\id MRK Baja Tarahumara
\h SAN MARCOS
\toc1 SAN MARCOS
\mt Regá Anime Osale Marko Ruigá Chuꞌsíligo Esukristo Jena Wijchimoba Asagá
\c 1
\s Jena ruwimela Juani ralámuli rewarame níligo oꞌwé jáwaga ralámuli napurigá ꞌla listo mochímala napuꞌlige Esukristo sébachi
\p
\v 1 Ye ju semátiri raꞌíchali napu ruwime ju alué nóchali Esukristo nochálila, alué napu ju Onorúgame Inolá.
\p
\v 2 Peba alarigá oꞌwínale ye raꞌíchili ꞌwe ꞌya napurigá chujkú jena apélichi napu Isaíasi anilime rió osale, alué rió napu ruyame nile napu anele Onorúgame. Isaíasi regá anime osale:
\q Alemi julámala ne bilé rió neꞌchí guꞌírame bajchabé neraga
\q napurigá ꞌla oꞌwé jawámala ralámuli.
\q
\v 3 Alué rió ꞌwe eꞌwele raꞌichámala jami tabilé riógichi,
\q napu ꞌwe wakígame gawí ju.
\q Alué ralámuli alé sebámala napu ajtí alué boꞌné,
\q ꞌlige regá animela:
\q “ꞌLa biꞌígame ꞌnata mochiwa, ꞌma pe ꞌwe nawámala Waꞌlula.”
\m Alarigá osale alué rió Isaíasi.
\v 4 ꞌLige alakile napurigá anile ye raꞌíchili, nawale alué Onorúgame guꞌírome, Juani anilime rió. ꞌLige chojkile rewará, alé baꞌwichí jáwaga. Anele alué ralámuli ꞌma aꞌréwagó alué chátiri ꞌnátili ꞌlige rewaráwagó napurigá Onorúgame ꞌla eꞌkámala.
\v 5 Weꞌká rawé nokale simiba weꞌká ralámuli Rusaleni mochígame ꞌlige weꞌkaná riógichi mochígame alé napu nile Jurea anilichi ejiro raꞌíchili akimea Juani raꞌichálila ꞌlige akisá alué raꞌíchili ꞌlige ruwile ꞌwe resítiri ꞌnátili ꞌnátame ko alué aꞌboi ralámuli. ꞌLige Juánika rewarale suwábaga alué ralámuli napu ekí eꞌkali tánele Onorúgame alé napu ename ju waꞌlú baꞌwí Jorani anilime bakochi.
\p
\v 6 Juánika oꞌpáchigime nile kameyo anilime ajágame gupala newárigimete, ꞌlige wiꞌchí wajsíbalagame nile, ꞌlige ojchí goꞌyame nile, ꞌlige jami nerúgame ijampre baꞌwila abiena goꞌyame nílechigó.
\v 7 ꞌLige regá anime rejcholi ruyele suwábaga ralámuli:
\p ―Pe abé iꞌlibeko nawámala bilé rió abé najtékame meꞌtagá neꞌchí. Neka pe abé uꞌtabela ju, napurigá bilé pioni alarigá ju ne. Napuꞌlige sebasa alué abé najtékame, ꞌwe aꞌlá niraga etémala ne alué rió.\f + \fr 1:7 \ft Yolí raꞌíchaga anile Juani: “No soy digno de desatarle las correas de sus huaraches.” \f*
\v 8 Neka pe rewarákuru suwábaga ꞌemi. Alué waꞌlúlaka abé semá ꞌsímala. Alueka Onorúgame Alawala nejímala napurigá ꞌémichi mochímala bejtega alué Onorúgame Alawala.
\s Jena ruwimela Juani rewaráligo Esusi
\p
\v 9 Aꞌlige bilé rawé napuꞌlige Juani rewará ilígichi, Esusi nawale alé Galilea ejíroka simigá. Simile alé napu Juani ilile. Aꞌlige Juánika rewarale alé napu ename ju waꞌlú baꞌwí Jorani anilime bakochi.
\v 10 Napuꞌlige maꞌchínasa Esusi baꞌwichika, etele ewagá ilíbago rewagá, ꞌlige etele Onorúgame Alawala ꞌpákana enágichi napuyeri bilé baloma neraga.
\v 11 Aꞌlígerikáchi anile Onorúgame ꞌpa rewagáchika:
\p ―Mué ju ne Inolá. ꞌWe galé ne mué. ꞌWe ganíliga ajtí ne mué ꞌyuga ―anile Onorúgame.
\s Jena ruwimela Satanasi ꞌwe najkíligo napurigá Esusi eꞌwímala alué Satanasi
\p
\v 12 Aꞌlige pe yati Onorúgame Alawala oꞌtole Esusi bilénami jami ꞌwe wakígichi tabilé rojégichi ꞌlige tabilé riógichi.
\v 13 Esusi alé ꞌmi asale oká liá rawé. ꞌLige Satanasi (Remónisi)\f + \fr 1:13 \ft Eꞌnesi glosario “Satanás’’. \f* alemi nawile ꞌyégimia napurigá Esusi ꞌla eꞌwímala Satanasi. Esúsika tabilé eꞌwile. Aꞌlige napuꞌlige Esusi alé jami tabilé riógichi ajtígichi, alé napu ꞌwe nerú tábiri ajágame jobátigame, Onorúgame júlale weꞌká santo ánjeli napurigá Esusi guꞌíromala.
\s Jena ruwimela Esusi ꞌma chojkíligo ralámuli beniria alé ejiro Galilea anilichi
\p
\v 14 Galírale bajcháliru alué Juani, ꞌlige aꞌkinana Esúsika ku Galilea ejiro anilichi simile, ꞌlige raꞌíchale alué aꞌlala Onorúgame nila raꞌíchali.
\v 15 Regá anile:
\p ―ꞌMa seba raweli napu sebámili nílige napurigá Onorúgame nulámala ralámuli alawálachi napurigá eꞌwámala ralámuli. Aꞌresi alué resítiri ꞌnátili, tase cha nokiboa. ꞌLa bijchígiwaká alué raꞌíchili ꞌwe aꞌlá semátiri Onorúgame nila raꞌíchili ―anile Esusi.
\s Jena ruwimela Esusi owíligo naó rió roꞌchí wejame napurigá ꞌyuga járome nímala
\p
\v 16 Esusi enale bilena baꞌwichí suweke, weꞌlesi manígime baꞌwí Galilea anilime.\f + \fr 1:16 \ft Eꞌnesi glosario “Galilea”. \f* ꞌLige oká rió roꞌchí eꞌmume etele. Alué oká rió waꞌlú morali iwíate newárigime oꞌkame, ꞌlige alué morálite iꞌmua uchule roꞌchí. Bilé Simoni anilime nile ꞌlige uché bilé Antresi anilime nile, Simoni bonila.
\v 17 Esusi regá anele alué oká rió:
\p ―Nabá neꞌchí ꞌyuga, ralámuli napabúniliga nulémala ne ꞌemi.\f + \fr 1:17 \ft Esusi anile: “Jípeko ralámuli iꞌmume nímala ꞌemi.” \f*
\p
\v 18 Pe yati simíbale alué ralámuli Esusi ꞌyuga alué waꞌlú morali roꞌchí wejiame alé aꞌresa.
\p
\v 19 Aꞌlige Esusi simile uché rajpé. ꞌLige pe kulí eꞌtélimi enagá Akobo najtépale ꞌlige Juani síchigó napu Sebereo ꞌkúchila nile okánika. Alé bárkochi\f + \fr 1:19 \ft Taꞌmé ꞌwe waꞌlú nile alué barko napu uneme nile alé Galilea. Siné kachi amulí gi makué metro nile napu bochime nile makué oká na rasígame ralámuli. \f* mochile alué ralámuli ku moꞌyea alué morali roꞌchí wejiame napu chiꞌwale.
\v 20 ꞌLige Esusi yati bayérole alué oká rióchigó. ꞌLige yati simíbale okánika ꞌma alé aꞌresa aꞌboi onolá Sebereo anilime alué boꞌné nóchame ꞌyúriga.
\s Jena ruwimela Esusi maꞌchí páligo bilé remónisi uꞌtabela bilé riochi ajtígame
\p
\v 21 Esusi ꞌlige alué ꞌyuga járome sébale ꞌlige alé Kapernaumi anilichi. ꞌMa sébachi resíbulichi rawé, Esusi bajkile alé bilena uꞌtá reꞌobachi “sinagoga” anilime, ꞌlige raꞌíchale Onorúgame raꞌichálila.
\v 22 Ralámulika pe iꞌkilí mochíbale eꞌnegá napuꞌlige raꞌíchachi Esusi, ꞌwéchigo ꞌla semáriga raꞌíchaligame, ꞌwe aꞌlá benegá, tase napurigá alué Moisesi nila nulalí beníriame. Esúsika ꞌla Onorúgame aꞌwalílate raꞌíchame nile.
\v 23 Bilé rió asale alé pachá uꞌtá reꞌobachi, alué rioka chátiri alawá ajchágame nile, ꞌlige alué chatiri alawá eꞌwele neꞌoka raꞌichárile alué rió:
\p
\v 24 ―Mué Esusi Nasareta anilichi ajtígame Rabí rijimala,\f + \fr 1:24 \ft Eꞌnesi glosario “ancestor”. \f* mueka pe nejkumemia nawale. ¿Mueka nawapa ramué meꞌlimea? Ne ꞌla machí Onorúgamete wanápurigame ko mué ―anile alué rió chátiri alawá ajchágame.
\p
\v 25 Aꞌlige alué Esúsika aꞌwágame neꞌóchale alué chátiri alawá, anele:
\p ―¡Kilí asá! ¡Yati maꞌchina ye riochi!
\p
\v 26 Aꞌlige alué chátiri alawá alué rió wijchí rekábale ꞌwe rawaruka chiꞌpoka boꞌírale alué rió. Alué chátiri alawá iwégame sinaka maꞌchínale alé riochi.
\v 27 Suwábaga ralámuli napu ekí eꞌnegá jale pe iꞌkilí jábale. ꞌLige regá rukegá jale aꞌbopi:
\p ―¿Chieri júché ye rió? Tabilé siné akirume kéturu sineko ye tétili. ꞌLa semáriga raꞌíchanti júkuru ꞌla benegá. Alueka ꞌla waꞌlula neraga nulame ju neꞌóchiga alué chátiri alawá, ꞌlige ꞌla eꞌweme ju alué chátiri alawá.
\p
\v 28 ꞌWe yati akele suwábaga ralámuli Galilea anilichi ejiro ejperégame, alaꞌsíligo Esusi.
\s Jena ruwimela Esusi saꞌwáligo Simoni Pegro wasila
\p
\v 29 Napu aꞌlige buyasa alé uꞌtá reꞌobachi “sinagoga” anilime, Esusi simile Akobo ꞌyuga ꞌlige Juani ꞌyúgachigó napu ejperégame nile Simoni ꞌlige Antresi.
\v 30 Simoni wasila ꞌwe iná boꞌile. Napuꞌlige Esusi sebasa yati ruyéleru ꞌwe nayua boꞌigá Simoni wasila.
\v 31 Aꞌlige Esusi aꞌbemi nawile, sekala chaꞌpigá oꞌweti ajchale. Aꞌlige yati saꞌwile alué mukí. Saꞌwisá yati goꞌame newale napurigá Esusi ꞌlige alué Esusi ꞌyuga járome goꞌmela.
\s Jena ruwimela Esusi weꞌká nayume saꞌwáligo
\p
\v 32-33 Napuꞌlige rayénali bokuíchi, ꞌma chónachi, suwábaga ralámuli alé riógichi mochígame napaíle alé yochi napu Esusi ajtile. ꞌLige aꞌpili ralámuli, nayúkame aꞌpagá jsile, ꞌlige abiena ralámuli uꞌkuchípala remónisi mochígame.
\v 34 Esusi saꞌwale suwábaga nayúkome, ꞌlige abiena buyánale alué chátiri alawá. Esusi tabilé aꞌrele napurigá raꞌichámala alué chátiri alawá, alué chátiri alawá ꞌla machíligame chieri ko alué Esusi.\f + \fr 1:34 \ft Alué chátiri alawá remónisi gompaniérola nile, ꞌlige alekeri Esusi tabilé najkile napurigá ruwimela chieri ko boꞌné. \f*
\s Jena ruwimela Esusi rejcholi nejíligo alé Galilea anilichi ejiro
\p
\v 35 Beꞌá amulí cheꞌlachi, bijí chóniga ilígichi, Esusi asísiga simile ꞌminá mejká tabilé riógichi napurigá ta nejkumémala ralámuli raꞌichálichi Onorúgame ꞌyuga.
\v 36 Aꞌlige napu oꞌmochísisa Simoni ꞌlige alué uché jaré Esusi ꞌyuga járome, simíbale Esusi ꞌyamia.
\v 37 Napuꞌlige rewisá, regá anele:
\p ―Weꞌká ralámuli mué ꞌyaga eꞌyena.
\p
\v 38 Aꞌlige Esúsika anile:
\p ―Nabá jarénami riógichi napu taꞌmé mejká ju. ꞌLa ruyema olá néchigó alué ralámuli Onorúgame nila raꞌíchili. Alekeri nawá ne jena wijchimoba.
\p
\v 39 Aꞌlige Esusi bochígimi eyénale Galilea anilichi ejiro, ꞌlige napu ekiná uꞌkuchí reꞌobachi “sinagoga” anilime sébaga ruwile Onorúgame nila raꞌichálila, ꞌlige buyánale suwábaga chátiri alawá napu ekí ajchágame nile weꞌká ralámuli.
\s Jena ruwimela Esusi saꞌwáligo bilé rió saꞌpachí amoba nayume
\p
\v 40 Bilé rawé bilé rió ꞌwe chátiri nayume “lepra” anilime,\f + \fr 1:40 \ft Eꞌnesi glosario “lepra”. \f* alé aꞌbé simile napu Esusi ajtile, ꞌlige chojkóbisiga ilíbale, ꞌlige anele:
\p ―Mué boꞌné ꞌla machílike pala ꞌla umubátiká ye nawilí saꞌwá napurigá ꞌla eliwa ne alé uꞌtá reꞌobachi bajkichi.
\p
\v 41 Esúsika ꞌwe naꞌtemale alué rió, ꞌlige sekate nochale ꞌlige anele:
\p ―Neka najkí napurigá saꞌwimela mué.
\p
\v 42 Pe alanisá alué Esusi, yati saꞌwile alué rió.
\v 43 Bajchabé taꞌchó simichi, rejcholi ruyele Esusi alué rió, regá anele:
\p
\v 44 ―Tabilé ꞌwesi ralámuli ruyewa ne ꞌsíligo saꞌwá mué. ꞌMi alé simibóaká napu ajtí alué balé napurigá ꞌla machimela ꞌma tabilé nayume ko mué, ꞌlige goꞌame kógiwaká Onorúgame napurigá nulale Moisesi, napurigá suwábaga ralámuli machimela ꞌma tabilé nayume ko mué, napurigá ꞌma ꞌla eliwa mué napurigá ꞌla bajkimela alé uꞌtá reꞌobachi.
\p
\v 45 ꞌLige simile alué rió. ꞌLige alué rió tabilé eꞌwale napurigá anélirige Esúsite. Pe ruwile bochígimi riógichi eyénaga ꞌma saꞌwigá nayua. Alekeri Esusi mejká tabilé riógichi asale weꞌká rawé napurigá tabilé ꞌwesi ralámuli etémala. Esusi tabilé najkile napurigá weꞌká ralámuli sebámala alé Esusi eꞌnemia. Rekó ꞌmi alé ajtígichi, weꞌká ralámuli sébale.
\c 2
\s Jena ruwimela Esusi ko waꞌlula ꞌla eꞌkame resítiri ꞌnátili
\p
\v 1 Aꞌkinana rawé Esusi uchéchigo nawale alé weꞌká riógichi Kapernaumi anilichi, ꞌlige suwábaga ralámuli akele ku alé riógichi ajtigó Esusi.
\v 2 ꞌLige weꞌká ralámuli napaíle alé galírale napu ajtile Esusi. Weꞌká ralámuli jsile, ꞌma bochí ilíbale alé pachá napusí tabilé gainárume ju alemi nasípami simírilia. ꞌLige alé maꞌchige si abiena weꞌká ralámuli jale, ꞌma tabilé ganárume alé yochi bajkiá. Onorúgame nila raꞌíchili beniria ilile Esusi alué ralámuli.
\v 3 Napuꞌlige Esusi raꞌicha ilígichi, naó rió jsile bilé sujígame majtoga bilena tabachi rekagá. Alué nayúmeka tabilé gayéname nile ronola noká.
\v 4 Tabilé gayénale moꞌyá alé napu Esusi ilile, cha weꞌká rioga ilíligame alé. Aꞌliko arigá alé galimopa oꞌtole alué nayume, ꞌlige alé galimopa ewarale napu ilile Esusi raꞌíchili ruyá, ꞌlige alégana reꞌkibule alué nayume bilé gemachi rekagá, alé napu ilile Esusi.
\v 5 Napuꞌlige Esusi etesa alué ralámuli alanokachi, ꞌla bijchigio alué ralámuli, aꞌlige anele alué nayume:
\p ―Mué reꞌmalí, ya ꞌma eꞌkárigime ju mué alué chátiri ꞌnátili ―anele.
\p
\v 6 Alé mochile jaré rió Moisesi nila nulalí beníriame. Alué akele alanichi Esusi. Aꞌlige alué Moisesi nila nulalí beníriame regá ꞌnátale: 
\v 7 “Alué Esúsika pe Onorúgame gawéliga aní alaniá. Pe Onorúgameka ꞌla eꞌkámaleké resítiri ꞌnátili.” Alarigá ꞌnátale alué Moisesi nila nulalí beníriame.
\v 8 Esusi ꞌla machile alarigá ꞌnata mochígichi alué ralámuli. Alekeri regá anele:
\p ―Tabilé ꞌla ꞌnata mochí ꞌemi, ꞌémika ꞌnata Onorúgame gawéliga anió ne.
\v 9 ¿Chieri abé nóchali kame ju, eꞌkalia o ꞌyolia? ¿Regá anilía: “ꞌMa eꞌkáragime ju mué”, o regáchala: “Oꞌweti asá, roꞌminá mué gemala ꞌlige simigá ku galírale”?
\v 10 Jipe ꞌla machimela ꞌemi, ne napu ju Onorúgamete julárigame ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga\f + \fr 2:10 \ft Eꞌnesi glosario “Hijo del Hombre”. \f* ꞌla nígame ju ne Onorúgame aꞌwalila ꞌlige lisensia nígame ju ne napurigá eꞌkámala apiépiri ralámuli.
\p Aꞌlige Esusi anele alué nayume:
\p
\v 11 ―Oꞌweti ilísiwa, roꞌminá mué alué gemá ꞌlige simigá ku galírale ―anele.
\p
\v 12 Aꞌlige alanésiga alué nayume, pe yati saꞌwile, ꞌlige maꞌchínale gemá majtoga. Suwábaga ralámuli napu ekí mochílige alemi, pe kilí mochíbale napurigá majágame neraga, ꞌwe raꞌsáláme kéréle abiena rekó kilí mochige napurigá majame. ꞌLige anile:
\p ―¡Uja, ꞌla waꞌlú ju Onorúgame! ¡Tabilé siné etérige ramué aliena semátiri nóchali newachi alué napu eteru jipe! ―anile.
\s Jena ruwimela Esusi owíligo Lebí napurigá alué ꞌyuga ilírome nímala
\p
\v 13 Aꞌkinana uché simile Esusi alé waꞌlú baꞌwichí suweke Galilea anilichi. Pe yati weꞌká ralámuli napaíle alé, ꞌlige Esúsika benírale Onorúgame nila raꞌíchili.
\v 14 ꞌLige alemi etele bilena galírale bilé rió enomí gobilala ajtigó, enomí napu napubúlime nile alué waꞌlula rey romano iꞌlime, ꞌlige alué rioka Lebí anilime nile, Alipeo anilime rió inolá. ꞌLige Esúsika regá anele:
\p ―Nabá, muéchigó neꞌchí ꞌyuga ilírome niwa.
\p ꞌLige Lebí ilísale, ꞌlige simile Esusi ꞌyuga.
\p
\v 15 ꞌLige aꞌkinana rawé Esusi ꞌlige Esusi ꞌyuga járome bayéleru napurigá simámala goꞌmea Lebí bejtélachi. Aꞌlige rawé weꞌká napu nóchame nile enomí gobilalia, enomí napu nejílime nile, ꞌlige uché jaré ralámuli napu cha nokame nile, alé mochile goꞌyá Esusi ꞌyuga ꞌlige alué Esusi si járome ꞌyuga.
\v 16 Jaré Moisesi nulalila beníriame ꞌlige jaré bariseo abiena mochile alé, ꞌlige anele alué Esusi ꞌyuga járome:
\p ―Alué Esusi tabilé goꞌmeli júkuru alué enomí goblálome ꞌyuga, ꞌlige nibilé alué uché jaré ralámuli cha nokame ꞌyúgachigó ―anele.
\p
\v 17 Esúsika akele alanichi, ꞌlige anele:
\p ―Bilé ꞌyome ka, nayúkame ꞌyome júkuru, tase tabilé nayume. Neka aꞌchigóriga ꞌsime júkuru. Neka guꞌírimia nawákuru suwábaga napu ekí ꞌla machí resítiri raweli nígame ko aꞌboi. Alué ꞌwe aꞌlá biꞌígame alawégame korime ka, alué alieri ralámulika tabilé guꞌírimala ne.
\s Jena ruwimela Esusi napuꞌlige alué saílate oꞌtosuga  aꞌlige kulí ayunamio alué boꞌné ꞌyuga járome
\p
\v 18 Bilé rawé Juani ꞌyuga járome ꞌlige jaré alué bariseo ayuna mochígichi, ꞌlige jaré ralámuli jsile alé napu ajtile Esusi, ꞌlige anele:
\p ―¿Chonigá ta ayuna mué ꞌyuga járome ka? Juani ꞌyuga járome ꞌlige bariséochigó suwábaga alueka ꞌla ayuna ―anele.
\p
\v 19 Esúsika regá nejele:
\p ―Napuꞌlige bilé rió newichi, ralámulika tabilé ayúname ju alué rió ꞌyuga mochiga. ꞌMa tabilé ajtígachi alué rió, aꞌlige kulí ayunámala. ꞌLige alarigá nokiame niru ramué. Ne ꞌyuga járome ka tabilé ayúnachigó jipe,
\v 20 nobi pe ꞌwe nawámalagó ne saíla neꞌchí oꞌtomea, aꞌlige kulí ꞌla ayunámala suwábaga alué ne ꞌyuga járome.
\p
\v 21 ’Ne ꞌyuga járome ne nila rejcholi oyérame nísaká, ꞌlige ꞌya nerúgame rejcholi oyérame nísachigó, pe napurigá chiní pachókime nímala napurigá pachokia bilé chiní oꞌchérame bilé nuebo chinite. Tabilé ꞌla ju alarigá sukia, bilé chiní nuéboká ꞌwe choꞌyome kame ꞌlige abéchigo weꞌlesi chiꞌwame ju alé napu pachókirige.
\p
\v 22 Abiena regá anile Esusi:
\p ―Pe iꞌwilí (ꞌuba) baꞌwila rekútume roꞌlinti kárélamala bilena oꞌchérame chiliwílachi wiꞌchite newárigime. Alué iꞌwilí baꞌwila rekútume pe kulí roꞌárigame ka chiliwílachi wiꞌchite newárigime asíriga aꞌwágame ronome ju, ꞌlige alué wiꞌchí chiliwila oꞌchérame nísaká ꞌma chiꞌwame ju ꞌlige ꞌma goꞌlime ju alué iꞌwilí baꞌwila rekútume, ꞌlige alué chiliwílaka ꞌma pe chiꞌwámala. Pe kulí newalime iꞌwilí baꞌwílaka ꞌla nuebo chiliwílachi wiꞌchite newárigime roꞌlime ju ―anile Esusi.
\s Jena ruwimela Esusi ko napu nejime ju lisensia  tachiri nochátikó napuꞌlige resíbilichi rawé ju
\p
\v 23 Bilé rawé resíbilichi, Esusi simírole boꞌné ꞌyuga járome ꞌyuga bilena riꞌligó echégichi. Alé sebasa, alué Esusi ꞌyuga járome ka riꞌligó mulalá rejpúniga mosika goꞌale. Jaré bariseo etele alanokachi alué Esusi ꞌyuga járome.
\v 24 Alué bariséoka anele alué Esusi:
\p ―Eꞌné chonoká noká mué ꞌyuga járome. ꞌYa mochígame nulale napurigá tabilé alarigá nokiboa resíbilichi rawé.
\p
\v 25 Aꞌlige Esúsika anele:
\p ―Tabilé siné akenti ka aniání ꞌemi aleké raꞌíchili napurigá ꞌsile alué ꞌya ajtígame Rabí anilime rió eꞌlowika.
\v 26 Alué rioka bajkile Onorúgame galílachi napuꞌlige Abiata anilime waꞌlula kachi alé Onorúgame galílachi, ꞌlige goꞌlé alué baní napu Onorúgame kógilime nile. Tabilé lisensia nile napurigá goꞌmela bilé rió napu tabilé balé nile, pe alué balecho ꞌla nígame nile lisensia napurigá goꞌmela alué baní. Nobi Rabika arigáchigo goꞌale ko rekó tabilé balé ke, ꞌlige nachútaga goꞌale alué napu boꞌné ꞌyuga oyame nílige.
\p
\v 27 ꞌLige aminami regá anele:
\p ―Onorúgameka newale alué rawé resíbilime napurigá guꞌírowa ralámuli, tabilé nejile napurigá gastigáririgame neraga mochiwa.
\v 28 Ne, Onorúgamete julárigame ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga, ne ju nulame resíbilichi rawé.
\c 3
\s Jena ruwimela Esusi saꞌwáligo bilé rió sujírigame sekégame
\p
\v 1 Aꞌkinana uché bilé rawé resíbilichi Esusi simile alé uꞌtá reꞌobachi “sinagoga” rewégame. Alé asale bilé rió sujígame sekégame.
\v 2 Jaré bariseo alé jale eꞌnegá pala ꞌyoa sita aniá. Tabilé lisensia nile napurigá ꞌyowa bilé nayume resíbilichi rawé, alarigá anime nile alué ralámuli jurío nulalila. Esusi alué nayume ꞌyósaká aꞌliko alué bariseo yati ruyema olale eꞌwélala napurigá Esusi gastigáriwa.
