\id RUT
\h RUT
\mt Rut
\c 1
\s Se israelita familia yajqui tlali Moab
\p
\v 1 Ipan nopa tonali quema jueces tlanahuatiyayaj ipan tlali
Israel, oncac se hueyi mayantli ipan nochi nopa tlalme. Huan itztoya
se tlacatl catli itoca Elimelec catli ejqui ipan altepetl Belén [1:1
Belén nojquiya itoca Efrata.]  ipan tlali Judá. Huan pampa eliyaya
chicahuac nopa mayantli Elimelec quisqui ialtepe huan yajqui itztoti
se quesqui tonali ipan tlali Moab. Huan ihuaya yajqui isihua huan
iniome telpocahua.
\v 2 Isihua itoca eliyaya Noemí, huan ome inintelpocahua inintoca
eliyaya Mahlón huan Quelión.
\v 3 Huan quema noja itztoyaj nopona ipan tlali Moab, mijqui
Elimelec huan mocajqui iseltzi Noemí ica ome itelpocahua.
\v 4 Huan amo huejcajqui mosihuajtijque nopa telpocame ininhuaya ome
ichpocame tlen tlali Moab. Se ichpocatl itoca Orfa huan seyoc Rut.
Pero quema panotoya se majtlactli xihuitl para itztoya nopona,
\v 5 nojquiya mijque nopa telpocame Mahlón huan Quelión. Huajca
mocajqui iseltzi nopa sihuatl Noemí, niyon ihuehue, niyon iconehua.
\s Rut yajqui ihuaya Noemí hasta Belén
\p
\v 6-7 Huan se tonal ipan tlali Moab Noemí quicajqui se camanali
para TOTECO sempa quintlasojtlatoya imasehualhua ipan tlali Judá
campa quisque huan quinmacatoya se pixquistli catli yejyectzi.
Huajca Noemí mocualtlali para mocuepas ipan tlali Judá huan
quistejqui ininhuaya ome iyexhua.
\v 8 Pero ipan ojtli Noemí moyolcuepqui huan quinilhui:
\p ―Más cuali sempa xiyaca amochajchaj campa amonanahua. Ma TOTECO
anmechtlaxtlahui pampa cuali anitztoyaj ica notelpocahua huan ica na
nojquiya.
\v 9 Huan ma anmechcahuili sempa ximonamictica huan xiitztoca ica
paquilistli.
\p Huajca Noemí quintzoponi huan quinnahuatijtejqui Rut huan Orfa,
pero inijuanti pejque chocaj,
\v 10 huan quiilhuijque:
\p ―¡Tijnequij tiyase mohuaya campa momasehualhua!
\p
\v 11 Pero Noemí quinilhui:
\p ―¡Amo hueli anyase, noconehua! Monequi sempa xiyaca amotlal.
San tlapic anyase nohuaya. Ayacmo niquinpiyas más coneme para
huelis mosihuajtise amohuaya quen timomajtoque.
\v 12 Nimechilhuía, ximocuepaca. Ya ninanatzi para sempa
nimonamictis. Huan masque sempa nimonamictisquía ni tlayohua huan
niquinpiyasquía más coneme,
\v 13 amo huelis anmochiyase ma motlajtlamica para mosihuajtise
amohuaya. ¡Amo, noconehua! ¡Amo quej nopa! Nijpiya se tequipacholi
catli más hueyi que amojuanti pampa yaya TOTECO
nechtlaijiyohuiltijtoc.
\p
\v 14 Huan sempa pejque chocaj. Teipa Orfa quitzoponi iyexna huan
quinahuatijtejqui, pero Rut mocajqui ihuaya.
\v 15 Huajca Noemí quiilhui:
\p ―Xiquita, mohues ya mocuepqui itlal campa imasehualhua huan
itlaixcopincayohua. Xiya ihuaya.
\p
\v 16 Pero Rut quinanquili:
\p ―¡Amo techilhui para ma nimitzcajtehua huan ma
timoiyocatlalica! Campa tiyas, na nojquiya niyas. Campa tiitztos,
nopona nimocahuas na. Momasehualhua elise nomasehualhua, huan moTeco
Dios elis noTeco.
