﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:08,860
Nok wilic chic kꞌi̱j rikꞌoric cho maꞌ Lu̱ꞌ chi ricoꞌljic ri̱b,

2
00:00:08,860 --> 00:00:12,980
xtikꞌinjic wach chi reꞌ maꞌ Lu̱ꞌ reꞌ nanwihchꞌilem je hin Cax,

3
00:00:12,980 --> 00:00:17,060
naritakꞌabjic je ar Ro̱ma reꞌ wilic pa riyukꞌul Ita̱lya.

4
00:00:17,060 --> 00:00:22,180
Chi jeꞌ reꞌ xkꞌahsjic pan kꞌab jenaj winak Ju̱lyo ribihnal,

5
00:00:22,180 --> 00:00:30,060
reꞌ cꞌamol quibe̱h juntuhm chi sol Awu̱sto ribihnal chi narichaꞌjaljic cu rehtal rojic ar Ro̱ma.

6
00:00:30,060 --> 00:00:32,540
Naxponic i kꞌi̱j chi nakojic ar Ro̱ma,

7
00:00:32,540 --> 00:00:38,340
chi kichꞌi̱l je Arista̱rco aj Tesalo̱nica reꞌ wilic pa riyukꞌul Masero̱nya,

8
00:00:38,340 --> 00:00:53,940
xoj-oquic je chipam jenaj maꞌ laj cano̱wa reꞌ xchalic pan tinamit Atrami̱to ribihnal eh iqꞌuic nak ponok reh pan tak tinamit wilque̱b chi chi̱ꞌ haꞌ pa riyukꞌul i A̱sya eh chipam i cano̱wa reꞌreꞌ xoj-elic je chipam i tinamit reꞌreꞌ,

9
00:00:53,940 --> 00:00:55,420
reꞌ Sesare̱ya ribihnal.

10
00:00:55,420 --> 00:01:00,700
Cu jeꞌ chic ikal xojponic chipam jenaj tinamit Siron ribihnal.

11
00:01:00,700 --> 00:01:14,900
Ar chipam i tinamit reꞌreꞌ kꞌe̱ꞌ woꞌ chic richakꞌlamil xicꞌuhtaj i maꞌ Ju̱lyo reh i maꞌ Lu̱ꞌ maj xiyew kꞌab queh take rich aj niminel wilque̱b chipam tinamit reꞌreꞌ chi xcꞌamaric je paꞌ bih reh cuꞌum take xiꞌo̱j kꞌoꞌronok reh.

12
00:01:14,900 --> 00:01:16,980
Naxoj-elic je chipam tinamit reꞌreꞌ,

13
00:01:16,980 --> 00:01:26,140
reꞌ maꞌ laj cano̱wa reꞌ xoj-o̱j wi̱ꞌ maꞌ xiban ta chic canar ritikiric juꞌ rojic ruꞌum ransil take te̱w quicꞌulic lok chi kawach.

14
00:01:26,140 --> 00:01:31,220
Ruꞌum aj reꞌ ar chic chiri̱j riyukꞌul i Chi̱pire reꞌ wilic pan yejal haꞌ,

15
00:01:31,220 --> 00:01:33,740
xicot je ribe̱h chi coꞌlbal keh.

16
00:01:33,740 --> 00:01:44,740
Chi jeꞌ reꞌ ajic xojricꞌsaj ponok chiwach riyukꞌul i Sili̱sya chꞌi̱l i Panpi̱lya cu rehtal xojponic pan jenaj tinamit wilic pa riyukꞌul i Li̱sya,

17
00:01:44,740 --> 00:01:46,060
Mi̱ra ribihnal.

18
00:01:46,060 --> 00:01:55,700
Ar ajic reꞌ cꞌamol quibe̱h take sol naxinaꞌbej chi jenaj maꞌ laj cano̱wa nchalic ar Alejantri̱ya ojic woꞌ reh pa riyukꞌul Ita̱lya,

19
00:01:55,700 --> 00:01:58,220
xojrikꞌahsaj je chipam

20
00:01:58,220 --> 00:02:01,460
eh chi jeꞌ reꞌ xkatik juꞌ kojic nah haꞌ chiwach qꞌuih kꞌi̱j,

21
00:02:01,460 --> 00:02:07,860
xa reꞌ laꞌ ruꞌ kꞌu̱n ti nkaꞌn je ruꞌum ransil take te̱w quisolcꞌonic cho keh chiki̱j.

22
00:02:07,860 --> 00:02:09,540
Chi jeꞌ aj reꞌ,

23
00:02:09,540 --> 00:02:27,260
reꞌ hoj xoj-iqꞌuic je chiwach i tinamit Cu̱nilo ribihnal chi xa cꞌaxic chic nkaꞌn eh chi cꞌolbal ki̱b chiwach ransil i te̱w xkacora̱ꞌ je chiwach i tinamit Salmon ribihnal reꞌ wilic chipam i yukꞌul wilic pan yejal haꞌ Cre̱ta ribihnal.

