﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,140
Ita saraŋoníqo,

2
00:00:07,140 --> 00:00:20,900
o qa-qa unindoro tapá unindoya Juda koro uni kembé-kembémboya hutuŋo mande ŋuro iŋo-iŋo unindoya ronda-ronda uni soso koya kopaŋgurí.

3
00:00:20,900 --> 00:00:33,880
Koporo mande ka yero Yesu kusiyoro re uyaro Pailat ŋuro kandímo rotaŋgurí.

4
00:00:33,880 --> 00:00:37,580
Re uyari Pailatko ŋande oseseyaró,

5
00:00:37,580 --> 00:00:42,540
“Kepe Juda uniparetoro wiri yerete uni ŋumbe,

6
00:00:42,540 --> 00:00:43,780
ma kini?”

7
00:00:43,780 --> 00:00:46,440
Yiní mande topé ŋande yaró,

8
00:00:46,440 --> 00:00:49,500
“Keŋombo ŋunde naŋge yete,”

9
00:00:49,500 --> 00:00:50,540
yaró.

10
00:00:50,540 --> 00:00:51,540
Yiníqo,

11
00:00:51,540 --> 00:01:01,980
o qa-qa unindoro tapá uni ŋundo Yesu ŋuro mande piyimi qambu Pailat miraŋgurí.

12
00:01:01,980 --> 00:01:05,980
Ŋunde miroyi pitu ko oseseyaró,

13
00:01:05,980 --> 00:01:09,560
“Do mande topé ka yewero?

14
00:01:09,560 --> 00:01:13,380
Mande piyimi qambu yeyoteŋgo,”

15
00:01:13,380 --> 00:01:14,340
yaró.

16
00:01:14,340 --> 00:01:17,960
Quko mande topé ka kama yaró.

17
00:01:17,960 --> 00:01:23,720
Ŋunde ŋuro Pailat iŋondata parámi taró.

18
00:01:23,720 --> 00:01:30,060
Kumima naru kanata-kanata Taka yereró quro o ne-ne naruyómo ŋuno,

19
00:01:30,060 --> 00:01:32,800
murí ka howeyara.

20
00:01:32,800 --> 00:01:35,360
Murí ŋuko ŋandiro,

21
00:01:35,360 --> 00:01:44,960
unipare qambu ŋundo uni kanata ka kusi-kusi yano yaró ŋu owí nekoyiqo,

22
00:01:44,960 --> 00:01:49,600
Pailatko uni ŋu rotoní eneno uyaró.

23
00:01:49,600 --> 00:01:51,540
Juda uni ka,

24
00:01:51,540 --> 00:01:53,940
owí muko Barapas,

25
00:01:53,940 --> 00:01:59,620
ŋuya topé-topémboya kusi-kusi yano yaŋgurí.

26
00:01:59,620 --> 00:02:05,680
Uni ŋundo Rom koro wiri yerete unindoro mande qu wendaqero,

27
00:02:05,680 --> 00:02:07,440
kuma tero,

28
00:02:07,440 --> 00:02:10,800
unipare kumi yuroyi khumaŋgurí.

29
00:02:10,800 --> 00:02:18,400
Asa unipare qambu ŋundo Barapas rotowero quro oseseyowero areŋgurí.

30
00:02:18,400 --> 00:02:23,240
Ari Pailatko ŋande osese yereró,

31
00:02:23,240 --> 00:02:32,220
“Metémbe Juda uniparetoro wiri yerete uni ŋa re rotowanope ma kini?”

32
00:02:32,220 --> 00:02:33,400
yaró.

33
00:02:33,400 --> 00:02:36,600
Pailatko ŋande iŋomukaró,

34
00:02:36,600 --> 00:02:47,880
ko o qa-qa unindoro tapá uni ŋundo Yesu koya newonde tutu tero re towo kusiyoro maheŋgurí.

35
00:02:47,880 --> 00:02:52,340
Ŋunde ŋuroko unipare ŋundiro osese yereró.

