﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:15,340
Chukabꞌ qꞌij ri winaq ri xekanaj kan chꞌäqäp che ri mar xkilo chi ri tijoxelabꞌ xebꞌeꞌ pa ri jun barco ri xuwi barco waꞌ kꞌo chilaꞌ,

2
00:00:15,340 --> 00:00:17,160
man xeꞌ tä kꞌu ri Jesús kukꞌ.

3
00:00:17,160 --> 00:00:23,140
Xuriqa kꞌut chi xeopan nikꞌiaj barcos chik ri ki petik pa ri tinimit Tiberias.

4
00:00:23,140 --> 00:00:32,540
Xeopan chilaꞌ chunaqaj ri uwosaq jawijeꞌ ri winaq xkitij wi ri kaxlan wa aretaq xmaltioxitaj waꞌ rumal ri Qajaw Jesús.

5
00:00:32,540 --> 00:00:36,860
Je riꞌ chi ri winaq aretaq xkilo chi man kꞌo tä chi ri Jesús chilaꞌ,

6
00:00:36,860 --> 00:00:39,580
xuqujeꞌ chi man e kꞌo tä chi ru tijoxelabꞌ,

7
00:00:39,580 --> 00:00:41,780
xebꞌok pa taq ri barcos,

8
00:00:41,780 --> 00:00:47,460
xebꞌeꞌ kꞌu pa ri tinimit Capernaum chutzukuxik ri Jesús.

9
00:00:47,460 --> 00:00:50,140
Aretaq ri winaq xeopan chꞌäqäp che ri mar,

10
00:00:50,140 --> 00:00:51,620
xkiriq ri Jesús,

11
00:00:51,620 --> 00:00:52,500
xkitaꞌ kꞌu che,

12
00:00:52,500 --> 00:00:52,620
xkibꞌij:

13
00:00:52,620 --> 00:00:52,820
Ajtij,

14
00:00:52,820 --> 00:00:56,540
¿jampaꞌ xul la waral?

15
00:00:56,540 --> 00:00:56,940
—xecha che.

16
00:00:56,940 --> 00:00:58,140
Xubꞌij kꞌu ri Jesús chke:

17
00:00:58,140 --> 00:01:05,380
Qas tzij ri kinbꞌij chech alaq chi ri alaq kintzukuj alaq xa rumal chi xwiꞌ alaq,

18
00:01:05,380 --> 00:01:06,540
xnoj kꞌu alaq.

19
00:01:06,540 --> 00:01:14,060
Man kintzukuj tä alaq rumal chi kächꞌobꞌ alaq u bꞌeyal ri kajmabꞌal taq etal ri kinbꞌano.

20
00:01:14,060 --> 00:01:17,900
Mok il alaq chutzukuxik ri wa ri xa käsach u wäch,

21
00:01:17,900 --> 00:01:22,540
xane are rajwaxik chi kok il alaq chutzukuxik ri wa ri man käsach tä u wäch,

22
00:01:22,540 --> 00:01:26,180
ri kuya chech alaq ri qas kꞌaslemal ri man kꞌo tä u kꞌisik.

23
00:01:26,180 --> 00:01:30,260
Are waꞌ ri wa ri kinya na in chech alaq,

24
00:01:30,260 --> 00:01:33,660
in riꞌ ri Ralkꞌual ri Dios ri Qas Winaq.

25
00:01:33,660 --> 00:01:37,980
Rumal waꞌ u kꞌutum ri Dios qa Tat chi rukꞌ Areꞌ in petinaq wi,

26
00:01:37,980 --> 00:01:38,660
—xcha ri Jesús chke.

27
00:01:38,660 --> 00:01:41,620
Te riꞌ ri winaq xkitaꞌ che ri Jesús,

28
00:01:41,620 --> 00:01:42,820
xkibꞌij:

29
00:01:42,820 --> 00:01:48,860
¿Jas kꞌu riꞌ ri rajwaxik käqaꞌno rech kujkowinik käqaꞌno jachike ri kraj ri Dios?

