﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:10,280
To nopuhawang onni Festo nod po-undiyonnon koy to ingod to Italia,

2
00:00:10,280 --> 00:00:17,240
id boggayan dan to kotungud si Julio nod bantoy ki Pablo woy taddot duma rin no mgo pinirisu.

3
00:00:17,240 --> 00:00:19,120
Na ini si Julio,

4
00:00:19,120 --> 00:00:25,720
sokkad no kopitan to mgo sundau to Roma no od ngoranan no Batalyon to hari to Roma.

5
00:00:25,720 --> 00:00:27,240
Diyot Cesarea,

6
00:00:27,240 --> 00:00:37,720
id sakoy koy to bollangay no id pomon diyot Adramitio nod logkiyat don po-undiyot od ponduurungguwan to bollangay no riyot prubinsya to Asia.

7
00:00:37,720 --> 00:00:44,280
Id duma konami si Aristarco no toho Tesalonica no sakup to prubinsya to Macedonia.

8
00:00:44,280 --> 00:00:45,840
So-op no allow,

9
00:00:45,840 --> 00:00:48,720
id inguma koy riyot bonuwa to Sidon.

10
00:00:48,720 --> 00:00:51,680
Oray'n moppiya si Julio riyot ki Pablo,

11
00:00:51,680 --> 00:00:59,920
woy id aman sikandin nod undiyot kandin iddos mgo suwod to kopomakoy amoy'd kotovangan to mgo ko-ilonganon din.

12
00:00:59,920 --> 00:01:00,280
Na,

13
00:01:00,280 --> 00:01:04,520
id tanan koy riyot Sidon no id sakoy mandon to bollangay.

14
00:01:04,520 --> 00:01:07,440
Pomon to od kosuggung doy kos kaamag,

15
00:01:07,440 --> 00:01:13,360
id liyu koy riyot divauy to isla to Cipre no od pokosinaung taddot kaamag.

16
00:01:13,360 --> 00:01:23,520
Id baya koy pantok to prubinsya to Cilicia woy riyot Pamfilia taman to noko-inguma koy riyot bonuwa to Mira no sakup to prubinsya to Licia.

17
00:01:23,520 --> 00:01:24,920
Na rutun,

18
00:01:24,920 --> 00:01:31,960
duwon bollangay no id pomon diyot bonuwa to Alejandria no nokita ni Julio no kopitan to mgo sundau.

19
00:01:31,960 --> 00:01:33,480
Iddon bollangay,

20
00:01:33,480 --> 00:01:34,800
od po-undiyot Italia,

21
00:01:34,800 --> 00:01:38,760
de-en id pa-alin koy nikandin tid posakoy tadda.

22
00:01:38,760 --> 00:01:40,680
Daom to pilon allow,

23
00:01:40,680 --> 00:01:43,400
oray'n monanoy iddos id sokayan doy,

24
00:01:43,400 --> 00:01:50,680
su od pokosuggung koy to kaamag woy noosayan koy no noko-inguma riyot pantok to bonuwa to Nido.

25
00:01:50,680 --> 00:01:51,280
Na,

26
00:01:51,280 --> 00:01:54,520
amoy od pokoposinaung koy taddot kaamag,

27
00:01:54,520 --> 00:01:57,720
id liyu koy riyot divauy to isla to Creta,

28
00:01:57,720 --> 00:02:01,760
woy riyon koy id baya to pantok to bonuwa to Salmon.

29
00:02:01,760 --> 00:02:10,920
Noosayan koy rad en ahad id pongulibpit koy ra taman to noko-inguma koy riyot lugaa nod ngoranan to Moppiya nod Duurungguwan.

30
00:02:10,920 --> 00:02:11,760
Inin lugaa,

31
00:02:11,760 --> 00:02:15,080
konna moriyu pomon diyot bonuwa to Lasea.

32
00:02:15,080 --> 00:02:18,360
Pomon to oray'n nolewang kos iponawon doy,

33
00:02:18,360 --> 00:02:24,120
noso-utan koy to timpu no mosuppit don nod pomollangay su timpu ron to bagyu.

