﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:08,940
Cur cha d’eira decis cha nus partissans per l’Italia,

2
00:00:08,940 --> 00:00:21,980
es Paulus gnieu surdo cun bgers oters praschuners ad ün chapitauni cun nom Julius d’ün regimaint da la Siria chi avaiva nom ‘il regimaint imperiel’.

3
00:00:21,980 --> 00:00:30,680
Nus essans ieus sün ün bastimaint chi gniva dad Adramittium e chi avaiva da piglier cuors per ils ports da l’Asia Pitschna,

4
00:00:30,680 --> 00:00:32,740
e nus essans partieus.

5
00:00:32,740 --> 00:00:37,300
Aristarch da la Macedonia ans accumpagnaiva.

6
00:00:37,300 --> 00:00:41,320
Il di seguaint essans nus rivos fin a Sidon.

7
00:00:41,320 --> 00:00:49,840
Julius d’eira fich gentil ed ho permiss a Paulus da fer visita a sieus concrettaivels e da’s repiglier tar els.

8
00:00:49,840 --> 00:00:53,440
Cur cha nus essans partieus da lo,

9
00:00:53,440 --> 00:00:55,740
avaivans nus ün cuntervent;

10
00:00:55,740 --> 00:00:59,940
perque essans nus navigios lung la riva da Cipern,

11
00:00:59,940 --> 00:01:02,160
quella vers ost.

12
00:01:02,160 --> 00:01:10,660
La Cilicia e Pamfilia avaivans nus a maun dret e nus avains ragiunt finelmaing Mira in Licia.

13
00:01:10,660 --> 00:01:20,500
Lo ho chatto il chapitauni ün bastimaint chi gniva dad Alexandria ed avaiva cuors per l’Italia ed ans ho fat ir sün quel.

14
00:01:20,500 --> 00:01:29,700
Bgers dis a la lungia essans nus ieus be plaun inavaunt e cun fadia essans rivos uschè inavaunt scu Cnidos.

15
00:01:29,700 --> 00:01:34,700
Alura il vent ans ho sfurzos da müder nos cuors.

16
00:01:34,700 --> 00:01:38,620
Nus avains piglio la direcziun per l’isla da Creta,

17
00:01:38,620 --> 00:01:42,360
essans navigios intuorn il Cap Salmone

18
00:01:42,360 --> 00:01:48,060
ed essans rivos cun staint’e fadia in ün lö chi as nomna Bunport,

19
00:01:48,060 --> 00:01:51,100
na dalöntsch davent da la cited Lasea.

20
00:01:51,100 --> 00:01:54,520
Intaunt avaivans nus pers bger temp.

21
00:01:54,520 --> 00:01:57,720
Il güner d’utuon d’eira già passo,

22
00:01:57,720 --> 00:02:01,400
e que dvantaiva prievlus dad ir in barcha.

23
00:02:01,400 --> 00:02:05,860
Perque ho Paulus admonieu quels chi’l vaivan da chürer.

24
00:02:05,860 --> 00:02:07,200
«Eau prevez,»

25
00:02:07,200 --> 00:02:08,180
ho el dit,

26
00:02:08,180 --> 00:02:10,560
«cha scha nus giains inavaunt,

27
00:02:10,560 --> 00:02:13,320
schi cha que maina a grandas difficulteds.

28
00:02:13,320 --> 00:02:17,880
Que nu metta in privel unicamaing la chargia e’l bastimaint,

29
00:02:17,880 --> 00:02:22,040
ma eir la vita da tuot quels chi sun sülla barcha.»

30
00:02:22,040 --> 00:02:32,260
Ma il cumandant militer ho tadlo dapü sül chapitauni da la barcha e sül possessur dal bastimaint cu sün que cha Paulus dschaiva.

31
00:02:32,260 --> 00:02:37,660
Impü nun eira il port fich adatto per passanter lo l’inviern.

32
00:02:37,660 --> 00:02:46,200
Perque d’eiran ils bgers da l’avis dad ir darcho our i’l mer e da pruver da river auncha fin a Fenix.

33
00:02:46,200 --> 00:02:51,280
Quel port da la Creta es aviert vers südvest e nordvest,

34
00:02:51,280 --> 00:02:54,440
e lo as pudaiva passanter l’inviern.

35
00:02:54,440 --> 00:02:57,500
Strasora sül mer

36
00:02:57,500 --> 00:03:01,660
Cur cha’d ho cumanzo a flader ün ventin dal süd,

37
00:03:01,660 --> 00:03:04,840
es que gnieu piglio scu ün bun segn.

