﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:11,300
Ri Jesús bꞌenaq pa ri bꞌe aretaq xril jun achi ri moy tzaretaq xil u wäch.

2
00:00:11,300 --> 00:00:13,900
Ru tijoxelabꞌ xkitaꞌ che ri Jesús:

3
00:00:13,900 --> 00:00:14,540
Ajtij,

4
00:00:14,540 --> 00:00:15,780
—xecha che.

5
00:00:15,780 --> 00:00:19,700
¿Jas che moy we achi riꞌ tzaretaq xil u wäch?

6
00:00:19,700 --> 00:00:25,300
¿A xa rumal ri ki mak ru nan u tat o xa rumal ru mak ri areꞌ?

7
00:00:25,300 --> 00:00:25,580
—xecha che.

8
00:00:25,580 --> 00:00:28,460
Ri Jesús xubꞌij chke:

9
00:00:28,460 --> 00:00:31,100
Man rumal tä rech ru mak ri areꞌ,

10
00:00:31,100 --> 00:00:34,020
man rumal tä kꞌu rech ri ki mak ru nan u tat,

11
00:00:34,020 --> 00:00:38,860
xane rech rumal ri areꞌ käqꞌalajin ri käkowin ri Dios chubꞌanik,

12
00:00:38,860 --> 00:00:39,860
—xcha chke.

13
00:00:39,860 --> 00:00:41,820
Chanim riꞌ ri kꞌo na ri qꞌij,

14
00:00:41,820 --> 00:00:46,340
rajwaxik chi kinbꞌan na ri xintaq chubꞌanik rumal ri xintaqow loq.

15
00:00:46,340 --> 00:00:51,820
Kok kꞌu na ri aqꞌabꞌ aretaq man kꞌo tä chi jun käkowinik kächakunik.

16
00:00:51,820 --> 00:00:54,900
Pa taq we qꞌij riꞌ aretaq in kꞌo cho ruwächulew,

17
00:00:54,900 --> 00:00:57,660
ri in kinya saqil chke ri winaq ajuwächulew,

18
00:00:57,660 --> 00:01:00,740
—xcha ri Jesús chke ru tijoxelabꞌ.

19
00:01:00,740 --> 00:01:03,340
Aretaq xbꞌitaj waꞌ we tzij riꞌ rumal ri Jesús,

20
00:01:03,340 --> 00:01:04,580
xutzaq u chubꞌ pulew,

21
00:01:04,580 --> 00:01:07,740
xubꞌan jubꞌiqꞌ xoqꞌol rukꞌ ru chubꞌ,

22
00:01:07,740 --> 00:01:11,260
xubꞌil kꞌu chrij taq ru waqꞌäch ri moy.

23
00:01:11,260 --> 00:01:13,540
Te kꞌu riꞌ xubꞌij che:

24
00:01:13,540 --> 00:01:14,900
¡Oj la!

25
00:01:14,900 --> 00:01:18,820
Chꞌaja la ri wäch la pa ri atinibꞌal ri käbꞌix “Siloé” che.

26
00:01:18,820 --> 00:01:22,020
(We bꞌiꞌaj riꞌ kel kubꞌij “Taqom”.)

27
00:01:22,020 --> 00:01:24,060
Ri moy achi xeꞌk,

28
00:01:24,060 --> 00:01:26,380
xuchꞌaj ru wäch.

29
00:01:26,380 --> 00:01:28,100
Aretaq xtzelej loq,

30
00:01:28,100 --> 00:01:29,980
xkowinik xkaꞌy chik.

31
00:01:29,980 --> 00:01:31,700
Are kꞌu ri u kꞌul taq ja,

32
00:01:31,700 --> 00:01:37,140
xuqujeꞌ ri winaq ri ketamam u wäch chi moy nabꞌe,

33
00:01:37,140 --> 00:01:37,900
xkibꞌij:

34
00:01:37,900 --> 00:01:43,580
¿A mat are waꞌ we achi riꞌ ri kätꞌuyi chiꞌ taq ri bꞌe chutaꞌik u limosna?

35
00:01:43,580 --> 00:01:43,860
—xechaꞌ.

36
00:01:43,860 --> 00:01:45,740
Jujun xkibꞌij:

37
00:01:45,740 --> 00:01:46,720
Jeꞌ,

38
00:01:46,720 --> 00:01:47,720
are waꞌ,

39
00:01:47,720 --> 00:01:47,980
—xechaꞌ.