24
00:02:27,260 --> 00:02:42,940
Xa cꞌaxic aj chic nkaꞌn naxkacot ri̱j kabe̱h chiri̱j i tinamit reꞌreꞌ eh chi jeꞌ reꞌ xojponic chipam i yeꞌa̱b “Holohic laj Yeꞌa̱b Kahsbal Quihk Cano̱wa” ribihnal reꞌ wilic maꞌ naht ta je ru̱cꞌ tinamit Lase̱ya ribihnal.

25
00:02:42,940 --> 00:02:46,140
Naxojponic chipam yeꞌa̱b reꞌreꞌ,

26
00:02:46,140 --> 00:02:53,420
reꞌ hoj xa reꞌ woꞌ kelic cho cu ar Sesare̱ya qꞌuih chic kꞌi̱j kaꞌnam lok chi ojic nah haꞌ eh chi jeꞌ reꞌ,

27
00:02:53,420 --> 00:03:08,340
reꞌ maꞌ Lu̱ꞌ xicoj rehtal chi kꞌe̱ꞌ rinimal tiꞌcꞌaxic enkacꞌul je wi reꞌ hoj cu wilco̱j nah haꞌ naꞌicꞌok lok i ninkꞌi̱j nquicuy wi̱ꞌ quiwaꞌ take rich ra̱ꞌ riꞌsil cho maꞌ Israhel chi ripahkaljic cuybal quimahc.

28
00:03:08,340 --> 00:03:16,980
Ruꞌum aj reꞌ jeꞌ wili xikꞌor reh aj behsenel reh maꞌ laj cano̱wa reꞌreꞌ chꞌi̱l i winak reꞌ nahsil cꞌamol be̱h chipam i cano̱wa reꞌreꞌ:

29
00:03:16,980 --> 00:03:19,220
«Hat-tak wasbe̱s,

30
00:03:19,220 --> 00:03:31,100
yuꞌna nikꞌor aweh tak chi maꞌ nkatik pe chic juꞌ kojic nah haꞌ maj ru̱cꞌ riyohbalil wach i te̱w cꞌahchiꞌ ribanam chꞌi̱l woꞌ i rinimal jab naripꞌutum cok rikꞌijil,

31
00:03:31,100 --> 00:03:35,740
nirak chiri̱j chi wi xkatik juꞌ kojic kꞌe̱ꞌ tiꞌquilal enkilow wach.

32
00:03:35,740 --> 00:03:44,380
Jeꞌ aj reꞌ ruꞌ yohbal chi reh maꞌ laj cano̱wa chꞌi̱l i rihk chi ensahchic wach eh yohbal woꞌ chi keh hoj chi ekojquimic pan haꞌ,

33
00:03:44,380 --> 00:03:45,820
nqui maꞌ Lu̱ꞌ queh.

34
00:03:45,820 --> 00:03:46,920
Reꞌ kꞌoric reꞌreꞌ,

35
00:03:46,920 --> 00:03:50,420
to̱b ta nchel xibiraj woꞌ nak i cꞌamol quibe̱h take sol,

36
00:03:50,420 --> 00:03:57,300
maꞌ xinimej ta maj reꞌreꞌ xa reꞌ chic quikꞌorbal take aj behsenel reh cano̱wa riyew rajawric,

37
00:03:57,300 --> 00:04:00,140
maꞌ reꞌ ta laꞌ chic i xikꞌor maꞌ Lu̱ꞌ.

38
00:04:00,140 --> 00:04:07,460
Jeꞌ reꞌ ajic chiwach take kꞌi̱j xojwihꞌic wi̱ꞌ chipam yeꞌa̱b reꞌ kahsbal quihk take cano̱wa,

39
00:04:07,460 --> 00:04:20,700
reꞌ take aj behsenel reh cano̱wa xquitikꞌa̱ꞌ wach chi nakelic je chipam i yeꞌa̱b wilco̱j wi̱ꞌ reꞌreꞌ ruꞌum chi queh ruꞌ reꞌ yeꞌa̱b reꞌ maꞌ holohic ta laj yeꞌa̱b coꞌlbal ki̱b chiwach i te̱w.

40
00:04:20,700 --> 00:04:21,460
Chi jeꞌ aj reꞌ xcaꞌn,

41
00:04:21,460 --> 00:04:31,500
xkatik juꞌ kojic nah haꞌ chi pan quicꞌux take kichꞌi̱l xa elaꞌ woꞌ nchel kojponic pan jenaj chic yeꞌa̱b kahsbal quihk i cano̱wa,

42
00:04:31,500 --> 00:04:35,900
Peni̱se ribihnal reꞌ wilic woꞌ pa riyukꞌul i Cre̱ta.

43
00:04:35,900 --> 00:04:55,420
Ar aj nak ruꞌ cꞌahchiꞌ quicapam take kichꞌi̱l chi nakojic kacoꞌlem ki̱b chiwach take te̱w quichalic chi kawach maj xa pan tak riche̱l i Peni̱se quiꞌiqꞌuic je take te̱w quiꞌelic cho pa nisecꞌa̱j nkajic wi̱ꞌ kꞌi̱j chꞌi̱l i quiꞌelic cho pa ritzꞌe̱t nkajic wi̱ꞌ kꞌi̱j.

