xta̱ kjiín.
\v 46 Kó nguije kijí xtaa̱, Kjisoo̱ kijínijínguí tji̱ngu̱i̱i̱ nga tsíchji̱a̱a̱ Néná.
\v 47 Kó nguije kjima'ñaa̱, tjotso je xi tjimáya xta̱ tsi̱'e̱ je kjochó ngamasiee̱n ndáchíkoón. Kjisoo̱ kis'ijña soboá t'a chji̱ndi̱e̱e̱.
\v 48 Kó nga kamábe nga achichí nga'niú ndyi̱ts'en kuí jaá nga ndyi̱kjindaá tjotso jee̱, nga̱t'a̱ tjo̱o̱ xtji̱e̱e̱n to̱ko̱ tjotso jee̱ ye'eé, kó nguije ndibá'ásie̱én, Kjisoo̱ kijíkoón kui jaá nga kistso'bá són ndáchíkoón, kjo̱a̱'at'arií xta̱a̱ katsaki.
\v 49 Kó kui jaá nga kamábe nga tso'bá són nga̱soón ndáchíkoón, si̱e̱n boá, katsó, kó askandáyá ndikón,
\v 50 nga̱t'a̱ ngayejee̱ nga kamábe kó achichí katsakjónní. Tanga Kjisoo̱ tji̱e̱nmá tsíchji̱a̱jo kui jaá nga bi katsoó:
\p –¡Te'énga'niújnúu̱ yojojnú, an boá, ngata̱ ndakonjín majnú!
\p
\v 51 Kó nguije ts'as'ien Kjisoo̱ ngu̱i̱ya tjotso jee̱ kixixió tjo̱o̱, kó achichí kijíndikoón kui jaá,
\v 52 nga̱t'a̱ kji̱e̱ ndajín makjiín kjo̱a̱ndikón xí kats'én Kjisoo̱ kji'a nga kats'énkjín paa̱n ko̱jo tji̱o̱o̱, nga̱t'a̱ takó tajá síndo ngase ini̱ma̱a̱.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ xta̱ xi oo̱n xi tjín nangui Jenesare̱t
\r (Matioo̱ 14:34-36)
\p
\v 53 Nguije ja'atio ndáchíkoón, Kjisoo̱ ko̱jo xta̱a̱ jachó nangui Jenesare̱t, kó íta'niú tjotso jee̱ t'a chji̱ndi̱e̱e̱.
\v 54 Nga jataxiejo̱ Kjisoo̱ xta̱a̱ ngu̱i̱ya tjotso jee̱, xta̱ xi ngasee̱ tji̱e̱nmá kamábe nga Kjisoo̱.
\v 55 Kijí ngayeje nangui xi tjín t'a kui ngu̱i̱ndiee̱, kó íts'i̱yanii̱ nga tsanguínjoo̱ xta̱ xi oo̱n xi ṉcha̱n ma kjiyojosoón xkjín ta nínga tsint'ié nga tikón Kjisoo̱.
\v 56 Kó ngayeje ngu̱i̱ndie nínga jachó Kjisoo̱, tsi ndí nangui xi̱xi̱, tsi na̱xi̱ńdá 'niú ko̱jo tsi nínga jno̱, nínga síndo xi oo̱n, ngu̱i̱ya ndi̱yatié askoyaá kó 'niú kichjiá'aá tsi̱'e̱ nga nde ta ṉjñoo̱ xí si̱'anjo̱, kó ngayeje xta̱ xi oo̱n xi kats'énjo̱ ṉjñoo̱ Kjisoo̱ kamándaya.
\c 7
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ ni xi sa̱'índándí xtaa̱ nguindyi̱ko̱n Néná
\r (Matioo̱ 15:1-20)
\p
\v 1 Kó kamátikónié Kjisoo̱ já fariseo̱ ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti xi kjindibáni na̱xi̱ńdá Jerusale̱n.
\v 2 Kó kui jaá tsíchji̱a̱ta'in xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ nga kamábe nga tjín ka'a xi aniéjónjín tsja nga iskjinie ni chinie.
\v 3 Nga̱t'a̱ já fariseoo̱ ko̱jo ngayeje já judíoo̱ kis'iee̱ ngo kjo̱a̱xcha̱á xta̱ xi xchaá, nga skji̱ni̱e̱jín ṉño̱ tsi tjónjín 'niú nda ko̱níjón tsja.
\v 4 Ko̱jo nguije kjo̱e̱'ení ndi̱tse̱e̱n tsi tjónjín ko̱níjón tsja, jmí ni skji̱ni̱e̱jín. Kó kjín ngase kjo̱a̱xchá xí ts'én kuí jaá xikoó nga ts'énkjiénjín ni xi 'biyá ndójoaa̱, ti̱jindójoaa̱, tikóki̱cha̱a̱, ko̱jo ṉchaa̱n tsi tjónjín sa̱'íntsjie kui nii̱ xikó ts'én tikoón nga sa̱'ín.
\v 5 Kó já fariseoo̱ ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ bi katsó nga asíyaá Kjisoo̱:
\p –¿Mí kjo̱a̱a̱ nga xta̱ tse̱ ndyi̱bendikónjín kjo̱a̱xchá xí íjñá xta̱ xi xcháná, nga̱t'a̱ ndyi̱moniéjónjín tsja nga ndyi̱kjinie ni chinie?
\p
\v 6 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Xta̱ jókje̱n, kjénní ni xi tsíchji̱a̱ nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Isayaa̱ nga bi ts'én ít'a xo̱jo̱n:
\q Kui xta̱ na̱xi̱ńdaá ta ts'oa tsi nga bendikónna,
\q tanga ini̱ma̱a̱ achichí kjin tikónnii̱ an.
\q
\v 7 Ta kjo̱a̱ndaní nga ndyi̱ts'endikónna,
\q nga̱t'a̱ ni xi ndyi̱bokoyá, kjo̱a̱botíxomaa̱ xtaa̱ boá.
\m
\v 8 Nga̱t'a̱ jún 'bíjñát'axínjnú kjo̱a̱botíxomaa̱ Néná, kó 'niú ndyi̱monguintjinguí ngasejnú kjo̱a̱xcha̱á xtaa̱.
\p
\v 9 Kó bi katsó ngase Kjisoo̱:
\p –Jún je yajnú kjo̱a̱botíxomaa̱ Néná tanga ndyi̱'bíjñát'axínjnú tangat'anii̱ nga ndyi̱ni'ánkjatjosónjnú kjo̱a̱xchájnú.
\v 10 Bi ts'én ít'a Moisee̱ xo̱jo̱n eén Néná: “Che̱ndikín jí na̱'míi̱ ko̱jo na̱áa̱”, ko̱jo ti ít'a nga “Xi ngat'íko̱joo̱ ka̱tso̱o̱ na̱'mii̱ ko̱jo na̱aa̱, je kats'énk'ién yojoo̱ xi'ba̱.”
\v 11 Tanga jún bi ndyi̱'míjnú, nga ngo ndí ka̱ma bi ka̱tso̱o̱ na̱'mii̱ ko̱jo na̱aa̱: “Ka̱majín kosiko̱joo̱ nga̱t'a̱ ngayeje ni xi tjínna je korba̱n kamá” (Chji̱e̱ xi je katsjáa̱ Néná, tsó kui eén),
\v 12 kó ti bo̱a̱ 'míjnú nga kui xta̱ xi kui nii̱ ka̱tso̱, nguiti jmíjiín kjo̱a̱'niú nga ko̱síko̱jo na̱'mii̱ ko̱jo na̱aa̱.
\v 13 Kó bo̱a̱ ts'én ni'ánchjíjínjnúu̱ eén Néná nga kui kjo̱a̱xcha̱á ndyi̱bokoyájnúu̱ xtaa̱. Kó kjín ngase ni xi xikoó xi'bi̱ xi ndyi̱ni'ánjnú.
\p
\v 14 Kó Kjisoo̱ tsíchji̱a̱a̱ ngayeje xta̱ kjiín, kó bi katsoó:
\p –Nda'yájnú'un ngayejejnú kó ngatamakjínjnú kui nii̱:
\v 15 Ngayeje ni xi ndibání ndi̱tsen ján xi k'o̱s'ien ngu̱i̱jin yojoo̱ xtaa̱ kuijín nii̱ xi ts'énndándí nguindyi̱ko̱n Néná, tanga kuí ni xi fotjoo̱ ini̱ma̱a̱ xi ts'énndándí.
\v 16 Xi tjín tji̱bo̱a̱nijon nga ku̱i̱nt'ie, ngatasienníjón, kó ngatamakjiín kui eén.
\p
\v 17 Kó nguije íjñámasien Kjisoo̱ kui xta̱ kjiín, ts'as'ien ngo ndi'a, kó xta̱ tsi̱'e̱ asíyaá kui énkjín xi tsíchji̱a̱.
\v 18 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¿A ti nde jún makjínjínjnú? ¿A kó makjínjínjnú nga ngayeje ni xi skji̱ni̱e̱ xtaa̱ nga kuijín nii̱ xi sa̱'índándí nguindyi̱ko̱n Néná,
\v 19 nga̱t'a̱ jmí tsi ini̱ma̱a̱ k'o̱s'ien ni xi skji̱ni̱e̱, nga̱nts'o̱a̱ boá nga k'o̱s'ien, kó nguijee̱ ndi'amindí ján fochó kuí nii̱?
\p Kó kui nii̱ katsó, nga̱t'a̱ tsjie ngayeje ni xi chiniee̱.
\v 20 Kó bi katsó ngase Kjisoo̱:
\p –Kuí ni fotjoo̱ ts'oa xtaa̱ xi ts'énndándí nguindyi̱ko̱n Néná.
\v 21 Nga̱t'a̱ ngaskande ngu̱i̱jin ini̱ma̱a̱ xtaa̱ ndibánií ni xi ch'o kji'i xi ts'énkjó, xikoó xta̱ xi ndyi̱ts'ent'aa̱ kjo̱a̱ xkjín, xta̱ xi tondo̱, ko̱jo xta̱ xi ndyi̱ts'enk'ién ini̱ma̱,
\v 22 xta̱ xi ndyi̱ts'enchéjé, xta̱ xi xke̱ ni, xta̱ xi ndyi̱ts'en kjo̱a̱ton, xta̱ xi ndyi̱'boṉcha̱, xta̱ xi mejeén ch'o sa̱'ínjo̱ yojoo̱, xta̱ xi onkon, xta̱ xi ch'o'a, ko̱jo xta̱ xi nk'a xi yi'i 'boxié yojoo̱, ko̱jo xta̱ xi tá kitikjo̱a̱ máa̱ yojoo̱.
\v 23 Ngayeje kui ni ch'o kji'ii̱ xi ngu̱i̱jin ini̱ma̱a̱ xtaa̱ fotjonii̱, kó kuí nii̱ xi ts'énndándí nguindyi̱ko̱n Néná.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ tsakji̱ín ngo xta̱chjón xi judío̱jín
\r (Matioo̱ 15:21-28)
\p
\v 24 Kó nguije jatjo Kjisoo̱ ki̱a̱a̱, kijí nangui Tiro̱ ko̱jo Sido̱n. Kó nga ts'as'ien ngo ndi'a, kamámejénjiín nga tjín xí sku̱i̱e̱ nga ki̱a̱ tikón, tanga kamá'májiín yojoo̱,
\v 25 nga̱t'a̱ ngo xta̱chjón xi tikoón ngo tsakjin xi tikónjii̱n ngo a̱sién ni̱xtjin xi ndajín, nguije tsint'ié kjo̱a̱a̱ Kjisoo̱, kijíkoón kó nga jachó nínga tikón, asiént'aa̱ tikoó.
\v 26 Kui xta̱chjo̱ón, xta̱chjón judío̱jín boá, nga̱t'a̱ nangui Sirofenisia̱ katsen. Kó 'niú tsí'aá Kjisoo̱ tsi̱'e̱ nga k'o̱xié kui xindajín xi tjíjii̱n tsakji̱ín.
\v 27 Kó Kjisoo̱ bi katsoó kui xta̱chjo̱ón:
\p Tjón ma ra nda nga tsiee̱ ndíjnú, nga̱t'a̱ ndajín kji'i nga chje̱'éxiín paa̱n ndíjnú s'e̱ ńñaá ko̱e̱'éjnúu̱.
\p
\v 28 Kó kui xta̱chjo̱ón bi katsó:
\p –Jo̱o̱n Ndi̱a̱, bo̱a̱ kji'i ni xi t'íse, tanga tsi nguindie yamíxaa̱ síndonguí ńñaá ti kuí xí kjinieni xi̱i̱ pan xi bixónguií ixtii̱.
\p
\v 29 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Tangat'anii̱ én xí kandokjo̱e̱, t'en 'ne̱. Kui xindajín xi tjíjii̱n tsakjíi̱n, je jatjo.
\p
\v 30 Kó nguije jachó ndi'aa̱ kui xta̱chjo̱ón, kamábe nga je xió tikón tsakji̱ín nga̱són ṉchaa̱n, kó kui xindajiín je jatjojii̱n yojoo̱.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo nda̱ xi xtiya ko̱jo xi tsakja'á
\p
\v 31 Kó nguije jatjo nguiní Kjisoo̱ nangui Tiro̱, ja'a xtji̱e̱e̱n nangui Sido̱n, s'e̱ jachó nínga tikón ndáchíkoón Galilea̱ nga ja'a ki̱a̱ nangui xi tjín Dekápoli̱.
\v 32 Kó ki̱a̱ jachóchinií ngo nda̱ xi xtiya ko̱jo xi tsakja'á, kó kichjiá'aá Kjisoo̱ tsi̱'e̱ nga ku̱i̱e̱njénnié tsja kui nda̱a̱.
\v 33 Kó Kjisoo̱ kijíjo̱ t'axín kui nda̱a̱, kó katsanguis'ien ngo xtiín tsja tixa̱nijon, s'e̱ atítiá kó ndańti̱a̱á ít'aa̱ naje̱n nda̱a̱,
\v 34 kó askotsijen nk'a ján, iskjiendá, kó bi katsoó kui nda̱a̱:
\p –¡Efatá! (Ngatjox'á, tsó kui eén).
\p
\v 35 Kó ti kji'a katjox'a tji̱bo̱a̱nijon, ko̱jo kamándaya naje̱n kó nda tsíchji̱a̱ kui nda̱a̱.
\v 36 Kó Kjisoo̱ bo̱a̱ katsoó ngayeje xtaa̱ tsi̱'e̱ nga ta'yajín xi ko̱tso̱yaa̱ ni xi kats'én, tanga ngase ma nga 'niú atíxomaa̱ xtaa̱ nga ko̱tso̱yajín ni xi kamábe, tasá ma íni̱jmi kuí xtaa̱ ni xi kamaá.
\v 37 Kó achichí kijíndikoón xtaa̱ kui nii̱, kó bi katsó:
\p –Ngayeje nii̱ xi nda tjíts'én. ¡Ngaskande ts'énkínt'ié xta̱ xi xtiya, ko̱jo ts'énkíchji̱a̱ xta̱ xi ni̱ma̱!
\c 8
\s Bi ts'én kats'énkjíén Kjisoo̱ nijún mi̱ xta̱
\r (Matioo̱ 15:32-39)
\p
\v 1 Kui ni̱xtjin ján, ti ingo ndi̱ya nguiní achichí xta̱ kamátikó, kó kis'iejiín ni xi iskjinie, kó Kjisoo̱ tsíchji̱a̱a̱ xta̱ tsi̱'e̱ kó bi katsoó:
\p
\v 2 –Ni̱ma̱kjimana kui xtaa̱, nga̱t'a̱ je ján ni̱xtjinnii̱ nga síndojo̱na k'i̱e̱e̱ kó jmíjiín ni xi skji̱ni̱e̱.
\v 3 Kó tsi sa̱'inkjí kjindiá an ndi'aa̱, ko̱yayá ngu̱i̱ya ndi̱ya̱á, nga̱t'a̱ tjín xi kjin kjindibáni.
\p
\v 4 Kós'e̱ bi katsó xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱:
\p –¿Tanga ñá konguínchja'á ñá kjín pan xi ko̱e̱'ée̱ kui xta̱ kjiín ngo ngu̱i̱ndie xi kjitiya xikoó xi'bi̱?
\p
\v 5 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¿Kótjín ma pan xi tikónjnú?
\p Kó kui jaá bi katsó:
\p –Yito ma.
\p
\v 6 Kós'e̱ Kjisoo̱ katsjá kjo̱a̱ tsi̱'e̱ nga k'uíndo t'anangui xta̱ kjiín, kó iskjíbé pan xi yitoo̱, kó nguije katsjaá ndok'óchji Néná, akjángá kó katsjaá xta̱ tsi̱'e̱, tsi̱'e̱ nga sa̱'ínkja'asoón xta̱ kjiín, kó kats'én kui jaá ni xi ki'mií.
\v 7 Kó ti ndyi̱ya'a chiboa tji̱o̱ kui jaá nga, kó nguije Kjisoo̱ katsjaá ndok'óchji Néná, ti katsjá kjo̱a̱ tsi̱'e̱ nga kini'ánkja'asoón xta̱ kjiín.
\v 8 Kó ngayeje xtaa̱ nga iskjinie ngaskande nga kitsie cha̱n cha̱a̱n, kó ja'átikó pan xi ts'anguii̱, yito ni̱se̱nya kamá.
\v 9 Ma ra nijún mi̱ xta̱ xi iskjinie ni chiniee̱. S'e̱ Kjisoo̱ kats'énkjí ndi'aa̱ ngayeje kui xtaa̱.
\v 10 Kó ti kji'a ts'as'ien ngo tjotso je ko̱jo xta̱ tsi̱'e̱ kó kijí nangui Dalmanuta̱.