34
00:02:24,120 --> 00:02:27,400
De-en id ikohiyan dan ni Pablo to,

35
00:02:27,400 --> 00:02:29,720
“Mgo duma ku,

36
00:02:29,720 --> 00:02:36,960
nosorollan ku no mosuppit kos od kotomanan ta otik od ponayun ki nod pomollangay.

37
00:02:36,960 --> 00:02:43,760
Woy nosorollan ku mandad no konna ra inis mgo luwan woy inis bollangay kos od korattan,

38
00:02:43,760 --> 00:02:45,600
ko konna,

39
00:02:45,600 --> 00:02:48,840
saddook ahad pa inis keton umuu,

40
00:02:48,840 --> 00:02:50,400
od kowora pe-en.”

41
00:02:50,400 --> 00:02:53,040
Piru iddos kopitan to mgo sundau,

42
00:02:53,040 --> 00:02:56,320
waa rin pomokaya iddos id ikahi ni Pablo.

43
00:02:56,320 --> 00:02:58,280
Iyon din baling pomokaya,

44
00:02:58,280 --> 00:03:02,480
iddos id ikahi taddot kopitan to bollangay woy dos komunoy tadda.

45
00:03:02,480 --> 00:03:06,120
Pomon to iddos od duurungguwan to bollangay rutun,

46
00:03:06,120 --> 00:03:09,640
konna moppiya nod tahaddan timpu to bagyu,

47
00:03:09,640 --> 00:03:12,200
de-en ko-urallan to duma roy,

48
00:03:12,200 --> 00:03:14,600
od kopiyan nod ponayun,

49
00:03:14,600 --> 00:03:21,440
su saddook od poko-inguma koy rad diyot prubinsya to Fenice woy riyon koy pa tahad od ubpa.

50
00:03:21,440 --> 00:03:25,040
Su iddos Fenice no sakup to isla to Creta,

51
00:03:25,040 --> 00:03:33,960
od duurungguwan to bollangay no moppiya nod tahaddan timpu to bagyu oyyos dii idda od kosuhat to kaamag.

52
00:03:33,960 --> 00:03:35,160
Na iddon timpu,

53
00:03:35,160 --> 00:03:40,160
monanoy ra kos kaamag pomon diyot boovahan lomig to kowanan,

54
00:03:40,160 --> 00:03:43,640
woy riyot poomdom to mgo duma roy,

55
00:03:43,640 --> 00:03:46,240
kopakoy rad od pomollangay.

56
00:03:46,240 --> 00:03:50,360
De-en id tuntun dan iddos timboggat no batu woy nopongnga,

57
00:03:50,360 --> 00:03:53,840
id pongulibpit koy riyot isla to Creta.

58
00:03:53,840 --> 00:03:55,160
Piru to waa nouhoy,

59
00:03:55,160 --> 00:04:04,440
id inguma kos oray'n monokkaan kaamag pomon diyot boovahan lomig to ivang no id baya riyot davow to iddon isla.

60
00:04:04,440 --> 00:04:06,720
Nokosuhat idda to bollangay roy,

61
00:04:06,720 --> 00:04:08,760
woy pomon tadda,

62
00:04:08,760 --> 00:04:10,720
dii koy od pokosogsog,

63
00:04:10,720 --> 00:04:12,800
de-en id poti-ayun koy'd baling.

64
00:04:12,800 --> 00:04:17,520
To nokopantok koy riyot disok no isla to Cauda,

65
00:04:17,520 --> 00:04:20,160
nokoposinaung koy sinahaw rutun,

66
00:04:20,160 --> 00:04:26,720
de-en id polimokutan doy tid popenek iddos disok no bollangay amoy diid koonnod.

67
00:04:26,720 --> 00:04:28,200
Nopongnga idda,

68
00:04:28,200 --> 00:04:34,200
id ponoggasan doy tid lambod to ikot iddos bollangay amoy diid kohobba.

