\id ROM \h ROMANOS \toc1 ROMANOS \mt1 ROMANOS \mt2 Ra søcuą bi ꞌyorba ra Pablo ʉ yʉ ꞌyɛ̨cꞌyɛi bʉ ja ra ngʉrpa dąhnini Roma \c 1 \s Ran zɛngua \p \v 1 Nugä drá Pablogä, drá ꞌyɛ̨hɛgä ra Jesucristo. Nɛ bi xic Oją ma ꞌbäigäꞌbe ra Cristo, nɛ bi huangui gam mangä rán ho maꞌdaꞌyo Oją. \v 2 Nɛ guetꞌa ram hma mi man Oją bʉ ja rá hoga tꞌohni bi ꞌyoꞌtꞌʉ yʉ́ pøngahyą mayaꞌbʉ. \v 3 Nɛ nꞌdatꞌa ram hma im ma nangue ra Jesucristo rá Tsꞌʉntꞌʉ Oją a, nɛ nangueꞌa bim ꞌbʉcua ja ra ximhäi, rám bomꞌbɛto ra David a. \v 4 Pɛ nuꞌbʉ mi dąmbɛ̨ni bʉ ꞌbʉ ʉ xʉn du, ja bi ꞌyu Oją xʉn ho gue rá Tsꞌʉntꞌʉ Oją a bʉya nte hɛ̨mbi nangue rá Hogandąhi in ꞌyoui. Gueꞌa ma Hmuhʉ a. \v 5 Nɛ rá mate zɛhɛ bi xiqui ma ꞌbäigäꞌbe ra Cristo, ga japi daꞌyɛ̨cꞌ yɛi yʉ jąꞌi gätho yʉ hnini, nɛ gueꞌa dí hnumanho ra Cristo a bʉya. \v 6 Janangueꞌa in ndec Oją ga mba ga fäxꞌa ni tꞌɛ̨cꞌyɛihʉ, nguetho bi zonꞌnahʉ Oją bi jaꞌahʉ yʉ́ mbɛti ahʉ ra Jesucristo. \v 7 Guehna dí otꞌahʉ na ya gätho ahʉ guí ꞌbʉhmbʉ bʉ ja ra dąhnini Roma, ngue bi huɛ̨cꞌahʉ Oją nɛ bi zonꞌnahʉ, nɛ bi ꞌuecꞌa ni mbʉihʉ in nde ahʉ høntꞌa guim bɛ̨mhbʉ a. Dí äp Oją ma Tahʉ nɛ ra Jesucristo ma Hmuhʉ da hyutꞌa ni mbʉihʉ nangue rá mate zɛhɛ. \s Ɛ̨mmɛ in nde da zøm bʉ Roma a ra Pablo \p \v 8 Mꞌbɛtꞌo thoho dí xi ahʉ ɛ̨mmɛ dadí johyagä, nguetho dí øꞌa man yʉ jąꞌi hønbʉ go hapʉ dí ꞌyo ngue guí ɛ̨cꞌyɛihʉ xʉn ho. Janangueꞌa dí xi Oją jamadi nangue gätho ahʉ. Nɛ di thocpa ra jamadi ma Ojąhʉ ra Jesucristo. \v 9 Nɛ i pą Oją hin dí ɛꞌtsꞌa ná yąꞌbe nangue ahʉ. Nɛ dí hąh ma mbʉi dí ørpa rá ꞌbɛfi ꞌbʉ dím man a ran ho maꞌdaꞌyo nangue rá Tsꞌʉntꞌʉ. \v 10 Nɛ dí äp rá mate Oją ngue hin da yaꞌa ga mbagä bʉ guí ꞌbʉhmbʉ. Nɛ hin dí pądi ꞌbɛꞌa da zä dá søm bʉ, pɛ go pą Oją, nɛ xømhma thoho da nde Oją ga mba bʉ. \v 11 Nguetho ɛ̨mmɛ dín nde gan nu ahʉ, ga fäx ahʉ din ja ahʉ manꞌda xʉn ngu rá tsꞌɛdi Oją, nɛ manꞌda gam ꞌbähmbʉ xʉn ho bʉya. \v 12 Nɛcä da zä gui fäxcahʉ, janangueꞌa da zä ꞌda xtám fäxtahʉ nangue ma tꞌɛ̨cꞌyɛihʉ dí comhbʉ. \v 13 Ma zi cu ahʉ dín nde gui pąhmbʉ ngue xʉn ngu yʉ nidį mí ɛ̨na xcá mba bʉ, pɛ hinga na sä. Pɛ guehma dín nde ga mbagä bʉ nɛ da hnurca ma ꞌbɛfi bʉ guí ꞌbʉhmbʉ, tengu bʉ miꞌda yʉ hnini xtá mba. \v 14 Nguetho i ꞌyo ma güɛnda ga xänba yʉ jąꞌi, nɛ ʉ ꞌbʉpʉ ja yʉ hnini nɛ ʉ yʉm ꞌbʉndąpo jąꞌi, nɛꞌʉ pąh ra søcuą nɛ ʉ hingui pądi, gätho ga xänbi. \v 15 Janangueꞌa nɛ ahʉ ɛ̨mmɛ jag ra pähä ga xänꞌnahʉ rán ho maꞌdaꞌyo ra Cristo, gätho ahʉ guí ꞌbʉhmbʉ bʉ ja ra dąhnini Roma. \s Nu ran ho maꞌdaꞌyo ní yąn ʉ toꞌo gätho da hyąn a \p \v 16 Nɛ hin dí pɛsꞌ ma sä gam mangä ran ho maꞌdaꞌyo, nguetho gueꞌa ram hma rá tsꞌɛdi Oją a dí yąn ʉ toꞌo gätho da hyąn a. Nɛ mbʉdi bi sije dyʉ israelgähe, nɛ xø bi si ʉ miꞌda bʉya. \v 17 Nguetho nu ran ho maꞌdaꞌyo i xijʉ ꞌbɛꞌa ní hogahʉ, gue ga hąnthohʉ rá mate, nɛ hinꞌyʉ ꞌbɛꞌa manꞌda dí zinjʉ Oją a. Tengu mán tꞌoꞌtꞌi: “Toꞌo bi ꞌyɛ̨cꞌyɛi rá mate Oją, bi hocpa yʉ́ tsꞌoqui, bin tꞌun ra ꞌdaꞌyote bʉya.” \s Gätho yʉ jąꞌi in dupate yʉ tsꞌoqui \p \v 18 Nguetho nuꞌbʉ hin da yąn Oją yʉ jąꞌi i jatho di ʉnbi, nangueꞌa ꞌdanꞌyo thoho i thąnde, nɛ i øtꞌe ꞌbɛꞌa gä má tsꞌoqui. Nɛ nuꞌa majuąni nde di bɛ̨nba Oją ʉ, pɛ di hɛcpada ʉ, nguetho manꞌda in numanhosɛ yʉ́ tsꞌoqui. \v 19 Pɛ i pąhma ꞌbɛꞌa sä da fądi nangue Oją, nguetho guesɛ Oją di bɛ̨nbi. \v 20 Nɛ madagueꞌbʉ hin di nɛqui Oją, pɛ da zä da bąh yʉ jąꞌi gue maguesɛ Oją nɛ i ja rá tsꞌɛdi maząi a, nguetho in nu ꞌbɛꞌa gätho bi ꞌyøtꞌua ja ra häi. Nɛ gueꞌbʉ go rá mbʉdi ra ximhäi mi sä xtá fądi xʉn ho. Nɛ mi sä xtám bąh yʉ jąꞌi xtá numansu Oją. Janangueꞌa njon da zä da xi Oją nte in dupate. \v 21 Nɛ mi sähma xtám bą Oją, pɛ him mi nde xtá numansu a nɛ him bi xifi jamadi ꞌbɛꞌa gätho bin tꞌunꞌdʉ. Pɛ bi dʉꞌmi bi bɛ̨n a nꞌda ran ꞌyomfɛ̨ni nte ní mba tho. Janangueꞌa bi ꞌbɛh ra hoganꞌyomfɛ̨ni. Nɛ njąmꞌbʉ bi zä da bɛ̨ni ꞌbɛꞌa xʉn ho da ꞌyør pʉya. \v 22 Sä ɛ̨na pąsɛ ʉ, nɛ guepʉ í ꞌbɛpʉ ra hogan ꞌyomfɛ̨ni bʉya. \v 23 Nu Oją tąte xʉn ho a, gue i ꞌbʉi maząi. Pɛ nuꞌʉ bi ꞌyøzɛhɛ yʉ jąꞌi bi bøni tengu yʉ́ pøte yʉ jąꞌi dim ꞌbɛdi, nɛ yʉ doja nɛ yʉ zate nɛ yʉ pozʉ, manꞌda bi ꞌyɛ̨mbi oją ʉ. \v 24 Janangueꞌa bi hyɛ Oją ʉ. Nɛ manꞌda bi ꞌyøzɛhɛ ꞌbɛꞌa gätho bi numanhosɛ bʉya gue ran ꞌyomtꞌɛ̨ni. Nɛ bi tsꞌonsɛ yʉ́ jąꞌi nꞌda ngu nꞌda ʉ. \v 25 Bi hyɛ a majuąni Oją nɛ go bi ꞌyɛ̨cꞌyɛi ʉ him majuąni Oją. Bi dąnde gätho bi ꞌyøtꞌ Oją ua ja ra ximhäi xinda gueꞌa Oją gue bi ꞌyøtꞌʉ. Pɛ høntꞌa Oją mixte xʉn ho a gätho yʉ pa maząi. Janangueꞌa høntꞌa ga ɛ̨spahʉ a. \v 26 Nɛ gueꞌa í hyɛ Oją ʉ. Nɛ nubʉya bi zä bi ꞌyøtꞌ ran tsꞌo, gueꞌbʉ go mí ꞌyøtꞌ manꞌda xʉn tsꞌo, nɛ yʉ xisu bi pä a bi zänba Oją xtá ꞌyøtꞌe, gue bi ꞌyąsäba yʉ́ mixisuhʉ tenguꞌbʉ ran ꞌyohʉ zɛhɛ. \v 27 Nɛ yʉn ꞌyohʉ bi hyɛh yʉ́n tꞌɛ̨di mi sän Oją xtín thątꞌʉ yʉ xisu ngue xtí manda, nguetho ɛ̨mmɛ in nde di ꞌyąsäba yʉ́ minꞌyohʉhʉ, nuꞌa him mi sä xtá ꞌyøtꞌe. Pɛ bi hyonsɛ ran ʉnbi gue yʉ́ jąꞌi zɛhɛ ʉ ꞌbʉ mí ꞌuegue. \v 28 Nɛ nuꞌbʉ him mi numanho a ran ꞌyomfɛ̨ni majuąni nangue Oją, ngutho bi hyɛ Oją ʉ, nɛ manꞌda bi bɛ̨n ʉ yʉ́ tsꞌon ꞌyomfɛ̨ni nɛ bi ꞌyøtꞌ yʉn tsꞌo him mi sä xtá ꞌyøtꞌe. \v 29 Nɛ ɛ̨mmɛ di yusꞌ yʉ́ mbʉi gätho yʉ tsꞌoqui, ran ꞌyomtꞌɛ̨ni, ra tsꞌomꞌbäi, ran tsꞌiyate, ra nɛxmate, ran tsꞌɛya, ran thote, ran sʉi, ran thäte, ran ʉcpate, ran cꞌąte. \v 30 Nɛ yʉ zänfɛhni ʉ, nɛ i san Oją, nɛ hingui su nꞌda ra jąꞌi, nɛ din ꞌyɛ̨xꞌʉ, nɛ ma maguesɛ ʉ, thocpa thoho i honsɛ miꞌda yʉ tsꞌoqui hingui pądi da ꞌyøtꞌe, nɛ i fɛstaꞌa ꞌbɛꞌa man yʉ́ ta nɛ yʉ́ mbe. \v 31 Nɛ hingui nde din ꞌyomfɛ̨ni ʉ, nɛ hin di jąꞌtsꞌa man ʉ, nɛ hinꞌyʉ yʉ́n huɛ̨cate, nɛ hinꞌyʉ yʉ́ yembʉi. \v 32 I pąhma di ʉnba Oją ʉ gätho yʉ pa maząi, gueꞌa yʉ́n sähʉ a nguetho i øtꞌ ya i hmangua. Pɛ manꞌda guextaꞌa i øtꞌe nɛ manꞌda di johya ꞌbʉ xʉn ngu ʉ ꞌdaꞌangu øthʉ ʉ. \c 2 \s Di ʉnba Oją ʉ toꞌo di ho yʉ tsꞌoqui \p \v 1 Janangueꞌa hingui sä ga ɛ̨mhbʉ him man sähʉ a ran ʉnbi høntꞌa go toꞌo gahʉ. Nguetho nuꞌbʉ dí numanꞌʉhʉ ʉ ꞌda nangue yʉ́ tsꞌoqui, nɛ dí ɛ̨mhbʉ go yʉ́n sähʉ da nu ran ʉnbi ʉ, pɛ gueꞌa nán juąnba zɛhɛhʉ a ꞌbʉ gue nꞌdatꞌa dí øthʉ. \v 2 Pɛ dí pąhmbʉ gue yʉ́n sähʉ ꞌbʉ di ʉnba Oją ʉ øtꞌ yʉ tsꞌoqui. \v 3 Pɛ sä dí ɛ̨mhbʉ ngue go ga ponjʉ rán juąnbi Oją, ngue go dí ɛ̨mfʉ hingui ho øtꞌʉ ꞌda, nɛ ya ꞌdaꞌangu dí øthʉ ʉ. \v 4 Ha hin dí pąhmbʉ hanja him ꞌbexque di ʉngahʉ Oją nangue ma tsꞌoquihʉ. Pɛ gueꞌa ní jajʉ ga päh ma mbʉihʉ xʉn ho a. Pɛ nujʉ dí fɛstahʉ rá yembʉi i ørcahʉ. \v 5 Pɛ nuꞌbʉ xʉm mɛ ní mbʉi nꞌda, nɛ xíngui tsꞌʉ coh rá mbʉi nangue yʉ́ tsꞌoqui, pɛ ɛ̨mmɛ di pɛt yʉn ʉnbi da tꞌørpa ꞌbʉ bi zøn ra pa, ngue rá muui a bi ꞌyøtꞌe, nɛ da zɛmp Oją a. \v 6 Nɛ nꞌda ngu nꞌda din tꞌunꞌna rán thɛui ꞌbɛꞌa bi ꞌyøtꞌe. \v 7 Nu Oją di untꞌa ra temaząi ꞌbʉ ꞌboꞌo ząi øtꞌa ran ho, nguetho honi dim ꞌbʉhmi Oją, nɛ i honi da ꞌyøtꞌa i numanho Oją, nɛ i honi da tꞌørpa ran ho njąmꞌbʉ din thegue. \v 8 Pɛ nuꞌbʉ dadín sʉhmbʉ Oją, nɛ hin dí numanhohʉ a ra ꞌyu majuąni pɛ høntꞌ yʉ tsꞌoqui go dí numanhohʉ, pɛ gueꞌa dí ꞌdajʉ ra cuɛ Oją a ꞌbʉ, ngue ɛ̨mmɛ ntsꞌutho. \v 9 Ntsꞌɛdi yʉn ʉnbi nɛ ꞌbɛꞌa gätho má dumbʉi da nuꞌʉ nꞌda ngu nꞌda toꞌo gätho nząi øtꞌ yʉ tsꞌoqui, nɛje dyʉ israelhe, nɛ ahʉ hin gyʉ israelhʉ. \v 10-11 Pɛ høntꞌa go toꞌo da hyoni da ꞌyøtꞌ ran ho, di japi ꞌdarpʉ dim ꞌbʉhmi Oją nɛ da numanho Oją a, nɛ da hyurpa rá mbʉi thocpa thoho, nɛcähe dyʉ israelgähe, nɛ ahʉ hing yʉ israelhʉ. Nguetho gätho ꞌdaꞌangujʉ bʉ na nujʉ Oją. \v 12 Nɛ nuꞌʉ hing yʉ israel him bi sih yʉ́n tꞌɛ̨di Oją. Nɛ madagueꞌbʉ him bi sifi, pɛ guehma da nu yʉn ʉnbi toꞌo di thocta yʉ tsꞌoqui. Nɛ ngutho ʉ yʉ israel ngue bi sih yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, nɛ gueꞌʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją dí juąnba ʉ toꞌo di thocta yʉ tsꞌoqui. \v 13 Nguetho nuꞌbʉ da bątho yʉ́n tꞌɛ̨di Oją nꞌda, hin da numanho Oją a ꞌbʉ, hinda høntꞌbʉ da ꞌyøtꞌa hmam bʉ. \v 14 Nuꞌʉ hing yʉ israel, him bin tꞌun yʉ́n tꞌɛ̨di Oją ngue ran hocjąꞌi xtá ꞌyøtꞌe. Pɛ guehma i pąsɛ mbo yʉ́ mbʉi ndaꞌa xʉn ho, nguetho jaꞌbʉ i øtꞌa rán thɛui ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją ngue ran hocjąꞌi. \v 15 Nɛ madagueꞌbʉ him bi sih yʉ́n tꞌɛ̨di Oją ʉ ꞌda, pɛ tengu ꞌbʉ mán tꞌoꞌtꞌi bʉ ja yʉ́ mbʉi ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, nɛ guesɛ yʉ́ mbʉi i xifi ngue hingui ho a bi ꞌyøtꞌe, o jaꞌbʉ xʉn ho. \v 16 Nɛ gueꞌa dí juąnba Oją ʉ gätho yʉ jąꞌi, nangue ra Jesucristo ꞌbʉ bi zøn ra pa. Nɛ di juąnba ʉ nangue ʉ i ąsɛ mbo yʉ́ mbʉi ʉ. Nɛ gueꞌa i mam bʉ ja ran ho maꞌdaꞌyo ngue dím mangä. \s Sä ín ꞌyɛ̨xꞌʉ ꞌda yʉ israel ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją \p \v 17 Pɛ nu ahʉ ma miꞌisrael ahʉ, guidín ꞌyɛ̨xhʉ nguetho gyʉ mɛngu israelhʉ, nɛ, “hønsɛgahʉ i numanhojʉ Oją, nguetho bi ꞌdajʉ ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di,” sä guí ɛ̨mhbʉ. \v 18 Nɛ gá pąhmbʉ rá pähä Oją, nguetho gán xähmbʉ yʉ́n tꞌɛ̨di, nɛ gá pąhmbʉ ndaꞌa xʉn ho da zä da ꞌyøtꞌa nꞌda. \v 19 Nɛ guím bɛ̨nsɛhʉ guí uthʉ ra ꞌyu ʉ yʉ xädä, guím bɛ̨mhbʉ yʉ́ nyotꞌi ahʉ ʉ i ꞌyo bʉ ja ra ꞌbɛxui. \v 20 Nɛ sä guí ɛ̨mhbʉ ja nin tꞌɛ̨di gui xänbahʉ yʉ ꞌyąmbʉi, nguetho guí pąhmbʉ ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją ngue majuąni, ngue di un ran ꞌyomfɛ̨ni nꞌda. \v 21 Pɛ nuꞌbʉ gueꞌa guí øthʉ ma miꞌisrael ahʉ guí xänbahʉ miꞌda, hanja hin gán xäsɛhʉ thą. Guí xihmbʉ miꞌda ngue hin dim pɛ̨, pɛ hanja go guím pɛ̨sɛhʉ thą. \v 22 Guí xihmbʉ miꞌda ngue hin din ꞌyomtꞌɛ̨ni, pɛ hanja go guí ꞌyomtꞌɛ̨ni zɛhɛhʉ. Guí xihmbʉ miꞌda hin da ꞌyɛ̨spa ʉ yʉ hyäte oją, pɛ ha hin guím bɛ̨mhbʉ ngue go guí cʉzɛhɛhʉ bʉ i thąnde yʉ́ ojąsɛ ʉ, nɛ guí pɛ̨fʉ ꞌbɛꞌa guí numanhohʉ bʉ. \v 23 Gná yąthʉ a ngueꞌa guí ɛ̨mhbʉ guí pąhmbʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją. Pɛ manꞌda gadí jafʉ hin da numansu Oją ʉ miꞌda, nguetho guí fɛstahʉ ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di bi ma. \v 24 Janangueꞌa bin ja tengu mán tꞌoꞌtꞌi, ngue di cꞌąmanꞌʉ Oją ʉ hing yʉ israel ꞌbʉ i nu