36
00:02:52,340 --> 00:03:02,880
Ŋunde quko uni tapá ŋundo unipare mande yimiroyi unipareto Pailat ŋande miraŋgurí,

37
00:03:02,880 --> 00:03:05,700
“Barapas naŋge re roto,”

38
00:03:05,700 --> 00:03:06,940
yaŋgurí.

39
00:03:06,940 --> 00:03:10,080
Pitu ko ŋande osese yereró,

40
00:03:10,080 --> 00:03:14,220
“Juda uniparetoro wiri yerete uni ŋu,

41
00:03:14,220 --> 00:03:16,240
no date te inowe?”

42
00:03:16,240 --> 00:03:19,460
Yiní mande kondé yaŋgurí,

43
00:03:19,460 --> 00:03:21,820
“Re tipiririko uroyi!”

44
00:03:21,820 --> 00:03:23,800
Ŋande osese yereró,

45
00:03:23,800 --> 00:03:26,500
“Do piyimi ka tiní ŋuro?”

46
00:03:26,500 --> 00:03:29,860
Yiní mande kondé parámi yaŋgurí,

47
00:03:29,860 --> 00:03:32,200
“Re tipiririko uroyi!”

48
00:03:32,200 --> 00:03:42,580
Ŋunde ŋuroko Pailatko unipare qambu ŋu meté yerewero Barapas rotoní eneno uyaró,

49
00:03:42,580 --> 00:03:51,900
ko Yesu riní kuma unindo uŋguru-gurumoro tipiririko urowero re uyareŋgurí.

50
00:03:51,900 --> 00:03:58,360
Kuma unindo huwó mande yero Yesu towaŋgurí

51
00:03:58,360 --> 00:04:08,100
Asa kuma uni ŋundo Yesu rero Rom koro uni kembémboro yano oro topo-topoye soso neko yereŋgurí.

52
00:04:08,100 --> 00:04:26,960
Ŋundo mahero wiri yerete unindoro tuwi mandumi huririyó re kowí punuworo utó kami moré ka re wakaro wiri yerete unindoro takapu ŋunde qembe kembémo raŋgurí.

53
00:04:26,960 --> 00:04:30,520
Ŋunde tero ŋande yaŋgurí,

54
00:04:30,520 --> 00:04:34,080
“Juda uniparetoro wiri yerete uni ŋu,

55
00:04:34,080 --> 00:04:36,400
ke mahete ŋu,”

56
00:04:36,400 --> 00:04:37,340
yaŋgurí.

57
00:04:37,340 --> 00:04:46,980
Ŋunde yero satémbo kembémo utoro tuteworo potoruku kota-kota re inaŋgurí.

58
00:04:46,980 --> 00:05:01,760
Ŋunde tero huwó mande yi kini tiní tuwi mandumi ŋu re rotoro eneŋo kowe punu-punuyó re inaŋgurí.

59
00:05:01,760 --> 00:05:06,880
Ŋunde tero rero tipiririko urowero re uyareŋgurí.

60
00:05:06,880 --> 00:05:13,000
Yesu re tipiririko uraŋgurí

61
00:05:13,000 --> 00:05:16,920
Asa kuma unindo Yesu re uyaroqo,

62
00:05:16,920 --> 00:05:20,220
uni ka ŋuya towaŋgurí.

63
00:05:20,220 --> 00:05:22,940
Uni ŋu Sairin yendé moŋgo,

64
00:05:22,940 --> 00:05:25,640
owí muko Saimon,

65
00:05:25,640 --> 00:05:28,340
eneko Aleksanda,

66
00:05:28,340 --> 00:05:30,800
Rupus koro awayari.

67
00:05:30,800 --> 00:05:37,540
Enendo siku noŋgo mahero yendémo owero taró.

68
00:05:37,540 --> 00:05:43,840
Asa uni ŋu toworo tipiriri re inoyi korowaró.