69
00:04:34,200 --> 00:04:41,200
Woy pomon to allak dan nod pokosagged iddos bollangay riyot paok no pantok to ibpit to ingod to Libya,

70
00:04:41,200 --> 00:04:45,000
id luun dan iddos layag woy id poti-ayun dan dobbo.

71
00:04:45,000 --> 00:04:52,200
Ayas id gusonggusong to monokkaan kaamag iddos bollangay woy id soombiyug idda to doorakkoon baud.

72
00:04:52,200 --> 00:04:54,640
De-en to so-op no allow,

73
00:04:54,640 --> 00:05:00,880
id tigkonayan dan don tid pon-uug iddos dumon luwan amoy'd mahan dos bollangay.

74
00:05:00,880 --> 00:05:02,880
Na riyot so-op pe-en no allow,

75
00:05:02,880 --> 00:05:08,920
idda ron mandon so dumon kosongkapan taddot bollangay kos id pon-uug dan.

76
00:05:08,920 --> 00:05:10,720
Daom to mo-uraan allow,

77
00:05:10,720 --> 00:05:13,640
waa se-aa to allow no nokita roy,

78
00:05:13,640 --> 00:05:19,560
ahad iddos mgo bitu-on woy id ponayun pe-en iddos monokkaan kaamag.

79
00:05:19,560 --> 00:05:20,160
Iddon timpu,

80
00:05:20,160 --> 00:05:23,880
wora koyd id imman nod ko-uyag pa.

81
00:05:23,880 --> 00:05:27,680
Na pomon to pila ron no allow no waa koy nokoka-an,

82
00:05:27,680 --> 00:05:31,000
id lohinat si Pablo woy mid ikahi to,

83
00:05:31,000 --> 00:05:32,360
“Mgo duma ku,

84
00:05:32,360 --> 00:05:41,720
otik id pominog kow ra nanoy taddot id ikahi ku no dii ki pa od logkiyat pomon diyot isla to Creta,

85
00:05:41,720 --> 00:05:48,200
waa ta nanoy no-ukiti inis kosupittan woy waa noratti kos mgo luwan.

86
00:05:48,200 --> 00:05:49,880
Piru ko-ungkay,

87
00:05:49,880 --> 00:05:54,280
iyon ku od buyuwon koniyu no yo kow'd kaanu,

88
00:05:54,280 --> 00:05:58,080
oyyos waa ahad sokkad koniyu nod patoy,

89
00:05:58,080 --> 00:06:02,160
ini ra en so bollangay kos od kohobba.

90
00:06:02,160 --> 00:06:03,320
Su genot bulli,

91
00:06:03,320 --> 00:06:08,840
iddos Monama nid pongomunoy koddi woy id simba-anan ku,

92
00:06:08,840 --> 00:06:14,560
id po-undini rin ka-ay't koddi iddos sokkad taddot mgo ponolihan din.

93
00:06:14,560 --> 00:06:17,000
Mid ikahi iddos ponolihan to,

94
00:06:17,000 --> 00:06:19,200
‘Yo kod kovaakki,

95
00:06:19,200 --> 00:06:20,920
Pablo!

96
00:06:20,920 --> 00:06:25,560
Su ko-ilangan en nod poko-isau ka riyot hari to Roma.

97
00:06:25,560 --> 00:06:27,440
Woy pomon da en kikow,

98
00:06:27,440 --> 00:06:33,480
od tovangan to Monama iddos langun no duma ru ka-ay'n bollangay.’

99
00:06:33,480 --> 00:06:35,400
De-en mgo suwod,

100
00:06:35,400 --> 00:06:38,120
ohotta row kos koniyun ginawa,

101
00:06:38,120 --> 00:06:44,640
su id salig a to Monama no od tumanon din en iddos id ikahi rin koddi.

102
00:06:44,640 --> 00:06:53,640
Piru od piyoddon to kaamag inin bollangay woy od kohobba riyot sokkad no isla.”

103
00:06:53,640 --> 00:06:54,080
Na,

104
00:06:54,080 --> 00:07:01,680
sopuu-oppat don no bulli no id poti-ayun koy ra en to monokkaan kaamag diyot dahat to Mediteraneo.

