\id ROM - MAZATECO DE SAN PEDRO IXCATLÁN \h XTA̱ ROMA̱ \mt1 Xo̱jo̱n xi apostro̱ Pabloo̱ katsanguiyaa̱ xta̱ na̱ngo̱xi̱ xi chji̱a̱ni Roma̱ \c 1 \s Bi ts'én kats'éntinde Pabloo̱ xta̱ na̱ngo̱xi̱ xi chji̱a̱ni Roma̱ \p \v 1 Ts'entíndejnú Pabloo̱, nda̱ xi Néná tsíchji̱a̱a̱ nga katsjáxaá tsi̱'e̱ nga apostro̱\f + \fr 1.1 \ft “Xi kananguiyaa̱” tsó “nda̱ apostro̱” axa̱ “já apostro̱” nga én griego̱.\f* ka̱ma an, kó íjñát'axínna tsi̱'e̱ nga k'uini̱jmi an éntjatsi̱e̱e̱ Néná. \p \v 2 Kuí eén xi katsáyatjón Néná nga tsja̱á nga kats'énkíchji̱a̱ já chji̱ni̱e̱'e̱én xikó ts'én tjít'a xo̱jo̱n én tsjiee̱ Néná. \v 3 Kuí eén xi chji̱a̱ kjo̱a̱a̱ ndií, kui xi Ndi̱a̱ná Jesukristoo̱. Kui xi xta̱ tji̱e̱e̱ Ndabii̱ kjindibáni nga katsen xikoó ñá. \v 4 Tanga nga ja'á'yaá Jesukristoo̱ ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi je jesoón tangat'anií A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná kó akó nga ja̱koxi̱ nga kui xi ndií Néná xi tjiín nga'niuú. \v 5 Tangat'aa̱ Jesukristoo̱ nga Néná katsjána kjo̱a̱ndaa̱ ko̱jo nga apostroo̱ kamá an, kó katsanguiyana tsi̱'e̱ nga tajñání k'uini̱jmíi̱ xtaa̱ tsi̱'e̱ nga s'i̱jii̱n ko̱jo ku̱i̱nt'ié'eén Ndi̱a̱ná. \v 6 Kó ngu̱i̱jii̱n kui xtaa̱ tindyionjinjnú jún. Ndi̱a̱ná Jesukristoo̱ tsíchji̱a̱jnú tsi̱'e̱ nga xta̱ tsi̱'e̱ ka̱majnú. \p \v 7 Ngayejejnú xi tindyiónjnú na̱xi̱ńdá Roma̱, ts'éntsanguiyájnú'un kui xo̱jo̱o̱n, jún xi ja'ájinjnú Néná nga xta̱ tsjiee̱ ka̱majnú. Néná xi Na̱'miná ko̱jo Ndi̱a̱ná Jesukristoo̱, nga tsjajnú kjo̱a̱ndaa̱ ko̱jo kjo̱a̱xioó. \s Pabloo̱ bi ts'én kamámejeén kijí na̱xi̱ńdá Roma̱ \p \v 8 Tjón ma ra tsjáa̱ ndok'óchji Néná tangat'aa̱ Jesukristoo̱ kjo̱a̱a̱ ngayejejnú, nga̱t'a̱ kjo̱a̱s'ijinjnú ngayeje són nga̱sondiee̱ nga tjindókjo̱a̱. \v 9 Néná kui xi ngayeje ini̱ma̱na nga tjíts'en an xaá nga ts'én'bini̱jmi an éntjatsi̱e̱e̱ ndií, be nga ngatsjé ni̱xtjin ts'énchji̱a̱tjejnú'un, kji'a nga chjiáa̱ kui. \v 10 Kó 'niú mí'áa̱ tsi mejeén Néná nga ka̱ma tsja̱ndiéna nga kjuinkátsijenjnú'un. \v 11 Nga̱t'a̱ mejénna skuiejnú'un tsi̱'e̱ nga tsjajnú'un ngo kjo̱a̱nda xi tsjá A̱sién Ni̱xtjii̱n tsi̱'e̱ nga 'niú ku̱i̱ndyionjnú. \v 12 Mejénna nga ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján ko̱e̱'é nga'niúu̱ xingu̱i̱ xikó ts'én s'ijinná. \p \v 13 Jún ṉts'ie, mejénna nga xcha̱jnú nga ant'e̱na nga mejénna nga kjuinkónjnú'un, tanga ngongá kji'a fotokjána kje̱'e ni xi bosíkjo ni xi je tjíndana. Mejénna kjuinkónjnú'un tsi̱'e̱ nga sa̱'in an ngu̱i̱jinjnú xá xi katsjána Jesukristoo̱, xikó kats'en an ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi ngasee̱. \v 14 Chjiénga sa̱'in an kui xaá ngu̱i̱jii̱n ta'ya xta̱ní, xi griego̱ ko̱jo xi griego̱jín, xi kjínkón ko̱jo xi kjínkónjín. \v 15 Kó bo̱a̱ ts'én nga je tikónda an tsi̱'e̱ nga k'uini̱jmijnú'un éntjatsi̱e̱e̱ Jesukristoo̱ jún xi tindyiónjnú na̱xi̱ńdá Roma̱. \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga'niuú éntjatsi̱e̱e̱ Néná \p \v 16 Nga̱t'a̱ soboájín mana kjo̱a̱a̱ éntjatsi̱e̱e̱ Néná xi 'bini̱jmi an, nga̱t'a̱ kuí xí nga'niuú Néná tsi̱'e̱ nga kjo̱tjo'a ngayeje xta̱ xi s'ijii̱n, xta̱ xi judío̱ ko̱jo xta̱ xi judío̱jín. \v 17 Nga̱t'a̱ éntjatsi̱e̱e̱ bokóní xikó ts'én nga Néná tsjaá xtaa̱ nga kixi̱ ka̱ma nguindyi̱ko̱n kui, tangat'anii̱ nga s'ijii̱n. Bo̱a̱ ma nga̱t'a̱ s'ijii̱n, xikó ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná: “Xi kixi̱ nguindyi̱ko̱n Néná, tangat'anií nga s'ijii̱n nga k'uijñá nga̱sondie.” \s Bi ts'en íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ jé xi kats'én xtaa̱ \p \v 18 Néná ndeskande ndi'ak'ajmi ján bokóní kjo̱a̱xcha̱án kondra̱ tsi̱'e̱ ngayeje xta̱ xi bendikónjín ko̱jo xi ni xi kixi̱jín ndyi̱ts'en nguindyi̱ko̱n. Kuí xtaa̱ xi ndyi̱'bíchjaá nga xcha̱ ni xi ja̱koxi̱i̱. \v 19 Nga̱t'a̱ ni xi ya kjo̱a̱a̱ Néná, je be nda nda kui xtaa̱, nga̱t'a̱ ti kuíni Néná xi akoó. \v 20 Nga̱t'a̱ Néná ndeskande koó nga ítjats'ennii̱ nga kats'énda nga̱sondiee̱, ni xi yajín kjo̱a̱a̱ kui, xikoó nga'niú xi tjiín ngatsjé ni̱xtjin ko̱jo nga kui xi Néná, ka̱ma xcha̱ kui nii̱ kjo̱a̱a̱ ni xi je kats'énda. Kó kui xta̱ xi ndajiín ka̱majín bo̱a̱ ka̱tso̱ nga bejín ni xi ndyi̱ts'en. \v 21 Nga̱t'a̱ nda tsi xtaa̱ ja̱ bo̱a̱ je kamábe Néná, katsjájiín kjo̱a̱je xikoó nga kui xi Néná, ti nde katsjájiín ndok'óchji, tasá ni xi jmí ni chjíjiín xi kats'énkjó, kó tasá kats'éntajá ini̱ma̱a̱. \v 22 Xta̱ xi kjínkón katsoó yojoo̱, kó tasá xta̱ xi kitikjo̱a̱ kamá. \v 23 Kó asíkjo kjo̱a̱je tsjie xi tsi̱'e̱ kui Néná xi tikón ngatsjé ni̱xtjii̱n, kó kje̱'e ni kats'éndikón, ni xi kjiyojot'a a̱sie̱én xta̱, ni̱sie, cho̱ xi tjiín nijún se ko̱jo ye̱. \p \v 24 Kó kuíni nga Néná ki̱a̱ índomasien ngu̱i̱jii̱n ni ndándí xi kamámejeén ini̱ma̱a̱, nga ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján kats'énjo̱ yojoo̱ ni xi ch'o kji'i. \v 25 Asíkjo nga kjo̱a̱ndiso kats'én ni xi ja̱koxi̱i̱ Néná, kó tasá kats'éndikón ni xi kini'ándaa̱, nguindiee̱ nga Néná xi sa̱'índíkón, kui Néná xi kats'énda nga̱sondiee̱, kui xi ta kji'ání nga nga ni'ántsjaá. Bo̱a̱ kji'i. \p \v 26 Kó kuíni nga Néná índomasien nga̱t'a̱ kats'én ni xi soboá mana ñá nga ya, nga̱t'a̱ ngaskande ínchjiín nguiti xi xi̱'injín xi kats'éntsjajo̱ yojoo̱ xikó kji'i ndi̱ya̱á Néná, \v 27 ti bo̱a̱ ti kats'én já xi̱'ii̱n nguiti ínchjínjín xi kats'éntsjajo̱ yojoo̱ xikó kji'i ndi̱ya̱á Néná, kó íts'i̱yanii̱ nga ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján kats'énmején xkjín, nga̱t'a̱ kats'én ni xi soboá mana ñá nga ya, kó ndajín ts'én íchjí kjo̱a̱a̱ ni xi ndajín xi kats'én. \p \v 28 Kó nga akó kui xtaa̱ nga kamámejénjiín kats'énseén Néná, Néná índomasien tsi̱'e̱ nga kjo̱tson kjo̱a̱kjíntakoón, tsi̱'e̱ nga sa̱'ín ni xi majín ni'án. \v 29 Kats'én ngayeje to̱ko̱ya ni xi kixi̱jín, kats'én kjo̱a̱tondo̱, kamámejeén ni xi tsi̱'e̱jín, kis'iee̱ kjo̱a̱ton, kis'iee̱ kjo̱a̱'ontakón, kats'énk'ién xkjín, kis'iee̱ kjo̱a̱xti, ts'aṉcha̱jo xkjín, kats'én ni xi ndajín. \v 30 Tsíchji̱a̱ta'in xkjín, ch'o kamaá Néná, kats'én ni xi majín ni'án nguindyi̱ko̱n xtaa̱, ch'okon kamá, ti kuii̱ je ts'axié yojoo̱, kats'éntsijen ni xi ndajín, tsint'ié'énjiín xi xchaá. \v 31 Kitikjo̱a̱ kamá, kats'énkjatjosónjín xaá, kamábejín xikó kji'i ndi̱ya xi nda, jmíjín xi kamá'niuú, kó ni̱ma̱jín kamaá xkjín. \v 32 Je be kui xtaa̱ nga kjo̱a̱kitii̱ Néná tsó nga ngayeje xta̱ xi ts'én kuí nii̱ chjiénga ko̱ya, tanga jmí tsi ta takó bo̱a̱ ndyi̱ts'en tsi, ngaskande tsja máa̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ xi ndyi̱ts'en kuí nii̱. \c 2 \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga Néná kixi̱ ko̱tíjé \p \v 1 Kó kuíni nga ta 'yání ji, nde jmíjín kó se ji kji'a nga ti'bít'ejé xta̱ xi ngasee̱, nga bo̱a̱ tini'ín, ti jiní xi timindyijée̱ yojóo, nga̱t'a̱ ti bo̱a̱ ti tini'ín xikó ndyi̱ts'en kuí xtaa̱ nga. \v 2 Tanga je yajne̱ nga Néná kixi̱ ts'én ko̱tíjeé xta̱ xi bo̱a̱ ndyi̱ts'e̱én. \v 3 Kó ji xi ti'bít'ejé kje̱'e xta̱ kó ti kui nii̱ tini'ín ndatsa ji nga, ¿a ka̱maári kjo̱tjo'áa̱ yojóo kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱botíjeé Néná? \v 4 ¿Axa̱ ni'ínch'i ji kjo̱a̱cho̱o̱n kjo̱a̱ndaa̱, kjo̱a̱chiyákjo̱a̱a̱ ko̱jo kjo̱a̱ndaxtaa̱ Néná, kó ni'ínkiejín ji yojóo kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱nda xi ts'énbokoó ndi̱ya tsi̱'e̱ nga si̱'ink'oyé yojóo? \v 5 Tanga tangat'anii̱ kjo̱a̱kitikjo̱a̱a̱ ko̱jo nga ini̱máa̱ mejénjiín sa̱'ínk'oyá, kuíni nga ti'bítikíi̱ kjo̱a̱xchán yojóo ni̱xtjin nga Néná sa̱'ínxchán ko̱jo nga ko̱kó nga kixi̱ ts'én ko̱tíjé, \v 6 kji'a nga Néná ku̱i̱'íchjií nga ngo nga ngo xtaa̱ xikó kji'i ni xi kats'én. \v 7 Kjo̱a̱mindyion ngatsjé ni̱xtjin tsja̱á xta̱ xi ndyi̱koyakjo̱a̱ nga ta ngo nga ni xi nda ndyi̱ts'en kó nga ndyi̱mongase nga sa̱ko̱ó kjo̱a̱je, kjo̱a̱yandikón ko̱jo nga k'uíndo ngatsjé ni̱xtjin. \v 8 Tanga kjo̱a̱xcha̱án Néná ko̱tíjénií xta̱ xi kitikjo̱a̱a̱ ko̱jo xi ndyi̱ts'enkjátjosónjiín ja̱koxi̱i̱, nga tasá ni xi kixi̱jiín xi ndyi̱ts'enkjátjosoón. \v 9 Kjo̱a̱ni̱ma̱ ko̱jo kjo̱a̱boa sa̱ko̱ó ngayeje xta̱ xi ndajín ndyi̱ts'en, tsi xta̱ judío̱ ko̱jo tsi xta̱ judío̱jín. \v 10 Tanga kjo̱a̱je, kjo̱a̱yandikón ko̱jo kjo̱a̱xió sa̱ko̱ó ngayeje xta̱ xi ni xi nda ndyi̱ts'en, tsi xta̱ judío̱ ko̱jo tsi xta̱ judío̱jín. \p \v 11 Nga̱t'a̱ Néná skjánjín ts'énjo̱ xtaa̱. \v 12 Nga̱t'a̱ ngayeje xta̱ xi kats'énjé nga bejín kjo̱a̱kitii̱ Moisee̱, ti kuí xí xcha̱jani nga jmí tsi kjo̱a̱kitii̱ xi ka̱majénií. Kó ngayeje xi kats'énjé nga be kjo̱a̱kitii̱, ti kuí xí xcha̱jani nga kjo̱a̱kitii̱ xi ka̱majénií. \v 13 Nga̱t'a̱ jmí tsi xta̱ xi ta kuí tsi kjo̱a̱kitii̱ nt'ieé xi kixi̱ síndo nguindyi̱ko̱n Néná, kui boá xta̱ xi kixi̱ síndo xi ndyi̱ts'enkjátjosón kjo̱a̱kitii̱. \v 14 Nga̱t'a̱ kji'a nga xta̱ xi judío̱jín xi bejín kjo̱a̱kitii̱ ts'enkjátjosón ni xi tsó kjo̱a̱kitii̱ Néná, nda tsi bejín kui kjo̱a̱kitii̱, ti kuíni xi kjo̱a̱kiti kjimaa̱ ni xi ndyi̱ts'en. \v 15 Kó bokó nga ngu̱i̱jin ini̱ma̱a̱ tjít'a ni xi bokoyá kjo̱a̱kitii̱. Nga̱t'a̱ kji'a nga ts'énkjó ngo ni, je be tsi nda ko̱jo tsi ndajín kji'i kui nii̱. Kó kjo̱a̱kjíntakoón tsáyaá tsi nda ko̱jo tsi ndajín kji'i ni xi ndyi̱ts'en. \v 16 Bo̱a̱ ka̱ma ni̱xtjin nga Néná tsjaxaá Jesukristoo̱ nga kui xi ko̱tso̱ya tsi nda ko̱jo tsi ndajín kji'i ngayeje ni xi 'ma xi síndoo̱ xtaa̱, xikó tsó éntjatsi̱e̱e̱ Néná xi ts'én'bini̱jmijnú'un. \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ judíoo̱ ko̱jo kjo̱a̱kitii̱ \p \v 17 Tanga ji xi bo̱a̱ t'íse nga xta̱ judío̱ ji, kó nga kjo̱a̱kitii̱ kjima'nítakín, ko̱jo nga tsja máa nga Néná s'ijii̱n. \v 18 Je ye ji ni xi mejeén Néná nga si̱'in ji, kó ye ji mí ni xi nda nga̱t'a̱ kjo̱a̱kitii̱ bokoyaá ji. \v 19 Kó 'nítakín ji yojóo nga ji xi xikó maá ngo nda̱ xi ko̱ko̱ó ndi̱ya̱á ngo nda̱ xi ti̱ka̱, ko̱jo tsi ji xi xikoó ngo ndi'í tsi̱'e̱ xta̱ xi síndo jñoó. \v 20 Jí xi mostroo̱ xta̱ xi jmí ni bejín, ko̱jo mostroo̱ jakjíndí kjima ji, nga̱t'a̱ tikoón kjo̱a̱kitii̱ xikoó ngo ni xi kjínkón ko̱jo ni xi ja̱koxi̱. \v 21 Ji