\v 3 Aꞌlige alué Esúsika anele alué sujígame sekégame:
\p ―Jeka simí. Jena nasipa ilí.
\p
\v 4 Aꞌlige Esúsika rukele bariseo:
\p ―¿Choní ꞌemi nila nulalí? ¿Chuꞌsimía ꞌla ju resíbilichi rawé? ¿Tachiri abé aꞌlá ju, ralámuli nayúkame saꞌwalía o tabilé saꞌwalía chalá? ¿Cha ꞌsika enalia o tabilé cha ꞌsika enalia? ¿Guꞌírilia o meꞌliá?
\p Bariséoka pe iꞌkilí jábale tabilé peꞌtá raꞌíchiga.
\v 5 ꞌLige Esúsika ꞌwe ayole alué bariseo ꞌyuga, ꞌlige ꞌwe seweka ilíbale machisá tabilé naꞌtemao alué uché jaré ralámuli alué bariseo. ꞌLige Esúsika anele alué sujígame sekégame rió:
\p ―Wajchiná mué alué seká.
\p Aꞌlige alué rió wajchínale sekala sujígame. ꞌLige yati saꞌwile.
\v 6 Napuꞌlige etesa alué alieti yati maꞌchimi simíbale alué bariseo. Aꞌlige napaíle alué bariseo, ꞌlige jaré alué ralámuli jurío napu nirame nile alué waꞌlula Eróresi anilime, ꞌlige ꞌwe aꞌlá suériga raꞌíchale churigá ꞌla nítikó Esusi meꞌliá.
\s Jena ruwimela Esusi weꞌká ralámuli saꞌwáligo  alé waꞌlú baꞌwí manígichi Galilea anilichi suweke
\p
\v 7 Bilé rawé Esusi simile boꞌné ꞌyuga járome si alé waꞌlú baꞌwí manígichi Galilea anilichi. ꞌLige weꞌká ralámuli Galilea ejiro\f + \fr 3:7 \ft Alué waꞌlú baꞌwí Galilea anilime alé pachá ju napu ju Galilea anilichi ejiro. Eꞌnesi glosario “Galilea”. \f* mochígame najátale.
\v 8 Napuꞌlige Esusi ajtígichi alé, jsile weꞌká ralámuli Jurea anilichi ejiro mochígame, ꞌlige Rusaleni anilichi weꞌká riógichi mochígame abiena jsílechigó, ꞌlige Irumea anilichi ejiro mochígame abiena jsílechigó, ꞌlige Jorani anilichi bakochi naꞌlebo baona mochígame abiena jsílechigó, ꞌlige Tiro anilichi weꞌká riógichi mochígame abiena jsílechigó, ꞌlige Sironi anilichi weꞌká riógachi mochígame abiena jsílechigó, machíligame ꞌwe aꞌlá ꞌyóome ko Esusi.
\v 9-10 Esusi weꞌká nayúkome saꞌwale, alekeri noli rajkibuga uchútale alué ralámuli Esusi nochániliga saꞌwináliga. ꞌLiko anele alué Esusi boꞌné ꞌyuga járome:
\p ―Senibí ꞌla ꞌnátaga mochiwa ꞌla ujchugá bilé barko. Siné kachi weꞌká napuísa ralámuli bárkochi ꞌmoma ne ―anile.
\p
\v 11 Alemi jálechigó jaré ralámuli napu chátiri alawá ajchágame nile. Napuꞌlige sebasa alé aꞌbé napu Esusi ilile, alé napu Esusi ilile oꞌwemi neraga, alué chátiri alawá wijchí ꞌlule alué ralámuli ꞌlige aꞌwágame raꞌíchale:
\p ―¡Mué ju Onorúgame Inolá, napu reꞌpá rewagáchika nawale! ―anile.
\p
\v 12 ꞌLige Esusi ꞌwe anele napurigá tabilé ruwimela chieri ka boꞌné.
\s Jena ruwimela Esusi owíligo makué oká rió  napurigá alué boꞌné ꞌyuga járome nímala senibí rawé
\p
\v 13 Abé alí Esusi simile bilena rabó boꞌné ꞌyuga járome si.
\v 14 Alé sebasa alué ralámuli, makué oká owile boꞌné napurigá ꞌla nabí boꞌné ꞌyuga járome nímala Onorúgame raꞌichálila beniria.\f + \fr 3:14 \ft Eꞌnesi glosario “apóstol”. \f*
\v 15 Abiena ꞌla ꞌyale aꞌwalí napurigá ꞌla buinámala chátiri alawá napu ajchágame nile jaré ralámuli.
\v 16 Ye ju napu nile alué makué oká rió napu Esusi ꞌyuga járomili nile nabí: Simoni, napu Pegro anilime rewá ꞌyáleru Esúsite,
\v 17 Jakobo ꞌlige Juani, napu Sebereo inolá nile okánika, napu Boanérjesi anilime rewá ꞌyáleru okánika Esúsite. Boanérjesika aniame ju “ralámuli jobátigame”.\f + \fr 3:17 \ft “Boanérjesi” abiénachigó aniame ju “raꞌname ꞌkúchila”. \f*
\v 18 ꞌLige abiena Antresi, Belipe, Bartolomé, Mateo napu Lebí anilime nile siné abé ꞌyako, Romasi ꞌlige Santiago, napu Aripeo inolá nile, ꞌlige Tareo, ꞌlige uché bilé Simoni, alué napu ꞌwe aꞌlá benégame nile raꞌíchaga ralámuli guꞌíriga (siné kachi nekoga oyame níligeréko),
\v 19 ꞌlige Jurasi Iskariote, alué napu Esusi saíla neraga ilíbale aꞌkinana rawé.
\s Jena ruwimela Esusi chega rijimala mayéligo  ꞌma tabilé ꞌla ꞌnátaga eyéneo Esusi
\p Aꞌlige pe yati ku sébale bilena galírale Esusi alué makué oká rió ꞌyuga, alué napu boꞌné ꞌyuga eꞌyéname nílige.
\v 20 Uchéchigo weꞌká ralámuli napaíle. Tabilé cherigá ikírole Esusi goꞌame goꞌyá ꞌlige alué boꞌné gompaniérolachigó, cha weꞌká rióligame.
\v 21 Napuꞌlige alué Esusi chega rijimala machisá weꞌká ralámuli jsíligo alemi alué Esusi ajtígichi, alué rijimálaka yati oꞌtomé olale. Anile:
\p ―ꞌMa loꞌiro alué Esusi.
\s Jena ruwimela alué eꞌwélala Moisesi nulalila beníriame  mayéligo Esusi pe Remónisi alawálate chapiruga eyéneo
\p
\v 22 ꞌLige jaré Moisesi nila nulalí beníriame sébale Rusalénika simíbaga, ꞌlige alueka anile:
\p ―Alué Esúsika pe Remónisi alawala ajchágame ju, alué waꞌlula remónisi Belsebú anilime, ꞌlige alué ꞌsime ju aꞌwalí ꞌya napurigá alué Esusi ꞌla buinámala alué chátiri alawá napu mochígame ju jaré ralámuli.
\p
\v 23 Aꞌlige Esúsika bayele alué Moisesi nila nulalí beníriame, ꞌlige ruyele bilé raꞌíchili oká tétili ruwime. Anile:
\p ―Alué waꞌlula remónisi tabilé buyáname ju alué chátiri alawá napu pe boꞌné ꞌyuga járome ju.
\v 24 Bilé selígame ꞌlige boꞌné ꞌyuga járome ꞌma naꞌáwasa aꞌbopi, tabilé weꞌlisi napuíka nochámala.
\v 25 Onolá ꞌlige ꞌkúchila ꞌma naꞌáwasa, tabilé weꞌlisi anachámala ꞌkúchila alé mochiga onolá ꞌyuga.
\v 26 Alarigá ju Satanasi raꞌichálilachigó. Satanasi waꞌlula tabilé nulame ju napurigá buinawa alué chátiri alawá napu jaré ralámuli niga mochí. Pe alué boꞌné nulésaká napurigá ku buyásimala alué chátiri alawá, aꞌliko ꞌma najsuímala alué Remónisi nochálila. Tabilé weꞌlisi anachámala alué Satanasi waꞌlula asagá.
\p
\v 27 ’ꞌWe aꞌlá naꞌtawa napurigá animela ne jena. Bilé rió chigónilisa bilena galírale bilé aꞌwágame rió bejtélachi, bulumeli júkuru bajchá aꞌlige kulí ꞌla umubámala chigoa. Aꞌchigóriga ꞌsmíkuru ne, ꞌma bulékuru ne alué waꞌlula Satanasi. Alekeri ꞌla buinámala ne alué chátiri uꞌkuchípala alawá napu mochí alé jaré ralámulichi.
\p
\v 28 ’ꞌLa gepusi napu ruwimela ne jipe. Onorúgame ꞌla anáchame ju napuꞌlige ralámuli Onorúgame gawéliga raꞌíchachi, Onorúgame ꞌla eꞌkame ju alarigá raꞌíchachi alué ralámuli, ꞌla Onorúgame tánasaká alué ralámuli napurigá eꞌkámala,
\v 29 nobi neruko jaré abé chátiri raꞌíchili napu Onorúgame tabilé ganílime ju napuꞌlige alarigá raꞌíchachi ralámuli, ꞌwe chátiri raꞌíchili ju napuꞌlige ralámuli anichi pe Remónisi alawala ko napu ralámuli nayúkome saꞌwao napuꞌlige pe Onorúgame Alawala kachi napu ralámuli nayúkome saꞌwá. Onorúgame tabilé eꞌkame ju alué alieri raꞌíchame ralámuli rekó alué ralámuli Onorúgame tanie napurigá eꞌkámala.
\p
\v 30 Alarigá anele Esusi alué ralámuli ꞌyuga raꞌíchaga, Remónisi alawala ajchágame koríligame Esusi olagá alué eꞌwélala napu Moisesi nila nulalí beníriame nile.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo chieri ralámuli ko  napu boꞌné Esusi bonila ju ꞌlige waíla ju ꞌlige boꞌné eyela
\p
\v 31 Aꞌlige pe yati sébale Esusi eyela ꞌlige jaré napu nile Esusi nasípasi waíla ꞌlige nasípasi bonila. Tabilé chérigá sebasa nílile Esusi ajtígichi, cha weꞌká ralámuli mochíligame, aꞌlige pe maꞌchika jábale.
\v 32 ꞌLige júlale jaré ralámuli Esusi bayéniliga. ꞌLige alarigá machile ralámuli alé maꞌchika iligó alué Esusi eyela ꞌlige jaré alué Esusi bonila ꞌlige waíla.\f + \fr 3:32 \ft Esusi bonila ꞌlige waíla José ꞌkúchila nile nobi ralámulika tabilé námale ko.\f* ꞌLige regá anele alué ralámuli napu mochile alé aꞌbé pachá galírale napu ajtile alué Esusi:
\p ―Mué eyela alé maꞌchika ilí ꞌlige mué bonila alé maꞌchika jáchigó ꞌlige mué waíla alé maꞌchika ja chigó, mué ꞌyaga eꞌyena.
\p
\v 33 ꞌLige Esúsika nejele:
\p ―Jipe ꞌla animé ne chieri ka ne eyela, ꞌlige ne waíla, ꞌlige ne bonila.
\p
\v 34 ꞌLige eꞌnénaga alemi noligá mochígame, anile:
\p ―Jena mochí ne eyela ꞌlige ne bonila ꞌlige ne waíla.
\v 35 Suwábaga napu ꞌla bijchiá Onorúgame oyérame ju, alueka napurigá ne bonila ju, ꞌlige napurigá ne waíla, ꞌlige napurigá ne eyela, alarigá etewá ne suwábaga alué ralámuli.
\c 4
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo bilé raꞌíchili chukíligo bilé rió  riꞌligó weroka echame ꞌlige jaré ralámuli tabilé námaligo
\p
\v 1 Uché bilé rawé Esusi oꞌwínale beniria Onorúgame nila raꞌíchili baꞌwichí suweke, alé waꞌlú baꞌwí manígichi Galilea anilichi. Weꞌká ralámuli napaíle alé baꞌwichí suweke. Alekeri Esusi tabilé ga raꞌíchale, arigá alé bárkochi ꞌmole ꞌlige pe abé rokógichi oꞌtole alué barko alé asagá raꞌichamia, ꞌlige alué ralámulika pe alé suwé rejpile.
\v 2 ꞌLige alé bárkochi asagá rejcholi ruyele ralámuli.
\v 3 ꞌLige anele:
\p ―ꞌWe aꞌlá gepusi. Bilé rawé bilé rió weroka echale riꞌligó,
\v 4 ꞌlige jaré alué talí weroka echerúgime boichimi rujsule, alueka ꞌma chulugí goꞌale.
\v 5 ꞌLige jaré alué talí rujsule alé bilena iꞌpichí napu tabilé ruꞌnágame weꞌé ajtígichi, alueka abaꞌlá yati yaꞌwile,
\v 6 nobi péchigo abiéniko wakíbale ko sawala ꞌlige nawálatiri, pe abiéniko wakíbale tabiléchigo ꞌla aꞌwágame nawégame níligame.
\v 7 ꞌLige uché jaré alué talí rujsule napu alué weꞌká nawala wejchá biꞌtile, ꞌlige ꞌyale alué nawá, ꞌliko tabilé ꞌla semáriga yaꞌwile alué talí napu rujsule alé.
\v 8 ꞌLige alué uché jaré alué talí rujsusa bilena napu ꞌwe aꞌlá weꞌechi nile, alué talika ꞌwe aꞌlá semáriga yaꞌwile. ꞌLige alué ralámuli weꞌká ꞌwile alué riꞌligó.
\p
\v 9 ꞌLige Esusi aminami anile:
\p ―ꞌLa bijchiá beninálisaká ꞌemi Onorúgame nila rejcholi, ꞌliko ꞌwe aꞌlá semáriga gepuwa napurigá aní ne.
\p
\v 10 Napuꞌlige Esusi ꞌma suwénasa raꞌicha, napuꞌlige ꞌma simasa amulí suwábaga ralámuli, alué makué oká boꞌné Esusi ꞌyuga járome ꞌlige uché jaré ralámuli rukele alué Esusi:
\p ―Ruwí, ¿chonime ke aní alué tétili?\f + \fr 4:10 \ft Eꞌnesi glosario “parábola’’. \f*
\p
\v 11 Aꞌlige Esúsika anele:
\p ―ꞌEmi ꞌla ꞌyáleru Onorúgamete lisensia napurigá ꞌla machimela churigá nuleo Onorúgame ꞌemi ralámuli, nobi mochí ko jaré ralámuli tabilé oyérame neꞌchí, alué ralámuli tabilé ꞌla nirame, tabilé siné námamala.
\v 12 Alué ralámulika senibí eꞌnegá jame ju nobi tabiléchigo siné eteme júkó alué ꞌwe semátiri napu nejí Onorúgame. Alué ralámulika senibí gepua jame ju nobi tabiléchigo siné námame júkó napu aní Onorúgame nila raꞌíchili. Yeka pe ruwime júkuru tabilé Onorúgame oyérame ko alué ralámuli. ꞌLa námame nísaká alué ralámuli eꞌkali tánimili ju ꞌlige ꞌla eꞌkáwili ju alué ralámuli Onorúgamete.\f + \fr 4:12 \ft Eꞌnesi Isaías 6:9-10. \f*
\s Jena ruwimela Esusi ꞌwe aꞌlá ruwíligo alué tétili alué rió echame
\p
\v 13 Esusi abiena ꞌla ruyele alué ralámuli:
\p ―¿Tabilé ꞌla nama ꞌemi ye raꞌíchili? Aꞌliko ¿churigá ꞌla inámamaché ꞌemi uché bilé raꞌíchili rejcholi oká ꞌnátili ruwime?
\p ꞌLige ruyele choniame ka alaniá:
\p
\v 14 ―Alué rió napu echale, alué rioka napurigá Onorúgame nila raꞌíchili beníriame, alarigá júkuru.
\v 15 Napurigá ikí jaré ralámuli jipe, pe aꞌchigóriga ju napurigá ikile riꞌligó weroka echerúgime napu bowé boꞌígichi rujsule. ꞌLige alué ralámuli akisá Onorúgame nila raꞌíchili, yati neraga nawame ju Satanasi ꞌlige seꞌwinátiri ꞌnátili ꞌyame ju napurigá alué rió yati weꞌkuámala Onorúgame nila raꞌíchili.
\v 16 ꞌLige napurigá ikí jaré ralámuli jipe, pe aꞌchigóriga ju napurigá ikile alué riꞌligó weroka echerúgime napu rujsule tabilé ruꞌnágame weꞌé chujkúgichi iꞌpichí. ꞌLa gepume ju Onorúgame raꞌichálila ꞌlige ꞌla ganíliga oyérame ju nobi tabiléchigo weꞌlisi námame júkó alué aꞌlala rejcholi.
\v 17 Napuꞌlige eꞌkarú anilía uché jaré ralámulite Onorúgame oyérame kóriká, yati seweka mochíbame ju, aꞌliko ꞌma aꞌreme ju Onorúgame nila raꞌíchili oyeria.
\v 18-19 ꞌLige napurigá ikí jaré ralámuli jipe pe aꞌchigóriga ju napurigá ikile alué riꞌligó weroka echerúgime napu rujsule wejchá nawala biꞌtígichi. Alué ralámulika ꞌwe aꞌlá gepume ju Onorúgame nila raꞌíchili, nobi senibí rawé ꞌwe resí lagá eꞌyéname júkó eꞌkarúgame tábiri, ꞌwe nóchame ju pe ꞌnátaga churigáriga ꞌla weꞌká enomígame gainátiká, ꞌlige churigá ꞌla weꞌká eꞌkarúgame nígame ganátiká. Pe alieti ꞌnátaga, ꞌma tabilé ꞌnátame ju Onorúgame nila raꞌíchili, ꞌlige tabilé siné sébili ꞌnátame gayéname ju.
\v 20 Nobi uché jaré ralámulika seꞌwiná ikí jipe, ꞌlige alué ralámulika aꞌchigóriga ikí napurigá ikile alué riꞌligó weroka echerúgime napu rujsule alué ꞌwe aꞌlala weꞌé nerúgichi. Napuꞌlige ye ralámuli ꞌwe ꞌla gepusa ye raꞌíchili Onorúgame nila raꞌíchili, ꞌwe aꞌlá nirame ju, ꞌlige ꞌwe aꞌlá ganíliga ejperégame ju senibí rawé, ꞌlige tabilé resílagá eꞌyéname ju weꞌká eꞌkarúgame tábiri. Alué ralámulika napurigá riꞌligó ꞌwe aꞌlá oꞌchérigame, alarigá ju, ꞌwe ganíliga ejperégame ju. ꞌLige weꞌká ralámuli ꞌla oyérame ju alué raꞌíchili Onorúgame nila raꞌíchili napu beníriame ju alué ralámuli.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo churigá ꞌla gainárume ko  Onorúgame raꞌichálila námalia
\p
\v 21 Aꞌlige anélechigó:
\p ―ꞌLige apiépiri ralámuli bilé chojpé rajesa napurigá ꞌla maꞌchílimala, tabilé oꞌpólime ju bilé sikolite, nibilé gojchílachi pachárale tabátale rekame ju, alué ralámulika bilena reꞌpami elame ju ꞌnalina napurigá ꞌla maꞌchílimala. Aꞌchigóriga júchigó ye raꞌíchili Onorúgame nila.
\v 22 Ye raꞌíchilika osirúgime ju napurigá alué ralámuli ꞌla inámomala alué ꞌnátili napu tabilé inámome nile.
\p
\v 23 ’ꞌLa akeme níriká ꞌemi, ꞌla gepuwa ye raꞌíchili ―anélechigó.
\p
\v 24 ꞌLige abiena anélechigó:
\p ―ꞌWe aꞌlá gepusi napu animela ne jipe, ꞌémi ꞌwe aꞌlá sébali olásaká napu ꞌla namo ꞌliko Onorúgame ꞌla guꞌírimala ꞌemi napurigá ꞌla inámomala uché rajpé.
\v 25 ꞌEmi ꞌwe aꞌlá sébali oyérasaká Onorúgame raꞌichálila ꞌliko ꞌla sébali inámomalachigó Onorúgame raꞌichálila. ꞌLige ralámuli napu ekí ꞌwe najsíname ka, Onorúgame tabilé guꞌíromala alué ralámuli napurigá námamala cherajpé.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo napuꞌlige riꞌligó oꞌchérachi  aꞌchigóriga ko napurigá Onorúgame nulachi
\p
\v 26 ꞌLige abiena anílechigó Esusi:
\p ―Aꞌchigóriga ju napuꞌlige Onorúgame nulechi ralámuli alawálachi aꞌchigóriga ju napurigá bilé rió echisá talí.
\v 27 ꞌMa suwénasa echá, senibí alí gojchime ju alué rió echágame ꞌlige senibí beꞌá asísime ju. Alué talika yaꞌwisá abichilubi oꞌchera jame ju. ꞌLige alué rió echágameká tabilé machime ju churigá oꞌchera jago.
\v 28 Pe alué weꞌé ꞌsime ju yaria alué talí echerúgime. Bajchá sawala ochérame ju, ꞌlige arigá ꞌma muleme ju, arigá ꞌma kilimi uláname ju alué riꞌligó.
\v 29 Napuꞌlige ꞌma ulánasa, ꞌliko alué rió echágame ꞌma ꞌwime ju alué weꞌká riꞌligó.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo alué gilibá aꞌlásini (mostasa) rakala  ochérachi aꞌchigóriga ko napurigá Onorúgame nulachi
\p
\v 30 ꞌLige anélechigó:
\p ―¿Churigá ju Onorúgame nulechi ralámuli alawálachi? ¿Churigá raꞌichawa napurigá ꞌla aꞌchigóyéri nímala napurigá Onorúgame nulechi ralámuli alawálachi, ꞌlige napurigá ꞌla inámomala ꞌemi?
\v 31 Napurigá ꞌsmi Onorúgame ralámuli guꞌiria, pe alarigá júchigó napurigá alué aꞌlásini rakala napu ꞌwe uꞌtá ju meꞌtagá riꞌligó rakala.
\v 32 Alué gilibá rakálaka ꞌwe uꞌtá ju nobi ꞌwéchigo waꞌlú ochérame júkó napuꞌlige yaꞌwisá, ꞌlige chulugí alé jsime ju kábimia.\f + \fr 4:32 \ft Alé Israeli alué gilibá aꞌlásini ꞌwe ꞌya nerúgame ꞌwe reꞌpá jágame ochérame nile. \f*
\p
\v 33 Esusi ꞌwe raꞌíchale rejcholi pe tétalite tabilé inámutume napuꞌlige Onorúgame nila raꞌíchili beniria ralámuli napurigá ꞌnata mochímala chonime níligo alué rejcholi ꞌwe nóchili kame inámalia.
\v 34 Pe alué boꞌné ꞌyuga járomeka ꞌla ruyeme nile chonime níligo alué raꞌíchili napuꞌlige ꞌoni ejtebisa.
\s Jena ruwimela Esusi nuláligo napurigá tabilé aminami ekemela
\p
\v 35 Abaꞌlige alí Esusi anele alué boꞌné ꞌyuga járome:
\p ―Jípeko bajoniwa ye waꞌlú baꞌwichí ꞌlebo ꞌnálige sebawa.
\p
\v 36 Aꞌlige Esusi ꞌyuga járome ka jímole alé bárkochi napu Esusi ajtile. ꞌLige ariosi anisá, simíbale alemi oꞌwépomi bajonimia. Aminami uché jaré barko eꞌyénale alemi.
\v 37 Nasipa waꞌlú baꞌwichí enágichi alué barko, nolínale alué ꞌwe aꞌwágame eká, asíriga reꞌpá ilírole baꞌwí, waꞌlú maníbale alé uꞌtá bárkochi, amulí bochile baꞌwí alé bárkochi, ꞌlige amulí bokuíle alué barko reꞌlé baꞌwichí. 
\v 38 Esúsika gojchigá boꞌile.\f + \fr 4:38 \ft Jaré aní Esusi boꞌíligo bilé rejté moꞌsobeka. Alué rejteka unelime nile napurigá tabilé gayena enámala alué barko. \f* Alué ꞌyuga járomeka ajchale alué Esusi. ꞌLige eꞌwele raꞌíchiga anele:
\p ―¡Mué Waꞌlula! ¿Tabilé chélá mué rekó ye barko baꞌwichí bokuíchi?
\p
\v 39 ꞌLiko Esusi asísiga neꞌóchale alué eká ꞌlige anele alué baꞌwí asíriga reꞌpá ilírochi:
\p ―¡ꞌMa tase ayowa mué baꞌwí! ―anele.
\p ꞌLige yati ꞌma tabilé ekale ꞌlige alué baꞌwí tabilé ená ꞌsile.
\v 40 Aꞌlige Esúsika anele alué makué oká boꞌné ꞌyuga járome:
\p ―¿Chonigá aliena majáché ꞌemi? ¿ꞌEmi tabilé ꞌcho ꞌla bijchigi Onorúgame ꞌla sébali nejkúrame ko? ―anele.
\p
\v 41 Esusi ꞌyuga járomeka ꞌwe majale. ꞌLige pe aꞌbopi raꞌíchale:
\p ―¿Chieri júché ye rió? ¡Baꞌwí ꞌlige eká ꞌla akérinti júkuru!
\c 5
\s Jena ruwimela Esusi buyánaligo chátiri alawá  napu mochile bilé riochi
\p
\v 1 Aꞌlige sébale aminá suwé, aleka ꞌma Gerasa anilichi ejiro nile.
\v 2 Alé bárkochi reꞌkisa Esusi, bilé rió weꞌká chátiri alawá Remónisi uꞌkuchípala ajchágame nawale. Alué rió boꞌné bejtélachika simigá nawale, ꞌlige alué rioka napu suwígame biꞌtí alé bejtégame nile. 
\v 3 ꞌWe loꞌíriga eyénale alué rió, tabilé ꞌwesi umébale iꞌkilí ajchá karénate bulegá.
\v 4 Weꞌsá ajchárigame nile karénate bulegá ronola ꞌlige sekala, ꞌlige senibí ꞌma rijpúnaga pame nile karena. Tabilé ꞌwesi tábiri nirale alué rió.
\v 5 Rukomi ꞌlige rawemi nabí eyéname nile napu boꞌné bejtégame nile, panápuri eyéname nile sinaka ejeliga rejtete meꞌchoga boꞌné.
\v 6 Aleké rawé napuꞌlige Esusi etele mejkaka iligá, ꞌmaga sébale alué rió ꞌmi alé napu Esusi ilile, ꞌlige chojkóbisiga ilíbale alé aꞌbé sébaga napu Esusi ilile.
