﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,440
He taŋata māui-ui e tahi te ꞌīŋoa ko Rātaro.

2
00:00:09,440 --> 00:00:15,060
E noho era ꞌi Vētānia ananake ko tōꞌona taina ko ⌊Māria⌋ ꞌe ko Maratuka.

3
00:00:15,060 --> 00:00:21,940
Ko te Māria nei te Māria huri era i te vaꞌe o Ietū hai manoꞌi ꞌe ꞌai ka haroꞌi hai rauꞌoho.

4
00:00:21,940 --> 00:00:24,440
I māui-ui era a Rātaro,

5
00:00:24,440 --> 00:00:27,960
he uŋa e te ŋā taina nei mo kī ki a Ietū:

6
00:00:27,960 --> 00:00:32,860
te repahoa haŋa rahi era ōꞌona ko Rātaro ko māui-ui ꞌā.

7
00:00:32,860 --> 00:00:37,040
I ꞌite era e Ietū i tū parau ꞌāpī era he kī:

8
00:00:37,040 --> 00:00:41,000
«Te hopeꞌa o te māui-ui era taꞌe he mate;

9
00:00:41,000 --> 00:00:44,400
he meꞌe nō mo haka takeꞌa i te pūai o te ꞌAtua ꞌe,

10
00:00:44,400 --> 00:00:45,080
takoꞌa,

11
00:00:45,080 --> 00:00:47,500
i te pūai o te Poki o te ꞌAtua».

12
00:00:47,500 --> 00:00:51,780
Ka ai atu e haŋa rahi rō ꞌana a Ietū ki a Maratuka,

13
00:00:51,780 --> 00:00:54,600
ki a Māria ꞌe ki a Rātaro,

14
00:00:54,600 --> 00:00:56,940
i kī era ko māui-ui ꞌana,

15
00:00:56,940 --> 00:01:01,200
he noho e rua mahana haka ꞌou ꞌi te kona ꞌi ira a ia.

16
00:01:01,200 --> 00:01:04,380
I oti era he kī ki tāꞌana nuꞌu hāpī:

17
00:01:04,380 --> 00:01:07,360
—Mai ki hoki haka ꞌou tātou ki Hūrea.

18
00:01:07,360 --> 00:01:09,660
He kī e te nuꞌu hāpī era:

19
00:01:09,660 --> 00:01:11,100
—E te Maꞌori,

20
00:01:11,100 --> 00:01:16,920
ꞌi tū ŋā mahana era e haŋa ꞌā te ⌊hūrio⌋ ra-rahi o ira mo tamaꞌi i a koe hai māꞌea,

21
00:01:16,920 --> 00:01:17,600
ꞌe,

22
00:01:17,600 --> 00:01:20,260
¿e haŋa nō ꞌā a koe mo hoki ki ira?

23
00:01:20,260 --> 00:01:22,060
He kī e Ietū:

24
00:01:22,060 --> 00:01:26,000
—¿Taꞌe ꞌō e hoꞌe ꞌahuru mā piti hora o te ꞌōtea?

25
00:01:26,000 --> 00:01:31,760
Te taŋata haꞌere ꞌi te ꞌōtea ꞌina e ko tu-tuki ꞌo te ai e māꞌeha rō ꞌā.

26
00:01:31,760 --> 00:01:32,520
ꞌE,

27
00:01:32,520 --> 00:01:33,920
mo haꞌere ꞌi te pō,

28
00:01:33,920 --> 00:01:36,060
he tu-tuki ꞌi te taꞌe māꞌeha.

29
00:01:36,060 --> 00:01:38,380
He kī haka ꞌou e Ietū:

30
00:01:38,380 --> 00:01:41,520
—Ko haꞌuru ꞌā te tātou repahoa ko Rātaro,

31
00:01:41,520 --> 00:01:44,000
ꞌe ꞌī e au he oho he haka ꞌara.

32
00:01:44,000 --> 00:01:46,380
He kī e tāꞌana nuꞌu hāpī:

33
00:01:46,380 --> 00:01:47,940
—E te Maꞌori,

34
00:01:47,940 --> 00:01:49,680
mo ai e haꞌuru ꞌana,

35
00:01:49,680 --> 00:01:52,800
ka kī ꞌō he ora tōꞌona māui-ui.

36
00:01:52,800 --> 00:01:56,100
Te auraꞌa o tū vānaŋa era ꞌa Ietū:

37
00:01:56,100 --> 00:01:58,120
ko mate ꞌā a Rātaro.

38
00:01:58,120 --> 00:01:58,960
ꞌE,

39
00:01:58,960 --> 00:02:03,900
e manaꞌu era e rā nuꞌu e vānaŋa ꞌā o ruŋa i te haꞌuru mau ꞌana.

40
00:02:03,900 --> 00:02:08,040
He haka aŋi-aŋi riva-riva ia e Ietū he kī pē nei ē:

41
00:02:08,040 --> 00:02:10,100
—Ko mate ꞌā a Rātaro.

42
00:02:10,100 --> 00:02:10,880
ꞌE,

43
00:02:10,880 --> 00:02:14,480
ko koa ꞌana a au ꞌo tōꞌoku taꞌe ai ꞌi ira.

44
00:02:14,480 --> 00:02:15,640
He meꞌe riva-riva,

45
00:02:15,640 --> 00:02:16,360
paꞌi,

46
00:02:16,360 --> 00:02:20,740
mo kōrua ki ꞌata haka moe ai te kōrua manaꞌu ꞌi ruŋa i a au.

47
00:02:20,740 --> 00:02:23,440
Mai ki oho tātou ki uꞌi.

48
00:02:23,440 --> 00:02:25,060
He kī ia e Tōmā,

49
00:02:25,060 --> 00:02:26,740
kī takoꞌa ko Hauā,

50
00:02:26,740 --> 00:02:29,360
ki te tētahi nuꞌu hāpī o rāua:

51
00:02:29,360 --> 00:02:34,540
«Mai ki oho takoꞌa a tātou ki mā-mate ꞌi muri i a Ietū».

52
00:02:34,540 --> 00:02:41,500
I tuꞌu era a Ietū ki Vētānia he ꞌite ka hā mahana o te tanu o Rātaro.

53
00:02:41,500 --> 00:02:45,400
Te kona nei e hāhine rō ꞌana ki Hērutarema:

54
00:02:45,400 --> 00:02:48,420
e toru ꞌahuru tūmaꞌa minuti mo haꞌere,

55
00:02:48,420 --> 00:02:56,400
ꞌe nuꞌu rahi te nuꞌu hūrio i oho i uꞌi i a Māria ararua ko Maratuka mo ꞌaroha ꞌe mo hokorua ꞌi te rāua ꞌati.

56
00:02:56,400 --> 00:03:00,100
I ꞌite era a Maratuka ꞌī ko tuꞌu ꞌā a Ietū,

57
00:03:00,100 --> 00:03:01,980
he eꞌa he oho mo toꞌo mai;

58
00:03:01,980 --> 00:03:04,700
ko Māria i noho ꞌi te kona hare era.

59
00:03:04,700 --> 00:03:07,440
He kī e Maratuka ki a Ietū:

60
00:03:07,440 --> 00:03:09,000
—E Ietū,

61
00:03:09,000 --> 00:03:10,440
ꞌāhani a koe ꞌi nei,

62
00:03:10,440 --> 00:03:12,480
e ko mate tōꞌoku taina.

63
00:03:12,480 --> 00:03:13,380
ꞌE,

64
00:03:13,380 --> 00:03:14,840
ka ai atu pē ira,

65
00:03:14,840 --> 00:03:20,580
ko ꞌite ꞌana e au e vaꞌai nō atu e te ꞌAtua ꞌi te hora nei i taꞌa meꞌe nō era mo kī.

66
00:03:20,580 --> 00:03:22,780
He pāhono e Ietū:

67
00:03:22,780 --> 00:03:24,760
—He ora tuꞌu taina.

68
00:03:24,760 --> 00:03:26,640
He kī e Maratuka:

69
00:03:26,640 --> 00:03:27,720
—ꞌĒ-ē,

70
00:03:27,720 --> 00:03:33,800
ko ꞌite ꞌana e au e ora haka ꞌou rō ꞌi te hora haka ora i te nuꞌu mate ꞌi te mahana o te ture hopeꞌa.

71
00:03:33,800 --> 00:03:36,720
He kī ia e Ietū:

72
00:03:36,720 --> 00:03:40,000
—Ko au te meꞌe haka ora i te taŋata mai te mate.

73
00:03:40,000 --> 00:03:42,780
ꞌE ko au te meꞌe vaꞌai i te ora.

74
00:03:42,780 --> 00:03:46,060
Te taŋata ⌊haka moe i te manaꞌu⌋ ꞌi ruŋa i a au,

75
00:03:46,060 --> 00:03:47,200
ka mate atu,

76
00:03:47,200 --> 00:03:48,820
e ora haka ꞌou nō.

77
00:03:48,820 --> 00:03:52,920
ꞌE te taŋata ora haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a au,

78
00:03:52,920 --> 00:03:56,900
ki te hora hopeꞌa e ko haka tapa mai muri i te ꞌAtua.

79
00:03:56,900 --> 00:04:01,020
¿E haka moe rō ꞌana koe i tuꞌu manaꞌu ꞌi ruŋa i te meꞌe nei?

80
00:04:01,020 --> 00:04:03,180
He pāhono e Maratuka:

81
00:04:03,180 --> 00:04:04,420
—ꞌĒ-ē.

82
00:04:04,420 --> 00:04:05,600
Mōꞌoku,

83
00:04:05,600 --> 00:04:07,140
a koe he ⌊Kiritō⌋,

84
00:04:07,140 --> 00:04:10,340
he Poki o te ꞌAtua mo oho mai ki te ao nei.

85
00:04:10,340 --> 00:04:13,640
I oti era a Maratuka i te kī i te meꞌe nei,

86
00:04:13,640 --> 00:04:18,140
he hoki ki muri i tū taina era ōꞌona ko Māria ꞌe he hāꞌumu-ꞌumu:

87
00:04:18,140 --> 00:04:19,920
«ꞌĪ te Maꞌori ꞌi nei.

88
00:04:19,920 --> 00:04:22,400
Ko kī mai ꞌana mo oho ōꞌou».

89
00:04:22,400 --> 00:04:25,060
I ŋaroꞌa era e Māria i tū vānaŋa era,

90
00:04:25,060 --> 00:04:28,200
he eꞌa he oho ki te kona era ꞌi ira a Ietū.

91
00:04:28,200 --> 00:04:31,900
A Ietū ia kai oꞌo ꞌana ki Vētānia;

92
00:04:31,900 --> 00:04:35,780
ko te noho iŋa ꞌā ꞌi tū kona piri era ki a Maratuka.

93
00:04:35,780 --> 00:04:41,000
I takeꞌa era e te nuꞌu hūrio o ira e hōrou rō ꞌā a Māria i eꞌa ai,

94
00:04:41,000 --> 00:04:46,360
he eꞌa he oho ꞌi tuꞌa ꞌi te manaꞌu he oho he taŋi ꞌi te kona tanu o Rātaro.

95
00:04:46,360 --> 00:04:50,160
I tuꞌu era a Māria ki tū kona era ꞌi ira a Ietū,

96
00:04:50,160 --> 00:04:51,700
he tū-turi he kī:

97
00:04:51,700 --> 00:04:53,040
—E te Maꞌori,

98
00:04:53,040 --> 00:04:54,480
ꞌāhani koe ꞌi nei,

99
00:04:54,480 --> 00:04:56,520
e ko mate tōꞌoku taina.

100
00:04:56,520 --> 00:05:02,820
I takeꞌa era e Ietū i te rahi o te taŋi o Māria ananake ko te nuꞌu hūrio o muri,

101
00:05:02,820 --> 00:05:07,640
he oꞌo te māui-ui ki roto i te māhatu ꞌe he haka ꞌaroha rō atu ꞌai.

102
00:05:07,640 --> 00:05:09,020
He ꞌui ia:

103
00:05:09,020 --> 00:05:11,020
—¿ꞌI hē tōꞌona hakari?

104
00:05:11,020 --> 00:05:13,300
He pāhono e kuā Māria:

105
00:05:13,300 --> 00:05:15,600
—Mai ki oho ki haka takeꞌa atu.

106
00:05:15,600 --> 00:05:18,020
He pariŋi te matavai o Ietū.

107
00:05:18,020 --> 00:05:20,000
He kī ia e te hūrio:

108
00:05:20,000 --> 00:05:21,720
«¡Ka uꞌi rā kōrua:

109
00:05:21,720 --> 00:05:24,240
e haŋa rahi rō ꞌā ki rā kope!».

110
00:05:24,240 --> 00:05:26,980
He kī e te tētahi o rā nuꞌu:

111
00:05:26,980 --> 00:05:31,220
«O te taŋata era i haka ora i te mata o te taŋata matapō.

112
00:05:31,220 --> 00:05:35,520
¿Kai ai hō tāꞌana rāveꞌa mo taꞌe mate o Rātaro?».

113
00:05:35,520 --> 00:05:41,940
He haka hāhine ia a Ietū ki te kona era ꞌi ira te hakari o Rātaro koia ko haka ꞌaroha.

114
00:05:41,940 --> 00:05:46,600
Te kona nei he ꞌana e puru rō ꞌā hai māꞌea nui-nui e tahi.

115
00:05:46,600 --> 00:05:48,400
He kī e Ietū:

116
00:05:48,400 --> 00:05:50,680
—Ka ketu te māꞌea ena.

117
00:05:50,680 --> 00:05:52,740
He pāhono e Maratuka:

118
00:05:52,740 --> 00:05:54,020
—E Ietū,

119
00:05:54,020 --> 00:05:55,840
ka hā mahana o te mate;

120
00:05:55,840 --> 00:05:58,460
ko piro atu ꞌā e noho mai ena.

121
00:05:58,460 --> 00:06:00,520
He kī haka ꞌou e Ietū:

122
00:06:00,520 --> 00:06:02,500
—¿Kai kī atu ꞌō e au,

123
00:06:02,500 --> 00:06:05,920
mo haka moe mai ōꞌou i tuꞌu manaꞌu ꞌi ruŋa i a au,

124
00:06:05,920 --> 00:06:08,860
he takeꞌa e koe i te pūai o te ꞌAtua?

125
00:06:08,860 --> 00:06:11,760
He ketu ia e te nuꞌu i rā māꞌea.

126
00:06:11,760 --> 00:06:14,920
He uꞌi a Ietū a te raŋi ꞌe he kī:

127
00:06:14,920 --> 00:06:17,040
«E Koro ōꞌoku ē,

128
00:06:17,040 --> 00:06:20,680
he māuru-uru atu a au ꞌo tuꞌu haka roŋo mai.

129
00:06:20,680 --> 00:06:25,960
E ꞌite rō ꞌana e au e haka roŋo rō mai ꞌā koe i tāꞌaku vānaŋa.

130
00:06:25,960 --> 00:06:30,640
E kī atu ena a au i te meꞌe nei mo te riva-riva o te nuꞌu nei,

131
00:06:30,640 --> 00:06:32,560
mo aŋi-aŋi e rāua:

132
00:06:32,560 --> 00:06:35,020
ꞌāꞌau a au i uŋa mai».

133
00:06:35,020 --> 00:06:37,520
I oti era te kī i tū meꞌe era,

134
00:06:37,520 --> 00:06:38,340
he ohu:

135
00:06:38,340 --> 00:06:39,960
«¡E Rātaro,

136
00:06:39,960 --> 00:06:42,040
ka eꞌa mai koe mai nā!».

137
00:06:42,040 --> 00:06:44,980
He eꞌa ia a Rātaro ko ora haka ꞌou ꞌā,

138
00:06:44,980 --> 00:06:49,360
ko te viri iŋa ꞌana te hakari ꞌe te ꞌāriŋa hai kahu viri o te nuꞌu mate.

139
00:06:49,360 --> 00:06:51,360
He kī ia e Ietū:

140
00:06:51,360 --> 00:06:56,320
«Ka kume-kume te kahu ꞌai ka haka rē rō i a ia ki haꞌere».

141
00:06:56,320 --> 00:07:00,960
Meꞌe rahi o tū nuꞌu hūrio oho era ꞌi muri i a kuā Māria,

142
00:07:00,960 --> 00:07:03,900
i takeꞌa era i tū meꞌe aŋa era e Ietū,

143
00:07:03,900 --> 00:07:07,140
he haka moe rō ꞌai i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia.

144
00:07:07,140 --> 00:07:08,960
Ka ai atu pē ira,

145
00:07:08,960 --> 00:07:14,400
he eꞌa he oho te tētahi o rā nuꞌu he ꞌaꞌamu i rā meꞌe ki te ⌊fariseo⌋.

146
00:07:14,400 --> 00:07:25,420
Te fariseo ꞌe te ⌊oromatuꞌa⌋ ra-rahi he haka taka-taka tahi i te ⌊nūnaꞌa taŋata i a rāua te kī iŋa hopeꞌa o te haka tere hūrio⌋ ꞌe he kī:

147
00:07:25,420 --> 00:07:28,100
—¿He aha te tātou meꞌe ka aŋa nei?

148
00:07:28,100 --> 00:07:31,060
Ko rahi ꞌā te mana aŋa e te taŋata era.

149
00:07:31,060 --> 00:07:36,260
Mo haka rē nō o tātou mo aŋa mo oho i tāꞌana meꞌe ena e aŋa mai ena,

150
00:07:36,260 --> 00:07:40,540
te taŋata taꞌatoꞌa he haka moe i te manaꞌu ꞌi ruŋa i a ia,

151
00:07:40,540 --> 00:07:49,280
ꞌe te nuꞌu ra-rahi o te rōmano he oho mai he haka marere i te tātou ⌊Kona Haꞌamuri ꞌAtua⌋ ꞌe he haka kore i te tātou haka tere iŋa.

152
00:07:49,280 --> 00:07:51,840
E tahi o rā nuꞌu ko Kaifā,

153
00:07:51,840 --> 00:07:55,080
he oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi o rā matahiti,

154
00:07:55,080 --> 00:07:56,120
he kī:

155
00:07:56,120 --> 00:07:59,500
—A kōrua e vānaŋa tahaŋa nō ꞌā.

156
00:07:59,500 --> 00:08:12,020
¿Kai aŋi-aŋi ꞌana ꞌō i hau rō atu ꞌi te tano mo mate o te taŋata e tahi mo te taꞌatoꞌa ki te haka kore e te rōmano i a tātou ꞌe i te tātou haka tere iŋa?

157
00:08:12,020 --> 00:08:16,240
I kī ai i rā meꞌe e Kaifā taꞌe hai manaꞌu ōꞌona.

158
00:08:16,240 --> 00:08:20,180
ꞌO te ai he oromatuꞌa hopeꞌa o te ra-rahi o rā matahiti,

159
00:08:20,180 --> 00:08:25,160
i haka vānaŋa ai e te ꞌAtua pa he perofeta mo haka ꞌite pē nei ē:

160
00:08:25,160 --> 00:08:28,460
e mate rō a Ietū mo te hūrio taꞌatoꞌa.

161
00:08:28,460 --> 00:08:31,540
ꞌE taꞌe mo te hūrio nō ka mate era,

162
00:08:31,540 --> 00:08:36,880
takoꞌa mo haka taka-taka tahi i te ŋā poki o te ꞌAtua ꞌi te henua taꞌatoꞌa.

163
00:08:36,880 --> 00:08:44,040
Mai rā mahana te nuꞌu ra-rahi o te hūrio i haꞌamata i kī ai mo tiŋaꞌi mo haka mate i a Ietū.

164
00:08:44,040 --> 00:08:49,620
ꞌO ira a Ietū i taꞌe haꞌere haka ꞌou ai a te kona rahi o te taŋata o Hūrea.

165
00:08:49,620 --> 00:08:56,360
He oho ki te kona e tahi hāhine ki te kona ꞌone taꞌe noho taŋata te ꞌīŋoa ko Efaraine.

166
00:08:56,360 --> 00:09:00,040
ꞌI ira i noho ai ananake ko tāꞌana nuꞌu hāpī.

167
00:09:00,040 --> 00:09:04,100
Mahana taꞌe rahi nō te mahana toe mo te ⌊ŋoŋoro o te Pakate⌋,

168
00:09:04,100 --> 00:09:12,520
ꞌe meꞌe rahi taŋata e oho era ki Hērutarema mo ⌊haka maꞌitaki⌋ i a rāua pa he meꞌe kī e te rāua haka tere iŋa,

169
00:09:12,520 --> 00:09:16,820
he meꞌe raꞌe o rāua mo aŋa ki te tuꞌu iŋa mai o rā ŋoŋoro.

170
00:09:16,820 --> 00:09:19,320
Te nuꞌu ia e kimi ꞌana i a Ietū,

171
00:09:19,320 --> 00:09:23,920
ꞌe ꞌi te Kona Haꞌamuri ꞌAtua e ꞌui era ki a rāua ꞌā:

172
00:09:23,920 --> 00:09:25,900
«¿Pē hē ki te kōrua kī?

173
00:09:25,900 --> 00:09:29,480
¿E tuꞌu rō mai ki te ŋoŋoro nei ꞌo ꞌina?».

174
00:09:29,480 --> 00:09:30,880
Ko kī era ꞌana,

175
00:09:30,880 --> 00:09:31,240
paꞌi,

176
00:09:31,240 --> 00:09:34,600
e te fariseo ꞌe e te ŋā oromatuꞌa ra-rahi era:

177
00:09:34,600 --> 00:09:42,520
kope nō era mo takeꞌa i a Ietū e haka ꞌite ki a rāua mo haka ꞌa-ꞌaru mo haka puru.