xi tibokoyée̱ kje̱'e xta̱, ¿ánní nga tasájín yojóo tibokoyée̱? Ji xi ti'bíni̱jmíi̱ xtaa̱ nga majín ni'ánchejé, ¿kó a ni'ínchejéjín ji? \v 22 Ji xi bo̱a̱ t'ísée̱ xtaa̱ nga majín ts'ént'aa̱ kjo̱a̱ xkjín, tanga, ¿a bo̱a̱jín tini'ín ji? Ji xi bo̱a̱ t'ísée̱ xtaa̱ nga ka̱majín ngo a̱sie̱én ngo ne xi ts'énda xtaa̱ sa̱'índíkón, ¿kó ji a tini'ínchejéjíi̱n na̱ngo̱xi̱i̱ a̱sie̱én ni xi Néná ndyi̱tsoó xtaa̱? \v 23 Ji xi achichí je 'naxié yojóo nga bo̱a̱ t'íse nga ye ji kjo̱a̱kitii̱ Néná, ¿a timiyiníjín ji kui kjo̱a̱kitii̱ nga tiyendikínjín ji Néná? \v 24 Nga̱t'a̱ bi ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná: “Tangat'anii̱ jún, nga xta̱ xi judío̱jín ch'o ndyi̱tsoó Néná.” \p \v 25 Nga ja̱koxi̱ tsi kini'ínkjatjosén ji kjo̱a̱kitii̱, sirkunsisioo̱n chjírií, tanga tsi kini'ínkjatjosénjín ji kjo̱a̱kitii̱ xikónií tsi jmíjiín sirkunsisioo̱n. \v 26 Tsi xta̱ xi judío̱jín kats'énjiín sirkunsisio̱n yojoo̱, tanga tsi ndyi̱ts'enkjátjosón ni xi tsó kjo̱a̱kitii̱ Néná, xikónií tsi kats'eén sirkunsisio̱n yojoo̱. \v 27 Kó tsi ngo xta̱ xi jmíjiín sirkunsisioo̱n, tanga ts'enkjátjosón cha̱n cha̱n kjo̱a̱kitii̱, kuí boá xi ko̱tso̱ya tsi nda ko̱jo tsi ndajín tini'ín ji, ji xi ye ji kjo̱a̱kitii̱ ko̱jo kjo̱a̱sirkunsisioo̱n kó tini'ínkjatjosénjín ji. \v 28 Nga̱t'a̱ jmí tsi yojoo̱ xi bokó 'yání xi judío̱, ti nde jmí tsi sirkunsisioo̱n xi ni'án ja̱koxi̱i̱ yojoo̱ xi ja̱koxi̱ nga kui xi sirkunsisio̱n. \v 29 Kuí xí xta̱ judío̱ xi xta̱ judío̱ ngu̱i̱ya yojoo̱ nga, kó sirkunsisio̱n xi ndaa̱ kuí xí xikoó tsi ngu̱i̱jin ini̱ma̱a̱ xtaa̱ nga kini'aán kó A̱sién ni̱xtjii̱n Néná xí bo̱a̱ ts'en, jmí tsi kjo̱a̱a̱ xikó tsó kjo̱a̱kitii̱. Néná boá xi ts'enjó'o xta̱ xi ja̱koxi̱ nga ngu̱i̱jin ini̱ma̱a̱ nga kini'aán sirkunsisioo̱n, kó jmí tsi xtaa̱. \c 3 \p \v 1 ¿Mí ni xi tjín ngasee̱ xta̱ judíoo̱ tsobo̱a̱? ¿Axa̱ mí chjí ngasenii̱ kjo̱a̱a̱ sirkunsisioo̱n? \v 2 Achichí tsie ngase chjínií, tajñání nga stsitsíjíi̱n. Tjón ma ra xiyájnú'un nga ja̱koxi̱ nga xta̱ judíoo̱ Néná kamá'niátakón nga kats'énk'as'iee̱n eén. \v 3 Kó tsi tjín xta̱ judío̱ xi s'ijinjiín Néná, tanga, ¿kó a kuíni nga nguiti ka̱ma'niátakónjín ñá Néná? \v 4 ¡Jmí!, Néná ngatsjé ni̱xtjin nga ja̱koxi̱ ni xi tsó, kó ngayeje xtaa̱ nga ndiso, xikó ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná: \q Kixi̱ ka̱ma ji kjo̱a̱a̱ ni xi se jí, \q kó ji si̱'in ji, kji'a nga xchít'aa̱ tsi nda ko̱jo tsi ndajín ni xi kini'ín ji. \p \v 5 Kó tsi kji'a nga ni'án ni xi kixi̱jín, kji'a bokó nga tanisién kixi̱ Néná. ¿Mí xi k'uín? ¿A kixi̱jín Néná nga botíjéná? (Ts'énchji̱a̱ an xikó ts'én ts'énkjó ngo xta̱.) \v 6 ¡Jmí! Tsi kixi̱jín Néná, ¿kóts'en ka̱maa̱ Néná nga ko̱tíjeé xtaa̱? \p \v 7 Tanga tsi tangat'anii̱ kjo̱a̱ndisona nga Néná tsie ngase ja̱koxi̱ tsjá tsi̱'e̱ kjo̱a̱jee̱ kui, ¿mí kjo̱a̱a̱ nga ko̱tíjéna xikoó ngo xta̱ jé? \v 8 ¿Ánní nga ka̱majín bi k'uín: Si̱'án ni xi ndajiín, tsi̱'e̱ nga kji̱ndi̱bá ni xi ndaa̱? Kuí ma ni xi'bi̱ xi tsó chiboa xtaa̱, ja̱koxi̱ xó nga kui xó nii̱ xi bokoyá ji̱n. Xi bo̱a̱ tsoó, nda kji'i nga kasatíjeé. \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga jmíjín xta̱ xi kixi̱ \p \v 9 ¿Kó mí ni xi mejeén tsó ngayeje kui nii̱? ¿A 'niú nda ngase ji̱n ta bo̱a̱jiín kui jaá? Jmí, nga̱t'a̱ je akakojne̱ nga xta̱ xi judío̱ ko̱jo xta̱ xi judío̱jiín ngayejee̱ nga ndyi̱ts'en jé. \v 10 Xikó ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná: \q Nde ngojín xta̱ xi kixi̱ nguindyi̱ko̱n Néná. \q \v 11 Nde jmíjín xi kamákjiín, \q Nde jmíjín xi mongase nga sku̱i̱e̱ Néná. \q \v 12 Ngayeje xtaa̱ nga xín ndi̱ya kijí, kó jmí ni chjíjiín ni xi kats'én. \q Nde jmíjín xi ni xi nda ts'én, nde ngojín. \q \v 13 Ta soboá ni xi ndajín xi chji̱a̱, ts'oa xikó maá ngo nga̱tsjo xi tji̱e̱ntixa̱. \q Naje̱n xí ndyi̱ts'enkjién nga ndyi̱'bindisó. \q Xikónií tsi xaán ye̱ tjiín nguindie tji̱xi̱nts'oá. \q \v 14 Kó ts'oa tjikítsie ma én ch'o tsó ko̱jo kjo̱a̱xtinda. \q \v 15 Achichí tsá ma nga ts'enk'ién ini̱ma̱. \q \v 16 Ni xi je kini'ánkjié ko̱jo kjo̱a̱ni̱ma̱ índo xikó ts'én kis'iṉdo. \q \v 17 Kó nde kamábejín kjo̱a̱xioó. \q \v 18 Nde ts'énkjójín nga Néná xi chjiénga sku̱i̱e̱ndíkón. \p \v 19 Tanga je ya ñá ngayeje ni xi tsó kjo̱a̱kitii̱ nga tsi̱'e̱ xta̱ xi Néná katsjaá kui kjo̱a̱kitii̱ boá, tsi̱'e̱ nga ngayeje ts'oa xtaa̱ si̱chjá, kó ngayeje xtaa̱ kui nga̱sondiee̱ sa̱'ínkie yojoo̱ nga kats'énjé kó k'uíndo ngu̱i̱yaa̱ kjo̱a̱botíjeé Néná. \v 20 Nga̱t'a̱ jmí tsi kjo̱a̱a̱ ngo ni xi kats'én ngu̱i̱yaa̱ kjo̱a̱kitii̱ nga ngo xta̱ xi kixi̱ ka̱ma nguindyi̱ko̱n Néná, nga̱t'a̱ kjo̱a̱kitii̱ ta kuí tsi xi bokó nga xta̱ jé ñá. \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga kjo̱a̱kixi̱i̱ ngu̱i̱yaa̱ kjo̱a̱s'ijii̱n chji̱a̱ni \p \v 21 Tanga ngot'e̱ 'ne̱, je akó Néná xikó ts'én kixi̱ xtaa̱ nguindyi̱ko̱n kui, kó jmí tsi kjo̱a̱kitii̱ xi máa̱ bo̱a̱ ts'en. Kó ngaskande xo̱jo̱n kjo̱a̱kitii̱ ko̱jo ni xi ít'a já chji̱ni̱e̱'e̱én Néná tsáyá kui nii̱. \v 22 Néná xta̱ kixi̱ ts'en ngayeje xta̱ xi s'ijii̱n Jesukristoo̱, nga̱t'a̱ Néná skjánjín ts'énjo̱ xtaa̱. \v 23 Ngayeje xtaa̱ nga kats'énjé kuíni nga nguiti tsoboájiín nga sa̱ko̱ó kjo̱a̱jee̱ Néná. \v 24 Tanga Néná tangat'anii̱ nga achichí tjoó ñá, kuíni nga ta katsjáná nga kixi̱ tindyión nguindyi̱ko̱n kui, ngat'aa̱ nga k'ien Kristo Kjisoo̱ je ts'axié'áná. \v 25 Néná xi bo̱a̱ ts'én íjñá xikoó ngo chji̱e̱ nga k'ien Jesukristoo̱, tsi̱'e̱ nga tangat'anii̱ kui jín xi iskjitjón nga k'ien nga si̱'anjetakónnii̱ xta̱ xi s'ijii̱n, kó bo̱a̱ ts'én Néná akó kjo̱a̱kixi̱i̱, tangat'anii̱ nga tsiekon kamá nga kats'énjín xki̱ jé xi kis'ie ngas'e̱, \v 26 tsi̱'e̱ nga Néná akó kjo̱a̱kixi̱i̱ ni̱xtjin xi'bi̱, kó kixi̱ ka̱ma kui, kó bo̱a̱ ts'én kixi̱ sa̱'ín xi s'ijii̱n Kjisoo̱. \p \v 27 ¿Kós'e̱ kó kamaá kui kjo̱a̱nk'atakón xi ts'énkjién xtaa̱? Je kini'ánkjié. ¿Mí kjo̱a̱a̱? Nga̱t'a̱ nga ni'ánkjatjosón kjo̱a̱kitii̱ tsjandié nga ni'ánkjién kjo̱a̱nk'atakoón, tanga kjo̱a̱s'ijii̱n tsjandiéjín. \v 28 Kuíni nga makjínná, nga Néná ts'énkixi̱ná tanga tangat'anií nga s'ijinná Kristoo̱, jmí tsi kjo̱a̱a̱ nga si̱'ankjatjosón ni xi tjít'a kjo̱a̱kitii̱. \p \v 29 ¿Kó Néná a ta Nee̱ xta̱ judío̱ tsi? ¿A mí tsi ko̱jo Nee̱ xta̱ na̱xi̱ńdá xi ngasee̱ boá nga? Bo̱a̱ kji'i, ko̱jo Ne tsi̱'e̱ xta̱ na̱xi̱ńdá xi ngasee̱ boá nga. \v 30 Nga̱t'a̱ ta ngo tsi ma Néná, kó kuí xí sa̱'ínkixi̱ xta̱ judío̱ xi kini'aán sirkunsisioo̱n nga̱t'a̱ s'ijii̱n, kó ti sa̱'ínkixi̱ xta̱ xi ngasee̱ xi jmíjiín sirkunsisioo̱n nga̱t'a̱ ti s'ijii̱n nga. \v 31 Kós'e̱, ¿a tangat'anií kjo̱a̱s'ijii̱n nga si̱'anchjíjáa̱n kjo̱a̱kitii̱? ¡Jmí! Tasá ndyi̱ni'ánchjí ngasee̱ kjo̱a̱kitii̱. \c 4 \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ chi̱bo̱a̱ xi íjñá Abraa̱m \p \v 1 ¿Mí xi ka̱ma k'uín nga kasakoo̱ nda̱ xi tji̱e̱ xcháná xi ki'mí Abraa̱m? \v 2 Nga̱t'a̱ tsi Abraa̱m kamákixi̱ nguindyi̱ko̱n Néná tangat'anii̱ ni xi kats'én, tjínrií mí kjo̱a̱a̱ nga k'uieé kjo̱a̱je, tanga jmí tsi nguindyi̱ko̱n Néná. \v 3 Nga̱t'a̱ ¿mí ni xi tsó xo̱jo̱n eén Néná kjo̱a̱a̱ Abraa̱m? “Abraa̱m kis'ijii̱n Néná, kó Néná kamábe kjo̱a̱s'ijii̱n Abraa̱m kó kats'énjo̱'o xikoó ngo xta̱ xi kixi̱.” \v 4 Xikoó kji'a nga ngo xi ts'énxá, to̱n xi machjií jmí tsi ta boe'érií, ngo to̱n xi boe'eé kjo̱a̱a̱ xá xi je kats'én. \v 5 Tanga xta̱ xi ma 'niákónjín ni nda xi kats'én, nga tasá s'ijii̱n kui Néná xi ts'énkixi̱ xta̱ xi ndajiín, kuí kjo̱a̱s'ijii̱n xi boa'axki̱ Néná nga ts'enjó'o xikoó ngo xta̱ xi kixi̱. \v 6 Ndabii̱ katsó nga achichí ra tsjaa̱ ngo xta̱ xi Néná sa̱'ínkixi̱, tanga jmí tsi kjo̱a̱a̱ ni xi kats'én. \v 7 Kó bi katsó: \q Achichí ra tsjaa̱ ngayeje xta̱ xi Néná sa̱'ínjetakoón ni xi ndajín kji'i xi kats'én, \q kui xi ki̱a̱jín si̱'aa̱n xki̱ jeé. \q \v 8 Achichí ra tsjaa̱ xta̱ xi Ndi̱a̱ná ko̱a̱'axki̱jín jeé. \p \v 9 Kó kui kjo̱a̱tsjaa̱, ¿a ta kuí tsi tsi̱'e̱ xta̱ xi tjiín sirkunsisioo̱n, axa̱ ko̱jo tsi̱'e̱ xta̱ xi jmíjiín sirkunsisioo̱n nga? Nga̱t'a̱ bi 'mí: Néná tsa'a xki̱ kjo̱a̱s'ijii̱n Abraa̱m xikoó ngo xta̱ xi kixi̱. \v 10 ¿Kóts'en nga Néná tsa'a xki̱? ¿A nga kini'aán sirkunsisioo̱n axa̱ nga kini'ánjiín? Jmí tsi nga kini'aán, tasá nga kji̱e̱ ni'ánjiín sirkunsisioo̱n. \v 11 Kó Abraa̱m kini'aán sirkunsisioo̱n xikoó ngo chi̱bo̱a̱ nga je kini'ánkixi̱, kó kui nii̱ xi katse'eé nguindiee̱ nga si̱'aa̱n sirkunsisioo̱n. Bo̱a̱ ts'en nga Abraa̱m xi kamá na̱'mii̱ ngayeje xta̱ xi s'ijii̱n Néná nda tsi jmíjiín sirkunsisioo̱n, tsi̱'e̱ nga kui xtaa̱ x'i̱a̱ xki̱ kjo̱a̱s'ijii̱n nga ka̱ma kixi̱. \v 12 Kó Abraa̱m kuí xí na̱'mii̱ xta̱ xi kini'aán sirkunsisioo̱n ko̱jo xi ndyi̱fítji̱ngui kjo̱a̱s'ijin xi akó nda̱ xi tji̱e̱ xcháná Abraa̱m nguindiee̱ nga kini'aán sirkunsisioo̱n. \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga ni xi katsó Néná kjo̱tjosón tangat'anii̱ kjo̱a̱s'ijinná \p \v 13 Nga̱t'a̱ jmí tsi kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱kitii̱ nga Abraa̱m ko̱jo xta̱ tji̱e̱e̱ katse'eé ni xi katsó Néná nga kui nga̱sondiee̱ tsi̱'e̱ ka̱ma, tangat'anií kjo̱a̱kixi̱i̱ kjo̱a̱s'ijii̱n. \v 14 Nga̱t'a̱ tsi kui xi ndyi̱ts'enkjátjosón kjo̱a̱kitii̱ xi sa̱ko̱ó ni xi katsáyatjón Néná nga tsja̱á, tsi bo̱a̱ kji'i, ja̱ jmí ni chjíjínraa̱ kjo̱a̱s'ijii̱n ko̱jo jmí ni chjíjínraa̱ ni xi katsó Néná nga tsja̱á. \v 15 Néná ko̱tíjeé xta̱ xi ndyi̱ts'enkjátjosónjín kjo̱a̱kitii̱. Tanga nínga jmí kjo̱a̱kitijín, ja̱ ti nde jmíjín xi ko̱tíjeé kjo̱a̱a̱ nga ndyi̱ts'enkjátjosónjín kjo̱a̱kitii̱. \p \v 16 Kó kuíni nga, ni xi katsáyatjón Néná nga tsja̱a, tangat'anií kjo̱a̱s'ijii̱n nga ta sakóná. Kó tangat'anií kui nii̱ nga ya nga sa̱ko̱ó ngayeje xi xta̱ tji̱e̱e̱ nda̱ xi 'mí Abraa̱m, jmí tsi ta kuí tsi xta̱ xi ngu̱i̱yaa̱ kjo̱a̱kitii̱ síndo, ko̱jo kuí tsi̱'e̱ xta̱ xi s'ijii̱n xikoó Abraa̱m, kui xi na̱'miná ngayeje ñá, \v 17 nguindyi̱ko̱n Néná, xikó ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén, nínga Néná bi katsoó Abraa̱m: “Jí xi kats'ee̱n na̱'mii̱ kjín xta̱ na̱xi̱ńdá.” Abraa̱m kis'ijii̱n Néná, kui Néná xi ts'énkja'á'yaá xta̱ xi