﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,400
Ipanya seꞌ día,

2
00:00:07,400 --> 00:00:09,940
yej ka̱wikej iyi̱ka̱mpa a̱ꞌti,

3
00:00:09,940 --> 00:00:16,140
kimatikej iga Jesús idisci̱polojmej yajkij ipan inó̱n se̱tzi̱n á̱ka̱l yej ompa onoya,

4
00:00:16,140 --> 00:00:19,100
iwá̱n Jesús ayá̱ꞌ ya̱ya iwa̱mej.

5
00:00:19,100 --> 00:00:23,760
Mie̱j seꞌ a̱ka̱lmej asikej yej ki̱skej ipan a̱ltepe̱ꞌ Tiberias,

6
00:00:23,760 --> 00:00:29,000
asikej na̱ꞌsan ka̱n takuajkej kua̱ꞌ toTe̱ko kimáꞌ gracias Dios iga tákual.

7
00:00:29,000 --> 00:00:33,040
Inó̱n iga kua̱ꞌ la gente kitakej iga ompa ateyi Jesús,

8
00:00:33,040 --> 00:00:34,680
niga idisci̱polojmej,

9
00:00:34,680 --> 00:00:39,380
tejtejkajkej ipan a̱ka̱lmej iwá̱n yajkij Capernaum iga kite̱mo̱toj.

10
00:00:39,380 --> 00:00:44,640
Kua̱ꞌ yejeme̱n asikej iyi̱ka̱mpa laguna,

11
00:00:44,640 --> 00:00:47,620
kasikej Jesús iwá̱n kitajtankej:

12
00:00:47,620 --> 00:00:49,120
—Tamachtia̱ni,

13
00:00:49,120 --> 00:00:51,180
¿ke̱man tiwa̱laj nijiga?

14
00:00:51,180 --> 00:00:53,120
Jesús kijtoj:

15
00:00:53,120 --> 00:00:58,940
—Nej nikijtowa iga amejeme̱n ane̱te̱mojtinemij iga san antakuajkej este amixwikej,

16
00:00:58,940 --> 00:01:02,480
ayéj iga ankicre̱dojkej yej ankitakej iga nikchi̱wa milagro.

17
00:01:02,480 --> 00:01:05,800
Amo xitekipano̱ka̱n iga san tákual yej tami,

18
00:01:05,800 --> 00:01:10,160
sino que iga tákual yej kichi̱wa iga xonoka̱n nochipa wa̱n Dios.

19
00:01:10,160 --> 00:01:13,520
Inó̱mpawaꞌ in tákual yej nia nimitzmakatij,

20
00:01:13,520 --> 00:01:15,360
nej yej iPiltzi̱n Ta̱gaꞌ,

21
00:01:15,360 --> 00:01:19,620
iga Dios yej tóTajpa kijlij iga ijkó̱n makichi̱wa.

22
00:01:19,620 --> 00:01:21,020
Kitajtankej:

23
00:01:21,020 --> 00:01:25,540
—¿Te̱ nikchi̱waskej iga manikchi̱waka̱n ken Dios kineki?

24
00:01:25,540 --> 00:01:26,960
Jesús kijtoj:

25
00:01:26,960 --> 00:01:30,740
—Dios kineki iga xicre̱do̱ka̱n ipan inó̱n yej yéj kiti̱tan.

26
00:01:30,740 --> 00:01:32,680
Iwá̱n kitajtankej:

27
00:01:32,680 --> 00:01:38,400
—¿Te̱ milagro wel anne̱ne̱xtiliáj iga manikitaka̱n iga manimitzcre̱do̱ka̱n?

28
00:01:38,400 --> 00:01:40,320
¿Te̱ wel tikchi̱wa?

29
00:01:40,320 --> 00:01:43,820
Ikya notajwe̱wejmej kikuajkej maná ipan desierto,

30
00:01:43,820 --> 00:01:45,900
ken kijtowa ka̱n ijkuilijtoꞌ:

31
00:01:45,900 --> 00:01:51,960
“Dios kimáꞌ ino̱mej iga makikua̱ka̱n pa̱n yej wa̱laj ipan cielo.”