\v 7 ꞌLige alué Remónisi alawala raꞌichárile alué rió. Eꞌwele raꞌíchaga anele alué Esusi olagá:
\p ―Mué Esusi, Onorúgame Inolá, ¿tachiri najkí mué neꞌchí ꞌyuga? Tase nijkumewa neꞌchí ꞌyuga.
\p
\v 8 Alarigá anele eꞌwele raꞌíchaga alué rió, regá anéligame alué Esusi alué weꞌká remónisi uꞌkuchípala:
\p ―Yati buyasi aleké riochi.
\p
\v 9 Aꞌlige rukele Esusi alué rió:
\p ―¿Cho anilime ju mué?
\p ꞌLige alué rioka anile:
\p ―Neka Lejioni\f + \fr 5:9 \ft “Lejioni” aniáká “weꞌká” aniame ju. \f* anilime ju, ramueka weꞌká nírigime ―anile.
\p
\v 10 Aꞌlige alué rió ꞌwe tánale Esusi:
\p ―¡Tase mejká juláwaka ramué! ―alarigá raꞌichárile alué weꞌká uꞌkuchípala remónisi alué rió.
\p
\v 11 Alé aꞌbemi weꞌká uchule gowí gajsalá goꞌyá.
\v 12 Aꞌlige anile alué rió:
\p ―Lisensia ꞌyawa ramué napurigá ramué moꞌiboa alé weꞌká gowíchigana.
\p
\v 13 Aꞌlige Esúsika lisensia ꞌyale napurigá alué chátiri alawá moꞌimela alé gowíchigana. Aꞌlige alué chátiri alawá alué riochi buyásiga moꞌile alé weꞌká gowíchigana. Weꞌká gowí uchule alé, amulí oká mili. ꞌLige ꞌma júmasele alé alué gowí. ꞌLe oꞌwékana juma moꞌibásale, baꞌichí rujsule, alé suwile siꞌlika.
\p
\v 14 ꞌLige alué rioka gowí neseme majaga júmasele ruyemia suwábaga ralámuli alé weꞌká riógichi ꞌlige aꞌtabemi riógichi. Weꞌká ralámuli simíbale eꞌnemia alemi chukíliga alué gowí.
\v 15 ꞌLige sebasa alué ralámuli alé napu Esusi ajtile, alemi etele ꞌma ꞌla oꞌpáchiga, ꞌma ꞌwe aꞌlá kilí ajtígame alué rió napu Lejioni rewégame korílige. Napuꞌlige etesa alué rió, ꞌwe majale suwábaga alué ralámuli.
\v 16 Napu ekí mochílige alé napuꞌlige suwichi gowí, ruyele uché jaré ralámuli jsichi.
\v 17 ꞌLige suwábaga alué ralámuli alemi sígame ayole Esusi ꞌyuga, ꞌlige anele:
\p ―¡Mejká simigá! ―anéleru Esusi.
\p
\v 18 Napuꞌlige Esusi ꞌmochi ku bárkochi, alué napu Lejioni anilime kóríle, alué rioka si siminálioríle alué Esusi ꞌyuga.
\v 19 Esúsika tabilé aꞌrele napurigá si simela alué rió ꞌlige anele:
\p ―Ku galírale simibógó, ꞌlige ruyéwaká mué rijimala ꞌwe aꞌlá guꞌírilirigo mué Onorúgamete ꞌlige ꞌwe naꞌtemáliru mué.
\p
\v 20 ꞌLige alué rió bochígimi simírale Rekápolichi ejiro ruyesia suwábaga ralámuli ꞌwe aꞌlá guꞌírilirigo Esúsite. ꞌLige suwábaga napu ekí akele ꞌwe raꞌsálále ꞌlige tabilé námale napu ꞌsile Esusi.
\s Jena ruwimela Jairo bayéligo Esusi napurigá saꞌwámala alué malala
\p
\v 21 Napuꞌlige Esusi bajonisa waꞌlú baꞌwí ilígichi ꞌna bilena suwé, uchéchigo siné napaíle weꞌká ralámuli. 
\v 22 Bijí ajtígichi Esusi alé baꞌwichí suweke, bilé rió sébale Jairo anilime, uꞌtá reꞌobachi nulame “sinagoga” anilime. ꞌLige aꞌbé simile napu Esusi ajtile eꞌnegá, chojkóbisiga ilíbale alé oꞌwemi.
\v 23 ꞌLige anele:
\p ―Ne malala ꞌwe nayua boꞌí. Amulí mukú. Nabá eꞌnewa yati neꞌchí ꞌyuga nocháwaká mué napurigá saꞌwimela napurigá ꞌla weꞌká bamí asimela ajagá.
\p
\v 24 Esusi simile alué rió ꞌyuga, ꞌlige weꞌká ralámuli simíbale Esusi ꞌyuga. Tabilé ga simile Esusi, cha weꞌká ralámuli ꞌyéniligime boichimi.
\v 25 Bilé mukí enale alemi nasípami napu makué oká bamílige elá maꞌchina, nabí tabilé rejpúrile maꞌchina elá.
\v 26 Weꞌká ꞌyome ꞌyole napurigá saꞌwimela alué mukí, tabilé ꞌwesi umébale saꞌwá, abéchigo rajpé resí ikime nile alué mukí ꞌyolia. Suwábaga enomí suwábale ꞌyome najtétiga.
\v 27-28 Alué mukí akele saꞌwame ko Esusi, alekeri ꞌnátale: “Ne Esusi oꞌpáchala pe nochasa saꞌwiméréko ne”, regá ꞌnátale alué mukí. ꞌLige guwánaka simigá nochale Esusi oꞌpáchala.
\v 29 ꞌLige yati machile ꞌma saꞌwíliga boꞌné, abisí tabilé maꞌchínale elá.
\v 30 Abaꞌlige yati sayele Esusi, boꞌné Esusi aꞌwalílate bilé ralámuli saꞌwáliga. Abajá ilíbale, ꞌlige guꞌliga rukele ralámuli:
\p ―¿Chieri nochá neꞌchí oꞌpáchala?
\p
\v 31 ꞌLige Esusi ꞌyuga járomeka anele:
\p ―¿Chonigá rukéché mué chieri nocháligo mué oꞌpáchala? Aliena weꞌká rajchiga eꞌyénachi kachi ralámuli jena ―anele.
\p
\v 32 ꞌLige Esúsika abiena echúromi eꞌnena ilile machináliga chieri ꞌsíligo nochá.
\v 33 Alué mukí ꞌwe majaga chojkóbisiga ilíbale, ꞌáwalia ilile majaga, ꞌwéchigo ꞌla machíligame saꞌwíliga boꞌné.
\p ―Ne ꞌsiétigó mué nochá ―anile alué mukí alé iligá chojkóbisiga.
\p
\v 34 ꞌLiko Esusi anele:
\p ―Resía mué mukí, mueka ꞌwe aꞌlá ꞌnátale ꞌla saꞌwame ko ne. Alekeri Onorúgame ꞌla saꞌwákuru mué. Jipe ꞌwe ganíliga simiboa mué ku galírale, ꞌma tabilé nayume kame mué. Tabilé uchéchigo siné ujchábamala mué ye nawilí.
\p
\v 35 Napuꞌlige Esusi bijí raꞌicha ilígichi alué mukí ꞌyuga, jaré rió jsile Jairo galílachika simíbaga, ꞌlige anéleru Jairo alué ralámulite:
\p ―ꞌMa mukúpá mué malala, ꞌma tabilé nejkumewa ―anele alé sigá.
\p
\v 36 ꞌLige Esusi, napuꞌlige alanichi alué ralámuli, anile:
\p ―Jairo, tase che lawa, ꞌwe aꞌlá niraga etewa neꞌchí.
\p
\v 37 ꞌLige Jairo bejtélachi simile Esusi Jairo ꞌyuga, pe bakiá boꞌné ꞌyuga járome ꞌyuga: Pegro, Akobo, ꞌlige Juani Akobo bonila.
\v 38 Esusi sébachi alé galírale, ralámuli nalá mochile, ꞌlige sinaka nalá ꞌma mukugáriká ta tewé.
\v 39 ꞌLige Esusi bajkile alé pachami. ꞌLige anele ralámuli:
\p ―¿Chonigá aliena nalá mochípeché ꞌemi? Alué ta tewé pecha mukugá boꞌíkó, pe gojchigá boꞌí.
\p
\v 40 Ralámulika pe achile alanichi Esusi. Ralámuli ꞌla machile mukugá boꞌigó alué ta tewé. Aꞌlige Esúsika maꞌchí júlale ralámuli, aꞌlige simile alé napu boꞌile ta tewé, alué ta tewé oꞌnola ꞌyuga, eyélatiri, ꞌlige alué bakiá rió napu ꞌyuga járome nile.
\v 41 ꞌLige alué ta tewé sekala chaꞌpile Esusi ꞌlige anele:
\p ―Talita kumi ―anele arameo raꞌíchaga napu raꞌíchame nile Esusi. (Alueka pe anigá anile: “Mué tewé, asísiwa.”)
\p ꞌLige alanésiga alué tewé,
\v 42 pe abiéniko neraga oꞌweti asísile alué uꞌtá tewé makué oká bamígame, ꞌlige eyénale. ꞌLige oꞌnola ꞌlige eyélatiri ꞌma raꞌsálále. ꞌLige lale: “¿Churigá ꞌla ku ajcháleché ye tewé mukúgame?”
\v 43 ꞌLige Esúsika anile:
\p ―Tabilé ꞌwesi ralámuli ruyewa ye tewé ku ajánilirigo ne.
\p ꞌLige anílechigó:
\p ―ꞌLa ꞌyasi goꞌame ye tewé.
\c 6
\s Jena ruwimela ralámuli Nasareta ejperégame tabilé niráligo Esusi
\p
\v 1 ꞌLige simíbale ku ꞌmi Esusi bejtélachi napu bejtégame nile reꞌmalí, alué ꞌyuga járome abiena si ꞌyuga ꞌyénale.
\v 2 Resíbilichi rawé sebasa, simile uꞌtá reꞌobachi “sinagoga” anilime, Onorúgame raꞌichálila benírimia. Weꞌká ralámuli kilí mochile gepuga Esusi raꞌíchachi. ꞌLige raꞌíchale rukigá aꞌbopi:
\p ―¿Koche maꞌchí páleché ye ꞌnátili? ¿Koche beníleché alueka alakí raꞌíchili? ꞌWe aꞌlá saꞌwame ju nayúkome ꞌlige ꞌla ajalí ꞌyame ju suwígame.
\v 3 ¿Tacha pe alué mesa newame ju, María ranala, Akobo baꞌchila, José baꞌchila, Jurasi baꞌchila, ꞌlige Simoni baꞌchílachigó? ¿Tacha jena riógichi mochí alué rió waíla? ―anile alué ralámuli.
\p Tabilé niraga etele.
\v 4 Aꞌlige anile Esusi:
\p ―Bilé rió napu ruyame ju napu ané Onorúgame ꞌwe aꞌlá nirálime ju bochígimi riógichi, nobi alé weꞌká riógachi napu ochérale tabilé ꞌla nirálime júkó, nibilé boꞌné galílachi, nibilé boꞌné rijimálate.
\p
\v 5 Alekeri Esusi tabilé weꞌká saꞌwale alé napu bejtégame nile reꞌmalí ka. Esusi pe uꞌkabi ꞌla ꞌyole sekate nochigá moꞌola.
\v 6a ꞌLige Esúsika lale: ¿Chonigá ta bijchígiché ne raꞌichálila?
\s Jena ruwimela Esusi júlaligo alué makué oká boꞌné ꞌyuga  eꞌyéname napurigá Onorúgame nila raꞌíchili beníramala
\p
\v 6b ꞌLige Esusi weꞌkaná riógichi eyénale Onorúgame raꞌichálila beníriga.
\v 7 ꞌLige bilena sebasa, bayele alué makué oká ꞌyuga járome ꞌlige yati napaíle, ꞌlige aꞌwalí ꞌyale napurigá ꞌla gainámala buyana alué chátiri alawá napu mochígame nile alué weꞌká ralámulichi. Júlale oká riocho.
\v 8 Esusi anele:
\p ―Arigá simáwaká, tabilé tábiri oꞌká, tabilé goꞌame oꞌká, tabilé gemátiri, tabilé enomítiri, pe bilé gujsí resola oꞌká simáwaká.
\v 9 Tabilé oꞌká simáwaká oꞌpacha, pe alué oꞌpacha napu oꞌpáchaga eꞌyena ꞌemi, pe aluecho oꞌpáchaga simáwaká.
\p
\v 10 ꞌLige abiena anélechigó:
\p ―Napuꞌlige sebasa alé bilena weꞌká riógichi, ꞌlige bayérisiga alé bilena riógichi, alé mochíwaká weꞌlisi. Uché jaré repárasa aminá uché jarena galírale, tase simáwaká.
\v 11 Sebasa bilena weꞌká riógichi, ꞌlige tabilé ꞌwesi repárasa napurigá simámala ꞌemi alé bilena galírale o tabilé gepúnilisa napu raꞌicha ꞌemi, aꞌliko sawéwaká weꞌé ronochí chujkúgame napurigá ꞌla machimela alué ꞌma tabilé guꞌírimio Onorúgame alué ralámuli, aꞌlige aminá simáwaká uché bilena weꞌká riógichi.
\p
\v 12 Aꞌliko simíbale alué Esusi ꞌyuga járome ꞌla ruyemia ralámuli napurigá ꞌla aꞌrémala alué resítiri ꞌnátili.
\v 13 ꞌMa buyánale alué chátiri alawá alué ralámulichi mochígame. ꞌLige jaré nayúkome aseite ujchéliru moꞌólachi ꞌlige alarigá saꞌwale.
\s Jena ruwimela Erore mayéligo pe Juani ko alué Esusi
\p
\v 14 Alué waꞌlula Erore akele ꞌwe semá ꞌsime ko Esusi ꞌwéchigo ruigá eꞌyénilagime suwábaga ralámuli ꞌwe aꞌlá umébame ko Esusi nayúkome saꞌwá. ꞌLige anile:
\p ―Alué rió Juani ju napu rewarame ke, alekeri ꞌwe aꞌlá nígame ju aꞌwalí ꞌlige ꞌla umébame ju saꞌwá nayúkome.
\p
\v 15 ꞌLige jaréchigo anile:
\p ―Pe Elíasi ju, alué napu ꞌya ajtígame nile napu ruyame nile napu anele Onorúgame.
\p ꞌLige jaréchigo anile:
\p ―Pe uché bilé rió ju napu ruwime ju napu ruwí Onorúgame, aꞌchigóyéri napurigá ꞌya mochígame nílige.
\p
\v 16 ꞌLige Eróreka napuꞌlige akisá alanichi alué weꞌká ralámuli, anile:
\p ―Pe Juani ju alué rió, alué napu rewarame ke, napu ne nulagé moꞌola rijpunániliga. ꞌMa ku ajánale ―anile.
\p
\v 17 Aluéchigo boꞌné Erore nuláligime chaꞌpíniliga alué Juani abé ꞌyabé ꞌlige ꞌma galírale bajchálige karénate bulugá pe alué Erore upila chojkila gite, napu Eroríasi anilime nile, napu Belipe upila nile bajchá. Alué Belípeka alué Erore baꞌchila nile, seꞌnú eyégame nile Belípeka.
\v 18 Alué Juánika pe anélige alué Erore napuꞌlige ꞌma bujesa alué baꞌchila upila:
\p ―¿Chonigá bujéché mueka alué mué baꞌchila upila? Moisesi nulalila tabilé elá napurigá alarigá nokiboa.
\p
\v 19 ꞌLige alésíko alué Erore upila (napu Eroríasi anilime nile) ꞌwe meꞌlináliga ilírome nile alué Juani eligá alué Erore tabilé elile napurigá meꞌlimela alué Juani
\v 20 napugiti alué Erore ꞌwéchigo majáligime alué Juani meꞌagá, Juánika ꞌwéchigo ꞌla rió níligame ꞌwe aꞌlá Onorúgame oyérame. Erore ꞌwe ganílime nile Juani si raꞌíchaga nobi tabilé siné námame nile alué Juani raꞌichálila.
\v 21 Aꞌlige bamime nile Erore. Piesta newale, bayele eꞌwélala nulame, alué sontalo eꞌwélalachigó ꞌlige chéchigo jaré weꞌká enomí nígame alé Galilea mochígame, abiena bayélechigó. ꞌMa napaísa alé mochile goꞌyá.
\v 22 Alemi bajkile bilé mukí iwé alué mukí Eroríasi ranala, napu rió mochile alemi yawile alué mukí iwé. ꞌWe ganílile alué weꞌká rió alué iwé yawichi. Alué Erore anele alué iwé:
\p ―Táwaká suwábaga tábiri napu najkí mué, ne ꞌla nejímala.
\v 23 Neka ꞌla bijchiga aní. Weꞌé najkisúká nasípasi weꞌé nejímala ne napu nulame ju ne ―anele.
\p ꞌLige alué iweka tabilé nejega, yati simile eyela rukemia. ꞌLige regá rukele:
\p ―¿Tachiri tániwa alué waꞌlula Erore?
\p
\v 24 Aꞌlige eyélaka nejele:
\p ―Juani moꞌola tániwagó.
\p
\v 25 Alué iwé ꞌwe yati ku nawale alé napu asale alué waꞌlula Erore, ꞌlige anele:
\p ―Neka najkí napurigá jeka aꞌpawa bejtólichi ajchagá alué Juani moꞌola, alué napu rewarame ju ralámuli.
\p
\v 26 ꞌLige Eróreka ꞌwe seweka asíbale napuꞌlige alanisá alué iwé. Tabilé pe arigá rejpínale ꞌmáchigo akéligime suwábaga ralámuli napu mochile alé goꞌyá piesta nerúgichi, ꞌla ꞌmáchigo ꞌla sébili olámoríligame napu anélige boꞌné, ꞌlige ꞌla sébili olale.
\v 27 Erore pe yati bilé sontalo júlale Juani moꞌola rejpunániliga.
\v 28 ꞌLige alué sontáloka bajkile alé pachá galírale napu ajtile alué Juani galírale bajcháriga, ꞌlige Juani moꞌola rejpúnale, ꞌlige aꞌpale Juani moꞌola bilena bejtólichi ajchagá, ꞌlige alué mukí iwé ꞌyáleru alué Juani moꞌola, ꞌlige alué iweka eyela ꞌyale.
\p
\v 29 Napuꞌlige machisá Juani ꞌyuga járome Juani ꞌma meꞌlírigo, simíbale nolamia ꞌlige gatele bilena resochí newárigime napu gatélime nile suwígame. Alarigá meꞌlíliru Juani.
\s Jena ruwimela Esusi kógiligo goꞌame  maligi mili ralámuli aminá uchéchigo rajpé
\p
\v 30 ꞌLige alué makué oká Esusi ꞌyuga járome ku napaíle echúromi weꞌkaná riógichi eꞌyénasa Onorúgame nila rejcholi beníriga, ruwile suwábaga napu nokáligo alué aꞌboi ꞌlige napu ꞌyóligo, ꞌlige napu ekí beníriligo Onorúgame nila rejcholi.
\v 31 Weꞌká jsile ralámuli. Jaré simíbachi uchéchigo jaré jsile, alekeri tabilé chérigá goꞌsá nílile Esusi ꞌlige boꞌné ꞌyuga járomechigó. Aꞌlige Esusi anele alué boꞌné ꞌyuga járome:
\p ―Nabá ꞌmi napu tabilé rió napurigá ꞌla ganíliga resíbupua.
\p
\v 32 Bilena bárkochi jímale ꞌlige alé mochiga simíbale resíbimia ꞌmi alé napu tabilé riole.
\v 33 Nobi weꞌkáchigo ralámuli etélekó simíbachi, ꞌlige machile kochiena simiba ꞌyénaligo. Bochígimi ejperégame ralámuli júmale baꞌwichí suweke, bajchabé sébale alué ralámuli alé napu alué barko sebámili nílige.
\v 34 Napuꞌlige reꞌkínachi alué Esusi alé bárkochi ꞌma weꞌká rioga ilile, ꞌlige Esusi alué ralámuli etesa, naꞌtemale, machíligame pe ꞌoni mochigo napurigá boꞌá tabilé boꞌéligime, alekeri benírile Onorúgame nila raꞌíchili ꞌlige weꞌká rejcholi.
\v 35 ꞌLige abé alí boꞌné ꞌyuga járome anile:
\p ―ꞌMa alí ju, kulipi chonámala, jena tabilé iꞌté goꞌame.
\v 36 Julawa ralámuli ꞌmimi riógichi napurigá goꞌame ralimela napurigá goꞌmémpá.
\p
\v 37 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―ꞌEmi ꞌyáwaguru goꞌame.
\p ꞌLige Esusi ꞌyuga járomeka nejele:
\p ―Asíriga weꞌká enomí najkibóleké napurigá ꞌla umubawa alakí ralámuli goꞌyame goꞌame ralá, napu ekí meme ju bilé rió osá naó mechá nóchaga ―nejele.
\p
\v 38 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―Rukéwagó ralámuli chekí baní nuꞌtugégame ka.
\p ꞌLige alué makué oká Esusi ꞌyuga járomeka simíbale rukemia, ꞌlige ku sébaga anele:
\p ―Pe maligi baní oꞌkame ju ralámuli ꞌlige oká roꞌchí ꞌyúriga.
\p
\v 39-40 ꞌLige Esusi nulele ralámuli napurigá mochímala ꞌmimi gajsalachi amoba, napurigá eꞌmegami namó mochímala nasipa siento neraga, ꞌlige bilé siento neraga.
\v 41 ꞌLiko Esusi ꞌwile alué maligi baní ꞌlige alué oká roꞌchí ꞌyúriga, ꞌlige oꞌweti rewagachi eꞌnegá iligá ꞌlige cheliera ꞌyale Onorúgame.\f + \fr 6:41 \ft Alué israelita ralámuli ꞌya mochígame alarigá nokame nile napuꞌlige goꞌmea, Onorúgame ꞌyuga raꞌíchame nile, cheliera anegá Onorúgame ꞌla nejígorikábá goꞌame. \f* Aꞌlige tabé chiꞌwánaga alué baní, ꞌyale alué boꞌné makué oká ꞌyuga járome napurigá alué ralámuli kógimala. Abiena aꞌchigó olale alué roꞌchíchigó, chiꞌwánale alué oká roꞌchí ꞌlige ralámuli kógile.
\v 42 Suwábaga ralámuli bosaga goꞌale alué baní roꞌchí ꞌyúriga.
\v 43 ꞌLige makué oká atabé bochile alué uꞌkuchí baní mojágame rasírigame roꞌchítiri ꞌyúriga.
\v 44 Maligi mili rió nile napu alué baní goꞌale ꞌlige roꞌchítiri. Abiena goꞌale weꞌká umugí ꞌlige weꞌká uꞌkuchítiri.
\s Jena ruwimela Esusi baꞌwichí amoba enáligo
\p
\v 45 Aꞌlige pe yati nulale Esusi napurigá alué boꞌné ꞌyuga járome jímamala alé bárkochi ꞌlige júlale napurigá bajonímala alé waꞌlú baꞌwí ilígichi napurigá simámala alé Betsáira anilichi. ꞌLige Esúsika abajá rejpile ralámuli kumi galírale julia.
\v 46 Esusi pe iꞌlibeko simile reꞌpá bilena rabomi ꞌlige Onorúgame ꞌyuga raꞌíchale.
\v 47 Napuꞌlige ꞌma chonaso ꞌlige alué barko nasipa waꞌlú baꞌwichí enale, ꞌlige Esúsika bijí alé reꞌpá rabó ilile.
\v 48 ꞌLige amulí cheꞌlachi ꞌlige Esusi etele ꞌwe nóchali olao alué barko oꞌtoa alué boꞌné ꞌyuga járome ꞌwe aꞌwágame ekáligime, ꞌlige Esúsika simile baꞌwichí amoba simigá tabilé aꞌkega bajonimia naꞌlebo tabilé asigá barko ꞌlige sébale napu alué boꞌné ꞌyuga járome mochile bárkochi.
\v 49-50 ꞌLige alué boꞌné ꞌyuga járomeka majale alué Esusi etesa alé baꞌwichí amoba enágichi. Mayele bilé mukúgame alawala ko ꞌlige bochí anile majaga. ꞌLige Esúsika yati anele:
\p ―¡Ne Esusi ju, tase majawa!
\p
\v 51 ꞌLige ꞌmole alé bárkochi Esusi, ꞌlige ꞌma asíbale eká. ꞌLige alué ꞌyuga járomeka ꞌnátale: “¿Churigá ꞌla yati asíbale eká? ¿Churigá ꞌla eyena baꞌwichí amoba?”
\v 52 ꞌLige aminami ꞌnátale: “¿Churigá ꞌla bosárile alakí ralámuli pe maligi banite ꞌlige oká roꞌchite?” Alarigá ꞌnátale tabilé ꞌcho machíligame chieri ko Esusi.
\s Jena ruwimela Esusi nayúkame ꞌyóligo
\p
\v 53 Napuꞌlige sebasa waꞌlú baꞌwichí suwé alé napu Genesareta anilichi nile, alé aꞌrele chega alué barko.\f + \fr 6:53 \ft Tabilé sébale alé Betsáira anilichi, uchéchigo bilena sébale. \f*
\v 54 Napuꞌlige pe kulí reꞌkichi Esusi, suwábaga ralámuli alé ejperégame machile Esusi ko alué bárkochi reꞌkime.
\v 55-56 ꞌLige ralámuli simíbale nayúkame nolamia echúrimi riógichi ꞌlige aꞌpale alemi napu Esusi eyénale, panápuri napu eyénale Esusi alemi aꞌpile nayúkame ꞌlige tánale Esusi napurigá nayúkame Esusi oꞌpáchala nochámala. Suwábaga nayúkame napu ekí nochale Esusi oꞌpáchala saꞌwile nayua.
\c 7
\s Jena ruwimela Esusi neꞌóchaligo alué ralámuli bariseo ꞌlige alué ralámuli Moisesi nila nulalí beníriame
\p
\v 1 Bilé rawé jaré bariseo ꞌlige jaré Moisesi nila nulalí beníriame aꞌbemi jábale napu Esusi asale, ꞌlige alué ralámulika Rusalénika jsílige.
\v 2 Napuꞌlige etesa tabilé panígisa goꞌyó goꞌame alué Esusi ꞌyuga járome napurigá nokame nile alué aꞌboi, aꞌliko ruyele ayoga tabilé ꞌla ko alarigá nokiá.