a ran tsꞌo guí øthʉ, gyʉ israelhʉ. \v 25 Pɛ nuꞌbʉ xcá øthʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją bi man ra Moisés, xʉn ho ngue am hmɛpya ma jąꞌihʉ, ngue dyʉ israelhʉ. Pɛ nuꞌbʉ hin dí tɛnhdʉ ʉ, säti thoho am hmɛpyagahʉ ꞌbʉ, nɛ nte ja bʉ a uh ma hmɛpyahʉ. \v 26 Nɛ nuꞌʉ hing yʉ israel ngue him bi mba ma hmɛpyabi yʉ́ jąꞌi, nuꞌbʉ øtꞌ yʉ́n thɛhʉ ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, nuꞌʉ i numanho Oją ʉ, tenguꞌbʉ xtá hmɛpya bʉ na nu Oją ʉ. \v 27 Nɛ nuꞌʉ hing yʉ israel ngue nte ma hmɛpya i ja, pɛ nuꞌbʉ i øtꞌ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, gueꞌʉ dí jajʉ din cꞌą ma tsꞌoquihʉ ʉ, dyʉ israelhʉ. Nguetho sä dá mɛpya ma jąꞌihʉ, tengu manꞌa ran tꞌɛ̨di, nɛ hin dá øthʉ a rán säui ma hmɛpyahʉ. \v 28 Nɛ madagueꞌbʉ nꞌdatꞌa mam bombøtahʉ ra Abraham, pɛ hinga gueꞌa ní ꞌyøtꞌe rá tꞌʉhni Oją nꞌda a. Nɛ xín nangueꞌa am hmɛpya maxøtsꞌe rá jąꞌi nꞌda. \v 29 Pɛ hinda høntꞌbʉ hmɛpya ma mbʉihʉ nangue rá Hogandąhi Oją, nuꞌa njuąntho ra hmɛpya i nu Oją a. Nɛ nuꞌbʉ njabʉ ma mbʉihʉ, hin gam bɛ̨mhbʉ ngue da numanhojʉ ma mijąꞌihʉ, pɛ høntꞌa Oją gam bɛ̨mhbʉ da numanhojʉ. \c 3 \p \v 1 Nuꞌbʉ ꞌboꞌo da ꞌyɛ̨ngui: “Pɛ hanja bi huand Oją ʉ yʉ israel thą, nɛ ꞌbɛꞌa nam bønꞌa ra hmɛpya bi si ʉ,” gueꞌbʉ ꞌboꞌo da ꞌyɛ̨ngui. \v 2 Pɛ xʉn ngu ꞌbɛꞌa í huand Oją ʉ. Mꞌbɛtꞌo thoho gam bɛ̨mhbʉ bin tꞌun rám hman Oją mayaꞌbʉ ʉ ndu mam bombøtahʉ. Nɛ gueꞌa ga xi ʉ toꞌo da ꞌyängui. \v 3 Pɛ xʉn ngu ʉ him bi nde. Pɛ ha gam bɛ̨mhbʉ bi zɛpʉ a mí ɛ̨na xtá ꞌyørpa Oją yʉ jąꞌi ꞌbʉ. \v 4 Hinꞌna maha, pɛ guehma guesɛ Oją di jąꞌtsꞌa rám hma, madagueꞌbʉ gätho xtín hɛ̨tho yʉ jąꞌi nangue rá ꞌbɛfi. Nɛ tengu bi man rá tꞌohni Oją, gätho di jąꞌtsꞌa bi ma, nɛ hin hapʉ ga tįmhbʉ ngue him bi ꞌyøtꞌ Oją a mí ma, ꞌbʉ ga änhdʉ. \v 5 Pɛ sä ɛ̨n ʉ ꞌda hingui øh rám hman Oją: “Hingui ho ꞌbʉ di ʉngahʉ Oją nangue ma tsꞌoquihʉ, nguetho manꞌda di nɛcmanho rán ho Oją ꞌbʉ gätho xʉn tsꞌotho ga øthʉ,” ɛ̨nꞌʉ yʉ jąꞌi. \v 6 Pɛ hingui sähma ngubʉ ga mamhbʉ, nɛ xʉn ho ꞌbʉ di ʉngahʉ Oją nangue ma tsꞌoquihʉ, nguetho jatho da ꞌyøtꞌ ran tsꞌʉtꞌabi nangue gätho ra ximhäi. \v 7 Nɛ sä ɛ̨n ʉ ꞌda: “Manꞌda dí ɛ̨spahʉ Oją nangue ma fɛhnihʉ dí mamhbʉ. Pɛ hanja di ʉngahʉ ꞌbʉ, tenguꞌbʉ dyʉ ꞌyøtꞌa tsꞌoquihʉ, nɛ manꞌda dí uhmbʉ ngue njąmꞌbʉ dim fɛhni Oją,” sä ɛ̨n ʉ ꞌda. \v 8 “Nɛ mbähä ga øthʉ ran tsꞌo, nꞌdahma di nɛqui a ran ho,” i ɛ̨njʉ dí ɛ̨mhbʉ ʉ ꞌda ꞌbʉ dí ɛ̨na hin ní yąnjʉ Oją ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di, gueꞌʉ to i sanjʉ. Pɛgue da tsꞌɛmba ʉ nangue yʉ́m hman ʉ. \s Gätho dín dupatehʉ yʉ tsꞌoqui \p \v 9 Pɛ ha gam bɛ̨mhbʉ manꞌda xʉn hojʉ dyʉ israelhʉ. Pɛ hinꞌna, tengu thoho dá xi ahʉ ꞌbʉ rá mbʉdi, nguetho ꞌdaꞌangu dyʉ ꞌyøtꞌa tsꞌoquihʉ, nɛꞌʉ yʉ israel nɛꞌʉ hin yʉ israel. \v 10 Nɛ mán tꞌoꞌtꞌi: \q Njoꞌo nꞌda xʉn ho, xinga nꞌda. \q \v 11 Njoꞌo nꞌda i ja rán ꞌyomfɛ̨ni, \q nɛ njoꞌo i hon Oją ngue nde da dɛnni. \q \v 12 Gätho gahʉ dá ꞌuethohʉ, nɛ ꞌda án tsꞌontho ꞌbɛꞌa dá øthʉ. \q Xínga nꞌdajʉ dí øthʉ ran hocjąꞌi. \q \v 13 Ɛ̨mmɛ xʉn tsꞌo ma ndehʉ, tenguꞌbʉ nꞌda ra hyąhäi bʉ ja ran ꞌyägui ngue hingan joꞌmi, xʉn xą, in jabʉ ma ndehʉ. \q Nguetho ɛ̨mmɛ dí mamhbʉ yʉ fɛhni, \q nɛ ran dąte i pøm ma ndehʉ, tenguꞌbʉ dyʉ pozʉhʉ. \q \v 14 Nu ma ndehʉ ɛ̨mmɛ yupʉ ran tsꞌante ngue xʉn ju. \q \v 15 Nu ma guahʉ, ɛ̨mmɛ i ɛ̨hya na ꞌdihi ngue dan hotehʉ. \q \v 16 Pɛ í huɛ̨hi thoho ʉ ꞌbʉpʉ hapʉ dí ꞌyohʉ, ngue xʉn tsꞌo ꞌbɛꞌa dí ørpahʉ ʉ. \q \v 17 Nɛ hin dadí hocpahʉ yʉ́ mbʉi ma mijąꞌihʉ, xínga gueꞌa ma mbʉi zɛhɛhʉ. \q \v 18 Nɛ xíngui tsꞌʉ dím bɛ̨mhbʉ ngue ga numansuhʉ Oją. \m Nɛ gueꞌa bi man rá tꞌohni Oją ꞌbʉ mayaꞌbʉ a. \v 19 Nɛ nuꞌa mí hmam bʉ ja ram hma mayaꞌbʉ ngue bi xije Oją dyʉ israelgähe, ga pąhmbʉ gätho i ja ma tsꞌoquihʉ bʉ na nujʉ Oją. Janangueꞌa gätho ra ximhäi din hɛ̨tho ꞌbʉ bi ꞌyørpa ran juąnbi Oją. \v 20 Nɛ nuꞌʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, xínga nꞌda ra jąꞌi dí ꞌyɛ̨mbi xʉn ho ʉ ngue bi xijʉ ran hocjąꞌi xcá øthʉ. Pɛ nuꞌʉ yʉn tꞌɛ̨di, ja ga tįmhbʉ bʉ ꞌbɛꞌa dá øthʉ. \s Da yąnjʉ Oją ꞌbʉ ga hąmhbʉ rán hoqui \p \v 21 Janangueꞌa nuya bi tꞌurcahʉ manꞌda ran hoqui ngue dí ꞌyɛ̨njʉ xʉn hojʉ Oją, nɛ hin nangue ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di ngue bi xijʉ xcá øthʉ ran ho, madagueꞌbʉ midí nɛqui tsꞌʉ bʉ ja ram hma mayaꞌbʉ a ran hoqui dí xi ahʉ ya. \v 22 Gue ga hąnthohʉ a rán hoqui Oją nangue ra Jesucristo di hoga ma tsꞌoquihʉ høntꞌa go toꞌo gahʉ. \v 23 Nguetho njoꞌo gahʉ dá jąsꞌhʉ gätho ran ho nguepʉ xtá numanhojʉ Oją, pɛ gätho dá øthʉ yʉ tsꞌoqui bʉ án nujʉ. \v 24 Janangueꞌa bi zänni di hogazɛhɛhʉ Oją ngue rán tꞌunni thoho, nguetho bi gurca ma tsꞌoquihʉ ra Cristo Jesús. \v 25 Nguetho bi zän Oją a ra Cristo ngue bim ꞌbøtsꞌe zɛhɛ, bi gurca ma tsꞌoquihʉ nangue rá ji. Nɛ gueꞌa ní yąn ʉ toꞌo da hyąnꞌa bi ꞌyørpe. \p Nɛ ngutho nangue ʉ mí ꞌbʉh mayaꞌbʉ, nuꞌbʉ mi du ra Cristo, ja bi nɛqui a í punba yʉ́ tsꞌoqui ʉ toꞌo mí nde rá punbi Oją. Nɛ ja bi ꞌyu Oją bʉya ꞌbɛꞌa í thøtho ʉ. \v 26 Nɛ ja bi ꞌyu Oją a rán jutꞌi ma tsꞌoquihʉ, janangueꞌa da zä di hogahʉ ya, nɛ da zimanhojʉ ngue guejʉ dá ɛ̨cꞌyɛihʉ rá mate ra Jesús. \v 27 Pɛ xiya, hapʉ bi goꞌa man ꞌyɛ̨tsꞌihʉ. Bi mba ma ꞌbɛrquigahʉ. Pɛ hague nja. Nguetho hin dá jąsꞌhʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, pɛ bin ꞌdactahʉ rá mate ꞌbʉ má ɛ̨cꞌyɛihʉ a. \v 28 Nɛ dí pąhmbʉ ngue bi hogahʉ Oją ꞌbʉ má hąnthohʉ rám hma nangue rán hoqui. Nɛ hin da ꞌyängahʉ ꞌbʉ xcá jąsꞌhʉ, o hinꞌna. \v 29 Pɛ sä dí ɛ̨mhbʉ dyʉ israelhʉ høngdahʉ i numanhojʉ Oją. Pɛ i jatho ga pąhmbʉ ngue nɛꞌʉ hin yʉ israel in nde da numanho Oją. \v 30 Nguetho nꞌdatho a Oją, nɛ gätho toꞌo da hyąn rá mate gätho ꞌda ni hocpada Oją ʉ nɛ da zimanho, nɛ ʉ yʉ israel, nɛ ʉ hing yʉ israel. \v 31 Pɛ ha dí ɛ̨n ahʉ nte di muui yʉ́n tꞌɛ̨di Oją ngue dí ɛ̨n ahʉ ga hąnthohʉ rá mate. Pɛ hinꞌna, pɛ manꞌda dí jąsꞌhʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją ya, nangue ra Cristo rá mate Oją i fäxcahʉ. \c 4 \s Ran tꞌuti nangue ra Abraham \p \v 1 Xi a mam bombøtahʉ ra Abraham ngue dyʉ israelhʉ, ꞌbɛꞌa í hocpa yʉ́ tsꞌoqui Oją a thą, nɛ ꞌbɛꞌa í ꞌyɛ̨mbi xʉn ho a. \v 2 Pɛ hinga gueꞌʉ ꞌbɛꞌa gätho bi ꞌyøtꞌe í tꞌɛ̨mbi xʉn ho a, nguetho nuꞌbʉ da gue ʉ, ya mí ja ꞌbɛꞌa xtín ꞌyɛ̨zɛhɛ ꞌbʉ. Pɛ hin te ín ꞌyɛ̨xꞌa ra Abraham bʉ án nu Oją a. \v 3 Pɛ tengu man rá tꞌohni Oją, nu ra Abraham bi ꞌyɛ̨cꞌyɛi tho a ram hma ꞌbʉ mí xifi ꞌbɛꞌa da ꞌyørpa Oją. Nɛ gueꞌa í ꞌyɛ̨mbi xʉn ho a bʉya. \v 4 Nuꞌbʉ xtá xijʉ Oją ngue gueꞌa rá ꞌbɛfi ga øthʉ dí ꞌyɛ̨njʉ xʉn hojʉ a, pɛ hing ra mate thoho a dí ꞌyɛ̨njʉ xʉn hojʉ ꞌbʉ, pɛ tenguꞌbʉ man zäbithohʉ a ꞌbʉ. \v 5 Pɛ nu Oją hingui xijʉ nꞌda ra ꞌbɛfi dí ꞌyɛ̨njʉ xʉn hojʉ, nguetho hinguin zaqui ma mbʉihʉ nangue ma tsꞌoquihʉ. Janangueꞌa i xijʉ ga hąnthohʉ a rá mate di hoga ma tsꞌoquihʉ, nɛ gueꞌa dí ꞌyɛ̨njʉ xʉn hojʉ a bʉya. \v 6 Nɛꞌa ra David ngubʉ bi ꞌyorpʉ ja rá tꞌohni Oją mayaꞌbʉ ngue: \q Ɛ̨mmɛ di johya nꞌda ra jąꞌi ngue da ꞌyɛ̨mp Oją xʉn ho, nɛ hin da ꞌyʉrpa ra güɛnda ꞌbʉ xʉn ho xtá ꞌyøtꞌe o hinꞌna. \q \v 7 Nguetho bi mba ma punbi yʉ́ tsꞌoqui, nɛ him man din cꞌą, bi ꞌyɛ̨na. \m \v 8 Nɛ ɛ̨na: \q Di johya ʉ toꞌo bi mba ma hoqui yʉ́ tsꞌoqui nɛ nte da thįnba ꞌbʉ bi mba ma juąnbi, \m bi ꞌyɛ̨nꞌa ra David. \v 9 Pɛ ha guím bɛ̨mhbʉ ngue høntꞌʉ am hmɛpya yʉ́ jąꞌi da nu na ran johya i hmangua. Ha hin guím bɛ̨mhbʉ ngue nɛ ʉ hin gam hmɛpya, da zin Oją, ngueꞌbʉ ꞌdaꞌangu im bɛ̨mhbʉ a ra Abraham ꞌbʉ mi hyąntho a ra mate bi man Oją, nɛ gueꞌa í tꞌɛ̨mbi xʉn ho a bʉya. \v 10 Pɛ ga änꞌnahʉ, ha mꞌbɛjua bi tꞌɛ̨mbi xʉn ho a ra Abraham, ꞌbʉ mi hmɛpya rá jąꞌi. Uague mꞌbɛtꞌo thoho bi tꞌɛ̨mbi xʉn ho. Pɛ hinga mꞌbɛjua maha, pɛ ꞌbexque bi tꞌɛ̨mbi xʉn ho ꞌbʉ hin ní hyɛc rá jąꞌi. \v 11 Nɛ mꞌbɛjua bi sifi da hyɛc rá jąꞌi, ngue ra hmɛpya ya xí ꞌyɛ̨mp Oją xʉn ho a. Pɛ bi ꞌyɛ̨mbi xʉn ho ꞌbʉ mi hyąntho a ram hma ꞌbʉ hin ní hyɛc rá jąꞌi. Janangueꞌa i ɛ̨mbi rá ta ra Abraham ʉ toꞌo gätho i ɛ̨cꞌyɛi tho a bi man Oją. Nɛꞌʉ hing yʉ israel, ngue him bi mba nthɛqui yʉ́ jąꞌi, nɛꞌʉ da tꞌɛ̨mbi xʉn ho ʉ. \v 12 Nɛjʉ dyʉ israelhʉ gue dá hɛc ma jąꞌihʉ, daꞌigu bʉ na ꞌyɛ̨njʉ xʉn hojʉ Oją a ra Abraham, ꞌbʉ ꞌdaꞌangu dím bɛ̨mhbʉ ra Abraham ꞌbʉ hin ní hyɛc rá jąꞌi. \s Ga hąmhbʉ rám hma Oją nangue ran jąpi i xijʉ \p \v 13 Nɛ nu Oją bi mam majuąni a da ꞌyørpa ra Abraham, ngue bi ꞌyɛ̨mbi: “Ga ꞌdaꞌa ran jąpi nɛꞌʉ nim bomꞌbɛto gätho ná ndoho ra ximhäi, nɛ ga ꞌda ahʉ ra ꞌdaꞌyo häi,” bi ꞌyɛ̨mp Oją a ra Abraham. Pɛ hin nangue nꞌda ra ꞌbɛfi nín tꞌun na ran jąpi na, pɛ nangue bi tꞌɛ̨mbi xʉn ho ꞌbʉ mí hyąntho na ram hma bi sifi. \v 14 Pɛ nuꞌbʉ dím bɛ̨mhbʉ gue gueꞌʉ yʉ́n tꞌɛ̨di dí jąp Oją nꞌda, pɛ dím bɛ̨mhbʉ nte ní mba tho a manꞌda ran hogui ꞌbʉ, ngue ga hąnthohʉ a rám hma, nɛ hin da zä di jącpahʉ Oją ꞌbʉ. \v 15 Nguetho nuꞌbʉ dí ɛ̨na gue gueꞌʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją ga homhbʉ, o gueꞌʉ dí pąsɛhʉ xcá øthʉ, pɛ dí fɛstahʉ ʉ, nɛ høntꞌa ran ʉnbi ga nuhʉ ꞌbʉ. Pɛ nuꞌbʉ hin xtín ja yʉn tꞌɛ̨di, o gueꞌbʉ hin xcá pąsɛhʉ mbo ma mbʉihʉ, hin xtí nɛqui yʉ tsꞌoqui ꞌbʉ. \v 16 Pɛ hingui ma nangue yʉ́n tꞌɛ̨di dí jącpahʉ o gueꞌʉ dí pąsɛhʉ, nguetho hin xcá nuhʉ ran ho ꞌbʉ. Pɛ i ma ga hąnthohʉ rám hma nangue rá mate, nɛ nubʉya da zä majuąni gätho gahʉ ga nuhʉ ran ho bi sih ra Abraham da nu yʉ́m bomꞌbɛto. Nɛ madagueꞌbʉ njuąntho dyʉm bomꞌbɛtojʉ ra Abraham o hinꞌna, pɛ ꞌdaꞌangu dím bɛ̨mhbʉ ra Abraham. Janangueꞌa ma tahʉ ra Abraham bʉ nam bɛ̨n Oją. \v 17 Nɛ gueꞌa nam bønꞌa mí xi Oją ra Abraham ꞌbʉ mí ꞌyɛ̨mbi: “Nuꞌi grá Abraham, ga øtꞌeꞌe ngue grá ta xʉn ngu nim bomꞌbɛto gätho nan ndoho ra ximhäi.” Nɛ nuꞌa ra Abraham bi hyąnꞌa ram hma bi sifi, nguetho bi bądi jasɛ rá tsꞌɛdi Oją, gue da zä di un ra tsꞌɛdi ʉ xʉn dącꞌyɛi nɛ ʉ xʉn du. Nɛ tenguꞌbʉ ya bin ja ꞌbʉ mí ma Oją, nguetho majuąni da ꞌyøtꞌe. Nɛ gueꞌa bi bɛ̨nꞌa ra Abraham. \v 18 Nɛ nu ra Abraham him mi sä xtín ta nangue ʉ yʉ́m bomꞌbɛto dim ꞌbʉi. Pɛ bi hyąn a ram hma ꞌbʉ mi sifi: “Xʉn ngu