44
00:04:55,420 --> 00:05:10,260
Jeꞌ reꞌ kꞌuruꞌ nok reꞌ take kichꞌi̱l xquicapaj chi xcaꞌn nak chic canar ojic chi coric jeꞌ ricab nca̱j ruꞌ ruꞌum xquilow chi xipꞌut cho jenaj te̱w xa suk ti wach reꞌ xchalic pa risecꞌa̱j nkajic wi̱ꞌ i kꞌi̱j,

45
00:05:10,260 --> 00:05:14,980
xkatik juꞌ kojic nah haꞌ maꞌ naht ta chi chi̱ꞌ riyukꞌul i Cre̱ta

46
00:05:14,980 --> 00:05:15,980
xa reꞌ laꞌ ruꞌ,

47
00:05:15,980 --> 00:05:18,060
nok juncꞌam chic kabehic je chi suk,

48
00:05:18,060 --> 00:05:30,860
xchalic peꞌ jenaj maꞌ laj te̱w Ewrocliron ribihnal reꞌ yohbal wach naxucsaj take ribohl haꞌ cu rehtal xa rikꞌojlom chic ri̱b chiwach maꞌ laj cano̱wa wilco̱j wi̱ꞌ.

49
00:05:30,860 --> 00:05:32,860
Ruꞌum aj ransil i te̱w reꞌreꞌ,

50
00:05:32,860 --> 00:05:37,780
reꞌ maꞌ laj cano̱wa wilco̱j wi̱ꞌ xcꞌamaric cok cu pa richamil haꞌ.

51
00:05:37,780 --> 00:05:41,220
Jeꞌ aj reꞌ kꞌuruꞌ nok maꞌ xkacuy ta chic ransil i te̱w,

52
00:05:41,220 --> 00:05:47,380
maꞌ xkaniqꞌuej ta chic kakꞌi̱j chi xojsoljic woꞌ chic lok chi chi̱ꞌ haꞌ,

53
00:05:47,380 --> 00:05:49,580
xkacana̱ꞌ laꞌ ki̱b chi reꞌ te̱w xojricꞌam je

54
00:05:49,580 --> 00:05:59,380
cu rehtal xojponic chiwach jenaj chic tꞌuch yeꞌa̱b wilic pan yejal haꞌ Cala̱wra ribihnal reꞌ xkacoꞌlej wi̱ꞌ ki̱b chiwach take te̱w.

55
00:05:59,380 --> 00:06:00,740
Ar aj chic ponok,

56
00:06:00,740 --> 00:06:08,540
reꞌ take quicamanic chipam maꞌ laj cano̱wa reꞌreꞌ xa cꞌaxic chic naxquikerej je tꞌuch cano̱wa kirimaj ruꞌum maꞌ laj cano̱wa

57
00:06:08,540 --> 00:06:16,260
chi rijohsjic johtok chipam maꞌ laj cano̱wa reꞌreꞌ eh xa cꞌaxic woꞌ chic naxquitumej pa̱m chi la̱sa i maꞌ laj cano̱wa reꞌreꞌ.

58
00:06:16,260 --> 00:06:23,780
Chiri̱j i wili ruꞌum reh quiyoꞌjic chi enkacora̱ꞌ chipam i yeꞌa̱b maꞌxta wi̱ꞌ richamil i haꞌ Si̱rte ribihnal,

59
00:06:23,780 --> 00:06:32,380
reꞌ tzꞌih rikꞌoj wi̱ꞌ ri̱b i te̱w xquikahsaj cho reh chi reꞌ maꞌ laj kacano̱wa naricꞌamaric je ruꞌum take ribohl i haꞌ

60
00:06:32,380 --> 00:06:38,620
reꞌ xa cucꞌ tak nak chic maꞌ nquisolqꞌuij i cano̱wa nanponic quikꞌoj qui̱b chiwach ru̱cꞌ ansil.

61
00:06:38,620 --> 00:06:43,660
Chiri̱j reꞌreꞌ nok kaꞌnam chic lok jenaj kꞌi̱j chi jeꞌ reꞌ ojic nkaꞌn,

62
00:06:43,660 --> 00:06:56,900
reꞌ take quicamanic chipam maꞌ laj cano̱wa pꞌuht quicutum take jok juꞌjun ihk pan haꞌ maj pan yohbal nak chic wilco̱j chi ekojbutꞌlujic jok pan haꞌ ruꞌum rahlil rihk i maꞌ laj cano̱wa reꞌreꞌ.

63
00:06:56,900 --> 00:06:58,180
Pa ro̱x chic kꞌi̱j,

64
00:06:58,180 --> 00:07:05,660
reꞌ aj chic take camanbal maꞌ ajwal ta quiwach chipam maꞌ laj cano̱wa pꞌuht kacutum jok pan haꞌ.

65
00:07:05,660 --> 00:07:06,620
Ar ajic ruꞌ,

66
00:07:06,620 --> 00:07:10,100
chipam i yohbal wilco̱j wi̱ꞌ reꞌreꞌ ruꞌum take ribohl i haꞌ,

67
00:07:10,100 --> 00:07:18,780
reꞌ hoj reꞌ wilco̱j pan maꞌ laj cano̱wa maꞌ kehtꞌalim ta chic haj cꞌahchiꞌ kojic lok ruꞌum chi maꞌ xkilow ta wach i kꞌi̱j,

68
00:07:18,780 --> 00:07:21,180
maꞌ woꞌ reꞌ take chꞌimi̱l chiwach qꞌuih kꞌi̱j.