\v 3 (Bariséoka ꞌlige alué ralámuli Moisesi nila nulalí beníriame pe ralámuli jurío nile ꞌlige alué ralámuli panígime nile sekala napuꞌlige goꞌmea aꞌchigóriga napurigá nokame nile alué ꞌya mochígame. Tase regá ꞌnátaga nokame nile: “Panígime nébá cha chóligame sekégame kame ne”, pe eligá regá ꞌnátaga nokame nile: “Panígime neba goꞌmea, alarigá Onorúgame abichilubi ꞌla naꞌtemámala neꞌchí.”
\v 4 Napuꞌlige goꞌame ralimea simasa ku sébaga yati panígime nile tabilé ꞌcho goꞌyá goꞌame. ꞌWe aꞌlá panígisiká ꞌla Onorúgame ꞌkúchila kolale aꞌboi ꞌla sébili olame kóriká. Aminami ꞌwe aꞌlá pagome nílechigó bejtoli ꞌlige sikolí regá ꞌnátaga: “ꞌWe aꞌlá pagómala ne bejtoli ꞌlige sikolí, alarigá Onorúgame abichilubi naꞌtemámala neꞌchí”, ꞌlige weꞌká eꞌkarúriga nokale napurigá nokame nile aꞌboi.)
\v 5 Aꞌlige bariseo ꞌlige alué Moisesi nila nulalí beníriame si rukele Esusi:
\p ―¿Chonigá mué ꞌyuga járome ka tabilé panígisa goꞌáché, napurigá nokale alué ꞌya mochígame ralámuli? ―anele.
\p
\v 6 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―ꞌÉmika ꞌwe aꞌlá ꞌnátame kolale ke, peka alarigá nulame kachi Onorúgame. ꞌWe aꞌlá bijchiá anile napuꞌlige rejcholi nejía ꞌya alué Isaíasi alué napu ruwime nile napu anélige Onorúgame, alué regá osale:
\q Raꞌicha ꞌemi napurigá ꞌla nirame Onorúgame,
\q nobi tabiléchigo Onorúgame ꞌyuga ꞌnátame kéréko ꞌemi.
\q
\v 7 Rekó ꞌla piesta newae pecha ꞌla júkó
\q pecha ꞌla Onorúgame ꞌyuga ꞌnátame ka ꞌemi,
\q ꞌémika pe aꞌboi nulalila beníriame ju,
\q ꞌlige ꞌla Onorúgame nulalila korime ju ꞌemi alué nóchili newagá.
\m Ye rejcholi nejile alué Isaíasi.
\v 8 Alarigá ju ꞌemi bariseo ꞌlige ꞌemi Moisesi nulalila beníriame. ꞌEmi ꞌma tabilé eꞌwame ju napu nulá Onorúgame, pe napurigá nokame ju ꞌemi aꞌboi, pe alueka ꞌla oyérame ju ꞌemi.
\p
\v 9 Abiena anele Esusi:
\p ―Guꞌlínaga raꞌicha ꞌemi, ꞌma aꞌrele ꞌemi Onorúgame nila raꞌíchili, ꞌma tabilé nirame ju ꞌemi Onorúgame nila raꞌíchali, pe aꞌboi raꞌichálila ꞌla nirá ꞌemi.
\v 10 Alué Moisesi osale Onorúgame raꞌichálila ꞌya, regá anime:
\v 11 “ꞌLa niraga etéwaká mué boꞌné oꞌnola ꞌlige eyélatiri. Bilé towí oꞌnola ꞌlige eyela saíla neraga raꞌíchame, alué towika oꞌtoboli ju meꞌliboa.” Alarigá anime osale Moisesi.
\v 12 Nobi ꞌemi ralámuika beníriame júkó ꞌwe aꞌlá kóriká tabilé guꞌírilia boꞌné oꞌnola, eyélatiri, ꞌemi ꞌwe aꞌlá beníriame ju ralámuli napurigá animela: “Tabilé ni ne enomí, suwábaga napu ni ne alueka ‘korban’ ju.” (Korban aniáká: “Onorúgame kógilime” aniame ju.) ꞌLige anime júchigó ꞌemi suwábaga napu ekí alanime ka ꞌma tabilé guꞌírimili ju boꞌné oꞌnola ꞌlige eyélatiri.
\v 13 Alarigá nokogá ꞌma Onorúgame saíla neraga raꞌicha ꞌemi, ꞌlige abiena uché jaré weꞌká raꞌíchali benime ju ꞌemi, alué raꞌíchali Onorúgame tabilé galeme ju ―anele Esusi alué bariseo ꞌlige alué Moisesi nila nulalí beníriame.
\p
\v 14 Aꞌlige Esusi ralámuli bayele, ꞌlige anele:
\p ―ꞌWe aꞌlá gepusi ye raꞌíchili. Taꞌlá námota ꞌemi.
\v 15 Bilé rió chóligame sekégame ka, alueka tabilé resítiri alawégame kérélamala. Bilé rió pe charigá ꞌnátaga ꞌlige chárigá raꞌíchaga resítiri alawégame ju.
\v 16 ꞌWe aꞌlá beninálisiká ꞌwe aꞌlá gepuwa napu aní ne ―anile Esusi.
\p
\v 17 Peꞌtá iꞌlibeko Esusi ralámuli aꞌrele, ꞌlige galírale bajkile. ꞌLige alué boꞌné ꞌyuga járomeka ꞌwe rukele napurigá Esusi ruwimela chonime ke aníliga Esusi napuꞌlige alaniá.
\v 18 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―¿ꞌÉmichigó tabilé namo napu aní ne? ¿Tabilé machí ꞌemi tabilé goꞌame ko napu ralámuli resítiri alawégame newá? Goꞌame ka tabilé resítiri ju.
\v 19 Goꞌame ka pecha sulachí asíbame júkó. Goꞌámeka pe rojpachí asíbame ju ꞌlige maꞌchíname ju. (Alarigá anile Esusi, Onorúgame tabilé resítiri neraga eteo ralámuli rekó pe apiépiri goꞌame goꞌyachi ralámuli.)
\p
\v 20 Esúsika abichilubi raꞌíchale ꞌlige anile:
\p ―Ralámulika resítiri gayéname ju weꞌká eꞌkarúgame ꞌnátaga ꞌlige chátiri nóchali nóchaga.
\v 21 Suwábaga resítiri ꞌnátili sulachí ochérame ju.
\v 22 Bilé rió chátiri ꞌnátame pe apiépiri umugí ꞌyuga gojchigá einámala, apiépiri ralámuli meꞌligá einámala, pe chigoga einámala, weꞌká eꞌkarúgame tábiri koruka einámala, ꞌlige ꞌyégiga einámala, ꞌwe rióliga einámala, ꞌwe gichiga einámala uché jaré ralámuli, ꞌwe seꞌwináriga raꞌíchaga einámala peka ꞌla bijchiá kachi (chisme), ruigá einámala napu nokame ju uché jaré ralámuli peka nóchali nígame ke napurigá ruigá einámala, ꞌwe gawéliga einámala uché jaré ralámuli, tabilé ꞌla niraga eteme nímala uché jaré ralámuli, ꞌlige eꞌkarúriga ꞌsímala, suwábaga alué resítiri ꞌnátaliká sulachí oꞌchérame ju.
\v 23 Suwábaga yeri ꞌnátili pe ralámulichika buyame ju, ꞌlige alarigá naꞌtasa ꞌma cha ikime kéré alawala.
\s Jena ruwimela maꞌchí páligo Esusi bilé chátiri alawá bilé uꞌtá mukichi ajtígame tabilé israelita mukí
\p
\v 24 Alé yéniga, Esusi simile alé Tiro anilichi weꞌká riógichi. Napuꞌlige sebasa bilena galírale bajkile napurigá tabilé ꞌwesi ralámuli machimela alé ajtigó. Abirigá machile ralámuli.
\v 25 Pe abiéniko machile bilé mukí ꞌwe aꞌlá maꞌchí pame ko Esusi apiépiri chátiri alawá. Alué mukika bilé iwé chátiri alawá ajchágame eyela nile, ꞌlige alué iwé eyela galírale aꞌresa alué iwé, simile alé napu ajtile Esusi ꞌlige chojkóbisiga ilíbale alemi oꞌwemi neraga napu Esusi ilile, ꞌlige ꞌwe eꞌwérili anele napurigá maꞌchí pámala alué chátiri alawá napu ajchágame nile alué iwé.
\v 26 Alué mukí iwé eyélaka tabilé ralámuli israelita nile, seꞌnú raꞌíchame nile, pe griego raꞌíchame nile.
\v 27 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―ꞌLa aꞌrewa napurigá bajchá goꞌmela goꞌame ꞌkuchi, tabilé ꞌla ju ꞌma bujilía alué goꞌame ꞌlige pe oꞌkochí iꞌlía alué goꞌame. (Yeka pe aniame nile tabilé ꞌla ko bajchá ralámuli tabilé israelita guꞌírilia.)
\p
\v 28 ꞌLige alué mukika nejele:
\p ―Alarigá ju napurigá aní mué, nobi abiena oꞌkochí mésachi pachárale mochime, napuꞌlige bilé uꞌtátiri goꞌyachi abiena peꞌtá nachume ju rujsúkame alué oꞌkochí.
\p
\v 29 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―Mueka ꞌwe aꞌlá maꞌchígame aní. Simigá ku galírale. Yaꞌmá maꞌchina alué chátiri alawala mué ranálachi.
\p
\v 30 ꞌLige alué mukika yati simile galírale, ꞌlige rewale ranala kilí boꞌígime tabachi gojchílachi ꞌma tabilé chátiri alawégame. Alué chátiri alawá ꞌma maꞌchínilige.
\s Jena ruwimela Esusi saꞌwáligo bilé rió najkacholo ꞌlige tabilé ꞌme ꞌla gayéname raꞌicha
\p
\v 31 Aꞌkinana rawé Esusi simile weꞌká riógichi Sironi anilichi. Abiena simile ejiro Rekápoli anilichi. Aꞌlige ku sébale alé waꞌlú baꞌwí ilígichi Galilea anilichi.
\v 32 ꞌLige alemi bilé rió oꞌtóleru najkicholo, tabilé ꞌme ꞌla gayéname raꞌicha. ꞌLige alué ralámuli ꞌwe anele napurigá nochámala sekate napurigá saꞌwimela.
\v 33 Esúsika oꞌtole aꞌminá chajkénami, ꞌlige makúsate nochale najkachí. Aꞌlige Esusi aꞌkasole makúsala, ꞌlige nochale inalá nayume.
\v 34 Aꞌlige eꞌnénale rewagachi, sewékame iwile. ꞌLige anile Esusi arameo raꞌíchaga:
\p ―¡Epata! (“Iꞌpuga ilibawa”, anime ke anile.)
\p
\v 35 Aꞌlige yati ꞌwe ꞌla akeme gayénale alué rió, ꞌlige ꞌma ꞌla gayénale raꞌicha, ꞌlige oꞌwínale raꞌicha ꞌwe aꞌlá maꞌchígame. ꞌLige Esúsika anele ralámuli:
\p ―Tase rupóaká ꞌemi ralámuli saꞌwáligo ne ye najkacholo ꞌlige tabilé gayéname raꞌicha.
\p
\v 36 ꞌLige alué ralámulika tabilé eꞌwale. Abiénachigo ruwílikó ralámuli rekó weꞌsá anelíe.
\v 37 Suwábaga alué ralámuli napu akele, anile:
\p ―¿Churigá ꞌla umébame júché saꞌwá alué tabilé ꞌla raꞌíchame ꞌlige tabilé akeme? ꞌWe aꞌlá ꞌyole. Najkacholo ꞌma ꞌla akeme newale. Tabilé raꞌíchame ꞌma ꞌla raꞌíchame newale.
\c 8
\s Jena ruwimela Esusi kógiligo goꞌame weꞌká ralámuli
\p
\v 1 Aꞌkinana napuꞌlige alué Esusi bijí alemi eyénachi, uchéchigo siné weꞌká napaíle ralámuli alé napu Esusi ajtile. ꞌLige bakiá rawé kachi ꞌma suwale nuꞌtugala. Aꞌlige bayele Esusi alué boꞌné Esusi ꞌyuga járome, ꞌlige regá anele:
\p
\v 2 ―Naꞌtemá ne ralámuli. Bakiá rawé mochígame jena neꞌchí ꞌyuga. ꞌMa suwale nuꞌtugala.
\v 3 Ku galírale julámala ne, boichimi rekupámala jeloka, jaré ꞌwe eꞌmegá ejperégame nisa ―anile Esusi.
\p
\v 4 ―Jena tabilé ꞌwesi bejté. Tabilé asé reiboa goꞌame ―anele alué Esusi ꞌyuga járome.
\p
\v 5 ꞌLige rukele Esusi:
\p ―¿Chekí baní oꞌkame niru ꞌemi?
\p ―Gichao ―anile alué ꞌyuga járome.
\p
\v 6 Aꞌlige Esusi nulele napurigá wijchí mochímala ralámuli. ꞌLige ꞌwile baní, cheliera ꞌyale Onorúgame, aꞌtabé chiꞌwánale, ꞌlige ꞌyuga járome ꞌyale. ꞌLige alué Esusi ꞌyuga járome ralámuli ꞌyale.
\v 7 Abiena biꞌtile pe uꞌkabi uꞌkuchí roꞌchí. ꞌLige Esusi cheliera ꞌyale Onorúgame, ꞌlige alué ꞌyuga járome ꞌyale alué roꞌchí napurigá ꞌyámala ralámuli.
\v 8-9 Naó mili rasígame ralámuli nile. Suwábaga ralámuli goꞌale, suwábaga oꞌpasale. ꞌLige alué ꞌyuga járome gichao morali bochile goꞌame rasírigame. ꞌLige Esusi júlale alué weꞌká ralámuli ku ejperélachi,
\v 10 ꞌlige Esusi ꞌmole bárkochi ꞌyuga járome si, ꞌlige simíbale alé Ralmanuta anilichi.
\s Jena ruwimela Bariseo machinalio Esusi taꞌlá bijchiá  Onorúgamete julárigame ko
\p
\v 11 Napu aꞌlige Esusi sebasa alé, jaré bariseo simíbale Esusi eꞌnemia. Alé oꞌwínale raꞌicha alué Esusi ꞌyuga regá anigá:
\p ―Aka saꞌwawa bilé nayume o ꞌyawa aꞌwalí bilé mukúgame. Machináliru ramué pala ꞌla bijchiá Onorúgamete julárigame ka mué.
\p
\v 12 ꞌLiko Esusi sewékame iwile. Tabilé galele ꞌlige regá anele:
\p ―¿Chonigá machinali ꞌemi pala ꞌla Onorúgame júlaligo neꞌchí? ꞌEmi etériga tabilé cheꞌsimia ne napu ꞌemi tani neꞌchí ―anele.
\p
\v 13 ꞌLige bárkochi ꞌmole ꞌyuga járome si. Simíbale naꞌlebo ꞌnálige. (Pe aꞌbé nile napu alué ralámuli simíbale.)
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo bariseo  ꞌwe resiti ꞌnátame ko, ꞌlige abiena Erore
\p
\v 14 Esusi ꞌyuga járome ta néléle baní. Alé bárkochi biꞌlepi baní oꞌká mochile.
\v 15 ꞌLige Esusi anele alué ꞌyuga járome:
\p ―ꞌLa ꞌnátaga. Alué bariseo, Erore si, napurigá kawali baní roꞌilime alarigá ju ―anele.
\p
\v 16 ―Esúsika alaní tabiléchigo aꞌpáligame ramué baní ―anile alué Esusi ꞌyuga járomeka aꞌbopi.
\p
\v 17-18 Esusi ꞌla machile tabilé inámiligó. ꞌLige anele:
\p ―¿Chonigá alaniáché ꞌemi: “Tabilé aꞌparu baní”? ¿Tabilé inámolia ꞌemi? Rekó ꞌla buségame ke ꞌemi tabilé maꞌchili ꞌemi. Rekó ꞌla najkégame ke ꞌemi, tabilé aké ꞌemi. ¿Tabilé nélá ꞌemi,
\v 19 napu aꞌlige ne chiꞌwana maligi baní aꞌtabé, maligi mili miná rasígame ralámuli kógimia? ¿Tabilé nélá ꞌemi alakí rasírigo baní aꞌtabé chiꞌwágame?
\p ―Makué oká atabé rasiro ―regá nejele alué Esusi ꞌyuga járomeka.
\p
\v 20 ―Aminami abé ꞌyabé napu aꞌlige chiꞌwana ne gichao baní aꞌtabé, naó mili rasígame ralámuli kógimia, ¿chekí rasírikó aꞌlige aꞌtabé chiꞌwágame baní? ―rukele Esusi.
\p ꞌLige alué Esusi ꞌyuga járomeka anile:
\p ―Gichao morali rasiro aꞌliko.
\p
\v 21 Aꞌlige anile:
\p ¿Chonigá tabilé ꞌcho námuliché ꞌlige? ―anele Esusi.
\s Jena ruwimela Esusi saꞌwáligo bilé rió tabilé maꞌchílime
\p
\v 22 Napuꞌlige sebasa Betsáira anilichi, jaré rió aꞌpale bilé rió tabilé maꞌchílime alé Esusi ajtígichi. ꞌLige ꞌwe anele Esusi napurigá saꞌwámala nochagá.
\v 23 ꞌLiko Esusi chaꞌpile sekala, oꞌtole aꞌminá suwemi tabilé riógichi. Alé aꞌkachípale busila. Aꞌlige nochale busila, ꞌlige rukele: 
\p
\v 24 ―¿Jipe ꞌla maꞌchí? ¿ꞌLa etiá mué tábiri?
\p ―Etiá ne ralámuli eꞌyéname, ꞌla rojá kárépaché ―nejele alué rió.
\p
\v 25 ꞌLige Esusi uchéchigo siné nochale busila, ꞌlige alué rioka abé ꞌla maꞌchílile.
\v 26 ꞌLige Esusi anele:
\p ―Jipe simigá ku galírale, tase simibóaká alé weꞌká riógichi.
\s Jena ruwimela Pegro ruwíligo Esusi ko Onorúgamete julárigame
\p
\v 27 Esusi, ꞌlige alué makué oká rió boꞌné ꞌyuga járome, simíbale Sesarea Belipo anilichi ejiro aꞌtabemi riógichi. Boichimi enagá rukele Esusi boꞌné ꞌyuga járome:
\p ―¿Chieri korí ralámuli neꞌchí?
\p
\v 28 ꞌLige alué ꞌyuga járomeka nejele:
\p ―Jaré aní mué ko Juani ralámuli rewarame, ku ajánaligo mayé. ꞌLige jaré aní mué kará Elíasi, napu ruwime nile napu anélige Onorúgame ꞌwe ꞌya. ꞌLige jaré aní mué kará uchéchigo bilé ꞌwe ꞌya ajtígame napu ruwime nílige napu anélige Onorúgame ―anele alué Esusi ꞌyuga járome.
\p
\v 29 ―¿ꞌÉmika, choniágó? ―rukele Esusi.
\p ꞌLige alésíko Pegro nejele:
\p ―Mueka ju Waꞌlula Kristo.\f + \fr 8:29 \ft Eꞌnesi glosario “Cristo”. \f*
\p
\v 30 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―Tabilé ꞌwesi ruyéwaká.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo ꞌma meꞌlibólikó alué boꞌné
\p
\v 31 Aꞌlige Esusi ruyele boꞌné ꞌyuga járome, alué Onorúgamete julárigame napurigá rió neraga ꞌwe ejelímio ꞌlige ꞌwe gawélimio alué eꞌwélala jurío ꞌlige alué eꞌwélala balé ꞌlige alué Moisesi nila rejcholi beníriame ꞌlige ꞌma meꞌlibólikó ꞌlige bakiá rawé kachi ku ajánimio.
\v 32 Suwábaga ꞌwe aꞌlá maꞌchígame ruyele. Aꞌlige Pégroka Esusi oꞌtole aꞌmibemi ꞌlige neꞌóchale:
\p ―Tase alarigá raꞌichawa.
\p
\v 33 Esusi guꞌlile eꞌnemia uché jarela boꞌné ꞌyuga járome. Aꞌlige Esusi neꞌóchale Pegro. Anele:
\p ―Seꞌwí alé. Mueka raꞌicha napurigá Remónisi. Mueka tabilé ꞌnata napurigá Onorúgame najkí. Mueka ꞌnata napurigá pe ralámuli.
\p
\v 34 Aꞌlige Esusi bayele ralámuli, ꞌlige boꞌné ꞌyuga járome. ꞌLige anele:
\p ―Bilé rió neꞌchí oyérame nisa, tabilé naꞌtámili ju alué rió napurigá najkí alué boꞌné. Naꞌtámili júkuru napurigá najkíbá ne boꞌné. Anáchaga asimeli júkuru rekó resí oliae ꞌlige tabilé aꞌrigá neꞌchí oyeria.
\v 35 Bilé rió tabilé mukunálime resí níliga neꞌchí oyérame kóriká abiena mukumeli ju, tabilé simela reꞌpá rewagachi. Bilé rió meꞌlisuga neꞌchí oyérame kóriká Onorúgame nila raꞌíchili beníriga eyénaga, yati reꞌpá rewagachi simela alué rió bejtélimia Onorúgame ꞌyuga.
\v 36 Pecha ꞌla júkó rekó bilé rió weꞌká eꞌkarúgame nígame ke, tabilé ꞌla Onorúgame oyérame nísaká, ꞌma chátiri gainámala boꞌné alawala.
\v 37 Alésíko ꞌma tabilé gainámala rewagachi moyena. Abéchigo najtékame ju biꞌwígame alawega enalia.
\v 38 Bilé rió chijunasa neꞌchí oyériga ꞌlige ne raꞌichálila beníriga aꞌlige ne napu ju Onorúgamete julárigame napurigá bilé rió neraga, ꞌwe chijunámala néchigó alué rió ꞌyuga napuꞌlige ne uché nawá rewagáchika waꞌlú aꞌwalí niga Onorúgame nila, santo ánjeli ꞌyuga.
\c 9
\p
\v 1 ꞌLige aminami regá anele:
\m ―Neka ꞌwe aꞌlá maꞌchígame ruwí jaré ꞌemi napu mochí jena tabilé suwimeo ꞌma ꞌla etesa bajchá aliena ꞌla semáriga nulao Onorúgame jena wijchimoba.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo peꞌwera seꞌwinátiri gayénaligo
\p
\v 2 Ujsani rawé kachi aꞌkinana, Esusi simile reꞌpá rabó Pegro si, ꞌlige Jakobo si, ꞌlige Juani si. Napu aꞌlige moinasa, Esusi seꞌwinati gayénale peꞌwera.
\v 3 Oꞌpáchala rosákame gayénale, ꞌwe chárigá rosákame taꞌwesi anaga.
\v 4 Yati jsile alé oká rió ꞌwe ꞌya ejperégame Elíasi ꞌlige Moisesi. Raꞌíchale Esusi ꞌyuga. ꞌLige alué bakiá rió Esusi ꞌyuga járomeka etele.
\v 5 ꞌLige Pégroka anele Esusi:
\p ―Mué Waꞌlula, ꞌwe aꞌlá ju ramué jena jágichi. Jipe bakiá kuchí galí newawa, bilé mué galila, ꞌlige bilé Moisesi galila, ꞌlige bilé Elíasi galila.
\p
\v 6 Pe alarigá raꞌíchale, tabilé machile chonimea. ꞌWe majale alué bakiá rió Esusi ꞌyuga járome.
\v 7 Aꞌlige yati nótale alé rabó napuꞌlige alé mochígichi. ꞌLige maꞌchí anile bilé raꞌíchili alé nolíraleka. Regá anime:
\p ―Yeka ne Inolá ju napu ꞌwe galé ne. Eꞌwáwaká napurigá nulá ne Inolá.
\p
\v 8 Aꞌlige ꞌwe yati neraga, alué bakiá rió Esusi ꞌyuga járome echúromi eꞌnénale ꞌlige tabilé rewale Elíasi ꞌlige Moisesi. Esusi biꞌneli ilígame etele.
\p
\v 9 Napuꞌlige ku eꞌtegínasa, Esusi anile:
\p ―Tase ruyéwaká ralámuli napu eteru. Napu aꞌlige ne, napu julárigame ju Onorúgamete napurigá rió neraga, ku ajánasa, aꞌliko ꞌla ju ruyá.
\v 10 ꞌLige alué bakiá rió tabilé ruwile. Weꞌsá anile aꞌbopi: “¿Chonigá alanílepué ku asísimio?” anile aꞌboi.
\p
\v 11 Aꞌkinana, boichimi ꞌyéniga, alué Esusi ꞌyuga járome rukele alué Esusi:
\p ―¿Chonigá aní alué Moisesi nila nulalí beníriame sebamio bajchabé bilé rió Elíasi rewégame taꞌchó nawachi alué Kristo?
\p
\v 12 ꞌLige Esúsika regá anele:
\p ―Elíasi\f + \fr 9:12 \ft Alué Esusi Elíasi aniá pe Juani olagá anile, alué Juani napu ralámuli rewarame nile baꞌwichí bokobuga. \f* bajchá sébale ꞌwe aꞌlá oꞌwé bowechi jawamia ralámuli jena wijchimoba napurigá ꞌla sébili mochímala napuꞌlige sébachi alué Onorúgamete julárigame. ꞌLige ꞌma sebasa alué Elíasi ralámuli oꞌwé ajawamia, ¿chonigá alué osilí alarigá ruwí ꞌwe resí olawa alué Onorúgamete julárigame napurigá rió neraga?
\v 13 ꞌWe aꞌlá animé ne. Rekó weꞌká ralámuli ꞌwe aꞌlá eꞌwílige alué Elíasi, abiena ꞌwe resí oláliru, napurigá resí oláwili ju alué Onorúgamete julárigame napurigá rió. Suwábaga alué ꞌwe ꞌya osirúgime nile alarigá ikimeo jipe.
\s Jena ruwimela Esusi ꞌyuga járome  tabilé umébaligo bilé chátiri alawá maꞌchí ꞌpa
\p
\v 14 Napu aꞌlige Esusi ku sebasa napu mochile alué Esusi ꞌyuga járome, Esúsika etele weꞌká ralámuli mochigo alemi ꞌlige etele jaré Moisesi nila nulalí beníriame eꞌwele raꞌíchachi ayoga alué Esusi ꞌyuga járome ꞌyuga.
\v 15 Napu aꞌlige etesa aleka enagó Esusi yati simíbale repórimia ꞌwe raꞌsálagá suwábaga alué weꞌká ralámuli, ꞌlige ꞌwe aꞌlá niraga repórile.