40
00:01:47,980 --> 00:01:50,380
Nikꞌiaj chik xkibꞌij:

41
00:01:50,380 --> 00:01:51,900
Man are taj.

42
00:01:51,900 --> 00:01:54,100
Xaq kꞌu junam kel rukꞌ,

43
00:01:54,100 --> 00:01:55,700
—xechaꞌ.

44
00:01:55,700 --> 00:01:58,860
Are kꞌu ri achi ri moy kan nabꞌe xubꞌij:

45
00:01:58,860 --> 00:01:59,060
Jeꞌ,

46
00:01:59,060 --> 00:01:59,180
in riꞌ,

47
00:01:59,180 --> 00:01:59,280
—xcha chke ri winaq.

48
00:01:59,280 --> 00:02:03,100
Te riꞌ ri winaq xkitaꞌ che ri achi:

49
00:02:03,100 --> 00:02:06,220
¿Jas lo waꞌ chi katkowin chik katkaꞌyik?

50
00:02:06,220 --> 00:02:07,420
—xecha che.

51
00:02:07,420 --> 00:02:08,340
Ri areꞌ xchꞌawik,

52
00:02:08,340 --> 00:02:09,300
xubꞌij chke:

53
00:02:09,300 --> 00:02:13,020
Ri achi ri Jesús u bꞌiꞌ xubꞌan jubꞌiqꞌ xoqꞌol,

54
00:02:13,020 --> 00:02:16,020
xubꞌil chrij taq ri nu waqꞌäch,

55
00:02:16,020 --> 00:02:17,740
te kꞌu riꞌ xubꞌij chwe:

56
00:02:17,740 --> 00:02:21,300
“Oj la chiꞌ ri atinibꞌal ri käbꞌix “Siloé” che,

57
00:02:21,300 --> 00:02:23,340
chꞌaja la ri wäch la chilaꞌ,”

58
00:02:23,340 --> 00:02:25,540
—xcha chwe.

59
00:02:25,540 --> 00:02:26,580
Xineꞌ kꞌut.

60
00:02:26,580 --> 00:02:28,380
Aretaq xchꞌajtaj ri nu wäch,

61
00:02:28,380 --> 00:02:30,540
xinkowinik xinkaꞌyik,

62
00:02:30,540 --> 00:02:31,540
—xcha chke.

63
00:02:31,540 --> 00:02:33,580
Te riꞌ ri winaq xkibꞌij:

64
00:02:33,580 --> 00:02:36,060
¿Jawijeꞌ kꞌo wi ri achi riꞌ?

65
00:02:36,060 --> 00:02:36,580
—xecha che.

66
00:02:36,580 --> 00:02:38,060
Ri areꞌ xubꞌij chke:

67
00:02:38,060 --> 00:02:40,100
Man wetam taj,

68
00:02:40,100 --> 00:02:41,780
—xcha chke.

69
00:02:41,780 --> 00:02:44,340
Te riꞌ xkikꞌam bꞌi ri achi ri moy kan nabꞌe,

70
00:02:44,340 --> 00:02:46,860
xekiya chkiwäch ri tataꞌibꞌ fariseos.

71
00:02:46,860 --> 00:02:53,180
Are kꞌu jun qꞌij re uxlanem aretaq ri Jesús xubꞌan ri jubꞌiqꞌ xoqꞌol,

72
00:02:53,180 --> 00:02:54,020
xukunaj ri achi ri moy.

73
00:02:54,020 --> 00:03:00,900
Ri tataꞌibꞌ fariseos xuqujeꞌ xkitaꞌ che ri achi chi jas lo waꞌ chi käkowin chik käkaꞌyik.

74
00:03:00,900 --> 00:03:01,860
Ri areꞌ xubꞌij chke:

75
00:03:01,860 --> 00:03:05,540
Xubꞌil xoqꞌol chrij taq ri nu waqꞌäch,

76
00:03:05,540 --> 00:03:07,860
te kꞌu riꞌ xinchꞌaj ri nu wäch.

77
00:03:07,860 --> 00:03:09,460
Kinkaꞌy chi kꞌu kämik,

78
00:03:09,460 --> 00:03:10,860
—xcha chke.

79
00:03:10,860 --> 00:03:14,940
Te riꞌ jujun chke ri tataꞌibꞌ fariseos xkibꞌij:

80
00:03:14,940 --> 00:03:18,660
Ri achi ri xbꞌanow waꞌ we kunanik riꞌ man rech tä ri Dios,

81
00:03:18,660 --> 00:03:21,220
rumal chi man nim tä käril wi ri qꞌij re uxlanem,

82
00:03:21,220 --> 00:03:22,580
—xechaꞌ.