32
00:01:51,960 --> 00:01:53,800
Jesús kijtoj:

33
00:01:53,800 --> 00:01:55,240
—Nej nimitzijliáj:

34
00:01:55,240 --> 00:01:59,040
Ayéj Moisés yej tamajmaka pa̱n yej wi̱ꞌ ipan cielo,

35
00:01:59,040 --> 00:02:03,460
sino que noTaj yej tamajmaka in melaꞌpa̱n yej wi̱ꞌ ipan cielo.

36
00:02:03,460 --> 00:02:05,700
Iga inó̱n pa̱n yej Dios tamaka,

37
00:02:05,700 --> 00:02:07,920
inó̱n yej temoj ipan cielo,

38
00:02:07,920 --> 00:02:10,500
iwá̱n kimaka vida nochi gente.

39
00:02:10,500 --> 00:02:13,000
Iwá̱n yejeme̱n kijtojkej:

40
00:02:13,000 --> 00:02:14,100
—NoTe̱ko,

41
00:02:14,100 --> 00:02:17,460
nochipa xine̱makaka̱n ino̱mpa pa̱n.

42
00:02:17,460 --> 00:02:19,140
Iwá̱n Jesús kijtoj:

43
00:02:19,140 --> 00:02:22,420
—Nejwaꞌ in inó̱n pa̱n yej tamaka vida.

44
00:02:22,420 --> 00:02:25,220
Yej ne̱toka ayí̱ꞌ yawi maya̱nati;

45
00:02:25,220 --> 00:02:27,300
iwá̱n yej ne̱cre̱dowa,

46
00:02:27,300 --> 00:02:30,420
ayí̱ꞌ yawi a̱tanekiti.

47
00:02:30,420 --> 00:02:31,160
Eꞌ ken nimitzijlíjkeja,

48
00:02:31,160 --> 00:02:32,640
ayá̱ꞌ anne̱cre̱dowaj,

49
00:02:32,640 --> 00:02:34,280
malej iga anne‑itákeja.

50
00:02:34,280 --> 00:02:36,420
Nochi yej toTaj ne̱maka,

51
00:02:36,420 --> 00:02:37,660
ne̱tokaj;

52
00:02:37,660 --> 00:02:38,960
iwá̱n yej ne̱tokaj,

53
00:02:38,960 --> 00:02:40,980
aniksenkokajte̱waskej.

54
00:02:40,980 --> 00:02:45,620
Iga nej ayá̱ꞌ niwa̱laj ipan cielo iga san manikchi̱waki kensan nikneki,

55
00:02:45,620 --> 00:02:49,500
sino que iga manikchi̱wa ken kineki yej ne̱ti̱tan.

56
00:02:49,500 --> 00:02:52,220
Iwá̱n ijkí̱n kineki toTaj yej ne̱ti̱tan;

57
00:02:52,220 --> 00:02:53,820
iga amo manikpolo nisé̱ yej yéj ne̱ti̱tanilij,

58
00:02:53,820 --> 00:02:59,780
sino que manikojpa‑ixiti ke̱man kua̱ꞌ yéj wi̱ꞌ tajuzga̱ro̱ki.

59
00:02:59,780 --> 00:03:03,580
Yej ne̱ti̱tan kineki iga inochi yej kitachi̱liá iPiltzi̱n Dios,

60
00:03:03,580 --> 00:03:05,460
iwá̱n kicre̱dowa ipan yéj,

61
00:03:05,460 --> 00:03:07,440
nike̱man ayꞌya mikis,

62
00:03:07,440 --> 00:03:12,000
iwá̱n nej nia nikojpa‑ixiti̱ti kua̱ꞌ Dios wi̱ꞌ tajuzga̱ro̱ki.