69
00:05:43,840 --> 00:05:47,420
Uyareyate mira ka,

70
00:05:47,420 --> 00:05:49,340
owí muko Golgota,

71
00:05:49,340 --> 00:05:50,840
ŋuno oŋgurí.

72
00:05:50,840 --> 00:05:59,240
(Owé ŋu “Golgota” murí muko “Kembémboro Wimbí ŋuro mira ŋu.”)

73
00:05:59,240 --> 00:06:07,040
Ŋuno sono kondé ne kape tiní,

74
00:06:07,040 --> 00:06:08,960
yero re inaŋgurí.

75
00:06:08,960 --> 00:06:13,620
Quko kama naró.

76
00:06:13,620 --> 00:06:26,760
Re mahero kowe punu-punu wendaŋero tipiririko utoro kowe punu-punuyó rewero kundo ka taŋgurí.

77
00:06:26,760 --> 00:06:35,240
Ita saraŋoní 9 kilok ŋuno tipiririko uraŋgurí.

78
00:06:35,240 --> 00:06:46,840
Ko tipiriri sombémo ŋuno o piyimi taró muro mande ka ŋande nakayáŋaŋgurí,

79
00:06:46,840 --> 00:06:51,400
“Juda Uniparetoro Wiri Yerete Uni ŋa.”

80
00:06:51,400 --> 00:07:01,480
Uni irisa ŋuya yorero ka kandí kondésinawore tipiriri kano porowaŋgurí,

81
00:07:01,480 --> 00:07:07,440
ko ka kandí tesinawore tipiriri kano porowaŋgurí.

82
00:07:07,440 --> 00:07:13,660
Uni ŋundo Rom koro mandeye wendaqero kuma teyari.

83
00:07:13,660 --> 00:07:14,540
(-)

84
00:07:14,540 --> 00:07:21,780
Asa unipare uyaro yesaráŋoro kembaye ituqero ŋande yaŋgurí,

85
00:07:21,780 --> 00:07:23,300
“Keto,

86
00:07:23,300 --> 00:07:30,980
Ya Surumí rambaruruworo kosa naru kapusa quno ŋuno keta rewano,

87
00:07:30,980 --> 00:07:31,840
yaró!

88
00:07:31,840 --> 00:07:39,880
Asa keŋombo naŋge rambaruru ŋa takaya tipiriri roto umbu,”

89
00:07:39,880 --> 00:07:41,380
yaŋgurí.

90
00:07:41,380 --> 00:07:55,160
Ŋundiro naŋge o qa-qa unindoro tapá unindoya hutuŋo mande ŋuro iŋo-iŋo unindoya huwó mande yero epe mito-mito taŋgurí,

91
00:07:55,160 --> 00:08:02,980
“Uni ŋundo uni kumi rambaruru koŋgo yorewero taró.

92
00:08:02,980 --> 00:08:08,220
Quko rambaruru ŋa takawero mepémo kini.

93
00:08:08,220 --> 00:08:11,100
Kristo ŋundo,

94
00:08:11,100 --> 00:08:15,880
Israel uniparetoro wiri yerete uni ŋundo,

95
00:08:15,880 --> 00:08:18,040
tipiriri roto umbuníqo,

96
00:08:18,040 --> 00:08:23,820
nore qenero iŋondutuwowato.”

97
00:08:23,820 --> 00:08:32,500
Ŋunde yi uni irisa kawore-kawore poro yereŋgurí ŋundo mande piyimi ye mirariyó.

98
00:08:32,500 --> 00:08:36,900
Yesu khumaró

99
00:08:36,900 --> 00:08:44,300
Asa kosa keweroko mira soso huriri teyate suwoya 3 kilok ŋunde taró.

100
00:08:44,300 --> 00:08:48,520
3 kilok ŋundiro Yesu kondé ŋande kiwaró,

101
00:08:48,520 --> 00:08:49,540
“Eloi,

102
00:08:49,540 --> 00:08:50,220
Eloi,

103
00:08:50,220 --> 00:08:51,540
lama sapaktani?”