je jesoón ko̱jo nga kui xi ka̱maa̱ sa̱'índa ni xi kji̱e̱ jmíjín. \p \v 18 Abraa̱m nguije nguiti jmíjiín kjo̱a̱chiyá, kis'ijii̱n kó askoyákjo̱a̱ ni xi ki'mií kó kamá na̱'mii̱ kjín xta̱ na̱xi̱ńdá, xikó katsoó Néná nga “kjín ka̱ma xta̱ tji̱e̱e̱.” \v 19 Kó takó kis'ijii̱n Abraa̱m, nda tsi kamákjiín nga je mején ma k'ien, nga̱t'a̱ Abraa̱m je mején úchán nó tjiín, kó nguiti chi̱bo̱a̱jiín nga k'uié ngasee̱ ndí, kó chjo̱ón kui xi ki'mí na̱ Saraa̱ ndi̱ kamá. \v 20 Nde jó nde jánjín íjñaá ini̱ma̱a̱, nga̱t'a̱ je be nga Néná sa̱'ínkjatjosón ni xi katsáyatjoón. Tasá kasakonga'niuú kjo̱a̱s'ijii̱n nga katsjaá kjo̱a̱je Néná. \v 21 Abraa̱m be cha̱n cha̱n nga Néná tjiín nga'niú kó nga ka̱maa̱ sa̱'ínkjatjosón ni xi katsáyatjoón. \v 22 Kó kuíni nga Néná tsa'a xki̱ kjo̱a̱s'ijii̱n Abraa̱m xikoó ngo xta̱ xi kixi̱. \p \v 23 Kó nínga tsó xo̱jo̱n eén Néná nga kich'iáxki̱jín, jmí tsi ta kjo̱a̱a̱ kuí tsi Abraa̱m nga bo̱a̱ tsó. \v 24 Kui nii̱ kini'án'indó kjo̱a̱a̱ ñá nga, nga̱t'a̱ x'i̱a̱xki̱ná ñá, nga̱t'a̱ s'ijinná Néná, kui Néná xi kats'énkja'á'yaá Kjisoo̱ ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi je jesoón. \v 25 Kui xi kini'ánk'as'ien tsi̱'e̱ nga si̱'ank'ien, tangat'anii̱ jéná, kó ja'á'yaá tsi̱'e̱ nga sa̱'ínkixi̱ná nguindyi̱ko̱n Néná. \c 5 \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga Néná tsjáná kjo̱a̱xió \p \v 1 Ja̱ kuíni nga Néná kats'énjo̱'oná xikoó xta̱ xi kixi̱, ndok'óchjinií nga s'ijinná kui, kó tjínná kjo̱a̱xió ngat'aa̱ Ndi̱a̱ná Jesukristoo̱. \v 2 Tangat'anii̱ nga s'ijinná Jesukristoo̱ kuíni nga ndyi̱bitjas'i̱e̱njin kui kjo̱a̱nda xi'bi̱, 'niú ku̱i̱ndyión kó tsja ngatamaná kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱jee̱ Néná xi ndyi̱chiyáa̱ nga sa̱kóná. \v 3 Kó jmí tsi ta kuí tsi nii̱ xi tsja maná, ti tsja maná kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱ni̱ma̱ná, nga̱t'a̱ je ya nga kjo̱a̱ni̱ma̱a̱ bokoyáná nga k'uiéná kjo̱a̱chiyákjo̱a̱. \v 4 Kó kjo̱a̱chiyákjo̱a̱ná, kjo̱a̱chjat'ayákón ka̱ma. Kó kjo̱a̱chit'ayákónná, kjo̱a̱chiyá ka̱ma. \v 5 Kó kjo̱a̱chiyaá tsja̱ajínná kjo̱a̱soboá, nga̱t'a̱ kjo̱a̱tjoó Néná íjñá ngu̱i̱jii̱n ini̱ma̱ná tangat'anii̱ kui A̱sién Ni̱xtjii̱n xi katsjáná ñá. \p \v 6 Kji'a nga ñá xi xta̱ jé kamájínná ka'naxié'á so̱bo̱a̱ yojoná, Kristoo̱ k'ien tangat'anii̱ ñá, kuí ma ni̱xtjin xi ja'ájin Néná. \v 7 Nga̱t'a̱ achichí ni'in kji'i nga ngo xi ko̱yátjé ngo xta̱ xi kixi̱, tanga a bena tsi ka̱ma tsi ngo xi ko̱yátjé ngo xta̱ xi 'niú ndaxta̱. \v 8 Tanga Néná akó kjo̱a̱a̱ nga tjoó ñá, nga̱t'a̱ nda tsi xta̱ jé, Kristoo̱ k'ientjéná ñá. \v 9 Ja̱ kuíni nga ngot'e̱ 'ne̱, Néná k'o̱xié'aná tsi̱'e̱ nga sa̱kójínná kjo̱a̱xcha̱án, nga̱t'a̱ je xta̱ kixi̱ kats'énná tangat'anii̱ nga k'ien Kristoo̱. \v 10 Nga̱t'a̱ tsi kji'a nga kondraa̱ Néná kamá ñá, akjandajo̱ Néná tangat'aa̱ nga k'ien ndií, kó kuíni nga, nga nda ya'aná Néná, kuí xí k'o̱xié'aná ngot'e̱ 'ne̱ nga tikón ndií. \v 11 Kó jmí tsi ta kuí tsi nii̱, ti tsjá maná Néná tangat'anii̱ Ndi̱a̱ná Jesukristoo̱, kui xi tangat'anii̱ kui nga je akjandajo̱ Néná. \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ Adaa̱n ko̱jo Kristoo̱ \p \v 12 Kó kuíni nga, xikoó nga jeé je'e kui nga̱sondiee̱ kjo̱a̱a̱ ni xi kats'én Adaa̱n, kó nga jeé je'ejo̱ kjo̱a̱bo̱yaa̱, kuíni nga kjo̱a̱bo̱yaa̱ kasakoo̱ ngayeje xtaa̱, nga̱t'a̱ ngayejee̱ nga kats'énjé. \v 13 Nga̱t'a̱ nguindiee̱ nga Néná kats'énk'as'iee̱n kjo̱a̱kitii̱ Moisee̱, kis'ie jé kui nga̱sondiee̱, tanga nínga jmí kjo̱a̱kitijín, ch'iáxki̱jín jeé. \v 14 Tanga ndeskande nga kis'ijña Adaa̱n kó ngaskande ni̱xtjii̱n Moisee̱ nga ngayeje xtaa̱ jesón, nda tsi jmí tsi bo̱a̱ ts'én kats'énjé xikoó Adaa̱n. Kó Adaa̱n kui xi xikónii̱ ngo nda̱ xi jaskan kjo̱e̱'e. \p \v 15 Tanga jeé Adaa̱n bo̱a̱jín ti kji'ini xikoó kjo̱a̱ndaa̱ Néná. Nga̱t'a̱ tsi tangat'anii̱ jeé ngo nda̱ nga kjín xta̱ xi k'ien, tanga tangat'aa̱ kjo̱a̱ndaa̱ ngo nda̱, kui xi Jesukristoo̱, nga kjín xta̱ kasakoo̱ kjo̱a̱ndaa̱ Néná xi ta katsjárií. \v 16 Kó kui kjo̱a̱ndaa̱ jmí tsi xikoó jeé kui nda̱ xi ngo xi kats'énjeé, nga̱t'a̱ kjénní nga kjo̱a̱botíjeé kjindibá tangat'anii̱ ngo jé, tanga kjo̱a̱ndaa̱ kjindibáni nguije achichí jé kini'án, tsi̱'e̱ nga kixi̱ ku̱i̱ndyión nguindyi̱ko̱n Néná. \v 17 Nga̱t'a̱ tsi ta ngo tsi xi kats'énjé kó kuíni nga kjo̱a̱bo̱yaa̱ atíxoma, kjín ngase xta̱ xi k'uieé kjo̱a̱mindyion tangat'aa̱ ta ngo tsi nda̱, kui xi Jesukristoo̱. Kuí xtaa̱ xi sa̱ko̱ó 'niú tsie kjo̱a̱nda ko̱jo nga kixi̱ k'uíndo nguindyi̱ko̱n Néná. \p \v 18 Xikó ts'én, nga tangat'anii̱ nga ngo xi kats'énjé nga kis'iee̱ kjo̱a̱botíjé ngayeje xtaa̱, ti bo̱a̱ ti ts'én kjo̱a̱kixi̱i̱ ta ngo tsi xi kjindibánii̱ tsi̱'e̱ nga kixi̱ k'uíndo ngayeje xtaa̱ nguindyi̱ko̱n Néná. \v 19 Nga̱t'a̱ xikó ts'én nga tangat'anii̱ nga ngo nda̱ xi tsint'ié'énjiín Néná nga achichí xta̱ xi kats'énjé, ti bo̱a̱ ti ts'én ta ngo tsi nda̱ xi tsint'ié'eén Néná, kó tangat'anii̱ kui nga achichí xta̱ xi kixi̱ ka̱ma nguindyi̱ko̱n Néná. \p \v 20 Tanga kjo̱a̱kitii̱ je'e tsi̱'e̱ nga jeé ka̱makjín ngase, tanga nguije kamákjín jeé, ti kamá tsie ngase kjo̱a̱ndaa̱ Néná. \v 21 Nga̱t'a̱ xikó ts'én tangat'anii̱ jeé nga atíxoma kjo̱a̱bo̱yaa̱ kó kats'énk'ién xtaa̱, ti bo̱a̱ ti ts'én ngatatixómá kjo̱a̱ndaa̱ Néná, tsi̱'e̱ nga kixi̱ ka̱ma xtaa̱ ngu̱i̱yaa̱ kjo̱a̱mindyion ngatsjé ni̱xtjii̱n ngat'aa̱ Ndi̱a̱ná Jesukristoo̱. \c 6 \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga kats'énk'iénná jeé \p \v 1 ¿Kó ngot'e̱ 'ne̱ mí ni xi k'uín? ¿A takó si̱'anjé tsi̱'e̱ nga tsie ngase kjo̱a̱nda sa̱kóná? \v 2 ¡Jmí! Nga̱t'a̱ tsi je ik'íjñámasien jeé, ¿kóts'en nga takó ku̱i̱ndyión nga si̱'anjé? \v 3 ¿Axa̱ a yajínjnú nga ngayeje ñá xi je kamángo Kristo Kjisoo̱ nga kastindá, nga xikónií tsi nijan akayajo̱ kui? \v 4 Nga̱t'a̱ je xikoó tsi akjanijínná ko̱jo Kristoo̱ nga akatíndáná, tsi̱'e̱ nga xikó ts'én Kristoo̱ ja'á'yaá ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi jesoón tangat'anii̱ nga Na̱'mii̱ akó kjo̱a̱jee̱, ti bo̱a̱ ti ts'én ñá ngo kjo̱a̱mindyion tja̱tsi̱e̱ ngat'iéná. \p \v 5 Nga̱t'a̱ tsi je kamángojo̱ Kristoo̱ kjo̱a̱a̱ nga k'ien, ja̱ ti bo̱a̱ ti ts'én nijan ka̱majo̱ nga kjo̱a̱'á'yaá kui. \v 6 Ja̱ je ya ñá nga kjo̱a̱mindyion xi kis'iená ngas'e̱ je nijan k'ienjo̱ Kristoo̱ ki̱a̱ t'a kroo̱. Tsi̱'e̱ nga yojo jeé si̱'ankjie. Kuíni nga nguiti kuíjín jeé xi ko̱tíxomaná. \v 7 Nga̱t'a̱ xta̱ xi je 'mee̱, je íjñandé jeé. \v 8 Tanga tsi nijan akayajo̱ Kristoo̱, ti s'ijinná nga bo̱a̱ ts'én nijan ku̱i̱ndyionjo̱ kui. \v 9 Je ya nga Kristoo̱ ja'á'yaá kó jmí ni̱xtjin ko̱ya nguiní, nga̱t'a̱ kjo̱a̱bo̱yaa̱ je nguiti kuijín xi ko̱tíxomaa̱ kui. \v 10 Nga̱t'a̱ nga k'ien Kristoo̱, ta ngo tsi ndi̱ya k'ien nga ja'áxiín nga'niú xi tjiín jeé, kó ngot'e̱ 'ne̱ nga tikón tjiín ngo kjo̱a̱mindyion xikó ts'én mejeén Néná. \v 11 Ti bo̱a̱ ti ts'én jún ti'ankjójnú nga je akayajo̱jnú jeé, kó ti̱ndyiónjnú xikó ts'én mejeén Néná nga ku̱i̱ndyionjnú ngat'aa̱ Kristoo̱, kui xi Ndi̱a̱ná. \p \v 12 Ja̱ kuíni nga ngata̱ boe'éndiejínjnú nga jeé ko̱tíxomaa̱ yojojnú xi 'mee̱, ti nde ngata̱ ni'ánsenjínjnúu̱ ni xi ndajín xi mejeén sa̱'ín yojojnú. \v 13 Ti nde ngata̱ jeéjín boe'éjnúu̱ yojojnú nga ni xi ndajín sa̱'injnú, tasá Néná te'éjnúu̱ yojojnú nga xikoó tsi je ja'á'yájnú ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi je jesoón, kó takójnú yojojnú xikoó ngo ni xi ni'ánkjieén ni xi kixii̱. \v 14 Nga̱t'a̱ jeé je nguiti kuijín xi botixómájnú, nga̱t'a̱ jmí tsi ngu̱i̱yaa̱ kjo̱a̱kitii̱ tindyiónjnú, tasá ngu̱i̱yaa̱ kjo̱a̱ndaa̱ Néná tindyiónjnú. \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ mosoo̱ ni xi kixii̱ \p \v 15 Ja̱ kós'e̱, nga je nguiti ngu̱i̱yaa̱ kjo̱a̱kitii̱jín tindyión, nga tasá ngu̱i̱yaa̱ kjo̱a̱ndaa̱ Néná tindyión, ¿a si̱'anjé ñá? ¡Jmí, nga bo̱a̱jín ka̱ma! \v 16 ¿A yajínjnú nga tsi ngo nda̱ si̱'ank'as'ienjnú yojojnú tsi̱'e̱ nga ko̱nda'yá'énjnúu̱, moso̱ xi kastiñaá kui nda̱ xi ndyi̱ni'ánkjatjosónjnú majnú? ¿Kó tsi moso̱ xi kastiñaá jeé kjimajnú, ko̱yajnú, ko̱jo tsi tsi̱'e̱ nga ko̱nda'yá'énjnú, kixi̱ ka̱majnú nguindyi̱ko̱n Néná? \v 17 Tanga ndok'óchjiraá Néná, nda tsi moso̱ xi kastiñaá jeé kamájnú ngas'e̱, tanga ngot'e̱ 'ne̱ je kanda'yá'énjnú ngayeje ini̱ma̱jnú kui kjo̱a̱bokoyá xi kini'ánk'as'ienjnú. \v 18 Kó ngot'e̱ 'ne̱ je xta̱ ndeé jeé jún, kó je mosoo̱ ni xi kixii̱ kamájnú. \v 19 Chjiájojnú'un xikoó xta̱ ta chiboa, nga̱t'a̱ indajnú kós'e̱ tsi kjimakjínjnú kui nii̱. Nga̱t'a̱ xikó ts'én ngas'e̱ kini'ánk'as'ienjnúu̱ yojojnú ni xi ndándií ko̱jo ni xi ndajiín tsi̱'e̱ nga kini'ánjnú ni xi ndajín kji'i, ngot'e̱ 'ne̱ ti'ank'as'ienjnúu̱ yojojnú xaá ni xi kixii̱, tsi̱'e̱ nga tsjiets'én ku̱i̱ndyionjnú. \p \v 20 Nga̱t'a̱ kji'a nga moso̱ xi kastiñaá jeé kamájnú, kjin kixindyionjnúu̱ ni xi kixii̱ Néná. \v 21 ¿Kó mí ni xi kasakojnú ngas'e̱? Ngot'e̱ 'ne̱ kjo̱a̱soboá tsjajnú kui nii̱, nga̱t'a̱ nga fet'aa̱ kui nii̱ kjo̱a̱bo̱ya boá. \v 22 Tanga ngot'e̱ 'ne̱ nguije xín kini'ánkja'ajnúu̱ yojojnú jeé, kó nguije mosoo̱ Néná je kamájnú, tikónjnú ngo ni xi tsi̱'e̱ kjo̱a̱tsjiee̱, kó nga kju̱i̱e̱t'a sa̱kójnú kjo̱a̱mindyion ngatsjé ni̱xtjii̱n. \v 23 Nga̱t'a̱ chjií jeé kjo̱a̱bo̱yaa̱ boá, tanga kjo̱a̱ndaa̱ Néná kjo̱a̱mindyion ngatsjé ni̱xtjii̱n boá ngat'aa̱ Kristo Kjisoo̱, kui xi Ndi̱a̱ná. \c 7 \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ ngo chi̱bo̱a̱ xi chji̱a̱ni kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱bixaa̱n \p \v 1 Jún ṉts'ie, xi be kjo̱a̱kitii̱ xí ts'énchji̱a̱jo an. ¿A yajínjnú nga tji̱e̱nga síndo xtaa̱, kjo̱a̱kitii̱ kuí xí botixómaá? \v 2 Kuíni nga kui xta̱chjo̱ón xi je ixaán, chjiénga k'uijñájo̱ xi̱'ii̱n xikó ts'én tjít'a kjo̱a̱kitii̱, tji̱e̱nga tikón xi̱'ii̱n, tanga tsi ko̱ya, je s'i̱jñandét'aa̱ xi̱'ii̱n xikó tsó kjo̱a̱kitii̱ kjo̱a̱bixaa̱n. \v 3 Kuíni nga tsi kui xta̱chjo̱ón kje̱'e xi̱'in ku̱i̱xanjo̱ tji̱e̱nga tikón xi̱'in xi ixánjo̱, tjíts'ent'arií kjo̱a̱ xi̱'ii̱n, tanga tsi ko̱ya xi̱'ii̱n, nguiti kuijín kjo̱a̱kitii̱ kjo̱a̱bixaa̱n ko̱tíxomaa̱ kó ka̱ma ku̱i̱xanjo̱ kje̱'e xi̱'in kó jmí tsi tjíts'ént'aa̱ kjo̱a̱ xi̱'ii̱n. \p \v 4 Ti bo̱a̱ ti ts'én ṉts'ie, nga je kini'ángojo̱jnú yojojnú Kristoo̱, je jesónjnú ngu̱i̱yaa̱ kjo̱a̱kitii̱. Tsi̱'e̱ nga ka̱mangojo̱jnú kui xi ja'á'yaá ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi je jesoón, kó nga ni xi nda xi tsi̱'e̱ Néná xi si̱'ánjnú. \v 5 Nga̱t'a̱ kji'a nga kixindyión nga kini'án ni xi mejeén yojoná, kji'a nga ni xi ndajín xi kamámejénná kini'án, kjo̱a̱kitii̱ xí kats'én nga tasá ma 'niú ngase kini'ánjé, kó ni xi kijíjo̱na kjo̱a̱bo̱yaa̱ kini'án. \v 6 Tanga ngot'e̱ 'ne̱ je jesón ñá kjo̱a̱a̱ kui kjo̱a̱kiti xi atíxomaná, kó ka̱ma si̱'ansée̱n Néná. Tanga jmí tsi xikoó ngas'e̱ nga bo̱a̱ kini'án tangat'anii̱ kjo̱a̱kiti xchaá, tasá kjo̱a̱a̱ nga ki̱a̱ ndyi̱monguíntji̱nguí A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná. \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ jé xi tikónjinná \p \v 7 ¿Mí xi k'uín tsobo̱a̱? ¿Kjo̱a̱kitii̱ a jé boá? ¡Jmí! Tanga tsi tangat'ajiín kjo̱a̱kitii̱ kamábejín an jeé, ti nde kamábejín an kjo̱a̱ndikonkoón ngo ni, tsi bijín tsó kjo̱a̱kitii̱: “Ngata̱ ni'ínmejénjín ji ni xi tse̱jín.” \v 8 Tanga jeé ta ni xi mejénrií kats'énjo̱ kjo̱a̱kitii̱, kó kats'énkjién kui kjo̱a̱botíxomaa̱ tsi̱'e̱ nga sa̱'in an ngayeje to̱ko̱ya kjo̱a̱ndikonkón, nga̱t'a̱ tsi jmíjín kjo̱a̱kitii̱, jeé jmí nga'niújiín. \v 9 Nga̱t'a̱ jmí kjo̱a̱kiti kis'iejínna ngas'e̱ nga kis'ijña an, tanga nga kamábe an kjo̱a̱botíxomaa̱ kjo̱a̱kitii̱, jeé kis'ijñajinna kó aya an. \v 10 Kó kamábe an nga kuí kjo̱a̱botíxoma xi tjiín nga tsja̱ana kjo̱a̱mindyion, kó tasá kui xi kats'énkjína kjo̱a̱bo̱yaa̱. \v 11 Nga̱t'a̱ tangat'anii̱ ni xi tjít'a kjo̱a̱botíxomaa̱ nga jeé ts'aṉcha̱jona kó kats'énk'ienjo̱na ni xi tjít'a kjo̱a̱botíxomaa̱. \p \v 12 Kó bo̱a̱ ts'én nga ja̱koxi̱ boá nga kjo̱a̱kitii̱ tsjie, kó kui kjo̱a̱botíxoma tsjiee̱, kixi̱ ko̱jo nda. \v 13 Kuíni nga, ¿a ni xi ndaa̱ xí katsjána kjo̱a̱bo̱ya? ¡Jmí! Tasá jeé kats'énkjién ngo ni xi nda, kó kuí xí je'ejo̱na kjo̱a̱bo̱ya, tsi̱'e̱ nga kjo̱a̱botíxomaa̱ ko̱kó cha̱n cha̱n nga tanisién 'niú ndajín jeé. \p \v 14 Nga̱t'a̱ je ya nga kjo̱a̱kitii̱ A̱sién Ni̱xtjii̱n, Néná jatjoni. Tanga an xta̱ nga̱sondie an, kó xikoó tsi jeé je ts'atsiena. \v 15 Nga̱t'a̱ ni xi ts'en an makjínjínna, nga̱t'a̱ jmí tsi ni xi mejénna xi ts'en an, tasá ni xi sasiénjínna xi ts'en an. \v 16 Kó tsi ni xi mejénjínna xi ts'en an, tsíts'enjo̱'o an nga nda kjo̱a̱kitii̱. \v 17 Tanga ngot'e̱ je nguiti ánjín xi ts'en an kui nii̱ nga bo̱a̱ ts'en an, kuí jé xi tikónjinna xi bo̱a̱ ts'en. \v 18 Kó je be an nga ngu̱i̱jinna, ngu̱i̱jin yojona, jmíjiín ni xi nda, nga̱t'a̱ nda tsi mejénna nga ni xi nda sa̱'in an, tanga ts'énjín an. \v 19 Nga̱t'a̱ jmí tsi ni nda xi mejénna xi ts'en an, kuí ni xi ndajín xi mejénjínna sa̱'in an xi ts'en an. \v 20 Tanga tsi ni xi mejénjínna sa̱'in an xi ts'en an, je nguiti ánjín xi ts'en an ni xi ndajiín, kuí jé xi tikónjinna xi ts'én kuí nii̱. \p \v 21 Kó kuíni nga, nga nda tsi mejénna ni xi nda sa̱'in an, k'i̱e̱ be an kui kjo̱a̱kitii̱, nga ni xi ndajiín an tikónjinna. \v 22 Nga̱t'a̱ ngu̱i̱jii̱n ini̱ma̱na tsja mana kjo̱a̱kitii̱ Néná. \v 23 Tanga be an nga ngu̱i̱jin yojona tikón kje̱'e kjo̱a̱kiti xi kjánjo̱ kjo̱a̱kitii̱ kjo̱a̱kjíntakónna, kó kui boá xi fíjo̱na ngu̱i̱yaa̱ kjo̱a̱kitii̱ jeé xi tikónjinna. \p \v 24 ¡Ni̱ma̱ xó an! ¿'Yá xi ko̱síko̱jona nga ku̱i̱'íjñandéna kui yojo xi'bi̱ xi ts'éntsjána kjo̱a̱bo̱yaa̱? \v 25 Ndok'óchji tsjáa̱ Néná ngat'aa̱ Ndi̱a̱ná Jesukristoo̱. Ja̱ kuíni nga ngayeje takón an nga ts'ensée̱n kjo̱a̱kitii̱ Néná, tanga nga yojo an, mosoo̱ jeé kjima an. \c 8 \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga ku̱i̱ndyión xikó ts'én mejeén A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná \p \v 1 Kós'e̱ ngot'e̱ 'ne̱, Néná nguiti ko̱tíjéjiín xta̱ xi je kats'éngojo̱ yojoo̱ Kristo Kjisoo̱, kui xi tjimá xikó ts'én mejeén A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná, jmí tsi xikó ts'én mejeén yojoo̱. \v 2 Nga̱t'a̱ nguije kini'ángojo̱ yojoná Kristo Kjisoo̱, A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná xi tsjáná kjo̱a̱mindyioo̱n katsjáná ngo kjo̱a̱kiti xi sa̱'índéná kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱kitii̱ jeé ko̱jo kjo̱a̱bo̱yaa̱. \v 3 Nga̱t'a̱ Néná xi kamaá kats'én ni xi kamájiín kats'én kjo̱a̱kitii̱ Moisee̱, nga̱t'a̱ kjo̱a̱kitii̱ jmí nga'niú kis'iejiín nga ts'axié'á xta̱ nga̱sondiee̱ nga̱t'a̱ inda kamá xtaa̱. Tanga Néná katsanguiya ndií nga xikoó ñá kamá kó nga tangat'anii̱ jéná nga k'ien, kó kui íchjí tsi̱'e̱ nga Néná sa̱'ínkjié jeé xta̱ nga̱sondiee̱. \v 4 Kuíni nga tsi tindyión xikó ts'én mejeén A̱sién Ni̱xtjii̱n, kó tsi nguiti bo̱a̱jín ts'en tindyión xikó ts'én síndo xtaa̱ kui nga̱sondie, ka̱maná si̱'ankjatjosóo̱n kjo̱a̱kixi̱ xi mí'á kjo̱a̱kitii̱ Néná. \p \v 5 Nga̱t'a̱ xta̱ nga̱sondie xi majiín 'bí'niuú ni xi ndajín xi ts'én, ta kuí tsi ni xi ndajiín xi ts'énkjó, tanga xta̱ xi chji̱a̱ni A̱sién Ni̱xtjii̱n, ni xi tsi̱'e̱ A̱sién Ni̱xtjii̱n xi tjíjinkon. \v 6 Nga̱t'a̱ tsi ku̱i̱ndyión nga si̱'ankjó ngayeje ni xi ndajín xi mejeén sa̱'ín yojoná, ko̱ya ñá nguindyi̱ko̱n Néná, tanga tsi ta kuí tsi ni xi tsi̱'e̱ A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná xi si̱'ankjó, kji'a boá nga k'uiéná kjo̱a̱mindyion ngatsjé ni̱xtjin ko̱jo kjo̱a̱xió. \v 7 Nga̱t'a̱ kjo̱a̱ni'ánkjoó xta̱ nga̱sondiee̱ kondraa̱ Néná tikón, nga̱t'a̱ mejénjiín ti nde ka̱majiín sa̱'ínkjatjosón kjo̱a̱kitii̱ Néná. \v 8 Kó kui xta̱ xi síndo xikoó xta̱ nga̱sondiee̱, kui boá xi ka̱majiín sa̱'íntsjaá Néná. \p \v 9 Tanga jún je nguiti bo̱a̱jín ts'en tindyiónjnú xikoó xtaa̱ kui nga̱sondiee̱, tindyiónjnú xikoó ni xi tsi̱'e̱ A̱sién Ni̱xtjii̱n, nga̱t'a̱ A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná tikónjinjnú. Tanga tsi tjín xta̱ xi jmíjiín A̱sién Ni̱xtjii̱n Kristoo̱, Kristoo̱jín chji̱a̱ni. \v 10 Tanga tsi Kristoo̱ tikónjinjnú, jeé ja̱koxi̱ nga je kats'énk'ién yojojnú, tanga A̱sién Ni̱xtjii̱n kuí xí tsjá kjo̱a̱mindyion tangat'anii̱ kjo̱a̱kixi̱i̱. \v 11 Kó tsi kui A̱sién Ni̱xtjin xi kats'énkja'á'yaá Kjisoo̱ ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi je jesoón xi tikónjinjnú, ja̱ kui xi kats'énkja'á'yaá Kristo Kjisoo̱ ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi jesoón ngats'énk'íjñá nguiníjnú nguindyi̱ko̱n Néná. Néná xi bo̱a̱ sa̱'ín kui nii̱ tangat'anii̱ A̱sién Ni̱xtjin xi tikónjinjnú. \p \v 12 Kuíni já ṉts'ie, tikónná ngo kjo̱a̱'niú, tanga jmí tsi tsi̱'e̱ nga ku̱i̱ndyión xikó ts'én ts'énkjó ngo xtaa̱ kui nga̱sondiee̱. \v 13 Nga̱t'a̱ tsi tindyiónjnú xikó ts'én ts'énkjó ngo xtaa̱ kui nga̱sondiee̱, ko̱yajnú. Tanga tsi si̱'ankjiénjnú A̱sién Ni̱xtjii̱n tsi̱'e̱ nga nguiti si̱'ánjínjnú ni xi ndajiín, ku̱i̱ndyionjnú. \p \v 14 Nga̱t'a̱ ngayeje xta̱ xi A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná bokoó ndi̱ya xi tjimá, kui boá xi ndií Néná. \v 15 Nga̱t'a̱ jmí tsi a̱sién ni̱xtjin xi moso̱ ts'énná xi katse'éjnú tsi̱'e̱ nga ko̱ndoko̱n nguiníjnú, ngo a̱sién ni̱xtjin xi ndií Néná ts'énná xi katse'éjnú, kuíni nga bi 'mí: “¡Abba! ¡Na̱'mi!” \v 16 Ti kuíni A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná xi nijan majo̱ a̱sién ni̱xtjinná kó kui boá xi tsáyá kixi̱ nga ñá xi ndií Néná. \v 17 Kó tsi ñá xi ndií Néná, ja̱ ti sa̱kóná ni xi tsi̱'e̱, kó nijan sa̱kóná kui nii̱ ko̱jo Kristoo̱, tanga chjiénga ku̱i̱tjatiojo̱ kjo̱a̱ni̱ma̱a̱ Kristoo̱, tsi̱'e̱ nga nijan sa̱kóná kjo̱a̱jee̱ Néná. \p \v 18 Tanga bee̱ ko̱n an nga kui kjo̱a̱ni̱ma̱ xi ndyi̱bitjatió ngot'e̱, kjo̱chótji̱nguíjín ngayeje kjo̱a̱je xi jaskan sa̱kóná. \v 19 Nga̱t'a̱ ngayeje ni xi kats'énda Néná achichí ni xi kjimaa̱ nga ndyi̱koya nga ko̱kó cha̱n cha̱n Néná nga ñá xi ndií. \v 20 Nga̱t'a̱ ngayeje ni xi kamándaa̱ nguiti jmíjiín nga'niú tsi sa̱'ínkjatjosón ni xi tjiín nga sa̱'ín, jmí tsi kjo̱a̱a̱ nga bo̱a̱ ts'én kamámejeén, tangat'anií kjo̱a̱a̱ nga Néná íjñá kui kjo̱a̱chiyaá. \v 21 Nga̱t'a̱ ni xi kats'énda Néná ndyi̱koyaa̱ nga xtjo̱'óxín ch'ia xi ya'anijín, ni̱xtjin kji'a nga xta̱ xi ndií Néná ka̱mandé kó sa̱ko̱ó kjo̱a̱jee̱. \v 22 Nga̱t'a̱ je ya ñá nga ngayeje ni xi kats'énda Néná ndyi̱foa'atio kjo̱a̱ni̱ma̱ nga on kjimaa̱ ko̱jo nga xikó maá tsi̱ndi̱o̱o̱ ngo xta̱chjón xi ndí stse̱én kjimaa̱. \v 23 Kó jmí tsi ta kuí tsi ni xi kats'énda Néná xi bo̱a̱ kjimaa̱, ko̱jo ñá xi je tikónná A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná xikoó ngo ni xi tsja̱atjónná kjo̱a̱a̱ ni xi jaskan tsja̱aná. Tji̱e̱nga ndyi̱chiyá nga Néná tsja̱aná ngayeje kjo̱a̱nda xikoó ngo ndií nguije kis'ijñandé yojoná. \v 24 Nga̱t'a̱ tangat'anií kjo̱a̱chiyaá nga ka'naxié'áná, tanga jmí tsi ndyi̱chiyáa̱ ni xi yaa̱, tasá ni xi yajiín, nga̱t'a̱ ni xi yaa̱, ¿mí tsjá xchiyáa̱? \v 25 Tanga tsi ngo ni xi yaján xi xchiyá, xchiyá sakon sakoo̱n. \p \v 26 Ti bo̱a̱ ti ts'én A̱sién Ni̱xtjii̱n bosikójoná nga̱t'a̱ inda tindyión. Xikoó nga yaján mí ni xi k'uín nga ko̱ndókjo̱a̱a̱ Néná, kó ti kuíni A̱sién Ni̱xtjii̱n xi chji̱a̱tjená. A̱sién Ni̱xtjii̱n foe'etsí'oón nga chji̱a̱a̱ Néná kó majín nda'yaá nga én kui nii̱. \v 27 Néná xí be ini̱ma̱a̱ xtaa̱, je be ni xi mejeén sa̱'ín A̱sién Ni̱xtjii̱n, nga̱t'a̱ xikó ts'én mejeén Néná, bo̱a̱ ts'en A̱sién Ni̱xtjii̱n, 'bíts'oaá Néná tangat'anii̱ xta̱ tsjiee̱. \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga tsie ngase ni xi je kini'án, ta bo̱a̱ jiín ni xi kichajá \p \v 28 Kó je ya nga xta̱ xi ts'éntjó Néná, Néná ts'eén ni xi nda nganda tsi̱'e̱, xta̱ xi Néná ja'ájin xikó ts'én kamámejeén kui. \v 29 Nga̱t'a̱ xta̱ xi Néná ja̱ bo̱a̱ je be, índa nga kui xi xikoó tsi ndií kui ka̱ma, tsi̱'e̱ nga ndií kui, kui xi tjón ka̱maa̱ ngayeje ṉts'iee̱. \v 30 Kó kui xta̱ xi tjón ja'ájin Néná, kui boá xi tsíchji̱a̱a̱, kó xi tsíchji̱a̱a̱, kuí xí xta̱ kixi̱ kats'én, kó xi xta̱ kixi̱ kats'én, kui boá xi katsjaá kjo̱a̱je. \p \v 31 ¿Mí ni xi k'uín kjo̱a̱a̱ kui nii̱? Tsi Néná tikónjo̱ná, ¿'yá xi