\v 17 Campa ta timiquis, nojquiya nopona nimiquis na huan nopona
nijnequi ma nechtlalpachoca. Ma TOTECO hueyi nechtlatzacuilti sintla
moseltzi nimitzcahuas. Niitztos mohuaya hasta miquilistli
techiyocatlalis.
\p
\v 18 Huan quema Noemí quiitac para Rut nelía quinequiyaya ihuaya
yas, ayacmo tleno quiilhui.
\v 19 Huan quej nopa, nopa ome quitoquilijque nopa ojtli hasta
ajsitoj altepetl Belén. Huan quema calajque nopona, nochi Belén
ehuani san quinsentlachilijque huan quiijtohuayayaj:
\p ―¿Amo ya ne Noemí?
\p
\v 20 Pero Noemí quinnanquiliyaya:
\p ―Ayacmo techtocaxtica niNoemí. (Noemí quiijtosnequi
‘paquilistli’.) Ama techtocaxtica Mara. (Mara quiijtosnequi catli
‘chichic’.) Pampa Toteco Catli Quipiya Nochi Chicahualistli
nechmacatoc miyac tequipacholi.
\v 21 Quema niquistejqui nochi nijpiyayaya pero ama nimocuepa san
ica nomax. Huajca amo techtocaxtica Noemí pampa TOTECO Catli
Quipiya Nochi Chicahualistli huelis quipantijtoc catli amo cuali
ipan na huan nechtlaijiyohuiltijtoc.
\p
\v 22 Huajca quej nopa Noemí huan iyex Rut catli ejqui tlali Moab
quicajtejque Moab huan mocuepque altepetl Belén. Huan ajsitoj quema
pejtoyaj quipixcaj cebada.
\c 2
\s Rut tequitqui ipan imil Booz
\p
\v 1 Huan itztoya ipan Belén se tominpixquetl catli itoca Booz
catli eliyaya iteiximatca Elimelec catli elqui ihuehue Noemí.
\v 2 Huan se tonal Rut quiilhui iyexna Noemí:
\p ―Techcahua ma niyas ipan se mili. Huelis se acajya
nechtlasojtlas huan nechcahuilis niyas inintepotzco inijuanti catli
pixcatinemij para nijpejpentiyas catli tepehui.
\p Huan iyexna quiilhui:
\p ―Cualtitoc, nocone, xiya.
\p
\v 3 Huajca Rut yajqui ipan se mili huan quisentilijtiyajqui catli
quitepejtiyohuiyayaj nopa pixcani. Huan quimatqui para nopa mili
eliyaya iaxca Booz iteiximatca Elimelec catli ya mictoya.
\v 4 Huan nopa tonal Booz quisqui Belén, huan ajsito imila huan
quintlajpalo nopa pixcani:
\p ―¡Ma TOTECO itzto amohuaya!
\p Huan quiilhuijque:
\p ―¡Ma TOTECO mitztiochihua!
\p
\v 5 Huan teipa Booz quitlatzintoquili nopa tlacatl catli
quinyacanayaya nopa pixcani:
\p ―¿Ajqueya iteiximatca ne ichpocatl?
\p
\v 6 Huan nopa tlacatl quiijto:
\p ―Yaya nopa tlali Moab ejquetl catli hualajqui ihuaya Noemí.
\v 7 Nechtlajtlani ma nijcahuili ma yas inintepotzco pixcani
quipejpentiyas catli tepehui. Tequipanojtoc nochi ijnaloc huan hasta
ama. Amo mosiyajquetztoc niyon se quentzi.
\p
\v 8 Huajca Booz yajqui huan quiilhuito Rut:
\p ―Nocone, amo xiya xijpejpenati ipan seyoc mili. Ximocahua nica
ica nosihua tequipanojcahua.