\s Bi katsó Kjisoo̱ kji'a nga kichjiá'aá ngo kjo̱a̱ndikón
\r (Matioo̱ 16:1-4; Rkaa̱ 12:54-56)
\p
\v 11 Kó já fariseoo̱ jachókoón Kjisoo̱ kó tsí'aá ngo chi̱bo̱a̱a̱ ndi'ak'ajmii̱ tsi̱'e̱ nga skót'ayákón.
\v 12 Kó Kjisoo̱ kasasienjiín kui nii̱, kó bi katsó:
\p –¿Mí kjo̱a̱a̱ nga ngo chi̱bo̱a̱ ndyi̱mí'á kui xtaa̱? Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga nde ngo chi̱bo̱a̱ ko̱e̱'éjiín kui xtaa̱.
\p
\v 13 Kó índo soboá kui jaá, kó ti ts'as'ien nguiní ngu̱i̱ya tjotso jee̱, s'e̱ kijí ngándá xi ingoboaá ndáchíkoón.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ nga íjñá chi̱bo̱a̱ kjo̱a̱a̱ nisaa̱n nda̱'yo̱ paa̱n já fariseoo̱
\r (Matioo̱ 16:5-12)
\p
\v 14 Kó kui jaá kichíyaá nga ko̱a̱'a̱ pan, kó ta ngo chií pan ndyi̱ya'a ngu̱i̱ya tjotso jee̱.
\v 15 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Chónjnú yojojnú kjo̱a̱a̱ nisaa̱n nda̱'yo̱ paa̱n já fariseoo̱ ko̱jo nisaa̱n nda̱'yo̱ paa̱n Erodee̱.
\p
\v 16 Kó xta̱a̱ Kjisoo̱ tsíchji̱a̱ni̱jmíjo xkjín nga bi katsó:
\p –Kui nii̱ xi tsó kjo̱a̱a̱ nga jmí pan kich'iá ján.
\p
\v 17 Kó Kjisoo̱ kamákjiín kui nii̱, kó bi katsoó:
\p –¿A ndyi̱chiboáni̱jmijnú nga jmí pan kich'iajínjnú? ¿A kji̱e̱ yajínjnú kó a kji̱e̱ makjínjínjnú? ¿A takó tajá tikón ini̱ma̱jnú?
\v 18 ¿A tjín ndyikonjnú kó yajínjnú? ¿A tjín tji̱bo̱a̱nijonjnú kó nda'yájínjnú? ¿Kó a foa'átsjienjínjnú?
\v 19 Kji'a nga akjangáa̱ ún pan ún mi̱ xta̱, ¿kótjín ni̱se̱nya kamá pan xi ts'angui xi kachja'á'yájnú?
\p Kó bi katsó kui jaá:
\p –Tiejó ni̱se̱nya kamá.
\p
\v 20 –Kó nga kats'enkja'asóo̱n yito pan nijún mi̱ xta̱, ¿kótjín ni̱se̱nya kamá pan xi ts'angui xi kachja'á'yájnú?
\p S'e̱ bi katsó kui jaá:
\p –Yito ni̱se̱nya kamá.
\p
\v 21 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¿Kó a takó kji̱e̱ makjínjínjnú?
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo nda̱ ti̱ka̱ ki̱a̱ nangui Betsaida̱
\p
\v 22 Kji'a nga jachó Kjisoo̱ ko̱jo xtaa̱ nangui Betsaida̱, ki̱a̱ jachóchinií ngo nda̱ xi ti̱ka̱ kó 'niú kichjiá'aá tsi̱'e̱ nga ku̱i̱e̱jénnié tsja kó sa̱'índaya.
\v 23 Kó Kjisoo̱ iskjíbenguí kui nda̱ ti̱ka̱a̱ kó ts'axié ndi̱tsee̱n kui ndí nanguií, kós'e̱ ndańti̱a̱á indyiaá ndyi̱ko̱n kui nda̱a̱, yejénnié tsja, s'e̱ asíyaá tsi je be chií.
\v 24 Kó nda̱ ti̱ka̱a̱ iskjíx'á ndyi̱ko̱n, kó bi katsó:
\p –Je be chií an xtaa̱ kó xikó maá tsi yá xi tjimá kjimana an.
\p
\v 25 S'e̱ Kjisoo̱ ti yejénnié nguinií tsja xtji̱e̱e̱n nga̱són ndyi̱ko̱n, kó kamándaya kui nda̱a̱, nda kamátsijee̱n kó kamábe cha̱n cha̱n ngayeje nii̱.
\v 26 Kó Kjisoo̱ kats'énkjí ndi'aa̱, kó bi katsoó:
\p –Ngata̱ bitjas'i̱njín ji kui ndí nanguií nga tjín xí k'uiyée̱ ni xi kamaá.
\s Bi ts'én katsáyá Peé nga Kjisoo̱ boá xi Kristoo̱
\r (Matioo̱ 16:13-20; Rkaa̱ 9:18-21)
\p
\v 27 Kós'e̱ jatjo Kjisoo̱ ko̱jo xta̱ tsi̱'e̱ kui ngu̱i̱ndiee̱ kó kijí nínga síndo ndí nangui xi chji̱a̱ni nangui Sesarea̱ nínga tikón xtitjón Nguiripee̱. Kó ngu̱i̱ya ndi̱ya̱á Kjisoo̱ bi katsó nga asíyaá xta̱ tsi̱'e̱:
\p –¿Kó tsó xtaa̱, 'yá xóní an?
\p
\v 28 Kó kui jaá bi katsoó:
\p –Tjín xi Jua Bautistaa̱ xó ji tsó, kje̱'e xi Elíaa̱ xó ji tsó, kó ti tjín xi tsó nga ngo xó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná ji tsó.
\p
\v 29 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Kó jún, ¿'yání an, kó 'míjnú?
\p Kó Peé bi katsó:
\p –Jí xí Kristoo̱.
\p
\v 30 Tanga Kjisoo̱ atíxomaa̱ tsi̱'e̱ nga ta'yajín xi ko̱tso̱yaa̱ kjo̱a̱a̱ 'yání kui.
\s Bi ts'én katsáyatjón Kjisoo̱ nga ko̱ya
\r (Matioo̱ 16:21-28; Rkaa̱ 9:22-27)
\p
\v 31 Kó Kjisoo̱ íts'i̱yanii̱ nga akóyaá xtaa̱ nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n chjiénga tsie kjo̱a̱ni̱ma̱ kjo̱a̱'atio, ko̱jo nga sa̱'ínch'ó já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá, ko̱jo já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱, ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱, kó katsáyá nga chjiénga si̱'ank'ien, kó nga xi ma jaán ni̱xtjin kjo̱a̱'á'yaá.
\v 32 Kó katsáyá cha̱n cha̱a̱n xta̱ tsi̱'e̱ kui nii̱. Kós'e̱ Peé kijíjo̱ t'axín Kjisoo̱ kó kats'énxchánjo̱ kjo̱a̱a̱ ni xi katsó.
\v 33 Tanga Kjisoo̱ kats'énk'afóya nga askotsijee̱n ngayeje xta̱ tsi̱'e̱ kó kats'énxchánjo̱ Peé, nga bi katsoó:
\p –¡Tji̱taxínboe'éní xindajín Satana̱! Nga̱t'a̱ jmí tsi nii̱ Néná xi tifojintakín, nii̱ xtaa̱ boá xi tifojintakín.
\p
\v 34 Kós'e̱ Kjisoo̱ tsíchji̱a̱a̱ xta̱ tsi̱'e̱ ko̱jo xta̱ kjiín nga bi katsoó:
\p –Tsi tjín ka'a xta̱ xi mejeén tsjienguína, ngats'énchíyá yojoo̱, nga kjíbé kroo̱ kós'e̱ ngatjandibatjinguína.
\v 35 Nga̱t'a̱ ngayeje xi mejeén k'o̱xié'á kjo̱a̱mindyioo̱n, tasá sa̱'ínchaja, kó ngayeje xi sa̱'ínchaja kjo̱a̱mindyioo̱n tangat'anii̱ an, ko̱jo tangat'anii̱ éntjatsi̱e̱e̱ Néná, kuí boá xi kjo̱tjo'a.
\v 36 Nga̱t'a̱ ¿mí chjínií tsi ngo nda̱ ku̱i̱e̱je̱e̱n ngayeje ni xi tjín kuí nga̱sondiee̱, tsi kichajá ini̱ma̱a̱?
\v 37 ¿Axa̱ mí ni xi tsja̱a ngo nda̱ xi ko̱sít'a ini̱ma̱a̱?
\p
\v 38 Nga̱t'a̱ ngayeje xta̱ xi soboá ka̱maa̱ kjo̱a̱a̱ an ko̱jo kjo̱a̱a̱ énna k'i̱e̱ nguindyi̱ko̱n kui xta̱ xi ndyi̱ts'ent'aa̱ kjo̱a̱ Néná ko̱jo kui xta̱jeé, ti bo̱a̱ ti ts'én ndií nda̱ xi̱'ii̱n soboá ka̱maa̱ kjo̱a̱a̱ kui, nga kjo̱e̱'éjo̱ kjo̱a̱jee̱ Na̱'mii̱ ko̱jo ndítsjiee̱.
\c 9
\p
\v 1 Kó Kjisoo̱ ti bi ti katsó ngase:
\p –Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga tjín ka'a xi síndojinná k'i̱e̱e̱ xi ko̱yajín ngaskande nga sku̱i̱e̱ nga kjo̱e̱'e nga'niuú Néná nga ko̱tíxoma.
\s Bi ts'én kasasikjo a̱sie̱én Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 17:1-13; Rkaa̱ 9:28-36)
\p
\v 2 Jun ni̱xtjin nguijee̱, Kjisoo̱ kijíjo̱ t'axín Peé, Sandiyaá ko̱jo Juaa̱ kó ngo tji̱ngu̱i̱ nk'a kijíjo̱ soboá kui jaá, kó nguindyi̱ko̱n kui jaá kje̱'e kis'ie Kjisoo̱.
\v 3 Kó ṉjño xi yajá Kjisoo̱ tiboa xó xó kamá, 'niú tiboa kamá xikoó ṉch'aán. Nde ngojín xta̱ xi 'niú maá monié ṉjño xi tjín kuí nga̱sondiee̱ xi bo̱a̱ ts'én tiboa sa̱'ín.
\v 4 Kó ki̱a̱ jatokját'aa̱ nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Moisee̱ ko̱jo Elíaa̱ nga ndyi̱chji̱a̱jo Kjisoo̱.
\v 5 Kós'e̱ Peé bi katsoó Kjisoo̱:
\p –Mostro̱, ¡a ta nda kji'i nga k'i̱e̱ tindyión xtín! Ka̱ma si̱'anda ján ndi'ańk'ién: ngo tse̱, ngo tsi̱'e̱ Moisee̱, s'e̱ ngo tsi̱'e̱ Elíaa̱.
\p
\v 6 Nde bejín mí xi ka̱tso̱ Peé, nga̱t'a̱ ndyi̱tsakjónní kui jaá.
\v 7 Kós'e̱ ngo ṉdi̱ kitsjien xi kats'én tji̱nk'i̱e̱én nínga síndo kui jaá. Kó ngu̱i̱jii̱n kui ṉdi̱i̱ kanda'yáa ngo nda̱ xi bi katsó:
\p –Kuí xi'bi̱ xi ndí tjóna, kui nda'yájnúu̱.
\p
\v 8 Kó ti kji'a askotsijen nguiní kui jaá nga ngo foa'atjiyajoo̱n kó nde ngojín xi kamábe, ta kuí tsi Kjisoo̱ xi tikón soboá.
\p
\v 9 Kó nga ndyi̱fotjajen tji̱ngu̱i̱ nk'aa̱, Kjisoo̱ bo̱a̱ katsoó nga jmíjín xi ko̱tso̱yaa̱ ni xi kamábe, ngaskande nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n kjo̱a̱'á'yaá ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi je jesoón.
\v 10 Kó kuíni nga ta kui kixindyiajin soboárií kui eén, nda tsi asíyá ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngajaán xkjín, kjo̱a̱a̱ mí ni xi mejeén tsó nga kjo̱a̱'á'yaá ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi je jesoón.
\v 11 Kó bi katsó kui jaá nga asíyaá Kjisoo̱:
\p –¿Mí kjo̱a̱a̱ nga já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ tsó nga tjón xó Elíaa̱ kjo̱e̱'e?
\p
\v 12 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ja̱koxi̱ nga tjón Elíaa̱ kjo̱e̱'e, kó kuí xí sa̱'índaya ngayeje nii̱. ¿Kó kóts'en tjít'a xo̱jo̱n eén Néná kjo̱a̱a̱ ndií nda̱ xi̱'ii̱n? Tsó nga tsie xó kjo̱a̱ni̱ma̱ kjo̱a̱'atio ko̱jo nga si̱'anch'o xó.
\v 13 Tanga an xiyájnú'un nga Elíaa̱ je jé'e, kó ta ni xi mejénrií xtaa̱ ni xi kats'énjo̱, xikó ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná kjo̱a̱a̱ kui.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ ngo nda̱ xi tjíjii̱n ngo a̱sién ni̱xtjin xindajín
\r (Matioo̱ 17:14-21; Rkaa̱ 9:37-43)
\p
\v 14 Kó nga jachó Kjisoo̱ nínga síndo xi ngase xta̱ tsi̱'e̱, kamábe nga ngo sen xta̱ ja'atjindee̱, kó tjín já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ xi tsíchji̱a̱tijo kui jaá.
\v 15 Kó kji'a nga kui xta̱ kjiín kamábe Kjisoo̱, ngayejee̱ nga kijíndikoón kó tsanga ma nga kijí ts'en tínde Kjisoo̱.
\v 16 Kó Kjisoo̱ bi katsó nga asíyaá:
\p –¿Mí ni xi ndyi̱chiboátijo̱jnú kui jaá?
\p
\v 17 Kó ngo nda̱ jatjojin ngu̱i̱jii̱n xta̱ kjiín xi bi katsó:
\p –Mostro̱, k'i̱e̱ kjoé'e̱joo̱ ndína, nga̱t'a̱ ngo a̱sién ni̱xtjin xi ndajín tikónjii̱n yojoo̱ xi je kats'énni̱ma̱, majín chji̱a̱,
\v 18 kó ta nínga kjíbé kui a̱sién ni̱xtjii̱n 'bojmitójó t'ananguii̱, kó ngaskande xó ma si'a ts'oa, kó kjinieya ma ṉ'ni̱u̱, kó tsjien tajá. Je tsí'áa̱ xta̱ tse̱ tsi̱'e̱ nga k'o̱xié kui a̱sién ni̱xtjii̱n, tanga kamájiín.
\p
\v 19 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¡Xta̱ xi s'ijinjiín! ¿Ngaskande kji'ání nga chjiénga kotíjñajojnú'un? ¿Ngaskande kji'ání nga takó sa̱'inchíkjo̱a̱jnú'un? ¡Ndibájo̱jnú'un k'i̱e̱e̱!
\p
\v 20 Kó jachóchinií kui nda̱chií Kjisoo̱. Kó kji'a nga kui a̱sién ni̱xtjii̱n kamábe Kjisoo̱, ítsanieyá xchán kui nda̱chií, ts'ákatójó t'ananguii̱ kó ítikjá íṉña, kó ngaskande xó ma kisi'a ts'oa.
\v 21 Kó Kjisoo̱ bi katsó nga asíyaá na̱'mii̱ kui nda̱chií:
\p –¿Ndeskande kji'ání nga bi máa̱?
\p S'e̱ na̱'mii̱ kui nda̱chií bi katsó:
\p –Ndeskande koó nga chichí.
\v 22 Kó kui a̱sién ni̱xtjin xi ndajiín je sa kjín ndi̱yanií nga 'bojmijin ngu̱i̱jin ndi'ií ko̱jo ngu̱i̱jin ndójoaa̱, tsi̱'e̱ nga sa̱'ínk'ién. Ja̱ kuíni, tsi ka̱ma xi si̱'in, ngatamani̱ma̱a̱ ji̱n, kó tasíke̱jejne̱.
\p
\v 23 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¿Kóts'en nga tsi ka̱ma xi si̱'in se ji? ¡Ngayeje xta̱ xi s'ijii̱n Néná, ka̱marií tajmí niní!
\p
\v 24 Ti kji'a na̱'mii̱ nda̱chií askandáyá ma nga bi katsó:
\p –¡S'ijinna Néná, kó tasíke̱jení tsi̱'e̱ nga 'niú ngase s'i̱jinna!
\p
\v 25 Kó nga kamábe Kjisoo̱ nga ta sa sá kamátikó xta̱ kjiín, kats'énxchánjo̱ kui a̱sién ni̱xtjin xi ndajiín nga bi katsoó:
\p –¡A̱sién ni̱xtjin xi ndajín xi ni̱ma̱ ko̱jo xi xtiya, an xí bo̱a̱ t'íxiaán, tji̱taxi̱e̱jíi̱n ngu̱i̱jin yojoo̱ kui nda̱chií kó nga nguiti nijánjín ki̱a̱ bitjas'i̱jíi̱n!
\p
\v 26 Kós'e̱ askandáyá kui a̱sién ni̱xtjin xi ndajiín kó nguije ítsanieyá xchán kui nda̱chií jataxiejii̱n ngu̱i̱jin yojoo̱, kó kui nda̱chií kis'ie k'ien k'ien, ngaskande xta̱ kjiín je k'ien kui nda̱chií katsó.
\v 27 Tanga Kjisoo̱ iskjíbé tsja, kó kats'énkjastjíe̱n, kós'e̱ kasasien kixi̱ kui nda̱chií.
\p
\v 28 Kó nguije ts'as'ien Kjisoo̱ ngo ndi'a, xta̱ tsi̱'e̱ asíyát'axiín nga bi katsoó:
\p –¿Ánní nga ji̱n kamájínjne̱ ka'naxiéjne̱ kui a̱sién ni̱xtjin xi ndajiín?
\p
\v 29 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Kui xkjín kui xindajiín, taxkiya fotjójín, ta ngototo nga ndokjo̱a̱a̱ Néná ko̱jo nga si̱'ankja'á kjindiá yojoná.
\s Bi ts'én katsáyá nguiní Kjisoo̱ xi ma jó ndi̱ya nga ko̱ya
\r (Matioo̱ 17:22-23; Rkaa̱ 9:43-45)
\p
\v 30 Kó nguije jatjo kui ngu̱i̱ndiee̱ Kjisoo̱ ko̱jo xta̱a̱, ja'a nangui Galilea̱, kó kamámejénjiín nga tjín xí sku̱i̱e̱ nga ki̱a̱ ja'a,
\v 31 nga̱t'a̱ xta̱ tsi̱'e̱ akóyaá, kó bi katsoó: Ndií nda̱ xi̱'ii̱n ngu̱i̱ya tsja xtaa̱ si̱'ank'as'ien, kó sa̱'ínk'ién, kó nguije kini'ánk'ién, xi ma ján ni̱xtjin kjo̱a̱'á'yaá.
\v 32 Tanga kui jaá kamákjínjiín kui eén, kó katsakjónní nga asíyaá.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ 'yání xi chjí ngasenii̱ nínga botixómá Néná
\r (Matioo̱ 18:1-5; Rkaa̱ 9:46-48)
\p
\v 33 Kó jachó na̱xi̱ńdá Kapernau̱m. Kó nguije síndo ngu̱i̱ya ndi'aa̱, Kjisoo̱ bi katsó nga asíyaá xta̱a̱:
\p –¿Mí xi ndyi̱nchiboájnú ngu̱i̱ya ndi̱ya̱á nga ndyi̱ndibá ngoye?
\p
\v 34 Tanga kui jaá xió kis'iṉdo, nga̱t'a̱ nga tjimáya ngu̱i̱ya ndi̱ya̱á ndyi̱fotí kjo̱a̱a̱ 'yání xi chjí ngasenii̱ ngu̱i̱jii̱n kui jaá.
\v 35 Kó Kjisoo̱ kis'ijñando, s'e̱ tsíchji̱a̱a̱ nga tiejó xta̱a̱, kó bi katsoó:
\p –Tsi tjín ka'a xta̱ xi mejeén nga tjón ka̱ma, chjiénga kui xi kju̱i̱e̱t'a ka̱ma, kó kuí boá xi sa̱'ínseén ngayeje xi ngasee̱.
\p
\v 36 Kó iskjíbé ngo nda̱chí, kó ngamasiee̱n kui jaá íjñá, s'e̱ iskjíbé tjiaa̱ nda̱chií, kó bi katsó:
\p
\v 37 –Ta 'yání xi skíbení ngajona ngo nda̱chí xikoó xi'bi̱, ti ts'énkjíbéna an nga, kó xi ts'énkjíbéna an, jmí tsi an xi ts'énkjíbéna, kuí Néná xi katsanguiyana xi ts'énkjíbé.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga xta̱ xi kondra̱nájín, kjo̱a̱nda tsa̱ñá tikón
\r (Rkaa̱ 9:49-50; Matioo̱ 10:42)
\p
\v 38 Kó Juaa̱ bi katsoó Kjisoo̱:
\p –Mostro̱, ngo nda̱ kamáya ji̱n xi ngajo tse̱ ts'én'boxiéni xindajín, tanga kui k'i̱e̱jín tji̱e̱nguiná, kó ik'íchjájne̱ nga̱t'a̱ jmí tsi k'i̱e̱ tso'bátji̱nguiná.
\p
\v 39 Tanga Kjisoo̱ bi katsoó kui nda̱a̱:
\p –Ngata̱ 'bíchjájínjnúu̱, nga̱t'a̱ ngayeje xi sa̱'ín ngo kjo̱a̱ndikón ngajona, ka̱majín ti kji'a ch'o ka̱tso̱na.
\v 40 Nga̱t'a̱ xi kondra̱nájín tikón, kjo̱a̱nda tsa̱ñá tikón.
\v 41 Kó ta 'yání xi tsja̱ajnú ngo boso̱ ndójoa nga̱t'a̱ an timatji̱nguijnú'un, ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga sa̱kórií ni xi je kats'én.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ xi tangat'anii̱ kui nga ts'énjé xta̱ xi ngasee̱
\r (Matioo̱ 18:6-9; Rkaa̱ 17:1-2)
\p
\v 42 Ta 'yání xi sa̱'ín ngo ni tsi̱'e̱ nga ngo kui jakjíndí xí s'ijii̱n an sa̱'ínjé, tasá ngo ndi̱jo̱ je ngatít'a kjásén, s'e̱ ngat'ajmijin yojoo̱ ngu̱i̱jin ndáchíkoón.
\v 43 Kuíni nga tsi ndse̱ ko̱nguijeé, tasá tichékjé jí, tasá nda tsi ka̱ton ndse̱ nga k'uieé kjo̱a̱mindyion ngatsjeé, ta bo̱a̱jiín tsi síndo nga jó ndse̱ nga k'uín jí ndo̱bo̱a̱ ṉk'i̱e̱e̱n, ngu̱i̱jii̱n ndi'í xi jmí ni̱xtjin 'boo̱,
\v 44 nínga chi̱ndoo̱ kui xtaa̱ fesónjín, ti nde ndi'ií jmí ni̱xtjin 'bo.
\v 45 Kó tsi ndsa̱ki ko̱nguijeé, tasá tichékjé jí, tasá nda tsi ka̱ton ndsa̱ki nga k'uieé kjo̱a̱mindyion ngatsjeé, ta bo̱a̱jiín tsi síndo nga jó ndsa̱ki nga ku̱i̱chíjmijii̱n ndo̱bo̱a̱ ṉk'i̱e̱e̱n, ngu̱i̱jii̱n ndi'í xi jmí ni̱xtjin 'boo̱,
\v 46 nínga chi̱ndoo̱ kui xtaa̱ fesónjín, ti nde ndi'ií jmí ni̱xtjin 'bo.
\v 47 Kó tsi ndyikin sku̱i̱e̱ ngo ni xi ko̱nguijeé, 'na̱xié ji, tasá nda ngase nga ta ngo tsi ndyikin ndyi̱a̱ nga ku̱i̱tjás'i̱n nínga botixómá Néná, ta bo̱a̱jiín tsi nga jó ndyikin ndyi̱a̱ nga ku̱i̱chíjmijii̱n ndo̱bo̱a̱ ṉk'i̱e̱e̱n,
\v 48 nínga chi̱ndoo̱ kui xtaa̱ fesónjín, ti nde ndi'ií jmí ni̱xtjin 'bo.
\p
\v 49 Nga̱t'a̱ ndi'í boá xi si̱'anndiani ngayeje xtaa̱.
\v 50 Nda na̱xaa̱, tanga tsi nguiti ndiajín ka̱ma, ¿mí xi ko̱e̱'énga'niú nguiníjnú nga ka̱mandia? Ngas'iejnú na̱xa̱ ngu̱i̱jinjnú, kó ngat'iéjnú kjo̱a̱xió ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján.
\c 10
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ xi je ixán kó 'bíndo xkjín
\r (Matioo̱ 19:1-12; Rkaa̱ 16:18)
\p
\v 1 Kó Kjisoo̱ jatjo ki̱a̱a̱, s'e̱ kijí nangui Judea̱ ko̱jo nangui xi tikón xtji̱e̱e̱n xi ingoboaá ndeje' Jordaa̱n, kó ki̱a̱ ti kamátikót'a nguinií xta̱ na̱xi̱ńdaá, kó xikó ts'én ngaá ti íts'i̱ya nguinií nga akóyaá xtaa̱.
\v 2 Kó já fariseoo̱ jachókón tiñaa̱ Kjisoo̱ tsi̱'e̱ nga askot'ayákón kó asíyaá tsi tsjandié kjo̱a̱kitii̱ nga ngo nda̱ xi je ixán sa̱'ínkjié kjo̱a̱bixaa̱n.
\v 3 Kó bi katsó Kjisoo̱:
\p –¿Mí kjo̱a̱botíxoma xi íjñájnú Moisee̱?
\p
\v 4 Kó kui jaá bi katsó:
\p –Moisee̱ katsjandié nga ka̱ma xó tsi ngo nda̱ xi je ixán skjinínk'á ngo xo̱jo̱n nínga je je kjo̱a̱bixaa̱n kó nga ka̱ma xó ku̱i̱'íjñá chjo̱ón.
\p
\v 5 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Tangat'anii̱ nga tá tajá ini̱ma̱jnú kuíni nga bo̱a̱ ts'én íjñájnú Moisee̱ kui kjo̱a̱botíxomaa̱.
\v 6 Tanga ndeskande nga Néná íts'i̱yanii̱ nga kats'énda nga̱sondiee̱ “xi xi̱'in ko̱jo xi chjoón” kats'énda.
\v 7 “Tangat'anii̱ kui nii̱ nga nda̱ xi̱'ii̱n ku̱i̱'íjñá na̱'mii̱ ko̱jo na̱aa̱, kó k'uijñájo̱ chjo̱ón,
\v 8 kó ta ngo tsi yojo ka̱ma ngajoó, kó bo̱a̱ ts'én nga je nguiti jójín ma, ta ngo tsi ma.”
\v 9 Kó kuíni nga ni xi je kats'éngo Néná, ka̱majiín k'o̱xiékjo xtaa̱.
\p
\v 10 Kó nguije jachó ngu̱i̱ya ndi'aa̱, xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ ti asíyá nguinií kjo̱a̱a̱ kui nii̱.
\v 11 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ta 'yání xi ku̱i̱'íjñá chjo̱ón, kó tsi kje̱'e chjoón ku̱i̱xanjo̱, ts'én bendikónjín kjo̱a̱bixaa̱n,
\v 12 kó tsi xi chjo̱ón ku̱i̱'íjñá xi̱'ii̱n, kós'e̱ kje̱'e xi̱'in ku̱i̱xanjo̱, ts'én bendikónjín kjo̱a̱bixaa̱n nga.
\s Kjisoo̱ bi ts'én kats'énchikonñé jakjíndí xi̱xii̱
\r (Matioo̱ 19:13-15; Rkaa̱ 18:15-17)
\p
\v 13 Kó jachóchinií Kjisoo̱ jakjíndí xi̱xi̱ tsi̱'e̱ nga sa̱'ínjo̱, tanga xta̱ tsi̱'e̱ kats'énxchánjo̱ xta̱ xi jachójo̱ kui jakjíndií.
\v 14 Kó nga kamábe Kjisoo̱ kui nii̱ kamáxtií kó bi katsó:
\p –Te'éndiéjnúu̱ kui jakjíndií nga kjo̱e̱'ekónna, kó ngata̱ 'bíchjájínjnúu̱, nga̱t'a̱ nínga botíxomaa̱ Néná kuí xí ka̱ma k'o̱s'ien kui xi xikoó kui jakjíndií.
\v 15 Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un, nga xi k'o̱s'ienjín nínga botixómá Néná xikoó ngo nda̱chí, ka̱majín k'o̱s'ien.
\p
\v 16 Kó Kjisoo̱ nguije tsank'á jakjíndií, kats'énchikonñé nga íjñasoón tsja.
\s Bi ts'én tsíchji̱a̱ni̱jmíjo Kjisoo̱ ngo nda̱ cho̱n xo̱ngo
\r (Matioo̱ 19:16-30; Rkaa̱ 18:18-30)
\p
\v 17 Kó nga ts'énfí Kjisoo̱ ngu̱i̱ya ndi̱ya̱á, ngo nda̱ jachókón manga mangaa̱, asiént'aa̱ tikoó, kó bi katsoó nga asíyaá:
\p –Ji Mostro̱ nda, ¿mí ni xi sa̱'in an tsi̱'e̱ nga sa̱kóna kjo̱a̱mindyion ngatsjé ni̱xtjii̱n?
\p
\v 18 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¿Mí kjo̱a̱a̱ nga nda sení? Ta'yajín xi nda, ta ngototo Néná.
\v 19 Je ye ji kjo̱a̱botíxomaa̱ Néná xi bi tsoó: “Che̱ndikín jí kjo̱a̱bixáa̱n, ngata̱ ni'ínk'injín ji xta̱, ngata̱ ni'ínjín ji chejé, ngata̱ 'bíndiseta'injín ji ngo xta̱, ngata̱ ch'íṉche̱jín ji, che̱ndikín jí na̱'míi̱ ko̱jo na̱áa̱.”
\p
\v 20 Kó bi katsó kui nda̱a̱:
\p –Mostro̱, ngayeje kui nii̱ je kats'enkjatjosón an ndeskande koó nga nda̱chí an.
\p
\v 21 Kós'e̱ Kjisoo̱ askotsijen ndá ndaá kui nda̱a̱, kats'éntjó, s'e̱ bi katsoó:
\p –Ta ngo tsi ni xi chajaa̱: t'en, kó tatíñí ngayeje ni xi tjiín, kó too̱n kui nii̱ xta̱ ni̱ma̱a̱ te'ée̱, kó bo̱a̱ tsi ts'én nga k'uieé ngo kjo̱a̱cho̱n ndi'ak'ajmi ján, s'e̱ ndibétji̱nguiní nguije kachjábé ji króo̱.
\p
\v 22 Tanga nga tsint'ié kui nda̱ xo̱ngo̱ó kui eén, achichí ndasen kamaá nga kijí, nga̱t'a̱ achichí ni tjiín.
\p
\v 23 Kós'e̱ Kjisoo̱ askotsijee̱n xta̱ xi ja'atjindee̱, kó bi katsoó xta̱ tsi̱'e̱:
\p –¡Achichí ni'in kji'i nga xta̱ xi tsie kjo̱a̱cho̱n tjiín nga k'o̱s'ien nínga botíxomaa̱ Néná!
\p
\v 24 Kó xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ achichí kijíndikoón kui én xí tsíchji̱a̱, tanga Kjisoo̱ ti bi ti katsó nguinií:
\p –Jún bo̱a̱ ndí, ¡achichí ni'in kji'i nga k'o̱s'ien nínga botíxomaa̱ Néná kui xta̱ xi kjima'niátakón kjo̱a̱cho̱o̱n!
\v 25 Tasá ni'ínjín kji'i nga ngo cho̱ to'o yits'en kjo̱a̱'aya ngo tixa̱a̱ ngo ṉdo, ta bo̱a̱jiín nga ngo nda̱ cho̱n k'o̱s'ien nínga botíxomaa̱ Néná.
\p
\v 26 Tanga kui jaá tasá ma achichí kijíndikón ngasee̱, kó ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján bi katsoó xkjín:
\p –¿Ja̱ 'yání xi kjo̱tjo'a tsobo̱a̱?
\p
\v 27 Kós'e̱ Kjisoo̱ askotsijee̱n kui jaá, kó bi katsoó:
\p –Ka̱majiín sa̱'ín kui nii̱ ngo xta̱, tanga Néná ngayeje nii̱ xi ka̱maa̱ sa̱'ín.
\p
\v 28 Kós'e̱ Peé íts'i̱yanii̱ nga bi katsoó:
\p –Ja̱ je ye, nga ji̱n ngayeje nii̱ ik'íjñájne̱, kó k'i̱e̱ timatji̱nguijne̱ ji.
\p
\v 29 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga jmíjín ngo xta̱ xi íjñámasien ndi'aa̱, ṉts'i̱e̱, ndichja, na̱'mii̱, na̱aa̱, ndií, t'ananguii̱, tangat'anii̱ an ko̱jo éntjatsi̱e̱e̱ Néná,
\v 30 nga sa̱kójiín ngot'e̱ nga tindyión kuí nga̱sondiee̱ úchán bo̱a̱ kji'i ngase ndi'a, ṉts'i̱e̱, ndichja, na̱aa̱, ndií ko̱jo t'ananguii̱, nda tsi ku̱i̱yotjinguií. Kó ni̱xtjin xi ndibaá sa̱ko̱ó kjo̱a̱mindyion ngatsjé ni̱xtjii̱n.
\v 31 Kjín ma xta̱ xi tjón ngot'e̱, xi fet'a ka̱ma, kó kjín ma xta̱ xi fet'a ngot'e̱, xi tjón ka̱ma.
\s Kjisoo̱ bi ts'én katsáyá nguiní xi ma jaán ndi̱ya nga ko̱ya
\r (Matioo̱ 20:17-19; Rkaa̱ 18:31-34)
\p
\v 32 Kó nga ndyi̱fínijínguí xtji̱e̱e̱n na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, Kjisoo̱ kistso'bátjoón xta̱ tsi̱'e̱. Kó kui jaá kijíndikoón kó katsakjónní nga tjimátji̱nguii̱. S'e̱ Kjisoo̱ ti tsíchji̱a̱ t'axín nguinií já xí tiejoó kó íni̱jmi̱í ni xi s'e̱ ka̱maa̱,
\v 33 bi katsoó:
\p –Tsitsíjenjnúu̱ nga k'i̱e̱ ndyi̱monguín nijínguí xtji̱e̱e̱n na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, kó ndií nda̱ xi̱'ii̱n si̱'ank'as'iee̱n já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱, ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱, kó kuí xí tsja̱akjo̱a̱ nga si̱'ank'ien ko̱jo nga si̱'ank'as'iee̱n xta̱ xi judío̱jín.
\v 34 Kó ko̱jno̱cha, ko̱titiajón, kjoaá, ko̱jo si̱'ank'ien, tanga xi ma ján ni̱xtjin kjo̱a̱'á'yaá.
\s Sandiyaá ko̱jo Juaa̱ bi ts'én tsí'aá ngo kjo̱a̱nda Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 20:20-28)
\p
\v 35 Kós'e̱ jachókón tiñaa̱ Sandiyaá ko̱jo Juaa̱ nga jó ndií Sebedeoo̱, kó bi katsoó:
\p –Mostro̱, mejénjne̱ nga si̱'injne̱ ngo kjo̱a̱nda, nga ko̱e̱'éjne̱ ni xi chji̱a̱'ajne̱.
\p
\v 36 Kó Kjisoo̱ bi katsó nga asíyaá:
\p –¿Mí ni xi mejénjnú nga sa̱'injnú'un?
\p
\v 37 Kó bi katsó kui jaá:
\p –Te'éndiéjne̱ nga ki̱a̱ ku̱i̱ndyiont'ajne̱ ji nga ko̱tixome ji nga k'uieé kjo̱a̱je, ngo xi ngat'íjñá nga fojníi̱, s'e̱ ngo xi ngat'íjñá nga skóo̱n.
\p
\v 38 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Yajínjnú ni xi ndyi̱chjiá'ájnú. ¿A kjo̱chíkjo̱a̱jnú nga on xcha̱jnú xikó ts'én on xcha̱na an, kó a kjo̱chíkjo̱a̱jnú kjo̱a̱ni̱ma̱ xi kjo̱a̱'atio an?
\p
\v 39 Kó bi katsó kui jaá:
\p –Jo̱o̱n, kjo̱chíkjo̱a̱jne̱.
\p Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ja̱koxi̱ nga jún xchikjoajnú xikó ts'én ch'o x'i̱a̱na ko̱jo kui kjo̱a̱ni̱ma̱ xi kjo̱a̱'atio an,
\v 40 tanga nga ki̱a̱ ku̱i̱ndyiont'ajnú'un nga skónna ko̱jo tsi nga fojnína, ánjín tsoboána nga tsja an kjo̱a̱, Na̱'mina xí je tikóndaa̱ 'yá xí tsja̱á kui ngu̱i̱ndiee̱.
\p
\v 41 Kó nga tsint'ié kuí nii̱ xta̱a̱ Kjisoo̱ xi ngui tiee̱, achichí kats'énxchánjo̱ Sandiyaá ko̱jo Juaa̱.
\v 42 Kó Kjisoo̱ tsíchji̱a̱a̱, kó bi katsoó:
\p –Je yajnú nga kui nga̱sondiee̱, xta̱ xi botixómaá nanguii̱, tsjandiéjiín xtaa̱ nga taxkiya sa̱'ín ngo ni tsi tsja kjo̱a̱jiín. Ko̱jo já xí nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá xi nk'a xaá, ta ni xi mejénrií ts'énjo̱ xta̱ na̱xi̱ńdaá.
\v 43 Tanga chjiénjín nga bo̱a̱ ka̱ma ngu̱i̱jinjnú, tasá kui xta̱ xi mejeén nga 'niú nk'a ngase ka̱ma ngu̱i̱jinjnú, kuí xí chjiénga sa̱'ínseén xta̱ xi ngasee̱,
\v 44 kó kui xi mejeén nga tjón ka̱ma ngu̱i̱jinjnú kuí xí chjiénga sa̱'ínseén xta̱ xi ngasee̱.
\v 45 Nga̱t'a̱ ndií nda̱ xi̱'ii̱n jmí tsi je'e kui nga̱sondiee̱ tsi̱'e̱ nga kui xi si̱'ansee̱n, tasá je'e tsi̱'e̱ nga kui xi sa̱'ínseén xtaa̱ ko̱jo tsi̱'e̱ nga tsja̱a yojoo̱ tsi̱'e̱ nga ku̱i̱'íchjítá'in kjín xta̱.
\s Bi ts'én kats'éndaya Kjisoo̱ nda̱ ti̱ka̱ xi 'mí Bartimeoo̱
\r (Matioo̱ 20:29-34; Rkaa̱ 18:35-43)
\p
\v 46 Kós'e̱ jachó na̱xi̱ńdá Jeriko̱, kó nga ts'énfotjo Kjisoo̱ kui na̱xi̱ńdaá, ko̱jo xta̱ tsi̱'e̱ ko̱jo kjín ngase xta̱ xi tji̱e̱njo, ngo nda̱ ti̱ka̱ xi 'mí Bartimeo̱ ndií Timeoo̱, tikóndo t'a ndi̱ya̱á nga ts'énmí'á to̱nchji̱e̱.
\v 47 Kó nga tsint'ié nga Kjisoo̱ nda̱ Nasare̱t xi kjoa'aa̱, kui nda̱ ti̱ka̱a̱ bi katsoó nga askandáyaá:
\p –¡Kjiso̱, ji xi xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabii̱ ji, ngatamani̱ma̱a̱ an!
\p
\v 48 Kó kjín ma xi kats'énxchánjo̱ tsi̱'e̱ nga nguiti ska̱ndáyajín, tanga kui nda̱ ti̱ka̱a̱ tasá ma 'niú askandáyá ngase nga bi katsó nguiní:
\p –¡Xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabi̱, ngatamani̱ma̱a̱ an!
\p
\v 49 Kós'e̱ Kjisoo̱ kasasien kó tsí'á tsi̱'e̱ nga kjo̱chóchinií, kó kandokjo̱a̱a̱ nda̱ ti̱ka̱a̱ nga bi ki'mií:
\p –Te'é nga'níi̱ yojóo, ti̱sítji̱n ji, nga̱t'a̱ ts'énchji̱a̱ári.
\p
\v 50 Kó kui nda̱ ti̱ka̱a̱ ts'ajmi ṉjño xi kjit'a nga̱xto̱n, s'e̱ jastjíe̱n kó kijíkoón Kjisoo̱.
\v 51 Kó Kjisoo̱ bi katsó nga asíyaá:
\p –¿Mí ni xi mejeén nga sa̱'in an nganda tse̱?
\p S'e̱ nda̱ ti̱ka̱a̱ bi katsó:
\p –Mostro̱, mejénna nga ka̱matsijenna.
\p
\v 52 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –T'en 'ne̱, kjo̱a̱s'ijíi̱n xí je ts'axié'aá ji.
\p Kó ti kji'a kamátsijen nguinií nda̱ ti̱ka̱a̱, s'e̱ kijítji̱nguii̱ Kjisoo̱ ndi̱ya xí tso'bá.
\c 11
\s Bi ts'én ts'as'ien Kjisoo̱ na̱xi̱ńdá Jerusale̱n
\r (Matioo̱ 21:1-11; Rkaa̱ 19:28-40; Juaa̱ 12:12-19)
\p
\v 1 Kó nguije makjachó tiña na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, t'a ndí na̱xi̱ńdá xi 'mí Betfaje̱ ko̱jo Betania̱, ki̱a̱ t'a tji̱ngu̱i̱ nínga tjín yá oliboo̱, Kjisoo̱ katsanguiya jó xta̱ tsi̱'e̱,
\v 2 xi bi katsoó:
\p –Tanguínjnú kui ndí nangui xi tikón kje̱e̱n, kó nguije ku̱i̱tjás'i̱e̱njnú kui ngu̱i̱ndiee̱, ki̱a̱ sa̱kójnú ngo ndí bórró xi nde kji̱e̱ ngo xta̱ xi 'bíjñasoón, chjándojnú kó ndibájo̱jnú'un k'i̱e̱e̱.
\v 3 Kó tsi tjín xi ko̱síyajnú mí kjo̱a̱a̱ nga bo̱a̱ ndyi̱ni'ánjnú, bi t'ínjnúu̱: Ndi̱a̱a̱ xí chjieén kó jaskan xó tsja̱a'óyá nguiníjnú.
\p
\v 4 Kó kijí kui jaá kó ki̱a̱ kasakoo̱ ngo bórró xi tjitá'niú t'a ngo nga̱ntjo̱a̱ xtji̱e̱e̱n ndi̱yatieé, kó iskjíndó.
\p
\v 5 Kó tjín xta̱ xi síndo ki̱a̱a̱ xi bi katsoó kui jaá:
\p –¿Mí xi ndyi̱ni'ánjnú nga kui bórroó ndyi̱chjándokonjnú?
\p
\v 6 Kó kui jaá bo̱a̱ ts'én tsíchji̱a̱ xikó katsoó Kjisoo̱, kó katse'é kjo̱a̱a̱.
\v 7 Kó tsanguínjoo̱ Kjisoo̱ kui bórroó, kó kui jaá ísoón ṉjñoo̱, s'e̱ Kjisoo̱ kis'ijñasoón kui choo̱.
\v 8 Kó kjín ma xta̱ xi yítie ṉjñoo̱ ngu̱i̱ya ndi̱ya̱á, kó kje̱'e xi tjiaa̱ yá tsatie kó ngu̱i̱ya ndi̱ya̱á yíyijo.
\p
\v 9 Kó xta̱ xi tjimátjoón ko̱jo xi yajátji̱nguii̱ askandáyá ma nga bi katsó:
\p –¡Néná ngat'axié'áná! ¡Ngatama chikonñé xi ndibání ngajoo̱ Ndi̱a̱ná!
\v 10 ¡Ngatama chikonñé ngu̱i̱ndie nínga botíxoma xi s'e̱ ndibaá, nínga ts'énbotixómá xta̱ xi xcháná Ndabii̱! ¡Néná ngat'axié'áná ndi'ak'ajmi ján!
\p
\v 11 Kó ts'as'ien Kjisoo̱ na̱xi̱ńdá Jerusale̱n kó kijí na̱ngo̱xi̱i̱. Nguije askotsijen ni xi tjín nga ngo foa'atjiyajoo̱n, kijíjo̱ nga tiejó xta̱a̱ na̱xi̱ńdá Betania̱ nga̱t'a̱ je kamásajín.
\s Bi ts'én kats'énxchánjo̱ Kjisoo̱ ngo yá igo̱ xi jmí to tsjájín
\r (Matioo̱ 21:18-19)
\p
\v 12 Kó nga kamánguindyiojón, nga ndyi̱fotjo na̱xi̱ńdá Betania̱, Kjisoo̱ kamábojoó.
\v 13 Kó ta kjin kamábe ngo yá igo̱ xi tjiín xka̱, kijíkatsijen tiñaa̱ tsi ta'a nga yajaá to, kó nga jachó t'a yaá, ta jmíjín ni xi kasakoo̱, ta xka̱ tsi xi yajaá kui yaá, nga̱t'a̱ kuijín ni̱xtjii̱n nga boajá to igoo̱.
\v 14 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó yá igoo̱:
\p –Nguinijánjín tjín xí skji̱ni̱e̱ to xi ko̱a̱ja̱a̱.
\p Kó xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ tsint'ié ni xi katsó.
\s Bi ts'én ts'axié Kjisoo̱ já xi ndyi̱botiñá cho̱ ndi̱tsee̱n na̱ngo̱xi̱i̱
\r (Matioo̱ 21:12-17; Rkaa̱ 19:45-48; Juaa̱ 2:13-22)
\p
\v 15 Kó jachójo̱ xta̱a̱ na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, kó nga jachó ndi̱tsen na̱ngo̱xi̱i̱, Kjisoo̱ íts'i̱yanii̱ nga tsangatji̱nguii̱ ngayeje xta̱ xi ndyi̱botiñá ko̱jo xi ndyi̱'botsie ni, kó ts'ajmitójó yamíxaa̱ xta̱ xi ndyi̱bosíkjo to̱n, ko̱jo ts'ajmitójó yáxiríee̱ xta̱ xi ndyi̱botiñá tójo,
\v 16 kó chiíjín katsjandié nga ja'axtikjá ja'axtijen ndi̱tsen na̱ngo̱xi̱i̱ xta̱ xi tjimájo̱ nii̱.
\v 17 Kó bi katsó nga akóyá:
\p –¿A kjit'ajín xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó: “Ndi'ana, ndi'a nínga ku̱i̱chji̱a̱a̱ Néná ngayeje xta̱ na̱xi̱ńdá xí tjín nga̱sondiee̱ k'uiín”? Tanga jún ndo̱bo̱a̱a̱ chejé je kini'ánjnú.
\p
\v 18 Kó tsint'ieé já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ ko̱jo já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱, kó tsangasee̱ kóts'én sa̱'ínk'ién Kjisoo̱, nga̱t'a̱ katsakjónní kjo̱a̱a̱ nga ngayeje xta̱ na̱xi̱ńdaá kijíndikoón ni xi akóyá.
\v 19 Kó nguije kjimajñoó, jatjo Kjisoo̱ ko̱jo xta̱ tsi̱'e̱ kui na̱xi̱ńdaá.
\s Bi kamaá yá igo̱ xi kats'énxchánjo̱ Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 21:19-22)
\p
\v 20 Kó nga tajño̱ó nga kamánguindyiojón ja'a nínga tikón yá igoo̱, kó kamábe nga je kixí ndeskande ja̱maa̱.
\v 21 Kós'e̱ Peé ja'átsjiee̱n ni xi kamaá, s'e̱ bi katsoó Kjisoo̱:
\p –Ji Mostro̱, ján'a̱n kui yá igo̱ xi kini'ínxchínje̱ je kixí.
\p
\v 22 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ti'ans'ijinjnú Néná.
\v 23 Nga̱t'a̱ ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga ta'ya xta̱ní xi bi ka̱tso̱o̱ kui tji̱ngu̱i̱i̱: “Tixín ji k'i̱e̱e̱, kó tjajmijin yojóo ngu̱i̱jin ndáchíkoón”, ka̱ma ni xi ku̱i̱'a, tsi kui xtaa̱ nga jó nga jánjín ku̱i̱'íjñaá ini̱ma̱a̱, nga tasá s'ijii̱n nga ka̱ma ni xi katsó.
\v 24 Kuíni nga bo̱a̱ xianjnú'un nga ngayeje ni xi chji̱a̱'ajnú nga ko̱ndókjo̱a̱jnúu̱ Néná, s'ijin ngatamajnú nga sa̱kójnú, kó sa̱kójnú kui nii̱.
\v 25 Kó kji'a nga ndyi̱ndokjo̱a̱jnúu̱ Néná, ti'anjetakónjnú tsi tjín ka'a xta̱ xi ngo ni xi ndajín kji'i kats'énjo̱jnú, tsi̱'e̱ nga kui Na̱'mijnú xi tikón ndi'ak'ajmi ján sa̱'ínjetakónjnú ni ch'o xi ki'míjnú jún.
\v 26 Nga̱t'a̱ tsi si̱'anjetakónjínjnú, ti nde Na̱'mijnú xi tikón ndi'ak'ajmi ján sa̱'ínjetakónjínjnú kjo̱a̱ch'o kji'i xi si̱'ánjnú.
\s Bi kamá nga jáxaá asíyaá Kjisoo̱ 'yá xi katsjáxaá
\r (Matioo̱ 21:23-27; Rkaa̱ 20:1-8)
\p
\v 27 Kó ti kijí nguiní na̱xi̱ńdá Jerusale̱n, kó tji̱e̱nga tso'bá Kjisoo̱ ki̱a̱ ndi̱tsen na̱ngo̱xi̱i̱, já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱, já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ ko̱jo já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá jachókón tiñaa̱,
\v 28 kó bi katsoó nga asíyaá:
\p –¿Mí xá xi tjiín nga kui nii̱ ni'ín ji? ¿Kó 'yá xí katsjaá kui xaá nga ni'ín ji kui nii̱?
\p
\v 29 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ti bo̱a̱ ti ts'én kosíyajnú'un ngo ni, kó tsi ka̱ma k'uiyájnú'un, ti bo̱a̱ ti ts'én ka̱ma xiyájnú'un mí xá xí tjínna nga ts'en an kui nii̱.
\v 30 ¿'Yá xi katsanguiya Jua Bautistaa̱ nga atíndá xtaa̱? ¿A Néná, axa̱ xtaa̱? T'íyajnú'un.
\p
\v 31 Kós'e̱ kui jaá íts'i̱yanii̱ nga bi katsoó xkjín:
\p –Tsi Néná xí katsanguiya tsi k'uíi̱n: “Kó ánní nga kis'ijinjínjnú”, ka̱tso̱ná,
\v 32 kó tsi xtaa̱ xí katsanguiya tsi k'uíi̱n.
\p Tanga katsakjónní xta̱ na̱xi̱ńdaá, nga̱t'a̱ ngayeje xtaa̱ xi katsó nga Juaa̱ xí ja̱koxi̱ nga ngo nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná.
\v 33 Kó bi katsó kui jaá nga tsíchji̱a̱jo Kjisoo̱:
\p –Yajínjne̱.
\p Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ja̱ ti xiyájínjnú'un mí xá xí tjínna nga ts'en an kui nii̱ nga.
\c 12
\s Bi ts'én íjñá chi̱bo̱a̱ Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ énkjiín moso̱ xi ndajiín
\r (Matioo̱ 21:33-46; Rkaa̱ 20:9-19)
\p
\v 1 Kós'e̱ íts'i̱yanii̱ nga tsíchji̱a̱ Kjisoo̱ nga katsáyaá ngo énkjín xi bi tsó:
\p –Ngo nda̱ íjñanda ngo jno̱ nínga maxchá tostsi̱je, kó íchjá'yá, s'e̱ kats'énda ngo ngu̱i̱ndie nínga 'naxié ndaá kui too̱, kó ti kats'énda ngo tarié xi nk'a, kós'e̱ katsjá chjínanguií já xí ts'én kuí xaá.
\p S'e̱ kui nda̱ xi katsjá chjínanguí kui ngu̱i̱ndiee̱ kjin kijí.
\v 2 Kó nga jachó ni̱xtjii̱n nga je kamáxchá kuí too̱ katsanguiya mosoo̱ kui nda̱a̱ nínga síndo já xi katsjaá chjínanguí jno̱ tostsi̱je̱é, tsi̱'e̱ nga ko̱kjángá kó tsja̱á to xi tsoboaá nda̱ xi tsi̱'e̱ kui ngu̱i̱ndiee̱.
\v 3 Tanga kui já xí ndyi̱ts'enxájin kui ngu̱i̱ndiee̱ katsoboá kó kats'énkijen'on kui mosoo̱, kó jmí ni íyatsjajín
\v 4 Kó nda̱ xi tsi̱'e̱ kui ngu̱i̱ndiee̱ ingo mosoo̱ katsanguiyakón nguinií kui jaá, kó kui mosoo̱ ndi̱jo̱ akjaya, kó kachjátjií to̱ko̱, ko̱jo ch'o ki'mií.
\v 5 Kó ti katsanguiya nguiní ingo moso̱, kó kui xi'bi̱ kini'ánk'ién. Kó kjín ngase moso̱ xi katsanguiya, tjín xí ik'ieé, kó ti tjín xi kini'ánk'ién.
\p
\v 6 Kis'ijñaa̱ ingo xi fet'a xi katsanguiya: ndí tsi̱'e̱, kui xi achichí tjoó kó katsanguiyaa̱ kui jaá nga̱t'a̱ bi katsó: “Kui jaá sku̱i̱e̱ndíkón ndína.”
\v 7 Tanga kui já xí ndyi̱ts'enxájin kui ngu̱i̱ndiee̱ ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján bi katsoó xkjín: “Kuí xi'bi̱ xi tsi̱'e̱ ka̱ma ngayeje kui ngu̱i̱ndiee̱, tasá si̱'ank'ién, ki̱a̱ ka̱maa̱ nga tsa̱ñá ka̱ma ngayeje kui nii̱.”
\v 8 Kó bo̱a̱ ts'én katsoboá kui nda̱a̱ kó kats'énk'ién, s'e̱ ts'axié ki̱a̱ ngu̱i̱ndie nínga tjitji̱e̱ tostsi̱je̱é.
\p
\v 9 Kós'e̱ bi ts'én asíyá Kjisoo̱:
\p –¿Kó mí xi sa̱'ín ndi̱a̱ xi tsi̱'e̱ kui jno̱ tostsi̱je̱é? Ja̱ kji̱ndi̱bá kó sa̱'ínkjié ngayeje já xí ndyi̱ts'enxájin kui ngu̱i̱ndiee̱, kós'e̱ kje̱'e xi tsja̱á kui ngu̱i̱ndiee̱.
\p
\v 10 ¿A kji̱e̱ ni'ányajínjnú xo̱jo̱n eén Néná? Nínga bi tsoó:
\q Ndi̱jo̱ xi kats'énch'ó já chji̱ni̱e̱xo̱ó,
\q kuí xí ndi̱jo̱ nga'niuú ndi'aa̱ kamá.
\q
\v 11 Néná boá xi kats'én kui nii̱, kó achichí fíndikoón ndyikón.
\p
\v 12 Kó kamámejeén stso̱bo̱a̱ Kjisoo̱, nga̱t'a̱ kui tsakiín énkjín xi tsíchji̱a̱, tanga kjo̱a̱a̱ nga katsakjónnií xta̱ kjiín, jmí ni kats'énjo̱jín, tasá íjñámasien, s'e̱ kijí kui jaá.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ 'yá xí chjiénga k'uíchjií ni xi machjítjeé
\r (Matioo̱ 22:15-22; Rkaa̱ 20:20-26)
\p
\v 13 Kó kananguiyachoo̱n Kjisoo̱ já fariseo̱ ko̱jo xta̱ xi majo̱ Erodee̱, tsi̱'e̱ nga ku̱i̱nt'ie tsi ta'a ngo ni xi ndajín kji'i ku̱i̱chji̱a̱ Kjisoo̱ tsi̱'e̱ nga ko̱ónguíta'in.
\v 14 Kó nguije jachó kui jaá bi katsoó:
\p –Mostro̱, je yajne̱ nga ja̱koxi̱ ni xi bokoyé ji, kó nga ndasenjiín ni xi tsó xta̱ xi ngasee̱ kjo̱a̱a̱ ni xi ndokjo̱e̱ ji, nga̱t'a̱ jmí tsi ni xi ya sónk'aá xi titsitsijíi̱n, tasá ja̱koxi̱i̱ ndi̱ya xi tsi̱'e̱ Néná xi tibokoyé ji. ¿A tsjandié kjo̱a̱kitii̱, axa̱ tsjandiéjín nga k'uíchjíjne̱ to̱n xi machjítjé ni nda̱ xtitjón xi 'mí Sesaa̱? ¿A ko̱e̱'éjne̱ axa̱ ko̱e̱'éjínjne̱?
\p
\v 15 Tanga Kjisoo̱ tji̱e̱nmá kamákjiín kjo̱a̱jókje̱e̱n kui jaá, kó bi katsoó:
\p –¿Ánní nga an ndyi̱chjat'ayákónjnú'un? Te'éjnú'un ngo to̱n xi chji̱a̱ni Roma̱, tsi̱'e̱ nga skotsijéen.
\p
\v 16 Kó kui jaá katsjaá ngo to̱n denario̱, s'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –¿'Yá xi tsi̱'e̱ kui a̱sién ko̱jo kui ja'én xí kjit'a kui too̱n?
\p Kó kui jaá bi katsó:
\p –Tsi̱'e̱ nda̱ xtitjón xi 'mí Sesaa̱ boá.
\p
\v 17 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ja̱ te'éjnúu̱ nda̱ xtitjón xi 'mí Sesaa̱ ni xi tsi̱'e̱ nda̱ xtitjoón, kó ni xi tsi̱'e̱ Néná, Néná te'éjnúu̱.
\p Kó achichí kijíndikoón kui jaá kjo̱a̱a̱ Kjisoo̱.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ xi foa'á'yá nguinií nguije fesón
\r (Matioo̱ 22:23-33; Rkaa̱ 20:27-40)
\p
\v 18 Kós'e̱ jachókoón Kjisoo̱ já saduseo̱ xi tsó nga nguiti foa'á'yájín xoó xta̱ xi je jesoón, kó bi katsó nga asíyaá:
\p
\v 19 –Ji Mostro̱, Moisee̱ ít'aná ngo xo̱jo̱n xi bi tsó: tsi ngo nda̱ ko̱ya kó ku̱i̱'íjñá chjo̱ón kó jmí ndí k'uiéjiín, ṉts'i̱e̱ kui nda̱a̱ chjiénga kuí ku̱i̱xanjo̱ kui xta̱chjo̱ón tsi̱'e̱ nga xcha̱jajín tji̱e̱e̱ ṉts'i̱e̱ xi k'iee̱n.
\v 20 Ngo ndi̱ya kis'iṉdo yito já xi ta ngo ṉts'i̱e̱ kamá, nda̱ xi tjoón ixánjo̱ chjo̱ón, kó k'ien kui nda̱a̱, kó jmí ndí kis'iejiín.
\v 21 Kó ṉts'ie xi ma joó ixánjo̱ kui xta̱chjo̱ón, kó ti k'ien nguiní kui nda̱a̱, kó ti jmí ndí kis'iejiín nga. Ti bo̱a̱ ti kamaá xi ma jaán,
\v 22 kó bo̱a̱ kamaá nga yito kui jaá, kó ta'yajín xi kis'iee̱ ndí. Nga fet'a k'ien kui xta̱chjo̱ón.
\v 23 Ni̱xtjin nga kjo̱a̱'á'yaá xta̱ xi je jesoón, ¿ja̱ 'yání nga yito kui jaá xi xi̱'ii̱n kui xta̱chjo̱ón ka̱ma, nga̱t'a̱ nga yitoo̱ nga kis'iṉdojo̱?
\p
\v 24 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Tanisién bo̱a̱jín kji'i ni xi ndokjo̱a̱jnú nga̱t'a̱ yajínjnú ni xi kjit'a xo̱jo̱n eén Néná, ti nde yajínjnú nga'niuú Néná.
\v 25 Nga̱t'a̱ nguije kjo̱a̱'á'yaá ngayeje xta̱ xi je jesoón, ti nde nguiti ku̱i̱xanjín ti nde nguiti sa̱'ínkixanjín xkjín, nga̱t'a̱ xikónií tsi ndítsjie xi síndo ndi'ak'ajmi ján ka̱ma.
\v 26 Tanga kjo̱a̱ ngaá nga foa'á'yá nguinií xta̱ xi je jesoón, ¿a kji̱e̱ ni'ányajínjnú xo̱jo̱n xi kats'énda Moisee̱, nínga ít'a kjo̱a̱a̱ yá sarsa̱ xi tjítií? Néná bi katsoó Moisee̱: “An boá xi Nee̱ Abraa̱m, Nee̱ Isaa̱ ko̱jo Nee̱ Jako̱b.”
\v 27 ¡Kó Néná jmí tsi Nee̱ xta̱ xi je jesón, Nee̱ xta̱ xi síndo boá, kuíni nga jún ki̱a̱jiín ni xi ndokjo̱a̱jnú!
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱botíxoma xi 'niú chjí ngasee̱
\r (Matioo̱ 22:34-40)
\p
\v 28 Nga kamábe nga Kjisoo̱ nda ts'én tsíchji̱a̱, ngo nda̱ chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kiti xi tsint'ié nga askjotí, kijíkón tiñaa̱ Kjisoo̱ kó bi ts'én asíyaá:
\p –¿Ñání kjo̱a̱botíxoma xi 'niú chjí ngasenii̱ ngu̱i̱jii̱n ngayeje kjo̱a̱botíxoma xi tjiín?
\p
\v 29 S'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Kjo̱a̱botíxoma xi 'niú chjí ngasenii̱ ngayeje kjo̱a̱botíxomaa̱, kuí xi'bi̱: “Nda'yájnú jún xta̱ Israe̱l, Ndi̱a̱ná, ta ngo tsi ma,
\v 30 kó ti'intjé ji Née̱ kui xi Ndi̱a̱a̱ ngayeje ini̱máa̱, ngayeje kjo̱a̱mindyióo̱n, ko̱jo ngayeje takín ko̱jo ngayeje nga'niúu̱.” Kuí bí xi'bi̱ xi 'niú chjínií ko̱jo xi kjo̱a̱botíxoma xi tjoón
\v 31 Xi ma joó, ti mején ti bi ti tsó: “Ti'intjé ji xtaa̱ xikó ma ts'en tjoó yojóo.” Jmíjín ingo kjo̱a̱botíxoma xi chjí ngasenii̱ xikoó nga jó xi'bi̱.
\p
\v 32 Kó bi katsó kui nda̱ chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱:
\p –Nda kji'i Mostro̱, ja̱koxi̱ ni xi kase: ta ngo tsi ma Néná, kó jmíjín kje̱'e ngase.
\v 33 Kó nga tjó ka̱maná Néná ngayeje ini̱ma̱ná, ngayeje kjo̱a̱mindyionná, ngayeje takón ko̱jo ngayeje nga'niúná, kó nga tjó si̱'án xtaa̱ xikó ma ts'en tjóná yojoná, chjí ngasenii̱ kui nii̱ ta bo̱a̱jiín ngayeje kjo̱a̱tjó xi 'bítí ki̱a̱ ṉcha̱n ndikoón ko̱jo chji̱e̱ xi ni'ánk'as'iee̱n Néná.
\p
\v 34 Kós'e̱ nga tsint'ié Kjisoo̱ nga tanisién nda tsíchji̱a̱ kui nda̱ chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱, bi katsoó:
\p –Kjinjín tindyinníi̱ nínga botixómá Néná.
\p Kó nguiti ingojín xta̱ xi kamákón nga asíyá ngasee̱.
\s Bi ts'én akasíyaá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ 'yání xi xta̱ tji̱e̱ xi kjindibáni Kristoo̱
\r (Matioo̱ 22:41-46; Rkaa̱ 20:41-44)
\p
\v 35 Nga ts'énbokoyá Kjisoo̱ ndi̱tsen na̱ngo̱xi̱i̱, bi katsó:
\p –¿Kóts'en nga já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ tsó nga Kristoo̱ xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabii̱ xó kjindibáni?
\v 36 Xi ti kuíni Ndabii̱ xi bi katsó nga A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná kats'énkíchji̱a̱:
\q Ndi̱a̱ná bi katsoó Ndi̱a̱na:
\q “Ti̱ndyint'ení nga fojnína nínga botixoma an,
\q ngaskande nga k'uindo an
\q nguindie ndsa̱ki kondra̱ tse̱.”
\m
\v 37 Ti kuíni Ndabii̱ xi Ndi̱a̱ tsoó, ¿kó kóts'en nga xta̱ tji̱e̱e̱ kjindibáni Kristoo̱?
\p Xta̱ kjiín achichí tsja kamaá nga tsint'ieé Kjisoo̱.
\s Kjisoo̱ bi ts'én yínguíta'in já fariseoo̱ ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱
\r (Matioo̱ 23:1-36; Rkaa̱ 11:37-54; 20:45-47)
\p
\v 38 Kó bi katsó ngase Kjisoo̱ nga akóyá eén Néná:
\p –Chónjnú já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱, nga̱t'a̱ achichí tsja máa nga 'bítso̱ma nga boajá ṉjño ndio tsjakon, kó tsja máa nga ndikón ts'en ni'ántinde nínga síndo ndi̱tse̱n,
\v 39 kó tsja máa nga 'bíndonié yáxiríe̱ xi tjón síndo ngu̱i̱ya ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná, kó tsja máa nga kui tjón 'bíndo ngu̱i̱ndie xi tjón síndoo̱ yamíxa̱ nínga chinie ṉño̱o̱.
\v 40 Kui jaá kuí boá xi ts'énchéjeé ni xi tjiín ínchjín k'án xi je k'ien xi̱'ii̱n, kó achichí xó tsi Néná chji̱a̱a̱ 'ne̱ ja̱ma, tsi̱'e̱ nga sku̱i̱e̱ndíkón xtaa̱. Kuí xta̱ xi'ba̱ xi tsie ngase ka̱majeé.
\s Bi ts'én akóyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ to̱nchji̱e̱e̱
\r (Rkaa̱ 21:1-4)
\p
\v 41 Ngo ni̱xtjin Kjisoo̱ kis'ijña kje̱n nínga mindyia to̱nchji̱e̱e̱, kó askotsijee̱n xta̱ na̱xi̱ńdaá nga ndyi̱mindyiá to̱nchji̱e̱e̱ ngu̱i̱ya koxa̱a̱. Kó kjín xta̱ cho̱n xi tsie to̱n indyiá.
\v 42 Kji'a ma jachó ngo xta̱chjón k'án xi je k'ien xi̱'ii̱n xi ni̱ma̱ xi jmí to̱njiín, kó jó ndí to̱n xi chiboa chjií indyiá ngu̱i̱ya koxa̱ to̱nchji̱e̱e̱.
\v 43 Kó Kjisoo̱ tsíchji̱a̱a̱ xta̱ tsi̱'e̱, kó bi katsoó:
\p –Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga kui xta̱chjo̱ón k'aán nda tsi ni̱ma̱, tsie ngase katsjá ta bo̱a̱jiín ngayeje xta̱ xi je indyiá to̱nchji̱e̱e̱ ngu̱i̱ya koxa̱a̱,
\v 44 nga̱t'a̱ ngayeje xtaa̱, to̱n xi 'bonguii̱ xí indyiá, tanga kui xta̱chjo̱ón nda tsi ni̱ma̱, indyiá ngayeje to̱n xi skji̱ni̱e̱ ko̱jo xi k'uiní nga k'uijñá.
\c 13
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ nga ku̱i̱xo̱ndo na̱ngo̱xi̱i̱
\r (Matioo̱ 24:1-2; Rkaa̱ 21:5-6)
\p
\v 1 Kó nga jataxie Kjisoo̱ ndi̱tsen na̱ngo̱xi̱i̱, ngo xta̱ tsi̱'e̱ bi katsoó:
\p –¡Ji Mostro̱, ján'a̱n xi kon kui ndi̱jo̱ yi'ii̱ ko̱jo kui ndi'a nk'aa̱!
\p
\v 2 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¿A ye ji kókón kui ndi'a nk'aa̱? Ngayejee̱ nga ku̱i̱xo̱ndo, kó nde ngo ndi̱jo̱ k'uíndojín xi s'i̱ṉdosoón xkjín.
\s Bi ts'én katsáyá Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ chi̱bo̱a̱ xi s'i̱jña nguindiee̱ nga kju̱i̱e̱ nga̱sondiee̱
\r (Matioo̱ 24:3-28; Rkaa̱ 21:7-24; 17:22-24)
\p
\v 3 Kó ki̱a̱ kis'ijñando Kjisoo̱ ki̱a̱ tji̱ngu̱i̱ nínga tjín yá oliboo̱ xi tikón kje̱n na̱ngo̱xi̱i̱. Kó Peé, Sandiyaá, Juaa̱ ko̱jo Jandree̱ xín tji̱e̱n asíyaá nga bi katsoó:
\p
\v 4 –T'íyéjne̱, ¿kji'ání nga ka̱ma kui nii̱, kó mí chi̱bo̱a̱ xi s'i̱jña nguije makjatjosón nga ka̱ma kui nii̱?
\p
\v 5 Kó Kjisoo̱ íts'i̱yanii̱ nga bi katsoó:
\p –Chónjnú nga jmíjín xi k'o̱ṉcha̱jojnú.
\v 6 Nga̱t'a̱ achichí ma xta̱ xi kjo̱e̱'e ngajona nga bi ka̱tso̱: “An boá xi Kristoo̱”, kó kjín xta̱ xi k'o̱ṉcha̱jo.
\p
\v 7 Tanga kji'a nga ko̱nda'yájnú nga je kjima kjo̱a̱xchán, ngata̱ ndakonjín majnú, nga̱t'a̱ takó bo̱a̱ ka̱ma, tanga kji̱e̱ kjo̱chójín ni̱xtjin nga kju̱i̱e̱ nga̱sondiee̱.
\v 8 Nga̱t'a̱ na̱xi̱ńdaá skjánjo̱ xkjín, ko̱jo já ree̱ skjánjo̱ xkjín. K'uie kjindiá kó kjín ngu̱i̱ndie nínga ka̱ma kjo̱a̱ndi̱ko̱n, tanga nga ka̱ma kui nii̱, s'e̱ tsi ku̱i̱'ítsi̱yanii̱ xi so xi ndakjaa̱n.
\p
\v 9 Tanga ti juún chónjnú yojojnú, nga̱t'a̱ si̱'ank'as'ienjnú ngu̱i̱ya tsja jáxaá, kó kjoájnú ki̱a̱ ngu̱i̱ya ndi'a nínga ndokjo̱a̱ eén Néná kó nguindyi̱ko̱n xtitjón ko̱jo nguindyi̱ko̱n ree̱ konguínjo̱jnú tangat'anii̱ an, tsi̱'e̱ nga ko̱ndókjo̱a̱jnú kjo̱a̱a̱ an nguindyi̱ko̱n kui xtaa̱.
\v 10 Nguindiee̱ nga kju̱i̱e̱ nga̱sondiee̱ chjiénga ngayeje na̱xi̱ńdá xí tjín nga̱sondiee̱ k'uini̱jmi̱í éntjatsi̱e̱e̱ Néná.
\v 11 Tanga nga si̱'ank'as'ienjnú nínga síndo jáxaá, ngata̱ nda̱jín majnú kjo̱a̱a̱ ni xi ko̱ndókjo̱a̱jnú, ti nde ngata̱ ni'ánkjójínjnú, tasá ni xi k'uiyájnú nga k'uinjnú kui chi̱bo̱a̱a̱ kui xi ndokjo̱a̱jnú, nga̱t'a̱ jmí tsi jún xi ko̱ndókjo̱a̱jnú, A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná boá xi ku̱i̱chji̱a̱.
\v 12 Kó ngo ṉts'ie ti kuii̱ sa̱'ínk'as'ien xi ingo ṉts'iee̱ nga si̱'ank'ien, kó na̱'mii̱ sa̱'ínk'as'ien ndií, kó ti kui ndií kondra̱ ko̱e̱je̱e̱ xi xchaá, kó sa̱'ínk'ién xkjín.
\v 13 Kó ngayeje xta̱ sa̱'ínch'ójnú tangat'anii̱ ja'énna, tanga xi sa̱'ínchíkjo̱a̱ ngaskande nga kju̱i̱e̱t'a, kuí xi'ba̱ xi kjo̱tjo'a.
\p
\v 14 Tanga kji'a nga xcha̱jnú jún ngo ni xi tanisién 'niú ch'o kji'i xi tsíchji̱a̱ nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Ndanii̱ nga ki̱a̱jín tikón nínga k'uijñá (xi sa̱'ínyá kui eén, ngatamakjiín), kós'e̱ kji'a boá nga kui xta̱ xi síndo Judea̱ ngatanga ngu̱i̱jin k'ijñá ján.
\v 15 Kó xi tikón nk'aa̱ ndi'aa̱, ngata̱ fotjajénjín tsi̱'e̱ nga k'o̱s'ien ndi'aa̱ nga skíbé ngo nii̱,
\v 16 kó xi ngu̱i̱jin jnoo̱ tso'bá, ngata̱ fí'oyájín tsi̱'e̱ nga ko̱e̱je̱kja'á ṉjño xi bót'a nga̱xto̱n.
\v 17 ¡Ni̱ma̱ xó ndí ínchjín xi ndí ndyi̱ya'a ko̱jo xi ndí ndyi̱ts'enxchá kui ni̱xtjin xi'ba̱!
\v 18 Ndokjo̱a̱jnúu̱ Néná tsi̱'e̱ nga, nga ku̱i̱yojnú ni̱xtjii̱n cho̱ṉch'ánjín nga bo̱a̱ ka̱ma,
\v 19 nga̱t'a̱ kui ni̱xtjin ján achichí kjo̱a̱ni̱ma̱ kjo̱a̱'atio ngayeje xtaa̱, kó ngo ni xi kji̱e̱ jmí ni̱xtjin ma xi ka̱ma, ndeskande koó nga Néná ítjats'ennii̱ nga kats'énda nga̱sondiee̱ ngaskande ngot'e̱, ti nde nguiti ka̱majín jaskan.
\v 20 Kó tsi Néná chiboajín ku̱i̱'íjñaá kui ni̱xtjii̱n, ta'yajín xi kjo̱tjo'a, tanga tangat'anii̱ xta̱ xi je ja'ájin, chiboa ni̱xtjin íjñaá nga ka̱ma kui ni̱xtjii̱n.
\p
\v 21 Kó tsi tjín ka'a xta̱ xi bi ka̱tso̱jnú: “Jén'e̱n tsitsíjenjnúu̱, k'i̱e̱ tikón Kristoo̱”, ko̱jo tsi “jén'e̱n ki̱a̱a̱ tikón”, ngata̱ ni'áns'ijinjínjnúu̱.
\v 22 Nga̱t'a̱ kjín Kristo̱ ndiso xi kuijín xi kjo̱tjokjá ko̱jo kjín já chji̱ni̱e̱'én ndiso xi kji̱ndi̱bá, kó sa̱'ín kjo̱a̱ndikón ko̱jo chi̱bo̱a̱ tsi̱'e̱ nga k'o̱ṉcha̱jo xtaa̱, kó ngaskande ka̱maa̱ tsi k'o̱ṉcha̱jo xta̱ xi je ja'ájin Néná.
\v 23 Tanga jún chónjnú yojojnú, nga̱t'a̱ je katsáyatjónjnú'un ngayeje ni xi ka̱ma.
\s Bi ka̱ma ni̱xtjin nga kjo̱e̱'e nguiní ndií nda̱ xi̱'ii̱n
\r (Matioo̱ 24:29-35,42-44; Rkaa̱ 21:25-36)
\p
\v 24 Tanga kui ni̱xtjin ján, nguije ja'a ni̱xtjii̱n kui kjo̱a̱ni̱ma̱a̱, ts'ueé ka̱majñó, saá nguiti jmí ndi'í tsja̱ajín,
\v 25 kó ṉñóo ku̱i̱xo̱nguini ndi'ak'ajmi ján kó kjo̱tsie ngayeje nga'niú xi tjín ndi'ak'ajmi ján.
\v 26 Kós'e̱ kji'a boá nga xcha̱ ndií nda̱ xi̱'ii̱n nga ngo ṉdi̱ kji̱ndi̱bájinni, kó achichí nga'niú k'uieé ko̱jo tsie kjo̱a̱jee̱ kjindibájo̱.
\v 27 Kó kji'a boá nga sa̱nguíya ndítsjiee̱ kó ku̱i̱'ítikó xta̱ xi je ja'ájin nga nijún tji̱ngu̱i̱i̱ kui nga̱sondiee̱, ndeskande nínga fet'aa̱ t'ananguii̱ ngaskande nínga fet'aa̱ ndi'ak'ajmii̱.
\p
\v 28 Ngatamakjínjnú énkjiín yá igoo̱, xi bi tsoó: Nga fotjoo̱ tjia ṉts'ieén ko̱jo xka̱a̱, ja̱ je ya nga je tikón tiña cho̱ndoboaá.
\v 29 Ti bo̱a̱ ti ts'én jún, nguije xcha̱jnú nga je kjima kui nii̱, ja̱ je yajnú nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n je je'e tiña xikoó tsi je tikón ngu̱i̱xtio nga̱ntjo̱a̱a̱.
\v 30 Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un jún nga kji̱e̱ ko̱yajín xta̱ xi síndo ngot'e̱ tsi tjónjín kjo̱tjosón kui nii̱.
\v 31 Ndi'ak'ajmii̱ ko̱jo t'ananguii̱ kjo̱a̱'a, tanga énna kjo̱a̱'atiyajín.
\p
\v 32 Tanga kui ni̱xtjin ján ko̱jo kui chi̱bo̱a̱ ján, ta'yajín xi be, nde ndítsjiee̱ Néná xi síndo ndi'ak'ajmi ján bejín, nde ndií Néná bejín, ta ngototo Na̱'mii̱ xi be.
\p
\v 33 Kó kuíni nga ti̱ndyiondajnú, ngata̱ tsjayojoféjínjnú, kó ndokjo̱a̱jnúu̱ Néná, nga̱t'a̱ yajínjnú nga kjo̱chó kui ni̱xtjii̱n.
\v 34 Xikónií ngo nda̱ xi kjin kijí, kó íjñámasien ndi'aa̱, kó já mosoo̱ katsjaá xá nga ngo nga ngo, kó nda̱ xi konda nga̱ntjo̱a̱a̱ katsanguiya tsi̱'e̱ nga skondá.
\v 35 Kuíni nga ti̱ndyiondajnú tsobo̱a̱, nga̱t'a̱ yajínjnú mí ni̱xtjin nga kjo̱e̱'e ndi̱a̱ xi tsi̱'e̱ ndi'aa̱, tsi nga kjimajñoó, ko̱jo tsi nga masien ni̱xtji̱e̱n, ko̱jo tsi nga ska̱ndá xa̱nda̱ xi̱'ii̱n ko̱jo tsi nga ndibá'ásie̱én,
\v 36 tsi bi ma tji̱e̱n kjo̱e̱'e nga kji'ájín ndyi̱tsjayojoféjnú.
\v 37 Kó kui ni xi t'íxianjnú'un jún, ngayeje xtaa̱ xí bo̱a̱ t'íxiaán: ¡Ngata̱ tsjayojoféjínjnú!
\c 14
\s Bi ts'én índa jáxaá tsi̱'e̱ nga stso̱bo̱a̱ Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 26:1-5; Rkaa̱ 22:1-2; Juaa̱ 11:45-53)
\p
\v 1 Jó ni̱xtjin nguindiee̱ nga ka̱ma s'ué paskuaa̱ ko̱jo s'ueé pan xi jmí nisan mindyiajiín. Já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱, tsangasee̱ kóts'én stso̱bo̱a̱ Kjisoo̱ nga ku̱i̱'índisota'in tsi̱'e̱ nga sa̱'ínk'ién.
\v 2 Kó bi katsoó xkjín:
\p –Jmí tsi ngu̱i̱jii̱n s'ueé nga bo̱a̱ si̱'án, tsi̱'e̱ nga ka̱makjánjiín xta̱ na̱xi̱ńdaá.
\s Bi ts'én akatiéjón ndasíje̱n to̱ko̱ Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 26:6-13; Juaa̱ 12:1-8)
\p
\v 3 Kó nga tikón Kjisoo̱ na̱xi̱ńdá Betania̱ ki̱a̱ ndi'aa̱ Ximoo̱ nda̱ xi tjiín chi'in xi ts'enkjátsón tji̱xin yojoná, kó nga tikónt'a yamíxa̱, jachókoón ngo xta̱chjón xi ts'énya'a ngo ndí rámita̱ ndasíje̱n soboá xi chjí, xi naxó nardo̱ kamándani, akján ndí rámitaa̱ kó atiéjón ndasíjee̱n to̱ko̱ Kjisoo̱.
\v 4 Tjín já xí síndo kui ngu̱i̱ndiee̱ xi kats'énxchán kó ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján bi katsoó xkjín:
\p –¿Ánní nga ta tjíni'ánkjatsón kon kui ndasíjee̱n?
\v 5 Nga̱t'a̱ kamá tsi kastiñá kui ndasíjee̱n kó ts'atiora̱ ján úchán to̱n denario̱ kastiñáni, kó kamá tsi kui too̱n xta̱ ni̱ma̱ xi jmí to̱njiín katse'eé.
\p Kó kui jaá tsíchji̱a̱ta'in kui xta̱chjo̱ón.
\p
\v 6 Tanga Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Xióchonjnú, ¿ánní nga jún ndyi̱ni'ánxtijnúu̱? Nda kji'i ni xi tjíts'énjo̱na.
\v 7 Nga̱t'a̱ xta̱ ni̱ma̱a̱ ngatsjé ni̱xtjin k'uíndojinjnú, kó nga ka̱ma xi si̱'ánjnú ka̱ma ko̱siko̱jojnú, tanga an jmí tsi ngatsjé ni̱xtjin kotíjñajinjnú'un.
\v 8 Kui xta̱chjo̱ón kamá ni xi kats'én, je íjñanda yojona nga katsanguinjonna ndasíje̱n tsi̱'e̱ nga kjo̱nijín an.
\v 9 Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga tajñá ngu̱i̱ndienií nga̱sondiee̱ nínga k'uini̱jmi éntjatsi̱e̱e̱ Néná, ti bo̱a̱ ti ts'én ko̱ndókjo̱a̱ ni xi kats'én kui xta̱chjo̱ón, kó bo̱a̱ ts'én si̱'ankja'átsjien kui.
\s Bi ts'én índa Judaa̱ nga kats'énk'as'ien Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 26:14-16; Rkaa̱ 22:3-6)
\p
\v 10 Kós'e̱ Juda Iskariotee̱, ngo nda̱ xi chji̱a̱ni nga tiejó xta̱a̱ Kjisoo̱, kijíkoón já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ tsi̱'e̱ nga sa̱'ínk'as'iee̱n Kjisoo̱.
\v 11 Kó kui já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ nga tsint'ié ni xi katsó Juda Iskariotee̱, achichí tsja kamaá, kó índajo̱ nga to̱n tsja̱á. Kó tsangasendie Judaa̱ kóts'en nga sa̱'ínk'as'ien Kjisoo̱.
\s Kjisoo̱ bi ts'én iskjiniejo̱ ngase ṉño̱ xta̱a̱
\r (Matioo̱ 26:17-29; Rkaa̱ 22:7-23; Juaa̱ 13:21-30; 1 Xta̱ Korinto̱ 11:23-26)
\p
\v 12 Ni̱xtjin tjoón nga chinie pan xi jmí nisan mindyiajiín, kji'a nga ni'ánk'ién ngo cho̱tsa̱nga̱ tsi̱'e̱ s'ué paskuaa̱, xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –¿Ñání nga mejeén nga k'uijñándajne̱ ni xi xi̱ni̱ ji s'ué paskuaa̱?
\p
\v 13 Kó katsanguiya Kjisoo̱ jó xta̱ tsi̱'e̱, kó bi katsoó:
\p –Tanguínjnú na̱xi̱ńdá 'niuú, kó ki̱a̱ sa̱kójnú ngo nda̱ xi ts'énya'a ngo nisa ndójoa, kó kui tanguíntjinguíjnúu̱,
\v 14 kó ta nínga k'o̱s'ien kui nda̱a̱, bi t'ínjnúu̱ ndi̱a̱a̱ ndi'aa̱: “Nda̱ Mostroo̱ bosíyá: ¿Ñá xó tikón ngu̱i̱ndie nínga skji̱ni̱e̱jo ṉño̱ xta̱ tsi̱'e̱ ni̱xtjii̱n s'ué paskuaa̱?”
\v 15 Kó kui nda̱a̱ ko̱kójnú ngo ngu̱i̱ya tiyá nk'aa̱ ngo ndi'a xi je tikónda, ki̱a̱ t'íjñandajnú ni chinie xi xi̱ni̱e̱.
\p
\v 16 Kó kijí xta̱ tsi̱'e̱ kó jachó ngu̱i̱jii̱n na̱xi̱ńdá ján, kó bo̱a̱ ts'én kasakoo̱ xikó katsoó Kjisoo̱, kó ki̱a̱ kats'énda ni chinie tsi̱'e̱ s'ué paskuaa̱.
\p
\v 17 Kó nga kamájñoó je'ejo̱ Kjisoo̱ nga tiejó xta̱a̱.
\v 18 Kó tji̱e̱nga síndo t'a yamíxaa̱, nga ndyi̱kjinie ṉño̱, Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ja̱koxi̱ ni xi xianjnú'un nga ngo jún xi ts'énkjiniejo̱na ṉño̱ xi sa̱'ínk'as'ienna.
\p
\v 19 Kós'e̱ achichí ndasen kamaá kui jaá, kó ńgó ńgó íts'i̱yanii̱ nga bi katsó:
\p –¿A an tsobo̱a̱?
\p Ingo xi bi katsó:
\p –¿A an tsobo̱a̱?
\p
\v 20 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ngo xi chji̱a̱ni nga tiejó xta̱na, kuí boá, kui xi nijan ndyi̱nanguindájne̱ panjne̱ ngu̱i̱yaa̱ ti kuii̱ ti̱bo̱a̱a̱.
\v 21 Ja̱koxi̱ nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n chjiénga bo̱a̱ ka̱maa̱ xikó ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná, tanga ¡ni̱ma̱ xó kui nda̱ xi tangat'anii̱ kui nga si̱'ank'as'ien! Ta sa ra nda tsi ta bo̱a̱a̱ katsenjín.
\p
\v 22 Kó tji̱e̱nga ndyi̱kjinie ni chiniee̱, Kjisoo̱ iskjíbé ngo pan, kats'énchikonñé, akjángá, s'e̱ katsjaá xtaa̱ nga bi katsoó:
\p –Chjábejnú, kuí xi'bi̱ xi yojona.
\p
\v 23 Kó iskjíbé chi̱tse̱én, kó nguije katsjaá ndok'óchji Néná, katsjaá xta̱a̱ kó ngayejee̱ nga kats'eyá.
\v 24 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Kuí xi'bi̱ xi jínna, nínga tji'bínda ngo kjo̱a̱tja̱tsi̱e̱ tsi̱'e̱ Néná ko̱jo jún. Jín xi xtjoón tangat'anií kjo̱a̱ndaa̱ kjín xta̱.
\v 25 Ja̱koxi̱ nga xiyájnú'un nga nguiti k'uijín an ndaá tostsi̱je̱é, ngaskande nga k'uí an xi tja̱tsi̱e̱e̱ nga ko̱tíxoma Néná.
\s Bi ts'én katsáyatjón Kjisoo̱ nga Peé sa̱'ínkiejín yojoo̱
\r (Matioo̱ 26:30-35; Rkaa̱ 22:31-34; Juaa̱ 13:36-38)
\p
\v 26 Nguije kisie só xi ndaa̱ Néná, kijí nínga tikón tji̱ngu̱i̱ nínga tjín yá oliboo̱.
\v 27 Kós'e̱ Kjisoo̱ bi katsoó xta̱a̱:
\p –Ngayejejnú nga kui ni̱xtji̱e̱e̱n nguiti s'i̱jinjínjnú an, nga̱t'a̱ je kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó: “Sa̱'in'óo̱n nda̱ xi koo̱n cho̱tsa̱nga̱a̱ kó cho̱tsa̱nga̱a̱ stso̱joboa.”
\v 28 Tanga nguije kjo̱a̱'á'yána, ki̱a̱ kjuíntjónjnú'un nangui Galilea̱.
\p
\v 29 Kós'e̱ Peé bi katsoó Kjisoo̱:
\p –Nda tsi ngayeje xi nguiti s'i̱jinjiín ji, tanga an bo̱a̱jín sa̱'in an.
\p
\v 30 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Ja̱koxi̱ ni xi xian an nga kui ni̱xtji̱e̱e̱n ji, nguindiee̱ nga jó ndi̱ya ska̱ndáya xa̱nda̱ xi̱'ii̱n, ji je ján ndi̱ya je kini'ínkiejín yojóo nga yení.
\p
\v 31 Tanga Peé achichí 'niú kats'én nga bi katsó:
\p –Kjo̱a̱jiín nda tsi ngaskande nijan ko̱ya, tanga jmí ni̱xtjin nga sa̱'inkiejín an yojona nga bee̱ ji.
\p Kó ngayeje xta̱a̱ xi ngasee̱ ti bo̱a̱ ti katsó nga.
\s Kjisoo̱ bi ts'én tsíchji̱a̱a̱ Néná
\r (Matioo̱ 26:36-46; Rkaa̱ 22:39-46)
\p
\v 32 Kó jachó Kjisoo̱ ko̱jo xta̱ tsi̱'e̱ ngo ngu̱i̱ndie xi 'mí Jetsemani̱, kó Kjisoo̱ bi katsoó xta̱a̱:
\p –K'i̱e̱ ti̱ndyionrajnú k'i̱e̱e̱, tji̱e̱nga kuichjiáa̱ Na̱'mina.
\p
\v 33 Kó kijíjo̱ Peé, ko̱jo Sandiyaá ko̱jo Juaa̱, kó íts'i̱yanii̱ nga 'niú ndasen ko̱jo 'niú nda̱ kamaá.
\v 34 Kó Kjisoo̱ bi katsoó:
\p –Achichí ndasen tikón ini̱ma̱na ngaskande nga ko̱ya an, ti̱ndyionrajnú k'i̱e̱e̱, kó ngata̱ tsjayojoféjínjnú.
\p
\v 35 Ti kji'a Kjisoo̱ ngu̱i̱chí kijíboa'á, asién tikoó kó yejénxtien kje̱n ngaskande nga kisit'aa̱ t'ananguii̱, s'e̱ tsíchji̱a̱a̱ Néná tsi̱'e̱ nga tsi ta'a ka̱ma nga kjo̱chójín chi̱bo̱a̱ nga bo̱a̱ ka̱mata'in.
\v 36 Kó bi katsó nga tsíchji̱a̱a̱ Néná:
\p –Abba, (Na̱'mi, tsó kui eén), ji xi ngayeje nii̱ xi máa ni'ín, tsi ka̱ma, chje̱'éxín boe'éní kui kjo̱a̱ni̱ma̱a̱, tanga jmí tsi ni xi xian an ni xi ngatama, tasá ngatama ni xi mejeén ji.
\p
\v 37 Kó nga jachó Kjisoo̱ nínga síndo xta̱a̱ kamábe nga kjiyojofé, s'e̱ bi katsoó Peé:
\p –Ximo̱, ¿a titsjafé? ¿A kamájín chií ikindyie ndyikin tsi ta ngo ora̱?
\v 38 Ngata̱ tsjayojoféjínjnú, tasá Néná ndokjo̱a̱jnúu̱, tsi̱'e̱ nga chját'ayákónjínjnú, nga ja̱koxi̱ a̱sién ni̱xtjinjnú 'niú tikón, tanga inda tikón yojojnú.
\p
\v 39 Kó ti kijí nguiní Kjisoo̱ ingo ndi̱ya, ti tsíchji̱a̱ nguinií Néná nga ti kui én tsíchji̱a̱.
\v 40 Kó nga jachó nguiní Kjisoo̱ nínga síndo kui jaá, ti kamábe nguiní nga kjiyojofé, nga̱t'a̱ ngaskande tjísichjá ma ndyi̱ko̱n nga ńjñaá, kó nde bejín mí ni xi ka̱tso̱ nga ku̱i̱chji̱a̱jo Kjisoo̱.
\v 41 Xi ma ján ndi̱ya nga jachókón nguiní Kjisoo̱ nínga síndo xta̱a̱, bi katsoó:
\p –Tsjayojoféjnú 'ne̱, kó ti'ankja'yájnú, je jachó chi̱bo̱a̱ nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n si̱'ank'as'ien ngu̱i̱ya tsja xta̱ jé.
\v 42 ¡Ti̱sítji̱e̱njnú, tjián 'ne̱! K'i̱e̱ je ndibá tiña xi sa̱'ínk'as'ienna.
\s Bi ts'én kandobá Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 26:47-56; Rkaa̱ 22:47-53; Juaa̱ 18:2-11)
\p
\v 43 Kó ti ts'énchji̱a̱ ngase Kjisoo̱ nga jachókoón nda̱ xi 'mí Judaa̱, ngo nda̱ xi chji̱a̱ni nga tiejó xta̱ tsi̱'e̱, kó kjín xta̱ tji̱e̱njo xi ndyi̱ya'a ki̱cha̱ ko̱jo yá, kó kui xtaa̱, já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱, ko̱jo já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá xi katsanguiya.
\v 44 Kó kui nda̱ xi kats'énk'as'ien Kjisoo̱ ngo chi̱bo̱a̱ katsjaá kui xtaa̱ nga bi katsoó:
\p –Kui xi ngo ndsó tsjáa̱ t'anijon, kuí boá xi Kjisoo̱, ndo̱bo̱a̱jnú, kó nda t'íta'niújnú nga konguínjo̱jnú.
\p
\v 45 Kó Judaa̱ nga jachókón tiñaa̱ Kjisoo̱, kó bi katsoó:
\p –¡Mostro̱, Mostro̱!,
\p Kó ngo ndsó katsjaá t'anijon.
\v 46 Kós'e̱ kui jaá katsoboá Kjisoo̱.
\p
\v 47 Tanga ngo nda̱ xi tikón ki̱a̱a̱, ts'axié ki̱cha̱ ndojoó, kó kats'én'oón nga tsatie tji̱bo̱a̱nijon ngo nda̱ mosoo̱ chiná'mi xi 'niú nk'a xaá.
\v 48 Kó Kjisoo̱ bi katsoó kui xtaa̱:
\p –¿A chejé an nga ki̱cha̱ ndojó ko̱jo nga yá kich'iajnú nga jé'e̱ndoboájnú'un?
\v 49 Ndyiojón ndyiojón akoyá an ndi̱tsen na̱ngo̱xi̱i̱, kó kandobájínjnú'un, tanga kui nii̱ kjima tsi̱'e̱ nga kjo̱tjosón ni xi kjit'a xo̱jo̱n eén Néná.
\p
\v 50 Kós'e̱ ngayeje xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ íjñámasien, s'e̱ tsanga.
\p
\v 51 Tanga ngo nda̱ xi tso'bátjinguii̱ Kjisoo̱ xi tjítsakjájón yojoo̱ ngo ṉjñonńtjibé tiboa, kandobá kui nda̱a̱.
\v 52 Kó kui nda̱a̱ íjñámasien ṉjñonńtjibé xi tjítsakjájón kó ta tsanga kji'ixtí.
\s Bi ts'én tsanguínjo̱ Kjisoo̱ nguindyi̱ko̱n jáxaá
\r (Matioo̱ 26:57-68; Rkaa̱ 22:54-55,63-71; Juaa̱ 18:12-14,19-24)
\p
\v 53 Kó tsanguínjo̱ Kjisoo̱ nínga tikón chiná'mi xi 'niú nk'a xaá, kó ki̱a̱ kamátikó ngayeje já nguito̱ko̱o̱ chiná'mi xi ngasee̱, ko̱jo já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱.
\v 54 Kó Peé nkjin nkjin kijítji̱nguii̱ Kjisoo̱ ngaskande nga jachó ndi̱tsen ndi'aa̱ chiná'mi xi 'niú nk'a xaá, kó ki̱a̱ kis'ijñajii̱n jajún xi kondaa̱ nínga ndyi̱ts'en'ásoo̱ yojoo̱ t'a ndi'í xi tjitsieé.
\p
\v 55 Kó já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo ngayeje jáxá nguito̱ko̱o̱ ndyi̱mongase ngo én ndiso kondraa̱ Kjisoo̱ ta tsi̱'e̱ nga si̱'ank'ién, tanga jmí ni kasakojiín.
\v 56 Nga̱t'a̱ nda tsi kjín ma xta̱ xi índisota'in Kjisoo̱, tanga kamáchjíjiín ni xi katsó, nga̱t'a̱ ndse̱je̱njín kamá eén.
\v 57 Kó tjín xta̱ xi jastjíe̱n ma nga índiso nga yínguíta'in Kjisoo̱ nga bi katsó:
\p
\v 58 –Ji̱n ma xi kanda'yájne̱ nga bi katsó: “An sa̱'inkixóndó an kui na̱ngo̱xi̱i̱ xi kats'énda tsja xtaa̱, kó ta ján tsi ni̱xtjin sa̱'inda nguiñá an xi jmí tsja xta̱ sa̱'índajín.”
\p
\v 59 Kó ti nde bo̱a̱ ts'én kamángojín én xí katsó kui jaá.
\p
\v 60 Kó chiná'mi xi 'niú nk'a xaá jastjíe̱n ngamasiee̱n xta̱ kjiín, kós'e̱ asíyaá Kjisoo̱ nga bi katsoó:
\p –¿A jmí ni sejín? ¿Mí ni xi ndyi̱chji̱a̱ kui jaá kondra̱ tse̱?
\p
\v 61 Tanga Kjisoo̱ jmí ni katsójín, kó nde ngo én tsíchji̱a̱jín. S'e̱ chiná'mi xi 'niú nk'a xaá ti asíyá nguinií nga bi katsoó:
\p –¿A jí xí Kristoo̱ ji, a jí xí ndií Néná ji?
\p
\v 62 Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Jo̱o̱n, an boá, kó xcha̱jnú nga ndií nda̱ xi̱'ii̱n k'uijñá nínga kixii̱ nga'niuú Néná, ko̱jo nga kjo̱e̱'éjinni ngu̱i̱jin ṉdi̱ nga kji̱ndi̱báni ndi'ak'ajmi ján.
\p
\v 63 Kós'e̱ chiná'mi xi 'niú nk'a xaá, kats'énxchán kó iskjíndiyájón ma ṉjño xi yajá kui nga bi katsó:
\p –¿Kó si̱'an ngase chistiko̱?
\v 64 Ja̱ je kanda'yájnú nga ch'o katsoó Néná, ¿kóts'en sasiénjnú kui nii̱ jún?
\p Kó ngayeje xtaa̱ nga ndse̱je̱n kamá nínga bo̱a̱ katsó nga tjiín jé ko̱jo nga chjiénga si̱'ank'ien.
\p
\v 65 Kó íts'i̱yanii̱ nga tjín xi atítiajón, yí'má kje̱n, kó ye'eé tji̱ngo̱, kós'e̱ bi ki'mií Kjisoo̱:
\p –¡T'íyétjén ji xikoó ngo nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná 'yá xi ye'eé tji̱ngo̱!
\p Kó jajún xi ndyi̱konda Kjisoo̱ tsat'a t'anijon.
\s Bi katsó Peé nga kats'énkiejín yojoo̱ nga be Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 26:69-75; Rkaa̱ 22:55-62; Juaa̱ 18:15-18,25-27)
\p
\v 66 Kó kji'a nga tikón Peé nguindie ndi̱tsee̱n kui ndi'aa̱, jachó ngo na̱ chji̱ni̱e̱'boo̱ chiná'mi xi 'niú nk'a xaá,
\v 67 kó nga kamábe nga Peé xi tjíts'en'ásoo̱ yojoo̱ t'a ndi'ií, askotsijen ndá ndaá kó bi katsoó:
\p –Ko̱jo jí boá xi tiṉtje̱je ji Kjiso̱ xi chji̱a̱ni Nasare̱t nga.
\p
\v 68 Tanga Peé kats'énkiejín yojoo̱ nga bi katsó:
\p –Bejín an kui nda̱a̱, ti nde bejín an ni xi t'íse ji.
\p Kó jataxie ndi̱tsen ján ki̱a̱ t'a nga̱ntjo̱a̱a̱. Kó askandáyá ngo ndi̱ya xa̱nda̱ xi̱'ii̱n.
\v 69 Kó kui na̱ chji̱ni̱e̱'boo̱, ti kamábe nguiní ingo ndi̱ya Peé, kó bi katsoó xta̱ xi síndo ki̱a̱a̱:
\p –Kui xi'bi̱, xta̱a̱ Kjisoo̱ boá nga.
\p
\v 70 Tanga Peé ti kats'énkiejín nguiní yojoo̱ nga be Kjisoo̱. Kó ngu̱i̱chí sajín, já xí síndo ki̱a̱a̱ ti bi ti katsó nguinií Peé:
\p –Tanisién ja̱koxi̱ nga xta̱ tsi̱'e̱ Kjisoo̱ ji, nga̱t'a̱ xta̱ Galilea̱ jí, kó xikó ts'én chji̱a̱ kui jaá, bo̱a̱ ts'én ndokjo̱e̱ ji.
\p
\v 71 Kós'e̱ Peé íts'i̱yanii̱ nga ch'o ts'én tsíchji̱a̱, ko̱jo nga nguiboanéná katsó nga bi katsó:
\p –¡Bejín an kui nda̱ xi ndyi̱'míjnú!
\p
\v 72 Kó askandáyá xa̱nda̱ xi̱'ii̱n xi ma jó ndi̱ya, kós'e̱ Peé ja'átsjiee̱n ni xi katsó Kjisoo̱ nga bi katsoó: “Nguindiee̱ nga jó ndi̱ya ska̱ndáya xa̱nda̱ xi̱'ii̱n, ji ján ndi̱ya je kini'ínkiejín yojóo nga yení.”
\p Kó kats'énkjó kui nii̱, s'e̱ askandá.
\c 15
\s Bi ts'én tsanguínjo̱ Kjisoo̱ nguindyi̱ko̱n xtitjón Pilatoo̱
\r (Matioo̱ 27:1-2,11-14; Rkaa̱ 23:1-5; Juaa̱ 18:28-38)
\p
\v 1 Kó nga 'niú tajño̱ó, nguije kamátikó xtín já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já xchá nguito̱ko̱o̱ na̱xi̱ńdaá ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ ko̱jo ngayeje jáxaá, tsanguínjo̱ Kjisoo̱ kó ń'niú ikindyia, s'e̱ kini'ánk'as'iee̱n Pilatoo̱.
\v 2 Kó Pilatoo̱ asíyaá:
\p –¿A jí xí nda̱ Ree̱ xta̱ judíoo̱ ji?
\p Kó Kjisoo̱ bi katsó:
\p –Ja̱ bo̱a̱ kji'i ni xi t'íse ji.
\p
\v 3 Kó já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ achichí kjín ni xi yínguíta'inni.
\v 4 Tanga Pilatoo̱ ti bi ti katsó nguiní nga asíyaá Kjisoo̱:
\p –¿A ko̱ndókjo̱e̱jín ji? Ján'a̱n achichí ni xi tjifonguíta'innii̱.
\p
\v 5 Tanga Kjisoo̱ nguiti jmí ni katsójín, kó ngaskande kijíndikón maá Pilatoo̱.
\s Bi ts'én katse'éjeé nga si̱'ank'ien Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 27:15-31; Rkaa̱ 23:13-25; Juaa̱ 18:38-19:16)
\p
\v 6 Kó xki̱ nga ma s'ué paskuaa̱ Pilatoo̱ 'bijñándé ngo nda̱ xi tji'yá ndo̱bo̱a̱ya, ta xi mí'á xta̱ na̱xi̱ńdaá.
\v 7 Kó ngo nda̱ xi 'mí Barraba̱ kis'ijña ndo̱bo̱a̱ya, kó ki̱a̱ nijan kis'ijñajo̱ xta̱ xi nijan kats'énk'ién ini̱ma̱ nga askjanjo̱ xtín jajún xi chji̱a̱ni Roma̱.
\v 8 Kó nga jachó xta̱ na̱xi̱ńdaá, íts'i̱yanii̱ nga tsí'aá Pilatoo̱ tsi̱'e̱ nga sa̱'ín xikó ts'én síkijí.
\v 9 Kó Pilatoo̱ bi katsoó xta̱ na̱xi̱ńdaá:
\p –¿A mejénjnú nga k'uijñándé an nda̱ Ree̱ xta̱ judíoo̱?
\p
\v 10 Bo̱a̱ katsó nga̱t'a̱ ja̱ bo̱a̱ je be Pilatoo̱ nga já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ta kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱'ontakón nga kats'énk'as'ien Kjisoo̱.
\v 11 Tanga já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ indyiátsabeé xta̱ na̱xi̱ńdaá, tsi̱'e̱ nga Barrabaa̱ ku̱i̱'a nga k'uijñándé.
\v 12 Kó Pilatoo̱ ti bi ti katsó nguinií xta̱ na̱xi̱ńdaá:
\p –¿Ja̱ mí xi mejénjnú nga sa̱'injo̱ an nda̱ xi Ree̱ xta̱ judío̱ ndyi̱'míjnú?
\p
\v 13 Kó kui xtaa̱ ti askandáyá ma nguiní nga bi katsó:
\p –¡Tjat'e ji kro̱!
\p
\v 14 Tanga Pilatoo̱ bi katsoó:
\p –Ja̱ ¿mí ni xi ndajín xi kats'én?
\p Tanga tasá ma 'niú ngase askandáyá xtaa̱ nga bi katsó:
\p –¡Tjat'e ji kro̱!
\p
\v 15 Kó Pilatoo̱, tsi̱'e̱ nga kats'énnikon xta̱ na̱xi̱ńdaá, íjñandé Barrabaa̱, s'e̱ jaskan katsjá kjo̱a̱ tsi̱'e̱ nga akjaa̱ Kjisoo̱, s'e̱ kats'énk'as'ien tsi̱'e̱ nga kjót'a kroo̱.
\p
\v 16 Kós'e̱ jajuún iskjíbé Kjisoo̱ kó kijíjo̱ ndi̱tsen ndi'a nínga ni'ánjeé xtaa̱, kó ki̱a̱ kamátikó jajún xi ngasee̱.
\v 17 Kó ngo ṉjño koán kini'ánkajá, kós'e̱ kini'ándaa̱ ngo korona̱ nda'yá, s'e̱ ik'í'á to̱ko̱.
\v 18 Kó íts'i̱yani xtaa̱ nga askandáyá nga bi katsoó:
\p –¡Tinde nda̱ Ree̱ xta̱ judío̱!
\p
\v 19 Kó ngo yáxá ts'anié to̱ko̱ ko̱jo atítiajón, kó indyiát'a xó tsií tikoó tsi̱'e̱ nga kamábendikón 'ne̱ ja̱ma.
\v 20 S'e̱ nguije tsajnókie, ja'áxiín ṉjño koán xi kats'énkajá, s'e̱ ti kats'énkajá nguiní ṉjño xi tsi̱'e̱, xi ja̱ bo̱a̱ yajá, kós'e̱ ts'axié kui ngu̱i̱ndiee̱ tsi̱'e̱ nga ko̱ót'a kro̱.
\s Bi ts'én akjat'a kro̱ Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 27:32-56; Rkaa̱ 23:26-49; Juaa̱ 19:17-30)
\p
\v 21 Kó ngo nda̱ xi 'mí Ximo̱ xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdá Sirene̱ na̱'mii̱ Rijaá ko̱jo Rufoo̱, xi kjoe'eni ngu̱i̱jin jnoo̱ kó ta kuí ma ora̱ kjoa'a ki̱a̱a̱, kini'aán kjo̱a̱'niú kuí nda̱a̱ tsi̱'e̱ nga asíko̱jo nga ya'ajo̱ kroo̱ Kjisoo̱.
\p
\v 22 Kó tsanguínjo̱ Kjisoo̱ ngo ngu̱i̱ndie xi 'mí Gólgota̱, ngu̱i̱ndiee̱ ṉdato̱ko̱ ini̱ma̱: tsó kui eén.
\v 23 Kó katse'eé bino̱ xi kini'ánk'ájinni ni sa xi 'mí mirra̱, tanga Kjisoo̱ kats'ejín.
\v 24 Nguije akjat'a kro̱, jajuún katsatonjo̱ kjo̱a̱ch'áṉcha̱ ṉjñoo̱ Kjisoo̱, mí ra xi sa̱ko̱ó nga ngo nga ngo.
\p
\v 25 Chi̱bo̱a̱ nijan nga tajñó nga akjat'a kro̱.
\v 26 Kó ngo yátie akjat'a to̱ko̱ kroo̱ xi kjit'a ngo én xi bi tsó: “NDA̱ REE̱ XTA̱ JUDÍOO̱.”
\v 27 Kó nijan akjat'a kro̱ jó já chejé, ngo nga fojnií ko̱jo ngo nga skoón.
\v 28 Kó bo̱a̱ ts'én jatjosón ni xi tsó xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsó: “Kó bo̱a̱ ts'én ki̱a̱ kamáxki̱jo xta̱ xi ndajín.”
\p
\v 29 Kó xta̱ xi ja'a ki̱a̱a̱ achichí ch'o katsoó Kjisoo̱, kó kats'énkatjí ma to̱ko̱ nga bi katsó:
\p –¡Ji xi ni'ínkixóndé jí na̱ngo̱xi̱i̱ Néná, s'e̱ xi ma ján ni̱xtjin ni'índe nguiní,
\v 30 'na̱xié'é so̱bo̱e̱ ji yojóo kó titjaje̱n ji kroo̱!
\p
\v 31 Ti bo̱a̱ ti ts'én tsajnókie já nguito̱ko̱o̱ chiná'mii̱ ko̱jo já chji̱ni̱e̱kjo̱a̱kitii̱ nga ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján bi katsoó xkjín:
\p –Ts'axié'á kje̱'e xta̱, tanga majiín 'boxié'á soboá yojoo̱.
\v 32 ¡Kui Kristoo̱, nda̱ Ree̱ Israe̱l! ¡Ngatjatjajen kroo̱ ngot'e̱, tsi̱'e̱ nga xcha̱jne̱ kó s'i̱jinjne̱ kui!
\p Kó ngaskande kui já xi nijan kisit'ajo̱ kro̱ Kjisoo̱ xi ch'o katsoó.
\p
\v 33 Kó nga kamá ndis'ueé, kis'iejñó ngayeje nga̱sondiee̱ ngaskande nga kamá chi̱bo̱a̱ ján.
\v 34 Kó nga kamá chi̱bo̱a̱ ján nga kamánguixón, Kjisoo̱ 'niú askandáyá nga bi katsó:
\p –Eloí, Eloí, ¿lama sabaktani? (Ne tsa'a̱n, Ne tsa'a̱n, ¿ánní nga ti'bíjñímasiénní? Tsó kui eén.)
\p
\v 35 Kó tjín xta̱ xi síndo ki̱a̱a̱, nga tsint'ié ni xi katsó Kjisoo̱, bi katsó:
\p –Ján'a̱n xi tjítsó nga ts'énchji̱a̱a̱ nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Elíaa̱.
\p
\v 36 Kó ngo nda̱ tsanga ma nga kijíkja'á ngo nixó xi kats'énk'andyi̱ni bino̱ san, s'e̱ ngo yáxá ítokó, s'e̱ katsjaá Kjisoo̱ tsi̱'e̱ nga k'uí, kó bi katsó kui nda̱a̱:
\p –Xióchonjnú, akjenráa̱ nga Elíaa̱ kjo̱e̱'ek'énje̱ngui.
\p
\v 37 Tanga Kjisoo̱ 'niú askandáyá, je'etsí'oón, s'e̱ k'ien.
\v 38 Kós'e̱ ṉjñonńtjibé xi tjíchjáni ngu̱i̱ya nínga 'niú ndikoón na̱ngo̱xi̱i̱ jó tjín kamá nga katjondiyá, ndeskande nk'a ján ngaskande nguindie ján.
\v 39 Kó kui nda̱jun nguito̱ko̱, xi sikón kje̱n Kjisoo̱, nga bo̱a̱ ts'én je'etsí'oón Kjisoo̱ nga k'ien, bi katsó:
\p –Ja̱koxi̱ nga kui nda̱a̱ xi ndií Néná.
\p
\v 40 Kó kjín ma ínchjín xi ta kjín askotsijee̱n ni xi kamaá, ngu̱i̱jii̱n kui ínchjiín kis'iṉdo na̱ Riya̱ Lenaa̱, na̱ Riya̱ na̱aa̱ Sandiyaá ko̱jo Kosiee̱, ko̱jo na̱ Salomee̱.
\v 41 Kuí ínchjiín xi tsajátji̱nguii̱ Kjisoo̱, kó kuí boá xi kats'énseén nga kis'ijña nangui Galilea̱. Kó ti kjín ngase ínchjín xi kis'iṉdo ki̱a̱a̱ xi nijan kijíjo̱ Kjisoo̱ nga kijí na̱xi̱ńdá Jerusale̱n.
\s Bi ts'én akjanijín Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 27:57-61; Rkaa̱ 23:50-56; Juaa̱ 19:38-42)
\p
\v 42 Kó nga kamánguixoón, nga ni̱xtjin nga tjimíndyionda, ngo ni̱xtjin nguindiee̱ nga kjo̱chó ni̱xtjin ndikoón,
\v 43 jachó ngo nda̱ xi 'mí Kosie̱, nda̱ xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdá Arimatea̱, xi tjiín xá ki̱a̱ ngu̱i̱jii̱n já nguito̱ko̱o̱, kui xi ti ts'énkoyaa̱ nga ko̱tíxoma Néná, kamákón nga kijíkoón Pilatoo̱ kó tsí'aá yojo k'iee̱n Kjisoo̱.
\v 44 Kó Pilatoo̱ achichí kijíndikoón nga tsint'ié nga je k'ien Kjisoo̱, kó tsíchji̱a̱a̱ nda̱jun nguito̱ko̱o̱, kó asíyaá tsi je tsienii̱ nga je k'ien,
\v 45 kó nguije katsáyá nda̱jun nguito̱ko̱o̱ nga je k'ien Kjisoo̱, Pilatoo̱ kats'énk'as'iee̱n yojo k'iee̱n nda̱ xi 'mí Kosiee̱.
\v 46 Ngo ṉjñonńtjibé ts'atsie kui nda̱a̱, kó nguije ts'enje̱ngui kroo̱ yojo k'iee̱n Kjisoo̱ ítsakjájón kui ṉjñonńtjibeé s'e̱ íjñá yojoo̱ Kjisoo̱ ngo ngu̱i̱ya nga̱tsjo xí tikón ngo na̱xi̱, s'e̱ kats'éngátíkjayá ngo ndi̱jo̱ xi íchjáni nga̱ntjo̱a̱a̱ kui tixa̱ nga̱tsjo̱ó.
\v 47 Kó na̱ Riya̱ Lenaa̱ ko̱jo na̱ Riya̱ na̱aa̱ Kosiee̱ askotsijee̱n nínga akjanijín Kjisoo̱.
\c 16
\s Bi ts'én ja'á'yaá Kjisoo̱
\r (Matioo̱ 28:1-10; Rkaa̱ 24:1-12; Juaa̱ 20:1-10)
\p
\v 1 Kó nguije ja'a ni̱xtjin ndikoón, na̱ Riya̱ Lenaa̱, na̱ Riya̱ na̱aa̱ Sandiyaá ko̱jo na̱ Salomee̱, ts'atsie ni sije̱n xi sa̱nguínjón yojoo̱ Kjisoo̱.
\v 2 Kó nga tajño̱ó ni̱xtjin tjoón xomanaa̱, nguije tjitjó ts'ueé, jachó nínga tikón nga̱tsjo̱ó Kjisoo̱,
\v 3 tanga bi katsó ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngajaán xkjín:
\p –¿'Yá xi kjo̱a̱'áxínná ndi̱jo̱ xi kji'ixtio nga̱ntjo̱a̱a̱ nga̱tsjo̱ó?
\p
\v 4 Tanga nga askotsijen kamábe nga je kamátíyaá ndi̱jo̱ je xi kji'ixtio nga̱ntjo̱a̱a̱ nga̱tsjo̱ó.
\v 5 Kó nga ts'as'ien ngu̱i̱ya tixa̱ nga̱tsjo̱ó, kamábe ngo nda̱ xo̱ngo xí yajá ngo ṉjño ndio tiboa, xi tikón xtji̱e̱e̱n nga fojnií nínga kis'ie Kjisoo̱, kó kui ínchjiín achichí katsakjónní,
\v 6 tanga kui nda̱ xo̱ngo̱ó bi katsoó:
\p –Ngata̱ ndakonjín majnú. Je be an nga Kjiso̱ xi chji̱a̱ni Nasare̱t xi ndyi̱mindyiséjnú, nda̱ xi akjat'a kroo̱. Je ja'á'yaá, je nguiti jmíjín k'i̱e̱e̱, tsitsíjenjnúu̱ ngu̱i̱ndie nínga kis'ie.
\v 7 Tanga tanguínjnú, kó t'íyajnúu̱ xta̱ tsi̱'e̱, ko̱jo Peé, nga “Kjisoo̱ ki̱a̱ ts'énfítjónjnú nangui Galilea̱, ki̱a̱ xcha̱jnú kui, xikó katsó.”
\p
\v 8 Kó kui ínchjiín nguije bo̱a̱ ki'mií tsanga ma nga jataxie ngu̱i̱ya nga̱tsjo̱ó, ngaskande jatsié ma nga katsakjónní, nde ta'yajínni xi katsáyaá kui nii̱ nga̱t'a̱ katsakjónní.
\s Kjisoo̱ tjón na̱ Riya̱ Lenaa̱ akoó yojoo̱
\r (Juaa̱ 20:11-18)
\p
\v 9 Kó nguije ja'á'yaá Kjisoo̱ nga tajño̱ó, ni̱xtjin tjoón xomanaa̱, tjón ma na̱ Riya̱ Lenaa̱ akoó yojoo̱ Kjisoo̱. Kuí xta̱chjo̱ón xi Kjisoo̱ ts'axiéjii̱n yito xindajín.
\v 10 Kijí kui xta̱chjo̱ón kó kijítsáyaá xta̱ xi nijan kistso'bájo̱ Kjisoo̱, nga̱t'a̱ kjén nga ta ndasen síndo ko̱jo ndyi̱kjandá kui jaá.
\v 11 Kó kui jaá nga tsint'ié nga tikón Kjisoo̱, ko̱jo nga kamábe an tjítsó kui xta̱chjo̱ón, nde kis'ijinjiín.
\s Kjisoo̱ bi ts'én akoó yojoo̱ jó xta̱ tsi̱'e̱
\r (Rkaa̱ 24:13-35)
\p
\v 12 Kó nguije kamá kui nii̱, Kjisoo̱ kje̱'e kis'ie nga akoó yojoo̱ jó xta̱ tsi̱'e̱ xi ndyi̱fí ndi̱ya jnoo̱.
\v 13 Kó kui jaá kijítsáyaá já xí ngasee̱, tanga ti nde kui kis'ijinjiín.
\s Kjisoo̱ bi ts'én katsjáxaá ko̱jo katsanguiya apostroo̱
\r (Matioo̱ 28:16-20; Rkaa̱ 24:36-49; Juaa̱ 20:19-23)
\p
\v 14 Nga fet'a Kjisoo̱ akoó yojoo̱ nga tiengo xta̱ tsi̱'e̱, tji̱e̱nga síndo t'a yeje yamíxa̱ kó kats'énxchánjo̱ nga̱t'a̱ kis'ijinjiín, ko̱jo kjo̱a̱a̱ nga tanisién tajá kamá ini̱ma̱a̱, nga̱t'a̱ nga kats'éns'ijinjiín xta̱ xi je kamábe nga je ja'á'yaá Kjisoo̱.
\v 15 Kó bi katsoó:
\p –Tanguínjnú ngayeje són nga̱sondiee̱ kó t'íni̱jmijnúu̱ éntjatsi̱e̱e̱ Néná ngayeje xta̱ xi tjín.
\v 16 Xi s'i̱jii̱n kó ko̱tíndá yojoo̱, kuí xi'ba̱ xi kjo̱tjo'áa̱ yojóo, tanga xi s'i̱jinjiín, kuí xi'ba̱ xi ka̱majeé.
\v 17 Kó kui chi̱bo̱a̱ xi'bi̱ xi k'uitsómajo̱ xi s'i̱jii̱n éntjatsi̱e̱e̱ Néná: ngajona k'o̱xiéni xindajín, kó ku̱i̱chji̱a̱ éntjatsi̱e̱,
\v 18 nda tsi skíbé ngo ye̱, ko̱jo nda tsi k'uí ni xi ts'enk'iénná, jmí ni sa̱'ínjiín, kó ti bo̱a̱ ti ts'én tsi ku̱i̱'íjñasoón tsja xta̱ xi oo̱n, ka̱mandaya.
\s Bi ts'én kijí Kjisoo̱ ndi'ak'ajmi ján
\r (Rkaa̱ 24:50-53)
\p
\v 19 Kó bo̱a̱ ts'én Ndi̱a̱ Kjisoo̱ nguije tsíchji̱a̱jo xta̱a̱, kachjanink'a nga kijí ndi'ak'ajmi ján, kó tsja fojnií Néná kis'ijñat'a.
\v 20 Kó kui jaá kijík'íni̱jmi eén Néná ngayeje són nga̱sondiee̱, kó Néná asíko̱jo nga katsjá nga'niuú eén nga kats'én kjo̱a̱ndikón. Bo̱a̱ kji'i.