83
00:03:22,580 --> 00:03:24,300
Nikꞌiaj chi kꞌut xkibꞌij:

84
00:03:24,300 --> 00:03:32,020
¿Jas ta kꞌu lo waꞌ chi käkowinik kubꞌan taq we kajmabꞌal etal riꞌ we ta qas tzij ajmak?

85
00:03:32,020 --> 00:03:33,260
—xechaꞌ.

86
00:03:33,260 --> 00:03:36,900
Je riꞌ chi man xjunamataj tä ri ki chomanik,

87
00:03:36,900 --> 00:03:38,740
xkitasala kꞌu kibꞌ.

88
00:03:38,740 --> 00:03:43,400
Xkitaꞌ chi kꞌu jumul che ri achi ri moy kan nabꞌe:

89
00:03:43,400 --> 00:03:44,180
E ri at,

90
00:03:44,180 --> 00:03:47,420
¿jas kabꞌij at chrij ri achi ri xkunan ra waqꞌäch?

91
00:03:47,420 --> 00:03:48,520
—xecha che.

92
00:03:48,520 --> 00:03:51,100
Ri areꞌ kꞌut xubꞌij:

93
00:03:51,100 --> 00:03:55,140
Ri in kinbꞌij chi are jun qꞌalajisal re ru Loqꞌ Pixabꞌ ri Dios,

94
00:03:55,140 --> 00:03:56,140
—xcha chke.

95
00:03:56,140 --> 00:04:03,500
Are kꞌu ri winaq aj Israel man xkikoj taj chi ri achi riꞌ are waꞌ ri moy kan nabꞌe,

96
00:04:03,500 --> 00:04:04,620
kämik kꞌut käkaꞌy chik.

97
00:04:04,620 --> 00:04:10,700
Kꞌä teꞌ xkikojo aretaq xesikꞌix na loq ru nan u tat ri achi ri xkunatajik.

98
00:04:10,700 --> 00:04:12,260
Xkitaꞌ kꞌu chke:

99
00:04:12,260 --> 00:04:17,200
¿A are waꞌ ri alkꞌual alaq ri käbꞌij alaq chi moy xil u wäch?

100
00:04:17,200 --> 00:04:20,920
¿Jas lo waꞌ chi kämik käkowin chik käkaꞌyik?

101
00:04:20,920 --> 00:04:21,020
—xecha chke.

102
00:04:21,020 --> 00:04:24,040
Ru nan u tat xechꞌawik,

103
00:04:24,040 --> 00:04:24,780
xkibꞌij:

104
00:04:24,780 --> 00:04:29,060
Qetam chi are waꞌ ri qalkꞌual ri moy xil u wäch.

105
00:04:29,060 --> 00:04:32,340
Man qetam tä kꞌut jas waꞌ chi kämik käkowin chik käkaꞌyik,

106
00:04:32,340 --> 00:04:36,340
man qetam tä kꞌu jachin ri xkunan ru waqꞌäch.

107
00:04:36,340 --> 00:04:38,540
Taꞌ alaq che ri areꞌ.

108
00:04:38,540 --> 00:04:39,740
Achi chi yaꞌ,

109
00:04:39,740 --> 00:04:45,060
kubꞌij kꞌu na chech alaq jas waꞌ chi käkowin chik käkaꞌyik,

110
00:04:45,060 --> 00:04:45,220
—xecha chke.

111
00:04:45,220 --> 00:04:51,100
Je waꞌ xkibꞌij ru nan u tat rumal chi xa xkixej kibꞌ chkiwäch ri winaq aj Israel.

112
00:04:51,100 --> 00:05:00,080
Ri e areꞌ kꞌut ki chomam chik junam chi jachin ri kukojo chi ri Jesús are ri Cristo käkesaj na bꞌi pa ri rachoch Dios.

113
00:05:00,080 --> 00:05:05,500
Rumal riꞌ ru nan u tat ri achi ri xkunax ru waqꞌäch xkibꞌij:

114
00:05:05,500 --> 00:05:07,820
“Taꞌ alaq che ri areꞌ.

115
00:05:07,820 --> 00:05:09,500
Achi chi yaꞌ,”

116
00:05:09,500 --> 00:05:10,540
—xecha riꞌ.

117
00:05:10,540 --> 00:05:16,420
Te kꞌu riꞌ ri winaq aj Israel xkisikꞌij chi jumul ri achi ri moy kan nabꞌe,

118
00:05:16,420 --> 00:05:16,900
xkibꞌij che:

119
00:05:16,900 --> 00:05:20,420
Chabꞌij bꞌaꞌ ri qas tzij chqe chuwäch ri Dios.

120
00:05:20,420 --> 00:05:24,240
Ri uj qetam chi ri achi riꞌ are jun ajmak,

121
00:05:24,240 --> 00:05:24,860
—xecha che.

122
00:05:24,860 --> 00:05:25,340
Ri achi xchꞌawik,

123
00:05:25,340 --> 00:05:26,460
xubꞌij chke:

124
00:05:26,460 --> 00:05:31,900
Ri in man wetam taj we are jun ajmak o man are taj,

125
00:05:31,900 --> 00:05:34,500
xuwi wetam chi nabꞌe kanoq in moy,

126
00:05:34,500 --> 00:05:36,580
kämik kꞌut kinkaꞌy chik,

127
00:05:36,580 --> 00:05:36,680
—xcha chke.

128
00:05:36,680 --> 00:05:39,100
Xkitaꞌ chi kꞌu jumul che:

129
00:05:39,100 --> 00:05:40,800
¿Jas xubꞌan chawe?

130
00:05:40,800 --> 00:05:43,760
¿Jas xubꞌan chukunaxik ri a waqꞌäch?

131
00:05:43,760 --> 00:05:43,860
—xecha che.

132
00:05:43,860 --> 00:05:44,500
Xchꞌaw ri achi,

133
00:05:44,500 --> 00:05:45,980
xubꞌij chke:

134
00:05:45,980 --> 00:05:47,840
Xinbꞌij chech alaq,

135
00:05:47,840 --> 00:05:50,820
ri alaq kꞌut xa man käta tä alaq.

136
00:05:50,820 --> 00:05:54,580
¿Jas che kaj alaq chi kinbꞌij waꞌ jumul chik?

137
00:05:54,580 --> 00:05:58,300
¿A xa kaj alaq kok alaq che u tijoxel?

138
00:05:58,300 --> 00:05:58,300
—xcha chke.

139
00:05:58,300 --> 00:06:01,280
Te riꞌ ri e areꞌ xkitzeꞌj u wäch,

140
00:06:01,280 --> 00:06:01,740
xkibꞌij kꞌu che:

141
00:06:01,740 --> 00:06:03,340
Ri at,

142
00:06:03,340 --> 00:06:05,700
at jun rukꞌ we achi riꞌ,

143
00:06:05,700 --> 00:06:06,460
are kꞌu ri uj,

144
00:06:06,460 --> 00:06:08,460
uj jun rukꞌ ri qa mam Moisés.

145
00:06:08,460 --> 00:06:12,660
Ri uj qetam chi ri Dios xchꞌaw rukꞌ ri qa mam Moisés.

146
00:06:12,660 --> 00:06:17,180
Are kꞌu we achi riꞌ man qetam taj jawijeꞌ ri käpe wi,

147
00:06:17,180 --> 00:06:17,860
—xecha che.

148
00:06:17,860 --> 00:06:18,620
Ri achi kꞌut xchꞌawik,

149
00:06:18,620 --> 00:06:19,700
xubꞌij chke:

150
00:06:19,700 --> 00:06:21,500
¡Koꞌl ta ne riꞌ!

151
00:06:21,500 --> 00:06:24,340
Ri alaq man etam tä alaq jawijeꞌ käpe wi,

152
00:06:24,340 --> 00:06:27,500
ri in kꞌut xukunaj ri nu waqꞌäch.

153
00:06:27,500 --> 00:06:32,900
Qas qetam chi ri Dios man kuta tä ri ki tzꞌonobꞌal toqꞌobꞌ ri ajmakibꞌ,

154
00:06:32,900 --> 00:06:37,700
xuwi kuta ri ki tzꞌonobꞌal toqꞌobꞌ ri winaq ri keqꞌijilan che,

155
00:06:37,700 --> 00:06:39,120
ri käkaꞌn ru rayibꞌal.

156
00:06:39,120 --> 00:06:48,300
Man kꞌo tä jumul qa tom käbꞌixik chi kꞌo jun käkowin chukunaxik ru waqꞌäch jun achi ri moy xil u wäch.

157
00:06:48,300 --> 00:06:51,780
We ta ri achi riꞌ mat rukꞌ ri Dios petinaq wi,

158
00:06:51,780 --> 00:06:54,980
mat kꞌo jas käkowin riꞌ chubꞌanik,

159
00:06:54,980 --> 00:06:54,980
—xcha chke.

160
00:06:54,980 --> 00:06:56,900
Te riꞌ xkibꞌij che:

161
00:06:56,900 --> 00:06:57,700
Ri at,

162
00:06:57,700 --> 00:06:59,340
xa at ajmak xil a wäch.

163
00:06:59,340 --> 00:07:01,880
¿A are kawaj kujatijoj?

164
00:07:01,880 --> 00:07:03,220
—xecha che.

165
00:07:03,220 --> 00:07:05,300
Xkesaj kꞌu bꞌik pa ri rachoch Dios.

166
00:07:05,300 --> 00:07:10,080
Ri Jesús xretamaj chi xesax bꞌik ri achi ri moy kan nabꞌe.

167
00:07:10,080 --> 00:07:11,500
Aretaq ri Jesús xuriqo,

168
00:07:11,500 --> 00:07:12,440
xubꞌij che:

169
00:07:12,440 --> 00:07:15,900
¿A käkojon la che ru Kꞌojol ri Dios?

170
00:07:15,900 --> 00:07:16,260
—xcha che.

171
00:07:16,260 --> 00:07:20,420
Ri achi xubꞌij che:

172
00:07:20,420 --> 00:07:20,780
Tat,

173
00:07:20,780 --> 00:07:23,340
bꞌij la chwe jachin riꞌ rech ri in kinkojon che,

174
00:07:23,340 --> 00:07:23,500
—xcha che.

175
00:07:23,500 --> 00:07:25,220
Ri Jesús xchꞌawik,

176
00:07:25,220 --> 00:07:26,220
xubꞌij che:

177
00:07:26,220 --> 00:07:29,540
Ilom chi la u wäch waꞌ.

178
00:07:29,540 --> 00:07:29,900
In riꞌ,

179
00:07:29,900 --> 00:07:31,620
ri tajin kintzijon ukꞌ la,

180
00:07:31,620 --> 00:07:32,220
—xcha che.

181
00:07:32,220 --> 00:07:34,940
Te kꞌu riꞌ ri achi xxuki chuwäch ri Jesús,

182
00:07:34,940 --> 00:07:36,260
xubꞌij che:

183
00:07:36,260 --> 00:07:38,180
Kinkojon che la,

184
00:07:38,180 --> 00:07:38,700
Qajaw,

185
00:07:38,700 --> 00:07:39,580
—xcha che.

186
00:07:39,580 --> 00:07:41,060
Xubꞌij kꞌu ri Jesús:

187
00:07:41,060 --> 00:07:41,620
Ri in,

188
00:07:41,620 --> 00:07:44,740
in petinaq cho ruwächulew chuqꞌatik tzij,

189
00:07:44,740 --> 00:07:49,180
rech ri moyabꞌ käjaqtaj ri ki waqꞌäch,

190
00:07:49,180 --> 00:07:52,340
xuqujeꞌ rech ri kekaꞌyik kekanaj moy,

191
00:07:52,340 --> 00:07:53,180
—xchaꞌ.

192
00:07:53,180 --> 00:07:57,820
Te riꞌ jujun chke ri tataꞌibꞌ fariseos ri e kꞌo chilaꞌ rukꞌ ri Areꞌ,

193
00:07:57,820 --> 00:08:00,140
aretaq xkita ri xubꞌij ri Jesús,

194
00:08:00,140 --> 00:08:00,780
xkibꞌij che:

195
00:08:00,780 --> 00:08:03,740
¿A uj moy ta kꞌu lo uj xuqujeꞌ?

196
00:08:03,740 --> 00:08:04,660
—xecha che.

197
00:08:04,660 --> 00:08:05,300
Ri Jesús xchꞌawik,

198
00:08:05,300 --> 00:08:06,740
xubꞌij chke:

199
00:08:06,740 --> 00:08:08,860
We ta alaq moy,

200
00:08:08,860 --> 00:08:11,220
mat kꞌo mak alaq riꞌ.

201
00:08:11,220 --> 00:08:14,660
Rumal kꞌu rech chi käbꞌij alaq chi käkaꞌy alaq,

202
00:08:14,660 --> 00:08:15,380
kꞌo mak alaq,

203
00:08:15,380 --> 00:08:17,940
—xcha ri Jesús chke.