\v 9 Xijtlachili campa pixcaj huan teipa xiquintoquili campa
tequititij. Niquinnahuatijtoc notequipanojcahua ma amo
mitzcuatotonica. Quema tiamiquis, xiya campa nopa comitl huan
xiquiji atl catli notequipanojcahua quiquixtijtoque.
\p
\v 10 Huan Rut motlancuaquetzqui iixpa huan mohuijtzonqui hasta
tlalchi para quitlascamatis ica cuali huan quiilhui Booz:
\p ―¿Quenicatza huelis nelhueyi moyolo nohuaya huan
techtlasojtlatoc huan na niseyoc tlali ejquetl?
\p
\v 11 Huan Booz quinanquili:
\p ―Nijcactoc nochi catli cuali tijchihuilijtoc moyexna hasta quema
mijqui mohuehue. Nojquiya nijmati tiquincajtejqui motatahua huan
motlal campa titlacatqui para tihualas tiitztoqui tohuaya masque amo
techiximati.
\v 12 ¡Ma TOTECO mitztlaxtlahui! ¡Ma mitzpalehui TOTECO Dios catli
toTeco tiisraelitame huan catli ipan timotemachijtoc huan ma
mitztlaxtlahui ica nochi catli tijchijtoc!
\p
\v 13 Huan Rut quinanquili:
\p ―Tlascamati. Nelía cuali moyolo nohuaya, huan mocamanal
nechyolchicajtoc pampa technojnotztoc ica tlaicnelili.
Techpalehuijtoc masque amo monequi. Na niyon amo niitztoc se
motequipanojca.
\p
\v 14 Huan teipa quema ajsic hora para tlacuase, Booz quinotzqui Rut
huan quiilhui:
\p ―Nica xihuala, xitlacuaqui tohuaya. Eltoc pantzi huan xijxoloni
ipan ni vinagre catli tlasencahuali.
\p Huan Rut mosehui ihuaya itequipanojcahua huan Booz quimacac
cebada tlahuatzali. Huan Rut tlacuajqui hasta ixhuic, huan noja
mocajqui tlacualistli catli quimacatoya.
\v 15 Huan teipa moquetzqui para sempa tequititi. Huan quema Rut
quistoya, Booz quinnahuati itequipanojcahua:
\p ―Xijcahuaca ma quicui nojquiya campa montonijtoc, huan amo tleno
xiquilhuica.
\v 16 Nojquiya xijtepehuaca sequin xinachtli para ma quipejpena.
¡Amo aqui ma quiajhua!
\p
\v 17 Huan Rut quisentili iyol cebada hasta tlayohuixqui. Huan
quioxqui huan quitamachijqui huan panoc 6 cuartillos tlen cebada
\v 18 Huan quihuicac nopa cebada huan mocuepqui ipan altepetl. Huan
quinextili iyexna catli quisentilijtoya, huan nojquiya Rut quimacac
Noemí nopa tlacualistli catli mocajqui tlajco tona.
\p
\v 19 Huan iyexna quitlatzintoquili:
\p ―¿Canque titequitqui ama? ¿Ajqueya iaxca campa tijsentili
nelmiyac cebada? ¡Ma Toteco quitiochihua yaya catli quej ni
mitzpalehuijtoc!
\p Huan Rut quipohuili iyexna ihuaya ajqueya tequitiyaya. Quiijto:
\p ―Nopa tlacatl catli ihuaya nitequitiyaya itoca Booz.
\p
\v 20 Huan Noemí quiilhui:
\p ―¡Ma TOTECO quitiochihua! TOTECO noja techtlasojtla catli
mictoque tohuehuejhua. Nopa tlacatl Booz, yaya se toteiximatca catli
nechca, huan yeca quitocarohua para quicohuas totlal huan
techmocuitlahuis quen onca tlanahuatili.
\p
\v 21 Huan Rut noja quiilhui Noemí:
\p ―Nojquiya nechilhui noja ma nitequititi ininhuaya
itequipanojcahua hasta tlamis pixquistli.