38
00:03:04,840 --> 00:03:08,380
A sun gnidas trattas sü las ancoras,

39
00:03:08,380 --> 00:03:14,820
e’l bastimaint es navigio inavaunt uschè dascunter a la riva scu pussibel.

40
00:03:14,820 --> 00:03:20,360
Ma che chi nun es d’eira cò ün orcan chi gniva our da l’intern da l’isla,

41
00:03:20,360 --> 00:03:22,960
il nosch ventatsch da nordost,

42
00:03:22,960 --> 00:03:26,500
e quel ho strat cun se il bastimaint.

43
00:03:26,500 --> 00:03:31,820
Siand cha d’eira impussibel da volver la barcha cunter l’orcan,

44
00:03:31,820 --> 00:03:35,560
l’avains stuvida der a l’abandun.

45
00:03:35,560 --> 00:03:39,920
Intaunt cha nus d’eirans illa protecziun da l’isla Cauda,

46
00:03:39,920 --> 00:03:43,680
es steda la strasora ün pô main furiusa,

47
00:03:43,680 --> 00:03:49,260
e nus essans stos buns cun fadia da strer aint la barchetta da salvamaint.

48
00:03:49,260 --> 00:03:53,800
Zieva haun lio ils mariners ün pêr suas intuorn tuot la barcha.

49
00:03:53,800 --> 00:03:59,140
Per nu gnir forsa sfrattamos cunter la Sirta Granda,

50
00:03:59,140 --> 00:04:05,740
haun els miss giò la vela maistra ed haun lascho cha la barcha giaja scu ch’ella vöglia.

51
00:04:05,740 --> 00:04:08,860
L’orcan faiva faira cul bastimaint,

52
00:04:08,860 --> 00:04:14,440
perque haune bütto il di seguaint üna part da la chargia aint il mer.

53
00:04:14,440 --> 00:04:22,460
L’oter di haun ils mariners bütto cun egens mauns la s-chierpa da la barcha aint ill’ova.

54
00:04:22,460 --> 00:04:29,000
Dis a la lungia nu’s mussaivan al tschêl ne sulagl ne stailas.

55
00:04:29,000 --> 00:04:31,900
La strasora nu vulaiva chaler,

56
00:04:31,900 --> 00:04:36,440
ed uschè perdaivans nus adüna dapü la spraunza da gnir salvos.

57
00:04:36,440 --> 00:04:39,820
Üngün nu vulaiva manger ünguotta.

58
00:04:39,820 --> 00:04:43,060
Alura es Paulus sto sü ed ho dit:

59
00:04:43,060 --> 00:04:49,560
«Vus avessas gieu da tadler mia admoniziun e da rester aint in quel port.

60
00:04:49,560 --> 00:04:53,640
In quella maniera nun avessans nus gieu quista perdita.

61
00:04:53,640 --> 00:04:56,360
Ma uossa giavüsch eau a vus:

62
00:04:56,360 --> 00:04:58,520
Nu perdè il curaschi!

63
00:04:58,520 --> 00:05:00,740
Tuots restaron in vita,

64
00:05:00,740 --> 00:05:03,440
be la barcha saro persa.

65
00:05:03,440 --> 00:05:08,740
La not passeda m’es apunta cumparieu ün aungel da quel Dieu,

66
00:05:08,740 --> 00:05:12,880
al quêl eau appartegn ed al quêl eau serv

67
00:05:12,880 --> 00:05:14,300
ed ho dit a me:

68
00:05:14,300 --> 00:05:16,200
«Nun avair üngüna temma,

69
00:05:16,200 --> 00:05:16,900
Paulus,

70
00:05:16,900 --> 00:05:20,200
tü stust auncha cumparair davaunt l’imperatur,

71
00:05:20,200 --> 00:05:26,740
ed eir a tuot ils oters chi sun sül bastimaint voul Dieu salver per amur da te.»

72
00:05:26,740 --> 00:05:29,240
Perque fè’s curaschi,

73
00:05:29,240 --> 00:05:30,020
homens!

74
00:05:30,020 --> 00:05:35,540
Eau d’he fidaunza in Dieu cha tuot dvantaro scu ch’el m’ho dit.

75
00:05:35,540 --> 00:05:38,640
Nus gnarons büttos sün ün’isla.»

76
00:05:38,640 --> 00:05:46,080
Nus giaivans digià la quattordeschevla not sainza orientaziun pel Mer Mediterraun intuorn,

77
00:05:46,080 --> 00:05:49,440
aunch’adüna agito da la strasora.

78
00:05:49,440 --> 00:05:56,040
Vers mezzanot haun supponieu ils mariners dad esser ardaints a la terra.

79
00:05:56,040 --> 00:06:03,360
Els haun bütto our ün plombin e sun gnieus sün 36 meters profundited da l’ova.

80
00:06:03,360 --> 00:06:08,460
Ün pô pü trad d’eiran que pü be 27 meters.

81
00:06:08,460 --> 00:06:12,740
Els tmaivan da s’imbatter cunter ün grip da la riva,

82
00:06:12,740 --> 00:06:20,940
perque haun els bütto our dal hec dal bastimaint quatter ancoras e bramaivan cha fess bainbod di.

83
00:06:20,940 --> 00:06:24,100
Ma auncha intaunt cha d’eira s-chür,

84
00:06:24,100 --> 00:06:27,860
haun pruvo ils mariners da banduner la barcha.

85
00:06:27,860 --> 00:06:33,040
Cun la s-chüsa da vulair bütter our da la part davaunt las ancoras,

86
00:06:33,040 --> 00:06:36,280
haun els lascho giò la barchetta süll’ova.

87
00:06:36,280 --> 00:06:40,640
Ma Paulus ho admonieu il chapitauni e’ls sudos:

88
00:06:40,640 --> 00:06:44,480
«Scha’ls mariners bandunan il bastimaint,

89
00:06:44,480 --> 00:06:47,220
vo ad ünguotta la spraunza da’s salver.»

90
00:06:47,220 --> 00:06:50,520
Sün que haun ils sudos taglio tres las suas,

91
00:06:50,520 --> 00:06:54,560
e la barchetta da salvamaint es ida cun las uondas.

92
00:06:54,560 --> 00:06:57,180
Auncha aunz cha que fess di,

93
00:06:57,180 --> 00:07:01,240
ho Paulus miss a cour a tuots da manger ünqualchosa:

94
00:07:01,240 --> 00:07:09,100
«Vus stais già quattordesch dis a spetter da gnir salvos e nun avais mangio tuot quist temp ünguotta.

95
00:07:09,100 --> 00:07:11,680
Perque as rouv eau,

96
00:07:11,680 --> 00:07:13,300
mangè qualchosa;

97
00:07:13,300 --> 00:07:15,540
da que avais vus dabsögn,

98
00:07:15,540 --> 00:07:17,280
scha vus vulais surviver.

99
00:07:17,280 --> 00:07:21,940
Üngün da vus nu perdaro niaunch’ün chavè da sieu cho.»

100
00:07:21,940 --> 00:07:25,160
Sün que ho Paulus piglio paun,

101
00:07:25,160 --> 00:07:29,900
ho ingrazcho a Dieu davaunt tuots ed ho cumanzo a manger.

102
00:07:29,900 --> 00:07:35,400
Alura haun survgnieu tuots darcho curaschi ed haun mangio eir els.

103
00:07:35,400 --> 00:07:40,820
Nus d’eirans in tuot duatschientsettauntases (276) persunas sül bastimaint.

104
00:07:40,820 --> 00:07:46,860
Cur cha tuots avaivan mangio avuonda haune bütto ils sachs da graun ill’ova,

105
00:07:46,860 --> 00:07:49,140
per schligerir la barcha.

106
00:07:49,140 --> 00:07:51,180
Nevruotta

107
00:07:51,180 --> 00:07:58,560
Cun l’alba dal di haun vis ils mariners üna riva da mer ch’els nu cugnuschaivan.

108
00:07:58,560 --> 00:08:07,540
Ma els haun scuviert üna baja cun üna riva planiva e vulaivan pruver da fer ir lo la barcha a terra.

109
00:08:07,540 --> 00:08:13,640
Els haun taglio las suas da las ancoras ed haun lascho cha quellas stettan aint il mer;

110
00:08:13,640 --> 00:08:19,240
eir haun els fat liber il guvernagl chi d’eira sto lio.

111
00:08:19,240 --> 00:08:23,060
Alura haun els trat sü la vela davaunt,

112
00:08:23,060 --> 00:08:24,760
e cur cha’l bastimaint,

113
00:08:24,760 --> 00:08:25,680
aint il vent,

114
00:08:25,680 --> 00:08:27,700
ho darcho cumanzo a’s mouver,

115
00:08:27,700 --> 00:08:31,780
schi l’haune tgnieu in direcziun vers la costa.

116
00:08:31,780 --> 00:08:35,620
Ma els sun gnieus fermos dad üna sablunera.

117
00:08:35,620 --> 00:08:40,840
Il piz da la barcha s’ho incugno aint telmaing ferm,

118
00:08:40,840 --> 00:08:45,880
cha que nun es pü sto pussibel da metter il bastimaint darcho in muvimaint,

119
00:08:45,880 --> 00:08:51,760
e la part davous es ruotta ourdglioter pervi da la violenza da las uondas.

120
00:08:51,760 --> 00:08:56,660
Ils sudos haun decis da mazzer a tuot ils praschuners,

121
00:08:56,660 --> 00:09:00,920
per ch’üngün dad els nu’s possa salver cun nuder.

122
00:09:00,920 --> 00:09:06,440
Ma il chapitauni vulaiva salver a Paulus ed ho impedieu da fer que.

123
00:09:06,440 --> 00:09:12,700
Cha tuots dessan pruver da river sün terra ferma.

124
00:09:12,700 --> 00:09:18,500
Sün sieu cumand sun saglieus scu prüms quels chi savaivan nuder aint ill’ova.

125
00:09:18,500 --> 00:09:24,840
Cha’ls oters dessan piglier in agüd las assas ed otras parts dal vrac.

126
00:09:24,840 --> 00:09:29,920
Uschè essans nus tuots rivos sauns e salvs sül pajais.

127
00:09:29,920 --> 00:09:36,680
Zieva nos salvamaint essans nus gnieus a savair cha l’isla avaiva nom Malta.

128
00:09:36,680 --> 00:09:42,500
Ils avdaunts da lo ans haun piglios sü in möd zuond amiaivel.

129
00:09:42,500 --> 00:09:46,700
Els ans haun tuots invidos tar se ed haun fat ün fö,

130
00:09:46,700 --> 00:09:49,640
perche ad avaiva cumanzo da plouver,

131
00:09:49,640 --> 00:09:51,320
e que d’eira fraid.

132
00:09:51,320 --> 00:09:58,160
Paulus ho piglio sü üna bratscheda fruos-chas e las ho büttedas aint illas flammas.

133
00:09:58,160 --> 00:10:03,860
Inaquella es saglid’our üna serp chi s’ho müersa sten vi da sieu maun.

134
00:10:03,860 --> 00:10:06,700
La chalur la vaiva sdasdeda.

135
00:10:06,700 --> 00:10:12,680
Ils indigens haun vis cu cha la serp pendaiva vi da sieu maun ed haun dit:

136
00:10:12,680 --> 00:10:15,500
«Quel hom stu esser ün aschaschin:

137
00:10:15,500 --> 00:10:18,920
El ho pudieu sfügir da la mort aint il mer,

138
00:10:18,920 --> 00:10:21,900
ma uossa il challa listess il chastih.»

139
00:10:21,900 --> 00:10:25,660
Ma Paulus ho schlavazzo la serp aint il fö,

140
00:10:25,660 --> 00:10:28,660
ed a nu l’es urto ünguotta.

141
00:10:28,660 --> 00:10:30,160
A spettaivan,

142
00:10:30,160 --> 00:10:36,820
ch’el gniss plaun a plaun iflo e ch’el crudess alura dandettamaing intuorn mort.

143
00:10:36,820 --> 00:10:43,640
Ma zieva ch’els l’avaivan observo üna buna pezza e chi nu d’eira dvanto ünguotta da que,

144
00:10:43,640 --> 00:10:48,280
sun els gnieus a la conclusiun ch’el stöglia esser ün Dieu.

145
00:10:48,280 --> 00:10:53,020
Lo in vicinanza avaiva il pü ot impiego da l’isla,

146
00:10:53,020 --> 00:10:53,960
Publius,

147
00:10:53,960 --> 00:10:55,160
sieus bains.

148
00:10:55,160 --> 00:10:58,280
El ans ho piglios sün amiaivelmaing,

149
00:10:58,280 --> 00:11:01,920
e nus essans stos per trais dis sieus giasts.

150
00:11:01,920 --> 00:11:07,400
Sieu bap vaiva la feivra cotschna ed eira già trais dis in let.

151
00:11:07,400 --> 00:11:10,420
Paulus es ieu in sia staunza,

152
00:11:10,420 --> 00:11:12,020
ho uro per el,

153
00:11:12,020 --> 00:11:15,100
ho miss sün el sieus mauns e l’ho guarieu.

154
00:11:15,100 --> 00:11:22,860
Sün que sun gnieus notiers tuot ils oters amalos da l’isla e s’haun fats guarir.

155
00:11:22,860 --> 00:11:25,280
Els ans haun do bgers regals,

156
00:11:25,280 --> 00:11:28,500
e cur cha nus avains cuntinuo nos viedi,

157
00:11:28,500 --> 00:11:32,020
ans haun els mno tuot que cha nus avaivans dabsögn.