\v 16 Aꞌlige Esusi rukele alué ralámuli:
\p ―ꞌÉmika ¿tachiri raꞌichalia alué Moisesi nila nulalí beníriame si? Bochí aniá aníchaneguru.
\p
\v 17 ꞌLige bilé ralámuli nejele:
\p ―Mué beníriame, jeka aꞌpá ne ye towí, ne inolá, chátiri alawá ajchágame ju, tabilé gayéname ju raꞌicha. Aꞌpá ne napurigá mué maꞌchí pámala alué chátiri alawá.
\v 18 Wijchí rekábame ju, ronuega boꞌírame ju chuꞌala, chiꞌname ju ramalá aꞌwágame iꞌkiga, aꞌwáraga boꞌírame ju rekúpaga, ꞌma ruyé ne mué ꞌyuga járome, tabilé umeba maꞌchí ꞌpa alué chátiri alawá.
\p
\v 19 Esúsika anele ralámuli:
\p ―¿Chéniko si ꞌla machimélaché ꞌemi ralámuli ꞌlige ꞌemi ne ꞌyuga járome churigá ꞌyólime ka? ꞌMa weꞌká rawé ajtíkuru ne ꞌemi ꞌyuga. Jeka oꞌtó alué towí.
\p
\v 20 ꞌLiko alé oꞌtóliru alué towí. Napuꞌlige alué towí etesa Esusi, alué chátiri alawá yati wijchí rekábale alué towí gajpalaka, ronuégame chuꞌega.
\v 21 Esusi rukele oꞌnola:
\p ―¿Chekí rawé ju alué chátiri alawala bajkisá ye towichi?
\p ꞌLige oꞌnólaka nejele:
\p ―ꞌMa waꞌlubé kachi bajkile.
\v 22 Alué chátiri alawá panápurimi pame ju naꞌichimi, ꞌlige baꞌwichimi, meꞌlináliga. Naꞌtemápuaká ramué. Guꞌírowaká ramué ꞌla umubásaká mué.
\p
\v 23 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―¿Mueka chonigá anéché “ꞌla umubásiká mué”? Mué ꞌla bijchígasaká ꞌla umébame ko ne, ꞌla umubámala ne.
\p
\v 24 Alué towí oꞌnólaka anile:
\p ―Ne ꞌla bijchigi ꞌla umébame ko mué. Tabilé weꞌká namo ne. Guꞌírowaká ne napurigá abé ꞌla bijchígimala ne uché rajpé ꞌla umébame ko mué.
\p
\v 25 Napuꞌlige Esusi etea namó mochíbachi ralámuli alemi napu ilile, anele alué chátiri alawá alué towichi ajtígame:
\p ―Mué ꞌsile najkacholo newá ye towí. Mué ꞌsile tabilé raꞌíchame newá ye towí. ¡Maꞌchini, tabilé siné uché bajkibóaká ye towichi! ―anele Esusi.
\p
\v 26 ꞌMa maꞌchínamia alué chátiri alawá, aꞌwágame sinale ꞌlige gajpalaka rekárale alué towí ronuega chuꞌega, ꞌlige maꞌchínale, wijchí rekábasa aꞌrele napurigá mukúgame neraga alué towí.
\p ꞌLige ralámulika anile alué towí etega:
\p ―¡ꞌMa mukúgame ju!
\p
\v 27 Aꞌliko Esusi chaꞌpile sekala, ꞌlige oꞌweti elale. Ajágame nile.
\p
\v 28 Napuꞌlige bilena galírale mochiga, Esusi ꞌyuga járomeka rukele alué Esusi:
\p ―¿Chonigá tabilé gainárupeché ramueka maꞌchí ꞌpa alué chátiri alawá?
\p
\v 29 ꞌLige Esúsika nejele:
\p ―Napuꞌlige maꞌchí ꞌpa bilé chátiri alawá bilé ralámulichi ajtígame, ꞌwe aꞌlá naꞌtawa Onorúgame ꞌyuga ꞌlige iwérali tánisa aꞌlige kulí gainámala ꞌemi maꞌchí pa alieti alawá. Tabilé tánisa ꞌemi iwérali Onorúgame, tabilé umubámala ꞌemi ―anile Esusi.
\s Jena ruwimela Esusi uchéchigo siné aníligo  meꞌliboli ko ꞌlige ku ajánimili ko
\p
\v 30 Aꞌkinana simile Esusi ꞌlige boꞌné ꞌyuga járome. Simíbale alé ejiro Galilea anilichi. ꞌLige Esusi tabilé najkile napurigá ralámuli Galilea ejperégame machimela alé mochigo alé Galilea alué Esusi ꞌlige ꞌyuga járome.
\v 31 Alué Esusi biꞌneli asinálile beniria boꞌné ꞌyuga járome, ꞌlige regá anele:
\p ―Napu ju Onorúgamete julárigame ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga ꞌma chaꞌpiboli ju pe ꞌwemi ꞌlige ꞌma meꞌliboli ju. Meꞌlisuga, pe bakiá rawé kachi ku ajánamala. (Alué Esúsika pe boꞌné olagá anime ke anile.)
\p
\v 32 Alué Esusi ꞌyuga járomeka tabilé námale napu anile Esusi. Majale rukegá. Aꞌkinana Esusi ꞌyuga járome boichimi ꞌyéniga raꞌíchale aꞌboi:
\p ―¿Chieri ꞌnalina abé Waꞌlula júpué ramué? ―anile.
\p
\v 33 Napuꞌlige sebasa weꞌká riógachi Kapernaumi anilichi moꞌile pachá galírale napu cheꞌlabámili nile ꞌlige Esúsika rukele alué boꞌné ꞌyuga járome:
\p ―¿Tachiri choniae ꞌemi boichika ꞌyénaga?
\p
\v 34 ꞌLige alué Esusi ꞌyuga járome ka tabilé nejele machíligame ayomio Esusi.
\v 35 ꞌLiko asíbale Esusi, ꞌlige bayele alué makué oká boꞌné Esusi ꞌyuga járome ꞌlige anele:
\p ―Waꞌlula nínilisiká, guꞌírimili júkuru suwábaga ralámuli. Tabilé boꞌnepi naꞌtemámili júkuru.
\p
\v 36 Aꞌlige Esusi mutule bilé ta towí ꞌlige anele alué makué oká rió:
\p
\v 37 ―ꞌEmi napu ꞌwe aꞌlá niraga eté bilé ta towí ꞌla neꞌchí oyériga, ꞌliko ꞌwe aꞌlá nirame ju neꞌchí. ꞌEmi neꞌchí nirasa ꞌliko ꞌla nirame ju Onorúgame, alué napu júlale neꞌchí ―alarigá anile Esusi.
\p
\v 38 ꞌLige alué Juani, napu Esusi ꞌyuga ilírome nile, anele Esusi:
\p ―Mué Waꞌlula, alé ꞌmi ajtí bilé rió ꞌwe buyáname uꞌkuchí remónisi alawala ralámulichi mochígame regá anigá: “Esusi aꞌwalílate buyasa ꞌla képá ꞌemi chátiri alawá, yati buyasi, aꞌrewa ye rió.” ꞌLige ramueka sulíruturu, pecha ramué ꞌyuga oyame kame alué rió.
\p
\v 39 ꞌLiko Esúsika anele:
\p ―Tabilé che anétéliko. Bilé rió buyáname chátiri alawá regá anigá: “Esusi aꞌwalílate buyasa ꞌla képá ꞌemi chátiri alawá”, bilé rió alarigá nóchame ka ꞌwe aꞌlá raꞌichámala neꞌchí olagá.
\v 40 Ralámuli tabilé saíla nisa ramué, ramué gompaniérola kéré.
\v 41 Bilé rió rekó pe bilé alabá baꞌwí ꞌyae ꞌemi neꞌchí oyérame kóriká, ꞌliko Onorúgame ꞌla semati raweli ꞌyámala alué rió.
\p
\v 42 ’Bilé rió resiti ꞌnátili ꞌyame bilé ta towí kulí benime Onorúgame nila raꞌíchili, abé ꞌla nímala siꞌlika mukusá baꞌichí rojkógachi pásiga majtá golótiga.
\v 43 Mué ꞌwe cha ꞌsisa mué boꞌné sekálate, ꞌma rejpunawa alué seká. Abé aꞌlá nímala Onorúgame eꞌwilia tabilé sekega, tase simiá oká sekega oꞌwékana jiérnochi alé napu tabilé siné choꞌime ju naꞌí.
\v 44 Alé alué kuchili tabilé siné aꞌrémili ju ralámuli saꞌpala goꞌyá. ꞌLige alé nabí rajame ju naꞌí. Tabilé siné choꞌime ju.\f + \fr 9:44 \ft Eꞌnesi Isaías 66:24. \f*
\v 45 Mué resí ꞌsika enasa mué ronólate, rejpunawa ronola. Abé aꞌlá ju Onorúgame eꞌwilia tabilé ronega, tase simiá reꞌlé jiérnochi oká ronega.
\v 46 Alé alué kuchili tabilé siné aꞌreme ju ralámuli saꞌpala goꞌyá. ꞌLige alé nabí rajame ju naꞌí. Tabilé siné choꞌime ju.
\v 47 Mué ꞌwe chátiri naꞌtasa chátiri etega, maꞌchí buinawa alué busí. Abé aꞌlá nímala Onorúgame eꞌwilia tabilé busega, tase simiá reꞌlé jiérnochi oká busega,\f + \fr 9:47 \ft Bersíkulo 44 ꞌlige 46 tabilé uchú alué ꞌwe ꞌya osirúgime osilichi. \f*
\v 48 alé napu alué kuchili tabilé siné aꞌreme ju ralámuli saꞌpala goꞌyá. ꞌLige alé nabí rajame ju naꞌí. Tabilé siné choꞌime ju.
\p
\v 49 ’Apiépiri ralámuli neꞌchí najátasaká resí ikimela. Alué resí ikiame ju napurigá oná.
\v 50 Oná ꞌwe aꞌlá ju ꞌla ajkabasa goꞌame. Tabilé ajkabasa goꞌame, pe tabilé ꞌla ajkabame ju alué oná.\f + \fr 9:50 \ft Onaka abiena unilime ju ꞌyowa. Abiena unilime ju napurigá tabilé bikimela saꞌpá. Abiena unilime ju napurigá biꞌwewa jiero. Abiena unilime ju telsante niraga. Abiena uneme nile alué ralámuli ebreo napuꞌlige Onorúgame kógime nile goꞌame ruigá Onorúgame tabilé siné chajkena ilíbame ju, nabí ꞌwe aꞌlá sébali olame ju napu aní boꞌné. \f* Alarigá ju alué resí ikiame napurigá oná. Alué resí ikiame ꞌla guꞌírame nisa ralámuli ꞌwe aꞌlá ꞌnata Onorúgame ꞌyuga aꞌliko napurigá oná ꞌla ajkabame alarigá ju. Alué resí ikiame tabilé guꞌírome nísaká alué ralámuli ꞌwe aꞌlá ꞌnata Onorúgame ꞌyuga, aꞌliko tabilé ꞌla ju. ꞌLiko alué resí ikiame ju napurigá oná tabilé ajkabame. Tase weꞌkuawa alué resí ikiame guꞌírome ko Onorúgame si naꞌtalia ꞌliko ꞌwe ganíliga ejperélamala ꞌemi suwábaga.
\c 10
\s Jena ruwimela Esusi rejcholi ruyéligo suwábaga  alué ralámuli newíkame napurigá tabilé rojámala
\p
\v 1 Alé Kapernaumi asigá, simile alé bilena alé aꞌbé bakochi Jorani anilichi, aleka napu maꞌchíname ju alué rayénali napu Jurea anilime nílechigó napurigá alué ejiro Jurea anilime.\f + \fr 10:1 \ft Jaréchigo aní simáriligo alé ejiro Jurea ꞌlige bajuníligo alé bakochi Jorani anilime. \f* Nabí rawé weꞌká ralámuli napaíle. ꞌLige Esúsika benírale rejcholi alué ralámuli. Alarigá ꞌsime nile.
\v 2 ꞌLige alé jsile bariseo pe rukemia chonirá Esusi. ꞌLige rukele:
\p ―¿ꞌLa ju bilé rió mukí aꞌrea newíkame?
\p
\v 3 ꞌLige Esúsika rukele:
\p ―¿Tachiri rejcholi nejile ko alué rió Moisesi ꞌya? ―rukele Esusi.
\p
\v 4 ꞌLige alué bariséoka anile:
\p ―Moisesi anile ꞌla ko bilé mukí aꞌrilía, bilé apeli ꞌyásiká regá anime: “Jípesí ꞌma tabilé napaíka ejperélamala napugiti ꞌma rojágame kame ye oká ralámuli, ꞌma tabilé newíkame”, anime nísaká alué apeli.
\p
\v 5 Esúsika anele:
\p ―Ralámuli cha nokame kame. Alekeri Moisesi benírele alué rejcholi.
\v 6 ꞌYa bajchabé Onorúgame tabilé benírele alué rejcholi. Onorúgame nila raꞌíchili regá aní: “Napuꞌlige Onorúgame newale gawí, newale bilé rió, ꞌlige bilé mukí.”
\v 7 Alekeri newime ju ꞌlige waná galírime ju,
\v 8 ꞌlige napuíka okome ju. Alésíko napurigá biꞌlepi ralámuli ꞌnátame nímala okaka,
\v 9 ꞌlige Onorúgame tabilé najkí napurigá rojanawa napu boꞌné napabule.
\p
\v 10 Abé alí, napuꞌlige galírale mochiga, alué Esusi ꞌyuga járome ka rukele Esusi:
\p ―¿Chonime ke napu mué ruyá anié kulipi?
\p
\v 11 ꞌLige Esúsika nejele:
\p ―Bilé rió mukí aꞌresa, uché bilé mukí rewame ju, tabilé ꞌla ju alué ꞌnátili.
\v 12 Abiena ꞌwe resítiri ju alaꞌsimía bilé mukí rió aꞌresa uché bilé rió rewisá, tabilé ꞌla ju alué ꞌnátili. ꞌWe resítiri ju alaꞌsimía.
\s Jena ruwimela Esusi tániligo Onorúgame napurigá guꞌírimala ꞌkuchi
\p
\v 13 Ralámulika uꞌkuchí ꞌkuchi aꞌpile alemi alué Esusi napurigá chaꞌpimela sekate. Napu aꞌlige machisá alué ꞌyuga járome, neꞌóchale alué ralámuli uꞌkuchítiri. 
\v 14 Esúsika ayole alué Esusi ꞌyuga járome ꞌyuga. Anele:
\p ―Tase che anewa, aꞌrewa ꞌnalina napurigá jeka smela alué uꞌkuchítiri. ꞌEmi alué uꞌkuchítiri etega, benimela ꞌemi Onorúgame eꞌwiga. Suwábaga ralámuli napu ꞌwe aꞌlá eꞌwame ju napurigá ye uꞌkuchítiri, alueka ꞌwe aꞌlá nulalíame ju sulachí Onorúgamete.
\v 15 Neka ꞌwe aꞌlá bijchiga aní. ꞌEmi tabilé eꞌwisa Onorúgame napurigá nokame ju ye uꞌkuchítiri, tabilé siné ganíliga eꞌyénamala ꞌemi Onorúgame ꞌyuga. Napurigá bilé uꞌtátiri ꞌwe yati eꞌwime Onorúgame, aꞌchigóriga nímili júkuru ꞌémichigó napurigá alué uꞌtátiri ꞌla yati eꞌwime Onorúgame.
\p
\v 16 Aꞌlige alué Esusi mutule alué uꞌkuchítiri ꞌlige moꞌola nochale ꞌlige tánale Onorúgame napurigá repúmala.
\s Jena ruwimela bilé rió ꞌwe nígame tabilé oyéraniligo Esusi
\p
\v 17 Bilé rawé Esusi enale simiá, ꞌlige bilé rió nawá ꞌwe ꞌmaga, ꞌlige chokóbasiga ilíbale alé oꞌwemi napu Esusi iligé. ꞌLige alué rió anele alué Esusi:
\p ―Mué ꞌwe aꞌlá beníriame, ¿tachiri chuꞌsimía ꞌla ju napurigá bejtélamala ne ꞌpa rewagachi nabí? ―anile alué rió.
\p
\v 18 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―¿Chonigá aníché mué: “ꞌWe aꞌlá beníriame”? Pe biꞌneli Onorúgame ju ꞌwe aꞌlá beníriame.
\v 19 ꞌLa machí mué napu Onorúgame nulale. Regá nulale Onorúgame: “Tabilé meꞌliboa ralámuli, tabilé chigowa aminami, tabilé seꞌnú mukí ꞌyuga gojchiboa, tabilé ꞌyega raꞌicháwaká, tase bujewa bilé rió tábiri oꞌká enágame ꞌyégiga, ꞌla niraga etewa mué oꞌnola ꞌlige mué eyela” ―alarigá anele Esusi.
\p
\v 20 ꞌLige alué rioka anile aꞌlige:
\p ―Neka ꞌwe aꞌlá sébali olá suwábaga alué nulalí uꞌtá ka jipe abiena si.
\p
\v 21 ꞌLige Esúsika ꞌwe naꞌtemale, ꞌlige anele:
\p ―Aba bilé tábiri rokáré. Bilé tábiri tabilé ꞌcho ꞌla sébali olá mué. Simigá ralinéwaká suwábaga alué mué nila tábiri, ꞌlige kógiwaká alué enomí alué ralámuli tabilé nígame. ꞌLige neꞌchí najátawa. Alarigáká ꞌla narémala mué semati raweli ꞌpa rewagachi.
\p
\v 22 ꞌLiko alué rió kilí ilíbale, seweka simiá kíbale cha weꞌká tábiri nígame níligame. Tabilé ralinénele boꞌné nila.
\p
\v 23 ꞌLiko Esusi eꞌnéniga boꞌné ꞌyuga járome, anele:
\p ―Weꞌká alué ralámuli ꞌwe nígame weꞌká eꞌkarúgame tabilé elime ju napurigá Onorúgamete nulewa sulachí. Pe napurigá aꞌboi ꞌnata, pe alarigá ꞌla sébili nirá.
\p
\v 24 ꞌLige alué Esusi ꞌyuga járome ka lale: “¿Chonigá aníché Esusi alaniá?” ꞌLige Esúsika anele uchéchigo siné:
\p ―Weꞌká ralámuli napu ꞌwe ꞌnátame ju weꞌká eꞌkarúgame niga asinálime, tabilé najkime ju napurigá Onorúgamete nulewa sulachí.
\v 25 Weꞌká rió weꞌká bukégame akasí, chibátiri, boꞌátiri, tabilé nélé Onorúgame. Boꞌné biꞌneli ꞌnata. ꞌWe nóchili olámala alué rió napurigá lisensia ꞌyámala Onorúgame napurigá Onorúgame nulémala.\f + \fr 10:25 \ft Esúsika regá anile: ―ꞌWe nóchali olámala bilé rió weꞌká bukégame ajágame napurigá lisensia ꞌyámala Onorúgamete nulelia. Abé ꞌla tabilé nóchali olámala bilé kameyo bilena wejchá ewalachi simiria. \f*
\p
\v 26 ꞌLige akisá alué Esusi ꞌyuga járome, tabilé inámole. ꞌLige anile aꞌbopi:
\p ―¿Chieri ꞌla sebámalawé alé rewagachi?
\p
\v 27 ꞌLige Esúsika eꞌnéniga anele:
\p ―Bilé rió boꞌné ꞌnátaga tabilé sebámala rewagachi. Onorúgameka ꞌla nejkúrime ju, alarigáká ꞌla sebawa rewagachi.
\p
\v 28 Aꞌlige Pégroka anele:
\p ―Ramueka suwábaga tábiri aꞌréruché mué ꞌyuga eꞌyénimia ―anile Pegro.
\p
\v 29 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―Apiépiri rió aꞌresa galí, rejimátiri, oꞌnólatiri, eyélatiri, ꞌkúchitiri, gawítiri, ne ꞌyuga eꞌyénimia, benírimia ralámuli Onorúgame nila raꞌíchili,
\v 30 Onorúgame waꞌlú ganílili ꞌyámala. ꞌWe ganílimala alué ralámuli Onorúgame oyérame ꞌyuga. Abiena ꞌwe resí olawa ꞌlige resí anewa cha nokame ralámulite. ꞌLige mukusá ꞌpa rewagachi asiméleké nabí.
\v 31 Alué napu bajchá ilinálime ju, alueka pe guwana juláwili ju. ꞌLige alué ꞌwe guwana ilígame, alueka ꞌmi bajchá eláwili ju.
\s Jena ruwimela uchéchigo siné aníligo Esusi ꞌma meꞌliboli ko  ꞌma baisá nile alésíko alaniá Esusi
\p
\v 32 Eꞌyénale bowesia Rusaleni simiba. Esusi bajchá enale. ꞌLige alué weꞌká oyérameka nujubami ꞌyénale, ꞌlige regá naꞌtasia eꞌyénale: “¡Esúsika ꞌla tabilé majanti!” napugiti Esúsika abirigá alemi Rusaleni simiá enáligime rekó machié meꞌliboli ko alé Rusaleni. Uchéchigo jaré napu abé guwana eꞌyénale ꞌwe majale. ꞌLige Esúsika waná biꞌneli oꞌtole alué makué oká rió boꞌné ꞌyuga járome.
\v 33 ꞌLige regá anele:
\p ―Ramueka ꞌa eꞌnárukuru Rusaleni simiba. Alué napu ju Onorúgamete julárigame ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga ꞌma chaꞌpiboli ju, ꞌlige ꞌma oꞌtoboli ju napu mochí alué eꞌwélala balé ꞌlige alué Moisesi nila nulalí beníriame. Alué eꞌwélala oꞌtomela aꞌminá uchéchigo bilena eꞌsena ralámuli mochígichi napu tabilé jurío ju napurigá alemi meꞌliboa.
\v 34 ꞌLige tabilé ꞌcho meꞌá, alué ralámuli ꞌwe gawélimala ꞌlige aꞌkachípamala ꞌlige wejpisópua, ꞌlige meꞌliboli ju. Mukusá pe bakiá rawé kachi ku ajánamala ―anile Esusi.
\s Jena ruwimela Jakobo (Santiago) ꞌlige Juani tánaligo nóchali Esusi
\p
\v 35 Aꞌlige Jakobo, ꞌlige Juani, Sebereo ꞌkúchila,
\v 36 aꞌbemi simíbale Esusi ajtígachi ꞌlige anele:
\p ―Mué beníriame, pe rekó, nóchali ꞌyáwaká ramué.
\p
\v 37 ―¿Tachiri nóchali najkiá ꞌemi? ―rukele Esusi.
\p ―Napuꞌlige mué waꞌlula selígame asibasa, ramueka aꞌnaguka mochíwaká mué ajtígichi napurigá eꞌsélikame uꞌkuchípala nímala ramué, bilé wajtoná, bilé oꞌiná.
\p
\v 38 ꞌLige Esusi anele:
\p ―ꞌEmi tabilé machí aliena nóchali ko. ¿ꞌLacha anachasa júkó ꞌemi neꞌchí ꞌyuga? ¿ꞌLacha anachámala ꞌemi resí ikiá napurigá ne resí ikimela?
\p
\v 39 ―Abiena ꞌla anacháwaleké ―nejele Akobo ꞌlige Juani.
\p ―Bijchiá resí ikimela ꞌemi. Meꞌliboa ne. Abiena meꞌliboa ꞌemi.
\v 40 Tabilé ne ꞌsímala aꞌnaguka eꞌwélala mochía ꞌemi. Pe Onorúgameka ꞌla machí chieri mochiamio napurigá nochámala alué nóchali ―anile Esusi.
\p
\v 41 Uché jaré Esusi ꞌyuga járome machile nóchali táligo, alekeri naꞌáwale. ꞌLige Esusi bayele suwábaga alué makué oká boꞌné ꞌyuga járome,
\v 42 ꞌlige anele:
\p ―ꞌEmi ꞌla machíguru napu ekí eꞌwélala ꞌwe riólame ka, ꞌlige ꞌwe iwégame nulame ka, napuchibi olagá ralámuli, ꞌlige alué eꞌsélikame uꞌkuchípala aꞌchigóriga nulame ju.
\v 43 ꞌEmi tabilé alarigá nulámili júkuru.
\v 44 Alué abé waꞌlula nínilisi ka, guꞌírimili júkuru uché jaré ralámuli, tabilé rióliga, napurigá nóchame neraga.
\v 45 Alué Onorúgamete julárigame ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga tabilé nawápá napurigá guꞌíriwa ralámulite. Alueka nawákuru guꞌírimia uché jaré ralámuli, alué boꞌnepi mukugá buinamia chátiri bowechi weꞌká ralámuli.
\s Jena ruwimela Esusi saꞌwáligo bilé rió tabilé maꞌchílime
\p
\v 46 Aꞌlige sébale weꞌká riógichi Jerikó anilichi. Napuꞌlige Esusi ꞌma simichi alé Jerikó yéniga alué boꞌné ꞌyuga járome si, ꞌlige weꞌká ralámuli napu Kapernaúmika si ꞌyénale, ꞌlige alemi boichimi asale bilé rió tabilé maꞌchílime, Bartimeo anilime (Bartimeo aniáká Timeo inolá aniame ju). Alé asale boichí suwemi enomí taa.
\v 47 Napu aꞌlige alué tabilé maꞌchílime machisá Esusi Nasareta bejtégame aꞌbemi enegó, aꞌwágame raꞌíchaga bayele regá anigá:
\p ―¡Mué Esusi, Rabí rijimala, Rabí ꞌwe ꞌya ajtígame, pe rekó naꞌtemápuaká neꞌchí! ―anile.
\p
\v 48 Weꞌkaka sulile alanichi napurigá tabilé aminabi aꞌwágame raꞌichámala. ꞌLige alué rioka tabilé eꞌwale. Aminabi anile rekó sulílie:
\p ―¡Mué Esusi, Rabí rijimala, alué rabí napu ꞌwe ꞌya asale, pe rekó, naꞌtemápogó ne! ―anele.
\p
\v 49 Akisá yati kilí ilíbale Esusi, ꞌlige anile:
\p ―Jeka bayéwagó.
\p ꞌLige alué Esusi ꞌyuga járomeka simíbale bayemia. ꞌLige anele nawiga:
\p ―Tase chéláwa. ꞌMi simérá mué. Esusi repá ꞌnaka.
\p
\v 50 ꞌLiko alué rió tabilé maꞌchílime alué gemá wijchí pasa, iwégame oꞌpochile, ꞌlige simile alé napu Esusi ilile.