\p
\v 22 Huan Noemí quinanquili iyex:
\p ―Nocone, xijchihua catli Booz quiijtohua huan ximocahua
ininhuaya isihua tequipanojcahua, pampa huelis mitzpanos se
tlamantli amo cuali ipan seyoc mili.
\p
\v 23 Yeca Rut noja quisentilijtinenqui ihuaya itequipanojcahua Booz
hasta quema tlanque quipixcaj cebada huan teipa hasta tlanque
quipixcaj trigo. Huan noja mocahuayaya ipan iyexna ichaj.
\c 3
\s Rut quipanti ihuehue
\p
\v 1 Teipa se tonal Noemí quiilhui Rut:
\p ―¡Nocone, techtlacaquili! Monequi nimitztemolis mohuehue para
tipaquis huan sempa tijpiyas mochaj.
\v 2 ¿Tiquelnamiqui nopa tlacatl Booz campa titequitiyaya ininhuaya
isihua tequipanojcahua? Ama ni yohuali yaya yas imila quiyejyectiti
cebada.
\v 3 Huajca xijchihua catli nimitzilhuis. Ximalti huan ximoajhuiyali
huan ximoquenti moyoyo catli achi cuali. Huan xiya xiquitati Booz
ipan imila, pero amo xijcahua ma mitziximati hasta quema ya tlanqui
tlacuas.
\v 4 Huan xiquita canque moteca. Huan quema ya cochtos, xiya huan
xiquijcuini itlaque iicxitla huan nopona ximoteca. Quej nopa
tijtlajtlanis ma mitzmocuitlahuis quen quiijtohua tlanahuatili. Huan
teipa yaya mitzilhuis catli monequi tijchihuas.
\p
\v 5 Huan Rut quiilhui Noemí:
\p ―Nijchihuas nochi catli techilhuijtoc.
\p
\v 6 Huajca teipa Rut yajqui mila huan quichijqui nochi catli iyexna
quiilhuijtoya.
\v 7 Huan Booz tlanqui tlacua huan paquiyaya. Teipa yajqui motecato
para cochis nechca campa quimontonojtoyaj iyol cebada. Huan teipa
ica yolic Rut hualajqui huan quiijcuinili itlaque huan nopona
iicxitla motejqui.
\v 8 Huan nechca tlajco yohual, Booz isatihuetzqui, huan quema
mocuepqui, momacac cuenta para se sihuatl motectoya iicxitla. Huajca
yaya quiijto:
\p
\v 9 ―¿Ajqueya ta?
\p Huan Rut quiilhui:
\p ―Na niRut. Ta tinoteiximatca catli nechca huan mitztocarohua ta
para tijcohuas totlal huan timonamictis ica na quen quiijtohua
tlanahuatili.
\p Huan Booz quinanquili:
\p
\v 10 ―¡Ma TOTECO mitztiochihua! Más tijnextijtoc
tlatlepanitacayotl ica iteiximatcahua mohuehue ama huan amo quej
tijchijqui quema tihualajqui ihuaya moyexna. Pampa tihueltosquía
tijtemojtosquía se catli más telpocatl, masque catli teicneltzi, o
catli tominpiya. Pero amo ya nopa catli tijchijqui.
\v 11 Huajca amo ximajmahui, Rut. Nochi quimatij se ticuali sihuatl,
huan yeca nijchihuas catli techtlajtlanía.
\v 12 Melahuac na se nimoteiximatca catli nechca catli quinamiqui
mosihuajtis mohuaya, pero itztoc seyoc tlacatl catli moteiximatca
catli más nechca.
\v 13 Huajca ni yohuali ximocahua nica. Huan sintla mostla nopa
seyoc tlacatl quinequis quicohuas motlal huan monamictis mohuaya,
cuali pampa yaya moteiximatca catli más nechca. Pero sintla amo
quinequi, nijtestigojquetza TOTECO para na nijchihuas. Huajca ama,
xicochi hasta tlanesis.