69
00:07:21,180 --> 00:07:24,820
Chi jeꞌ aj reꞌ i cꞌaxquilal wilco̱j wi̱ꞌ,

70
00:07:24,820 --> 00:07:29,460
xkacapaj chi maꞌxta nak chic bih naricoꞌlonic keh chiwach i quimic.

71
00:07:29,460 --> 00:07:32,460
Ar ajic nok wilco̱j chipam i yohbal reꞌreꞌ,

72
00:07:32,460 --> 00:07:39,820
reꞌ maꞌ Lu̱ꞌ xipahba̱ꞌ johtok ri̱b chi kaxilac i hoj reꞌ maꞌ hoj ta chic waꞌanak eh jeꞌ wili xikꞌor keh:

73
00:07:39,820 --> 00:07:42,780
«Hat-tak wasbe̱s nicha̱kꞌ,

74
00:07:42,780 --> 00:07:49,700
xanimej ta nak tak nikꞌorbal chi maꞌ xkacana̱ꞌ ta nak cho i pe̱t yeꞌa̱b xkarak chi chi̱ꞌ riyukꞌul i Cre̱ta,

75
00:07:49,700 --> 00:07:58,380
suk nak wilco̱j cho ar yuꞌna chi maꞌ cꞌahchiꞌ ta nak kacꞌulum i tiꞌ wili eh maꞌ cꞌahchiꞌ ta woꞌ nak rojic chi kꞌe̱b take rihk maꞌ laj cano̱wa wili.

76
00:07:58,380 --> 00:08:04,500
Raj yuꞌna to̱b ta nchel awuꞌum aweh tak cꞌahchiꞌ kacꞌulum wili,

77
00:08:04,500 --> 00:08:12,340
chacowej acꞌux tak ruꞌum nok to̱b ta sahchok wach i maꞌ laj cano̱wa wili maꞌ hab ta wach keh nariquimic.

78
00:08:12,340 --> 00:08:18,300
Jeꞌ reꞌ nikꞌor maj chiwach akꞌab wili reꞌ Dios reꞌ nilokꞌej wach,

79
00:08:18,300 --> 00:08:23,780
jenaj raj tzꞌeꞌ wa̱ch xicꞌuhtaj ri̱b wi̱n i hin reꞌ raj kꞌorol riCꞌuhbal i Dios reꞌreꞌ

80
00:08:23,780 --> 00:08:25,860
eh jeꞌ wili xikꞌor wi̱n:

81
00:08:25,860 --> 00:08:27,060
‹Maꞌ Lu̱ꞌ,

82
00:08:27,060 --> 00:08:30,100
reꞌ hat curman chi na̱wojic paꞌlajok chiwach kꞌatal kꞌoric aj Ro̱ma.

83
00:08:30,100 --> 00:08:37,100
Ruꞌum aj reꞌ maꞌ tiyoꞌjic chiwach i tiꞌcꞌaxic wili maj maꞌ eta tiquimic.

84
00:08:37,100 --> 00:08:37,780
Yuꞌna kꞌuruꞌ,

85
00:08:37,780 --> 00:08:38,860
chacoj rehtal i wili:

86
00:08:38,860 --> 00:08:51,180
Reꞌ Dios xicꞌuꞌlej cho na̱ apahkanic chi reꞌ take quiꞌihchꞌilinic aweh chi ojic ar Ro̱ma naquicoꞌlem woꞌ qui̱b awichꞌi̱l chiwach i tiꞌcꞌaxic cꞌahchiꞌ acꞌulum tak wili,

87
00:08:51,180 --> 00:08:51,940
nqui wi̱n.

88
00:08:51,940 --> 00:09:00,740
«Jeꞌ reꞌ kꞌuruꞌ chacowej acꞌux hat-tak ruꞌum nok reꞌ Dios reꞌ nichꞌica̱ꞌ wi̱ꞌ nicꞌux chi naribanam jeꞌ ricab xkꞌormojic wi̱n,

89
00:09:00,740 --> 00:09:03,500
reꞌreꞌ naco̱j ricoꞌlem chiwach tiꞌcꞌaxic wili.

90
00:09:03,500 --> 00:09:13,620
Reꞌ cok ruꞌ curman chi nakarakam jenoꞌ yeꞌa̱b wilic pan yejal haꞌ eh chi jeꞌ reꞌ ekoj-elic lok cu chi chi̱ꞌ chi muhx reh chi enkacoꞌlej ki̱b,

91
00:09:13,620 --> 00:09:14,020
nqui maꞌ Lu̱ꞌ.

92
00:09:14,020 --> 00:09:18,020
Ru̱cꞌ take kꞌoric xikꞌor maꞌ Lu̱ꞌ,

93
00:09:18,020 --> 00:09:22,060
chiꞌnchel i hoj xcowjic woꞌ chic kacꞌux.