\v 51 Esúsika rukele:
\p ―¿Tachiri najkí mué?
\p ꞌLige alué tabilé maꞌchílimeka nejele:
\p ―Mué beníriame, najkí ne napurigá neꞌchí ꞌyómala mué napurigá ꞌla maꞌchílimala ne ku.
\p
\v 52 Esúsika anele:
\p ―Simigá ku mué bejtélachi. Saꞌwíkuru mué, ꞌla bijchígiligame mué ꞌla saꞌwame ko ne ―anele.
\p Yati ꞌla maꞌchílile alué tabilé maꞌchílime. ꞌLige tabiléchigo simíleko galírale, pe simile alemi guwánami napu weꞌká ralámuli ꞌyénale.
\c 11
\s Jena ruwimela ralámuli eꞌwele raꞌíchaga aníligo Waꞌlula ko Esusi
\p
\v 1 Napuꞌlige ꞌma amulí seba ꞌyéniga alé Rusaleni alué Esusi ꞌlige gompaniérola jábale alé Olibo rewégichi rabó reꞌleberi, alé napu okaná weꞌká riógachi nile, bilena Beꞌtagé ꞌlige uché bilena Betania rewégachi.
\v 2 ꞌLige Esúsika anele oká alué boꞌné ꞌyuga járome:
\p ―Simíbaga alé ꞌmi weꞌká riógachi, ꞌmi alé napu maꞌchigá ju, ꞌlige alé riógichi sebasa, ꞌemi etémala bilé bulito uꞌtá chériga chujkúgame tabilé ꞌcho asilime. ꞌLige ꞌma suꞌpanasa jeka oꞌtobóaká baníriga.
\v 3 ꞌLige bilé rió rukisá chonigá suꞌpanalio alué bulito, yati anewa: “Alué Waꞌlula najkí napurigá tanewa ye bulito, pe yati ku ronolawa ramué”, anile Esusi.
\p
\v 4 ꞌLiko alué oká rió Esusi ꞌyuga járome yati simíbale ꞌlige alé bilénami riógichi sebasa etele bilé bulito uꞌtá chériga chujkúgame bilé oꞌtónachi alé aꞌbé yochi galírale, ꞌlige suꞌpánale.
\p
\v 5 ꞌLige jaré rió jale alé ꞌlige bilé alué rió alemi ajtígame rukele:
\p ―¿Chonigá suꞌpanaru alué bulito?
\p
\v 6 ꞌLiko alué Esúsite julárigame ruyele ꞌla sébili napurigá anélige Esusi. ꞌLiko alué rió rukeme yati ꞌla elile napurigá ꞌla oꞌtomela.
\v 7 Alésíko yati oꞌtole alué bulito napu alé Esusi ajtile. ꞌLige alué aꞌpasa alué bulito, bujale alué iꞌweli oꞌpacha aꞌboi oꞌpáchala ꞌlige pérale alué bulito, ꞌlige Esúsika yati asele alué bulito, ꞌlige asigá simile.
\v 8 ꞌLige weꞌká ralámuli pésiga ꞌyénale boichimi aꞌboi oꞌpáchala iꞌweli, ꞌlige alué bulito alemi amóbami simírole, ꞌlige jaréchigo saꞌó sawala roꞌasia eꞌyénale alemi boichimi.
\p
\v 9 Suwábaga ralámuli guwánami ꞌyénigame ꞌlige bajchabemi ꞌyénigame ꞌwe raꞌsálásia ꞌyénale regá anisia:
\p ―¡Waꞌlula ju Onorúgame! ¡ꞌWe aꞌlá semá ꞌsime ju alué Onorúgamete julárigame!
\v 10 ¡Onorúgame ꞌma aꞌlá nulémala ralámuli! ¡ꞌMa nawá alué Rabí rijimala! ¡Suwábaga ꞌwe semátiri nímala!\f + \fr 11:10 \ft Eꞌnesi Salmos 118:25-26. \f*
\p
\v 11 Alarigá bajkile Esusi alé weꞌká riógichi Rusaleni anilichi aleké bulito asigá ꞌlige reꞌkile bulítochi ꞌlige reꞌkisa bajkile abé pachami alé waꞌlú reꞌobá ilígichi raꞌpichí, ꞌlige ꞌwe aꞌlá eꞌnesa bochígimi alé raꞌpichí, ꞌma simile alé Betania rewégichi taꞌmé weꞌká riógachi,\f + \fr 11:11 \ft Rusalénika ꞌwe weꞌká riógame nile, ꞌlige Betániaká taꞌmé ꞌwe weꞌká riógame nile. \f* ꞌma ꞌwe alí níligame amulí chónachi, alué makué oká rió ꞌyuga simile boꞌné ꞌyuga járome.
\s Jena ruwimela Esusi ꞌwe ená anegá neꞌóchaligo  bilé chuná napu tabilé rakeme nile
\p
\v 12 Melénala beꞌá ꞌma simíbale alé Betania mochige, ꞌlige boichimi eꞌyéniga ꞌwe eꞌlowile Esusi.
\v 13 ꞌLige etele bilé chuná alemi ilígame boichimi aꞌbemi ꞌlige Esúsika yati simile eꞌnemia pala rakégame ka alué chuná, tabilé rakega ilile alué chuná, pe ꞌwe aꞌlá sawega ilile, tabilé ꞌcho sébale raweli napu rakeme nile alué chuná.\f + \fr 11:13 \ft Alé Israeli alué chuná bajchá rakeme ju marso mechá napuꞌlige ꞌyame ju chuná sawala. ꞌLige abiena rakeme ju abé nujubame. Tabilé rakésaká napuꞌlige ꞌyame ju sawala, tabilé rakémili nile abé nujubapi. Siné kachi Esusi anile alué chuná ju napurigá alué bariseo. Bariséoka ꞌwe aꞌká ralámuli káré nobi tabiléchigo aꞌká ralámuli nílekó. Alué bariseo nile napurigá alué chuná napu ꞌwe rakéganti káréle ꞌwe sawega ilígame nobi tabilé rakégame níliko. \f*
\v 14 ꞌLiko Esúsika anele alué chuná:
\p ―Tabilé siné goꞌmela ralámuli mué chuná rakala, ꞌmáchigo tabilé siné rakémili kame mué ―anele.
\p ꞌLige alué Esusi ꞌyuga járomeka akele alanichi Esusi.
\s Jena ruwimela Esusi ꞌma mabúligo alué ralineme ralámuli  alé waꞌlú reꞌobachi raꞌpichí mochígame
\p
\v 15 Aꞌlige sebasa ku alé Rusaleni, Esusi bajkile alé waꞌlú reꞌobachi raꞌpichí, ꞌlige chojkile buyana alué ralámuli napu ekí ralinea jale ꞌlige tábiri alé raꞌpichí, ꞌma reꞌnubuga ꞌlule suwábaga mesa napu enomí nakulílichi nile, ꞌlige mutuka ꞌma reꞌnubule chulugí baloma ralinélime wakali.
\v 16 Tabilé aꞌrele napurigá alemi raꞌpichí mochiámala raꞌlánaga weꞌká eꞌkarúgame tábiri ralinélime.
\v 17 ꞌLige alué eꞌkarúgame tábiri rujsuna ꞌlige gajuna ꞌwe ruyele Onorúgame nila raꞌíchili. Regá anele:
\p ―¿Tacha machí ꞌemi regá anime chujkugó alé osilichi napu Onorúgame nila raꞌíchili chujkú? Regá anime chujkúché: “Ne galílaká uneme nímala suwábaga ralámuli jena gawichí ejperégame napurigá raꞌichámala Onorúgame ꞌyuga ꞌlige napurigá iwérali tánamala.”\f + \fr 11:17 \ft Eꞌnesi Isaías 56:7. \f* Alarigá aní Onorúgame nila raꞌíchili. ꞌÉmika unéguru ye reꞌobá Onorúgame galila napurigá pe bilé resó pe chigórigame resola niraga, tabilé ꞌla nirá ꞌemi ―anele.\f + \fr 11:17 \ft Eꞌnesi Jeremías 7:11. \f*
\p
\v 18 ꞌLige alué eꞌwélala balé abiena alué Moisesi nila nulalí beníriame akele alanichi alué Esusi ꞌlige chojkile ꞌnata churigá ꞌla nítikó meꞌliá alué Esusi. Meꞌlinálile ꞌlige ꞌnátale majaga “weꞌká ralámuli alué rió oyera.” ꞌLige tabilé chérigá meꞌale alué Esusi napugiti ꞌwe majáligime alué ralámuli, cha weꞌká níligame alué ralámuli alemi jágame ꞌwe aꞌlá ꞌnátaga gepua alué Esusi benírachi alué rejcholi.
\v 19 ꞌMa alí ꞌma chónachi simile Esusi boꞌné ꞌyuga járome ꞌyuga. ꞌMa simíbale alé Rusaleni mochige.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo churigá ka  napuꞌlige ꞌla bijchígisiga ꞌla aꞌwalí nígame ko Onorúgame
\p
\v 20 Uché melénala beꞌá simíbale alé aꞌbemi alué chuná ilígichi ꞌlige etele alué chuná ꞌma wakígame chojkichí si, ꞌma nawala ꞌyúriga wakíbale alué chuná.
\v 21 ꞌLige Pegro nélále napu anile alué Esusi rapakónala. Regá anile Pegro:
\p ―Mué Esusi Waꞌlula, eꞌnérigo ye chuná napu mué neꞌóchale ꞌwe ená anigá rapako, ꞌma wakile.
\p
\v 22 ꞌLige Esúsika nejele ꞌlige regá anele:
\p ―Aka ꞌwe aꞌlá bijchígiwaguru ꞌla waꞌlú aꞌwalí nígame ko Onorúgame.
\v 23 Neka ꞌwe aꞌlá bijchiga aní, ꞌemi nulesa ye gawí Olibo anilime ꞌliko ꞌla simela ꞌmi mejká waꞌlú baꞌwí ilígichi napu eꞌwele barko eꞌyéname ju, ꞌlige ꞌwe aꞌlá bijchígiga anesa ꞌemi ꞌwe aꞌlá nejkúromio Onorúgame boꞌné aꞌwalílate, ꞌliko Onorúgame ꞌla nejkúromala, ꞌliko ꞌla simela ye gawí ꞌmi waꞌlú baꞌwí ilígichi.
\v 24 Apiépiri tábiri ꞌla nejkúromala Onorúgame ꞌla bijchiá bijchígiga tánasaká mué alué nejkúrili.
\v 25-26 Napuꞌlige Onorúgame ꞌyuga raꞌíchachi mué, ꞌla eꞌkawa apiépiri ralámuli alué napu ꞌwe resí ꞌsika ilírome nile mué ꞌyuga. Mué ꞌla eꞌkásaká alué rió ꞌliko Onorúgame ꞌla eꞌkámalachigó mué napuꞌlige iwérili tánichi mué. Mué tabilé eꞌkásaká ꞌliko alué Onorúgame rewagachi ajtígame tabilé eꞌkámalachigó ―anile Esusi.
\s Jena ruwimela eꞌwélala rukéligo Esusi chonigá buyánaligo  alué ralámuli alé waꞌlú reꞌobachi raꞌpichí mochígame ralinea
\p
\v 27 ꞌLige ku sébale alé Rusaleni, ꞌlige alemi waꞌlú reꞌobá ilígichi raꞌpichí eyénachi alué Esusi, yati alemi jsile alué eꞌwélala balé, abiena alué Moisesi nila nulalí beníriame, ꞌlige alué ralámuli jurío nuleme.
\v 28 ꞌLige anele:
\p ―Mué Esusi, ¿tachiri najtékame nóchali nígame ju mué? ¿Chiérite ajcharu mué napurigá Waꞌlula nulame nímala mué? ¿Tachiri gite buyánaché mué ralámuli waꞌlú reꞌobá raꞌpichí mochígame ralinea?
\p
\v 29 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―Ne abiénachigó rukimela bilé raꞌíchili, ꞌla maꞌchígame nejiáwaká, ꞌlige ꞌla maꞌchígame nejiásaká ꞌemi ne ꞌla ruwimela chonigá tachiri gite buyánigo ne ralámuli jena raꞌpichí mochígame ralinea. Nejiásibá:
\v 30 ¿Chieri júlaliga Juani ralámuli rewarániliga? ¿Onorúgame o pe ralámuli?
\p
\v 31 Aꞌliko alué eꞌwélala oꞌmaka chojkile raꞌicha aꞌbopi rukegá, regá anile:
\p ―¿Churigá nejiawa? “Onorúgame júlale”, anisúká ꞌliko animela alué Esusi,
\v 32 “ꞌLiko ¿chonigá ta bijchígirupaché ꞌemi napu anié Juani?” animela alué Esusi. “Aka pe ralámuli nuléleché”, anisúká, alué ralámuli jena raꞌpichí mochígame ꞌwe ayómala ramué ꞌyuga, ꞌwéchigo ꞌla bijchígiligame oꞌmaka ralámuli ꞌwe ꞌla Onorúgamete julárigame níligo alué Juani.
\v 33 Aꞌlígeko regá anile alué ralámuli Esusi olagá:
\p ―Tabilé machiáwé chiérite julárigame níligo alué Juani ralámuli rewarániliga.
\p ꞌLiko Esusi anile:
\p ―Néchigó tabilé ruwimélachigó tachiri gite buyánigo ne suwábaga ralámuli jena raꞌpichí ye waꞌlú reꞌobachi mochígame ralinea.
\c 12
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo chonokáligo alué weꞌká banawá goꞌyáame rakeme tebume
\p
\v 1 ꞌLige chojkile Esusi regá anea alué ralámuli:
\m ―Bilé rió ꞌyele weꞌlé alé boꞌné gawílachi, ꞌlige weꞌlé echale weꞌká banawá goꞌame rakeme iꞌwilí anilime. Rejkolichi newale bilena iꞌpichí alé meꞌchomia alué banawá rakala napuꞌlige rakesa alué baꞌwila maꞌchí pamia, ꞌlige newale bilé galí reꞌpá ilígame napurigá alué tebume alé asagá tebúmala alué weꞌká banawá rakeme.
\p ’ꞌLige owile jaré rió nóchame napurigá tebúmala, nasípasi meka alué banawá rakala, ꞌlige alué rió gawígameka simile bilénami mejkami.
\v 2 Napuꞌlige sebasa rawé ꞌwíliame, alué gawígame ꞌnaka júlale bilé piónila napurigá rojanámala nasípasi napu nachume nile alué rió gawígame.
\v 3 Alué tebuka mochígameka tabilé nejínile ꞌlige ꞌma chaꞌpile alué gawígame piónila alé nawachi, ꞌma choꞌnale ꞌlige ꞌma kumi júlale ꞌwe ejechasa. ꞌLiko alué rió ꞌma kumi simile tabilé oꞌká alué banawá rakala.
\v 4 ꞌLiko alué gawígame uchéchigo bilé piónila júlale, ꞌlige ꞌma sébachi alué piónila alé ꞌmi ꞌma cheꞌwáliru moꞌola bajsibuga rejtete ꞌlige ꞌma kumi juláliru neꞌochasa.
\v 5 ꞌLiko alué gawígame uchéchigo bilé piónila júlale, ꞌlige ꞌma sébachi alué piónila yati meꞌlíliru. Alarigá oláliru suwábaga napu ekí sísiame alemi napu júlale alué gawígame alé. Jaré ꞌwe ejelígame aꞌrele ꞌlige jaré ꞌma meꞌale.
\p
\v 6 ’Alésíko pe alué gawígame inolacho rejpile napu ꞌwe aꞌlá eteme nile ꞌwe aꞌlá galegá, ꞌlige abiena aluéchigó júlale mayega ꞌwe aꞌlá niraga etemio. Regá ꞌnátale: “Yeka ꞌla niraga etémalaké ne inolá kame.” Napuꞌlige alué gawígame inolá sébachi ꞌmi alé alué banawá jágichi, ꞌlige anile alué aꞌboi tebúkame:
\v 7 “Pe aluecho ju alué rió gawígame inolá, ꞌlige alué júkuru alué oꞌnola nila nachuámili ye gawí napuꞌlige oꞌnola mukusá, alekeri meꞌliboa, alarigá ꞌla ramué niga ejtebiwa ye gawí oꞌnola mukusá”, anile.
\v 8 ꞌLige chaꞌpisá ꞌma meꞌale ꞌlige ꞌma pale iꞌrachi maꞌchímana ―anile Esusi.
\p
\v 9 ꞌLige abichilubi anile Esusi:
\p ―¿Alésíko chuꞌsímalawé alué gawígame? Alueka nawámala suwábaga meꞌlimea alué tebume, ꞌlige uché jaré mochiámala tebútiga alé.
\p
\v 10 ’¿Tabiléchala machí ꞌemi napurigá aní alué osilí napu chujkú Onorúgame nila raꞌíchili?
\q Alué rejté napu gawélile nóchame galí newame,
\q ꞌlige alué rejteka abé aꞌlá maꞌchínale alé chijtochi ajchalía.
\q
\v 11 Onorúgame boꞌné alarigá elale.
\q ꞌLige ramué aꞌboi níriga ꞌwe aꞌlá semáriga naꞌtawa
\q ꞌlige ꞌwe aꞌlá ganíliga mochiwa
\q ꞌwe aꞌlá semáriga nejkúrichi Onorúgame ―anile Esusi.\f + \fr 12:11 \ft Esusi pe anime ke anile tabilé galegá etémili nile. \f*
\p
\v 12 Alué eꞌwélala balé, abiena alué Moisesi nulalila beníriame, ꞌlige abiena alué ralámuli jurío nuleme, abichilubi ꞌwe meꞌlinalia jale alué Esusi ꞌwe aꞌlá inámaka akéligime suwábaga alué eꞌwélala neꞌóchiga aníligo alué Esusi alaniá, iligá ꞌwe majale cháchigo weꞌká jáligame ralámuli alemi. Alésíko pe aꞌrele alué Esusi ꞌlige ꞌma simíbale, tabilé che olale.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo Onorúgame ꞌyalime ko napu Onorúgame ꞌyáwili ju
\p
\v 13 Alésíko alué eꞌwélala balé ꞌlige alué Moisesi nulalila beníriame, ꞌlige alué eꞌwélala napu nuleme ju alué ralámuli jurío, júlale jaré bariseo ꞌlige jaré Erore gompaniérola rukéniliga jaré raꞌíchili pe machináliga chonirá Esusi.
\v 14 ꞌLige alué bariseo ꞌlige alué Erore gompaniérola alemi sigá napu ajtile alué Esusi. Regá rukele:
\p ―Mué beníriame Onorúgame nila raꞌíchili, suwábaga ramué ꞌwe aꞌlá machiaa ꞌwe aꞌlá bijchiga anió mué suwábaga napu aní mué. Tabilé chéláme ko mué napu aní uché jaré ralámuli. Rekó cha anichi ralámuli mueka abisibi ꞌwe aꞌlá beníriame ju Onorúgame nila raꞌíchili. Mueka tabilé ꞌyégali raꞌíchili beníriame ju. ¿Pala ꞌla ju nejilia alué enomí napu jena nejílime ju alué waꞌlula rey Sesar iꞌlime? ¿Tabiléchala?
\p
\v 15 Alué Esúsika ꞌwe aꞌlá machile pe resítiri ꞌnátaga anió alué ralámuli, machile pe resí olániliga anió Esusi alué ralámuli ꞌyégiga raꞌíchanelega, ꞌlige anile alué Esusi:
\p ―¿Chonigá alaníbiché ꞌémika pe resí olániliga ꞌyégiga raꞌíchaga? Aka jeka aꞌpásigo bilé enomí.
\p
\v 16 ꞌLiko alué bariseo ꞌlige jaré alué Erore gompaniérola yati aꞌpile bilé enomí chijtúligame bewárigame alué Esusi, ꞌlige Esúsika rukele:
\p ―¿Chieri moꞌola ju ye moꞌó jena enomichi ajtígame, ꞌlige chieri rewalá chujkú ye enomichi?
\p ꞌLiko alué bariséoka ꞌlige alué Erore gompaniérola anele:
\p ―Pe alué Waꞌlula Sesar.
\p
\v 17 ꞌLiko Esúsika anile:
\p ―Napu alué Waꞌlula Sesar nila ju, alueka alué Waꞌlula Sesar ꞌyáwaguru, ꞌlige alué napu Onorúgame nila ju, alueka alué Onorúgame ꞌyáwaguru ―anile Esusi.
\p ꞌLige alué bariséoka ꞌlige alué jaré Erore gompaniérola ꞌma aminabi tabilé che anele, ꞌma umérasiga Esúsite.
\s Jena ruwimela Esusi aníligo ꞌla rewagachi simíbame ko alué ꞌwe aꞌlá aꞌká ralámuli alawala napuꞌlige suwisá
\p
\v 18 Abiena jsile alemi alué saruseo anilime ralámuli, alué napu anime ju tabilé sébame ko rewagachi alué suwígame, ꞌlige Esusi ꞌyuga raꞌíchale peꞌwera, regá anele:
\p
\v 19 ―Mué Esusi ralámuli beníriame, Moisesi aꞌrele bilé osilí ꞌwe ꞌya regá anime: Bilé rió mukusá, ꞌlige aꞌresa mukí tabilé ꞌcho ꞌwesi ꞌkúchiga, ꞌliko alué mukúgame bonila rewimeli ju alué mukí napurigá ꞌkúchigame nímala alué mukí gunámakame alué mukúgame bonila ꞌyuga asigá, ꞌlige alué mukúgame bonila ꞌkúchila oꞌchérisa napurigá alué mukúgame ꞌkúchila kárélamala ―anele alué ralámuli saruseo.
\p ꞌLige abiena regá anele:
\p
\v 20 ―Sinéchigo mochile gichao ejtemali napu rejimá nile, ꞌlige alué waꞌlula baꞌchila rewale mukí sineko, ꞌlige mukule baꞌchila tabilé ꞌcho ꞌwesi ꞌkúchiga.
\v 21 ꞌLige alué bonila rewale alué repola ꞌlige ꞌma mukúlechigó tabilé ꞌcho ꞌwesi ꞌkúchiga,
\v 22 ꞌlige alué abé uꞌtabela rewale alué repola ꞌlige ꞌma mukúlechigó tabilé ꞌcho ꞌwesi ꞌkúchigachigó. ꞌLige alarigá ikile alué gichao napu chega rijimala nile. Alarigá suwile suwábaga alué rijimá. Alué gichao ejtemali suwírisa, mukule alué mukí ―anile alué ralámuli saruseo.
\p ꞌLige alarigá anesa, ꞌlige regá rukele:
\p
\v 23 ―Napuꞌlige alé rewagachi sebasa alué gichao ejtemali ꞌlige alué mukí, aleka ¿chieri ꞌnalina upila nímalawé alué mukí napu alué gichao rió gunámakame nile?
\p
\v 24 ꞌLige Esúsika nejele:
\p ―Tabilé ꞌla námaka mochí ꞌemi tabilé ꞌla machí ꞌemi Onorúgame nila raꞌíchili, tabilé machí ꞌemi churigá ko Onorúgame aꞌwalila.
\v 25 Alué napu ekí seba rewagachi nibilé umugí nibilé riótiri newímala, aleka suwábaga ralámuli napurigá santo ánjeli nímala, alué ꞌpa rewagachi mochígame santo ánjeli.
\v 26 Aka alué boꞌné Moisesi osáligeꞌé peꞌkabi osilí napu ruwí rajá ilíligo alué uꞌtá rojá, alé peꞌkabi osilichi ruwí rewagachi simíbame ko ralámuli suwisá. ꞌLige alé ruwí regá: “Ne ju Onorúgame ꞌlige Abraámi neꞌchí oyérame ju, ꞌlige Isaki ꞌlige Akobo”, anime chujkúturu alé osilichi.\f + \fr 12:26 \ft Eꞌnesi Éxodo 3:1-6. \f*
\v 27 Onorúgame níriká tabilé iꞌté suwígame. Suwábaga ajágame ju. ꞌÉmika tabilé machí.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo tachiri ko alué nulalí rejcholi abé najtékame
\p
\v 28 Alemi nawale bilé alué napu Moisesi nila nulalí beníriame nile, alué benírameka akea asale alieri benírachi Esusi, akea asale ꞌwe aꞌlá nejechi alué Esusi. ꞌLige alué benírameka regá rukele alué Esusi:
\p ―¿Tachiri júkó alué nulalí ꞌwe najtékame?
\p
\v 29 ꞌLige Esúsika nejele:
\p ―Alué ꞌwe najtékame nulalí regá anime júché: “ꞌEmi ralámuli israelita, ꞌwe aꞌlá ꞌnátaga gepúwaká ye raꞌíchili. Biꞌlepi ju Onorúgame abé Waꞌlula. Tabilé ꞌwesi iꞌté uché bilé.
\v 30 Oꞌmaka ꞌwe galewa Onorúgame, ꞌla biꞌlepi ꞌnátili ꞌnátaga Onorúgame ꞌyuga.” Alué ju ꞌwe najtékame nulalí rejcholi. ꞌLige uché bilé nulalí rejcholi regá anime júché:
\v 31 “Napurigá galé ꞌemi aꞌboi alawala, alarigá galewa uché jaré ralámuli.” Ye oká nulalí rejcholi ꞌwe najtékame ju. Tabilé iꞌté uché bilé nulalí abé najtékame ―anile alué Esusi.
\p
\v 32 ꞌLiko alué benírameka regá anile:
\p ―ꞌWe aꞌlá ju napurigá aní mué, ꞌwe aꞌlá bijchiga aníbá mué biꞌlepi ko Onorúgame, ꞌlige tabilé ꞌwesi iꞌtego uché bilé Onorúgame. Abiena ꞌwe aꞌlá ju napu aní mué, regá aniá:
\v 33 “Oꞌmaka ꞌwe galewa Onorúgame, ꞌla biꞌlepi ꞌnátili ꞌnátaga Onorúgame ꞌyuga. Napurigá galé ꞌemi aꞌboi alawala alarigá galewa uché jaré ralámuli.” ꞌWe aꞌlá ju napurigá aní mué alarigá olásiká ꞌwe aꞌlá ganíliga asimeo Onorúgame. Onorúgame níriká pecha ꞌme najtékame kéréko goꞌame kógilia napu ju senteno ꞌlige riꞌligó ꞌlige baní ꞌlige meꞌliá ajágame napu ju akasí, boꞌá, ꞌlige chibá eꞌkósimia alé amoba napu eꞌkósilime ju ajágame mayega ꞌwe aꞌlá nejkúrimio Onorúgame alarigá olásiká ―anile alué beníriame.