\p
\v 14 Huajca Rut cochqui iicxitla Booz. Huan hualmostla mejqui quema
noja tzintlatlayohuayaya huan amo aqui huelqui quiitac pampa Booz
quiijtojtoya monequi amo aqui quimatis para hualajtoya se sihuatl
nopona campa imil.
\v 15 Huan Booz quiilhui:
\p ―Ximoquixtili catli ica timopanpictoc huan xijsohua nica.
\p Huajca Rut moquixtili catli ica mopiquiyaya, huan Booz quitemili
chicuase tlatamachihuali tlen iyol cebada. Teipa quipalehui
quimamaltis huan Rut sempa yajqui campa altepetl.
\v 16 Huan quema Rut ajsito ichaj, iyexna pejqui
quitlatzintoquilía:
\p ―¿Quenicatza elqui, nocone?
\p Huan Rut quipohuili nochi catli Booz quichijtoya huan
quiilhuijtoya.
\v 17 Huan nojquiya quiijto:
\p ―Nechmacac ni chicuase tlatamachihuali tlen iyol cebada.
Nechilhui amo cuali ma nimocuepas mochaj huan amo tleno nijhualicas.
\p
\v 18 Huajca Noemí quiijto:
\p ―Ama, nocone, xijchiya hasta tijmatis tlaque panos. Booz amo
mosiyajquetzas ama hasta quisencahuas ni tlamantli.
\c 4
\s Booz mosihuajti ihuaya Rut
\p
\v 1 Teipa Booz yajqui mosehuito nechca hueyi puerta ipan nopa
tepamitl campa nochi quisaj huan calaquij pampa nopona momajtoyaj
mosentilíaj tlacame. Teipa Booz quiitac huala iteiximatca catli
quiilhuijtoya Rut para más quipixqui tlanahuatili quimocuitlahuis.
Huajca Booz quinotzqui:
\p ―Xihuala nica, ximosehuiqui.
\p Huan iteiximatca yajqui huan mosehui.
\v 2 Huan Booz quinnotzqui majtlactli huehue tlacame catli
tlayacanayayaj ipan nopa altepetl huan nojquiya quinilhui ma
mosehuica ihuaya pampa quej nopa momatque quisencahuase se camanali
ipan nopa tonali. Huan quema mosehuijtoyaj,
\v 3 Booz quiilhui iteiximatca:
\p ―Tiquiximati Noemí catli mocueptoc tlen tlali Moab. Yaya
quinemaca nopa tlali catli eliyaya iaxca toteiximatca Elimelec.
\v 4 Nijnequi xijmati pampa huelis tijnequis tijcohuas. Huan sintla
tijnequi tijcohuas, xiquijto ama iniixpa ni huehue tlacame catli
mosehuíaj nica para nochi quimatise. Pampa ta tiiteiximatca catli
más nechca huan yeca achtihui tijpiya tlanahuatili para tijcohuilis
itlal sintla tijnequi. Pero sintla amo tijnequi tijcohuas, techilhui
ama, pampa teipa na nechtocarohua para huelis nijcohuas.
\p Huan iteiximatca tlananquili huan quiilhui Booz:
\p ―Nijnequi nijcohuas.
\p
\v 5 Huajca Booz quiilhui:
\p ―Nojquiya xiquelnamiqui sintla tijcohuas nopa tlali, monequi
timocuilis Rut, nopa cahualtzi catli huala tlali Moab. Quej nopa ne
tlali noja mocahuas ica itoca nopa mijcatzi huan quema anquipiyase
se conetl, quihuicas itoca nopa mijcatzi huan quiselis itlal.
\p
\v 6 Huan quema iteiximatca quicajqui ni tlamantli, tlananquili:
\p ―Sintla quej nopa, amo huelis nijcohuas niyon amo hueli
nimocuilis Rut para nosihua, pampa monequisquía
niquinquixtilisquía catli elis iniaxca nonelconehua para
niquincahuilis coneme catli tlacatise. Pero sintla ta tijnequi
tijcohuas, nimitzpanoltilía nopa tlanahuatili para xijcohua.