104
00:08:51,540 --> 00:08:52,380
yaró.

105
00:08:52,380 --> 00:08:54,480
(Mande ŋuro murí muko,

106
00:08:54,480 --> 00:08:55,500
“Anutune,

107
00:08:55,500 --> 00:08:56,260
Anutune,

108
00:08:56,260 --> 00:08:58,720
do karo norotote?”)

109
00:08:58,720 --> 00:09:06,820
Uni kumi kutaqe kaŋaŋgurí ŋundo mande ŋu iŋoro ŋande yaŋgurí,

110
00:09:06,820 --> 00:09:08,200
“Iŋoyi,

111
00:09:08,200 --> 00:09:11,680
enendo Elaija nekote.”

112
00:09:11,680 --> 00:09:31,800
Ŋunde yi uni kato kheŋgeŋoro o piwo qembe ka rero wain oŋgomi quroko riní maŋgoriní satémbo kusiyoro hokoro Yesu maŋgómo re inoro ŋande yaró,

113
00:09:31,800 --> 00:09:38,160
“Elaijako mahe tipiriri koŋgo re rotoníka qeneto,”

114
00:09:38,160 --> 00:09:39,260
yaró.

115
00:09:39,260 --> 00:09:44,260
Quko Yesuko ki parámi tero yuqayó rotoro khumaró.

116
00:09:44,260 --> 00:09:47,060
Khumoníqo,

117
00:09:47,060 --> 00:09:58,020
Ya Surumímo tuwi parámi ka ŋuno pikaŋgurí mu kore koŋgo kosaŋe kusuŋono umburó.

118
00:09:58,020 --> 00:10:09,620
Asa kuma unindoro sopo-sopo kato tipiriri taŋgímo kaŋero Yesu khumaró ŋuro murí qenero ŋande yaró,

119
00:10:09,620 --> 00:10:11,160
“Hamó horé,

120
00:10:11,160 --> 00:10:13,800
ŋuko Anutu koro naŋuní,”

121
00:10:13,800 --> 00:10:14,660
yaró.

122
00:10:14,660 --> 00:10:20,300
Asa pare kumi kapiyamo kaŋero qeneŋgurí.

123
00:10:20,300 --> 00:10:25,060
Keweroyemo ŋuno kumi muko ŋandiro:

124
00:10:25,060 --> 00:10:26,660
Maria,

125
00:10:26,660 --> 00:10:33,660
Maktala yendé moŋgo quya Maria kako,

126
00:10:33,660 --> 00:10:34,500
Jems,

127
00:10:34,500 --> 00:10:37,160
Joses koro náyari,

128
00:10:37,160 --> 00:10:38,980
koya Salome.

129
00:10:38,980 --> 00:10:45,080
Komo pare soso ŋundo Galili mirako Yesu howero samakaŋoyaŋgurí.

130
00:10:45,080 --> 00:10:55,000
Asa pare kumi qambu Yesu koya Yerusalem oŋgurí mu ŋuno kaŋero Yesu qeneŋgurí.

131
00:10:55,000 --> 00:11:02,540
Yesu re tapuŋaró

132
00:11:02,540 --> 00:11:08,700
Yesu khumaró naru ŋuko Sapat koro roŋgaruwowero naru.

133
00:11:08,700 --> 00:11:13,620
Ŋunde ŋuroko kosa pusuŋewero tiníqo,

134
00:11:13,620 --> 00:11:23,180
uni pará-parámboro huru-huru koro uni ka Arimatea yendé moŋgo,

135
00:11:23,180 --> 00:11:24,740
owí Josep,

136
00:11:24,740 --> 00:11:26,060
ŋu maheró.

137
00:11:26,060 --> 00:11:36,300
Enepa naŋge Anutuko unipareyó wiri yereyote naruyó ŋuro sopoyara.

138
00:11:36,300 --> 00:11:47,240
Asa sasaro kama tero Pailat Yesu koro ukúŋo rewero kirayaró.