\p
\v 34 ꞌLiko Esúsika akisá ꞌwe aꞌlá machigá raꞌíchachi alué Moisesi nila nulalí beníriame, regá anele:
\p ―Amulí ꞌwe aꞌlá elí mué Onorúgame napurigá alué Onorúgamete nulalime nímala mué alawálachi ―anele.
\p ꞌLige alésíko ꞌma taꞌwesi aminabi rukele.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo nóchali ꞌyárigame ko Onorúgamete
\p
\v 35 Esusi alemi ilile alé waꞌlú reꞌobachi raꞌpichí ralámuli beniria Onorúgame nila rejcholi. ꞌLige Esusi regá rukele alué ralámuli napu jale alemi gepua:
\p ―¿Chonigá aníché alué napu Moisesi nila nulalí beníriame ju ralámuli, pe Rabí inolá ko alué Kristo?
\v 36 Aka aba alué boꞌné Rabí aníleché ꞌya, ꞌlige Onorúgame Alawala guꞌírile:
\q Alué Waꞌlula (Kristo) neꞌchí nuleme ju.
\q ꞌLige Onorúgame anele alué Waꞌlula:
\q “Jena asá wajtoná napusí neyuro ne mué saíla ꞌyuga.”
\m
\v 37 Rabí “Waꞌlula” aneme ju ꞌlige ¿ꞌlacha Rabí inolá nímalawé alué Waꞌlula?
\p ꞌLige alué ralámulika ꞌwe aꞌlá gepua jale ꞌwe raꞌsálagá.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo churigá ka bilé ralámuli gunarume
\p
\v 38 ꞌLige Esúsika abichilubi ꞌwe benírile alué weꞌká ralámuli, regá anile:
\p ―ꞌEmi suwábaga ralámuli tase ꞌyuga eꞌyénawa alué weꞌká ralámuli Moisesi nila nulalí beníriame, alueka ꞌwe riólame ju iꞌweli oꞌpáchaga eꞌyénaga, ꞌlige ꞌwe najkime ju napurigá ꞌwe aꞌlá niraga repóriwa alemi weꞌká riógichi.
\v 39 ꞌLige mochínilime ju alé napu mochime ju alué abé najtékame ralámuli alé pachá uꞌkuchí reꞌobachi “sinagoga” anilime. ꞌLige mochínilime ju goꞌame goꞌmea napu mochime ju ralámuli abé najtékame napuꞌlige piesta nerúgichi.
\v 40 ꞌLige weꞌlisi jame ju iwérali tania Onorúgame alé reꞌobachi napurigá pe aꞌboi najkime ju napurigá suwábaga ralámuli machimela. ꞌWe aꞌlá ꞌnátaga, alué Moisesi nila nulalí beníriame ꞌma bujeme ju galí alué umugí gunámakame. Alueka abéchigo waꞌlú gastigo narémalagó.
\s Jena ruwimela bilé mukí gunámakame nejíligo reꞌobachi suwábaga enomí napu nígame nile
\p
\v 41 Esusi alé reꞌobachi asagá kilí aꞌbé napu gajoni boꞌile enomí mochígame, alé etele Esusi weꞌká rió ꞌwe inígame enomí mochichi alé gajónichi.
\v 42 Abiena etele bilé mukí gunámakame mochichi oká enomí ejchirúligame ꞌwe pee najteme.
\v 43 ꞌLiko alué Esusi bayele alué boꞌné ꞌyuga járome, ꞌlige anele:
\p ―ꞌLa bijchiá ye mukí gunámakame ꞌwe resítiri tabilé weꞌká enomí mochíkuru enomí pe napu ekí nígame nílige. Onorúgame níriká abé najtékame ju napurigá ꞌsile alué mukí meꞌtagá alué ralámuli ꞌwe enomígame,
\v 44 napugiti suwábaga ralámuli ꞌwe enomígameka nejime ju enomí pe rasírigame, ꞌlige ye mukika ꞌma nejíkuru suwábaga napu ekí nígame nílige, goꞌame raliméleké aleké enomite. Tabilé nígame nile uchérajpé ―anile Esusi.
\c 13
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo ꞌma gajumio alué waꞌlú reꞌobá Onorúgame galila
\p
\v 1 Napuꞌlige maꞌchínasa Esusi alé raꞌpichí waꞌlú reꞌobachi, bilé alué ꞌyuga eyéname anele:
\p ―Eꞌné mué, ramué beníriame, ¡chiena ꞌla eꞌwele rejtete newáriliga ye reꞌobá, ꞌlige chiena ꞌla waꞌlú reꞌobá newáliru, ꞌwe semátiri!
\p
\v 2 ꞌLige Esúsika nejele regá anigá:
\p ―Júwé, ꞌwe semati júkeꞌé, nobi ꞌmáchigo gajunáwili júkó bilé rawé, suwábaga ye rejté napu eté ꞌemi ye waꞌlú reꞌobá newárigime wijchí mochímala gajuga.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo churigá nimio napuꞌlige amulí suwíbachi gawí
\p
\v 3 Aꞌlige Esusi simile alé naꞌlebo ꞌnálige gomichi Olibo rewégame rabó ꞌlige alemi asíbale. ꞌLige alué ꞌyuga járome Pegro, ꞌlige Santiago, ꞌlige Juani ꞌlige Antresi, alé mochiga rukele alué naó rió alué Esusi:
\p
\v 4 ―¿Chiéniko gajúmala alué waꞌlú reꞌobá napurigá anié mué? ¿Churigá ꞌla machiboa ꞌma sebamio raweli ꞌma gajúmili ko alué waꞌlú reꞌobá?
\p
\v 5 ꞌLige Esúsika nejele, regá anile:
\p ―ꞌWe aꞌlá ꞌnátaga mochiwa napurigá tabilé ꞌwesi ꞌyégamala seꞌnú raꞌíchili ruigá napurigá oyéramala ꞌemi.
\v 6 Eꞌyénamala weꞌká ralámuli regá anisia: “Ne júkuru ꞌla bijchiá Onorúgamete julárigame”, animela.
\p
\v 7 ’ꞌLige weꞌká ralámuli bijchígimala alué ꞌyégali. ꞌLige napuꞌlige ruyésiga ꞌemi nakó nerúlimio, tabilé majawa napugiti nerúlimili kame nakólime bajchá, nobi tabiléchigo ꞌcho suwibámili júkó ye gawí.
\v 8 Alué weꞌká ralámuli bilena gawichí ejperégame nakómala uché bilena gawichí ejperégame sayega ꞌyuga. ꞌLige gawí aꞌwágame nokamela ichúrimi gawichí, ꞌlige ꞌwe gurúlamala goꞌame, tabilé iꞌtélimempá goꞌame, ꞌlige nerúlamala naulítiri. Alakichi, tabilé ꞌcho sebámala aleké rawé, uché rajpé resíriga nímala abe.
\p
\v 9 Abiena anele alué Esusi alué naó rió boꞌné ꞌyuga járome:
\p ―ꞌWe aꞌlá ꞌnátaga mochiwa ꞌemi. Sebámala bilé rawé napu aꞌlige oꞌtoboli ju ꞌemi galírale moꞌamia. Abiena oꞌtoboli ju ꞌemi alé uꞌkuchí reꞌobachi napu “sinagoga” anilime ju, alé oꞌtogá wejpisópua ꞌemi, ꞌlige abiena oꞌtoboa ꞌemi alé napu eꞌwélala selígame mochí ꞌlige alé napu ajtí alué waꞌlula rey ruwimela ꞌemi ꞌwe aꞌlá bijchígime ko ꞌemi Onorúgame raꞌichálila.
\v 10 Bajchibé taꞌchó gajuchi gawí, bochígimi gawichí sebámili júkuru ye raꞌíchili ꞌwe aꞌlala Onorúgame nila.
\v 11 Napuꞌlige oꞌtowá ꞌemi galírale moꞌamia, tase weꞌká naꞌtáwaká alarigáriga animea. Napuꞌlige oꞌwina ꞌemi raꞌicha ꞌmi alé raꞌíchili gatélichi, Onorúgame nejímala iwérali napurigá ꞌla gainámala ꞌemi raꞌicha, pe biꞌlepi ꞌnátili raꞌichámala ꞌemi, pe alué ꞌnátili napu nejí Onorúgame napugiti tabilé ꞌoni nímala ꞌemi raꞌíchame, Onorúgame Alawala\f + \fr 13:11 \ft Napu ju Espíritu Santo yolí raꞌíchaga. \f* raꞌichámala ꞌemi chuꞌálachi.
\v 12 ꞌLige bilé rió baꞌchirúgame tabilé oyérame neꞌchí, boꞌné bonila nejímala alé ꞌmi raꞌíchili gatélachi napurigá chaꞌpiboa ꞌlige napurigá meꞌliboa chaꞌpisá pe neꞌchí oyérame kóriká. Oꞌnola tabilé oyérame nisa neꞌchí, ꞌlige ꞌkúchila ꞌla oyérame nisa neꞌchí, oꞌnola ꞌma nejímala alé raꞌíchili gatélachi alué ꞌkúchila napurigá meꞌliboa alué ꞌkúchila neꞌchí oyérame kóriká. ꞌLige jaré ꞌkuchi tabilé oyérame nisa neꞌchí ꞌlige oꞌnólaka ꞌla oyérame nisa, ꞌma nejímala alué aꞌboi oꞌnola o eyela ma napurigá meꞌliboa neꞌchí oyérame kóriká.
\v 13 Suwábaga alué ralámuli neꞌchí oyérame, weꞌká ralámulite tabilé galewa. Suwábaga ralámuli neꞌchí oyérame ꞌla anachasa napusí suwí, alueka ꞌla ꞌpa rewagachi sebámala.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo bajkimeo bilé rió alé waꞌlú reꞌobachi ꞌwe chaꞌsime napurigá Remónisi
\p
\v 14 ’Napuꞌlige etea ꞌemi alué rió pe ꞌyégali ruwime alé pachá reꞌobachi, ꞌwe ꞌyégame napurigá Remónisi, ꞌwe aꞌlá naꞌtawa napurigá anime osale alué Ranieli ꞌwe ꞌya. Napu ekí ꞌla osilí raꞌíchame nile alué apeli ꞌwe aꞌlá inámaka raꞌíchawa. Aꞌlige rawé napu ekí mochírupá alé Jurea anilichi ejiro ꞌlige etésiga alué ꞌyégali ruyeme ralámuli yati júmisiwa chíbimia alé gawichíkami.
\v 15 ꞌLige napu ekí alé galimopa mochiga etésiga alué ꞌyégali beníriame ralámuli, tase moꞌiboa alé aꞌboi galílachi pachá tábiri ꞌmea, yati júmisiwa ꞌnalina.
\v 16 ꞌLige apiépiri ralámuli alé ꞌmi asarachi mochisa napu ju echiachi, alé mochiga etesa alué ꞌyégali beníriame ralámuli tabilé simawa ku galírale weꞌlí oꞌpacha nolamia, aminá júmisiwa ꞌnalina.
\v 17 ¡Resía alué umugí napu rojpega mochí aꞌlige rawé o napu ekí uꞌkuchí ꞌkúchiga mochí aꞌlige rawé, tabilé gainámala júmasia!
\v 18 Onorúgame tániwa napurigá tabilé romó nolínamala alué rió ꞌyégali beníriame ralámuli,
\v 19 napugiti cha resíriká nímempá aꞌlige rawé, taꞌwesi rawé anaga. ꞌYako tabilé siné aliena enárigá nile, napusí sebasa alué rió ꞌyégali ruyeme ralámuli aꞌlige kulí ꞌwe enárigá nímala. ꞌLige abé aꞌkinana tabilé enárigá nímala.
\v 20 Onorúgame tabilé elámala napurigá weꞌká rawé resí ikimela ralámuli. Onorúgame elásaká napurigá weꞌká rawé resí nílamala ralámuli ꞌliko ꞌma suwimela suwábaga ralámuli. Onorúgame ꞌwe galé alué ralámuli napu ekí ꞌla bijchígame ju Onorúgame nila raꞌíchili, alekeri peꞌwera resí nílimala ralámuli.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo tabilé bijchígilime ko napu animela alué ralámuli ꞌyégali ruwime
\p
\v 21 Abiena anele Esusi:
\p ―Napuꞌlige sebasa raweli, tase bijchígiwaká napu aní ralámuli. Jaré ralámuli regá animela: “Eꞌnésibá, jena ajtí alué Onorúgamete julárigame rió oꞌwé jawániliga.” ꞌLige jaréchigo animela: “Eꞌnesi, ꞌmi ajtí alué Onorúgamete julárigame rió oꞌwé jawániliga.” Tase oilawa, tabilé Onorúgamete julárigame ju alué rió.
\v 22 Weꞌká sebámala alué ꞌyégame Onorúgamete julárigame korime ralámuli oꞌwé jawániliga, ꞌlige jaréchigo ruwime korimela napu anele Onorúgame. ꞌLa suériga raꞌíchiga ꞌyegámala, ꞌwe aꞌlá semá nokimela, ꞌla ꞌyonti ka nokimela, napurigá ꞌla najátamala suwábaga napu ju ꞌemi neꞌchí oyérame.
\v 23 ꞌWe aꞌlá ꞌnátaga, ne ꞌwe aꞌlá ruwíguru jipe bajchabé tabilé ꞌcho alakichi.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo uchéchigo nawamio
\p
\v 24 ’Napuꞌlige ꞌma simírisa alué resítiri raweli, rukuámala, ꞌlige alué rayénali ꞌma tabilé raꞌósiga asimela, ꞌma tabilé mechega ilimela rukó,
\v 25 ꞌlige soꞌpilí rujsúmala, ꞌlige suwábaga nokomela alé rewagachi nerúgame.
\v 26 Aꞌlige etémala ꞌemi reꞌkíname alué Onorúgamete julárigame alé ꞌpa rewagáchikana napurigá rió neraga nolíralekana (napu ju Esusi), ꞌwe aꞌwágame ꞌlige ꞌwe semátiri, ꞌwe aꞌlá nirálime.
\v 27 ꞌLige yati julámala weꞌká santo ánjeli alé ꞌpa rewagachi mochígame alué ralámuli napubúniliga napu ju alué Onorúgame oyérame ralámuli, bochígimi gawichí julámala alué santo ánjeli ꞌlige bochígimi alé ꞌpami rewagachi julámala napubúniliga.
\s Jena ruwimela Esusi ruyéligo boꞌné ꞌyuga járome amulí sébachi bamunú ꞌma sawarame ko alué chuná
\p
\v 28 ’ꞌWe aꞌlá benisíbá ye ꞌnátili churigá ka bilé chuná: Napuꞌlige ku uché ꞌwe chiꞌlame kachi alué chuná atawala guwala, ꞌlige ꞌma ku sawarachi, “ꞌma amulí seba bamunú” aniame júturu.
\v 29 Aꞌchigóriga júkuru, napuꞌlige ꞌma mukusá rayénali ꞌlige rujsuchi soꞌpilí, machiboa ꞌma aꞌmulipi ko raweli Onorúgamete Julárigame ku nawámichi.
\v 30 Neka ꞌla bijchiá ꞌla ruwí, suwábaga alarigá ikimeo taꞌchó suwichi ralámuli jipe ejperégame.\f + \fr 13:30 \ft Jaréchigo aní ꞌla ikimeo taꞌchó suwíbachi alué ralámuli jurío. ꞌLige jaréchigo aní ꞌla ikimeo napuꞌlige nawámili ju uchéchigo Esusi. Tabilé ꞌla machirú. \f*
\v 31 Rewagá ꞌlige gawítiri siné rawé ꞌma tabilé ne ikimela nobi ne nila raꞌíchalika tabiléchigo siné weꞌkámalagó.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo tabilé ꞌwesi ꞌla machió aliéniko ku sebamio uché alué Onorúgamete Julárigame
\p
\v 32 ’Tabiléchigo ꞌwesi machígó aliéniko alakimeo, nibilé alué santo ánjeli ꞌpa rewagachi mochígame machí, nibilé alué Onorúgame Inolá machí, pe Onorúgamecho ꞌla machí aliéniko alakimeo.
\p
\v 33 ’ꞌWe aꞌlá ꞌnátaga mochiwa, ꞌlige ꞌwe aꞌlá tania mochiwa Onorúgame aꞌwalila napurigá tabilé che ikimela ꞌemi, pecha ꞌwesi machigá mochígame aliéniko ku uché nawamio Onorúgame Inolá.
\v 34 Alué ꞌnátilika aꞌchigóriga ju napurigá alué rió napu simile mejkami, ꞌlige aꞌrele alué boꞌné galila ꞌlige nóchame aꞌrele repútiga alué galí, ꞌlige aꞌpílipi nóchame ꞌyasa aꞌrele nóchali iꞌwana, ꞌlige ajchale bilé rió alé yochi ꞌlige ꞌwe aꞌlá anele napurigá ꞌwe aꞌlá ꞌnátaga asimela ꞌwe aꞌlá repuka.
\v 35 ꞌWe aꞌlá ꞌnátaga mochísigó, pecha ꞌwesi ꞌla machigá mochígame aliéniko nawamio alué galí nígame, chónachi nawámaré siné kachi o nasipa rukomi nawámaréma siné kachi, oꞌtolí sinachi sebámaréma siné kachi, ꞌma cheꞌlachi sebámaréma, pecha machirua.
\v 36 ꞌWe aꞌlá ꞌnátaga mochiwa ꞌla eꞌnegá, napurigá ꞌla tabilé okoka biꞌtígame rewimela ku nawagá.
\v 37 Ye raꞌíchili napu ruyé ne ꞌemi, ruwí ne napurigá suwábaga ralámuli machigá mochímala. ¡ꞌWe aꞌlá eꞌnegá mochísigó!
\c 14
\s Jena ruwimela Esusi saíla ꞌma chaꞌpinániligó Esusi miékilichi rawé
\p
\v 1 ꞌMa oká rawé rokáréle sebamia raweli waꞌlú omégachi napu waꞌlú piesta newame nile ralámuli jurío, Páskua anilime omali napu baní goꞌyame nile alué ralámuli jurío, tase kawali (lebarura) roꞌigá newárigime baní. ꞌLige alué eꞌwélala balé ꞌlige alué weꞌká rió Moisesi nílala nulalí beníriame ꞌnátale churigá ꞌla níligo chaꞌpiá Esusi ꞌyégiga raꞌíchaga, ꞌlige meꞌliá.
\v 2 ꞌLige jaré alué balé ꞌlige jaré alué Moisesi nílala nulalí beníriame anile:
\p ―Tabilé chérigá meꞌliboa waꞌlú piesta nerúgichi, cha weꞌká rioga ilimémpá, weꞌká ralámuli mochímala Esusi machime, ꞌlige bochí animela akiná.
\s Jena ruwimela bilé mukí baꞌwí roꞌéligo Esusi moꞌola,  ꞌwe semá júkame baꞌwí
\p
\v 3 Esúsika simílige alé weꞌká riógichi Betania rewégichi, Simoni rewégame rió bejtélachi napu abé ꞌyabé ꞌwe nayume nílige alué ꞌwe chátiri wejchagoni (“lepra” anilime nayulí yolí raꞌíchaga). Napuꞌlige alé galírale ajtígichi goꞌame goꞌyá alé reꞌlé ilígame mésachi kilí gayena asagá goꞌyame nile goꞌame, aꞌlige bajkile bilé mukí alemi bilé uꞌtá botea rejtete newárigime oꞌká nawá baꞌwila roꞌágame ꞌwe semá júkame. (Yolí raꞌíchaga “nardo” anilime ju alué nawá.) ꞌWe najteme nile, tabilé naꞌlógame baꞌwí. Alué mukí ꞌma gajsínale alué uꞌtá botea oꞌpalala ꞌlige Esusi moꞌólachi roꞌele alué baꞌwí ꞌwe semá júkame.
\v 4 ꞌLige jaré alemi mochígame tabilé galele, ꞌwe ayole, ꞌlige regá anile aꞌboi:
\p ―¿Chonigá suwábaga roꞌéleché alué nawá baꞌwila Esusi moꞌólachi? ꞌMa cha olákuru, ꞌma suwábaga goꞌlíkuru.
\v 5 ꞌWe aꞌlá najtegachi ralinétélikuru, napu ekí meme ju bilé rió bilé bamí nóchaga. ꞌLige suwábaga alué enomí alué ꞌwe resítiri ralámuli kógitélikuru tabilé enomígame.
\p Alarigá anile alué ralámuli ꞌlige ꞌwe ayoa mochile alué mukí ꞌyuga.
\p
\v 6 ꞌLiko Esúsika anele alué ralámuli:
\p ―ꞌMa tabilé chati ꞌnata mochisi. Ye mukika ꞌwe aꞌlá semá ꞌsmíkuru alué nawá baꞌwila ꞌwe semá júkame roꞌea neꞌchí moꞌola.
\v 7 Alué ꞌwe resítiri ralámuli tabilé nígame, alueka senibí mochímala napu ꞌemi mochí, ꞌlige ꞌla guꞌírinilisiká ꞌemi, guꞌíriwagó alué ralámuli tabilé nígame enomí napuꞌlige ꞌemi guꞌírinilisa, nobi neka tabiléchigo weꞌlisi asimélagó ꞌemi ꞌyuga.
\v 8 Ye mukika ꞌma bajchabé neraga roꞌékuru neꞌchí alué nawá baꞌwila ꞌwe semá júkame napu roꞌémili nílige neꞌchí napuꞌlige ne mukú. Ye mukika ꞌwe aꞌlá semá ꞌsmíkuru.
\v 9 Neka ꞌwe aꞌlá bijchiá aníbá, napuꞌlige ralámuli napunápurimi gawichí beniria Onorúgame nila raꞌíchili, ꞌwe aꞌlá ruká raꞌichámala napurigá ꞌsile ye mukí jipe rawé, alarigá ꞌla machigá mochímala ralámuli, ꞌlige tabilé siné weꞌkuámala.
\s Jena ruwimela Jurasi chojkíligo seꞌwináriga ꞌnata
\p
\v 10 Aꞌlígerikáchi alué Jurasi Iskariote, bilé alué makué oká Esusi ꞌyuga járome, simile alué eꞌwélala balé ꞌyuga raꞌichamia, regá anemia:
\p ―Ne ꞌla nejkúrimala Esusi chaꞌpiá.
\p
\v 11 Napuꞌlige akisá alué eꞌwélala balé ꞌwe aꞌlá nerale ꞌlige ꞌwe raꞌsálále, ꞌlige regá anile:
\p ―Ramué najtétiwa mué ꞌla nejkúrisaká Esusi chaꞌpiachi.
\p Alésíko alué Jurasi Iskariote chojkile ꞌnata chiéniko kochiena ꞌla ko Esusi chaꞌpiá.
\s Jena ruwimela Esusi gompaniérola newáligo goꞌame  Páskua anilime piesta sebasa goꞌyame
\p
\v 12 Sébale raweli Páskua piesta oliame,\f + \fr 14:12 \ft Alué ralámuli israelita piesta aneme ju aꞌboka alué Páskua rewégame rekó tabilé yawime ke aꞌlige rawé. \f* baní goꞌachi tase kawali roꞌigá newárigime, aꞌlige rawé napu ekiná riógichi meꞌliame nile galírale bilé boꞌá Onorúgame kógimia. (Alueka pe ꞌnátaga nokame nile napuꞌlige alué santo ánjeli tabilé meꞌale alué bajchá oꞌchérigame ejtemali israelita alé Ejipto.) Aꞌlige rawé alué Esusi ꞌyuga járome rukele alué Esusi:
\p ―¿Koche ꞌla nítékó alué goꞌame newalía Páskua piesta oliachi goꞌyame?
\p
\v 13 ꞌLige Esúsika júlale oká alué boꞌné ꞌyuga járome regá anegá:
\p ―Simíbaga alé Rusaleni, ꞌlige alé najtepámala ꞌemi bilé rió baꞌwí oꞌkame bilena sikolichi, ꞌlige yati najátawa,
\v 14 ꞌlige napu bajkí alé galírale osámana ilígame, anewa alué rió galí nígame: “Alué waꞌlula ramué nuleme regá aní: ¿Koche goꞌmela ne goꞌame ne ꞌyuga járome ꞌyuga alué goꞌame jipe alí goꞌyame Páskua anilime piesta sebasa?”
\v 15 ꞌLige alé oꞌtoboli ju ꞌemi bilé galí osámana ilígame, alué galí amoba ilígame tanéwili ju ꞌemi, ꞌlige regá animela alué galí nígame: “Ye galí amoba ilígame unéwagó, jena newawa goꞌame, ꞌma ꞌla sébali nerúturu suwábaga tábiri napu unémala ꞌemi”, animela. ꞌLige ꞌemi alé newawa goꞌame, oꞌmaka ramué goꞌame.
\p
\v 16 ꞌLige alué oká rió Esusi ꞌyuga járome simíbale alé Rusaleni ꞌlige najtépale bilé rió baꞌwí oꞌkame bilena sikolichi, ꞌlige yati najátale ꞌlige moꞌile ꞌpa amoba osámana ilígame galichi, ꞌlige etele ꞌma ꞌla sébale nerugo suwábaga tábiri goꞌame newala, ꞌlige alé newale alué goꞌame Páskua anilime piesta sébachi goꞌyame.
\p
\v 17 Aꞌlige ꞌma chonaso sébale Esusi boꞌné ꞌyuga járome ꞌyuga.
\v 18 ꞌLige ꞌma alé mésachi mochiga goꞌyá, Esusi anele alué boꞌné makué oká ꞌyuga járome:
\p ―Bilé ꞌemi ne boꞌné ꞌyuga eyéname napu goꞌyá ajtí jena ne ꞌyuga, ꞌma ne saíla kéré. Nejkúrimala neꞌchí chaꞌpiachi.
\p
\v 19 Napuꞌlige akisá alué Esusi ꞌyuga járome alanichi Esusi, suwábaga ꞌwe sewele, ꞌlige aꞌpílipi anele alué Esusi:
\p ―Neka tabilé júché.
\p
\v 20 ꞌLige Esúsika regá anele:
\p ―Pe bilé ne ꞌyuga járome ju, napu ne ꞌyuga goꞌyá ajtí jena.
\v 21 Onorúgamete julárigame ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga ꞌma meꞌliboli ju napurigá aní osilichi napu ju Onorúgame nila. ꞌLige alué rió napu nejkúrimala neꞌchí chaꞌpiá waꞌlú gastigo rewimela. Abé ꞌla nítélige alué rió tabilé ocheria.