nim bomꞌbɛto dim ꞌbʉi gätho nan ndoho ra ximhäi.” Nɛ bi døꞌmi din ja, janangueꞌa bin ja bʉya. \v 19 Nɛ madagueꞌbʉ xí thoh yʉ pa i ꞌbʉi ngue xtím ꞌbʉh yʉ́ tꞌʉhni, nguetho ya xí ndø, xí mbɛꞌtsꞌa nꞌda ciɛnto njɛya, nɛ ꞌdaꞌangu xín dącꞌyɛiui a rá xisu ra Sara, him mí sä xtím ꞌbʉh yʉ́ tꞌʉhni, pɛ him bi ꞌbɛh rá tsꞌɛdi rá tꞌɛ̨cꞌyɛi, bi bądi majuąni dim ꞌbʉh rá tꞌʉhni. \v 20 Nɛ xingui tsꞌʉ bi bɛ̨ni ngue hin da ꞌyøtꞌ Oją a bi ma, nguetho bi bądi hingui hɛ̨mpꞌa da ꞌyøtꞌ Oją. Janangueꞌa bi hyąn rá tsꞌɛdi Oją a bʉya, nɛ gueꞌa í ꞌyɛ̨spa Oją a. \v 21 Nɛ nꞌdatꞌa mim bɛ̨ni ngue jasɛ rá tsꞌɛdi Oją di jąꞌtsꞌa bi ma. \v 22 Nɛ nuꞌa bi hyąntho a ram hma ꞌbʉ mí sifi ꞌbɛꞌa da ꞌyørpa Oją, nɛ gueꞌa í hocpa Oją a, nɛ bi ꞌyɛ̨mbi xʉn ho, i ɛ̨m bʉ ja rám hman Oją. \v 23 Pɛ hinga høntꞌa ra Abraham bi tꞌɛ̨mbi xʉn ho ꞌbʉ mi hyąntho a ram hma bi man Oją. \v 24 Pɛ nɛjʉ, bi hogahʉ Oją nɛ bi ꞌyɛ̨njʉ xʉn hojʉ ꞌbʉ má hąnthohʉ a ram hma bi xijʉ Oją, ngue bi xoxꞌa ma Hmuhʉ ra Jesús ꞌbʉ mi du. \v 25 Nuꞌa bi un rá te bi gurca ma tsꞌoquihʉ, nɛ bi tꞌägui. Nɛ bi xox Oją a, janangueꞌa dí pąhmbʉ majuąni bi dąha bi xogahʉ. \c 5 \s Dí yąmanhohʉ Oją nguetho bi pungahʉ rá Tsꞌʉntꞌʉ \p \v 1 Bi hogahʉ Oją ꞌbʉ má hąmhbʉ rán hoqui bi ma. Midín sʉhmbʉ Oją, pɛ nuya dí yąmanhohʉ, ngue bi hogahʉ ma Hmuhʉ ra Jesucristo. \v 2 Nɛ bi zixcahʉ ra Jesucristo bʉ i ja rá mate Oją, nguetho dá hąmhbʉ rán hoqui, nɛ dí ꞌbʉhmbʉ bʉ. Nɛ dadín johyahʉ gue dí tømhbʉ a ran ho tąte thoho da ꞌyørcahʉ. \v 3 Nɛ hinga høntꞌa ran ho dí tømhbʉ nán johyahʉ ya, pɛ nɛ ʉ yʉn ʉnbi dín nuhʉ ya, guextaꞌa dadín johyahʉ. Nguetho nuꞌʉ yʉn ʉnbi ní jajʉ ga häthʉ xʉn ho ʉ. \v 4 Nɛ nuꞌbʉ dí häthʉ xʉn ho, gueꞌa dín te ma mbʉihʉ a. Nɛ nuꞌbʉ bin te ma mbʉihʉ, gueꞌa ná tømhbʉ a ran ho di ꞌdajʉ Oją bʉya. \v 5 Nɛ dí pąhmbʉ hin da hyäjʉ Oją nangue ran ho dí tømhbʉ, nguetho di huɛ̨gahʉ. Nɛ nuꞌa rá Hogandąhi bi ꞌdajʉ, di jajʉ dí sähʉ rán huɛ̨cate Oją ɛ̨mmɛ xʉn ngu. \v 6 Nɛ him mí sä xcán yąnsɛ ma tesɛhʉ, nguetho bi güendga ma mbʉihʉ nangue ma tsꞌoquihʉ. Pɛ bi du ra Cristo ꞌbʉ mi zøn ra pa bi man Oją, ngue bi yąnjʉ dyʉ tsꞌomꞌbäihʉ. \v 7 Pɛ hinga ngubʉ rán huɛ̨cate nꞌda ra jąꞌi, høntꞌbʉ ra hocjąꞌi rá amigo, da nde di ꞌbɛh rá te ngue xtán yąn a, pɛ nuꞌbʉ ra tsꞌomꞌbäi, hin da nde di ꞌbɛh rá te ꞌbʉ. \v 8 Pɛ nu Oją i urcahʉ tąte thoho xʉn ho rán huɛ̨cate, nguetho hin dyʉ hocjąꞌihʉ, pɛ bi du ra Cristo bi yąnjʉ ꞌbʉ man dyʉ́ tsꞌomꞌbäihʉ. \v 9 Nuya bi hoga ma tsꞌoquihʉ nangue rá ji ra Jesucristo, nɛ bi zimanhojʉ Oją. Janangueꞌa dí pąhmbʉ majuąni da yąnjʉ ra Jesucristo nangue rá cuɛ Oją ꞌbʉ rán zɛgui. \v 10 Nɛ nuꞌbʉ midín sʉhmbʉ Oją, pɛ bi hogahʉ rá Tsꞌʉntꞌʉ zɛhɛ ꞌbʉ mi du. Nɛ i ꞌbʉh ya, janangueꞌa bi zä di thoqui di ꞌdajʉ ra hogambʉi ya, nɛ da xoxcahʉ ꞌbʉ rán zɛgui. \v 11 Pɛ nɛ a i ørcahʉ ya dadín johyahʉ nangue dadín amigohʉ Oją ya. Nguetho bi ꞌuegahʉ ꞌbɛꞌa midín sʉhmbʉ Oją a ma Hmuhʉ ra Jesucristo. \s Ra Adán bim pommi ra Jesucristo \p \v 12 Pɛ nꞌdatho maha ran ꞌyohʉ bi dʉmpꞌ ra tsꞌoqui ua ja ra ximhäi, gue nu ra Adán. Nɛ bi dʉmpꞌ ran dąte nangue rá tsꞌoqui a bʉya. Nɛ gueꞌa gätho ran dąte bi thocꞌʉ yʉ jąꞌi a bʉya. Nguetho tenguꞌbʉ ꞌdatꞌa dá øthʉ ra tsꞌoqui ra Adán. \v 13-14 Nɛ ngutho bin ja ʉ bi xąnd ra Adán, guehma bi du nangue yʉ́ tsꞌoqui, madagueꞌbʉ him bi siꞌa nꞌda ran tꞌɛ̨di tengu bi sih ra Adán. Gue gätho yʉ jąꞌi mi ꞌbʉ ꞌbʉ him mi hman yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, gue hin nám ꞌbʉh ra Moisés, pɛ bi du, nguetho yʉ́ hmu a ra Adán. Pɛ bi zøh manꞌda ra hmu ngue rám poniui ra Adán, nuꞌa ra Jesucristo a, gue mí hma ba ɛ̨hɛ. \v 15 Pɛ nꞌdanꞌyo thoho bi ꞌyøtꞌ ra Adán nɛ ra Jesucristo. Nuꞌa ra Adán, bi un ran dąte gätho yʉ jąꞌi, nangue rá tsꞌoqui a. Pɛ nu ra Jesucristo ɛ̨mmɛ manꞌda xʉn ngu rá tsꞌɛdi, nguetho rá mate zɛhɛ bi punga ma tsꞌoquihʉ høntꞌa go toꞌo da hyąn a. Nɛ gueꞌa rán tꞌunni Oją bi ꞌdajʉ. \v 16 Nꞌdatꞌa rá tsꞌoqui ra Adán, ín ʉnba yʉ jąꞌi. Pɛ nu ra Cristo bi gutꞌi xʉn ngu yʉ tsꞌoqui nangue rá mate zɛhɛ, janangueꞌa da zä da xocpa yʉ jąꞌi. \v 17 Nɛ nangue ra tsꞌoqui bi ꞌyøtꞌa nꞌda ra jąꞌi ngue ra Adán, gueꞌa án ja rá tsꞌɛdi ran dąte a nangue gätho yʉ jąꞌi a bʉya. Pɛ nu toꞌo gätho da hyąn rá mate Oją, da mba ma hoqui yʉ́ mbʉi, ꞌdarpʉ dim hmuhʉ a ra Jesucristo, nɛ din ja bʉ dim ꞌbʉhmbʉ gätho yʉ pa maząi. \v 18 Nuꞌʉ bi xąntꞌa ra Adán gätho bi tsꞌänba ran ʉnbi nangue rá tsꞌoqui ra Adán. Pɛ nu ran ho bi ꞌyøtꞌa ra Jesucristo, da zä da xocpa yʉ jąꞌi, nɛ di un ra temaząi. \v 19 Nuꞌa ra Adán bi mbɛstaꞌa rám hman Oją, gueꞌa ín tsꞌomꞌbäi gätho ʉ bi xąndi. Pɛ nu ra Jesucristo ꞌbʉ mi ꞌyøtꞌa bi man Oją, gueꞌa ín hocjąꞌi ʉ toꞌo gätho bi xąntꞌa. \v 20 Nu Oją bi un yʉ́n tꞌɛ̨di, da fądi ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ tsꞌoqui i ja. Nguetho nuꞌbʉ dí pąhmbʉ ngue ɛ̨mmɛ xʉn ngu yʉ tsꞌoqui i jajʉ, ga pąhmbʉ bʉya, ɛ̨mmɛ manꞌda xʉn ndoho rán huɛ̨cate Oją ngue di pungahʉ. \v 21 Tengu thoho a ra tsꞌoqui bim hmu, nɛ mí nde xtí ꞌdajʉ ran dąte. Nɛ ngutho a rá mate Oją, bim hmu nɛ gueꞌa bi pungahʉ, nɛ bi ꞌyɛ̨njʉ xʉn hojʉ, nɛ di ꞌdajʉ ra te maząi nangue ma Hmuhʉ ra Jesucristo. \c 6 \s Bi ꞌbɛrca man ꞌyomfɛ̨nisɛhʉ a rán dąte ra Cristo \p \v 1 ꞌBɛꞌa maha gam bɛ̨mhbʉ bʉya, ha ga thoqui ga øthʉ yʉ tsꞌoqui ꞌbʉ, nꞌdahma manꞌda xtán ndoho rán huɛ̨cate Oją di pungahʉ. \v 2 Pɛ hingui sähma ngubʉ gam bɛ̨mhbʉ, ngue xø ga thoqui ga øthʉ yʉ tsꞌoqui. Pɛgue dín jahʉ tengu nꞌda ra du hingui ø ꞌbʉ sifi da ꞌyøtꞌ yʉ tsꞌoqui. Hague dán zä ga thoqui ga øthʉ yʉ tsꞌoqui ꞌbʉ. \v 3 Ha hin dím bɛ̨mhbʉ ꞌbɛꞌa nám bønꞌa ran xixyą dí øthʉ. Nám bøni bi ꞌbɛrca ma tsꞌon ꞌyomfɛ̨nihʉ ꞌbʉ mí du ra Cristo. \v 4 Nɛ nuꞌa ran xixyą nam bøni bi tꞌä a ma tsꞌon ꞌyomfɛ̨nihʉ ꞌbʉ mí tꞌä a ra Cristo. Nɛ bi ꞌdajʉ ran ꞌyomfɛ̨ni maꞌdaꞌyo ꞌbʉ mi xoxa rá Ta nangue rá tsꞌɛdi mixte. Janangueꞌa bi zä ꞌdarbʉ dí ꞌbʉhmbʉ bʉ ja ra ꞌdaꞌyote nɛ dí øthʉ yʉ́n thɛhʉ a. \v 5 Nuꞌbʉ mí du ra Cristo, nɛꞌa ma tsꞌon ꞌyomfɛ̨nihʉ bi du bʉya. Janangueꞌa nuꞌbʉ mi xox Oją a ra Cristo, dám ꞌbʉhmbʉ maꞌdaꞌyo nɛ maꞌdaꞌyo dím bɛ̨mhbʉ ya. \v 6 Nɛ dí pąhmbʉ tenguꞌbʉ mi mba ma cuati ma tsꞌon ꞌyomfɛ̨nihʉ bʉ ja ra pontꞌi ꞌbʉ mi du bʉ ra Cristo. Janangueꞌa bi thącpa rá tsꞌɛdi man ꞌyomfɛ̨nisɛhʉ, ngue hin di mandagahʉ yʉ tsꞌoqui. \v 7 Nguetho tenguꞌbʉ nꞌda ra du, ya him ma ꞌyøtꞌ ra tsꞌoqui, pɛ ya bi mba ma thøgue bʉ ja rá tsꞌɛdi ra tsꞌoqui. \v 8 Bi du ma tsꞌon ꞌyomfɛ̨nihʉ nangue bi du ra Cristo, janangueꞌa dí pąhmbʉ ꞌdarbʉ dí ꞌbʉhmbʉ ra Cristo ya. \v 9 Nɛ dí pąhmbʉ ngue bi ndantsꞌ mahønꞌa ra Cristo ꞌbʉ mi du, nɛ him manꞌdandį da du mahønꞌa, him man ja rá tsꞌɛdi ran dąte mahønꞌa nangue ra Cristo. \v 10 Nguetho má zätꞌa nꞌdandį bi du ra Cristo nangue ma tsꞌoquihʉ, nɛ nuya nám ꞌbʉi di japi da fąh rá tsꞌɛdi Oją ya. \v 11 Janangueꞌa i jatho ga pąhmbʉ tenguꞌbʉ dá tuhʉ nguetho bi thągahʉ rá tsꞌɛdi ra tsꞌoqui nanguejʉ, nɛ hin dín nde ga øhmbʉ yʉ tsꞌoqui ya. Nɛ nuya nám ꞌbʉhmbʉ dí jafʉ da fąh rá tsꞌɛdi Oją, nangue ra Cristo Jesús dí ꞌbʉhmbʉ. \v 12 Janangueꞌa hingui sä dan hyɛhmbʉ ngue di mandagahʉ ra tsꞌoqui mahønꞌa, ngue di ꞌbɛcpahʉ ga øthʉ ꞌbɛꞌa im mam man ꞌyomfɛ̨nisɛhʉ. \v 13 Nɛ hingui sä ga un ma jąꞌihʉ da ꞌyøtꞌ yʉ́m pɛfi ra zįthu, ngue ga øthʉ yʉ tsꞌoqui. Pɛgue dan unsɛhʉ bʉ ꞌbʉ Oją ngue bi ꞌdajʉ ra ꞌdaꞌyote ꞌbʉ mí du man ꞌyomfɛ̨nisɛhʉ. Nɛ ga un ma jąꞌihʉ da ꞌyøtꞌ yʉ́m pɛfi Oją, ngue ga øthʉ ran ho. \v 14 Nɛ hin man sähʉ di mandagahʉ ra tsꞌoqui ya, nguetho dín ꞌyohʉ a rá mate Oją ngue di zɛrca ma mbʉihʉ. Nɛ hin di mandagahʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, nuꞌʉ hingui sä di zɛrca ma mbʉihʉ ʉ. \s Hin ga ɛ̨cꞌyɛihʉ yʉ tsꞌoqui, pɛ ga ɛ̨cꞌyɛihʉ Oją \p \v 15 Pɛ nuꞌbʉ rá mate thoho Oją dín ꞌyohʉ ya, nɛ hin di mandagahʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, ha da zä ga øthʉ yʉ tsꞌoqui ꞌbʉ. Pɛ hingui sä ngubʉ gam bɛ̨mhbʉ. \v 16 Ha hin dí pąhmbʉ nuꞌbʉ dadí däp ma mbʉihʉ a nꞌda ra hmu ngue ga ørpahʉ rá ꞌbɛfi, ma hmuhʉ a ꞌbʉ, nɛ dí tɛnhdʉ a bʉya. Nuꞌbʉ gueꞌa ra tsꞌoqui ma hmuhʉ, høntꞌa ran ʉnbi maząi di ꞌdajʉ a. Pɛ nuꞌbʉ da gueꞌa Oją ma hmuhʉ, dí øthʉ a i xijʉ, nɛ di ꞌdajʉ ra hogambʉi, nɛ dam ꞌbʉmanhohʉ a Oją gätho yʉ pa bʉya. \v 17 Pɛ jamadi Oją nangue ahʉ. Nɛ madagueꞌbʉ gá pɛp ni hmuhʉ ra tsꞌoqui mámꞌbɛtꞌo, pɛ nuya i ja ni pähä gui thoctahʉ ꞌbɛꞌa bi ꞌyutꞌahʉ ꞌbʉ gmín dähʉ bʉ ja rán xädi Oją. \v 18 Nɛ bi mba njʉcꞌi ahʉ nangue rá tsꞌɛdi ra tsꞌoqui, janangueꞌa guín ꞌyɛ̨hɛhʉ rá tsꞌɛdi ran ho ya. \v 19 Dí xi ahʉ yʉn tꞌuti, nꞌdahma hingui hɛ̨i bʉ dí pąhmbʉ. Ngue tengu bʉ dán dähʉ bʉ ja yʉ tsꞌoqui, gue dá øthʉ gätho yʉn tsꞌo dím bɛ̨mhbʉ. Pɛ ngutho ya, mbähä dan dähʉ bʉ ja ran ho, gue dam ꞌbʉhmbʉ ga øthʉ gätho rá hogaꞌbɛfi Oją. \v 20 Pɛ nu mámꞌbɛtꞌo xíngui tsꞌʉ mí ndehʉ ran ho ꞌbʉ mín ꞌyɛ̨hɛhʉ yʉ tsꞌoqui. \v 21 Pɛ nte mán ho bi bønꞌa ma ꞌbɛfi dá øthʉ. Nɛ nuya dí pɛsꞌ ma sähʉ ꞌbʉ dím bɛ̨mhbʉ ꞌbɛꞌa dá øthʉ mamꞌbɛtꞌo, nɛ gueꞌʉ mí sixcahʉ bʉ ja ran ʉnbi maząi ʉ. \v 22 Nɛ nuya bi mba njʉguigahʉ nangue rá tsꞌɛdi ra tsꞌoqui, nɛ dín ꞌyɛ̨hɛhʉ bʉ ꞌbʉ Oją ya. Janangueꞌa manꞌda da hnurca ma hoga ꞌbɛfihʉ bʉ. Nɛ i tsꞌixcahʉ bʉ dan ząmhbʉ bʉ, gätho yʉ pa maząi. \v 23 Nuꞌa rán zäbi da dą ʉ toꞌo øtꞌ yʉ tsꞌoqui, ran ʉnbi maząi a. Pɛ nuꞌʉ toꞌo i ꞌbʉhmbʉ ra Cristo Jesús ma Hmuhʉ, di unda Oją ra te maząi ʉ, nɛ hingui jutꞌʉ. \c 7 \s Tenguꞌbʉ dán thąthʉ ra Cristo \p \v 1 Ma zi cu ahʉ, ga xi ahʉ nꞌda ran tꞌuti ya. Guim bɛ̨mhbʉ hague in ja ʉ yʉn tꞌɛ̨di, di manda nꞌda ꞌbʉ i ꞌbʉi, pɛ nuꞌbʉ bi du, ya ma hinꞌna. \v 2 Tenguꞌbʉ nꞌda ran ꞌyohʉ i ꞌbʉh rá xisu. Nɛ nu rá xisu i jatho din ząmmi a rá ndø gätho yʉ pa i ꞌbʉi. Pɛ nuꞌbʉ bi du rá ndø, him man zä di manda a rá xisu. \v 3 Pɛ nuꞌbʉ hinga na tu rá ndø, nɛ nuꞌbʉ dim ꞌbʉhmi manꞌda ran ꞌyohʉ ra xisu, da tꞌɛ̨mbi ra ꞌyomtꞌɛ̨ni ꞌbʉ. Pɛ nuꞌbʉ bi du rá ndø, bi mba ma thøgue bʉ mi ꞌbʉhmi rá ndø. Nuya da zä dim ꞌbʉhmi a manꞌda ran ꞌyohʉ, nɛ hin da tꞌɛ̨mbi ra ꞌyomtꞌɛ̨ni bʉya. \v 4 Nꞌda ran tꞌuti nanguejʉ, ngue bi mba ma thøguegahʉ nangue ma hmuhʉ mí ꞌbʉhmbʉ, ngue yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, nguetho tenguꞌbʉ dá tuhʉ ꞌbʉ mi du ra Cristo. Nɛ gueꞌa ma hmuhʉ dán thąthʉ ꞌbʉ mí xox Oją a ya. Nɛ ꞌdarbʉ dí ꞌbʉhmbʉ a ya, pɛ gueꞌa ní zä ga øthʉ xʉn ho rá ꞌbɛfi Oją ya. \v 5 Pɛ nuꞌbʉ mi ꞌbʉthohʉ a man ꞌyomfɛ̨nisɛhʉ ɛ̨mmɛ xøt yʉ tsꞌoqui midí hohʉ. Janangueꞌa nuꞌbʉ mi xijʉ ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją ngue hin ga øthʉ ʉ dí numanhosɛhʉ, manꞌda dá øthʉ ʉ bʉya. Nɛ nuꞌʉ bin ja ma ꞌbɛfihʉ, ran dąte nɛ ran ʉnbi a bʉya. \v 6 Pɛ nuya ma thøguegahʉ nangue ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją nguetho bi du man ꞌyomfɛ̨nisɛhʉ mi pa ma hɛcpi. Janangueꞌa dí ørpahʉ rá ꞌbɛfi Oją ya, nangue maꞌdaꞌyo ra tsꞌɛdi, nɛ gueꞌa rá Hogandąhi Oją a. Nɛ hin dí tɛnthohohʉ ʉ mayaꞌbʉ ntꞌoꞌtꞌi nangue yʉ́n tꞌɛ̨di Oją. \s Nán cꞌą ma tsꞌoquihʉ ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją \p \v 7 ꞌBɛꞌa gam bɛ̨mhbʉ bʉya, ha ga ɛ̨mfʉ hingui ho ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją. Hinꞌna maha, xʉn ho yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, nguetho gueꞌa dá pącä ngue i ja ma tsꞌoquigä. Nugä hin jąmꞌbʉ xcá pącä gue dí øtꞌ ra tsꞌoqui ngue ran tsꞌɛya. Pɛ nuꞌbʉ má bɛ̨ngä a ran tꞌɛ̨di ngue i ɛ̨na: “O gadí sɛyaba ni mijąꞌiui,” ja dá pącä i ja ma tsꞌoqui. \v 8 Pɛ nuꞌbʉ má bɛ̨ngä ꞌbɛꞌa man na rán tꞌɛ̨di Oją, manꞌda dá øtꞌä ran tsꞌɛya mí o ma mbʉigä bʉya. Pɛ nuꞌbʉ hin xcá cʉꞌtꞌ ma mbʉi a ran tꞌɛ̨di, hin xtí nɛqui xʉn ho yʉ tsꞌoqui o ma mbʉigä ꞌbʉ. \v 9 Janangueꞌa nuꞌbʉ him ma ná bɛ̨ngä nangue rán tꞌɛ̨di Oją, him mi pącä ngue drá tsꞌomꞌbäigä. Xø mi ꞌbʉtho, dá bɛ̨nsɛ ngue xʉn hogä. Pɛ nuꞌbʉ má bɛ̨ngä nangueꞌa ran ho xcá øtꞌä, dá fɛstä a. Nɛ ja dá pącä bʉya ngue ran dąte maząi a man zäbi. \v 10 Janangueꞌa nu yʉ́ hogantꞌɛ̨di Oją, ngue xtí ꞌdac ra te ꞌbʉ xcá jąꞌtsꞌä ʉ, pɛ nangue hin dá jąꞌtsꞌä ʉ, mí ja xtí ꞌdac ran dąte. \v 11 Nɛ mí ɛ̨ngä xcám ꞌbʉmanho nangue yʉ́n tꞌɛ̨di Oją. Pɛ bi muꞌtꞌʉ yʉn tꞌɛ̨di a ma tsꞌoqui, janangueꞌa mí ja xtí ʉngä ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją bʉya. \v 12 Pɛ xʉn hohma ʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, nɛ nꞌda ngu nꞌda ran tꞌɛ̨di gätho xʉn hotho ʉ, nɛ i ma nangue rá pähä Oją ʉ, nɛ hin hapʉ di ꞌbɛdi. \v 13 Pɛ ha gueꞌa rá hogantꞌɛ̨di Oją í zixcä bʉ ja ran dąte ꞌbʉ. Hinꞌna. Pɛ nuꞌʉ yʉn tꞌɛ̨di nán cꞌą ma tsꞌoqui i o ma mbʉigä, ngue nꞌdanꞌyo thoho dí øtꞌä. Nɛ mí ja xtí ꞌdac ran ʉnbi nangue a. Da zä ga pąhmbʉ bʉya ngue majuąni xʉn tsꞌo ʉ ma tsꞌoquihʉ, nguetho di japꞌa rá hogantꞌɛ̨di Oją da ꞌyørcahʉ ran ʉnbi. \s I ørcahʉ ran sʉi a man ꞌyomfɛ̨nisɛhʉ \p \v 14 Dí pąhmbʉ bi man yʉ́n tꞌɛ̨di Oją a rá Hogandąhi. Pɛ nꞌdanꞌyo thoho dím bɛ̨mhbʉ. Nugä dán däsɛ bʉ ja ra tsꞌoqui, nɛ dá øtꞌ ma hmu a. \v 15 Pɛ xíngui tsꞌʉ dí pącä ꞌbɛꞌa dí øtꞌä, nguetho hin dí øtꞌä a majuąni dín nde. Pɛ nuꞌa xíngui tsꞌʉ dí numanho, go dí øtꞌä a. \v 16 Nɛ dín juąn zɛhɛgä ꞌbʉ hin dí øtꞌä yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, pɛ nuꞌa nán juąn zɛhɛgä gueꞌa ná pącä xʉn ho yʉ́n tꞌɛ̨di Oją a bʉya. \v 17 Pɛ hinga guecä dí øtꞌä ꞌbʉ dí øtꞌa xʉn tsꞌo, pɛgue ma nyon ꞌyomfɛ̨nigä i ꞌbʉpʉ mbo ma mbʉigä gueꞌa di ꞌbɛcpi ga øtꞌä a. \v 18 Nɛ dí pącä ngue nu ma nyon ꞌyomfɛ̨nigä, hin te manho i ja. Dín ndehma thocpa thoho ga øtꞌran ho, pɛ jaꞌbʉ hingui sä. \v 19 Dín nde ga øtꞌä ran ho, pɛ hin dí øtꞌä a, nɛ hin dín nde ga øtꞌ ran tsꞌo, pɛ go dí øtꞌä a. \v 20 Nubʉya, dí pądi ngue hinga guecä dá øtꞌä a him ma pähä ꞌbʉ dí øtꞌe, pɛgue gueꞌʉ yʉ tsꞌoqui o ma mbʉigä. \v 21 Nɛ njabʉ dí øtꞌä, ngue nuꞌbʉ dín nde ga øtꞌä ran ho, pɛ manꞌda hingui hɛ̨i ga øtꞌä yʉ tsꞌoqui. \v 22 Nɛ nuꞌa ɛ ma mbʉigä, gue ɛ̨mmɛ dadí hohma a rán tꞌɛ̨di Oją. \v 23 Pɛ dín nugä manꞌda ran tꞌɛ̨di gue rán tꞌɛ̨di ra tsꞌoqui i o ma jąꞌigä, ngue din sʉhmi a rá hogantꞌɛ̨di Oją ngue dí numanhogä. Nguetho nɛꞌa xø in nde da xiqui ga ørpa rá pähä. \v 24 Pɛ í huɛ̨hi mahagä nangue ma nyon ꞌyomfɛ̨nisɛgä, i ørca ran sʉi, in nde da zixcä bʉ ja ran dąte, ngue gätho yʉ dumbʉi gätho yʉ pa maząi. Toꞌo maha da zä da yąngui. \v 25 Pɛ jamadi Oją, da yąngui nangue ma Hmuhʉ ra Jesucristo. Nɛ nuya dí ørpa rán tꞌɛ̨di Oją nangue ma ꞌdaꞌyon ꞌyomfɛ̨nigä, madagueꞌbʉ numanho ra tsꞌoqui a ma nyon ꞌyomfɛ̨nigä. \c 8 \s Høntꞌa rá Hogandąhi Oją nám ꞌbʉhmbʉ ya \p \v 1 Janangueꞌa, nuya, hin te da gʉgbahʉ a rá muui a ma tsꞌoquihʉ, nguetho dí ꞌbʉhmbʉ ra Cristo Jesús, nɛ hin dím bɛ̨mhbʉ man ꞌyomfɛ̨nisɛhʉ ya, pɛ dím bɛ̨mhbʉ rá Hogandąhi Oją. \v 2 Dí comhbʉ ra ꞌdaꞌyote ra Cristo Jesús nangue rá tsꞌɛdi rá Hogandąhi Oją. Nɛ gueꞌa í thøgahʉ bʉ ja rá tsꞌɛdi ra tsꞌoqui, ngue mí ɛ̨na xtí ꞌdajʉ ran ʉnbi maząi. \v 3 Nu yʉ́n tꞌɛ̨di Oją hin dá hätꞌi dá øthʉ, janangueꞌa him bi zä bi ꞌdajʉ ra hogambʉi ʉ guepʉ xtá numanhojʉ Oją. Pɛgue bi ꞌdactahʉ ra hogambʉi Oją ꞌbʉ mam bá pɛnhua rá Tsꞌʉntꞌʉ zɛhɛ, ngue bin jąꞌi a, tenguꞌbʉ nꞌda ma mi tsꞌomꞌbäihʉ, bin däsɛ, bi nu ran ʉnbi nangue ma tsꞌoquihʉ. Nɛ gueꞌa í yąnjʉ nangue ra tsꞌoqui midí mandagahʉ. \v 4 Nɛ gueꞌa í zä bi ꞌdajʉ ra hogambʉi tenguthoho ꞌbʉ dá jąsꞌhʉ yʉ́n tꞌɛ̨di bʉ án nujʉ Oją. Janangueꞌa hin dím bɛ̨mhbʉ man ꞌyomfɛ̨nisɛhʉ ya, pɛ nuya høntꞌa rá Hogandąhi Oją dím bɛ̨mhbʉ ya. \v 5 Pɛ nuꞌa toꞌo ꞌbʉi nangue rán ꞌyomfɛ̨nisɛ, im bɛ̨ni da ꞌyøtꞌe ꞌbɛꞌa i numanhosɛ, pɛ nuꞌa toꞌo i ꞌbʉi nangue rá Hogandąhi Oją, im bɛ̨n a rán ꞌyomfɛ̨ni Oją di unꞌna rá Hogandąhi. \v 6 Nɛ nuꞌa toꞌo i tɛnꞌna rán ꞌyomfɛ̨nisɛ, ra dumbʉi a ngue gätho yʉ pa nɛ ran ʉnbi maząi. Pɛ nuꞌa to i tɛn rá Hogandąhi Oją, ra te a nɛ ran johya gätho yʉ pa maząi. \v 7 Nguetho nu man ꞌyomfɛ̨nisɛhʉ rán sʉiui Oją a, nɛ hin jąmꞌbʉ da hyätꞌi da ꞌyøtꞌʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, nɛ hingui nde da ꞌyøtꞌʉ. \v 8 Janangueꞌa nuꞌʉ toꞌo i tɛn thoho yʉ́n ꞌyomfɛ̨nisɛ, hingui hätꞌi da ꞌyøtꞌa i numanho Oją ʉ. \v 9 Pɛ nujʉ hin dím bɛ̨mhbʉ a man ꞌyomfɛ̨nisɛhʉ ya, nguetho ꞌbʉpʉ mbo ma mbʉihʉ a rá Hogandąhi Oją. Pɛ nuꞌbʉ ꞌbʉ a nꞌda hingui ꞌbʉhmi rá Hogandąhi ra Cristo, hin te rán jaui ra Cristo a ꞌbʉ. \v 10 Nɛ madagueꞌbʉ o tho ran ʉ nɛ ran dąte ma jąꞌihʉ nangue ma tsꞌoquihʉ, pɛ nangue ra Cristo i ꞌbʉpʉ mbo ma mbʉihʉ, dí ꞌbʉmanhohʉ ngue ya bi hogahʉ Oją. \v 11 Nɛ nuꞌbʉ ꞌbʉpʉ mbo ma mbʉihʉ rá Hogandąhi Oją, gue nꞌdatꞌa rá Hogandąhi bi xoxꞌa ra Cristo Jesús ꞌbʉ mi du, janangueꞌa nɛꞌa ma jąꞌihʉ di un ra ꞌdaꞌyote ꞌbʉ bi xoxcahʉ. \v 12 Janangueꞌa ma zi cu ahʉ, hinꞌyʉ ran tꞌɛ̨di ga tɛnhdʉ a man ꞌyomfɛ̨nisɛhʉ ngue rá pähä ma ngøcꞌyɛihʉ. \v 13 Nguetho nuꞌbʉ dí øthʉ rá pähä man ꞌyomfɛ̨nisɛhʉ, ga tuhʉ ꞌbʉ. Pɛ nuꞌbʉ thocpa thoho dan sąmzɛhɛhʉ nangue rá Hogandąhi Oją, tenguꞌbʉ ga hosɛhʉ man ꞌyomfɛ̨nisɛhʉ, nɛ dam ꞌbʉhmbʉ ꞌbʉ. \v 14 Nguetho nuꞌʉ din uni di manda rá Hogandąhi Oją, høntꞌʉ yʉ́ tꞌʉhni Oją ʉ. \v 15 Nɛ nu rá Hogandąhi Oją dá hąmhbʉ hin di jajʉ dan suhʉ mahønꞌa. Nɛ hinga ngu ꞌbʉ min ꞌyɛ̨hɛhʉ bʉ ja yʉ tsꞌoqui min suhʉ bʉ. Pɛ bi zinjʉ yʉ́ tꞌʉhnigahʉ a, nangue rá Hogandąhi. Janangueꞌa, “ma zi Ta ahe,” dí ɛ̨mfʉ Oją ya. \v 16 Nɛ nu rá Hogandąhi Oją di bɛ̨nga ma mbʉihʉ, gue majuąni yʉ́ tꞌʉhnigahʉ Oją. \v 17 Nɛ nangue yʉ́ tꞌʉhnigahʉ Oją, ga comhbʉ rá herencia Oją bin tꞌun ra Cristo. Nguetho nuꞌbʉ ga comhbʉ rán ʉnbi ra Cristo, nɛ ga comhbʉ rá herencia bʉ bí ja rá tsꞌɛdi bʉya. \s Nɛꞌa ma ngøcꞌyɛ̨ihʉ di pärcahʉ Oją \p \v 18 Pɛ gam bɛ̨mhbʉ ɛ̨mmɛ zi tsꞌʉtho ran ʉnbi dín nuhʉ ya, pɛ nuꞌʉ yʉn ho gan nuhʉ mꞌbɛjua ɛ̨mmɛ mixte thoho. \v 19 Nɛ gätho ꞌbɛꞌa bi ꞌyøtꞌ Oją ɛ̨mmɛ i tøꞌmi ꞌbɛꞌa da tꞌørpa ʉ ꞌbʉ bi zøn ra pa din tꞌun yʉn ho mixte thoho ʉ yʉ́ tꞌʉhni Oją. \v 20 Nguetho nu ꞌbɛꞌa gätho bi ꞌyøtꞌ Oją, gätho him bi gohi xʉn ho, pɛ hin yʉ́ tsꞌoquizɛhɛ ʉ, pɛ nangue rá tsꞌoqui ra Adán. Pɛ bi zänd Oją gue hin da gohi xʉn ho ra ximhäi, nguetho ndepꞌʉ yʉ jąꞌi da hyonꞌa ran ho da ꞌyørpa ꞌbʉ mꞌbɛjua. \v 21 Nguetho nu yʉ ximhäi bi ꞌyøtꞌ Oją, gätho da mba ma hoqui nangueꞌa ran tsꞌoni bin ja, ngue him man ja yʉ ꞌyąnthį nɛ yʉn ʉnbi, nɛ ꞌbɛꞌa gä i ja. Nɛ gätho ʉ ꞌdatꞌa da mba ma hoquigahʉ yʉ́ tꞌʉhnigahʉ Oją, ꞌbʉ bi pärca ma jąꞌihʉ. \v 22 Nguetho dí pąhmbʉ gätho ꞌbɛꞌa bi ꞌyøtꞌ Oją, tenguꞌbʉ gätho ꞌda na mbahni thoho gueꞌbʉ go mayaꞌbʉ nɛ asta guehya, tenguꞌbʉ xʉn ʉ, nɛ tu yʉ́ mbʉi, tenguꞌbʉ in nde dim ꞌbʉh rá ꞌuɛre nꞌda ra xisu. \v 23 Nɛsɛgahʉ tengu thoho ꞌbʉ ꞌda na mbahni thohohʉ gätho ꞌbɛꞌa i ja, madagueꞌbʉ bi dʉꞌmi bi tsꞌinjʉ ya, gue dí ꞌbʉhmbʉ rá Hogandąhi Oją, gueꞌa rá mbʉdi a ran ho da ꞌyørcahʉ Oją. Pɛ dí sähʉ ran ʉ nangue ma mbʉihʉ gätho yʉ pa dín døꞌmatehʉ ua, gueꞌbʉ go nɛꞌa ma ngøcꞌyɛ̨ihʉ da yąngahʉ. \v 24 Nɛ gueꞌa dá pąhmbʉ ꞌbʉ mí zinjʉ, ngue him ꞌbex da mba mahoqui gätho ma ngøcꞌyɛihʉ. Janangueꞌa dí tømhbʉ ya. Pɛ nuꞌbʉ ꞌbexque xcá nuhʉ a dí tømhbʉ, ya hin di tømhbʉ a ya ꞌbʉ, nɛ hingui jatho ga tømhbʉ a ya bin ja. \v 25 Pɛ nuya dí tømhbʉ a hinga nan ja, nɛ dí häthʉ yʉn ʉnbi, gueꞌbʉ go bi päjʉ xʉn ho Oją. \v 26 Nɛ gätho yʉ pa dín dømthohohʉ, di zɛjʉ rá Hogandąhi Oją, nguetho xʉn güentꞌigahʉ, gue hin dí pąhmbʉ dan yąhʉ Oją xʉn ho, jaꞌbʉ dí cąstahʉ bʉ nam bɛ̨n Oją. Pɛ guesɛ rá Hogandąhi i yąui a Oją bʉ ja ma mbʉihʉ ꞌbʉ dí yąhʉ a. \v 27 Nɛ nu Oją di ąsca ma mbʉihʉ ꞌbʉ dí yąhʉ a. Nɛ i pądi ꞌbɛꞌa dí äfʉ, nguetho din thɛui rá pähä zɛhɛ a bi bɛ̨ngahʉ rá Hogandąhi Oją. \s Pɛ dí tąfʉ xʉn ho yʉn ʉnbi nangue ra Cristo \p \v 28 Nɛ dí pąhmbʉ di jap Oją dí ꞌyørcahʉ ran ho a ꞌbɛꞌa gä dí thohmbʉ ua, ngue nujʉ ɛ̨mmɛ dí numanhohʉ a Oją. Nguetho ya bi zänni ꞌbɛpʉ dá cohmbʉ mꞌbɛjua. \v 29 Ngue nuꞌʉ toꞌo bi huanh Oją mamꞌbɛtꞌo, guetꞌʉ bi zänni da gohi tengu rá Tsꞌʉntꞌʉ zɛhɛ. Janangueꞌa dim ꞌbɛtꞌo rá Tsꞌʉntꞌʉ zɛhɛ ngue xʉn ngu yʉ́ cu dim ꞌbɛjua. \v 30 Nɛ nuꞌʉ bi zänd Oją mámꞌbɛtꞌo, nɛ guetꞌʉ in zonh Oją ʉ ya ngue da yʉrpʉ bí ꞌbʉi. Nɛ nuꞌʉ in zonh Oją, gueꞌʉ i ɛ̨mbi xʉn ho ʉ ya, ngue bi hocpa yʉ́ tsꞌoqui. Nɛ guetꞌʉ da gohi tengu rá Tsꞌʉntꞌʉ zɛhɛ. \v 31 ꞌBɛꞌa gam bɛ̨mhbʉ bʉya, nguetho guesɛ Oją i numanhojʉ. Toꞌo maha da zä da ꞌyørcahʉ ran tsꞌo. \v 32 Nu Oją xínga gue rá Tsꞌʉntꞌʉ zɛhɛ bi huɛ̨qui, pɛ bi däp ran dąte nanguejʉ. Janangueꞌa gätho di ꞌdajʉ ꞌbɛꞌa i ja, nte da gøngahʉ. \v 33 Pɛ nujʉ toꞌo maha a da xi Oją ngue hingui ho dí øthʉ, ngue yʉ́ thahnigahʉ Oją. Nguetho guesɛ Oją thocpa thoho di hoga ma tsꞌoquihʉ. \v 34 Toꞌo gue da zä da xi Oją ngue dan ʉnbahʉ nangue ma tsꞌoquihʉ, nguetho guesɛ ra Cristo bi du, bi nu ran ʉnbi nanguejʉ, nɛ xø bi xox Oja bʉya, nɛ bí ꞌbʉpʉ guepʉ i conhui rá tsꞌɛdi Oją. Nɛ thocpa thoho i äp rá mate Oją nanguejʉ. \v 35 ꞌBɛꞌa maha da zä di ꞌuegahʉ, gue hin gan nuhʉ a rán huɛ̨cate ra Cristo. Ha gueꞌʉ yʉn ʉnbi, uague yʉ dumbʉi, uague yʉn ʉcpi, uague ra thuhu, uague ra ꞌyąhe, ua gueꞌbʉ ntsꞌutho hapʉ dí ꞌyohʉ, uague da thojʉ nangue ra juai. Ha gam bɛ̨mhbʉ ngue hin di huɛ̨gahʉ ra Cristo ꞌbʉ dín nuhʉ ʉ. \v 36 Pɛ hinꞌna, nguetho ya ntꞌoꞌtꞌi: \q Thocpa thoho tꞌɛ̨na da thojʉ nangue Oją dí ɛ̨cꞌyɛihʉ, \q nɛ im bɛ̨ni tenguꞌbʉ dyʉ dɛꞌyohʉ gue ntsꞌänni da tho. \m \v 37 Pɛ nu gätho yʉn ʉnbi, dí tąfʉ xʉn ho, nangue ra Cristo di huɛ̨gahʉ. \v 38 Nɛ dí pąhmbʉ majuąni hinꞌyʉ nꞌda ra tsꞌɛdi da zä di ꞌuegahʉ gue hin ga nuhʉ a rán huɛ̨cate ra Cristo. Xínga guehya gue dí ꞌbʉhmbʉ, nɛ xínga gueꞌbʉ dá tuhʉ. Nɛ xínga gueꞌa nꞌda rám ꞌbɛhni Oją mahɛ̨tsꞌi, nɛ xínga gueꞌa nꞌda rám ꞌbɛhni ra zįthu, xínga gue manꞌda ra tsꞌɛdi. Nɛ xínga gueꞌa ꞌbɛꞌa gätho i ja ya, o din ja nixudi o nimani, da zä di ꞌuegahʉ. \v 39 Nɛ xínga gueꞌʉ ꞌbʉpʉ mahɛ̨tsꞌi, nɛ xínga gueꞌʉ ꞌbʉcua ja ra häi, nɛ hinꞌyʉ ꞌbɛꞌa gätho i ja ngue da zä di ꞌuegahʉ gue hin ga nuhʉ rán huɛ̨cate Oją i ørcahʉ ra Cristo Jesús ma Hmuhʉ, nguetho gätho bi ꞌyøzɛhɛ Oją ʉ. \c 9 \s Bi huand Oją yʉ israel mayaꞌbʉ \p \v 1 Nu ra Cristo dí ꞌbʉꞌbe, i pądi majuąni dí xi ahʉ ya, ngue ɛ̨mmɛ dadí huɛ̨cmahagä ma mijudíohe yʉ israel. Pɛ nɛꞌa rá Hogandąhi Oją i xicpa ma mbʉi ngue majuąni dím mangä. \v 2 Nɛ thocpa thoho dín nu ran ʉnbi ngue ma mbʉi nɛ ɛ̨mmɛ tu ma mbʉi nangue ma mijudíohe. \v 3 ꞌBɛꞌa sä ga øtꞌä ngue xtím pøꞌʉ ma miꞌisraelhe. Ha ga xi Oją di ꞌbɛrca ma te ngue njąmꞌbʉ ga nu ra Cristo. Ngue gueꞌa ga øtꞌä ꞌbʉ gueꞌa dí pø ʉ. \v 4 Nguetho nuje dyʉ israelhe bi thahn ma ngʉrpa bøtahe ngue bi nde dyʉ tꞌʉhni Ojąje, nɛ bi nu rá Thai Oją ma bøtahe nɛ bi bąh pʉya ngue Oją mí ꞌbʉhmbʉ. Nɛ gueꞌʉ bi ꞌyøthʉ ran hoqui a Oją ʉ, nɛ gueꞌʉ bin tꞌun yʉ́n tꞌɛ̨di Oją nangue ꞌbɛpʉ dám ꞌbʉmanhohe. Nɛ bi sih yʉn tꞌøtꞌe dí dąnde Oją. Nɛ bi sih majuąni nangue ꞌbɛꞌa gä da ꞌyørpe. \v 5 Nɛ nuꞌʉ ma miꞌisraelhe i ꞌbʉh ya, yʉ́ tꞌʉhni ndu ma ngʉrpa bombøtahe ngue bin yąui Oją mayaꞌbʉ. Nɛ guetꞌʉ yʉ israel bʉ ám ꞌbʉꞌa ra Cristo ꞌbʉ min jąꞌi ua ja ra ximhäi. Pɛgue Oją a, rá Hmu ngue gätho ꞌbɛꞌa i ja, janangueꞌa gätho yʉ pa maząi ga numansuhʉ a. Nɛ høntꞌa gam bɛ̨mhbʉ a ya. \v 6 Pɛ xʉn ngu hingui ɛ̨cꞌyɛi ʉ ma mijudíohe yʉ israel. Pɛ hin gam bɛ̨mhbʉ ngue bi zɛpʉ a bi man Oją, ngue hin di jąꞌtsꞌa ran hoqui bi ma. Pɛgue gam bɛ̨mhbʉ ngueꞌa hinga gätho majuąni yʉ israel ʉ yʉ́ tꞌʉhni ra Israel bʉ nam bɛ̨n Oją, gueꞌbʉ mí ma di jąp yʉ israel. \v 7 Nɛ hinga gätho yʉ́ tꞌʉhni ra Abraham bʉ nam bɛ̨n Oją ʉ bim ꞌbʉi, pɛ høntꞌa bi xi a Oją ngue dim ꞌbʉi. Tengu bi man Oją: “Pɛ høntꞌʉ di xąntꞌa ra Isaac, ngue ni tsꞌʉntꞌʉ, ga ɛ̨mbi ni tꞌʉhni,” bi ꞌyɛ̨mp Oją a. \v 8 Nuꞌa in nde da ꞌyurcahʉ ngue njoꞌo nꞌda rá tꞌʉhni Oją bim ꞌbʉi nangue rá ta o gue rá mbe. Pɛ høntꞌʉ bim ꞌbʉi nangueꞌa bi man Oją, da ꞌyɛ̨mbi yʉ́ tꞌʉhni. \v 9 Nɛ guehna bi xi a Oją a ra Abraham: “Ni jɛya, tengu ya, ga utꞌaui ma tsꞌɛdi nɛ din ja a dí xi i, gue dim ꞌbʉ a nꞌda rá tsꞌʉntꞌʉ ra Sara,” bi ꞌyɛ̨mp Oją a. \v 10 Nɛ ngutho nangue yʉ́ tsꞌʉntꞌʉ ra Isaac, Oją bi ma ndaꞌa da numanho. Bin ja ngue bim ꞌbʉ i yoho yʉ́ tsꞌʉntꞌʉ ra Rebeca, nangue a ra Isaac a rá ta ʉ. \v 11 Pɛ nuꞌbʉ hin ním ꞌbʉ ʉ yoho, hin ní ꞌyøtꞌ ran ho, nɛ xín ni ꞌyøtꞌ ran tsꞌo, pɛ Oją mí sänni ꞌbɛꞌa din japꞌʉ. Janangueꞌa bi zä bi jąpi ndaꞌa bi nde di jąpi, nangue bi ndesɛ, nɛ hin nangue yʉ́n tꞌøtꞌe bi ꞌyøtꞌʉ. \v 12 Nɛ nuꞌbʉ hin ním ꞌbʉh yʉ́ tꞌʉhni, bi xi Oją a ra Rebeca: “Nuꞌa mꞌbɛtꞌo dim ꞌbʉi, din ꞌyɛ̨hɛ nangueꞌa mꞌbɛjua dim ꞌbʉi.” \v 13 Nɛ tengu ntꞌoꞌtꞌi, manꞌda ram hma i ɛ̨na: “Dá numanho a ra Jacob ngue ra Israel, pɛ nu ra Esaú hin dá numanho,” bi ꞌyɛ̨n Oją. \v 14 Xiya, ha gam bɛ̨mhbʉ hingui ho ꞌbɛꞌa bi ꞌyøtꞌ Oją, ngue bi huahna nꞌda, nɛ hinꞌna a manꞌda. Pɛ hingui sä ga ɛ̨mhbʉ hingui ho øtꞌ Oją. \v 15 Pɛ tengu bi xi Oją a ra Moisés: “Ga un ra mate toꞌo dín nde ga unni, nɛ ga huɛ̨qui toꞌo dín nde ga huɛ̨qui,” bi ꞌyɛ̨n Oją. \v 16 Dí pąhmbʉ ya, nangue in ndesɛ Oją di un rá mate nɛ hin nangue bi ndesɛ nꞌda, o gue bi ꞌyøtꞌ yʉn tꞌøtꞌe ngue bi bɛ̨ni dí dąh rán jąpi Oją. \v 17 Nɛ tengu bi man ra tꞌohni, bi sih ra tsꞌʉtꞌabi bʉ Egipto, ngue ra Faraón: “Dá sänꞌni i ngue gan tsꞌʉtꞌabi, nɛ ga mɛpꞌa ni mbʉi ngue hin gui ꞌyøtꞌa ga xi i. Nꞌdahma da zä ga utꞌa ma tsꞌɛdi ꞌbʉ ga pɛnh yʉ ꞌyąnthį bʉ ja ni häi. Nɛ da fąrca ma tsꞌɛdigä gätho na ngʉni ra ximhäi bʉya,” bi ꞌyɛ̨n Oją. \v 18 Janangueꞌa ga pąhmbʉ ya, Oją di un rá mate toꞌo in ndesɛ di unni, nɛ guesɛ Oją di mɛp rá mbʉi nꞌda toꞌo in nde di mɛp rá mbʉi, tengu thoho bi ꞌyørpa a ra Faraón. \v 19 Pɛ ha ꞌboꞌo da ꞌyängä bʉya: “Nuꞌbʉ in jabʉ i øtꞌ Oją, hague dán zä da ꞌyɛ̨na i ja rá tsꞌoqui nꞌda ꞌbʉ, nɛ njon da zä da zɛrpa a in nde Oją gue xtám bɛ̨ni ꞌbɛꞌa xʉn ho xtá ꞌyøtꞌe.” \v 20 Pɛ hingui sä ngubʉ gui mamhbʉ, gyʉ jąꞌihʉ, toꞌo ahʉ ngue guí xihmbʉ hingui ho øtꞌ Oją. Xiꞌbʉ nꞌda ra tsꞌøe ngue ra jąhäi, ha da zä da ꞌyänni toꞌo bi ꞌyøtꞌe: “Hanja ngubʉ gá ꞌyørque,” ha da zä da ꞌyɛ̨na. \v 21 Ha hinꞌyʉ rá tsꞌɛdi a to i øtꞌ ra tsꞌøe, ha hingui sä da zän zɛhɛ ꞌbɛꞌa da ꞌyørpa nꞌda ra bøhäi ꞌbʉ, ngue da zänꞌna nꞌda mahotho, nɛꞌa manꞌda him mahotho, nɛ nꞌdatꞌa ra bøhäi ní ꞌyøtꞌe. \v 22 Nguetho in ndesɛ Oją da ꞌyuh rá cuɛ nangue ʉ to yʉ́n sähʉ di ʉnbi. Nɛ madagueꞌbʉ i hätꞌi sɛt rá mbʉi nangue ʉ to di ʉnbi. Pɛ nuꞌbʉ hinguim bɛ̨ni ꞌbɛpʉ nan døꞌma Oją, gueꞌa manꞌda dí nɛqui xʉn ho rá cuɛ Oją nɛ rá tsꞌɛdi ꞌbʉ bi ʉnba ʉ bʉya. \v 23 Janangueꞌa da fądi tąte xʉn ho rá mbʉi Oją ꞌbʉ bi un rá mate ʉ miꞌda yʉ jąꞌi, madagueꞌbʉ nɛꞌʉ yʉ́n sähʉ xtí ʉnbi, tengu thohogahʉ. Nɛ nuya mꞌbɛtꞌo thoho di hogahʉ Oją, ngue da zä ga comhbʉ rán ho. \v 24 Ngue guejʉ bi zongahʉ Oją, nangue ma ꞌyʉhʉ ꞌdahma ꞌdanꞌyo, nɛ ʉ yʉ judío, nɛ ʉ hin yʉ judío, pɛ høntꞌʉ bi numanhosɛ bá si. \v 25 Nɛ gueꞌa bi mam bʉ ja rá søcuą ra Oseas, bi ꞌyɛ̨na: \q Nuꞌʉ him mi ɛ̨mbä ma tꞌʉhni, gueꞌʉ ga ɛ̨mbi ma tꞌʉhni ʉ ya. \q Nɛ nuꞌʉ him madí huɛ̨cä, pɛ nuya ga huɛ̨cä ʉ ya, bi ꞌyɛ̨n Oją. \q \v 26 Nɛ mi ɛ̨n ra tꞌohni: \q Nubʉ hapʉ bi tꞌɛ̨n ahʉ: “Him ma tꞌʉhni ahʉ,” \q guepʉ da tꞌɛ̨n ahʉ bʉya ngue yʉ́ tꞌʉhni ahʉ Oją i ꞌbʉi. \m \v 27 Pɛ nangue yʉ israel bi man ra Isaías: “Madagueꞌbʉ ɛ̨mmɛ xtá ngu ʉ yʉ́m bomꞌbɛto ra Israel, tengu yʉ ꞌbomu bʉ ja ra deją, pɛ høntꞌʉ zi yoho dim pøhø,” bi ꞌyɛ̨na. \v 28 Nguetho Oją di juąnba ra ximhäi, nɛ di juaꞌa nꞌdihi rán tsꞌɛmbi bi ma. \v 29 Nɛ tengutho mi ma mamꞌbɛtꞌo ra Isaías, bi ꞌyɛ̨na: \q Nuꞌbʉ hin xtá ꞌyɛ Oją ꞌda yʉ hmudä nanguejʉ, dyʉ israelhʉ, \q gätho xtí juajʉ ꞌbʉ, tengu ra hnini Sodoma, nɛ ra hnini Gomorra, ngue bi jua Oją, bi ꞌyɛ̨na. \s Xʉn ngu yʉ israel him bi nde bi hyąn rá mate Oją \p \v 30 Pɛ xiya, hague bin ja nangue yʉ jąꞌi hin yʉ judío. Bi tꞌɛ̨mbi xʉn ho nguetho bi hyąntho rá mate Oją ngue bi hocpa yʉ́ tsꞌoqui, madagueꞌbʉ him mím bɛ̨ni xtá ꞌyøtꞌ ran hocjąꞌi i mam bʉ ja yʉ́n tꞌɛ̨di Oją. \v 31 Pɛ nu yʉ israel gue mí honi xtá ꞌyøtꞌ ran hocjąꞌi i mam bʉ ja yʉ́n tꞌɛ̨di Oją, pɛ him bi zøni ngue xtá tꞌɛ̨mbi xʉn ho ʉ. \v 32 Pɛ hanja him bi tꞌɛ̨mbi xʉn ho ʉ yʉ israel. Nguetho him bi nde bi hyąntho rá mate Oją nguepʉ xtá tꞌɛ̨mbi xʉn ho ʉ. Pɛ bi bɛ̨ni xtá hnumanho ꞌbʉ mi ꞌyøzɛhɛ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją ʉ. Nɛ nu ra Cristo bʉya tenguꞌbʉ nꞌda ra do ꞌbɛm bʉ ja ra ꞌyu, guepʉ di fet rá gua nꞌda, nɛ bi dąng bʉ yʉ israel ꞌbʉ mi ꞌyɛ̨na xtán dąh ra ꞌdihi. \v 33 Nɛ gueꞌa mán tꞌoꞌtꞌi bʉ rám hman Oją, i ɛ̨na: \q Dami bɛ̨mhbʉ, dí høpʉ nꞌda ra do bʉ Sión, nguepʉ da dąng bʉ nꞌda, nɛ dim ꞌbɛdi. \q Pɛ nuꞌa toꞌo da ꞌyɛ̨cꞌyɛi a, hin da mbɛsꞌ yʉ́ sä, pɛ guehma da hnumanho. \c 10 \p \v 1 Ma zi cu ahʉ, ɛ̨mmɛ dí hąh ma mbʉi dí äp rá mate Oją di pø ʉ ma miꞌisraelhe. \v 2 Nɛ dí pądi ngue majuąni ɛ̨mmɛ ɛ̨hya ʉ nangue Oją, pɛgue hingui pądi ndana majuąni rá ꞌyu Oją ʉ. \v 3 Nguetho hingui nde da bądi ꞌbɛpʉ dí ꞌyɛ̨mpꞌa Oją ngue xtán ho. Im bɛ̨ni din hoc zɛhɛ nangue yʉ́n hosɛ, nguetho im bɛ̨ni dí numanho Oją ꞌbɛꞌa øtꞌʉ. Janangueꞌa hingui nde din uni xtí hoc Oją ʉ, nangue ran hoqui bi zänd Oją. \v 4 Pɛ gätho toꞌo bi ꞌyɛ̨cꞌyɛi ngue gueꞌa ra Cristo bi hoqui, bi ꞌyɛꞌtsꞌa ní hyoni ngue xtín hoqui nangue yʉn tꞌɛ̨di. \s Toꞌo gätho da ꞌyäp rám fätsꞌi ra Hmu, da yąn ʉ \p \v 5 Nu ra Moisés bi ꞌyoꞌtꞌi ꞌbɛꞌa da ꞌyøtꞌa nꞌda nangue yʉn tꞌɛ̨di nguepʉ xtán zøni xtá numanho Oją nꞌda. Ngue bi ꞌyɛ̨na: “Nuꞌʉ yʉ jąꞌi ꞌbʉ di jąꞌtsꞌʉ yʉn tꞌɛ̨di, gueꞌʉ dí japi dim ꞌbʉꞌʉ,” bi ꞌyɛ̨na. \v 6 Pɛ nuꞌa ran hoqui ga hąmhbʉ rá mate Oją, o guí ɛ̨mhbʉ xʉn hɛ̨i bʉ dá tįmhbʉ a, gue ba sønsɛhʉ bʉ mahɛ̨tsꞌi ba sisɛhʉ ua ra Cristo. \v 7 Nɛ o guí ɛ̨mhbʉ ga mbähä bʉ ꞌbʉ ʉ xʉn du ngue ba sisɛhʉ bʉ a ra Cristo. \v 8 Pɛ ꞌbɛꞌa i manꞌa ran hoqui ꞌbʉ. Pɛ hingui hɛ̨i bʉ dá tįmhbʉ a. Nɛ ɛ̨na: “Gui hyąnthohʉ rá mate Oją, nɛ da zä da ꞌyo ni mbʉihʉ bʉya, nɛ da zä da ꞌyo ni ndehʉ bʉya.” Nɛ gueꞌa ram hma dím mamhbe a. \v 9 Ngue nuꞌbʉ ga ɛ̨mhbʉ ma Hmuhʉ ra Jesús, nɛ ga ɛ̨cꞌyɛihʉ mbo ma mbʉihʉ ngue bi xox Oją a ꞌbʉ mi du, da yąnjʉ Oją ꞌbʉ. \v 10 Nguetho gueꞌa ní ꞌyɛ̨njʉ xʉn hojʉ Oją a ga ɛ̨cꞌyɛihʉ mbo ma mbʉihʉ, nɛ gueꞌa ní pøjʉ Oją a gam mamhbʉ nangue ma ndehʉ. \v 11 Nɛ mí ɛ̨n rá tꞌohni Oją: “Toꞌo gätho da ꞌyɛ̨cꞌyɛi a bá pɛnh Oją, hin da thäda ʉ,” bi ꞌyɛ̨na. \v 12 Nɛ hin gam bɛ̨mhbʉ ngue nꞌdanꞌyo yʉ́ hmu i ꞌbʉ ʉ yʉ judío nɛ ʉ hing yʉ judío. Pɛ nꞌdatꞌa yʉ́ hmu ngue gätho yʉ jąꞌi i ꞌbʉi, nɛ ꞌda dí unthoho xʉn ngu toꞌo gätho da ꞌyäp rám fätsꞌi. \v 13 Nguetho nuꞌʉ toꞌo gätho da ꞌyäp rám fätsꞌi ra Hmu, di pø ʉ, mi ɛ̨n ra tꞌohni mayaꞌbʉ. \v 14 Pɛ hague dán zä da ꞌyäp rám fätsꞌi ra Hmu ꞌbʉ him bi bą a rá mate bʉ ja rá mbʉi. Nɛ hague dán zä da hyąn rá mate ꞌbʉ him bi ꞌyøde. Nɛ hague dán zä da ꞌyøde ꞌbʉ njon da xifi nangue ra Cristo. \v 15 Nɛ hague dán zä da mba nꞌda da xifi ꞌbʉ hingam ꞌbɛhni. Janangueꞌa i ɛ̨n rám hman Oją: “Mahotho i øtꞌa nꞌda ꞌbʉ i man ran ho maꞌdaꞌyo di ꞌdajʉ ran johya, hapʉ i ꞌyo,” bi ꞌyɛ̨na. \v 16 Pɛ hinga gätho i ømanho ʉ i sih ran ho maꞌdaꞌyo. Tengu bi man ra Isaías, bi ꞌyɛ̨na: “Ma Hmu i, ndaꞌa ʉ bi ꞌyømanho a dá mamhbe ya.” \v 17 Pɛ nuꞌbʉ ꞌbʉi toꞌo da sih ram hma nangue ra Cristo, da zä da hyąn rá mate Oją ꞌbʉ. \v 18 Pɛ dí än ꞌbʉ hin xtamá ꞌyø ʉ yʉ judío. Pɛ haguen ja ngue him bi ꞌyɛ̨cꞌyɛi ra Cristo. Bi ꞌyøhma, nguetho hønbʉ go hapʉ bi mba rám hman Oją, bin ꞌyo gätho ná ngʉni ra ximhäi. \v 19 Nɛ xø dí änꞌnahʉ, ha him mí pą ʉ yʉ israel ngue manꞌda da tꞌɛ̨mbi yʉ́ tꞌʉhni Oją ʉ hing yʉ israel. Bi bąhma, nguetho nubʉ ja rá søcuą ra Moisés mí ɛ̨n Oją: \q Ga ja ahʉ gan sɛyahʉ ꞌbʉ ga simanho ꞌda yʉ jąꞌi him mí ɛ̨mbä ma tꞌʉhni. \q Nɛ ga ja ahʉ gan cuɛhʉ ꞌbʉ ga simanho ꞌda yʉ ꞌyąmbʉi jąꞌi, bi ꞌyɛ̨mp Oją ʉ yʉ israel. \m \v 20 Nɛ bi xifi xʉn ho bʉ ja rá søcuą ra Isaías, bi ꞌyɛ̨n Oją: “Bi dįngä ʉ ꞌda him mí hongui, nɛ dá japi da bącꞌʉ him mi ängui,” bi ꞌyɛ̨na. \v 21 Pɛ nangue yʉ israel bi ꞌyɛ̨n Oją, “Gätho ra pa dá ꞌuąrpa ma ꞌyɛ, dá zonꞌndʉ, pɛ bi mbɛsca thoho ma ꞌyɛ, nɛ bi ʉgä thoho ʉ,” bi ꞌyɛ̨n Oją. \c 11 \s ꞌDa ʉ yʉ israel bim pøh ya \p \v 1 Pɛ ga änꞌnahʉ mahønꞌa, ha gätho bi hyɛ ʉ yʉ́ tꞌʉhni Oją, gue nu ʉ yʉ́m bomꞌbɛto ra Israel. Pɛ hinꞌna. Nguetho gueczɛhɛgä drá mɛꞌisrael, ngue mam bombøtagä ra Abraham, nɛ ra Benjamín. \v 2 Pɛ Oją hingui hɛ ʉ njuąntho yʉ́ tꞌʉhni ngueꞌʉ bi huan ꞌbʉ mamꞌbɛtꞌo. Ha hin guím bɛ̨mhbʉ ꞌbɛꞌa bi man rá tꞌohni Oją, gue bi sih ra Elías ꞌbʉ mí yąpꞌʉ yʉ́ mi israelhʉ. Nɛ bi ꞌyɛ̨na: \v 3 “Ma Hmu i, bi hyo ni pøngahyą ʉ yʉ israel, nɛ bi xotꞌa bʉ ja ni mɛxa mí pa mꞌbøtsꞌe ni ꞌbøtsꞌe, nɛ høngdä dá pongä, nɛqui nde da hyogui,” sä bi ꞌyɛ̨n a ra Elías. \v 4 Pɛ ha hin guím bɛ̨mhbʉ ꞌbɛꞌa í dą Oją bʉya ngue bi tꞌɛ̨mb ra Elías. “Pɛ hinꞌna, hin guí ꞌdasɛ,” bi ꞌyɛ̨mbi. “Pɛ dá jamansup yʉ́ mbʉi ʉ yoto mahuąhi yʉn ꞌyohʉ israel, gueꞌʉ him bin dąnyahmu bʉ ꞌbäh ra pøte ra Baal,” ngue mi tꞌɛ̨mbi oją. \v 5 Nɛ ngutho ya, ꞌbʉ i ꞌda yʉ israel him bi ꞌuegue nangue Oją, ngue gueꞌʉ to bi huand Oją nangue rá mate thoho. \v 6 Nɛ gam bɛ̨mhbʉ nuꞌbʉ rá matethoho Oją bi huanꞌndʉ, ga pąhmbʉ bʉya hin nangue yʉn tꞌøtꞌe i øtꞌa nꞌda ní huanꞌna nꞌda. Nguetho nuꞌbʉ xtá hnumanho nangue yʉn tꞌøtꞌe bi sifi, hin xtín ja rá mate tho Oją ꞌbʉ, nɛ nte nam bønꞌa rá mate Oją ꞌbʉ. \v 7 Xiya, ꞌbɛꞌa gam bɛ̨mhbʉ nangue yʉ israel, nɛ hinguin ngu ʉ bi dįni ꞌbɛꞌa mí honi, gue da tꞌɛ̨mbi xʉn ho. Pɛ høntꞌʉ nthahni bi dįni, nɛ bim pøhø. Pɛ nuꞌʉ miꞌda bi mɛp yʉ́ mbʉi ʉ. \v 8 Nɛ gueꞌa mán tꞌoꞌtꞌi: “Oją bi pumbɛ̨nip yʉ́ mbʉi, tenguꞌbʉ bin ąha. Nɛ bi japi him bi zä bi nu nɛ him bi zä bi ꞌyøhnahyą. Nɛ guexta ʉ yʉ pa i jabʉ ya,” bi ꞌyɛ̨n rá tꞌohni Oją. \v 9 Nɛ ngutho bi man ra David: \q Da mbøspa Oją, pɛ hin da bɛ̨ni ꞌbɛꞌa nam bøn ʉ yʉ ꞌbøtsꞌe da ꞌyøtꞌʉ, \q nɛ gueꞌa dán ʉnba ʉ. \q \v 10 Nɛ din xädä, hin da nu ran nɛqui. \q Nɛ nu yʉ́ xʉtha dim mboqui ma zä, nangue yʉ́ tsꞌoqui xʉn ngu i tutsꞌi, bi ꞌyɛ̨n a ra David. \s Nɛꞌʉ ꞌda hing yʉ israel bim pøh ya \p \v 11 Pɛ dí änꞌnahʉ mahønꞌa, nuꞌbʉ mí ꞌueꞌʉ yʉ israel, ha bi bɛ̨n Oją him manꞌdandį da ꞌyɛnspa rán jąpi ʉ ꞌbʉ. Pɛ hinꞌna. Pɛ nangueꞌa bi zan rá mate Oją ʉ yʉ israel, nɛ gueꞌa í zä bim pø ʉ hing yʉ israel bʉya. Pɛ gueꞌa bi ꞌyøtꞌ Oją, nꞌdahma din sɛya yʉ israel ꞌbʉ bi nu ʉ bi hyąn rá mate Oją, nɛ da hyon Oją mahønꞌa. \v 12 Nu Oją bi zä bi jąpꞌʉ ꞌda yʉ jąꞌi hing yʉ israel gätho ná ndoho ra ximhäi, nangue bi ꞌueꞌʉ yʉ israel. Nɛ bi dįn rá mate Oją ʉ hin yʉ israel ꞌbʉ mi thącpa rán jąpi Oją ʉ yʉ israel. Janangueꞌa manꞌda xʉn ngu ran jąpi da nu ʉ hing yʉ israel ꞌbʉ bá peng bʉ ꞌbʉ Oją ʉ yʉ israel mahønꞌa. \v 13 Guehna dí xi ahʉ na ya, ngue hin gyʉ israel ahʉ, nguetho drám ꞌbɛhnigä nangue ahʉ. Nɛ dín nde ga ja ahʉ gui pømanhohʉ nangue ra Cristo, \v 14 nꞌdahma din ꞌyomfɛ̨ni ʉ ma mijudíohe yʉ israel ꞌbʉ bi nu a ran ho gá tįmhbʉ, janangueꞌa manꞌda xtá ngu dim pø ʉ bʉya. \v 15 Nɛ nuꞌbʉ mí hyɛ Oją ʉ yʉ judío, bi zä bi hocpa ʉ hing yʉ judío ꞌbʉcua gätho ua ja ra ximhäi. Pɛ ɛ̨mmɛ manꞌda xʉn ho din ja ua gätho ra ximhäi ꞌbʉ bi tsꞌim mahønꞌa xʉn ngu ʉ yʉ judío. Nɛ din ja tenguꞌbʉ ya bi ndantsꞌʉ yʉ du. \v 16 Nu mam bombøtahe mí yąhʉ Oją mayaꞌbʉ, yʉ́ mbɛti Oją ʉ, tenguꞌbʉ yʉ́ ꞌbøtsꞌe Oją ʉ. Nɛ tenguꞌbʉ mí ꞌbøspa Oją ra mbʉdi thuhmɛ ꞌbʉ øt ra thuhmɛ, janangue gätho a ra jʉni rá mbɛti Oją bʉya. Nɛ nuꞌbʉ mí huand Oją a ra Abraham, nɛ gueꞌa í thanꞌndʉ yʉ́ ꞌyʉ a bʉya, tenguꞌbʉ nꞌda ra za xʉn zaqui rán dʉi, nɛꞌʉ yʉ́ ꞌyɛ xʉn zaqui ʉ. \v 17 Pɛ bi tsꞌɛcpa ꞌda ʉ yʉ́ ꞌyɛsɛ a ra hogaza. Nɛ nu ahʉ hing yʉ israel ahʉ nɛ tenguꞌbʉ bá tsꞌɛcꞌahʉ bʉ gmí tøhmbʉ tengu nꞌda ra za hingui ho. Nɛ bi tꞌɛ̨sꞌahʉ bʉ bi tsꞌɛcpa ʉ ꞌda yʉ́ ꞌyɛ ra hogaza. Nɛ gá comhbʉ rán zaqui a ra za, gue bá nɛxpʉ rán dʉi, ngue nu ra Abraham bi huand Oją mayaꞌbʉ. \v 18 Pɛ hingui sä gdá yąthʉ a ngue bi tꞌɛ̨sꞌahʉ bʉ bi tsꞌɛc ʉ ꞌda yʉ́ ꞌyɛ ra za. Dami bɛ̨mhbʉ ngue hinga gue ahʉ guidí unhdʉ rán zaqui a rán dʉi ra za, pɛ gueꞌa rán dʉi ra za i øtꞌahʉ rán ho Oją bʉ guí tøhmbʉ. \v 19 “Pɛ manꞌda xʉn hoje, nguetho bi tsꞌɛcꞌʉ ꞌda yʉ ꞌyɛ, nɛ go bi tꞌɛ̨scähe ua,” masque guí ɛ̨mhbʉ. \v 20 Majuąni bi tsꞌɛcꞌʉ ꞌda yʉ israel nguetho him bi nde rá mate Oją. Bi bɛ̨ni xʉn hosɛ. Nɛ guí tøhmbʉ bʉ ꞌda ahʉ ngue hing yʉ israel ahʉ, nguetho guí pąhmbʉ høntꞌa rá mate Oją nán ho ahʉ. Pɛ o guím bɛ̨mhbʉ gán tøsɛhʉ bʉ, pɛ gan jamansuhʉ. \v 21 Damí bɛ̨mhbʉ him bi yąn Oją ʉ ꞌda yʉ́ ꞌyɛsɛ ra za. Ha má gueꞌadahʉ da yąn ahʉ ꞌbʉ guím bɛ̨mhbʉ xʉn hosɛ ahʉ. \v 22 Pɛ nuꞌbʉ ꞌboꞌo hinguin nde rá mate Oją, pɛ da nusɛ a rán säui a toꞌo da ꞌuepʉ ja rá mate. Pɛ nu ahʉ gui nuhʉ rá mate Oją ꞌbʉ gui thoqui guim bɛ̨mhbʉ a. Pɛ nuꞌbʉ hinꞌna, nɛ ahʉ da tsꞌɛcꞌahʉ mahønꞌa bʉ ja ra za ꞌbʉ. \v 23 Nɛ nuꞌʉ yʉ́ ꞌyɛsɛ a ra hogaza, ngue yʉ israel, nuꞌbʉ da ꞌyɛ̨cꞌyɛi rá mate Oją, da tꞌɛ̨sꞌ mahønꞌa bʉ ja yʉ́ zasɛ. Nguetho ja rá tsꞌɛdi Oją da ꞌyɛ̨sꞌ mahønꞌa bʉ bi zɛqui. \v 24 Nuꞌbʉ mam bá tsꞌɛcꞌahʉ bʉ gmi tøhmbʉ ja nꞌda ra za hingui ho, nɛ bi tꞌɛ̨sꞌahʉ bʉ ja manꞌda ra za ngue hin ni zasɛhʉ, pɛ manꞌda hingui hɛ̨i da ndøpʉ mahønꞌa ʉ yʉ́ ꞌyɛsɛ nguetho rá zasɛ. \s Da zøni nꞌdatꞌa dim pøhø xʉn ngu yʉ israel \p \v 25 Ma zi cu ahʉ, dín nde ahʉ gui pąhmbʉ a ja bi tꞌuhya, nꞌdahma hin gan ꞌyɛ̨zɛhɛhʉ hing yʉ judío ahʉ. Dín nde gui pąhmbʉ, ꞌda yʉ patho bi mɛh yʉ́ mbʉi ʉ ꞌda ʉ yʉ israel, ja gueꞌbʉ bi zøn ra pa xtí cʉthʉ xʉn ngu ahʉ høntꞌa go toꞌo hing yʉ judío ahʉ. \v 26 Nɛ mꞌbɛjua bʉya, xʉn ngu dim pø ʉ yʉ israel. Nɛ gueꞌa bi man rá tꞌohni Oją, bi ꞌyɛ̨na: \q Di nɛqui nꞌda yʉ́ yąnte ngue yʉ́ miꞌisraelhʉ bʉ Sión, \q da yąnꞌa ra Jacob nangue yʉ́ tsꞌoqui. Ngue ra Israel a ra Jacob. \q \v 27 Nɛ ja gueꞌbʉ ga jąꞌtsꞌa dá xifi, \q ga punba yʉ́ tsꞌoqui, bi ꞌyɛ̨m bʉ ja rá tꞌohni Oją mayaꞌbʉ. \m \v 28 Nuꞌʉ yʉ israel i øtꞌe ngue yʉ́n sʉihʉ Oją ya, ngueꞌa hingui ɛ̨cꞌyɛi ra hogamhma. Pɛ gueꞌa í zä bi zin ahʉ Oją a. Pɛ guehma di huɛ̨c Oją ʉ yʉ israel, nguetho bi than ꞌbʉ mayaꞌbʉ ʉ yʉ́ ngʉrpa bombøta. \v 29 Nguetho njąmꞌbʉ da goh rá mbʉi Oją nangue ʉ to xí zohni, pɛ majuąni di unꞌna bi ma, tenguꞌbʉ ya xí um ꞌbʉ mí ma ꞌbɛꞌa di unni. \v 30 Nɛ nu ahʉ hin gyʉ israel ahʉ gmí øthʉ ram fɛꞌtsꞌi nangue Oją mamꞌbɛtꞌo. Nɛ mꞌbɛjua nɛ ʉ yʉ israel bi mbɛsthoho Oją. Janangueꞌa bi zä gá tįmhbʉ rá mate Oją. \v 31 Nɛ gueꞌa in ja ya, ngue i fɛsta a rá mate Oją ʉ yʉ israel, nɛ guí tįmhbʉ rá mate Oją ya. Pɛ gueꞌa dí dįn rá mate Oją mahønꞌa ʉ yʉ israel. \v 32 Oją bi ma, njoꞌo nꞌda ra jąꞌi bi ꞌyɛ̨cꞌyɛi a nguetho ja yʉ́ tsꞌoqui. Nɛ bi ꞌyøtꞌ Oją bʉya gue njon da hyätꞌi din hoc zɛhɛ, nguetho in nde gätho di un rá mate di hoqui toꞌo gätho in nde dim pøhø. \v 33 Ɛ̨mmɛ xʉn ngu rá mate Oją, nɛ ɛ̨mmɛ xʉn ndoho rán ꞌyomfɛ̨ni. Nɛ hinꞌyʉ ngue hingui pą Oją. Njoꞌo nꞌda ra jąꞌi da bądi ꞌbɛꞌa nam bønꞌa i øtꞌ Oją, nɛ njongui sä da bądi ꞌbɛꞌa gätho i sänd Oją da ꞌyøtꞌe. \v 34 Njoꞌo nꞌda ra jąꞌi da bądi da ꞌyøtꞌe tengu rán tꞌøtꞌe Oją, nɛ njon da ꞌyut Oją ꞌbɛꞌa da ꞌyøtꞌe. \v 35 Nɛ njoꞌo nꞌda ra jąꞌi da hyoni ꞌbɛꞌa di un Oją nɛ ngueꞌa dí ꞌyɛ̨mbi dín dupate Oją a. \v 36 Nguetho gätho bí ꞌyɛ̨pʉ ꞌbʉ Oją, nɛ gätho di ꞌyonsɛ Oją ʉ, nɛ gätho bi ꞌyøtꞌʉ gue di pɛpzɛhɛ ʉ. Janangueꞌa ndeꞌbʉ ga ɛ̨spahʉ Oją gätho yʉ pa maząi. Nɛ høntꞌa gam bɛ̨mhbʉ a ya. \c 12 \s Dam ꞌbʉhmbʉ ngue høntꞌa Oją gam bɛ̨mhbʉ \p \v 1 Ma zi cu ahʉ, tsꞌɛdi dí xiꞌahʉ, nuꞌbʉ dí pąhmbʉ rá mate Oją, pɛ ndeꞌbʉ gätho ma jąꞌihʉ dan umhbʉ bʉ ꞌbʉ Oją gue ga ørpahʉ rá ꞌbɛfi. Nɛ gueꞌa majuąni ná thąndehʉ Oją a, nɛ gueꞌa ra ꞌbøtsꞌe in numanho Oją a. \v 2 Nɛ hin gam bɛ̨mhbʉ ga homhbʉ ꞌbɛꞌa gätho xʉn ho nangue yʉ pa i jabʉ ya, tengu i øtꞌʉ ꞌbʉcua ja ra ximhäi. Pɛgue thocpa thoho ga päh man ꞌyomfɛ̨nihʉ gam bɛ̨mhbʉ maꞌdaꞌyo. Janangueꞌa thocpa thoho ga homhbʉ ga pąhmbʉ ndaꞌa rá pähä Oją, ngue ndaꞌa xʉn ho ga øthʉ, nɛ ndaꞌa numanho Oją bʉya. \v 3 Bi ꞌdacä rá tsꞌɛdi Oją ga ørpa rá ꞌbɛfi nangue rá mate. Janangueꞌa dí xi ahʉ, ngue ꞌnɛ ahʉ gätho nꞌda ngu nꞌda ahʉ bin tatꞌahʉ rá mate Oją nangue rá ꞌbɛfi. Janangueꞌa hin gan ꞌyɛ̨xhʉ, pɛgue gui pąsɛhʉ ndaꞌa ní ꞌbɛfi bi zänꞌnahʉ nꞌda ngu nꞌda ahʉ, nangue rám fätsꞌi Oją. \v 4 Tengu ní jąꞌi nꞌda, ngue an tsꞌänni xʉn ngu yʉ́ xɛqui. Nɛ hinga gätho ꞌdatꞌa ra ꞌbɛfi øtꞌe, pɛ ꞌdahma ꞌdanꞌyo yʉ́ ꞌbɛfi ʉ yʉ xɛqui. Ngutho dí øthʉ. \v 5 Nɛ madagueꞌbʉ xʉn ngujʉ, pɛ tenguꞌbʉ nꞌdanjąꞌitho ma jąꞌi dí comhbʉ ra Cristo. Nɛ tengu ní jąꞌi nꞌda, ꞌda nam fäxta nꞌda ngu nꞌda yʉ xɛqui, ngutho dí øthʉ ngue dí comhbʉ rá ꞌbɛfi ra Cristo. \v 6 Bi ꞌdajʉ ra tsꞌɛdi Oją gue ga øthʉ rá ꞌbɛfi ꞌdahma ꞌdanꞌyo, nangue rá mate zɛhɛ. Pɛ ndeꞌbʉ ga øthʉ xʉn ho. O nuꞌbʉ nꞌda dim pøngahyą da hyoni ꞌbɛpʉ dí ma xʉn ho a di bɛ̨nba Oją, nangue rám fätsꞌi. \v 7 O nuꞌbʉ nꞌda bin tꞌun ra ꞌbɛfi dim fäxte ꞌbɛꞌa di ꞌbɛ a nꞌda, pɛ di jąꞌtsꞌi xʉn ho, ngue da mbäx yʉ́ cu. O nuꞌbʉ nꞌda bin tꞌun ra ꞌbɛfi din xänbate, din xänbate ꞌbɛꞌa nam bønꞌa rám hman Oją. \v 8 O nuꞌbʉ nꞌda ra zote, pɛgue da xifi ndaꞌa xʉn ho da ꞌyøtꞌʉ yʉ́ cu. O nuꞌbʉ nꞌda bin tꞌun ra ꞌbɛfi di un rá mbɛti, pɛ hin da bɛ̨ni da hnumanhosɛ. O nuꞌbʉ yʉ ngʉrpi ngue di manda rá ꞌbɛfi Oją, di jąꞌtsꞌi xʉn ho nangue ra tsꞌɛdi bin tꞌunni. O nuꞌbʉ nꞌda bin tꞌun ra ꞌbɛfi da mbäx ʉ yʉ hyoya nɛ yʉn zämanꞌʉ, mpähä thoho da mbätsꞌi. \s Gam bɛ̨mhbʉ ndaꞌa xʉn ho dá tɛnhdʉ Oją \p \v 9 Nɛ hingui yoho gam bɛ̨mhbʉ ꞌbʉ ga huɛ̨jʉ nꞌda, pɛ majuąni ga øthʉ ran huɛ̨cate. Nɛ xingui tsꞌʉ gam bɛ̨mhbʉ ga øthʉ a hingui ho, pɛ dan ɛ̨hyahʉ ga øthʉ a ꞌbɛꞌa gätho xʉn ho, nɛ nząi ga øthʉ a. \v 10 Dan huɛ̨jʉ nꞌda ngu nꞌdajʉ nguetho dadín cuhʉ. Nɛ nꞌda ngu nꞌda manꞌda da bɛ̨ni da ꞌyɛ̨spa rá mijąꞌiui, xinda gueꞌbʉ da tꞌɛ̨spa zɛhɛ. \v 11 Nɛ hin ga cʉthʉ ran dąnhyɛ̨i ma mbʉihʉ, pɛ dan ɛ̨hya ga ørpahʉ rá ꞌbɛfi ma Hmuhʉ. \v 12 Dan johyahʉ nangueꞌa ran ho dí tømhbʉ, nɛ hin dan xømbʉihʉ nangue yʉn ʉnbi. Nɛ thocpa thoho yʉ ora thoho dan yąhʉ Oją. \v 13 Ga fäxhʉ yʉ ꞌyɛ̨cꞌyɛi ꞌbʉ ja ꞌbɛꞌa di ꞌbɛdi. Nɛ mpähä thoho ga säyabahʉ yʉ jąꞌi bʉ ja ma ngumhbʉ. \v 14 Pɛ ga äfʉ ran jąpi nangue ʉ to di ʉgahʉ, nɛ hin ga äfʉ ra ꞌyąnthį. \v 15 Nɛ ꞌdatꞌa dan johyahʉ toꞌo di johya, o nuꞌbʉ ꞌboꞌo tu rá mbʉi, ꞌda dán du ma mbʉihʉ bʉya. \v 16 Nɛ gätho ꞌdatꞌa gam bɛ̨mhbʉ. Nɛ hin da bɛ̨nꞌa nꞌda manꞌda xʉn ho xinda gue rá mijąꞌiui, pɛ din amigohʉ ʉ yʉ jąꞌi hinꞌyʉ yʉ́ tsꞌɛdi. Nɛ hin gam bɛ̨mhbʉ ngue jasɛ man ꞌyomfɛ̨nihʉ. \v 17 Nuꞌbʉ ꞌboꞌo ørcahʉ ran tsꞌo, hin ga cospahʉ ran tsꞌo. Pɛ gam bɛ̨mhbʉ ndaꞌa xʉn ho ga ørpahʉ, ngue ꞌbɛꞌa gätho i hnumanho. Nɛ nubʉya da nu gätho yʉ jąꞌi ngue xʉn ho ma mbʉihʉ. \v 18 Nɛ dam ꞌbʉmanhohʉ ʉ gätho yʉ jąꞌi ꞌbʉ da zä. \v 19 Ma zi cu ahʉ, hin ga cosꞌhʉ ra pengui ꞌbʉ jaꞌa da tꞌørcahʉ. Pɛ ꞌbɛ ga tømhbʉ tsꞌʉ di ʉnba Oją ꞌbʉ gueꞌa in nde di ʉnba ʉ. Nguetho ntꞌoꞌtꞌi: “Ma ꞌbɛfi zɛhɛgä ngue ga ʉnba nꞌda nɛ ga un rán thɛui a bi ꞌyøtꞌe,” bi ꞌyɛ̨n Oją. \v 20 Janangueꞌa nuꞌbʉ tumanthuhu man sʉihʉ, ga ꞌuįmhbʉ. Nɛ nuꞌbʉ tuthe, ga sithebahʉ. Nguetho nuꞌbʉ njabʉ dí ørpa man sʉihʉ, xʉn ʉ da bɛ̨ni ngueꞌa midí ʉgahʉ, nɛ xøhma thoho da goh yʉ́ mbʉi bʉya. \v 21 Hin ga cosꞌhʉ ran tsꞌo pɛ ga ørpahʉ ran ho, gueꞌa dá tąfʉ a ran tsꞌo a bʉya. \c 13 \s Ga øthʉ yʉ́n tꞌɛ̨di yʉ tsꞌʉtꞌabi \p \v 1 Gätho gahʉ ga ɛ̨cꞌyɛihʉ ra tsꞌʉtꞌabi ua ma häihʉ. Nguetho njoꞌo nꞌda ra tsꞌʉtꞌabi ua ja ra häi ngue bi zän zɛhɛ yʉ́n tꞌɛ̨di. Pɛ Oją bi zänni ngue din ja yʉ́ tsꞌɛdi. \v 2 Janangueꞌa nu to din sʉhmi ra tsꞌʉtꞌabi, din sʉhmi a to bi zänba rá tsꞌɛdi a, nɛ i honsɛ rán ʉsɛ. \v 3 Nguetho nuꞌʉ yʉ tsꞌʉtꞌabi ua ma häihʉ, hin ga suhʉ ꞌbʉ dí øthʉ ran ho, hinda høntꞌbʉ ga øthʉ ran tsꞌo ga suhʉ ꞌbʉ. Pɛ nuꞌbʉ dín nde hin ga suhʉ ra tsꞌʉtꞌabi, pɛ ga øthʉ ran ho, nɛ da numanhojʉ bʉya. \v 4 Nguetho nuꞌʉ yʉ tsꞌʉtꞌabi, Oją bi zänni da mbäxcahʉ. Pɛ nuꞌbʉ dí øthʉ ra tsꞌoqui, ga suhʉ ꞌbʉ, nguetho i ja rán tꞌɛ̨di di ʉnba nꞌda. Nɛ Oją bi un yʉ́n tꞌɛ̨di di ʉnba ʉ toꞌo øtꞌ ra tsꞌoqui. \v 5 Janangueꞌa i jatho ga ɛ̨cꞌyɛihʉ yʉ́n tꞌɛ̨di ʉ yʉ tsꞌʉtꞌabi, nꞌdahma hin di ʉngahʉ. Nɛ gueꞌa di bɛ̨ngahʉ Oją ꞌbʉ in zoc ma mbʉihʉ. \v 6 Nɛ janangueꞌa ga juthʉ ꞌbɛꞌa gätho i äjʉ yʉ tsꞌʉtꞌabi, nꞌdahma di thoqui da ꞌyøtꞌ yʉ́ ꞌbɛfi ngue bi zänba Oją, nɛ i tąh yʉ́n zäbi ʉ. \v 7 Mpähä thoho ga juthʉ xʉn ho toꞌo gä i ja yʉ́n tꞌɛ̨di da ꞌyädi ꞌbɛꞌa gä da ꞌyäjʉ. Ga jutꞌa ma häihʉ, nɛ ga juthʉ yʉ puesto, nɛ miꞌda yʉ cota i äh ra tsꞌʉtꞌabi. Nɛ ga numansuhʉ yʉ́n tꞌɛ̨di ʉ toꞌo gätho i ja yʉ́n tꞌɛ̨di. \s Ga ørpahʉ ran ho ma mijąꞌihʉ \p \v 8 Nɛ ga juthʉ ꞌbɛꞌa gätho dín dupatehʉ, nɛ hin te gam bɛ̨mhbʉ ngue dín dupatehʉ bʉya. Pɛ gam bɛ̨mhbʉ ngue dan huɛ̨jʉ nꞌda ngu nꞌdajʉ. Nguetho nu to gätho ja yʉ́n huɛ̨cate bi jąꞌtsꞌi gätho yʉ́n tꞌɛ̨di Oją ʉ. \v 9 Nguetho gueꞌa bi manꞌʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją bi ꞌyɛ̨na: “O guí ꞌyomtꞌɛ̨nihʉ, nɛ o guí hącpahʉ rá te ni mijąꞌihʉ, nɛ o guím pɛ̨hʉ, nɛ o guidí sɛyabahʉ ꞌbɛꞌa pɛꞌtsꞌ ni mijąꞌihʉ.” Nɛ nu ꞌbɛꞌa gätho miꞌda yʉn tꞌɛ̨di i man yʉn tꞌɛ̨di, nuꞌʉ gätho nꞌdatꞌa i ma: “Gui huɛ̨c ni mijąꞌihʉ tengu bʉ gní huɛ̨czɛhɛ ni jąꞌihʉ.” \v 10 Nuꞌa øtꞌ ran huɛ̨cate, hingui ørpa ran tsꞌo rá mijąꞌiui a. Janangueꞌa di jąꞌtsꞌʉ yʉ́n tꞌɛ̨di Oją a ran huɛ̨cate i øtꞌa nꞌda. \v 11 Nɛ manꞌda ga humbi ga øthʉ na, nguetho dí pąhmbʉ ya bin de, ya bi thoh yʉ pa. Damin ꞌyomfɛ̨nihʉ xʉn ho ya ngue daná hämhbʉ yʉ pa gan nuhʉ ra Hmu, xinda gueꞌa dá øthʉ ꞌbʉ ja má dʉꞌmi dá ɛ̨cꞌyɛihʉ. \v 12 Ya bi thoh ra xui, ya maguepʉ da hyatsꞌi. Mbähä ga bʉnthʉ yʉ́n tꞌøtꞌe ra ꞌbɛxui, ga he man thäquihʉ, ngue dan sąmzɛhɛhʉ janangueꞌa da dąh ran nɛqui. \v 13 Mbähä ga øthʉ a rán säui ran nɛqui, hin dan įtihʉ, nɛ hin dam munsꞌhʉ bʉ ja yʉ́n johya zɛhɛ yʉ jąꞌi. Nɛ xín dan ꞌyomtꞌɛ̨nihʉ, xínga gueꞌa ma pähä zɛhɛhʉ ga øthʉ, xín ga øthʉ yʉ sʉi, xín ga øthʉ yʉn tsꞌɛya. \v 14 Pɛ jatho gam bɛ̨mhbʉ ga hąmhbʉ rá tsꞌɛdi a ma Hmuhʉ ra Jesucristo, ngue ga øthʉ tengu bi ꞌyøtꞌe, nɛ him ma gam bɛ̨mhbʉ ga øthʉ rá pähä ma ngøcꞌyɛ̨ihʉ. \c 14 \s ꞌDahma ꞌdanꞌyo bʉ na ɛ̨cꞌyɛihʉ \p \v 1 Nuꞌbʉ ꞌbʉ a nꞌda ra ꞌyɛ̨cꞌyɛi gue hin ɛ pądi xʉn ho, pɛ ga simanhohʉ bʉ ja mam pɛtihʉ ʉ. Nɛ hin dan junthʉ nangue ꞌbɛꞌa im bɛ̨ni ngue xʉn ho da ꞌyøtꞌe. \v 2 Nguetho ꞌdahma ꞌdanꞌyo im bɛ̨nsɛ ꞌbɛpʉ ní ꞌyɛ̨cꞌyɛi Oją. Nuꞌʉ ꞌda im bɛ̨ni xʉn ho da zi gätho ꞌbɛꞌa i tsꞌi. Pɛ nu miꞌda im bɛ̨ni hingui ho ꞌbʉ da za ʉ ꞌda yʉ ngø. \v 3 Nɛ nu ra ꞌyɛ̨cꞌyɛi gue i si nɛ i sa gätho ꞌbɛꞌa i ja, pɛ hin da zanꞌa nꞌda toꞌo mbɛ̨ni hingui tsꞌi. Nɛ ximangutho a nꞌda toꞌo hingui si, pɛ hin da ꞌyɛ̨mbi hingui ho øtꞌa i si gätho ꞌbɛꞌa i tsꞌi. Nguetho Oją ꞌda nan zintho. \v 4 Nuꞌi, toꞌo e, gue guí ɛ̨mbi hingui ho øtꞌ ni miꞌyɛ̨hɛhʉ. Nu rá hmusɛ nꞌda da mam ꞌbʉ xʉn ho ꞌbɛꞌa øtꞌa nꞌda rá ꞌyɛ̨hɛ, o hinꞌna. Pɛ guehma da bømanho nꞌda ngu nꞌda ra ꞌyɛ̨cꞌyɛi, nguetho i ja rá tsꞌɛdi ra Hmu di japi da bømanho. \v 5 Nɛ i ꞌbʉ i ꞌda yʉ ꞌyɛ̨cꞌyɛi im bɛ̨ni din säya ꞌda yʉ pa. Nɛ nu miꞌda bʉya im bɛ̨ni xʉn ho ꞌbʉ hin din säya ꞌda yʉ pa. Pɛgue nꞌda ngu nꞌda da bɛ̨nsɛ ꞌbɛꞌa xʉn ho da ꞌyøzɛhɛ. \v 6 Nguetho nu to din säya ꞌda yʉ pa, din säya nangue da bɛ̨n Oją. Nɛ ngutho ꞌbʉ hinga gä i si yʉn tsꞌihmɛ ʉ ꞌda, njabʉ øtꞌe nguetho im bɛ̨n Oją, nɛ i xifi jamadi Oją nangue ʉ ꞌda i si. Ximangutho a to gätho i si, njabʉ i øtꞌe nguetho im bɛ̨ni Oją bi unꞌna, nɛ di un ra jamadi Oją. \v 7 Njoꞌo gahʉ gue gam bɛ̨mhbʉ dyʉ́ hmusɛhʉ. Pɛ yʉ́ mbɛtigahʉ a ma Hmuhʉ. Nɛ ngutho ꞌbʉ dí ꞌbʉhmbʉ nɛ ngutho ꞌbʉ dá tuhʉ. \v 8 Nguetho dán däsɛhʉ bʉ ꞌbʉ Oją gätho yʉ pa dí ꞌbʉhmbʉ. Nɛ ngutho ꞌbʉ dá tuhʉ, dan dähʉ bʉ ꞌbʉh ma Hmuhʉ nɛ guextaꞌa yʉ́ mbɛtigahʉ a. \v 9 Nɛ gueꞌa í du nɛ í ndantsꞌa ra Cristo mahønꞌa, ngue dim hmu nangue ʉ xʉn du nɛꞌʉ i ꞌbʉi. \v 10 Pɛ ꞌda ahʉ hanja gní numanꞌʉ a ni cuhʉ ngue guí xihmbʉ hingui ho ꞌbɛꞌa i si. Nɛ nu miꞌda ahʉ guí pąhmbʉ xʉn ho ꞌbɛꞌa gätho i tsꞌi, pɛ hanja gní numanꞌʉ ꞌda ni cuhʉ guí ɛ̨mfʉ nte di muui ꞌbʉ hingui nde da zi ꞌda yʉn tsꞌihmɛ. Nguetho gätho gahʉ dam ꞌbähmbʉ bʉ ja rá hmi ra zɛꞌmi ngueꞌa ra Cristo. \v 11 Nguetho ntꞌoꞌtꞌi ꞌbɛꞌa bi man Oją gueꞌbʉ mí ꞌyɛ̨na: \q Guehma majuąni din ja a dím ma, ngue gätho yʉ jąꞌi din dąnyahmu bʉ dí ꞌbʉi, \q nɛ gätho din juąn bʉ ja ma hmi ngue guecä drá Oją, bi ꞌyɛ̨n Oją. \m \v 12 Janangueꞌa dí pąhmbʉ, gätho gahʉ ga däfʉ ra güɛnda Oją nangue man tꞌøtꞌe zɛhɛhʉ. \s Hin ga jafʉ da dąng bʉ ja ra tsꞌoqui nꞌda ma cuhʉ \p \v 13 Him ma numanꞌʉhʉ nꞌda ngu nꞌdajʉ. Pɛ høntꞌa gam bɛ̨mhbʉ hin ga jafʉ nꞌda ma cuhʉ di fet rá gua bʉ ja yʉ tsꞌoqui. \v 14 Dí pącä nangue ran ꞌyomfɛ̨ni bi ꞌdac ma Hmuhʉ ra Jesús, gue hinꞌyʉ ꞌbɛꞌa da tsꞌi ngue hingui ho. Pɛ nuꞌbʉ mbɛ̨nsɛ nꞌda hingui ho da tsꞌi, ra tsꞌoqui a ꞌbʉ da zi ꞌbʉ. \v 15 Pɛ nuꞌbʉ ꞌda ni cuhʉ hingui numanho nin tsꞌihmɛ zɛhɛhʉ, ndeꞌbʉ hin gui thoqui gui sihʉ, nguetho hin guí ørpahʉ ran huɛ̨cate ꞌbʉ guidí thoqui gui sihʉ. Pɛ o guí øthʉ nangue ran tsꞌihmɛ dí ꞌue ʉ ꞌda ni cuhʉ bi pøh ra Cristo ꞌbʉ mi du. \v 16 Pɛ gui ꞌyɛsꞌhʉ a ní jafʉ da tsꞌanꞌa guí pąhmbʉ xʉn ho. \v 17 Nɛ hin gam bɛ̨mhbʉ nangue ran tsꞌihmɛ ná øthʉ rá ꞌbɛfi Oją. Pɛ nu rá ꞌbɛfi Oją, ga øthʉ ran hocjąꞌi, nɛ ꞌdatꞌa gam bɛ̨mhbʉ, nɛ dan johyahʉ nangue rá Hogandąhi Oją dí ꞌbʉhmbʉ. Gueꞌa nam bøni gue rá ꞌbɛfi Oją a. \v 18 Nɛ nuꞌbʉ njabʉ i øtꞌa nꞌda, majuąni i ørpa rá ꞌbɛfi ra Cristo a ꞌbʉ. Nɛ Oją da numanho a, nɛꞌʉ yʉ́ mijąꞌihʉ da numanho a. \v 19 Mbähä dan ɛ̨hyahʉ dan hocpa ma mbʉihʉ nꞌda ngu nꞌdajʉ, nɛ ꞌda dám fäxtahʉ din te ma mbʉihʉ nꞌda ngu nꞌdajʉ. \v 20 Nɛ hin ga tsꞌonbahʉ rá ꞌbɛfi Oją nangue man tsꞌihmɛhʉ. Mfądi gue gätho xʉn ho da tsꞌi. Pɛ hingui ho ꞌbʉ dadí ʉnbahʉ rá mbʉi nꞌda ma cuhʉ nangue ꞌbɛꞌa dí sihʉ. \v 21 Manꞌda xʉn ho ꞌbʉ ga ɛsꞌhʉ a na ʉnbahʉ yʉ́ mbʉi ꞌda ma cuhʉ nangue ra ngø dí sahʉ, o ra vino o ꞌbɛꞌa gä ní dehe dí sihʉ. \v 22 Nuꞌbʉ bi bɛ̨nꞌnahʉ Oją nɛ guí pąhmbʉ gue xʉn ho ꞌbɛꞌa guí sihʉ, xʉn ho a ꞌbʉ. Nɛꞌa Oją in numanho. Pɛ hin dá yąthʉ a. Nɛ di johya nꞌda ꞌbʉ xisɛ rá mbʉi xʉn ho ꞌbɛꞌa gätho i øtꞌe, nɛ hin te mbɛ̨m bʉya. \v 23 Pɛ nuꞌbʉ nꞌda im bɛ̨ni hingui ho da tsꞌi ꞌbɛꞌa gätho i ja, pɛ nuꞌbʉ bi zi bʉya, ya ra tsꞌoqui a bi ꞌyøtꞌ ꞌbʉ. Nguetho ꞌbexque bi bɛ̨ni bi mbɛstaꞌa rá pähä Oją ꞌbʉ mi zi. Nɛꞌʉ ꞌbɛꞌa gätho dí øthʉ, nuꞌbʉ hin dí pąhmbʉ majuąni rá pähä Oją a, ra tsꞌoqui ꞌbʉ dí øthʉ a ꞌbʉ. \c 15 \s Ga homhbʉ ꞌbɛpʉ dí zac yʉ́ mbʉi ma cuhʉ \p \v 1 Pɛ nujʉ ꞌbʉ dí pąhmbʉ xʉn ho ꞌbɛꞌa da zä da ꞌyøtꞌa nꞌda, pɛ ndeꞌbʉ manꞌda gam bɛ̨mhbʉ ga fäxhʉ ʉ hin ɛ pądi xʉn ho, xinda gueꞌbʉ ga øthʉ ꞌbɛꞌa gätho dím bɛ̨nsɛhʉ xʉn ho. \v 2 Pɛ nꞌda ngu nꞌdajʉ ga øthʉ ꞌbɛꞌa i numanho ma mi ꞌyɛ̨cꞌyɛihʉ gue ꞌbɛꞌa dín te yʉ́ mbʉi ʉ. \v 3 Tengu ra Cristo, him bi ꞌyøtꞌe ꞌbɛꞌa di hosɛ pɛ bi ꞌyøtꞌe ꞌbɛꞌa bi numanho Oją. Janangueꞌa bi ꞌyɛ̨mpꞌa rá Ta: “Go dá tuxä yʉn tsꞌante bi si i,” bi ꞌyɛ̨n a ra Cristo. \v 4 Nɛ ꞌbɛꞌa gätho bi tꞌoꞌtꞌ mayaꞌbʉ bʉ ja rám hman Oją, bi tꞌoꞌtꞌi ngue da xängahʉ, nɛ di zɛrca ma mbʉihʉ, di jajʉ ga tømhbʉ rám fätsꞌi Oją, hin dan xømbʉihʉ. \v 5 Oją di jajʉ dan ząmhbʉ bʉ, nɛ di zɛrca ma mbʉihʉ. Nɛ dí äp rá mate di ja ahʉ ꞌdaꞌangu guim bɛ̨mhbʉ nꞌda ngu nꞌda ahʉ, nguetho ꞌdarbʉ guí ꞌbʉhmbʉ ra Cristo Jesús. \v 6 Nɛ janangueꞌa da zä nꞌdatꞌa guim bɛ̨mhbʉ ꞌbʉ guí thąndehʉ Oją, ngue nu rá Oją nɛ rá Ta ma Hmuhʉ ra Jesucristo. \s Gä da sih ra hogamhman ʉ hing yʉ judío \p \v 7 Janangueꞌa nꞌda ngu nꞌda ahʉ gan numanhohʉ, nɛ ʉ yʉ judío nɛ ʉ hing yʉ judío, tengu thoho ra Cristo ꞌda nan zimanhogdahʉ nꞌda ngu nꞌdajʉ. Nɛ gueꞌa ná ɛ̨spahʉ Oją a. \v 8 Nguetho bí ꞌyɛ̨h ra Cristo ngue din ꞌyɛ̨hɛ nangue yʉ judío. Nɛ bi jąꞌtsꞌa mi man Oją mayaꞌbʉ ngue bi sih yʉ́m bombøta yʉ judío ba ɛ̨h ma yąntehʉ. Janangueꞌa bi fądi majuąni bi man Oją. \v 9 Pɛ nɛ ʉ hing yʉ judío nɛ ʉ yʉ judío bi jap ra Cristo ꞌdarbʉ bi ꞌyɛ̨spa Oją ʉ nangue rá mate. Tengu mán tꞌoꞌtꞌi ꞌbɛꞌa bi xih rá Ta ra Cristo: \q Ga xi ʉ hing yʉ judío nangue ni mate, \q nɛ ga xifi ɛ̨mmɛ xʉn ho i, bi ꞌyɛ̨mb rá Ta a ra Cristo. \m \v 10 Nɛ manꞌda bi man ra tꞌohni: \q Gan johyahʉ ya gyʉ jąꞌi gue hin gyʉ judío ahʉ, gan ꞌyohʉ ʉ bi huand Oją ngue yʉ judío. \m \v 11 Nɛ manꞌda bi mam bʉ: \q Dami ꞌyɛ̨spahʉ ra Hmu Oją gyʉ jąꞌihʉ ngue ꞌdahma ꞌdanꞌyo bʉ gná yąhʉ gätho ná ngʉni ra ximhäi, \q gätho gui numansuhʉ Oją. \m \v 12 Nɛ bi ꞌyɛ̨n a ra pøngahyą Isaías: \q Dim ꞌbʉ a nꞌda rám bomꞌbɛto ra Isaí gue nɛꞌʉ hing yʉ judío da ꞌyɛ̨mbi rá Hmu, \q ngue da døꞌbʉ rám fätsꞌi a, bi ꞌyɛ̨na. \m \v 13 Nuꞌa Oją di jajʉ dí tømhbʉ ran ho bi xijʉ. Janangueꞌa dí äp Oją da hyutꞌa ni mbʉihʉ nangue guí ɛ̨cꞌyɛihʉ a. Nɛ xíngui tsꞌʉ nte guim bɛ̨mhbʉ, pɛ thocpa thoho gui tømhbʉ da mbäx ahʉ rá Hogandąhi Oją nangue rá tsꞌɛdi. \s I man ra Pablo hanja bi ꞌyoꞌtꞌ na ran zofo \p \v 14 Ma zi cu ahʉ, dí pącä gue xʉn ngu ni hogambʉihʉ, nɛ i ja nin ꞌyomfɛ̨nihʉ xʉn ho, nɛ guí pąhmbʉ ꞌda gdín xänba thohohʉ nꞌda ngu nꞌda ahʉ. \v 15 Pɛ guehma dá hutꞌanzambʉi dá otꞌahʉ na, ngue dadí bɛ̨nꞌnahʉ ꞌbɛꞌa gá pąhmbʉ. Nguetho gueꞌa ran tꞌɛ̨di bi ꞌdacä Oją nangue rá mate. \v 16 Nguetho rá mbɛfigä ra Cristo Jesús bʉ ꞌbʉ ʉ hing yʉ judío, dím mangä ran ho maꞌdaꞌyo. Nɛ tenguꞌbʉ drá mbäją dadí hocpa rá ꞌbøtsꞌe Oją, nuꞌa nám bøni dadí hocꞌa ni mbʉihʉ ngue hing yʉ judío ahʉ nꞌdahma da numanho ahʉ Oją. Nɛ mahoqui ahʉ nangue rá Hogandąhi Oją guín ꞌyohʉ. \v 17 Janangueꞌa ɛ̨mmɛ i hu ma mbʉigä nangue ꞌbɛꞌa gätho bi ꞌyørpa ʉ hing yʉ judío a ra Jesucristo, bi jaqui bi bømanho rá ꞌbɛfi Oją dá øtꞌä bʉ i ꞌbʉ ʉ. \v 18 Pɛ hingui sä gam mangä ꞌbɛꞌa bi ꞌyøtꞌa ra Cristo nangue ʉ miꞌda yʉ́ mbɛfi. Pɛ høntꞌa da zä gam mangä ꞌbɛꞌa bi ꞌyørpʉ dám pɛcä. Nɛ bi jap ʉ hing yʉ judío da dɛnꞌna ra Cristo nangue ram hma dá xifi nɛ nangue yʉn tꞌøtꞌe bi ꞌyuti. \v 19 Nguetho bi ꞌyøtꞌ yʉ hmɛpya, nɛ yʉn tꞌøtꞌe mixte nangue rá tsꞌɛdi rá Hogandąhi Oją. Nɛ dá jąꞌtsꞌä ma ꞌbɛfi dá mangä ran ho maꞌdaꞌyo nangue ma yąntehʉ ra Cristo. Dá dʉꞌmi dá mangä bʉ Jerusalén, nɛ dá mangä gätho yʉ xɛqui nán zantꞌi ra häi gueꞌbʉ go má søm bʉ Ilírico, gätho dá mangä bʉ ram hma. \v 20 Nɛ guehna dá nde ga øtꞌe, gue dá mba dá mampꞌa ram hma guepʉ him mi fąrpa rá thuhu ra Cristo. Ngue hin dá nde dá mba bʉ ja yʉ́ ꞌbɛfi ʉ miꞌda bi mbɛnꞌna ra Cristo. \v 21 Pɛ dá øtꞌä tengu bi mam bʉ ja rá tꞌohni, ngue i ɛ̨na: \q Nuꞌʉ ꞌda gue njąmꞌbʉ mi sifi pɛ nuya da bąh ya. \q Nɛ nuꞌʉ ꞌda njąmꞌbʉ mi øde da zøni da bądi nangue rá ꞌyu Oją. \s Im bɛ̨ni da mba bʉ Roma a ra Pablo \p \v 22 Nɛ janangueꞌa him ꞌbexque bi zä dá mba bʉ guí ꞌbʉhmbʉ. Nguetho guextaꞌa mi ja ma ꞌbɛfi ua bí ja ra xɛqui ua nán jongua. \v 23 Pɛ nuya ya nte mi ja ua ma ꞌbɛfi ya. Nɛ xʉn ngu yʉ nidi mín nde xcá mba bʉ guí ꞌbʉhmbʉ bʉ Roma. \v 24 Nɛ mí tsꞌʉtho ya ga mbabʉ ga zɛngua ahʉ nɛ dam ꞌbʉhmbʉ bʉ ꞌda yʉ pa. Nɛ nuꞌbʉ dá thopʉ España, da zä dan hyʉmhbʉ tsꞌʉ bʉ ja ra ꞌyu ní mba bʉ. \v 25 Pɛ ꞌbɛ ga mba bʉ Jerusalén, nɛ ga dä bʉ a ra mbɛti dí mbäx ʉ yʉ ꞌyɛ̨cꞌyɛi bí ꞌbʉpʉ. \v 26 Nguetho bi bɛ̨n ʉ yʉ cu bí ꞌbʉpʉ Macedonia nɛpʉ Acaya ngue da mbäxꞌi tsꞌʉ yʉ hyoya ꞌyɛ̨cꞌyɛi bí ꞌbʉpʉ Jerusalén, ngue ga hąx ꞌbʉ dá mba bʉ. \v 27 Nɛ gueꞌa bi zänni da ꞌyøtꞌʉ hing yʉ judío, nguetho in nde di coꞌtsꞌa ra mate bi tꞌørpe. Nguetho bi gomhbʉ rán jąpi Oją ʉ hing yʉ judío ʉ yʉ judío gue yʉ́ mi ꞌyɛ̨cꞌyɛihʉ ꞌbʉpʉ Jerusalén. Janangueꞌa nde da mbɛnbi tsꞌʉ ra mbɛti ʉ. \v 28 Nɛ nuꞌbʉ ya dá dä a ꞌbɛꞌa bi ꞌbɛhni, ja ga mba bʉ Roma ga nu ahʉ bʉ, nɛ ga thocä bʉ España bʉya. \v 29 Nɛ nuꞌbʉ dá søngä bʉ guí ꞌbʉhmbʉ, dí pącä da ꞌyɛnscahʉ rán jąpi xʉn ngu a ra Cristo nangue dí pąhmbʉ rám hma. \v 30 Ma zi cu ahʉ ꞌyørcahʉ tsꞌʉ ra mate ɛ̨mmɛ gui ꞌyäfʉ rám fätsꞌi Oją nanguecä, nangue ꞌdatꞌa ma Hmuhʉ ra Jesucristo nɛ nangue rá Hogandąhi Oją bi jajʉ dan huɛ̨jʉ. \v 31 Dami xihmbʉ Oją da yąngui nangue ʉ hing yʉ ꞌyɛ̨cꞌyɛi bʉ ra häi Judea, guetꞌa ra xɛqui bʉ Jerusalén. Nɛ dami ꞌyäfʉ rá mate Oją nangue ʉ yʉ cu bí ꞌbʉpʉ Jerusalén, ngue da hyąmanho a ra mbɛti ga hąx bʉ ga unni, ngue bi mbɛnꞌndʉ hing yʉ judío bʉ Macedonia nɛpʉ Acaya, ngueꞌʉ yʉ́ cu. \v 32 Nɛ nuꞌbʉ da nde Oją dan johyagä ꞌbʉ dá mbagä bʉ, dan säya tsꞌʉ bʉ guí ꞌbʉhmbʉ. \v 33 Nɛ nu Oją nząi i hurpa rá mbʉi nꞌda, pɛ nɛ ahʉ da hyutꞌa ni mbʉihʉ. Nɛ høntꞌa gam bɛ̨mhbʉ a ya. \c 16 \s Nu ra Pablo i pɛnba ran zɛngua yʉ́ amigo \p \v 1 Nuna man juhʉ ra Febe, mi tsꞌʉtho da mba bʉ guí ꞌbʉhmbʉ ya nɛ di zɛngua ahʉ na. Nuna, rá ꞌbɛfi im fäxte ram pɛti bʉ Cencrea. \v 2 Nɛ dami simanhohʉ na, nangue rá thuhu ma Hmuhʉ, ngue nujʉ dyʉ ꞌyɛ̨cꞌyɛihʉ gueꞌa man sähʉ ga øthʉ. Nɛ dami fäxhʉ ꞌbɛꞌa gätho ní ꞌbɛfi da ꞌyøtꞌa ra Febe, nguetho guesɛ bi mbäx ʉ xʉn ngu miꞌda, nɛcä bi mbäxqui. \v 3 Dami zɛnguagui tsꞌʉ bʉ ra Priscila, nɛ ra Aquila rá ndø, ma mimbɛfihe nangue rá ꞌbɛfi ra Cristo Jesús. \v 4 Nɛ nugä ꞌbʉ mi tꞌɛ̨na xtá thogä, nɛ ʉ mi tꞌɛ̨na xtá tho ʉ ꞌbʉ mí yąngä ꞌbʉ nꞌdandį. Gueꞌa ná undä ra jamadi Oją nangue ʉ. Pɛ hinga høngdä pɛ nɛ ʉ gätho yʉ́m pɛti yʉ ꞌyɛ̨cꞌyɛi ngue hing yʉ judío, ꞌda xna undähe ra jamadi Oją nangue ʉ. \v 5 Nɛ dami zɛnguagui tsꞌʉ ʉ gätho dim pɛti bʉ rá ngusɛ ra Aquila. Nɛꞌa ma amigogä ra Epeneto dami zɛnguagui tsꞌʉ bʉ a. Nuꞌa ra mbʉdi ꞌyɛ̨cꞌyɛi bʉ ja ra häi Acaya a. \v 6 Nɛꞌa ra María, dami zɛnguagui tsꞌʉ bʉ. Nuꞌa ɛ̨mmɛ xʉn ngu ra ꞌbɛfi bi ꞌyøtꞌe nangue ahʉ. \v 7 Nɛ a ra Andrónico nɛ ra Junias ma mijudíohe, nɛ ꞌdarbʉ dá sähe ran ʉnbi. Nuꞌʉ gätho yʉ́ ꞌbäihʉ ra Cristo i numanho ʉ, nɛ mꞌbɛtꞌo bi ꞌyɛ̨cꞌyɛi ra Cristo ʉ xinda guecä. \v 8 Nɛ a ra Amplias dami zɛnguagui tsꞌʉ bʉ. Dadí huɛ̨cä a nangue rá thuhu ra Hmu. \v 9 Nɛ dami zɛnguagui tsꞌʉ bʉ ra Urbano, ma mimbɛfiꞌbe nangue ra Cristo, nɛ ra Estaquis ngue dadí huɛ̨qui. \v 10 Nɛ a ra Apeles dami zɛnguagui tsꞌʉ bʉ. Nuꞌa ɛ̨mmɛ bi tsꞌä rá tꞌɛ̨cꞌyɛi, nɛ bi bømanho. Nɛ ʉ ꞌbʉpʉ ja rá ngu ra Aristóbulo dami zɛnguagui tsꞌʉ bʉ. \v 11 Nɛ a ra Herodión ma mijudíoꞌbe, nɛ ʉ ꞌbʉpʉ ja rá ngu ra Narciso, gue nu yʉ ꞌyɛ̨cꞌyɛi ꞌbʉpʉ, dami zɛnguagui tsꞌʉ bʉ. \v 12 Nɛ a ra Trifena nɛ ra Trifosa dim pɛfi nangue ra Hmu, gätho dami zɛnguagui tsꞌʉ bʉ. Nɛ a ra Pérsida mahuɛ̨qui a, nɛ a xʉn ngu ra ꞌbɛfi bi ꞌyøtꞌe nangue ra Hmu. \v 13 Nɛ dami zɛnguagui tsꞌʉ a ra Rufo, an thahni da ꞌyørpa rá ꞌbɛfi ra Hmu, nɛ a rá mbe tenguꞌbʉ ma mbegä a. \v 14 Nɛ a ra Asíncrito, nɛ ra Flegonte, nɛ ra Hermas, nɛ ra Patrobas, nɛ ra Hermes, nɛ ʉ yʉn ꞌyohʉ bí ꞌbʉhmbʉ ʉ, dami zɛnguagui tsꞌʉ bʉ. \v 15 Nɛ a ra Filólogo, nɛ ra Julia, nɛ ra Nereo nɛ a rán ju a, nɛꞌa ra Olimpas, nɛꞌʉ gätho miꞌda yʉ ꞌyɛ̨cꞌyɛi bí ꞌbʉpʉ. \v 16 Nɛ damín zɛnguahʉ nꞌda ngu nꞌda ahʉ nangue ran huɛ̨cate. Nɛ gätho yʉ́m pɛti yʉ ꞌyɛ̨cꞌyɛi ja ua i pɛnꞌnahʉ ran zɛngua. \s Nꞌda ran zofo rán zɛgui bi man ra Pablo \p \v 17 Pɛ dí xi ahʉ ma zi cu ahʉ, damim fäsɛhʉ nangue ʉ toꞌo in nde di hecꞌahʉ gue di ꞌuecꞌahʉ nangue a ra hogamhma gán xänbahʉ. Pɛ hin gui ꞌyʉrbahʉ ra güɛnda ʉ. \v 18 Nɛ nuꞌʉ yʉ ꞌyʉꞌtꞌate, hingui ørpa rá ꞌbɛfi ma Hmuhʉ ra Jesucristo ʉ. Nɛ i häte thoho nangue ɛ̨mmɛ xʉn ho ꞌbɛꞌa mma nɛ i sixmanho ahʉ. Pɛ i härpa yʉ́ mbʉi ʉ ꞌda hingui pądi dim fäsɛ. Nɛ gueꞌʉ yʉ́ ꞌbɛfi zɛhɛ i øtꞌʉ. \v 19 Pɛ nuꞌʉ miꞌda gätho i pądi hin guí fɛstahʉ rám hman Oją. Janangueꞌa i hu ma mbʉigä. Pɛ dadí hɛcꞌa thohohʉ ngueꞌa dín nde ahʉ gui pąhmbʉ gätho ꞌbɛꞌa xʉn ho, pɛ nuꞌa hingui ho hin dín nde ahʉ gui pąhmbʉ a. \v 20 Nɛ nu Oją ngueꞌa nząi di hoc ra sʉi, nuꞌa di ja ahʉ ꞌdahmantho gui ꞌyɛthʉ bʉ häi ra zįthu nangue ʉ to in nde di hecꞌahʉ. Janangueꞌa gui comhbʉ rá mate ma Hmuhʉ ra Jesucristo. Nɛ høntꞌa gam bɛ̨mhbʉ a ya. \v 21 Nuna ra Timoteo i pɛnꞌnahʉ ran zɛngua, ma mimbɛfiꞌbe na. Nɛhna ra Licio nɛhna ra Jasón, nɛhna ra Sosípater, ma mijudíohe ya, gätho i pɛnꞌnahʉ ran zɛngua. \v 22 Nugä dí Terciogä rá ꞌyosøcuągä ra Pablo, dí oꞌtꞌä ra søcuą ja ua, dadí zɛngua ahʉ nangue ma Hmuhʉ. \v 23 Nɛhna ra Gayo, i pɛnꞌnahʉ ran zɛngua, nuna di säyagui ua rá ngu drá Pablogä, nɛ ʉ gätho yʉ ꞌyɛ̨cꞌyɛi di säyabi ua rá ngu. Nɛhna ra Erasto i ja rá ꞌbɛfi i hąx ra mbɛti ua ja ra hnini, nɛhna man ꞌyohʉhʉ ra Cuarto, gätho i pɛnꞌnahʉ ran zɛngua. \v 24 Dami comhbʉ rá mate ma Hmuhʉ ra Jesucristo gue gätho ahʉ. \s Høntꞌa Oją ga ɛ̨spahʉ gätho yʉ pa maząi \p \v 25 Ząi ga ɛ̨spahʉ Oją, nuꞌa i ja rá tsꞌɛdi di zɛtꞌa ni tꞌɛ̨cꞌyɛihʉ ꞌbʉ guím bɛ̨mhbʉ ran ho maꞌdaꞌyo ngue ꞌbɛꞌa bi ꞌyøtꞌ ra Jesucristo, tengu dím mangä. Nguetho nuya i si ahʉ ram hma ngue mayaꞌbʉ thoho him mí fądi. \v 26 Pɛ nuya i pa mhman ya, nɛ i sifi gätho yʉ jąꞌi hønbʉ go hapʉ i ꞌbʉi gätho ra ximhäi. Nɛ nuꞌa ram hma i hman ya, guetꞌʉ yʉ́m hman ʉ yʉ́ pøngahyą Oją mayaꞌbʉ. Nɛ i hman ya nangue rán tꞌɛ̨di Oją gue i ꞌbʉi maząi, in ndepe gätho yʉ jąꞌi da ꞌyɛ̨cꞌyɛi ra hogamhma. \v 27 Ɛ̨mmɛ xʉn ho rá ꞌyu Oją bi ꞌdajʉ, janangueꞌa ga ɛ̨spahʉ Oją gätho yʉ pa maząi nangue ga ɛ̨spahʉ ra Jesucristo. Nɛ høntꞌa dí xi ahʉ ya.