139
00:11:47,240 --> 00:11:58,180
Ŋunde yiní Pailatko Yesu khumaró ŋuro iŋondata parámi tero kuma unindoro sopo-sopo ŋu nekoro,

140
00:11:58,180 --> 00:12:01,960
komo khumape ma kini,

141
00:12:01,960 --> 00:12:03,860
ye oseseyaró.

142
00:12:03,860 --> 00:12:05,580
Oseseyoní,

143
00:12:05,580 --> 00:12:06,580
“Khuma,”

144
00:12:06,580 --> 00:12:07,140
yiníqo,

145
00:12:07,140 --> 00:12:12,680
Josepko ukúŋo meté rewero ŋunde yaró.

146
00:12:12,680 --> 00:12:34,680
Asa ko Josepko uyare tipiriri koŋgo ukú re rotoro tuwi kekere sara-sara qundo pokamoro uni tapu wondo yayó quroko rero wondo parámi ka rero mako tuŋaró.

147
00:12:34,680 --> 00:12:40,940
Ko Maria Maktala noŋgo quya Maria,

148
00:12:40,940 --> 00:12:48,300
Joses koro nimí ŋuyako dano tapuŋaró ŋu qeneriyó.

149
00:12:48,300 --> 00:12:53,280
Asa Sapat naru ŋu kini tiníqo,

150
00:12:53,280 --> 00:12:55,800
pare kapusa ŋu,

151
00:12:55,800 --> 00:13:00,660
Maria Maktala noŋgo quya Maria,

152
00:13:00,660 --> 00:13:13,540
Jems koro nimí ŋuya Salome koya Yesu ukúŋo saŋano rewero quro o nuŋgurí mu kimaŋgurí.

153
00:13:13,540 --> 00:13:17,580
Kimoro sonda naru korete quno,

154
00:13:17,580 --> 00:13:21,620
ita saraŋoní uni tapuko ŋuno uyareŋgurí.

155
00:13:21,620 --> 00:13:31,900
Uyareyate wondo parámi uni tapu wisumuŋaró ŋuro yero iŋoro epe mito-mito taŋgurí,

156
00:13:31,900 --> 00:13:40,800
“Dani kato samaka nerero wondo parámi ŋu rohoré-rohoréŋoweya?”

157
00:13:40,800 --> 00:13:42,320
yaŋgurí.

158
00:13:42,320 --> 00:13:47,400
Yero kutaqe mahero toŋetiqo,

159
00:13:47,400 --> 00:13:53,160
wondo parámi ŋuno qu kikíŋoní tapémo uró.

160
00:13:53,160 --> 00:13:59,800
Asa wondo yayómo oro simó keta ka qeneŋgurí.

161
00:13:59,800 --> 00:14:10,640
Simó keta ŋu tuwi piru sara-sara ka punuworo kande kondésina kunditeyaró.

162
00:14:10,640 --> 00:14:15,080
Kunditiní qenero newondeye yukuwaró.

163
00:14:15,080 --> 00:14:19,080
Quko ene ŋande yimiraró,

164
00:14:19,080 --> 00:14:21,340
“Ma yukuwowero.

165
00:14:21,340 --> 00:14:31,500
Yembe Yesu Nasaret noŋgo qu re tipiririko uraŋgurí mu ŋumbe seqateŋgo?

166
00:14:31,500 --> 00:14:34,780
Ŋuko komo otoqoro toŋe,

167
00:14:34,780 --> 00:14:37,460
ŋano kama yote.

168
00:14:37,460 --> 00:14:41,720
Dano ri etaró ŋu qeni.

169
00:14:41,720 --> 00:14:51,120
Asa ko ye uyika iŋo-iŋo rewero uniyómboya Pita ŋuya piŋa mande ŋa yimiri,

170
00:14:51,120 --> 00:14:57,440
‘Yesu koretero Galili mirako uní ŋuno qenewaŋgo.

171
00:14:57,440 --> 00:15:01,200
Ŋundiro naŋge komo yimiraró.’”