\p
\v 22 Napuꞌlige goꞌyá mochiga goꞌame, Esúsika ꞌwile bilé baní,\f + \fr 14:22 \ft Alué baní seꞌunátiri nile tase napuyeri alué jena nerúgame. \f* alué baní napu tabilé roꞌigá newárigime nile kawali, ꞌlige cheliera ꞌyale Onorúgame, ꞌlige ꞌma cheliera ꞌyasa Onorúgame, chiꞌwánale alué baní, ꞌlige ꞌyale alué makué oká rió boꞌné ꞌyuga járome, ꞌlige regá anele:
\p ―Goꞌsí, yeka ne saꞌpala ju.
\p ꞌLige goꞌale.
\p
\v 23 ꞌLige ꞌwile alué baso napu roꞌagá bajílime nile iꞌwilí baꞌwila rekútame, ꞌlige ꞌma cheliera ꞌyasa Onorúgame, ꞌyale alué boꞌné ꞌyuga járome ꞌlige oꞌmaka bajile,
\v 24 ꞌlige Esusi regá anele alué boꞌné ꞌyuga járome:
\p ―Ye iꞌwilí baꞌwila pachágana manígime ne elalá ju, alué elá napu maꞌchínimili ju ne meꞌliachi, ꞌlige ne mukugá waꞌlú guꞌírimili ju ne ꞌemi ralámuli, regá gatele Onorúgame ralámuli jipe ejperégame guꞌírimia napurigá ꞌla biꞌwígame alawégame nímala.
\v 25 Neka ꞌla ruwí, tabilé uché bajimio ne ye pachágana manígime iꞌwilí baꞌwila, napuꞌlige uché chokía ralámuli Onorúgame nulea, aꞌlige kulí uchéchigo bajímala ne.
\p
\v 26 ꞌMa goꞌsá ꞌlige wikarale Onorúgame wikala, ꞌlige wikarasa simíbale naꞌlebo ꞌnálige rabó Olibo rewégichi.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo biꞌneli aꞌréwali ko boꞌné Esusi
\p
\v 27 ꞌLige Esusi regá anele alué makué oká rió boꞌné ꞌyuga járome alé rabó:
\p ―Jipe rukó, suwábaga ꞌemi ne ꞌyuga járome, ꞌma aꞌrémala ꞌemi neꞌchí. Aka regá anime chujkúché bilena alé Onorúgame nila apélichi: “ꞌMa meꞌliboli ju alué boꞌá neseme, ꞌlige alué boꞌaka ꞌma raꞌlá moꞌbámala ichúrimi.”\f + \fr 14:27 \ft Eꞌnesi Zacarías 13:7. \f*
\v 28 ꞌLige ne ku ajánasa, alé Galilea simé ne bajchabé taꞌchó jsichi ꞌemi alemi ―anile Esusi.
\p
\v 29 ꞌLige Pégroka anele Esusi:
\p ―Rekó uché jaré ꞌma suwábaga simíbige, neka abichilubi mué ꞌyuga einámala.
\p
\v 30 ꞌLige Esúsika regá anele alué Pegro:
\p ―Jipe rukó beꞌbé taꞌchó sinachi oꞌtolí osá, baisá animela mué: “Tabilé machí ne Esusi.”
\p
\v 31 ꞌLige Pégroka uchéchigo abichilubi, regá anele:
\p ―Rekó meꞌliáe ne, neka tabilé majámala ruigá ꞌwe aꞌlá machime ko ne mué.
\p Suwábaga alué Esusi ꞌyuga járome alanílechigó.
\s Jena ruwimela Esusi tániligo guꞌírili Onorúgame  alé Jetsemaní anilichi
\p
\v 32 ꞌLige sébale alé weꞌká Olibo nerúgachi Jetsemaní rewégichi, ꞌlige alé alué Esusi regá anele alué boꞌné ꞌyuga járome:
\p ―Jena ejtebíwagó ꞌemi, neka Onorúgame tánimala iwérali.
\p
\v 33 ꞌLige pe alué Pegro ꞌyuga simile alué Esusi, abiena alué Santiago (Akobo) ꞌlige alué Juani, ꞌlige ꞌwe sewele alemi alué Esusi.
\v 34 Regá anele alué Esusi alué bakiá rió:
\p ―ꞌWe chálá ne, amulí mukú ne seweka. ꞌEmi bakiá jena ejtebíwagó, ꞌlige tase okópua, ꞌla eꞌnegá mochiwa.
\p
\v 35 Alésíko alué Esusi simile abé aꞌmibemi waná Onorúgame ꞌyuga raꞌichamia, iwérali tánimia, ꞌlige alé wijchí chujkíbale ajkaná, ꞌlige tánale Onorúgame napurigá tabilé resí ikimela alué boꞌné Esusi. 
\v 36 Regá anile Esusi:
\p ―Mué ne Oꞌnola (“Abba” anile boꞌné raꞌichálila.), mueka waꞌlú aꞌwalí nígame ju, neka tabilé najkí napurigá ralámuli resí olámala neꞌchí. Mué najkisáká, abirigá resí ikiméleké ne ―anile.
\p
\v 37 ꞌLige sébale ku alé napu aꞌrélige alué bakiá boꞌné ꞌyuga járome, ꞌlige ꞌma okókame rewale. ꞌLige Esusi anele alué Simoni (napu abiena Pegro anilime nile):
\p ―¿Gojchigá boꞌí mué Simoni? ¿Nibilé pe bilé ꞌora anáchapá mué tabilé gojchigá?
\v 38 ꞌWe aꞌlá eꞌnegá mochiwa, ꞌwe tana mochiwa Onorúgame napurigá ta neyúrimala Remónisi nila ꞌnátili. ꞌÉmika ꞌwe aꞌlá sébali olánilime ju, eligá ꞌemi tabilé sébali olame ju.
\p
\v 39 Esúsika uchéchigo simile Onorúgame ꞌyuga raꞌichamia iwérali tánimia aꞌchigóriga napurigá pe beꞌbepi.
\v 40 ꞌLige uchéchigo siné ku sébale napu aꞌrélige alué boꞌné ꞌyuga járome ꞌlige uchéchigo siné okókame rewale. Noli ꞌma tabilé gayena eꞌnegá mochiga, ꞌlige nobi tabilé chérigá nejiasa nílile rukilía Esúsite chonigá okoka biꞌtigó.
\v 41 ꞌLige uchéchigo siné simile Onorúgame si raꞌichamia ꞌlige uchéchigo nawale Esusi alé napu aꞌrélige boꞌné ꞌyuga járome, ꞌma baisá nile. ꞌLige regá anele boꞌné ꞌyuga járome:
\p ―¿Abijí okoka biꞌtirú? ꞌA bujsirésibá. ꞌMa weꞌlisi okole ꞌemi, ya ꞌma chaꞌpiboli júpá ne jipe kulipi alué napu Onorúgamete julárigame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga. ꞌMa aleka eꞌyena alué ralámuli cha nokame.
\v 42 ¡Oꞌweti mochisi, ꞌma simawa, ꞌma aꞌbeka ená alué napu ne ꞌyuga eyéname nílige, ꞌma aꞌbeka ená nejkúrimia neꞌchí chaꞌpiá!
\s Jena ruwimela ꞌma chaꞌpílirigo Esusi
\p
\v 43 Bijí raꞌicha ilígichi Esusi alemi sébale alué Jurasi napu ꞌyabeko Esusi ꞌyuga eyéname nílige. Jurasi weꞌká rió ꞌyuga enale ꞌlige alué weꞌká rió siparina oꞌká eꞌyénale ꞌlige iꞌweli gusítiri. ꞌLige alué eꞌwélala balé ꞌlige alué Moisesi nila nulalí beníriame ꞌlige alué jurío ralámuli nuleme, aluete julárigame nile alué ralámuli Esusi chaꞌpíniliga.
\v 44 ꞌLige alué Jurasi napu nejkúrisia enale chaꞌpiachi Esusi, regá anele alué weꞌká ralámuli: “Alué napu chuꞌmigá repori ne alué ju Esusi, yati chaꞌpibóaká ꞌlige oꞌtobóaká”, regá anele.
\p
\v 45 ꞌLige alemi sébaga alué Jurasi regá anele alué Esusi:
\p ―¡Mué Waꞌlula ramué beníriame!
\p ꞌLige alarigá anesa, yati chuꞌmile banachí.
\v 46 Alésíko alué weꞌká ralámuli yati chaꞌpile alué Esusi.
\p
\v 47 ꞌLige bilé rió Esusi ꞌyuga eyéname yati maꞌchí pale siparina ꞌlige ꞌma rejpúnale najkala bilé alué waꞌlula balé piónila.
\v 48 ꞌLige Esúsika regá anele alué weꞌká ralámuli:
\p ―¿Chonigá sirúpaché siparina oꞌká igútiri neꞌchí chaꞌpimea? ¿Chigórigame ju ne?
\v 49 Aka ne alé waꞌlú reꞌobachi raꞌpichí aꞌsáché ꞌemi beniria Onorúgame nila raꞌíchili, aka aleka peka siné chaꞌpíché ꞌemi neꞌchí. Peba alarigá nímili nílige, siné rawé chaꞌpiboli nílige ne napurigá aní alué Onorúgame nila raꞌíchili.
\p
\v 50 ꞌLiko suwábaga alué Esusi ꞌyuga járome ꞌma júmasale, ꞌma biꞌneli aꞌréleru Esusi.\f + \fr 14:50 \ft Pe jena olagá anime nile napuꞌlige aniá Esusi abé iꞌbé (eꞌnesi 14:27): “ꞌMa raꞌlá moꞌbámala alué boꞌá ꞌlige biꞌneli rejpímala alué boꞌelo boꞌá neseme.” \f*
\p
\v 51 Napuꞌlige Esusi oꞌtiachi, nujubá enale bilé reꞌmalí, pe bilé chiní manta gemagá, tase oꞌpáchaga, ꞌlige alué Esusi oꞌtome ka meꞌlísale alué reꞌmalí ꞌlige pe alué chiní manta chaꞌpile,
\v 52 iligá alué reꞌmalika neyúsale ꞌlige ꞌma ꞌyeri ꞌma kíbale, pe alué chiní manta chaꞌpigá rejpile alué chaꞌpime ka.
\s Jena ruwimela eꞌwélala gustisia oláligo Esusi
\p
\v 53 ꞌLige ꞌma oꞌtóliru alué Esusi alué waꞌlula balé bejtélachi. Alé napaíle alué eꞌwélala balé, ꞌlige alué jurío ralámuli nuleme, ꞌlige alué Moisesi nila nulalí beníriame.
\v 54 Napuꞌlige Esusi oꞌtiachi, alemi guwánami enale alué Pegro ꞌnaka boichika, ꞌlige alué Pegro alemi raꞌpichimi sébale alé waꞌlula balé galílachi raꞌpichí, ꞌlige alé asíbale sujkáliga reꞌobachi tebume ꞌyuga.
\p
\v 55 ꞌLige alué eꞌwélala balé ꞌlige suwábaga alué eꞌwélala nuleme ꞌwe jale rukea eꞌkarúriga, pe machináliga chonirá ꞌlige churigáriga ꞌla níliga meꞌliá alué Esusi, tabilé rewale napurigá meꞌliboa Esusi.
\v 56 Jaré ꞌwe jale ꞌyégali ruyá, tabiléchigo neyúrale ko pe ichúromi chibirigá ruwíligame, ꞌlige jaréchigo seꞌwináriga ruwíligame, tabilé biꞌlepi ꞌnátale.
\v 57 ꞌLige jaréchigo abiénachigó pe ꞌyégiga, regá anile:
\p
\v 58 ―Ramueka akirúturu regá anichi ye: “Ye waꞌlú reꞌobá ralámuli newálala ꞌma gajunámala ne ꞌlige bakiá rawé kachi uchéchigo bilé newámala ne, alueka tabilé ralámuli newalila nímala” aniéturu.
\p
\v 59 Weꞌká raꞌíchale kákobá, tabiléchigo biꞌlepi ꞌnátali raꞌíchale ko, cha ichúromi chibirigá ruwíligame.
\p
\v 60 ꞌLiko alué waꞌlula balé oꞌweti ilísale, ꞌlige alé iligá rukele alué Esusi:
\p ―¿Bijchiga aní ye ralámuli napurigá aní? ¿Chonigá ta nejé mué?
\p
\v 61 Esúsika tabilé nejele. ꞌLiko alué balé waꞌlula uchéchigo rukele, regá anele:
\p ―¿Mué ju alué Kristo, alué Onorúgame Inolá?\f + \fr 14:61 \ft Yolí raꞌíchaga, alué balé waꞌlula anile “Hijo del Bendito”. Alué ralámuli judío tabilé siné anime nile “Onorúgame” olagá, cha najtékame nile alué raꞌíchili rewá. \f*
\p
\v 62 ―Júwé, ne ju ―anile alué Esusi―. ꞌLige ꞌemi etémala alué napu Onorúgamete julárigame ju ꞌpa rewagáchika rió neraga napuꞌlige ku ꞌpa rewagachi ajtígachi Onorúgame ꞌyuga, ꞌlige abiena etémala ꞌemi napuꞌlige ku ꞌpa rewagáchikana nolíralekana enágichi.
\p
\v 63 ꞌLiko alué waꞌlula balé banasuka chiꞌwánale boꞌné oꞌpáchala. (Alueka ruwime nile ꞌwe ayóligo alué waꞌlula balé alanichi alué Esusi.) ꞌLige regá anile:
\p ―Ya ꞌma ꞌwe aꞌlá sébali akirúkeꞌé, tase rokáré uché bilé rió napurigá raꞌichámala Esusi saíla neraga.
\v 64 Suwábaga ꞌemi ꞌwe aꞌlá aké Onorúgame saíla niraga raꞌichio ye Esusi. ¿ꞌÉmika chonígó? ¿Cholátékobá?
\p ꞌLige suwábaga ralámuli ꞌwe anile napurigá meꞌliboa alué Esusi raꞌíchaligo Onorúgame saíla neraga.
\v 65 Jaré ralámuli aꞌkachípale gawéliga alué Esusi, ꞌlige bulele busila ꞌlige aꞌwágame oꞌchole, ꞌlige regá anele:
\p ―¡Machígobá chieri ꞌsiá mué oꞌchoa!
\p ꞌLige alué reꞌobachi repúmeka ꞌwe oꞌchole Esusi banachí sekate.
\s Jena ruwimela Pegro tabilé machióríligo Esusi
\p
\v 66 Napuꞌlige Pegro alé raꞌpichí ajtígichi, alemi nawale bilé mukí napu newime nile goꞌame waꞌlula balé,
\v 67 ꞌlige alué mukí Pegro etesa alemi ajtígame sujkáliga, weꞌlisi eꞌnegá ilile, ꞌlige anele:
\p ―Muéchigó abiena ꞌyuga eyénituru alué Esusi Nasareta bejtégame.
\p
\v 68 ꞌLige Pégroka anele:
\p ―Neka tabilé machime ju alué Esusi, neka pecha machígó chonigá anió mué.
\p ꞌLige abé aꞌmibemi simile Pegro alé yochi. Aꞌlígerikáchi sinale bilé oꞌtolí owila.
\v 69 ꞌLige alué mukí goꞌame newime balé waꞌlula napuꞌlige etesa alé yochi alué Pegro, anele uché jaré napu eꞌyénale alemi yochi:
\p ―Ye rió Esusi ꞌyuga eyéname ju.
\p
\v 70 Aꞌliko Pégroka chéchigo siné anile:
\p ―Neka tabilé machiáwé Esusi.
\p ꞌLige alué ralámulika regá anile:
\p ―Bijchiá mué alué Esusi ꞌyuga eyéname ju, mué Galilea bejtégame kámechigó, napugiti napurigá Galilea ejperégame raꞌíchame kame mué.
\p
\v 71 ꞌLiko Pégroka uchéchigo siné tabilé machióríle Esusi:
\p ―Onorúgame gastigárime ke neꞌchí ta bijchiga anisáká ne ―anile Pegro.
\p
\v 72 Aꞌlige uché sinale oꞌtolí, ꞌma osá nile siná. ꞌLiko alué Pegro nélále napu anélige Esusi. Regá anélige Esusi: “Mué Pegro, taꞌchó osá sinachi oꞌtolí owila, baisá ꞌyegámala mué, tabilé machióriméla mué neꞌchí.” Alieti nélegá, eꞌwele nalale alué Pegro.
\c 15
\s Jena ruwimela waꞌlula selígame Pilato gustisia oláligo Esusi
\p
\v 1 Napuꞌlige cheꞌlisá, napaíle alé alué eꞌwélala balé ꞌlige alué jurío ralámuli nuleme ꞌlige alué Moisesi nulalila beníriame, napaíle alé oꞌmaka raꞌichamia machimea cholátiká alué Esusi. ꞌMa suwénasa raꞌicha, oꞌtole alué Esusi ꞌwe aꞌlá bulugá sekala alé ꞌmi waꞌlula selígame Pilato ajtígichi.
\v 2 ꞌLige alemi oꞌtosá Pilátoka rukele Esusi:
\p ―¿Mué ju Waꞌlula rey alué ralámuli jurío nuleme?
\p ꞌLige Esúsika anile:
\p ―Júwé, tase napurigá mué ꞌnata ―anile Esusi.
\p
\v 3 ꞌLige alué balé eꞌwélalaka abiena weꞌká raꞌicha jale alué Esusi sayega, ꞌwe cha ꞌsíkame kóríle Esusi.
\v 4 ꞌLiko alué Pilato uchéchigo rukele:
\p ―¿Ta nejiama olá mué? ꞌLa chekí tábiri ruyáníguru alué eꞌwélala balé.
\p
\v 5 Esúsika abirigá tabilé peꞌtá nejele. Alué waꞌlula selígame Pilátoka lale: “¿ꞌLa chonigá tabilé majáché? Peka nejé aníguru”, ꞌlale.
\s Jena ruwimela Pilato nuláligo gulusichi ujchagá meꞌlíniliga Esusi
\p
\v 6 Nabí bamí Páskua piéstachi, Pilato suꞌpáchame nile bilé nejkógame galírale bajcháriga ajtígame. Ralámuli aꞌboi ꞌla anime nile chieri ꞌla nítiká maꞌchí pasía.
\v 7 Aꞌlige rawé mochile jaré rió meꞌágame galírale moꞌáriga, ꞌlige bilé Barabasi\f + \fr 15:7 \ft Barabasi aniáká “bilé oꞌnó inolá” aniame nile. \f* anilime nile. Barabasi ꞌlige alué uché jaré rió napuíka eꞌyéname nile nakoga.
\v 8 ꞌLige alemi napaíle ralámuli, ꞌlige tánale alué waꞌlula selígame Pilato napurigá maꞌchí pámala bilé napurigá ꞌsime nile alué Pilato napuꞌlige alué Páskua piesta nerúgichi.
\v 9 ꞌLige Pilátoka rukele ralámuli:
\p ―¿Najkí ꞌemi napurigá suꞌpanawa alué Waꞌlula Rey ralámuli jurío nuleme? (Pe Esusi olagá anile alué Pilato.)
\p
\v 10 Alarigá anile alué Pilato, ꞌwe aꞌlá machíligame pe gichiga oꞌtóligo alué eꞌwélala balé.
\v 11 ꞌLige alué eꞌwélala baleka abéchigo ꞌwe jale ruyea ralámuli napurigá ꞌwe animela ralámuli maꞌchí pánalia alué Barabasi ꞌnalina tase alué Esusi.
\v 12 ꞌLige Pilato uchéchigo siné rukele alué ralámuli:
\p ―¿ꞌÉmika choliame najkí alué napu ꞌemi Waꞌlula Rey ralámuli jurío nuleme aneme ju?
\p
\v 13 ꞌLige ralámuli regá anile aꞌwágame:
\p ―¡Gulusichi ujchawa! ―noli bochí anile.
\p
\v 14 ꞌLige Pilátoka uchéchigo rukele:
\p ―¿Tachiri chuꞌsíkame júkó ye rió?
\p ꞌLige ralámulika uchéchigo anile abé aꞌwágame:
\p ―¡Gulusichi ujchawa! ―anile oꞌmaka alué ralámuli.
\p
\v 15 ꞌLiko alué Pilátoka maꞌchí pale alué Barabasi pe napurigá ꞌla raꞌsálagá ejtebímala ralámuli, tabilé ayoga alué Pilato ꞌyuga. ꞌLige nulale napurigá weꞌsá wejpisópua alué Esusi wiꞌchite jiero uchúkame ꞌlige oꞌchí. ꞌLige ꞌma wejpisosa, ꞌma lisensia nejile napurigá gulusichi ujchawa alué Esusi.
\s Jena ruwimela sontalo ꞌwe gawéliligo Esusi
\p
\v 16 Alésíko alué sontalo oꞌtole alué Esusi alé raꞌpichí waꞌlula selígame bejtélachi, ꞌlige alé bayele suwábaga sontalo.
\v 17 Weꞌlí oꞌpachátirile chónaga sejtákame chinite newárigime, ꞌlige ujchele moꞌchí gorona banawá wejchégame newárigime.
\v 18 ꞌLige repórale regá anigá:
\p ―¡Kuira mué Waꞌlula Rey ralámuli jurío nuleme!
\p
\v 19 ꞌLige moꞌchí wejpale weꞌsá bakate ꞌlige aꞌkachípale, ꞌlige chojkóbaka jaga napurigá ꞌwe ꞌla nirame, pe gawéliga anime ke anile.
\v 20 ꞌMa suwénasa gawelia Esusi, ꞌma ku bujele alué weꞌlí oꞌpacha chóname sejtákame chinite newárigime, ꞌlige ku oꞌpachátale boꞌné Esusi oꞌpáchala, (Bujéliru oꞌpacha alué Esusi napuꞌlige Pilato nuláligo wejpisóniliga.) ꞌlige alésíko ꞌma oꞌtóleru gulusichi ujchamia.
\s Jena ruwimela ꞌma gulusichi ujchálirigo Esusi
\p
\v 21 Napuꞌlige pe kulí alemi oꞌtowachi alué Esusi gulusichi ujchamia, bilé rió Sirene bejtégame Simoni anilime alemi seba enale napu Alejantro oꞌnola nile ꞌlige Rupo oꞌnola. ꞌLige alué rió nuléleru alué sontálote napurigá nejkúrimala alué gulusí oꞌtowachi.
\v 22 ꞌLige oꞌtóleru Esusi bilena rabó alé napu Gólgota anilichi nile, napu “Anayáwali Moꞌola”, aniame kéré.
\v 23 Napuꞌlige alé sebasa iꞌwilí rakala baꞌwila ꞌyáleru rekútume “mira” anilime naꞌlógame, ꞌlige Esúsika tabilé chunule.
\v 24 Aꞌlige reꞌpá gulusichi ujcháleru klabo jáwaga sekala, ꞌlige alué sontáloka nachútale alué Esusi oꞌpáchala bilé reꞌgí reꞌeka (napu “dado” anilime ju yolí raꞌíchaga).
\p
\v 25 Beꞌá tabilé ꞌcho rawilichi, (Bakiá ꞌora enágichi rayénali maꞌchínasa.) aꞌlige ujcháliru Esusi gulusichi.
\v 26 ꞌLige alué sontáloka ujchale alué bilé rabileta osirúgime alé napu Esusi moꞌega chujkule reꞌpá amóbige napu ruwime nile chonigá ujchálirigo alué Esusi alé gulusichi, regá anime nile alué osilí: “Waꞌlula rey, ralámuli jurío nuleme”, anime nile alué osilí.
\v 27 ꞌLige abiena ujchucháleru oká chigórigame gulusichi alé aꞌbé napu Esusi chujkúlige. Bilé chigórigame wajtoná ujcháleru, ꞌlige bilé oꞌiná ujcháleru.
\v 28 Alarigá sébali olale napurigá aní alué Onorúgame nila raꞌíchili regá anime: “Resí oláliru alué ralámuli cha nokame ꞌyúriga.”
\p
\v 29 Napu ekí ralámuli simárole alé, napu chibi anele, regá anele moꞌloka:
\p ―¡Ajá, mué napu naꞌminámorié alué waꞌlú reꞌobá, ꞌlige napu pe bakiá rawé kachi ku newámorié mué uché alué waꞌlú reꞌobá!
\v 30 ¡Ku reꞌkiwa ꞌlige boꞌnepi neyúsiwagó!
\p
\v 31 Alué balé eꞌwélala, ꞌlige alué Moisesi nulalila beníriame, ꞌlige alué Esusi gawéliga regá anile aꞌbopi:
\p ―Esusi weꞌká ralámuli guꞌírile, boꞌnépika peka gayénaché neyusia.
\p
\v 32 ꞌLige aminami regá anile ꞌwe gawéliga:
\p ―Reꞌkisa ꞌla képá alé gulusichi alué Kristo, alué waꞌlula selígame rey israelita ralámuli nuleme, napurigá ꞌla bijchígiwa ꞌla bijchiá ꞌla nóchali ꞌyárigame ko Onorúgamete ―aniá jale.
\p ꞌLige okánika chigórigame napu uchule Esusi chujkúgichi aꞌnaguka, abiena ꞌwe cha anele gawéliga.
\s Jena ruwimela mukúligo Esusi
\p
\v 33 ꞌLige ꞌma rawilichi ꞌlige ꞌma chónale rayénali, ꞌlige chónaga ilíbale bochígimi alé gawichí. Nasípagana enagá ku rayénale alué rayénali.
\v 34 Abaꞌlige ꞌma ku rayénachi alué rayénali, Esusi eꞌwele raꞌíchaga regá anile:
\p ―Eloi, Eloi ¿lama sabáktani? (Pe arameo raꞌíchaga anile.)
\p Pe regá anigá anile: “Muérigo Onorúgame ne Oꞌnola, ¿chonigá aꞌréché mué neꞌchí?”
\p
\v 35 ꞌLige alué ralámuli napu ekí jale alé aꞌbé, napu akele alanichi Esusi, anile:
\p ―¡Gepusi! ¡Elíasi bayéchane, napu ruwime nile napu anélige Onorúgame ꞌwe ꞌya!
\p Tabilé ꞌla námaka akele alué ralámuli.
\p
\v 36 Aꞌlige biléchigo yati ꞌmale bilé chiní saꞌnabáchamia banawá rakala baꞌwílachi pee rekútume ꞌwe chijpúgame ꞌlige iguchi ujchale baꞌnasoli kaboka, ꞌlige ꞌpa owele chuꞌchí napurigá Esusi chunumela baꞌwila, regá anigá owele:
\p ―Akabá pala nolínara Elíasi reꞌkibumia gulusichi ye rió ―anigá ꞌsile.
\p
\v 37 ꞌLige Esúsika aꞌwágame sinale, ꞌlige ꞌma mukule.
\v 38 ꞌLige yati chiꞌwale oꞌwékana reꞌkínaga alué waