﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:15,580
ꞌI te rua mahana te nuꞌu taka-taka era ꞌi te rua pāꞌiŋa o te vai he ꞌite ko oho ꞌana te nuꞌu hāpī ꞌa Ietū ꞌi ruŋa i te vaka hopeꞌa o ira,

2
00:00:15,580 --> 00:00:18,460
ꞌe ꞌina a Ietū kai oho ꞌi muri.

3
00:00:18,460 --> 00:00:31,620
ꞌĪ ia te tētahi nuꞌu o Tīvēria ko tuꞌu ꞌā a ruŋa i te vaka ki te kona e tahi hāhine ki tū kona kai era i te haraoa ki oti a Ietū te māuru-uru ki te ꞌAtua.

4
00:00:31,620 --> 00:00:36,400
I uꞌi era e tū nuꞌu era ꞌina a Ietū ꞌe ꞌina tāꞌana nuꞌu hāpī,

5
00:00:36,400 --> 00:00:43,680
he eke tahi ki ruŋa i te rāua vaka he eꞌa he oho he kimi i a Ietū a Kaperenāū.

6
00:00:43,680 --> 00:00:46,180
I tuꞌu era rā nuꞌu ki te rua pāꞌiŋa,

7
00:00:46,180 --> 00:00:48,780
he ravaꞌa i a Ietū ꞌe he ꞌui:

8
00:00:48,780 --> 00:00:49,820
—E te Maꞌori,

9
00:00:49,820 --> 00:00:52,140
¿ꞌi ꞌaŋahē koe i oho mai ai?

10
00:00:52,140 --> 00:00:53,760
He kī e Ietū:

11
00:00:53,760 --> 00:00:54,940
—Te parautiꞌa,

12
00:00:54,940 --> 00:00:59,820
a kōrua e kimi mai ena taꞌe ꞌo te aŋi-aŋi i te mana aŋa e au,

13
00:00:59,820 --> 00:01:03,280
ꞌo te ai i kai ai kōrua ka mākona rō.

14
00:01:03,280 --> 00:01:07,400
ꞌIna kōrua ko aŋa ki te kai ena e pau rō ꞌā,

15
00:01:07,400 --> 00:01:13,680
ki te kai ꞌina e ko pau vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa kōrua ana aŋa.

16
00:01:13,680 --> 00:01:19,440
Ko te kai ena te kai mo vaꞌai atu e te ⌊Poki o te taŋata⌋ ꞌo te ai te ꞌAtua,

17
00:01:19,440 --> 00:01:20,440
he Matuꞌa,

18
00:01:20,440 --> 00:01:23,980
ko vaꞌai ꞌana ki a ia i te parau mo vaꞌai atu.

19
00:01:23,980 --> 00:01:26,140
He ꞌui e tū nuꞌu era:

20
00:01:26,140 --> 00:01:31,140
—¿He aha te meꞌe haŋa o te ꞌAtua mo aŋa e mātou ki tano ai ki a ia?

21
00:01:31,140 --> 00:01:33,100
He pāhono e Ietū:

22
00:01:33,100 --> 00:01:39,360
—Te meꞌe haŋa nō o te ꞌAtua he haka moe o kōrua i te manaꞌu ꞌi ruŋa i te kope uŋa mai e ia.

23
00:01:39,360 --> 00:01:41,060
He kī e rā nuꞌu:

24
00:01:41,060 --> 00:01:44,920
—Mo aŋa mai ōꞌou e tahi mana mo takeꞌa e mātou,

25
00:01:44,920 --> 00:01:48,520
he haka moe atu mātou i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a koe.

26
00:01:48,520 --> 00:01:51,160
¿He aha taꞌa mana ka aŋa mai ena?

27
00:01:51,160 --> 00:01:58,020
Te tātou tupuna i kai rō i te meꞌe kī he ⌊mānā⌋ ꞌi te kona ꞌone taꞌe noho taŋata.

28
00:01:58,020 --> 00:01:59,400
E hāꞌaki rō ꞌana,

29
00:01:59,400 --> 00:01:59,880
paꞌi,

30
00:01:59,880 --> 00:02:01,620
ꞌi ruŋa i te ⌊Pāpaꞌi Moꞌa⌋:

31
00:02:01,620 --> 00:02:04,580
“I hāŋai rō hai haraoa o te raŋi”.

32
00:02:04,580 --> 00:02:06,680
He pāhono e Ietū:

33
00:02:06,680 --> 00:02:08,080
—ꞌĪ a au he kī atu:

34
00:02:08,080 --> 00:02:12,100
taꞌe ꞌa ⌊Mōtē⌋ i vaꞌai i te haraoa o te raŋi,

35
00:02:12,100 --> 00:02:13,740
o tōꞌoku Matuꞌa.

36
00:02:13,740 --> 00:02:18,400
ꞌE māꞌana e vaꞌai atu i te haraoa parautiꞌa o te raŋi.

37
00:02:18,400 --> 00:02:28,860
Te haraoa parautiꞌa vaꞌai e te ꞌAtua he kope topa mai mai te raŋi vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa ki te taŋata.

38
00:02:28,860 --> 00:02:30,900
He no-noꞌi ia e rā nuꞌu:

39
00:02:30,900 --> 00:02:32,340
—E Ietū,

40
00:02:32,340 --> 00:02:36,360
ka vaꞌai mai koe paurō te mahana i te haraoa ena.

41
00:02:36,360 --> 00:02:37,580
He kī e Ietū:

42
00:02:37,580 --> 00:02:40,400
—Ko au te haraoa vaꞌai i te ora.

43
00:02:40,400 --> 00:02:44,300
Te kope oho mai ki a au e ko maruaki haka ꞌou;

44
00:02:44,300 --> 00:02:50,460
ꞌe te kope haka moe i tōꞌona manaꞌu ꞌi ruŋa i a au e ko pohe haka ꞌou ki te vai.

45
00:02:50,460 --> 00:02:51,400
ꞌE,

46
00:02:51,400 --> 00:02:52,540
a kōrua,

47
00:02:52,540 --> 00:02:56,520
ka ai atu ko takeꞌa ꞌana i tōꞌoku aŋa iŋa i te mana,

48
00:02:56,520 --> 00:02:59,960
ꞌina kōrua he ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a au,

49
00:02:59,960 --> 00:03:03,060
pa he meꞌe kī mau atu era ꞌā e au.

50
00:03:03,060 --> 00:03:08,520
Te taŋata taꞌatoꞌa vaꞌai mai e tōꞌoku Matuꞌa he oho tahi mai ki a au.

51
00:03:08,520 --> 00:03:13,380
ꞌE te kope oho mai e ko haka tapa e au mai muri i a au.

52
00:03:13,380 --> 00:03:18,860
»I topa mai ai a au mai te raŋi taꞌe mo aŋa i tāꞌaku meꞌe haŋa,

53
00:03:18,860 --> 00:03:23,620
mo aŋa i te meꞌe haŋa o tōꞌoku Matuꞌa uŋa mai i a au.

54
00:03:23,620 --> 00:03:28,680
ꞌE tāꞌana meꞌe haŋa he taꞌe ŋaro e tahi o te nuꞌu vaꞌai mai e ia,

55
00:03:28,680 --> 00:03:34,280
ꞌe he haka ora e au i a rāua mai te mate ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa.

56
00:03:34,280 --> 00:03:36,660
Te haŋa o tōꞌoku Matuꞌa:

57
00:03:36,660 --> 00:03:46,320
he ai o te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa i te nuꞌu taꞌatoꞌa ꞌite ko ai te Poki nei o te ꞌAtua ꞌe haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia;

58
00:03:46,320 --> 00:03:50,260
ꞌe he haka ora tahi e au ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa.

59
00:03:50,260 --> 00:03:59,180
He haꞌamata ia te hūrio ra-rahi he hēŋuꞌi-ŋuꞌi o ruŋa o Ietū ꞌo te kī ko ia te haraoa topa mai era mai te raŋi.

60
00:03:59,180 --> 00:04:00,940
He kī e rā nuꞌu:

61
00:04:00,940 --> 00:04:03,000
«¿Taꞌe ꞌō nei ko Ietū,

62
00:04:03,000 --> 00:04:04,800
he poki era ꞌa ⌊Kōsē⌋?

63
00:04:04,800 --> 00:04:09,720
Ko māhani ꞌana a tātou i tōꞌona matuꞌa tane ꞌe i tōꞌona matuꞌa vahine.

64
00:04:09,720 --> 00:04:14,020
¿Pē hē ia e kī mai ena mai te raŋi a ia i topa mai ai?».

65
00:04:14,020 --> 00:04:15,740
He kī e Ietū:

66
00:04:15,740 --> 00:04:16,520
—Ē,

67
00:04:16,520 --> 00:04:18,560
ka haka kore te hēŋuꞌi-ŋuꞌi.

68
00:04:18,560 --> 00:04:24,300
ꞌIna e tahi kope mo oho mai ki a au i taꞌe uŋa mai e te Matuꞌa uŋa mai era i a au,

69
00:04:24,300 --> 00:04:28,560
ꞌe he haka ora e au ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa.

70
00:04:28,560 --> 00:04:29,880
E kī rō ꞌana,

71
00:04:29,880 --> 00:04:30,320
paꞌi,

72
00:04:30,320 --> 00:04:32,760
ꞌi ruŋa i te puka o te perofeta:

73
00:04:32,760 --> 00:04:36,680
“Te ꞌAtua e hāpī rō i te taŋata taꞌatoꞌa”.

74
00:04:36,680 --> 00:04:41,160
Te nuꞌu haka roŋo ꞌe ꞌite i te meꞌe hāpī e tōꞌoku Matuꞌa,

75
00:04:41,160 --> 00:04:43,520
ko rāua te meꞌe oho mai ki a au.

76
00:04:43,520 --> 00:04:46,160
»Tāꞌaku kī taꞌe ꞌō pē nei ē:

77
00:04:46,160 --> 00:04:49,300
ko takeꞌa ꞌā e te kope e tahi i te Matuꞌa.

78
00:04:49,300 --> 00:04:54,040
Te kope mau nō i takeꞌa ko te kope oho mai era mai muri i a ia.

79
00:04:54,040 --> 00:04:55,860
ꞌĪ a au he kī atu:

80
00:04:55,860 --> 00:05:04,100
te nuꞌu haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au i a rāua te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua.

81
00:05:04,100 --> 00:05:09,700
»ꞌE te haraoa vaꞌai i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa ko au.

82
00:05:09,700 --> 00:05:15,160
Te kōrua tupuna i kai rō i te mānā ꞌi te kona ꞌone taꞌe noho taŋata ꞌe,

83
00:05:15,160 --> 00:05:17,060
ka ai atu pē ira,

84
00:05:17,060 --> 00:05:18,400
i mā-mate nō.

85
00:05:18,400 --> 00:05:19,360
ꞌE,

86
00:05:19,360 --> 00:05:24,920
a au e vānaŋa atu ena o ruŋa o te haraoa parautiꞌa topa mai era mai te raŋi;

87
00:05:24,920 --> 00:05:31,460
te nuꞌu kai i nei haraoa i a rāua te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua.

88
00:05:31,460 --> 00:05:35,540
Ko au mau ꞌana te haraoa ora topa mai era mai te raŋi;

89
00:05:35,540 --> 00:05:41,200
te kope kai i te haraoa nei he ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa.

90
00:05:41,200 --> 00:05:45,320
ꞌE nei haraoa he hakari mau nei ꞌā ōꞌoku.

91
00:05:45,320 --> 00:05:50,640
He vaꞌai e au mo ravaꞌa e te taŋata o te henua taꞌatoꞌa i te ora ꞌāpī».

92
00:05:50,640 --> 00:05:54,780
He haꞌamata ia te hūrio he tātake ki a rāua ꞌā:

93
00:05:54,780 --> 00:05:59,440
«¿Pē hē te kope nei ana vaꞌai mai i tōꞌona hakari mo kai e tātou?».

94
00:05:59,440 --> 00:06:01,280
He kī e Ietū:

95
00:06:01,280 --> 00:06:02,680
—ꞌĪ a au he kī atu:

96
00:06:02,680 --> 00:06:08,580
mo taꞌe kai o kōrua i te hakari ꞌe mo taꞌe unu i te toto o te Poki o te taŋata,

97
00:06:08,580 --> 00:06:13,880
e ko ravaꞌa e kōrua i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua.

98
00:06:13,880 --> 00:06:21,620
Te kope kai i tōꞌoku hakari ꞌe unu i tōꞌoku toto he ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa,

99
00:06:21,620 --> 00:06:25,340
ꞌe he haka ora e au ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa.

100
00:06:25,340 --> 00:06:28,220
Tōꞌoku hakari he kai parautiꞌa,

101
00:06:28,220 --> 00:06:31,260
ꞌe tōꞌoku toto he vai parautiꞌa.

102
00:06:31,260 --> 00:06:37,660
Te kope kai i tōꞌoku hakari ꞌe unu i tōꞌoku toto e ko haka rē i a au,

103
00:06:37,660 --> 00:06:39,540
ꞌe a au i a ia.

104
00:06:39,540 --> 00:06:43,140
»Te Matuꞌa uŋa mai era i a au e ora rō ꞌana,

105
00:06:43,140 --> 00:06:45,320
ꞌe hai ia a au e ora nei.

106
00:06:45,320 --> 00:06:46,620
Pē ira takoꞌa,

107
00:06:46,620 --> 00:06:49,280
te kope kai i a au he ora hai au.

108
00:06:49,280 --> 00:06:54,680
E vānaŋa atu ena a au o ruŋa o te haraoa parautiꞌa topa mai mai te raŋi.

109
00:06:54,680 --> 00:06:57,280
Te tupuna i kai rō i te mānā ꞌe,

110
00:06:57,280 --> 00:06:59,120
ka ai atu pē ira,

111
00:06:59,120 --> 00:07:00,340
i mā-mate rō.

112
00:07:00,340 --> 00:07:05,420
ꞌE te kope mo kai i te haraoa nei he ora mau rō ꞌāvai».

113
00:07:05,420 --> 00:07:11,940
I hāpī ai a Ietū i te ŋā meꞌe nei ꞌi roto i te ⌊hare pure hūrio⌋ o Kaperenāū.

114
00:07:11,940 --> 00:07:16,320
I ŋaroꞌa era i te meꞌe nei e te nuꞌu oho ꞌi muri i a Ietū,

115
00:07:16,320 --> 00:07:17,920
nuꞌu rahi i kī:

116
00:07:17,920 --> 00:07:20,660
—Tū meꞌe kī mai nei meꞌe taꞌe au.

117
00:07:20,660 --> 00:07:23,060
¿Ko ai ia te meꞌe mo haka roŋo?

118
00:07:23,060 --> 00:07:27,160
I ꞌite era a Ietū o ruŋa i te aha e hēŋuꞌi-ŋuꞌi era,

119
00:07:27,160 --> 00:07:27,860
he kī:

120
00:07:27,860 --> 00:07:31,000
—¿Ko taꞌe au ꞌana ꞌō kōrua ꞌi te meꞌe ena?

121
00:07:31,000 --> 00:07:37,360
¿Pē hē ia mo takeꞌa i te Poki o te taŋata e iri ꞌana ki te kona era mai ira i turu mai ai?

122
00:07:37,360 --> 00:07:39,100
ꞌĪ a au he kī atu:

123
00:07:39,100 --> 00:07:42,500
o te ⌊Vārua Maitai⌋ te vaꞌai i te ora ꞌāpī;

124
00:07:42,500 --> 00:07:45,420
taꞌe hai haŋu taŋata ana ravaꞌa.

125
00:07:45,420 --> 00:07:48,920
Te meꞌe vānaŋa atu era e au o te Vārua Maitai,

126
00:07:48,920 --> 00:07:53,860
ꞌe hai rā vānaŋa e vaꞌai ena e ia i te ora ꞌāpī ki te taŋata.

127
00:07:53,860 --> 00:07:55,860
Ka ai atu pē ira,

128
00:07:55,860 --> 00:08:01,260
e ai nō ꞌana tētahi o kōrua ꞌina he haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au.

129
00:08:01,260 --> 00:08:02,600
Mai muꞌa ꞌā,

130
00:08:02,600 --> 00:08:03,100
paꞌi,

131
00:08:03,100 --> 00:08:09,600
a Ietū i ꞌite rō ai ko ai ko ai te meꞌe ka taꞌe haka moe era i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia,

132
00:08:09,600 --> 00:08:12,600
ꞌe ko ai te kope ka hoꞌo era i a ia.

133
00:08:12,600 --> 00:08:14,540
ꞌE he kī haka ꞌou:

134
00:08:14,540 --> 00:08:16,960
—ꞌO ira a au e kī nō atu ena:

135
00:08:16,960 --> 00:08:25,080
ꞌina e tahi kope mo oho mai ki a au mo taꞌe ai o tōꞌoku Matuꞌa i haka poreko ꞌi roto i a ia i te haŋa mo oho mai.

136
00:08:25,080 --> 00:08:34,040
ꞌE mai rā hora meꞌe rahi nuꞌu oho ꞌi muri i a Ietū i neke a tuꞌa ꞌe ꞌina kai oho haka ꞌou ꞌi muri.

137
00:08:34,040 --> 00:08:39,120
He ꞌui ia e Ietū ki tāꞌana nuꞌu hāpī era e hoꞌe ꞌahuru mā piti:

138
00:08:39,120 --> 00:08:42,360
—¿Ko haŋa takoꞌa ꞌana a kōrua mo oho?

139
00:08:42,360 --> 00:08:44,200
He pāhono e Tīmona,

140
00:08:44,200 --> 00:08:46,000
kī takoꞌa ko Pētero:

141
00:08:46,000 --> 00:08:47,220
—E Ietū,

142
00:08:47,220 --> 00:08:49,220
¿ki a ai era a mātou ana oho?

143
00:08:49,220 --> 00:08:50,440
I a koe mau nō,

144
00:08:50,440 --> 00:08:50,840
paꞌi,

145
00:08:50,840 --> 00:08:56,080
te vānaŋa mo ravaꞌa i te ora ꞌāpī ꞌina he hopeꞌa raꞌa vaꞌai e te ꞌAtua.

146
00:08:56,080 --> 00:09:01,840
ꞌE a mātou e haka moe rō ꞌana i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a koe ꞌe ko ꞌite ꞌā:

147
00:09:01,840 --> 00:09:04,980
he kope moꞌa uŋa mai koe e te ꞌAtua.

148
00:09:04,980 --> 00:09:07,000
He kī ia e Ietū:

149
00:09:07,000 --> 00:09:11,420
—ꞌĀꞌaku mau ꞌā a kōrua a ho-hoꞌe ꞌahuru mā piti i toꞌo mai.

150
00:09:11,420 --> 00:09:12,040
ꞌE,

151
00:09:12,040 --> 00:09:13,300
ka ai atu pē ira,

152
00:09:13,300 --> 00:09:16,520
e tahi o roto i a kōrua he tātane.

153
00:09:16,520 --> 00:09:19,780
A Ietū i kī ai i te meꞌe nei mo Hura,

154
00:09:19,780 --> 00:09:27,140
poki ꞌa Tīmona Ikariote ꞌo te ai pe muꞌa ka oho era he hoꞌo e Hura i a Ietū,

155
00:09:27,140 --> 00:09:34,480
ka ai atu a Hura o roto i te hoꞌe ꞌahuru mā piti nuꞌu hāpī ꞌa Ietū.