94
00:09:22,060 --> 00:09:28,620
Chiri̱j chic reꞌ naxponic i ticꞌlic akꞌab reh ricajlaj kꞌi̱j kelic cho cu pa riyukꞌul Cre̱ta,

95
00:09:28,620 --> 00:09:37,860
reꞌ take quicamanic chipam i maꞌ laj cano̱wa reꞌ cꞌahchiꞌ rikꞌahxic je chipam i haꞌ Atriya̱tico ribihnal xquicapaj chi jeꞌ wilco̱j chic lok maꞌ naht ta chi chi̱ꞌ jenoꞌ yeꞌa̱b.

96
00:09:37,860 --> 00:09:39,780
Chi jeꞌ reꞌ ruꞌ,

97
00:09:39,780 --> 00:09:45,780
pꞌuht quipajam nicꞌ chamil pa̱m i haꞌ ilbal reh nicꞌ chic nahtil wilic lok chi̱ꞌ acꞌal.

98
00:09:45,780 --> 00:09:50,860
Nok quilom chic chi cu juninak ja̱ chic richamil pa̱m i haꞌ wilco̱j wi̱ꞌ,

99
00:09:50,860 --> 00:09:55,740
cu xojbehic woꞌ chic je soꞌ naxkapaj woꞌ chi richamil pa̱m i haꞌ reꞌreꞌ.

100
00:09:55,740 --> 00:09:59,900
Ar aj ruꞌ naxquilow chi xa chic hoꞌlajuj ja̱ richamil pa̱m,

101
00:09:59,900 --> 00:10:13,580
reꞌ take quicamanic chipam maꞌ laj cano̱wa kꞌe̱ꞌ naxoquic cho quiyoꞌjic chi eno̱j katuhyaj ki̱b chiwach jenoꞌ maꞌ laj abaj maj reꞌ take ribohl haꞌ xa maꞌ ximay ta woꞌ kacꞌamaric lok chi chi̱ꞌ haꞌ,

102
00:10:13,580 --> 00:10:24,060
to̱b ta xicuturic nak chic jok pan haꞌ take quejeb chi nimak tak ahl laj chꞌihchꞌ wilque̱b chiri̱j maꞌ laj cano̱wa reꞌ quicamanic chi pahꞌab-bal reh cano̱wa.

103
00:10:24,060 --> 00:10:31,820
Ar ajic reꞌ take quicamanic chipam maꞌ laj cano̱wa xquicapaj chi maꞌxta nak chic ripahꞌic i maꞌ laj cano̱wa.

104
00:10:31,820 --> 00:10:34,940
Jeꞌ reꞌ ajic chi xa yoꞌjic chic wilque̱b wi̱ꞌ,

105
00:10:34,940 --> 00:10:45,980
xiban chi xa ji̱kꞌ chic pan quicꞌux chi nsakꞌic ta nak ti lok ilbal nak reh haj enquicꞌam lok i maꞌ laj cano̱wa reh chi maꞌ eta rituhyaj ri̱b chiwach take abaj.

106
00:10:45,980 --> 00:10:48,060
Ruꞌum aj reh xquicapaj,

107
00:10:48,060 --> 00:10:57,380
reꞌ take aj camanom reꞌreꞌ xquitikꞌa̱ꞌ wach chi xa pan cꞌolic nak naquelic je chipam jenaj tꞌuch cano̱wa wilic chiri̱j i maꞌ laj cano̱wa.

108
00:10:57,380 --> 00:10:58,140
Chi jeꞌ aj reꞌ,

109
00:10:58,140 --> 00:11:07,700
reꞌ riwi̱ꞌ nak i elic nacaꞌnam je xa jeꞌ woꞌ nak ti chic reꞌ take ahl laj chꞌihchꞌ pixilque̱b chiri̱j maꞌ laj cano̱wa nacojic quilom chi queh.

110
00:11:07,700 --> 00:11:11,740
Ar ajic nok jeꞌ chic reꞌ tiklic wach cuꞌum take aj camanom reꞌreꞌ

111
00:11:11,740 --> 00:11:16,660
reꞌ maꞌ Lu̱ꞌ jeꞌ wili xikꞌor reh cꞌamol quibe̱h take sol chꞌi̱l take riso̱l:

112
00:11:16,660 --> 00:11:21,340
«Wi reꞌ take quicamanic chipam i cano̱wa wili equiꞌelic je,

113
00:11:21,340 --> 00:11:25,020
til nakaquimic chi kunchelal i hoj reꞌ ekojcahnic ayuꞌ,

114
00:11:25,020 --> 00:11:25,120
nqui xikꞌor queh.

115
00:11:25,120 --> 00:11:30,420
Xa reꞌ woꞌ xibiraj chi jeꞌ reꞌ i cꞌamol quibe̱h take sol,

116
00:11:30,420 --> 00:11:36,860
xikꞌor queh riso̱l chi xquiyocꞌ je cꞌaham bacꞌlic wi̱ꞌ tꞌuch cano̱wa eh chi jeꞌ reꞌ xcꞌamaric je ruꞌum ribohl haꞌ.

117
00:11:36,860 --> 00:11:50,060
Chiri̱j chic ruꞌ na xilow i maꞌ Lu̱ꞌ chi xoquic woꞌ chic cho quiyoꞌjic chiꞌnchel take cꞌacharel wilque̱b pan cano̱wa chi til narisahchic quiwach eh ruꞌum reꞌreꞌ maꞌ cꞌahchiꞌ ta chic caꞌnam quiwaꞌ quiha̱ꞌ chi suk,

118
00:11:50,060 --> 00:11:52,780
jeꞌ wili xikꞌor queh nok cꞌahchiꞌ chic roquic cho sakꞌic:

119
00:11:52,780 --> 00:12:00,460
«Reꞌ hat-tak cajlaj chic cho kꞌi̱j apꞌutum tak cuyuj wiric eh maꞌ abanam ta woꞌ awaꞌ aha̱ꞌ tak chi suk.

120
00:12:00,460 --> 00:12:12,420
Ruꞌum aj reꞌ til nipahkaj aweh tak yuꞌna chi chaꞌn awaꞌ aha̱ꞌ tak chi suk ruꞌum nok curman chi nariwihꞌic awansil tak chi muhx chi elic lok cu chi chi̱ꞌ jenoꞌ yeꞌa̱b.

121
00:12:12,420 --> 00:12:18,860
Nipahkaj woꞌ aweh tak chi maꞌ tiyoꞌjic tak maj maꞌ hab ta wach keh nariquimic chipam i cꞌaxic wilco̱j wi̱ꞌ wili,

122
00:12:18,860 --> 00:12:19,460
nqui queh.

123
00:12:19,460 --> 00:12:21,220
Nok rikꞌorom chic reꞌreꞌ,

124
00:12:21,220 --> 00:12:25,980
reꞌ maꞌ Lu̱ꞌ xichop johtok riwaꞌ riha̱ꞌ eh xitioxej johtok reh i Dios.

125
00:12:25,980 --> 00:12:27,940
Nok richꞌakam chic yejal,

126
00:12:27,940 --> 00:12:31,460
pꞌuht ricꞌuxum chi quiwach chiꞌnchel take wilque̱b ar.

127
00:12:31,460 --> 00:12:32,740
Xichalic take reꞌ,

128
00:12:32,740 --> 00:12:39,460
xquicowsaj woꞌ chic quicꞌux ruꞌum kꞌoric xikꞌor maꞌ Lu̱ꞌ eh xiꞌoquic chi wiꞌc chi cunchelal.

129
00:12:39,460 --> 00:12:40,900
Reꞌ take winak reꞌreꞌ

130
00:12:40,900 --> 00:12:46,420
nponic waklaj ricajlaj cꞌahl (276) qꞌuihal take chi wilco̱j woꞌ cok pa riman i hoj.

131
00:12:46,420 --> 00:12:50,900
Nok chi kunchelal i hoj kaꞌnam chic kawaꞌ kaha̱ꞌ chi suk,

132
00:12:50,900 --> 00:12:59,820
xoj-oquic chi ricuturic jok pan haꞌ take birin wilic wi̱ꞌ ixi̱m reh chi narichꞌakic soꞌ wach rahlil rihk i maꞌ laj cano̱wa reꞌreꞌ.

133
00:12:59,820 --> 00:13:01,660
Chiri̱j ruꞌ naxsakꞌic lok,

134
00:13:01,660 --> 00:13:11,660
xkilow je wach jenaj yeꞌa̱b maꞌ kehtꞌalim ta ribihnal xa reꞌ laꞌ ruꞌ xkilow je chi chi̱ꞌ i yeꞌa̱b reꞌreꞌ wilic lok nechꞌ rocbal cok i haꞌ.

135
00:13:11,660 --> 00:13:13,660
Naxkilow chi jeꞌ reꞌ,

136
00:13:13,660 --> 00:13:19,660
xkatikꞌa̱ꞌ wach chi nakesam lok ar i maꞌ laj cano̱wa wi laꞌ xkaꞌn lok canar resmejic cu ar.

137
00:13:19,660 --> 00:13:25,820
Jeꞌ reꞌ ajic nok quiyocꞌom chic jok ricꞌahamil take i ahl laj chꞌihchꞌ wilque̱b jok pan haꞌ,

138
00:13:25,820 --> 00:13:33,060
reꞌ take quicamanic chipam maꞌ laj cano̱wa xquichej i la̱sa pixlic wi̱ꞌ behsbal reh maꞌ laj cano̱wa.

139
00:13:33,060 --> 00:13:38,860
Chiri̱j chic ruꞌ nok quijohsam chic i tꞌuch tzꞌih ncojoric chiwach cano̱wa reꞌ rikꞌoj wi̱ꞌ ri̱b i te̱w,

140
00:13:38,860 --> 00:13:44,020
xiꞌoquic je chi ribehsjic i maꞌ laj cano̱wa cu chi chi̱ꞌ lok i yeꞌa̱b reꞌreꞌ

141
00:13:44,020 --> 00:13:52,740
xa reꞌ laꞌ maꞌ xojponic ta lok cu chi chi̱ꞌ maj reꞌ maꞌ laj cano̱wa naxponic rikꞌoj pan juꞌ chiwach i juntuhy chi abaj wilic pan haꞌ,

142
00:13:52,740 --> 00:14:01,420
maꞌ cu ta chic xcꞌuyuꞌjic soꞌ pꞌuht laꞌ ritokic cho pa riyejal ruꞌum ransil take ribohl haꞌ ncꞌulic quikꞌoj qui̱b chiwach.