105
00:07:01,680 --> 00:07:03,440
To tongngovulli ron,

106
00:07:03,440 --> 00:07:06,600
diyot poomdom taddot mgo tohodpomollangay,

107
00:07:06,600 --> 00:07:09,240
morani koyd diyot ibpit to dahat.

108
00:07:09,240 --> 00:07:14,200
De-en id toppong dan iddos koroommoy to dahat ukit to tali.

109
00:07:14,200 --> 00:07:15,840
Woy ukit tadda,

110
00:07:15,840 --> 00:07:20,320
nosorollan dan no oruwompuun leppa robbo kos koroommoy.

111
00:07:20,320 --> 00:07:21,920
Waa nouhoy pomon dutun,

112
00:07:21,920 --> 00:07:28,080
id toppong dan mandon idda woy nosorollan dan no sopuu-limma robbon leppa.

113
00:07:28,080 --> 00:07:33,880
Pomon to allak dan no od kopiyod woy'd kohobba iddos bollangay riyot botuwon,

114
00:07:33,880 --> 00:07:40,880
id uug dan iddos oppat no timboggat no batu riyon lomig to lobbut taddot bollangay amoy'd soro,

115
00:07:40,880 --> 00:07:43,560
woy id pondasaa ran nod ka-allow ron.

116
00:07:43,560 --> 00:07:46,160
Na iddos mgo tohodpomollangay,

117
00:07:46,160 --> 00:07:50,760
id nangkap to po-ukit nod pokopaahuy pomon diyot bollangay,

118
00:07:50,760 --> 00:07:56,120
de-en id tigkonayan dan tid poponog diyot dahat iddos disok no bollangay,

119
00:07:56,120 --> 00:08:03,720
su id po-uvag-uvag dan nod ta-aw to mgo timboggat no putow riyon lomig to isowwan taddot bollangay.

120
00:08:03,720 --> 00:08:08,760
Piru id osengan ni Pablo iddos kopitan to mgo sundau woy dos mgo sakup din,

121
00:08:08,760 --> 00:08:09,960
kahi rin to,

122
00:08:09,960 --> 00:08:14,480
“Otik dii sikandan od polintotuwos dinit bollangay,

123
00:08:14,480 --> 00:08:16,680
dii kow en od ko-uyag.”

124
00:08:16,680 --> 00:08:24,920
De-en id gottas taddot mgo sundau iddos mgo ikot taddot disok no bollangay woy id podtohon dan idda riyot dahat.

125
00:08:24,920 --> 00:08:27,000
To od ka-allow-allow ron,

126
00:08:27,000 --> 00:08:29,440
id inggat dan ni Pablo nod ka-an.

127
00:08:29,440 --> 00:08:30,880
Kahi rin to,

128
00:08:30,880 --> 00:08:42,440
“Sopuu-oppat don ko-ungkay no allow no id ti-is kow no waa en ka-an woy inaayun dow od poomdommon ko kannu od soro kos kaamag.

129
00:08:42,440 --> 00:08:48,280
De-en od buyuwon ku koniyu no ka-an kow pa amoy'd monokkaa kow,

130
00:08:48,280 --> 00:08:49,880
su langun dow,

131
00:08:49,880 --> 00:08:54,920
waa ahad songo-silag to bowvuu to uu row nod kowora,

132
00:08:54,920 --> 00:08:58,320
oyyos waa en od komonnu koniyu.”

133
00:08:58,320 --> 00:09:00,280
Nopongnga osenga ni Pablo idda,

134
00:09:00,280 --> 00:09:06,920
mid angoy sikandin to paan woy id posolamat to Monama riyot isowwan to langun.

135
00:09:06,920 --> 00:09:07,920
Nopongnga,

136
00:09:07,920 --> 00:09:11,760
idda id pontoppiktoppik din idda woy mid ka-an sikandin.

137
00:09:11,760 --> 00:09:13,560
Na,

138
00:09:13,560 --> 00:09:17,400
id moppiya kos songnga ran woy mid ka-an dan langun.