ka̱maa̱ kondra̱ná k'uijñá? \v 32 Néná íx'i̱a̱njín ndií, kó tasá katsjandié nga kini'ánk'ién ndií tangat'anii̱ ñá, ¿kó kóts'en nga ka̱majín ta tsja̱aná ñá ngayeje nii̱? \v 33 ¿'Yání xi ka̱maa̱ ko̱ónguíta'in xta̱ xi Néná je ja'ájin? Néná xi bo̱a̱ katsó nga kixi̱ ka̱ma xta̱ xi tsi̱'e̱. \v 34 ¿'Yá xi ko̱tíjéná? ¡Ta 'yájín ni! Nga̱t'a̱ Kristoo̱ boá xi k'ien tangat'anii̱ ñá, kó ja'á'yaá, kó ngot'e̱ 'ne̱ ki̱a̱ tikón xtji̱e̱e̱n nga fojnií Néná kó ts'énmí'atjeé Néná tangat'anii̱ ñá. \v 35 ¿'Yá xi ka̱maa̱ kjo̱a̱'áxínná kjo̱a̱tjoó Kristoo̱? ¿A kjo̱a̱ni̱ma̱a̱? ¿A kjo̱a̱boaa̱? ¿A kjo̱a̱miyotji̱nguii̱? ¿A kjo̱a̱bojoó? ¿A kjo̱a̱kji'ixtií? ¿A kjo̱a̱a̱ nga ni xi ch'o kji'i ka̱mata'in? ¿A kjo̱a̱bo̱yaa̱? \v 36 Bi ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná: \q Tangat'anii̱ ji nga tjíni'ánk'iénjne̱, \q tji'bíxki̱jne̱ xikó maá cho̱tsa̱nga̱ xi tjífíni'ánk'ién. \m \v 37 Tanga ngu̱i̱jii̱n ngayeje ni xi'bi̱, je kini'án kó tsie ngase ni xi si̱'án ngat'aa̱ kui xi kats'éntjóná. \v 38 Nga̱t'a̱ je be kixi̱ kixi̱ an nga nde ngojín ni, ti nde kjo̱a̱bo̱yaa̱, kjo̱a̱mindyioo̱n, ndítsjiee̱, nga'niuú xindajín, ni xi tjín ngot'e̱, ni xi s'e̱ ka̱ma, \v 39 ti nde ni xi 'niú nk'a, ni xi 'niú na̱nga̱, ti nde ngojín ni xi je kamándaa̱ xi ka̱maa̱ kjo̱a̱'áxínná kjo̱a̱tjó xi akó Néná nga katsjáná Kristo Kjisoo̱, kui xi Ndi̱a̱ná. \c 9 \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga katjo'ójin xta̱ Israe̱l \p \v 1 Ja̱koxi̱ ni xi t'íxianjnú'un nga ki̱a̱ majo̱ an Kristoo̱, 'bindisójín an, kó A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná xi tsáyá nga ja̱koxi̱ ni xi ts'énkjó kjo̱a̱kjíntakónna. \v 2 Ngo kjo̱a̱ndasen xi 'niú je tikónna kó ngatsjé ni̱xtjin tikónna ngo kjo̱a̱ndakjan ngu̱i̱jii̱n ini̱ma̱na. \v 3 Tsi ka̱ma, ngaskande mejénna nga Néná ngat'íko̱joo̱ ka̱tso̱na tsi nga Kristoo̱ kjin k'uijñána, tsi ta'a nga bo̱a̱ ts'én ka̱mana kosiko̱jo an ṉts'ié an kui xi xta̱ tji̱e̱na. \v 4 Kui xi xta̱ Israe̱l, kó Néná ndí tsi̱'e̱ kats'én, kó akoó kjo̱a̱jee̱, kji'a nga katsjaá ni xi índa Néná ko̱jo xta̱ na̱xi̱ńdaá, nga katsjaá kjo̱a̱kitii̱, akoó kóts'en sa̱'íntsjaá Néná ko̱jo katsáyatjoón ni xi tsja̱á. \v 5 Xta̱ Israe̱l kuí xí xta̱ tji̱e̱ xchaá xta̱ xi ja'ájin Néná, kó ngu̱i̱jii̱n kui xtaa̱ jatjo kui xi katsó Néná nga kjindibáni Kristoo̱ nga jín nga yojo ka̱ma xikoó ñá, kuí boá xi Néná xi botixómaá ngayeje ni xi tjiín. Ngatama chikonñé kui ta kji'ání. Bo̱a̱ kji'i. \p \v 6 Kó jmí tsi kjo̱a̱a̱ tsi jmí ni kamáchjíjínnii̱ eén Néná. Nga̱t'a̱ jmí tsi ngayeje xta̱ xi chji̱a̱ni xta̱ tji̱e̱e̱ Israe̱l xi ja̱koxi̱ nga xta̱ Israe̱l. \v 7 Ti nde jmí tsi kjo̱a̱a̱ nga xta̱ tji̱e̱e̱ Abraa̱m, nga ngayejee̱ nga ndií Abraa̱m, xikó katsó Néná: “Kuí Isaa̱ xi ja̱koxi̱ nga xta̱ tji̱e̱e̱ ka̱ma.” \v 8 Kó kui nii̱ xi tsó: Nga jmí tsi ngayeje xi xta̱ tji̱e̱e̱ Abraa̱m, xikoó ñá, xi ndií, nguindyi̱ko̱n Néná, nga ja̱koxi̱ kuí xí ka̱ma ndií Néná, kui xi sa̱ko̱ó ni xi katsáyatjón Néná nga tsja̱á, kui xi xta̱ tji̱e̱e̱ Abraa̱m. \v 9 Nga̱t'a̱ eén kjo̱a̱a̱ ni xi katsáyatjón Néná nga tsja̱a kuí bí xi'bi̱: “Kuí ni̱xtjin xi'bi̱ nga kji̱ndi̱bá an, kó na̱ Saraa̱ ngo ndí xi̱'in k'uieé.” \p \v 10 Kó jmí tsi ta kuí tsi nii̱ xi ka̱ma, ko̱jo na̱ Rebekaa̱ k'uieé ndí 'ni̱u̱, kui xi kamá chjo̱ón Isaa̱, kui xi xta̱ tji̱e̱ xchaá xta̱ Israe̱l. \v 11 Néná tsíchji̱a̱jo na̱ Rebekaa̱ kji'a nga nde kji̱e̱ tsenjín kui jakjíndií, kji'a nga nde kji̱e̱ jmí ni xi nda ko̱jo tsi ni xi ndajín xi je kats'én, nga̱t'a̱ Néná foa'ájin xta̱ xi mejeén, jmí tsi kjo̱a̱a̱ ni xi nda xi ts'én. \v 12 Kuíni nga bi katsoó na̱ Rebekaa̱: “Ndí xi tjón stse̱én kuí xí sa̱'ínseén xi ndí xi ma joó.” \v 13 Xikó ma ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó: “Jako̱b kats'entjó an, tanga Esauu̱ kats'ench'ó an.” \p \v 14 ¿Ja̱, kó mí ni xi ka̱ma k'uín kjo̱a̱a̱ kui nii̱? ¿A nga Néná kixi̱jín? ¡Jmí ni̱xtjin! \v 15 Néná bi katsoó Moisee̱: “Ni̱ma̱ ka̱mana xta̱ xi ni̱ma̱ ka̱mana, kó ni̱ma̱ skuiekon an xta̱ xi ni̱ma̱ skuiekon an.” \v 16 Ja̱ kuíni nga jmí tsi kjo̱a̱a̱ ni xi mejénná, ti nde jmí tsi kjo̱a̱a̱ ni xi nda ndyi̱ni'án, tsi kui kjo̱a̱a̱ nga Néná nda sa̱'ínjo̱na, nda ts'énjo̱na kjo̱a̱a̱ nga ma ni̱ma̱a̱ ñá. \v 17 Nga̱t'a̱ bi tsó kjo̱a̱a̱ nda̱ faraoo̱n xo̱jo̱n eén Néná: “Re kats'ee̱n tsi̱'e̱ nga kats'enkjieén nga koko an nga'niúna ko̱jo nga k'uiyá ja'énna ngayeje t'ananguii̱.” \v 18 Kó kuíni nga Néná ka̱mani̱ma̱a̱ xta̱ xi mejeén nga ka̱mani̱ma̱a̱, kó tajá sa̱'ín ini̱ma̱a̱ xi mejeén nga tajá sa̱'ín ini̱ma̱a̱. \p \v 19 Tanga bi se̱ní: “¿Mí ni xi sa̱'ínjénií Néná xtaa̱? ¿'Yá xi ka̱maa̱ kondra̱ k'uijñánii̱ ni xi mejeén sa̱'ín?” \v 20 ¡Ji nda̱! Nga fet'a, ¿'yání ji nga ji kon xi chji̱e̱'ée̱ xki̱ Néná? ¿A ka̱marií ti̱ji xi je kini'ándaa̱ nga bi ka̱tso̱o̱ nda̱ xi kats'éndaa̱: “Ánní nga bo̱a̱ ts'én kini'índení”? \v 21 ¿Kó nda̱ xi ts'énda ti̱ji̱í a jmíjínríi̱ ngo nga'niú nga kui xi ka̱tso̱ mí ni xi sa̱'índa ndásee̱, kó ka̱ma bo̱a̱ ka̱tso̱ tsi ngo ti̱ji xi tsjá sa̱'índa axa̱ ngo ti̱ji xi taxkiya? \p \v 22 Néná xí kamámejeén akó kjo̱a̱xcha̱án, kó tsi kamámejeén akó nga'niuú nga kats'énchíkjo̱a̱a̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ xi sa̱ko̱ó nga si̱'anjeé ko̱jo si̱'ankjie. \v 23 Bo̱a̱ ts'én Néná ko̱kó ngayeje kjo̱a̱cho̱o̱n kjo̱a̱jee̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ xi ni̱ma̱ka̱maa̱ xi ja̱ bo̱a̱ je íjñanda tsi̱'e̱ kjo̱a̱jee̱. \v 24 Kui xta̱ xi ti je tsíchji̱a̱a̱, kó ñá boá, jmí tsi ta kuí tsi xta̱ xi judíoo̱, ko̱jo kuí xta̱ xi judío̱jiín nga. \v 25 Xikó tsó xo̱jo̱n eén Néná xi kats'énda nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én xi 'mí Oseaa̱: \q Xta̱ xi na̱xi̱ńdánajín chji̱a̱ni, xta̱ na̱xi̱ńdána xiáa̱n. \q Kó xi kats'entjójín an, xi tjóna xiáa̱n. \q \v 26 Je nguiti bijín k'uinjnú: Júnjín xi xta̱ na̱xi̱ńdána, \q tasá bi k'uinjnú: “Jún xi ndií Néná xi tikoón.” \m \v 27 Tanga bi katsó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Isayaa̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ Israe̱l: “Nda tsi xta̱ Israe̱l bo̱a̱ kji'i ma xikoó tsomí xi tjín nga̱nde ndáchíkoón, ta chiboa tsi ma xi kjo̱tjo'aa̱, \v 28 nga̱t'a̱ Ndi̱a̱ná je tsá kixi̱ ts'én sa̱'ínjeé xtaa̱ kui t'ananguii̱.” \v 29 Kó xikó katsó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Isayaa̱: \q Tsi kui Ndi̱a̱ná xi tjiín nga'niuú xi katsjájínná xta̱ xi tji̱e̱ná, \q je ra bo̱a̱ kini'án xikoó xta̱ na̱xi̱ńdá Sodoma̱ ko̱jo Gomorra̱. \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga ni xi kixii̱ kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱s'ijin boá \p \v 30 ¿Ja̱ kó mí ni xi k'uín? A nga kui xi xta̱ xi judío̱jín xi kijítji̱nguijín kjo̱a̱kixi̱i̱, kasakoo̱ kjo̱a̱kixi̱i̱, kui kjo̱a̱kixi̱ xi sa̱kó tangat'anii̱ kjo̱a̱ni'áns'ijii̱n. \v 31 Tanga kui xta̱ na̱xi̱ńdá xi chji̱a̱ni Israe̱l kats'én ngo kjo̱a̱'niú nga kats'énkjatjosón kjo̱a̱kitii̱ tsi̱'e̱ nga kixi̱ k'uíndo, tanga kamájiín kixi̱ kis'iṉdo. \v 32 ¿Mí kjo̱a̱a̱? Nga̱t'a̱ kijítji̱ngui kjo̱a̱kixi̱i̱ tanga jmí tsi kjo̱a̱a̱ nga s'ijii̱n, tasá kjo̱a̱a̱ ni xi ni'aán kjo̱a̱kitii̱, kuíni nga kastinguíni kui ndi̱jo̱ xi stinguí xi chji̱a̱ xo̱jo̱o̱n. \v 33 Xikó ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó: \q Jé'e̱n k'i̱e̱ k'uijñá an na̱xi̱ńdá Jerusale̱n ngo ndi̱jo̱ xi stinguí ko̱jo ngo ndi̱jo̱ xi sa̱'ínk'áka. \q Kó xi sa̱'íns'ijin kui xi ndibaá, jmí kjo̱a̱soboá ko̱e̱'éjiín. \c 10 \p \v 1 Jún ṉts'ie, ni xi nda xí mejeén ini̱ma̱na kó mí'áa̱ Néná nga k'o̱xié'á ngayeje xta̱ Israe̱l. \v 2 Nga̱t'a̱ an xiyá an nga kui xtaa̱ achichí ts'enchíni̱t'aa̱ Néná, tanga kamákjínjiín nga Néná máa̱ ts'énkixi̱ xtaa̱. \v 3 Nga̱t'a̱ kats'énxki̱jín nga Néná mejeén nga kixi̱ ka̱ma xtaa̱, tasá kui tsangase ndi̱ya kóts'en nga kixi̱ k'uíndo nguindyi̱ko̱n Néná, ni̱ma̱kjo̱a̱jín kats'én yojoo̱ nga kats'énjo̱'o kjo̱a̱kixi̱ xi tsjá Néná. \v 4 Nga̱t'a̱ nga fet'aa̱ kjo̱a̱kitii̱ Kristoo̱ boá, tsi̱'e̱ nga xta̱ kixi̱ ka̱ma ngayeje xi s'ijii̱n kui. \p \v 5 Bi ts'én ít'a Moisee̱ xikó ts'én kixi̱ ka̱ma xta̱ xi ts'enkjátjosón kjo̱a̱kitii̱: “Xi sa̱'ínkjatjosón ni xi kjit'a kjo̱a̱kitii̱, kuí nii̱ xi k'uíndoni nga̱sondie.” \v 6 Tanga bi ts'én ít'a kjo̱a̱a̱ xta̱ xi s'ijii̱n Néná: “Ngata̱ bijín se ji ngu̱i̱jii̱n ini̱máa̱: ¿'Yá xi ko̱e̱je̱ ndi'ak'ajmi ján? (Bi xian an tsi̱'e̱ nga ko̱e̱je̱kja'á Kristoo̱ kó kji̱ndi̱bájo̱ k'i̱e̱ t'ananguii̱). \v 7 Axa̱, ¿'yá xi kjo̱tjajen nga̱sondie nínga tikón kjo̱a̱bo̱yaa̱?” (Bi xian an ¿'yá xi ko̱e̱je̱kja'á Kristoo̱ s'e̱ sa̱'ínkja'á'yaá ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi je jesoón?) \v 8 Tanga, ¿kó tsó? “Eén Néná je tikón tiñaa̱, t'a ndso̱'boe ko̱jo ini̱máa̱.” Kuí bí eén kjo̱a̱s'ijin xi ik'íni̱jmijne̱ ngot'e̱: \v 9 Nga tsi ndso̱'boe xi bo̱a̱ katsó nga Kjisoo̱ xi Ndi̱a̱ná ko̱jo tsi ngayeje ini̱máa̱ nga s'ijii̱n nga Néná kats'énkja'á'yaá ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi je jesoón, kjo̱tjo'a ji. \v 10 Nga̱t'a̱ ngu̱i̱jii̱n ini̱ma̱ná nga s'ijinná kjo̱a̱a̱ ni xi kixii̱, tanga ndso̱'boá boá xi ku̱i̱chji̱a̱ nga s'i̱jinná nga kjo̱tjo'a. \p \v 11 Nga̱t'a̱ bi tsó xo̱jo̱n eén Néná: “Ngayeje xta̱ xi s'i̱jii̱n Néná jmí kjo̱a̱soboá sa̱kójiín.” \v 12 Nga̱t'a̱ Néná jmí ndasenjiín tsi xta̱ judío̱ ko̱jo tsi xta̱ xi judío̱jín, nga̱t'a̱ Néná kuí xí Ndi̱a̱a̱ ngayeje xta̱, kó achichí ndaxta̱ ts'énjo̱ ngayeje xta̱ xi sa̱'ín kaxoma ja'eén. \v 13 Nga̱t'a̱ “ngayeje xta̱ xi sa̱'ín kaxoma ja'eén Ndi̱a̱ná, kjo̱tjo'a.” \v 14 Tanga, ¿kóts'en sa̱'ín kaxoma ja'eén Néná kui xta̱ xi kji̱e̱ s'ijinjiín Néná? ¿Kó kóts'en s'i̱jii̱n Néná tsi kji̱e̱ nt'iéjín 'yání xi Néná? ¿Kó kóts'en ku̱i̱nt'ie tsi jmíjín xi ku̱i̱'íni̱jmi̱í? \v 15 ¿Kó kóts'en k'uini̱jmi eén Néná tsi jmíjín xi sa̱nguíya? Bi ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná: “Achichí tsjats'én fochokónná ngo xta̱ xi tsáyá éntjatsi̱e̱e̱ Néná.” \p \v 16 Tanga jmí tsi ngayeje xta̱ Israe̱l xi kats'énkjatjosón éntjatsi̱e̱e̱ Néná, kuíni nga Isayaa̱ bi tsó: “Ndi̱a̱, ¿'yá xi je kis'ijii̱n én xi ki'míyajne̱?” \v 17 Kuíni nga s'ijinná Néná kji'a nga nda'yá eén nga 'bíni̱jminá kjo̱a̱a̱ Jesukristoo̱. \p \v 18 Tanga an bosíyá an: ¿A tsint'iéjín? ¡Ja̱koxi̱ nga je tsint'ié! Bi tsó xo̱jo̱o̱n Néná: \q Nda̱a̱ je kanda'yá ngayeje nga̱sondiee̱, \q kó eén je jachó ngaskande nínga fet'aa̱ nga̱sondiee̱. \m \v 19 Tanga bi xian an: ¿Xta̱ Israe̱l a kamábejín kui nii̱? Tjón ma Moisee̱ bi katsó: \q An xí sa̱'in onkon an nga sa̱'inkjien an xta̱ na̱xi̱ńdá xi na̱xi̱ńdájín, \q kó ngo na̱xi̱ńdá xi ndajín kuí xí sa̱'inxtíñaa̱ ji. \m \v 20 Tanga Isayaa̱ ma kon nga bi tsó: \q Xta̱ xi ndyi̱mongasejínna kuí xí kasakoo̱ an, \q ki̱a̱ jatokjáa̱ xta̱ xi asíyájín kjo̱a̱a̱ an. \m \v 21 Tanga kjo̱a̱a̱ Israe̱l bi tsó: “Ngatsjé ni̱xtjin ts'énkoyáa̱ kui xta̱ na̱xi̱ńdá xi nt'ié'énjiín ko̱jo xi mejénjiín ko̱e̱je̱tji̱nguina.” \c 11 \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ Israe̱l xi ts'anguii̱ \p \v 1 Jún ṉts'ie, bi xian an: ¿A kats'énch'ó Néná xta̱ na̱xi̱ńdaá? ¡Jmí! Nga̱t'a̱ an ti xta̱ Israe̱l an, tji̱e̱e̱ Abraa̱m, xtín xta̱ xi chji̱a̱ni Benjaa̱. \v 2 Néná kats'énch'ójín xta̱ na̱xi̱ńdaá, kui xi ndeskande ngas'e̱ nga kamábe. ¿Axa̱ yajínjnú ni tsó xo̱jo̱n eén Néná kjo̱a̱a̱ Elíaa̱, kji'a nga yínguíta'in xta̱ Israe̱l nguindyi̱ko̱n Néná, bi katsó: \v 3 “Ji Ndi̱a̱, xta̱ chji̱ni̱e̱'ée̱n je kini'ánk'ién, kó je kats'énkjatsón ṉcha̱ndíkóo̱n, kó an je kis'ijña so̱bo̱a̱ an, kó mejeén nga sa̱'ínk'iénna an nga”? \v 4 Tanga, ¿kó katsoó Néná? “Je tikónt'axínna yito mi̱ já xi̱'in xi kji̱e̱ bosiént'ajiín tikoó ne Baa̱l.” \v 5 Kó kuíni nga kui ni̱xtjin xi'bi̱, je síndo chiboa xta̱ xi katjo'ójin tangat'anii̱ kjo̱a̱ndaa̱ Néná. \v 6 Kó kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱ndaa̱ Néná boá, jmí tsi kjo̱a̱a̱ ni xi kats'én, nga̱t'a̱ tsi kje̱'e ts'én kjo̱a̱ndaa̱, ta kjo̱a̱ndajín bo̱a̱. Kó tsi kjo̱a̱a̱ ni xi ni'án, kjo̱a̱ndajín bo̱a̱, tsi kje̱'e ts'én, ni xi ni'aán, ni xi ni'ánjín bo̱a̱. \p \v 7 ¿Ja̱, mí ni tsobo̱a̱? Ni xi tsangase xta̱ na̱xi̱ńdá xi chji̱a̱ni Israe̱l, kasakojiín, tanga xta̱ xi je ja'ájin Néná je kasakoo̱, kó xta̱ xi ngasee̱ xta̱ xi tajá ini̱ma̱ kamá. \v 8 Xikó ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó: “Néná katsjaá kui xtaa̱ ngo kjo̱a̱kjíntakón xi jñó, katsjaá nga si̱chjá ndyi̱ko̱n, tsi̱'e̱ nga ka̱majiín sku̱i̱e̱, nga si̱chjá tji̱bo̱a̱nijon tsi̱'e̱ nga ka̱majiín ku̱i̱nt'ie, kó takó bo̱a̱ ts'én k'uíndo ngaskande ngot'e̱.” \v 9 Kó bi katsó Ndabii̱: \q Chja̱ya̱ ko̱jo nda̱'ya ngatama s'ueé kui xtaa̱. \q Ngatixó kó ngatamajeé. \q \v 10 Nga sichjá ndyi̱ko̱n kó ngatamati̱ka̱. \q Kó ngatsjé ni̱xtjin ngatindiyá ṉdayits'e̱n. \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga jatjo'a xta̱ xi judío̱jín \p \v 11 Kuíni nga bi xian an: ¿A kastinguí xta̱ Israe̱l nga ixó tsi̱'e̱ nga nguiti kjo̱stjíe̱njín? ¡Jmí! Tanga kuí ni xi ndajín kji'i xi kats'én, nga xta̱ xi judío̱jiín jachót'aa̱ nga kasakoo̱ kjo̱a̱'naxié'aá, tsi̱'e̱ nga ka̱ma'onkon xta̱ Israe̱l. \v 12 Tanga tsi kui ni xi ndajín kji'i xi kats'én xta̱ Israe̱l tsi kui xi kjo̱a̱cho̱n kjimaa̱ xtaa̱ kui nga̱sondiee̱, kó tsi kui ni ndajín kji'i xi kats'én xi kjo̱a̱cho̱n kjimaa̱ xta̱ xi judío̱jín, ¿kókji'i ni xi ka̱ma ngase kji'a nga xta̱ Israe̱l sa̱ko̱ó ngu̱i̱ndie xi tsoboaá nguindyi̱ko̱n Néná? \p \v 13 Tanga jún xi xta̱ xi Israe̱ljínjnú xi ts'énchji̱a̱jojnú'un, nga̱t'a̱ nga an xí apostroo̱ xta̱ xi judío̱jín, kó kuíni nga ts'én bendíkón an xána. \v 14 Tsi tjíts'en onkon an xta̱ na̱xi̱ńdaá nanguina, bo̱a̱ tjíts'en an, tsi̱'e̱ nga kjo̱tjo'a chiboa kui xtaa̱. \v 15 Nga̱t'a̱ tsi nga ik'íjñat'axín kui xtaa̱ tsi kuíni nga Néná yíndaa̱ xtaa̱ kui nga̱sondiee̱, ¿kókji'i ni xi ka̱ma ngase kji'a nga Néná sa̱'ínjo̱'o? Xta̱ xi je jesoón k'uíndo nguiní. \v 16 Tsi tsjie kui pan xi tjón Néná je kini'ánk'as'iee̱n, ja̱ ngayeje pan xi ngasee̱ ti tsjie nga, kó tsi ja̱maa̱ yaá xi tsjie, ja̱ ti ngayeje tjiaa̱ yaá xi tsjie nga. \p \v 17 Xta̱ Israe̱l xikónií tsi tjiaa̱ yá olibo̱ xi ikichaá, kó tsi ji xi xikoó ngo tjiaa̱ yá olibo̱ nguindie k'ijñá, kó tsi kui ngu̱i̱ndie nínga kitii̱ yaá kananguindyioó xikoó ngo tjiaa̱ yá xi tjín ngu̱i̱jin k'ijñaá, kó tsi ngot'e̱ 'ne̱ je ja̱maa̱ yaá ndokjo̱e̱ni, kó nijan tindyin xikó ts'én tikón yá oliboo̱. \v 18 Ngata̱ jejín 'naxié ngase yojóo ta bo̱a̱jiín tjiaa̱ yá xi je kitii̱, tsi je ngase máa yojóo, ngatja'átsjiee̱n nga jijín xi tiboe'ée̱ nga tikón kui ja̱maa̱, kuí ja̱maa̱ xi ts'éntsjaá kjo̱a̱mindyion ji. \p \v 19 Bi ra sée̱ ja̱maa̱: “Ikichá kui tjiaa̱ tsi̱'e̱ nga an kananguindyióna.” \v 20 ¡Nda kji'i! Kui tjiaa̱ yaá kiti nga̱t'a̱ kis'ijinjiín Néná, tanga ji takó ki̱a̱ tindyin kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱s'ijíi̱n. Kó kuíni nga ka̱majín je ko̱'na̱xié yojóo, tasá chjiénga tinda̱kin ji Néná. \v 21 Nga̱t'a̱ tsi Néná kats'énjetakónjiín tjia ndaa̱ kui yá oliboo̱, akja̱'míra̱ ji sa̱'ínjetakoón nga ta kisit'a jí kui yaá. \v 22 Ja̱ ngatamaye ji nga achichí ndaxta̱ ko̱jo tajá ts'énjo̱ Néná xtaa̱, tajá kats'énjo̱ xta̱ xi kastinguí nga ixó kó ji nda tjíts'énjóo̱, tsi bo̱a̱ ts'én 'niú ku̱i̱ndyijin ji kjo̱a̱ndaa̱, nga̱t'a̱ tsi bo̱a̱jín si̱'in ku̱i̱chát'aa̱ ji kui yaá. \v 23 Kó tsi kui xta̱ Israe̱l s'i̱jin nguinií, ti ka̱ma k'uíndo nguiní nínga tikón kui yaá, nga̱t'a̱ Néná achichí nga'niú tjiín kó ka̱marií ku̱i̱'íjñá nguiní nínga síndo ngas'e̱. \v 24 Nga̱t'a̱ tsi ji xi xikoó ngo tjiaa̱ yá olibo̱ k'ijñá, kó ta katse'éndieéri t'a yá olibo̱ xi ndaa̱. ¿Kóts'en nga ni'ínjín ka̱maa̱ xta̱ Israe̱l nga sa̱kó nguinií ngo ngu̱i̱ndie t'a yá olibo̱ xi tsi̱'e̱, nga̱t'a̱ kuí xí tjia xi ndaa̱? \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga kamándaya xta̱ Israe̱l \p \v 25 Jún ṉts'ie, mejénna nga xcha̱jnú ngo ni xi tji'má, tsi̱'e̱ nga nk'a nga jejín ko̱'na̱xiéjnú ti juún yojojnú: nga kjín xta̱ xi chji̱a̱ni Israe̱l xi je kamá kitikjo̱a̱, ngaskande nga sa̱ko̱ó ngu̱i̱ndie nguindyi̱ko̱n Néná ngayeje xta̱ xi judío̱jín xi chjiénga kjo̱tjo'a. \v 26 Kó bo̱a̱ ts'én nga ngayeje xta̱ xi chji̱a̱ni Israe̱l kjo̱tjo'a. Xikó ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná: \q Na̱xi̱ńdá Jerusale̱n kji̱ndi̱báni nda̱ xi k'o̱xié'á xtaa̱, \q kuí xí kjo̱a̱'áxiín ni xi ndajiín, xta̱ tji̱e̱e̱ Jako̱b. \q \v 27 Kui nii̱ xi je kixiyatjóo̱n nga sa̱'in an, \q kji'a nga je kats'enjetakóo̱n jeé. \p \v 28 Kamámejénjiín xta̱ Israe̱l éntjatsi̱e̱e̱ Néná, tangat'anii̱ nganda tsa̱jún nga xta̱ Israe̱l kondraa̱ Néná kamá, tanga Néná tjoó xta̱ Israe̱l nga̱t'a̱ ja'ájin xta̱ tji̱e̱ xchaá. \v 29 Nga̱t'a̱ nguiti foa'áxínjín Néná kjo̱a̱nda xi je katsjá, ko̱jo kjinjín ts'enkja'á xta̱ xi je ja'ájin. \v 30 Ngas'e̱ jún kamámejénjínjnú nga kini'ánkjatjosónjnúu̱ Néná, tanga ngot'e̱ 'ne̱ tjisákójnú kjo̱a̱ni̱ma̱takoón Néná, nga̱t'a̱ xta̱ Israe̱l kamámejénjiín kats'énkjatjosón. \v 31 Kó bo̱a̱ ts'én kui xtaa̱ ngot'e̱ ts'enkjátjosónjín, tsi̱'e̱ nga kui kjo̱a̱ni̱ma̱takón xi katse'éjnú jún, sa̱ko̱ó ndatsa kui nga. \v 32 Bi kji'í kui nii̱: Nde ngojín xta̱ tjín xi ts'enkjátjosoón Néná, kó Néná íjñá ngayeje xtaa̱ nga tsint'ié'énjín, tsi̱'e̱ nga ka̱mani̱ma̱a̱ ngayeje xtaa̱. \p \v 33 Achichí tsie kjo̱a̱cho̱o̱n Néná, achichí tsie kjo̱a̱kjínkoón ko̱jo ni xi tjíjinkon. Nde ngojín xi ka̱makjiín ni xi ts'én Néná ko̱jo tsi ko̱tso̱ya ánní nga bo̱a̱ ts'én. \v 34 Nga̱t'a̱ “¿'yá xi kamákjiín kóts'en ts'énkjó Néná? ¿Axa̱, 'yá xi ka̱ma ko̱tso̱yaa̱ ni xi sa̱'ín Néná? \v 35 ¿Axa̱, 'yá xi kats'énkíyaá ngo ni Néná, tsi̱'e̱ nga Néná tsjangojo nguinií?” \v 36 Nga̱t'a̱ Néná xi kats'énda ngayeje nii̱, kó ngayeje nii̱ síndo tangat'anii̱ kui, kó kuí tsi̱'e̱. Néná xí Na̱'mii̱ kui tsi̱'e̱ ngatama kjo̱a̱jee̱ ngatsjé ni̱xtjin. Bo̱a̱ kji'i. \c 12 \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ ni xi chjiénga sa̱'ín xta̱ xi je Néná chji̱a̱ni \p \v 1 Kó kuíni ṉts'ie, 'niú mí'ájnú'un tangat'anii̱ kjo̱a̱ni̱ma̱takoón Néná tsi̱'e̱ nga kui si̱'ank'as'ienjnúu̱ yojojnú xikoó ngo kjo̱a̱tjó xi tikón, xi tsjie, xi tsja ka̱maa̱ Néná. Kuí bí kjo̱a̱ni'ántsja xi ja̱koxi̱ xi chjiénga ko̱e̱'é. \v 2 Kó ngata̱ bo̱a̱jín ts'én mindyionjnú xikó ts'én síndo xtaa̱ kui nga̱sondiee̱, tasá te'éndiéjnúu̱ nga ka̱matja̱tsi̱e̱ya kjo̱a̱kjíntakónjnú, tsi̱'e̱ nga bo̱a̱ ts'én xcha̱jnú ni xi nda, xi tsjakji'i ko̱jo xi ndo̱jo kjin kjin xi mejeén Néná. \p \v 3 Kuí nii̱ xi xian an kjo̱a̱a̱ ngayeje kjo̱a̱nda xi katse'éna, mí'ájnú'un nga jejín 'naxié ngasejnú yojojnú, tasá ti juún ti'ankjó cha̱n cha̱njnú xikó kji'i kjo̱a̱s'ijin xi katsjájnú Néná nga ngo nga ngojnú. \v 4 Nga̱t'a̱ xikó ts'én nga yojoná kjín ndíé ya'anii̱, tanga jmí tsi ngayejee̱ nga ta ngo tsi ni xi ts'én. \v 5 Ti bo̱a̱ ti kji'inii̱ ñá, achichí ma ñá, kó ngayeje ñá ta ngo tsi yojo kamájo̱ Kristoo̱, kó nga ngo nga ngo ñá ngo ndíé yojoo̱ Kristoo̱ ma, kó ngo kich'iá xingu̱i̱ nga ngo tsi yojo ndokjo̱a̱. \v 6 Kó ñá ja̱ kje̱'e ja̱ kje̱'e kjo̱a̱nda xi katse'éná, xikó ts'én kamámejeén Néná. Tsi tjín xi tjiín ngo kjo̱a̱nda tsi̱'e̱ nga ka̱maa̱ ku̱i̱chji̱a̱ én xí Néná tsjaá, nga ts'énkjién kui kjo̱a̱ndaa̱ xikó kji'i kjo̱a̱s'ijin xi tjiín. \v 7 Xi katse'eé kjo̱a̱nda tsi̱'e̱ nga sa̱'ínseén xtaa̱, ngats'énseén. Xi katse'eé kjo̱a̱nda tsi̱'e̱ nga ko̱kóya, ngatakoyá. \v 8 Xi katse'eé kjo̱a̱nda tsi̱'e̱ nga tsja̱nga'niuú xtaa̱, ngatsjanga'niuú. Xi katse'eé kjo̱a̱nda tsi̱'e̱ nga tsjaá to̱n, ngayeje kon nga ngatasikójo. Xi katse'eé kjo̱a̱nda tsi̱'e̱ nga k'uijñátjón, kixi̱ nga ts'én kui xaá. Xi katse'eé kjo̱a̱nda tsi̱'e̱ nga ni̱ma̱ka̱maa̱ xtaa̱, tsja ngatamaa̱ nga sa̱'ín kui xaá. \p \v 9 Ti'antjó ja̱koxi̱jnú xingu̱i̱jnú. Ti̱'anch'ojnú ni xi ndajín, kó ni xi nda tanguíntjinguíjnú. \v 10 Ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján ti'antjójnú xingu̱i̱jnú xikoó tsi ngo ṉts'iéjnú, nga̱t'a̱ ṉts'ié majnú, kó cha̱ndikón ngasejnú xingu̱i̱jnú. \p \v 11 Inda inda ti'ánjnú ngo ni, ngata̱ tsi'éjín majnú, ngat'ié tsja tsjaa̱ a̱sién ni̱xtjinjnú, nga si̱'ansenjnúu̱ Ndi̱a̱ná. \p \v 12 Tsja ngatamajnú nga ndyi̱chiyájnú, ti'anchíkjo̱a̱jnú ngayeje kjo̱a̱ni̱ma̱, kó ngatsjé ni̱xtjin ndokjo̱a̱jnúu̱ Néná. \p \v 13 Tasíko̱jojnú ngayeje xta̱ tsjiee̱ Néná kjo̱a̱a̱ ni xi chjieén, kó tjó ti'ánjnú ngayeje xta̱ xi kjo̱chó ndi'ajnú. \p \v 14 Ndókjo̱a̱tjéjnú xta̱ xi ndyi̱mongatji̱nguijnú, chji̱a̱'ajnúu̱ Néná nga sa̱'ínchikonñé kó jmí tsi ch'o k'uinjnúu̱. \p \v 15 Tsja ngatamajnú tsi tjín xi tsja tjiín, kó cha'ájo̱jnú tsi tjín xi ndyi̱kjandá. \p \v 16 Tsjats'én ti̱ndyiónjnú nga ngo nga ngojnú, ngata̱ jejín 'na̱xiéjnú yojojnú, tasá ngatamani̱ma̱jnú xta̱ xi ni̱ma̱. Ngata̱ bo̱a̱jín 'míjnú nga jún xi tjín ngasejnú kjo̱a̱kjíntakón. \p \v 17 Ngata̱ ch'ojín ni'ánjo̱jnú xta̱ xi ndajín kats'énjo̱jnú, ngatsjé ni̱xtjin nda ti'ánjnú nguindyi̱ko̱n ngayeje xtaa̱. \v 18 Tsi jún xi ka̱majnú, xió tindyionjo̱jnú ngayeje xtaa̱. \v 19 Jún ṉts'ie xi tjóna, ngata̱ ni'ánngojojínjnú ngo ni, tasá ngu̱i̱ya tsja Néná t'íjñájnú xi ndajín sa̱'ínjo̱jnú, nga̱t'a̱ je kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó: “An xí sa̱'ingojo an, an xí tsjáa̱ chjií: tsó Ndi̱a̱ná.” \v 20 Kó ti bi tsó nga “tsi bojoó kondráa̱, te'ée̱ ni chinie, kó tsi xíndaá, te'ée̱ ni xi k'uí, nga̱t'a̱ tsi bo̱a̱ si̱'in ngaskande bojójin ma si̱'in ji kje̱n.” \v 21 Ngata̱ boe'éndiejín ji nga sa̱'iín ni xi ndajiín, tasá ni xi nda ti'in ji, tsi̱'e̱ nga kui ni xi ndaa̱ sa̱'iín ni xi ndajiín. \c 13 \p \v 1 Ngayeje xtaa̱ chjiénga sku̱i̱e̱ndíkón ngayeje xta̱ xi botixómaá, nga̱t'a̱ xá xi tjiín xta̱ xi botixómaá, Néná xi katsjaá, kó ngayeje xá xi tjín, Néná xi íjñá. \v 2 Kó kuíni nga ngayeje xta̱ xi ku̱i̱nt'ié'énjiín xta̱ xi botixómaá, kondraa̱ ni xi íjñá Néná tikónni, kó ngayeje xta̱ xi ku̱i̱nt'ié'énjiín monguijérií yojoo̱. \v 3 Nga̱t'a̱ ngayeje xta̱ xi botixómaá jmí tsi síndo tsi̱'e̱ nga ku̱i̱ndyiándikoón xta̱ xi ni xi nda ndyi̱ts'en, kuí xta̱ xi ndajín ndyi̱ts'en xi ku̱i̱ndyiándikoón. ¿A mejeén nga ko̱ndakinjín ji xta̱ xi botixómaá? Ja̱ ni xi nda ti'in, kó xta̱ xi botixómaá nda sku̱i̱e̱e̱. \v 4 Nga̱t'a̱ Néná boá xi katsjaá xá xta̱ xi botixómaá tsi̱'e̱ nga nda sa̱'ínjoo̱ ji. Tanga tsi ni xi ndajín tini'ín, tinda̱kin ji, nga̱t'a̱ jmí tsi ta kjo̱a̱nda nga tjiín nga'niú nga ka̱maa̱ ko̱tíjeé, nga̱t'a̱ mosoo̱ Néná boá, kó kui boá xi ko̱tíjeé xta̱ xi ndajín ndyi̱ts'en. \v 5 Kó kuíni nga chjiénga ko̱nda'yá'ée̱n xta̱ xi botixómaá, jmí tsi kjo̱a̱a̱ nga ko̱tíjéná, tasá nda si̱'án tsi̱'e̱ nga nda ts'én k'uijñá kjo̱a̱kjíntakónná. \v 6 Kó kuíni nga 'bíchjítjéjnú ni xi foa'áchjítjé jáxaá, nga̱t'a̱ mosoo̱ Néná boá, kó ngatsjé ni̱xtjin nga ndyi̱ts'en kuí nii̱. \p \v 7 Te'éjnúu̱ ni xi tsoboaá nga ngo nga ngo xta̱ xi botixómaá: xi foa'áchjí to̱n xi machjítjé ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján ni, t'íchjíjnúu̱, cha̱ndikónjnú xta̱ xi botixómaá, xikó ts'én tsoboaá nga xcha̱ndíkón nga ngo nga ngo. \v 8 Ngata̱ ngojín xi tsjienjnú tsi̱'e̱, tasá ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján tjó ti'ánjnú xingu̱i̱jnú, nga̱t'a̱ xta̱ xi tjoó xtaa̱, tjíts'énkjatjosón ni xi tsó ngayeje kjo̱a̱kitii̱. \v 9 Nga̱t'a̱ bi tsó kjo̱a̱kitii̱ Néná: “Ngata̱ ni'ínt'ejíi̱n kjo̱a̱ chjóo̱n ko̱jo tsi xi̱'íi̱n, ngata̱ xta̱jín ni'ínk'in ji, ngata̱ ni'ínchejéjín ji, ngata̱ 'bíndisejín ji, ngata̱ ni'ínmejénjín ji ni xi tjiín kje̱'e xta̱”, kó tikón ngo kjo̱a̱botíxoma xi tsi si̱'inkjatjosén ji, je tini'ínkjatjosén xi ngasee̱ nga, kó kuí bí xi'bi̱: “Tjó ti'in xtaa̱ xikó ma ts'en tjoó yojóo.” \v 10 Xi tjoó xtaa̱ kui boá xi jmí tsi ni xi ndajín ndyi̱ts'enjo xkjín, kó kuíni nga kjo̱a̱tjoó boá xi ts'enkjátjosón ngayeje kjo̱a̱kitii̱. \p \v 11 Bo̱a̱ ni̱'ánjnú nga̱t'a̱ je ya ni̱xtjin xi tima, kó je jachó chi̱bo̱a̱ nga je ku̱i̱stjíe̱njin kui ńjñá xi tindyionjin nga nda ku̱i̱ndyión, nga̱t'a̱ je ta chiboa tsi chajaa̱ nga k'o̱xié'aná Néná, ta bo̱a̱jiín ngas'e̱ nga kji̱e̱ kis'ijinjínná. \v 12 Kuíni nga je chi̱bo̱a̱a̱ nga nguiti si̱'anjé ján, nga̱t'a̱ kji'a nga ni'ánjé xikónií tsi nínga jñoó mindyión, ni xi nda si̱'án xikoó tsi nínga tsijee̱n tindyión. Xín si̱'ankja'á ngayeje nii̱ kjo̱a̱jñoó, kó k'uínda yojoná tsi̱'e̱ nga ki̱a̱ ku̱i̱ṉtsomajin nínga tsijee̱n. \v 13 Kixi̱ ku̱i̱ṉtsomá, xikoó tsi nga ni̱xtjin tima, jmí tsi ta kui xá ku̱i̱ndyión ñá nga xi̱ni̱e̱ nga s'i̱o̱, jmí tsi si̱'anch'i̱ yojoná, jmí tsi ch'o si̱'áa̱n yojo ndikónná, jmí tsi kjo̱a̱tondo̱ si̱'án, jmí tsi kjo̱a̱xchán ko̱'na̱xié, ko̱jo jmí tsi kjo̱a̱'ontakón k'uiéná. \v 14 Tasá chja̱'ánguíi̱ Ndi̱a̱ná Jesukristoo̱ xikoó tsi kui xi ka̱ma ṉjño xi xcha̱já, kó ngata̱ ni'ánkjatjosónjínjnú ni xi mejeén yojojnú nga si̱'ánjnú. \c 14 \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ xi tajájín síndo ngu̱i̱yaa̱ ni xi tsi̱'e̱ Néná \p \v 1 Kó ti'anjo̱'ojnú kui xta̱ xi kji̱e̱ tajájín síndojin nii̱ Néná, tanga ngata̱ ndokjo̱a̱tijo̱jínjnú kjo̱a̱a̱ xikó ts'én bee̱ kon. \v 2 Nga̱t'a̱ tjín xta̱ xi s'ijii̱n nga ngayeje to̱ko̱ya nii̱ máa kjinie, tji̱e̱nga kje̱'e xi kji̱e̱ tajájín síndojin nii̱ Néná xi ta xka̱ ko̱jo ni xi maxchaá t'ananguii̱ xi kjinie. \v 3 Kui xta̱ xi ngayeje nii̱ xi kjinie chjiénjín nga ch'o ka̱maa̱ xta̱ xi ta ka'a tsi nii̱ xi kjinie, kó kui xta̱ xi ta chiboa tsi ma ni xi kjinie, chjiénjín nga skotsíjee̱n tsi nda ko̱jo tsi ndajín ndyi̱ts'en xta̱ xi ngayeje nii̱ xi ma kjinie, nga̱t'a̱ Néná ngayeje xtaa̱ nga kats'énjo̱'o. \v 4 ¿Kó 'yání ji nga titsitsijinkóo̱n tsi nda ko̱jo tsi ndajín ndyi̱ts'en mosoo̱ kje̱'e xta̱? Tsi tajá tikón ko̱jo tsi k'o̱ka nga tjíts'én xaá kui mosoo̱, ndi̱a̱a̱ xi be tsi nda ko̱jo tsi ndajín kats'én, tanga tajá k'uijñá kui mosoo̱, nga̱t'a̱ Ndi̱a̱ná tjínrií nga'niú nga ka̱maa̱ ko̱síko̱jo. \p \v 5 Tjín xta̱ xi tsó nga tjín ni̱xtjii̱n xi nda ngase ta bo̱a̱jiín kje̱'e ni̱xtjin, kó ti tjín xta̱ xi tsó nga ngayeje ni̱xtjii̱n ta ngo ndse̱je̱n, nga ngo nga ngo ñá chjiénga ngayeje takón ni xi ndyi̱ni'ánkjó. \v 6 Kui xta̱ xi ndyi̱bendikón ngo ni̱xtjii̱n, ndyi̱ts'en kuí nii̱ nga̱t'a̱ ndyi̱bendikón Ndi̱a̱ná, kó xi ndyi̱bendikónjín ngo ni̱xtjin, ndyi̱ts'enjín kuí nii̱ tangat'aa̱ Ndi̱a̱ná. Kó kui xi ndyi̱kjinie ngayeje to̱ko̱ya ni chiniee̱, tangat'anií Ndi̱a̱ná nga ndyi̱kjinie nga̱t'a̱ ndyi̱tsja̱á ndok'óchji, kó xi ndyi̱kjiniejín ngayeje to̱ko̱ya ni chiniee̱, tangat'anii̱ Ndi̱a̱ná nga bo̱a̱ ndyi̱ts'en, kó ti tsjaá ndok'óchji nga. \p \v 7 Nga̱t'a̱ nde ngojín ñá xi tindyión nga̱sondiee̱ tangat'anii̱ ñá, kó ti nde ngojín xi fesón tangat'anii̱ kui soboá. \v 8 Tsi tindyión nga̱sondie ko̱jo tsi kjimaya, tangat'anií Ndi̱a̱ná, kuíni nga tsi tindyión nga̱sondie ko̱jo tsi kjimaya, Ndi̱a̱ná ndokjo̱a̱ ñá. \v 9 Nga̱t'a̱ kuí kjo̱a̱a̱ nga Kristoo̱ k'ien kó ja'á'yaá, kó kis'ijña nguiní, tsi̱'e̱ nga kui xi ka̱ma Ndi̱a̱ xi tsi̱'e̱ xta̱ xi je jesón ko̱jo xta̱ xi síndo. \p \v 10 Tanga ji, ¿mí kjo̱a̱a̱ nga titsitsijinkóo̱n tsi nda ko̱jo tsi ndajín tjíts'én ṉts'ie? Axa̱ ji, ¿mí kjo̱a̱a̱ nga tini'ínch'í ṉts'ie? Ngayeje̱ ñá nga konguín nguindyi̱ko̱n Kristoo̱ tsi̱'e̱ nga kui ko̱tso̱ya tsi nda ko̱jo tsi ndajín kji'i ni xi kini'án, \v 11 nga̱t'a̱ je kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsoó: \q Ja̱koxi̱ nga an xi tikón an, tsó Ndi̱a̱ná, kó nguindyikón an ngayeje xtaa̱ ko̱sién tikoó, \q kó ngayeje xta̱ sa̱'ínkie yojoo̱ nga ku̱i̱chji̱a̱ nga an xi Ndi̱a̱a̱. \m \v 12 Ja̱ kuíni nga, nga ngo nga ngo ñá si̱'ank'as'iée̱n xki̱ Néná kjo̱a̱a̱ ni xi kini'án. \p \v 13 Kó kuíni nguiti ko̱ndókjo̱a̱ta'inján ñá xingu̱i̱ tsi nda ko̱jo tsi ndajín ndyi̱ts'en, tasá si̱'ankjó cha̱n cha̱n tsi̱'e̱ nga taxkiya si̱'án ján ngo ni xi sa̱'ín nga ngo ṉts'ie xi nguiti ka̱ma'niátakónjín Néná. \v 14 Be an kó 'niátakón an Ndi̱a̱ná Kjisoo̱ nga nde ngojín ni chiniee̱ xi ndándí nguindyi̱ko̱n Néná, tanga tsi ngo xta̱ xi sa̱'ínkjó nga ngo ni chiniee̱ xi ndándí, ja̱ ndándí ka̱maa̱ kui. \v 15 Tanga tsi tangat'anii̱ ni chiniee̱ nga ṉts'ie ndasen k'uijñá nguindyi̱ko̱n Néná, ja̱ je nguiti tjójiín ṉts'ie. Ngata̱ ni'ínjín ji ngo ni nga tangat'anii̱ ni chiniee̱ xcha̱ja xta̱ xi Kristoo̱ k'ientjéni. \v 16 Ngata̱ boe'éndiejínjnú nga ch'o ts'én ko̱ndókjo̱a̱ kjo̱a̱a̱ ni xi nda kjimajnú jún xi ndyi̱ni'ánjnú. \v 17 Nga̱t'a̱ nínga botixómá Néná jmí tsi ni chiniee̱ ko̱jo ni 'yoó xi 'niú chjínií, kjo̱a̱kixi̱i̱, kjo̱a̱xioó ko̱jo kjo̱a̱tsjaa̱ A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná xi chjínií. \v 18 Nga̱t'a̱ Néná tsjá kjimaa̱ kjo̱a̱a̱ xta̱ xi ndyi̱ts'en xaá Kristoo̱, kó ngayeje xta̱ xi ngasee̱ ndyi̱ts'enjó'o. \p \v 19 Kó kuíni nga ki̱a̱ kjuintjinguíi̱ ni xi tsja̱aná kjo̱a̱xió ko̱jo ni xi ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján tsja̱nga'niúná nga tjitjónink'aná yojoná nguindyi̱ko̱n Néná. \v 20 Ngata̱ ni'ínkjatsenjín ji nii̱ Néná tangat'anii̱ ni chiniee̱. Nga ja̱koxi̱ ngayeje nii̱ xi tsjie, tanga kui ni xi ndajín kji'i kji'a boá nga tangat'anii̱ ni chinie sa̱'ínk'áka jé kje̱'e xta̱. \v 21 Tasá nda tsi jmí yojo xi̱ni̱e̱ján, ko̱jo tsi jmí bino̱ s'i̱o̱ján, ko̱jo tsi ta jmíjín ni xi si̱'án tsi ngo ṉts'ié k'o̱ka nga sa̱'ín jé, ko̱jo tsi ch'o ka̱maa̱ ko̱jo tsi nguiti s'i̱jinjiín Néná. \v 22 ¿A s'ijin maá? Ja̱ kui kjo̱a̱s'ijii̱n ngat'ieé nguindyi̱ko̱n Néná. Achichí ra tsjaa̱ ngo xta̱ xi ts'én ngo ni, kó jmí jé ts'énkiejín yojoo̱. \v 23 Tanga kui xi jó ko̱jo tsi xi ján tikónnii̱ kjo̱a̱a̱ ni xi skji̱ni̱e̱, jé ts'énká'á yojoo̱, nga̱t'a̱ jmí tsi bo̱a̱ tjíts'én xikó ts'én s'ijii̱n, nga̱t'a̱ ngayeje ni xi ki̱a̱jín ndibánií xikó ts'én s'ijinná, jé boá. \c 15 \p \v 1 Ñá xi je tajá tindyión nga s'ijinná Néná chjiénga si̱'anchíkjo̱a̱a̱ xta̱ xi tajájín síndo, kó chjiénjín nga ti ña̱á si̱'án ni xi tsja so̱bo̱a̱ ka̱maná. \v 2 Nga ngo nga ngo ñá ku̱i̱ndyi̱se nga si̱'án ni xi tsjaa̱ xtaa̱, tsi̱'e̱ nga ko̱e̱'é nga'niúu̱ ngu̱i̱yaa̱ kjo̱a̱s'ijii̱n. \v 3 Nga̱t'a̱ Kristoo̱ jmí tsi ni xi tsjaa̱ kui xi tsangase, tasá bo̱a̱ kini'ánjo̱ xikó ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná: “Én ch'o tsó xi katsoó xtaa̱, an kasatiena.” \v 4 Nga̱t'a̱ ngayeje ni xi je kini'án'indó ngas'e̱ xo̱jo̱n eén Néná, kamánda tsi̱'e̱ nga ko̱kóyaná, ki̱a̱ ka̱maa̱ nga kui kjo̱a̱tsiekoo̱n ko̱jo kjo̱a̱ni'ándajoo̱n xo̱jo̱n eén Néná nga xchiyáa̱ ni xi tsja̱aná Néná. \v 5 Néná xi tsjá kjo̱a̱chiyákjo̱a̱a̱ ko̱jo xi tsjá kjo̱a̱ni'ándajoo̱n, nga tsjajnú nga ta ngo ndse̱je̱n nga s'ijin kjo̱a̱ni'ánkjójnú xikó ts'én tjíjii̱n Kristo Kjisoo̱, \v 6 tsi̱'e̱ nga ngoxtin ka̱majnú nga ta ngo nda̱ ka̱majnú nga ko̱e̱'éjnúu̱ kjo̱a̱je Néná xí Na̱'mii̱ Ndi̱a̱ná Jesukristoo̱. \s Bi ts'én íni̱jmi Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga xta̱ xi judío̱jiín kini'ánkint'ié eén Néná \p \v 7 Kó kuíni nga ja̱ k'i̱e̱ ja̱ ngaján ti'ankjénjnúu̱ xingu̱i̱jnú, xikó ts'én Kristoo̱ kats'énkjénná tsi̱'e̱ nga xcha̱ kjo̱a̱jee̱ Néná. \v 8 Nga̱t'a̱ bi xianjnú'un nga Kristo Kjisoo̱ je'e nganda tsi̱'e̱ xta̱ judíoo̱, tsi̱'e̱ nga ko̱kó ja̱koxi̱i̱ Néná, kó ka̱ma ndo̱jo ni xi katsáyatjoón Néná xta̱ tji̱e̱ xchá judíoo̱. \v 9 Ko̱jo tsi̱'e̱ nga xta̱ xi judío̱jín tsja̱á kjo̱a̱je Néná, tangat'anii̱ nga Néná kamáni̱ma̱a̱ kui xtaa̱, xikó ts'én kjit'a xo̱jo̱n eén Néná nínga bi tsó: \q Kuí kjo̱a̱a̱ nga xiyá an kjo̱a̱je tse̱ ngu̱i̱jii̱n xta̱ xi judío̱jín, \q kó siee̱ ji nga sa̱'intsjaá. \m \v 10 Kó ti bi tsó nga: \q Jún xta̱ xi judío̱jín nijan ti'antsjajnú xta̱a̱ Néná. \m \v 11 Kó ti bi tsó nguiní kje̱'e ndíé: \q Ti'antsjajnúu̱ Ndi̱a̱ná ngayeje jún xi xta̱ xi judío̱jínjnú, \q kó ngayeje xta̱ na̱xi̱ńdaá xi ngats'endíkón. \m \v 12 Kó nda̱ chji̱ni̱e̱'e̱én Néná xi 'mí Isayaa̱ ti bi ts'én kats'én'indó: \q Xtjonínk'á nga k'uieé nga'niú ngo nda̱ xi xta̱ tji̱e̱e̱ nda̱ xi 'mí Isaíi̱, \q kó kuí xí ko̱tíxomaa̱ ngayeje xta̱ na̱xi̱ńdá, \q kó ngayeje xta̱ na̱xi̱ńdaá kuí xí ka̱ma'niátakón. \m \v 13 Kó Néná xi kjima'niátakón, nga tsjajnú kjo̱a̱tsja ko̱jo kjo̱a̱xió jún xi s'ijinjnú, tsi̱'e̱ nga nga'niuú A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná tsie kjo̱a̱chiyá tsja̱ajnú. \p \v 14 Tanga an ṉts'ie, bee̱ ko̱n an nga tanisién ndajnú xta̱, ko̱jo nga xta̱ kjínkónjnú, kó nga je ka̱majnú nga ti juún ko̱tixomajnúu̱ xingu̱i̱jnú. \v 15 Tanga kamáko̱n an nga kats'enda an ngo xo̱jo̱n nga̱t'a̱ mejénná nga xchi̱yajínjnú ni xi je it'ajnú'un, kó kats'en an kui nii̱ kjo̱a̱a̱ kjo̱a̱nda xi katsjána Néná, \v 16 tsi̱'e̱ nga mosoo̱ Jesukristoo̱ ka̱ma an nganda tsi̱'e̱ xta̱ xi judío̱jín nga kokoyáa̱ eén Néná, kó kui xtaa̱ ngo kjo̱a̱tjó xi nda ka̱ma nguindyi̱ko̱n Néná, kjo̱a̱tjó xi tjíts'éntsjie A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná. \p \v 17 Tsja mana nga chjiá an kjo̱a̱a̱ xá xi katsjána Kristo Kjisoo̱ kjo̱a̱a̱ xaá Néná xi ts'en an, \v 18 nga̱t'a̱ taxkiya kuichji̱a̱jín an ngo ni, ta ngototo ni xi ts'én Kristoo̱ nga ts'énkjiénna tsi̱'e̱ nga ku̱i̱nt'ié eén Néná xta̱ xi judío̱jín, nga ts'énkjién an én ko̱jo ni xi tjíts'en an. \v 19 Kristoo̱ kats'énkjién nga'niú, chi̱bo̱a̱ ko̱jo kjín kjo̱a̱ndikón, ko̱jo nga'niuú A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná, kó kuíni nga bo̱a̱ ts'én ts'énchji̱a̱ an éntjatsi̱e̱e̱ Néná xi 'boxié'áná kui xi tsi̱'e̱ Kristoo̱, xi ya'anii̱ ndeskande na̱xi̱ńdá Jerusale̱n ngaskande nangui Ilíriko̱. \v 20 Kó bo̱a̱ ts'én kats'en an ngo kjo̱a̱'niú nga ini̱jmi an éntjatsi̱e̱e̱ Néná nínga kji̱e̱ ndokjo̱a̱jín ja'eén Kristoo̱, ki̱a̱ ka̱maa̱ nga sa̱'injín an ngo xá nínga je kje̱'e xí íts'i̱yanii̱. \v 21 Tasá tjíts'en an xikó ts'én kjit'a xo̱jo̱o̱n Néná nínga bi tsoó: \q Sku̱i̱e̱ kui xta̱ xi jmí ni̱xtjin ki'míyaá kjo̱a̱a̱ kui, \q Ka̱makjiín kui xta̱ xi jmí ni̱xtjin tsint'ié kjo̱a̱a̱ kui. \s Bi kats'én Pabloo̱ kjo̱a̱a̱ nga kamámejeén kijí na̱xi̱ńdá Roma̱ \p \v 22 Kuí kjo̱a̱a̱ nga achichí kjín ndi̱ya nga kjimajín ts'énfíkatsijenjnú'un, \v 23 tanga ngot'e̱ 'ne̱ nga je kamándo̱jo xá xi kats'en an kui ngu̱i̱ndiee̱, kó achichí je kjín nó nga mejénna kjuinkátsijenjnú'un. \v 24 Kji'a nga kjuin an España̱, kjuinkónjnú'un, kó skoyáa̱ nga tsjats'én nijan ku̱i̱ndyión chiboa ni̱xtjin nga kjóchokonjnú'un, kó tsi ka̱ma tasíko̱jojnú'un tsi̱'e̱ nga takó kjuin rá an nínga ts'énfí an. \v 25 Tanga ngot'e̱ 'ne̱ na̱xi̱ńdá Jerusale̱n ts'énfí an, tsi̱'e̱ nga kosiko̱jo an xta̱ tsjiee̱ Néná. \v 26 Nga̱t'a̱ xta̱ xi chji̱a̱ni nangui Masedonia̱ ko̱jo nangui Akaya̱ ngayeje kon nga ja'átikó ngo chji̱e̱ xi sa̱nguíyaá xta̱ tsjiee̱ Néná xi ni̱ma̱ xi síndo na̱xi̱ńdá Jerusale̱n. \v 27 Nda kamaá nga bo̱a̱ kats'én, tanga kui xtaa̱ tjitjíe̱nrií tsi̱'e̱ xta̱ xi'ba̱, nga̱t'a̱ tsi Néná katsjaá xta̱ xi judío̱jín ni xi je katsjaá xta̱ xi Israe̱l, ja̱ kuíni nga xta̱ xi Israe̱ljiín chjiénga ko̱síko̱jo xta̱ xi Israe̱l kjo̱a̱a̱ ni xi tjín nga̱sondiee̱. \v 28 Kó kuíni nga, nguije kamándo̱jo kui nii̱, kó nguije kats'enk'as'iée̱n kui xtaa̱ to̱n xi kamátikoó, kjuin an España̱ kó ki̱a̱ kjo̱a̱'a an nínga tindyiónjnú, \v 29 kó be an nga nguije ka̱matikó ñá, Kristoo̱ sa̱'ínchikonñéná. \p \v 30 Tanga 'niú mí'ájnú'un já ṉts'ie, nga tangat'anii̱ Ndi̱a̱ná Jesukristoo̱ ko̱jo kjo̱a̱tjoó A̱sién Ni̱xtjii̱n Néná ts'én mí'ájnú'un nga si̱'ango yojoná xikó ts'én ts'énkjántjé an eén Néná, kó ndókjo̱a̱tjéjnú'un nga, \v 31 tsi̱'e̱ nga xín sa̱'ínkja'ana xta̱ xi s'ijinjiín Kjisoo̱ xi síndo nangui Judea̱, kó nga kui chji̱e̱e̱ xána xi ya'áa xta̱ tsjiee̱ Néná xi chji̱a̱ni na̱xi̱ńdá Jerusale̱n nda ts'én skíbé kui xtaa̱. \v 32 Bo̱a̱ ts'én tsja k'uiena nga kjóchokonjnú'un tsi Néná xi mejeén kó ka̱ma sa̱'inkja'yá an nínga tindyiónjnú. \v 33 Kó kui Néná xi tsjáná kjo̱a̱xioó nga t'íjñajinjnú ngayejejnú. Bo̱a̱ kji'i. \c 16 \s Pabloo̱ bi ts'én kats'éntinde xtaa̱ \p \v 1 Be an ndichjá xi 'mí na̱ Febee̱, kui xi xta̱ xi bosikójo xta̱ na̱ngo̱xi̱ xi chji̱a̱ni Senkrea̱, \v 2 nda ti'ansenjnúu̱ ngu̱i̱yaa̱ ja'eén Ndi̱a̱ná, xikó ts'én ni'ánseén xta̱ tsjiee̱ Néná, kó tasíko̱jojnú ngayeje ni xi chjieén, nga̱t'a̱ achichí xta̱ xi je asíko̱jo kui naa̱, ngaskande an asíko̱jona. \p \v 3 Tinde bo̱a̱ t'ínjnú na̱ Prisilaa̱ ko̱jo Akilaa̱, xi ndyi̱ts'en xaá Kristoo̱ xikoó an. \v 4 Kuí boá xi ndasénjín kamaá tsi ko̱ya tangat'anii̱ nga asíko̱jona nga k'iénjín an, jmí tsi ta an tsi xi tsjáa̱ ndok'óchji, ko̱jo tsjaá ndok'óchji ngayeje xta̱ na̱ngo̱xi̱i̱ xta̱ xi judío̱jín. \v 5 Tinde bo̱a̱ t'ínjnú ngayeje xta̱ na̱ngo̱xi̱ xi matikó ndi'aa̱ na̱ Priskaa̱ ko̱jo Akilaa̱. Tinde bo̱a̱ t'ínjnú nda̱ xi tjóna xi 'mí Epenetoo̱, kuí boá xi tjón kis'ijii̱n Kristoo̱ nangui Asia̱. \v 6 Tinde bo̱a̱ t'ínjnú na̱ Riya̱ kui xi achichí je kats'énxá nganda tsa̱jún. \v 7 Tinde bo̱a̱ t'ínjnú Andrónikoo̱ ko̱jo Juniaa̱, kui xi ti xta̱ Israe̱l xikoó an ko̱jo xi nijan kixindyionjne̱ ndo̱bo̱a̱ya, kui xi já apostro̱ kó yandíkón, kó kui xi tjón ngase kis'ijii̱n Kristoo̱ ta bo̱a̱jiín an. \p \v 8 Tinde bo̱a̱ t'ínjnú Amplíaa̱, nda̱ xi achichí tjóna nga̱t'a̱ ti s'ijii̱n Jesukristoo̱ nga. \v 9 Tinde bo̱a̱ t'ínjnú Urbanoo̱, kui xi xikoó ñá nga tjíts'én xaá Kristoo̱. Tinde bo̱a̱ t'ínjnú Estakii̱, nda̱ xi tjóna. \v 10 Tinde bo̱a̱ t'ínjnú Apelee̱, kui nda̱ xi akó nga 'niú s'ijii̱n Kristoo̱. Tinde bo̱a̱ t'ínjnú xta̱ ndi'aa̱ Aristóbuloo̱. \v 11 Tinde bo̱a̱ t'ínjnú Erodioo̱n, kui xi ti xta̱ Israe̱l xikoó an. Tinde bo̱a̱ t'ínjnú xta̱ xi xkjín Narsisoo̱, xta̱ xi je s'ijii̱n Ndi̱a̱ná. \v 12 Tinde bo̱a̱ t'ínjnú na̱ Trifenaa̱ ko̱jo na̱ Trifosaa̱, xi ndyi̱ts'en xaá Ndi̱a̱ná. Tinde bo̱a̱ t'ínjnú na̱ ndichjá xi tjóná xi 'mí na̱ Pérsidaa̱, kui xi achichí xaá Ndi̱a̱ná je kats'én. \v 13 Tinde bo̱a̱ t'ínjnú Rufoo̱, nda̱ xi ja'ájin Ndi̱a̱ná ko̱jo na̱aa̱ kui xi xta̱chjón xi xikó maá tsi na̱ana ma. \p \v 14 Tinde bo̱a̱ t'ínjnú Asínkritoo̱, ko̱jo Flegontee̱, ko̱jo Ermaa̱, ko̱jo Patrobaa̱, ko̱jo Ermee̱ ko̱jo ṉts'i̱e̱ xi nijan síndo. \v 15 Tinde bo̱a̱ t'ínjnú Filólogoo̱, na̱ Juliaa̱, Nereoo̱ ko̱jo ndichja, Olimpaa̱ ko̱jo ngayeje xta̱ tsjiee̱ Néná xi nijan síndo. \p \v 16 Ti'antindejnú nga ngo nga xingu̱i̱jnú. Tinde bo̱a̱ t'ínjnú ngayeje xta̱ na̱ngo̱xi̱ xi tsi̱'e̱ Kristoo̱. \p \v 17 Jún ṉts'ie, 'niú mí'ájnú'un nga xchónjnúu̱ yojojnú kjo̱a̱a̱ kui xta̱ xi bokjángá ko̱jo xi ts'enchája xtaa̱, kui xi kondra̱ fínii̱ ni xi je akakoyájnú, chje̱'éxínt'ajnúu̱ yojojnú xta̱ xi'ba̱. \v 18 Nga̱t'a̱ kui xtaa̱ jmí tsi xaá Ndi̱a̱ná Jesukristoo̱ xi ndyi̱ts'en, ni xi tsjaa̱ kuí xí ndyi̱ts'en, kó achichí én nda ko̱jo én tsjatsó chji̱a̱ nga 'bindísojo̱ xta̱ xi kji̱e̱ 'niújín makjiín ni xi tsi̱'e̱ Ndi̱a̱ná. \v 19 Nga̱t'a̱ ngayeje xi be nga jún ndyi̱ni'ánkjatjosónjnúu̱ Néná, kó kui nii̱ xi achichí tsja mana, tanga mejénna nga k'uiéjnú kjo̱a̱kjíntakón kjo̱a̱a̱ nga ni xi nda si̱'ánjnú, tanga nga jmí tsi ni xi ndajín xi si̱'ánjnú. \v 20 Kó Néná xi tsjá kjo̱a̱xioó kuí xí sa̱'ín nga jún ko̱jna̱niejnú xindajín Satanaa̱. Ngat'iéjnú kjo̱a̱ndaa̱ Ndi̱a̱ná Jesukristoo̱. \p \v 21 Tinde xó bo̱a̱ tsó Timoo̱, kui xi nijan ndyi̱ni'ánxát'ajne̱ Kristoo̱. Tinde xó bo̱a̱ tsó Rsioo̱, Jasoo̱n ko̱jo Sosípatee̱r, kui xi ti xta̱ Israe̱l xikoó an nga. \p \v 22 An, Tersioo̱, xi tjíts'enda an kui xo̱jo̱o̱n xikó ts'én ts'éntsáyána Pabloo̱, ts'entindejnú'un nga ti s'ijinna Ndi̱a̱ná. \p \v 23 Tinde xó bo̱a̱ tsó Gayoo̱, nda̱ xi katsjána ngu̱i̱ndie nga kis'ijña an ndi'aa̱ ko̱jo nínga matikó ngayeje xta̱ na̱ngo̱xi̱i̱. Tinde xó bo̱a̱ tsó Erastoo̱, nda̱ xi koo̱n too̱n na̱xi̱ńdá 'niuú, ko̱jo nda̱ ṉts'ié xi 'mí Kuartoo̱. \p \v 24 Ngat'iéjnú kjo̱a̱ndaa̱ Ndi̱a̱ná Jesukristoo̱ ngayejejnú. Bo̱a̱ kji'i. \s Pabloo̱ bi ts'én kats'énkjiet'a xo̱jo̱o̱n \p \v 25 Nga ni'ántsjaá Néná, kui xi máa̱ nga tsja̱nga'niújnú xikó tsó kui éntjatsi̱e̱ xi ts'én'bini̱jmi an ko̱jo ni xi ts'énbokoyá an kjo̱a̱a̱ Jesukristoo̱, xikó kji'i kjo̱a̱a̱ ni xi tjíndaa̱ Néná, ni xi tji'má ndeskande nguindiee̱ nga kamánda kui nga̱sondiee̱. \v 26 Tanga ngot'e̱ 'ne̱ je tikón tsijen kui nii̱, xikó tjítsó xo̱jo̱n xi kats'énda já chji̱ni̱e̱'e̱én Néná kó tjíni'ánkint'ié ngayeje xta̱ nga̱sondiee̱, bo̱a̱ ts'én atíxoma Néná xi tikón ngatsjé ni̱xtjii̱n, tsi̱'e̱ nga xtaa̱ s'i̱jii̱n kó ku̱i̱nt'ié'eén Néná. \p \v 27 Kó ta kuí tsi Néná xi ngoo̱ xi tjiín kjo̱a̱kjínkoón, kui tsi̱'e̱ ngatama ngayeje kjo̱a̱je ngat'aa̱ Jesukristoo̱, ngatsjé ni̱xtjin. Bo̱a̱ kji'i.