143
00:14:01,420 --> 00:14:03,380
Nok jeꞌ reꞌ xcꞌuluric,

144
00:14:03,380 --> 00:14:11,940
reꞌ take sol xquitikꞌa̱ꞌ wach chi quiwach chi naquicansam nicꞌ nimal take tzꞌahpel reh chi maꞌ eta quiꞌelic je chi muhx

145
00:14:11,940 --> 00:14:13,900
xa reꞌ laꞌ reꞌ cꞌamol quibe̱h,

146
00:14:13,900 --> 00:14:17,140
ruꞌum chi raj ricoꞌlem ri̱j ricꞌacharic i maꞌ Lu̱ꞌ,

147
00:14:17,140 --> 00:14:20,140
maꞌ xiyew ta kꞌab queh chi nacaꞌnam chi jeꞌ reꞌ.

148
00:14:20,140 --> 00:14:33,620
Jeꞌ reꞌ ajic reꞌ cꞌamol quibe̱h take sol xitakꞌa̱ꞌ rikꞌormojic chi nicꞌ paꞌ nimal take tzꞌahpel quichol muhx quicut je qui̱b chi pe̱t pan haꞌ reh chi naquelic lok chi chi̱ꞌ yeꞌa̱b reꞌreꞌ chi coꞌlbal qui̱b.

149
00:14:33,620 --> 00:14:42,540
Jeꞌ aj reꞌ ruꞌ maꞌ xa ta reꞌ take nicꞌ qꞌuihal quichol muhx xquicoꞌlej ri̱j quicꞌacharic naxiꞌelic lok chi chi̱ꞌ yeꞌa̱b reꞌreꞌ,

150
00:14:42,540 --> 00:14:46,820
jeꞌ laꞌ woꞌ take xiꞌelic lok xa nah tak ritzꞌilomil maꞌ laj cano̱wa,

151
00:14:46,820 --> 00:14:52,100
on china̱ xa paꞌ chic jaric ncamanic chipam.

152
00:14:52,100 --> 00:14:55,080
Nok kacoꞌlem chic lok ki̱b chipam yeꞌa̱b reꞌreꞌ,

153
00:14:55,080 --> 00:15:01,440
cu reꞌ aj chic ruꞌ kehtꞌalij chi reꞌ yeꞌa̱b wilic pan yejal haꞌ reꞌreꞌ Ma̱lta poꞌ ribihnal.

154
00:15:01,440 --> 00:15:07,200
Reꞌ take patanel xkarak take ar reꞌreꞌ xikꞌoric keh chi jeꞌ reꞌ bihnal.

155
00:15:07,200 --> 00:15:20,880
Reꞌ take cꞌacharel reꞌreꞌ xojquicꞌul woꞌ chi suk quicꞌux jeꞌ woꞌ kꞌe̱ꞌ xojquicꞌax maj xquicꞌula̱ꞌ i kꞌa̱kꞌ reh chi nakaꞌnam kakꞌixinic ruꞌum nok yohbal wach jab chꞌi̱l cꞌuxic cꞌahchiꞌ ribanam.

156
00:15:20,880 --> 00:15:26,200
Ar ajic nok reꞌ maꞌ Lu̱ꞌ xo̱j rimol junkꞌahl chi xiqꞌuey eh nok cꞌahchiꞌ riyeb cok pan kꞌa̱kꞌ,

157
00:15:26,200 --> 00:15:36,560
xelic cho jenaj a̱kꞌ xilac tak si̱ꞌ ruꞌum ritzꞌaꞌquilal i kꞌa̱kꞌ eh chi jeꞌ reꞌ xichohpaj cho ri̱b chi kꞌab maꞌ Lu̱ꞌ.

158
00:15:36,560 --> 00:15:41,640
Naxquilow take aj Ma̱lta chi reꞌ a̱kꞌ tꞌuylic chic chi kꞌab maꞌ Lu̱ꞌ,

159
00:15:41,640 --> 00:15:44,160
jeꞌ wili pꞌuht quikꞌorom chi quiwach:

160
00:15:44,160 --> 00:15:47,760
«Reꞌ winak wili til jeꞌ ru̱cꞌ aj cansanel ras richa̱kꞌ,

161
00:15:47,760 --> 00:15:51,280
maj to̱b ta nak xicoꞌlej cho ri̱b chi maꞌxta nquimic pan haꞌ,

162
00:15:51,280 --> 00:15:55,720
reꞌ peꞌ chic i a̱kꞌ naricansanic reh yuꞌna.

163
00:15:55,720 --> 00:15:59,120
Jeꞌ reꞌ kꞌuruꞌ reꞌ rimahc i winak wili maꞌ iqꞌue̱l ta wach na̱,

164
00:15:59,120 --> 00:15:59,220
nqui take chi quiwach.

165
00:15:59,220 --> 00:16:00,720
Chi jeꞌ aj reꞌ ruꞌ,

166
00:16:00,720 --> 00:16:04,720
reꞌ take reꞌ cꞌahchiꞌ cuyꞌem chi nariquimic nak i maꞌ Lu̱ꞌ,

167
00:16:04,720 --> 00:16:07,680
chaj nawa̱j reh ruꞌ maꞌ jeꞌ ta reꞌ xcꞌuluric ru̱cꞌ,

168
00:16:07,680 --> 00:16:13,240
reꞌ laꞌ chic i xiban ruꞌ xikerej lok i a̱kꞌ chi kꞌab eh xicut jok pan kꞌa̱kꞌ!

169
00:16:13,240 --> 00:16:17,560
Naxquilow chi maꞌxta bih xicꞌul i maꞌ Lu̱ꞌ chiwach i juncꞌam reꞌreꞌ,

170
00:16:17,560 --> 00:16:24,640
reꞌ take aj Ma̱lta xa cu cꞌahchiꞌ woꞌ cuyꞌem nicꞌ o̱ra ensipjic cho rikꞌab maꞌ Lu̱ꞌ,

171
00:16:24,640 --> 00:16:26,760
on nicꞌ o̱ra enoquic cho riquimic,

172
00:16:26,760 --> 00:16:35,560
xa reꞌ laꞌ naxquilow chi qꞌuih chic o̱ra xiqꞌuic lok eh maꞌxta bih cꞌahchiꞌ ricꞌulum i maꞌ Lu̱ꞌ jeꞌ chic wili pꞌuht quikꞌorom:

173
00:16:35,560 --> 00:16:38,520
«Reꞌ cꞌacharel wili jenaj poꞌ dios winak riwi̱ꞌ,

174
00:16:38,520 --> 00:16:39,320
nqui pꞌuht quikꞌorom.

175
00:16:39,320 --> 00:16:43,080
Nok xib chic kꞌi̱j hoj wihꞌinak ar Ma̱lta,

176
00:16:43,080 --> 00:16:45,720
reꞌ cꞌamol be̱h chipam i yeꞌa̱b reꞌreꞌ,

177
00:16:45,720 --> 00:16:48,640
reꞌ Puwli̱yo ribihnal reꞌ qꞌuih take racꞌa̱l wilic ar,

178
00:16:48,640 --> 00:16:56,200
reꞌreꞌ xa suk chic xojricꞌul chi xa xiyew chic kawarbal chꞌi̱l kawaꞌ kaha̱ꞌ chiwach take kꞌi̱j reꞌreꞌ.

179
00:16:56,200 --> 00:16:58,280
Chiwach take kꞌi̱j nok wilco̱j ar,

180
00:16:58,280 --> 00:17:06,320
tzꞌeht reꞌ raja̱w xriplijic wach yoca̱b ruꞌum jenaj tzꞌaꞌ xchalic chiri̱j chꞌi̱l woꞌ jenaj quicꞌ pamis xchalic chi pa̱m.

181
00:17:06,320 --> 00:17:08,000
Naxibiraj i maꞌ Lu̱ꞌ,

182
00:17:08,000 --> 00:17:12,200
xo̱j rikꞌoꞌrej eh nok wilic chic ponok ru̱cꞌ,

183
00:17:12,200 --> 00:17:13,960
xicoj rikꞌab china̱ eh xo̱c chi ti̱j chiri̱j.

184
00:17:13,960 --> 00:17:15,560
Chiwach i juncꞌam reꞌreꞌ,

185
00:17:15,560 --> 00:17:19,440
reꞌ raja̱w maꞌ Puwli̱yo xiqꞌuic je riyaꞌbilal.

186
00:17:19,440 --> 00:17:21,340
Naxelic lok i ribiral reꞌreꞌ,

187
00:17:21,340 --> 00:17:29,960
qꞌuihal take yowaꞌi̱b chipam i yeꞌa̱b reꞌreꞌ xicꞌamaric cho ru̱cꞌ maꞌ Lu̱ꞌ eh xicahnic chi suk naxesaj lok quiyaꞌbilal.

188
00:17:29,960 --> 00:17:31,480
Ruꞌum xiban i maꞌ Lu̱ꞌ,

189
00:17:31,480 --> 00:17:37,520
reꞌ take aj Ma̱lta kꞌe̱ꞌ xojquicꞌax chi xquisi̱j paꞌ bih keh chiwach take kꞌi̱j xojwihꞌic ar.

190
00:17:37,520 --> 00:17:38,280
Jeꞌ woꞌ,

191
00:17:38,280 --> 00:17:45,800
xquiyew je paꞌ bih ajwal wach keh reh nah kabe̱h nah haꞌ naxojcojoric je chipam jenaj chic maꞌ laj cano̱wa

192
00:17:45,800 --> 00:17:53,320
cahnanak chipam i yeꞌa̱b reꞌreꞌ chi ricꞌsjic i kꞌelej naxcꞌulic lok reh tinamit Alejantri̱ya ribihnal.

193
00:17:53,320 --> 00:17:56,320
Nok xib chic poh hoj wihꞌinak ar Ma̱lta,

194
00:17:56,320 --> 00:18:02,840
reꞌ hoj xkatik juꞌ kojic nah haꞌ chipam maꞌ laj cano̱wa reꞌ xkachop chi chi̱ꞌ i yeꞌa̱b reꞌreꞌ.

195
00:18:02,840 --> 00:18:11,280
Reꞌ cano̱wa reꞌreꞌ wilic woꞌ chi rehtalil i quijalwachil qui̱b chi tiyo̱x Ca̱stor chꞌi̱l Po̱lux quibihnal.