139
00:09:17,400 --> 00:09:19,920
Langun doy nid sakoy taddon bollangay,

140
00:09:19,920 --> 00:09:22,560
oruwon gatus woy pittumpuu-annom.

141
00:09:22,560 --> 00:09:24,920
To nongovuung don iddos langun,

142
00:09:24,920 --> 00:09:32,280
id pon-uug dan diyot dahat iddos mgo luwan no trigu amoy'd mahan pe-en iddos bollangay.

143
00:09:32,280 --> 00:09:32,800
Na,

144
00:09:32,800 --> 00:09:34,000
to nosollom don,

145
00:09:34,000 --> 00:09:39,680
waa nosorolli taddot mgo tohodpomollangay ko ingkon don sikandan lomig,

146
00:09:39,680 --> 00:09:44,400
piru duwon nopantow ran no nokosoksok no ibpit to dahat no paokkon.

147
00:09:44,400 --> 00:09:48,960
De-en nopuhawang dan no riyon dan id po-isau dos bollangay.

148
00:09:48,960 --> 00:09:56,200
Purisu id ponggottas dan iddos ikot taddot mgo timboggat no batu woy id podtohon dobbo riyot dahat.

149
00:09:56,200 --> 00:10:00,400
Id pon-akas dan mandad iddos mgo tali taddot timun.

150
00:10:00,400 --> 00:10:01,320
Nopongnga,

151
00:10:01,320 --> 00:10:07,720
id bollat dan iddos layag amoy od kopoled sikandan to kaamag po-undiyot ibpit to dahat.

152
00:10:07,720 --> 00:10:10,000
Piru waa koy noko-inguma rutun,

153
00:10:10,000 --> 00:10:14,200
su nokopudsong man iddos bollangay riyot movavow no paokkon,

154
00:10:14,200 --> 00:10:19,120
de-en dii ron od pokowaong su nokopallok man kos suungan tadda.

155
00:10:19,120 --> 00:10:22,520
Idda mandad so lomig diyot lobbut taddot bollangay,

156
00:10:22,520 --> 00:10:27,160
nohobba ron pomon to doorakkoon baud nod pokora-ag.

157
00:10:27,160 --> 00:10:27,760
Na,

158
00:10:27,760 --> 00:10:39,200
id pomuhawang don nanoy iddos mgo sundau nod imotayan iddos mgo pinirisu amoy waa ahad sokkad kandan nod pokolanguy po-undiyot ibpit woy'd pokopaahuy.

159
00:10:39,200 --> 00:10:46,480
Pomon to diid kopiyan iddos kopitan to mgo sundau nod ka-apii si Pablo taddot puhawang dan,

160
00:10:46,480 --> 00:10:50,960
id toholan din sikandan nod imatoy taddot mgo pinirisu.

161
00:10:50,960 --> 00:10:51,920
Na,

162
00:10:51,920 --> 00:10:59,720
id po-unna rin iddos langun no od pongkotuig nod languy no od timballu woy'd ponlanguy po-undiyon to ibpit.

163
00:10:59,720 --> 00:11:02,120
Woy idda mandad so diid pongkotuig,

164
00:11:02,120 --> 00:11:09,680
od tinundug da nod kapot taddot id ponggampung no kayu no nongowengkas pomon diyot bollangay.

165
00:11:09,680 --> 00:11:11,160
Woy ukit tadda,

166
00:11:11,160 --> 00:11:18,040
noko-inguma koy langun diyot ibpit to dahat no waa nomonnu.

167
00:11:18,040 --> 00:11:18,880
Na,

168
00:11:18,880 --> 00:11:21,120
to nokogo-un koyd pomon diyot dahat,

169
00:11:21,120 --> 00:11:26,800
nosorollan doy no Malta vos kos ngaran to isla no norungguwan doy.

170
00:11:26,800 --> 00:11:28,640
Iddos mgo mohingod dutun,

171
00:11:28,640 --> 00:11:30,760
oray'n no-eruwan konami.

172
00:11:30,760 --> 00:11:34,520
Pomon to id uran woy oray'n mohonnow,

173
00:11:34,520 --> 00:11:38,880
id totavun sikandan amoy'd pokita to kod-olit-olit dan konami.

174
00:11:38,880 --> 00:11:40,680
Na si Pablo,

175
00:11:40,680 --> 00:11:42,760
id poningkayu amoy id tavun,

176
00:11:42,760 --> 00:11:45,480
piru to kodta-aw rin tadda,

177
00:11:45,480 --> 00:11:48,120
tigkow ron duwon uwod nod laas no id leggua,

178
00:11:48,120 --> 00:11:52,720
pomon ayu to nomonitan woy mid tuktuk idda to bollad din.

179
00:11:52,720 --> 00:11:59,600
To nokita taddot mgo mohingod dutun iddos uwod nid bitinbitin poron diyot bollad din,

180
00:11:59,600 --> 00:12:01,000
mid ikahi sikandan to,

181
00:12:01,000 --> 00:12:04,200
“Noko-imatoy en inin minuvu.

182
00:12:04,200 --> 00:12:07,920
Ahad nokolegguang don sikandin pomon to kosupittan diyot dahat,

183
00:12:07,920 --> 00:12:09,520
od patoy en.

184
00:12:09,520 --> 00:12:12,280
Su iddos id poko-id kandin ko-ungkay,

185
00:12:12,280 --> 00:12:14,920
dii en od aman nod ko-uyag pa sikandin!”

186
00:12:14,920 --> 00:12:18,960
Piru id pomiligpilig ni Pablo iddos uwod diyot apuy,

187
00:12:18,960 --> 00:12:21,400
woy waa en sikandin nomonnu.

188
00:12:21,400 --> 00:12:26,760
Id oongatan dan kod lobbag bo iddos bollad ni Pablo woy tigkow sikandin od patoy,

189
00:12:26,760 --> 00:12:29,200
piru to notahadtahad don,

190
00:12:29,200 --> 00:12:31,840
nokita ran no waa sikandin nomonnu.

191
00:12:31,840 --> 00:12:35,280
De-en nopalin kos poomdom dan woy kahi ran to,

192
00:12:35,280 --> 00:12:38,120
“Sokkad sikandin no monama.”

193
00:12:38,120 --> 00:12:38,600
Na,

194
00:12:38,600 --> 00:12:41,960
morani riyot ibpit to dahat no id go-unan doy,

195
00:12:41,960 --> 00:12:47,760
duwon dakkoon livuta no id pongomunayan ni Publio no ponguu taddon isla.

196
00:12:47,760 --> 00:12:54,720
Id pa-allus koy nikandin diyot baoy rin woy dutun koy pa id po-ubpa daom to otollun allow.

197
00:12:54,720 --> 00:12:56,520
Laggun to riyon koy,

198
00:12:56,520 --> 00:13:03,640
nokosasang en mandad no novohokan iddos amoy ni Publio no id momonit woy'd pongindos to longossa.

199
00:13:03,640 --> 00:13:12,720
De-en id undiyonnan sikandin ni Pablo amoy'd dosalan woy id torungngan din to bollad din iddos uu to amoy ni Publio,

200
00:13:12,720 --> 00:13:14,520
woy no-uliyan sikandin.

201
00:13:14,520 --> 00:13:16,600
Na pomon tadda,

202
00:13:16,600 --> 00:13:19,560
iddos langun nod pongkovohokan taddon isla,

203
00:13:19,560 --> 00:13:24,000
id undiyot ki Pablo woy nongo-uliyan en mandad sikandan.

204
00:13:24,000 --> 00:13:28,680
De-en mo-uraa kos kopiyannan no id pomboggoy ran konami.

205
00:13:28,680 --> 00:13:31,000
Woy riyot kodlogkiyat doy,

206
00:13:31,000 --> 00:13:36,480
id popiyoddan koy pe-en nikandan to langun nod ko-ilonganon doy to kod-ipanow.