63
00:03:12,000 --> 00:03:15,760
Inó̱n iga judiyojmej pe̱wakej kipo̱powakej Jesús,

64
00:03:15,760 --> 00:03:17,520
iga sankiꞌ kijtoj:

65
00:03:17,520 --> 00:03:20,720
“Nej nipa̱n yej temoj ipan cielo.”

66
00:03:20,720 --> 00:03:22,620
Iwá̱n kijtojkej:

67
00:03:22,620 --> 00:03:26,040
—¿In iní̱n ayejtaj Jesús yej ipiltzi̱n José?

68
00:03:26,040 --> 00:03:29,240
Tejeme̱n tiki̱xmatij itaj iwá̱n iye̱ꞌ.

69
00:03:29,240 --> 00:03:32,640
¿Iwá̱n iná̱n kijtowa igakiꞌ temoj ipan cielo?

70
00:03:32,640 --> 00:03:35,180
Iwá̱n Jesús kijtoj:

71
00:03:35,180 --> 00:03:37,140
—Ayꞌya xine̱po̱pojtoka̱n.

72
00:03:37,140 --> 00:03:41,220
Ayagaj wel ne̱toka siga ayá̱ꞌ kiwajliga toTaj yej ne̱ti̱tan;

73
00:03:41,220 --> 00:03:45,140
iwá̱n nej nia nikojpa‑ixiti̱ti kua̱ꞌ Dios wi̱ꞌ tajuzga̱ro̱ki.

74
00:03:45,140 --> 00:03:47,900
Ipan a̱mamej ka̱n kijkuilojkej profe̱tajmej,

75
00:03:47,900 --> 00:03:48,660
kijtowa:

76
00:03:48,660 --> 00:03:51,020
“Dios yawi kimachti̱ti inochi.”

77
00:03:51,020 --> 00:03:52,780
Nochi yej kikaki toTaj,

78
00:03:52,780 --> 00:03:53,940
momachtiá ípan,

79
00:03:53,940 --> 00:03:55,260
iwá̱n ne̱toka.

80
00:03:55,260 --> 00:03:57,620
’Ayéj iga ágaja kitaꞌ toTaj;

81
00:03:57,620 --> 00:04:00,580
nikítaꞌsan nej yej niwa̱laj de Dios.

82
00:04:00,580 --> 00:04:02,040
Nej nimitzijliáj,

83
00:04:02,040 --> 00:04:03,480
yej ne̱cre̱dowa,

84
00:04:03,480 --> 00:04:05,940
nochipa yawi onoti wa̱n Dios.

85
00:04:05,940 --> 00:04:08,400
Nejwaꞌ in pa̱n yej nitamaka vida.

86
00:04:08,400 --> 00:04:12,200
Amo‑ikyapatajwa̱n kikuajkej maná ipan desierto,

87
00:04:12,200 --> 00:04:13,600
iwá̱n malej ijkó̱n,

88
00:04:13,600 --> 00:04:14,820
mikíkejsan;

89
00:04:14,820 --> 00:04:18,120
eꞌ nej nitajtowa de inó̱n pa̱n yej temowa ipan cielo;

90
00:04:18,120 --> 00:04:19,660
yej kikua inó̱n pa̱n,

91
00:04:19,660 --> 00:04:21,120
ayá̱ꞌ mikis.

92
00:04:21,120 --> 00:04:23,300
Nejwaꞌ in inó̱n pa̱n yej isatoꞌ;

93
00:04:23,300 --> 00:04:24,640
yej temoj ipan cielo.

94
00:04:24,640 --> 00:04:26,300
Yej kikua iní̱n pa̱n,

95
00:04:26,300 --> 00:04:28,820
yawi onoti nochipa wa̱n Dios.

96
00:04:28,820 --> 00:04:31,040
Iní̱n pa̱n yej nia nikmakati,

97
00:04:31,040 --> 00:04:32,720
ini̱nwaꞌ nonakayo.