30
00:01:48,860 --> 00:01:49,660
—xecha che.

31
00:01:49,660 --> 00:01:50,460
Ri Jesús xchꞌawik,

32
00:01:50,460 --> 00:01:51,540
xubꞌij chke:

33
00:01:51,540 --> 00:01:58,260
Ri kraj ri Dios chi käbꞌan alaq are laꞌ chi käkojon alaq che ri Jun ri u taqom loq,

34
00:01:58,260 --> 00:01:58,360
—xcha chke.

35
00:01:58,360 --> 00:02:00,260
Xkitaꞌ chi che ri Jesús,

36
00:02:00,260 --> 00:02:01,140
xkibꞌij che:

37
00:02:01,140 --> 00:02:04,260
¿Jas u wäch etal käbꞌan la chqawäch rech käqilo,

38
00:02:04,260 --> 00:02:06,180
kujkojon kꞌu che la?

39
00:02:06,180 --> 00:02:08,020
¿Jas ri käkowin la chubꞌanik?

40
00:02:08,020 --> 00:02:08,780
—kecha che.

41
00:02:08,780 --> 00:02:15,580
Ri qa nan qa tat ojer xkitij ri maná pa ri juyubꞌ ri kätzꞌinowik,

42
00:02:15,580 --> 00:02:19,420
jeꞌ jas ri kubꞌij ru Loqꞌ Pixabꞌ ri Dios ri Tzꞌibꞌtalik:

43
00:02:19,420 --> 00:02:22,140
“Ri Dios xuya chutijik ri ki wa ri xpe chilaꞌ chikaj,”

44
00:02:22,140 --> 00:02:23,940
—xecha che ri Jesús.

45
00:02:23,940 --> 00:02:24,980
Xchꞌaw kꞌu ri Jesús,

46
00:02:24,980 --> 00:02:25,860
xubꞌij chke:

47
00:02:25,860 --> 00:02:32,940
Qas tzij ri kinbꞌij chech alaq chi man are tä ri qa mam Moisés ri xyoꞌw ri wa chke ri käpe chilaꞌ chikaj,

48
00:02:32,940 --> 00:02:38,320
xane are ri nu Tat ri käyoꞌw ri qas wa ri käpe chilaꞌ chikaj.

49
00:02:38,320 --> 00:02:43,420
Ri wa ri kuya ri Dios are waꞌ ri qajinaq loq chikaj,

50
00:02:43,420 --> 00:02:45,940
ri kuya ri qas kꞌaslemal chke konojel winaq,

51
00:02:45,940 --> 00:02:47,020
—xcha ri Jesús chke.

52
00:02:47,020 --> 00:02:49,340
Xkibꞌij kꞌu che ri Jesús:

53
00:02:49,340 --> 00:02:51,020
Tat,

54
00:02:51,020 --> 00:02:53,500
ya la qe ri wa riꞌ amaqꞌel ronojel qꞌij,

55
00:02:53,500 --> 00:02:54,180
—xecha che.

56
00:02:54,180 --> 00:02:56,620
Ri Jesús xubꞌij chke:

57
00:02:56,620 --> 00:03:00,860
In riꞌ ri wa ri kuya ri qas kꞌaslemal.

58
00:03:00,860 --> 00:03:03,540
Jachin ri käpe wukꞌ,

59
00:03:03,540 --> 00:03:05,420
man kꞌo tä jumul ri känum chik.

60
00:03:05,420 --> 00:03:09,780
Jachin ri käkojon chwe man kꞌo tä jumul ri kächaqiꞌj chi u chiꞌ.

61
00:03:09,780 --> 00:03:15,580
Nu bꞌim chi kꞌu chech alaq chi ri alaq man käkojon tä alaq chwe pune ilom alaq nu wäch.

62
00:03:15,580 --> 00:03:22,620
Konojel ri keyiꞌ chwe rumal ri nu tat kepe na wukꞌ in.

63
00:03:22,620 --> 00:03:23,540
Apachin kꞌu ri kepe wukꞌ man keintzelejisaj tä bꞌik.

64
00:03:23,540 --> 00:03:27,860
Ri in kꞌut man xinpe tä chilaꞌ chikaj xa chubꞌanik jachike ri kwaj in,

65
00:03:27,860 --> 00:03:31,620
xane chubꞌanik ru rayibꞌal ri xintaqow loq.

66
00:03:31,620 --> 00:03:38,860
Ri u rayibꞌal ri nu Tat ri xintaqow loq are laꞌ chi man kꞌo tä jun chke ri xeuya chwe ri kintzaqo,

67
00:03:38,860 --> 00:03:45,140
xane chi keinkꞌastajisaj na chkixol ri käminaqibꞌ pa ri kꞌisbꞌal qꞌij.

68
00:03:45,140 --> 00:03:51,340
Ri u rayibꞌal ri xintaqow loq are laꞌ chi konojel ri käkil nu wäch in,

69
00:03:51,340 --> 00:03:52,340
in riꞌ ri u Kꞌojol ri Dios,

70
00:03:52,340 --> 00:03:53,860
kekojon kꞌu chwe,

71
00:03:53,860 --> 00:03:54,860
käkiriq ri kꞌaslemal ri man kꞌo tä u kꞌisik.

72
00:03:54,860 --> 00:04:01,740
Keinkꞌastajisaj kꞌu na in chkixol ri käminaqibꞌ pa ri kꞌisbꞌal qꞌij,

73
00:04:01,740 --> 00:04:02,780
—xcha ri Jesús chke.

74
00:04:02,780 --> 00:04:04,620
Ri winaq aj Israel,

75
00:04:04,620 --> 00:04:07,580
aretaq xkita waꞌ we tzij riꞌ,

76
00:04:07,580 --> 00:04:11,580
xkichap u bꞌixik kꞌäx taq tzij chrij ri Jesús rumal ri xubꞌij:

77
00:04:11,580 --> 00:04:14,860
“In riꞌ ri wa ri käpe chilaꞌ chikaj,”

78
00:04:14,860 --> 00:04:14,960
—xcha chke.

79
00:04:14,960 --> 00:04:16,180
Xkibꞌij kꞌut:

80
00:04:16,180 --> 00:04:20,940
¿A mat are waꞌ ri Jesús ru kꞌojol ri tat José?

81
00:04:20,940 --> 00:04:25,540
Ri uj qetam ki wäch ru nan u tat.

82
00:04:25,540 --> 00:04:29,140
¿Jas lo waꞌ ri kubꞌij chi petinaq chilaꞌ chikaj?

83
00:04:29,140 --> 00:04:30,220
—xecha riꞌ.

84
00:04:30,220 --> 00:04:32,940
Are kꞌu ri Jesús xubꞌij chke:

85
00:04:32,940 --> 00:04:34,820
¡Tanal alaq che ri yoqꞌonik!

86
00:04:34,820 --> 00:04:34,820
—kächaꞌ.

87
00:04:34,820 --> 00:04:41,420
Man kꞌo tä jun ri kuyaꞌ käpe wukꞌ in we ta mat käkꞌam loq rumal ri nu Tat ri xintaqow loq.

88
00:04:41,420 --> 00:04:48,180
Ri in kꞌut kinkꞌastajisaj na chkixol ri käminaqibꞌ pa ri kꞌisbꞌal qꞌij,

89
00:04:48,180 --> 00:04:49,180
—kächaꞌ.

90
00:04:49,180 --> 00:04:53,860
Kubꞌij pa taq ri wuj ri xkitzꞌibꞌaj ri qꞌalajisal taq re ru Loqꞌ Pixabꞌ ojer:

91
00:04:53,860 --> 00:04:56,780
“Ri Dios kuya na tijonik chke konojel,”

92
00:04:56,780 --> 00:04:57,580
—kächa riꞌ.

93
00:04:57,580 --> 00:05:02,620
Rumal riꞌ konojel ri käkitatabꞌej ri kubꞌij ri qa Tat,

94
00:05:02,620 --> 00:05:04,180
kꞌo kꞌu ri käketamaj na rukꞌ,

95
00:05:04,180 --> 00:05:05,860
kepe na ri e areꞌ wukꞌ in,

96
00:05:05,860 --> 00:05:06,820
—kächa chke.

97
00:05:06,820 --> 00:05:11,100
Are qas tzij chi man kꞌo tä jun winaq ilowinaq u wäch ri qa Tat.

98
00:05:11,100 --> 00:05:15,340
Ri Jun ri ilowinaq u wäch are xaq xuwi ri petinaq rukꞌ ri Dios,

99
00:05:15,340 --> 00:05:15,340
—kächaꞌ.

100
00:05:15,340 --> 00:05:23,120
Qas tzij ri kinbꞌij chech alaq chi jachin ri käkojon chwe in kꞌo na ru kꞌaslemal ri man kꞌo tä u kꞌisik.

101
00:05:23,120 --> 00:05:25,460
In riꞌ ri wa ri qas kuya kꞌaslemal,

102
00:05:25,460 --> 00:05:27,260
—kächa chke.

103
00:05:27,260 --> 00:05:34,300
Ri nan tat alaq ojer xkitij ri wa ri käbꞌix “maná” che pa ri juyubꞌ ri kätzꞌinowik,

104
00:05:34,300 --> 00:05:36,340
konojel kꞌut xekämik.

105
00:05:36,340 --> 00:05:42,540
Are kꞌu ri in tajin kintzijoj chech alaq jas riꞌ ri qas wa ri petinaq chilaꞌ chikaj.

106
00:05:42,540 --> 00:05:45,420
Jachin kꞌu ri kutij re we wa riꞌ,

107
00:05:45,420 --> 00:05:46,620
man käkäm tä riꞌ,

108
00:05:46,620 --> 00:05:47,020
—kächaꞌ.

109
00:05:47,020 --> 00:05:48,540
In kꞌu riꞌ ri kꞌaslik wa,

110
00:05:48,540 --> 00:05:50,420
ri qajinaq loq chikaj.

111
00:05:50,420 --> 00:05:52,580
Jachin ri kutij re we wa riꞌ,

112
00:05:52,580 --> 00:05:56,140
käkꞌasi na pa taq ri qꞌij ri junabꞌ ri kepetik.

113
00:05:56,140 --> 00:05:58,860
Ri wa ri kinya in are ri nu cuerpo.

114
00:05:58,860 --> 00:06:02,700
Kinya waꞌ rech kꞌo ri ki kꞌaslemal konojel winaq cho ruwächulew,

115
00:06:02,700 --> 00:06:03,820
—xcha ri Jesús chke.

116
00:06:03,820 --> 00:06:07,860
Ri winaq aj Israel xkichaplej u tzijobꞌexik kibꞌ chkixol,

117
00:06:07,860 --> 00:06:08,220
xkibꞌij:

118
00:06:08,220 --> 00:06:13,180
¿Jas ta kꞌu lo kubꞌan we achi riꞌ chuyaꞌik ru tijal chqe pa tijik?

119
00:06:13,180 --> 00:06:14,460
—xechaꞌ.

120
00:06:14,460 --> 00:06:16,580
Ri Jesús xubꞌij chke:

121
00:06:16,580 --> 00:06:21,860
Qas tzij ri kinbꞌij chech alaq chi we ri alaq man kätij tä alaq ri nu cuerpo,

122
00:06:21,860 --> 00:06:24,940
in riꞌ ri Ralkꞌual ri Dios ri Qas Winaq,

123
00:06:24,940 --> 00:06:27,260
man kätij tä alaq ri nu kikꞌel,

124
00:06:27,260 --> 00:06:31,060
te kꞌu riꞌ man käkꞌoji tä na ri kꞌaslemal alaq riꞌ.

125
00:06:31,060 --> 00:06:35,900
Jachin ri kutij ri nu cuerpo xuqujeꞌ kutij ri nu kikꞌel,

126
00:06:35,900 --> 00:06:37,380
kꞌo kꞌu u kꞌaslemal ri man kꞌo tä u kꞌisik.

127
00:06:37,380 --> 00:06:43,020
Ri in kꞌut kinkꞌastajisaj na chkixol ri käminaqibꞌ pa ri kꞌisbꞌal qꞌij.

128
00:06:43,020 --> 00:06:45,700
Ri nu cuerpo kꞌut are ri qas wa,

129
00:06:45,700 --> 00:06:49,660
ri nu kikꞌel are qas jeꞌ jas ri vino ri kätijowik.

130
00:06:49,660 --> 00:06:51,220
Jachin ri kutij ri nu cuerpo,

131
00:06:51,220 --> 00:06:56,860
xuqujeꞌ kutij ri nu kikꞌel qas käkꞌoji ri areꞌ wukꞌ in,

132
00:06:56,860 --> 00:07:00,260
ri in xuqujeꞌ qas kinkꞌoji rukꞌ areꞌ.

133
00:07:00,260 --> 00:07:03,660
Ri nu Tat ri xintaqow loq kꞌo u kꞌaslemal.

134
00:07:03,660 --> 00:07:07,500
Ri in xuqujeꞌ in kꞌasal rumal ri Areꞌ.

135
00:07:07,500 --> 00:07:10,100
Je riꞌ xuqujeꞌ jachin ri kutzuq ribꞌ chwe in,

136
00:07:10,100 --> 00:07:12,100
käkꞌasi na wumal in.

137
00:07:12,100 --> 00:07:16,460
Are tajin kintzijon chrij ri wa ri petinaq chilaꞌ chikaj.

138
00:07:16,460 --> 00:07:22,460
We wa riꞌ man junam tä rukꞌ ri maná ri xkitij ri nan tat alaq ojer,

139
00:07:22,460 --> 00:07:24,100
xekäm kꞌu ri e areꞌ.

140
00:07:24,100 --> 00:07:29,260
Are kꞌu ri kutij re we wa riꞌ käkꞌasi na pa taq ri qꞌij ri junabꞌ ri kepetik,

141
00:07:29,260 --> 00:07:30,500
—xcha ri Jesús chke ri winaq aj Israel.

142
00:07:30,500 --> 00:07:38,660
Ri Jesús xubꞌij waꞌ we tzij riꞌ chke ri winaq ri ki mulim kibꞌ pa ri rachoch Dios pa Capernaum che ki tijoxik.

143
00:07:38,660 --> 00:07:41,380
Aretaq xkita waꞌ we tijonik riꞌ,

144
00:07:41,380 --> 00:07:43,700
e kꞌia chke ri winaq ri e kꞌo rukꞌ xkibꞌij:

145
00:07:43,700 --> 00:07:47,660
Sibꞌalaj kꞌäx waꞌ ri tzij ri xubꞌij.

146
00:07:47,660 --> 00:07:50,940
¿Jachin ta lo ri käkowinik kutatabꞌej?

147
00:07:50,940 --> 00:07:51,460
—xechaꞌ.

148
00:07:51,460 --> 00:07:56,660
Ri Jesús kꞌut xretamaj chi kꞌäx tajin kechꞌaw chrij rumal ri tzij ri xubꞌij,

149
00:07:56,660 --> 00:07:57,740
xutaꞌ kꞌu chke:

150
00:07:57,740 --> 00:08:00,460
¿A tzel käta alaq ri xinbꞌij?

151
00:08:00,460 --> 00:08:01,500
—xcha chke.

152
00:08:01,500 --> 00:08:05,140
¿Jas kꞌu ri käkꞌulmataj riꞌ we ta kinil alaq in,

153
00:08:05,140 --> 00:08:08,380
in riꞌ ri Ralkꞌual ri Dios ri Qas Winaq,

154
00:08:08,380 --> 00:08:12,300
kintzelejik kinpaqi kꞌu chikaj jawijeꞌ ri in kꞌo wi nabꞌe?

155
00:08:12,300 --> 00:08:16,980
Ri Loqꞌalaj Espíritu are ri käyoꞌw ri kꞌaslemal.

156
00:08:16,980 --> 00:08:20,140
Ri cuerpo xaq u tukiel man kꞌo tä u patän.

157
00:08:20,140 --> 00:08:26,180
Ri tzij kꞌut ri nu bꞌim chech alaq e areꞌ qas tzij ri kepe rukꞌ ri Dios,

158
00:08:26,180 --> 00:08:28,620
xuqujeꞌ käkiya kꞌaslemal.

159
00:08:28,620 --> 00:08:31,700
E kꞌo kꞌu jujun chech alaq ri man kekojon taj,

160
00:08:31,700 --> 00:08:32,940
—xcha chke.

161
00:08:32,940 --> 00:08:38,500
Qas kꞌu retam ri Jesús petinaq loq jachin taq ri man kekojon tä che,

162
00:08:38,500 --> 00:08:40,140
xuqujeꞌ jachin riꞌ ri käjachow na.

163
00:08:40,140 --> 00:08:41,700
Xubꞌij kꞌut:

164
00:08:41,700 --> 00:08:49,420
Rumal riꞌ nu bꞌim chech alaq chi man kꞌo tä jun ri kuyaꞌ käpe wukꞌ in we ta mat käkꞌam loq rumal ri nu Tat.

165
00:08:49,420 --> 00:08:53,660
Tzare chiꞌ kꞌut e kꞌia chke ri e kꞌo rukꞌ ri Jesús xkiya kanoq,

166
00:08:53,660 --> 00:08:56,040
man xekꞌoji tä kꞌu rukꞌ.

167
00:08:56,040 --> 00:09:00,760
Te riꞌ ri Jesús xutaꞌ chke ri kabꞌlajuj u tijoxelabꞌ,

168
00:09:00,760 --> 00:09:00,860
xubꞌij:

169
00:09:00,860 --> 00:09:02,960
¿A kiwaj ix xuqujeꞌ kixeꞌ kukꞌ?

170
00:09:02,960 --> 00:09:04,060
—xcha chke.

171
00:09:04,060 --> 00:09:05,820
Xchꞌaw kꞌu ri tat Simón Pedro,

172
00:09:05,820 --> 00:09:06,920
xubꞌij:

173
00:09:06,920 --> 00:09:08,020
Qajaw,

174
00:09:08,020 --> 00:09:10,120
¿jachin chi rukꞌ kujeꞌ wi?

175
00:09:10,120 --> 00:09:16,720
Ri tzij la e are tzij ri käkiya kꞌaslemal ri man kꞌo tä u kꞌisik.

176
00:09:16,720 --> 00:09:17,820
Ri uj,

177
00:09:17,820 --> 00:09:19,520
uj kojoninaq che la,

178
00:09:19,520 --> 00:09:21,620
qetam chi lal riꞌ ri Cristo,

179
00:09:21,620 --> 00:09:23,500
ru Kꞌojol ri kꞌaslik Dios,

180
00:09:23,500 --> 00:09:24,140
—xcha che.

181
00:09:24,140 --> 00:09:24,700
Ri Jesús xchꞌawik,

182
00:09:24,700 --> 00:09:25,660
xubꞌij:

183
00:09:25,660 --> 00:09:31,740
¿A mat ix kabꞌlajuj xixinchaꞌ rech kixkꞌoji wukꞌ?

184
00:09:31,740 --> 00:09:35,300
Pune je riꞌ jun chiwe are kꞌo ri Itzel pa ranimaꞌ,

185
00:09:35,300 --> 00:09:35,760
—xcha chke.

186
00:09:35,760 --> 00:09:42,820
Ri Jesús aretaq xubꞌij waꞌ are tajin kächꞌaw chrij ri Judas Iscariote ru kꞌojol ri tat Simón.

187
00:09:42,820 --> 00:09:43,300
Je riꞌ,

188
00:09:43,300 --> 00:09:46,660
rumal chi ri tat Judas are ri käjachow na,

189
00:09:46,660 --> 00:09:51,820
pune are jun chke ri kabꞌlajuj u tijoxelabꞌ.