\p
\v 7 Ipan nopa tonali ipan tlali Israel momajtoyaj quema se
quinemacayaya se tlali o se quimacayaya seyoc tlanahuatili para
quicohuas se tlali, huajca nopa tlanemacaquetl moquixtiliyaya se
itecac huan quimacayaya ne seyoc. Huan yeca,
\v 8 iteiximatca Booz moquixtili itecac huan quimactili Booz, huan
quiilhui:
\p ―Ta xijcohua nopa tlali.
\p
\v 9 Huajca Booz quinilhui nopa tlayacanani huan nochi catli
mosentilijtoyaj nopona:
\p ―Ama nochi antestigos para nijcohuilía Noemí nopa tlali catli
elqui iniaxca Elimelec, Quelión huan Mahlón.
\v 10 Nojquiya antestigos para nimocuilía Rut catli huala tlali
Moab para elis nosihua, yaya catli icahualtzi Mahlón. Quej nopa
yaya hueli quipiyas se oquichpil catli quihuicas itoca ihuehue catli
mijqui huan quiselis itlal nica. Ama antestigos.
\p
\v 11 Huan nopa huehue tlacame huan nochi catli nopona itztoyaj
tlananquilijque:
\p ―Quena, tojuanti titestigos. ¡TOTECO ma quichihuas nopa sihuatl
catli calaquis ipan mochaj ma eli quen tohuejcapan nanahua Raquel
huan Lea, pampa nochi tiisraelitame tihualajque tlen inijuanti! Huan
ta xieli se hueyi tlacatl ipan altepetl Belén huan nochi ma
camanaltica para mitztlepanitase.
\v 12 TOTECO ma mitzmaca miyac moconehua ica nopa sihuatl para
anquinpiyase miyac amoixhuihua quen quinpixqui Fares catli elqui
icone Tamar huan Judá.
\p
\v 13 Huajca quej nopa elqui quema Booz mocuili Rut para elis
isihua. Huan teipa Booz ihuaya mocajqui Rut, huan TOTECO
quintiochijqui, huan Rut quitlacatilti se piloquichpiltzi.
\v 14 Huan sihuame ipan nopa altepetl quiilhuiyayaj Noemí:
\p ―¡Ma tijhueyichihuaca TOTECO pampa ama mitzmacatoc se moixhui
para mitzmocuitlahuis! ¡Moixhui ma eli se hueyi tlacatl ipan tlali
Israel!
\v 15 Moyex Rut mitzicnelía huan mitzpalehuijtoc más huan amo quen
miyac telpocame. Mitzmacatoc se moixhui catli mitzchicahualismacas
huan mitzpalehuis quema ya tielis tinanatzi.
\p
\v 16 Huan Noemí quimocuitlahui nopa piloquichpiltzi ica
paquilistli quen eliyaya icone.
\v 17 Huan quema icalnechcahua Noemí quiitaque, quiijtohuayayaj:
\p ―¡Tlacajtoc se icone Noemí!
\p Huan quitocaxtlalijque Obed. Huan Obed moscalti huan elqui itata
Isaí huan ihueyi tata David.
\s Ihuejcapan tatahua David
\p
\v 18 Ya ni inintoca iteipan ixhuihua Fares catli itztoya huejcajya
huan catli elqui ihuejcapan tata Booz.
\q Fares quipixqui icone itoca Hezrón,
\q
\v 19 huan teipa Hezrón quipixqui icone itoca Ram.
\q Ram moscalti huan quipixqui icone itoca Aminadab.
\q
\v 20 Teipa Aminadab moscalti huan quipixqui icone itoca Naasón.
\q
\v 21 Teipa Naasón quipixqui icone itoca Salmón.
\q Huan Salmón motlacachijqui huan quipixqui icone itoca Booz.
\q Huan Booz moscalti huan quipixqui nopa conetl itoca Obed.
\q
\v 22 Huan teipa Obed motlacachijqui huan quipixqui icone itoca
Isaí.
\q Huan Isaí motlacachijqui huan quipixqui icone itoca David.