98
00:04:32,720 --> 00:04:35,940
Nia nikmakati iga makipiá vida nochi gente.

99
00:04:35,940 --> 00:04:39,240
Judiyojmej pe̱wakej iga mose̱se̱pan‑ijliáj:

100
00:04:39,240 --> 00:04:42,540
—¿Kén mate̱maka inakayo iga matikua̱ka̱n?

101
00:04:42,540 --> 00:04:43,460
Jesús kijtoj:

102
00:04:43,460 --> 00:04:45,140
—Nej nimitzijliáj,

103
00:04:45,140 --> 00:04:51,240
siga ayá̱ꞌ ankikuaj nonakayo nej yej iPiltzi̱n Ta̱gaꞌ iwá̱n ayá̱ꞌ ankoniáj noesyo,

104
00:04:51,240 --> 00:04:53,860
awel amisatoskej iyi̱xtaj Dios.

105
00:04:53,860 --> 00:04:57,120
Yej kikua nonakayo iwá̱n koniá noesyo,

106
00:04:57,120 --> 00:04:59,380
nochipa yawi onoti wa̱n Dios;

107
00:04:59,380 --> 00:05:04,940
iwá̱n nia nikojpa‑ixiti̱ti kua̱ꞌ Dios wi̱ꞌ tajuzga̱ro̱ki.

108
00:05:04,940 --> 00:05:07,760
Iga nonakayo melaꞌtákual nokta,

109
00:05:07,760 --> 00:05:11,480
iwá̱n noesyo melá̱ꞌ nokta yej mooniá.

110
00:05:11,480 --> 00:05:13,120
Yej kikua nonakayo iwá̱n koniá noesyo,

111
00:05:13,120 --> 00:05:14,620
se̱titoꞌ nowa̱n,

112
00:05:14,620 --> 00:05:16,680
iwá̱n nej nise̱titoꞌ íwa̱n.

113
00:05:16,680 --> 00:05:18,900
ToTaj yej ne̱ti̱tan isatoꞌ,

114
00:05:18,900 --> 00:05:20,840
iwá̱n nej nisatoꞌ iga yéj;

115
00:05:20,840 --> 00:05:23,300
ijko̱nsan no̱ yej kikua nonakayo,

116
00:05:23,300 --> 00:05:24,760
onos iga nej.

117
00:05:24,760 --> 00:05:29,660
Nej ayéj ken inó̱n pa̱n yej kijliáj maná yej kikuajkej amo‑ikyapatajwa̱n,

118
00:05:29,660 --> 00:05:31,160
malej iga kikuajkej,

119
00:05:31,160 --> 00:05:32,580
eꞌ mikíkejsan.

120
00:05:32,580 --> 00:05:35,280
Nej pa̱n yej temoj ipan cielo.

121
00:05:35,280 --> 00:05:37,300
Yej kikua iní̱nbapa pa̱n,

122
00:05:37,300 --> 00:05:39,780
yawi onoti nochipa wa̱n Dios.

123
00:05:39,780 --> 00:05:44,320
Jesús ijkó̱n tamachtij tio̱pan ipan a̱ltepe̱ꞌ Capernaum.

124
00:05:44,320 --> 00:05:47,640
Kua̱ꞌ kikakikej kén iga Jesús tamachtiá,

125
00:05:47,640 --> 00:05:50,580
miaꞌ yej kitokatinemiáj Jesús kijtojkej:

126
00:05:50,580 --> 00:05:53,700
—Iní̱n yej kijtowa ayagaj kojasi;

127
00:05:53,700 --> 00:05:55,980
¿A̱ꞌ wel kitajto̱lkui̱li̱j?

128
00:05:55,980 --> 00:06:00,300
Jesús kimatiꞌ iga yej kitokatinemiáj kipo̱pojtoyaj,

129
00:06:00,300 --> 00:06:01,620
tatajtan:

130
00:06:01,620 --> 00:06:04,400
—¿Ix mitzkuesowaj iga ijkó̱n nitamachtij?

131
00:06:04,400 --> 00:06:08,160
¿Te̱ ankijtowa̱yaj siga xine‑itaka̱n nej yej iPiltzi̱n Ta̱gaꞌ,

132
00:06:08,160 --> 00:06:10,840
nemi nitejkawi ka̱n achto nonoya?

133
00:06:10,840 --> 00:06:13,900
Espí̱ritojwaꞌ in yej kichi̱wa iga matonoka̱n;

134
00:06:13,900 --> 00:06:16,700
ise̱lti tonakayo akichi̱wa nité̱,

135
00:06:16,700 --> 00:06:22,440
iwá̱n tajto̱lmej yej nimitzijlijkej wa̱laj ipan Espíritu iwá̱n tamaka vida.

136
00:06:22,440 --> 00:06:26,220
Eꞌ ónogoꞌ sekin de amejeme̱n yej ayá̱ꞌ kicre̱dowaj.

137
00:06:26,220 --> 00:06:30,120
Eꞌ Jesús kimatiáy aja̱ꞌyéj yej ayá̱ꞌ kicre̱dowa̱yaj,

138
00:06:30,120 --> 00:06:33,760
iwá̱n a̱ꞌyéj yawi kine̱xti̱ti iga makiki̱tzki̱ka̱n.

139
00:06:33,760 --> 00:06:35,400
Iwá̱n kijtoj:

140
00:06:35,400 --> 00:06:39,500
—Inó̱n iga nimitzijlíjkeja iga ayagaj wel wi̱ꞌ ka̱n nonoꞌ,

141
00:06:39,500 --> 00:06:41,620
siga toTaj ayá̱ꞌ kiwajliga.

142
00:06:41,620 --> 00:06:43,280
Iwá̱n íkua̱ꞌya,

143
00:06:43,280 --> 00:06:46,300
miaꞌ yej kitokatinemiáj Jesús kikajtejkej,

144
00:06:46,300 --> 00:06:49,440
iwá̱n ayꞌya nemiáj iwá̱n Jesús.

145
00:06:49,440 --> 00:06:52,700
Jesús kitajtan doce idisci̱polojmej:

146
00:06:52,700 --> 00:06:54,940
—¿Amejeme̱n no̱ anya̱jnékija?

147
00:06:54,940 --> 00:06:57,260
Simón Pedro kijtoj:

148
00:06:57,260 --> 00:06:58,740
—NoTe̱ko,

149
00:06:58,740 --> 00:07:01,000
¿a̱ꞌya seꞌ maniktokaka̱n?

150
00:07:01,000 --> 00:07:05,540
Motájto̱l ne̱ne̱xtiliáj kén iga wel manonoka̱n nochipa wa̱n Dios.

151
00:07:05,540 --> 00:07:07,260
Nejeme̱n nicre̱dójkeja,

152
00:07:07,260 --> 00:07:11,620
iwá̱n nikmatij iga tej tiCri̱stoj yej iPiltzi̱n Dios yej isatoꞌ.

153
00:07:11,620 --> 00:07:12,620
Jesús kijtoj:

154
00:07:12,620 --> 00:07:16,420
—¿Ix aya̱ꞌtaj ando̱cejmej nimitztapejpenkej?

155
00:07:16,420 --> 00:07:17,500
Iwá̱n se̱ de amejeme̱n tzitzimiꞌ.

156
00:07:17,500 --> 00:07:19,820
Kua̱ꞌ iní̱n kijtoj,

157
00:07:19,820 --> 00:07:23,200
Jesús nemi tajtowa de Judas Iscariote,

158
00:07:23,200 --> 00:07:24,740
ipiltzi̱n Simón,

159
00:07:24,740 --> 00:07:28,040
iga Judas yawi kine̱xti̱ti iga makiki̱tzki̱ka̱n,

160
00:07:28,040 --> 00:07:32,500
malej iga yéj se̱ de inó̱n doce idiscí̱poloj Jesús.

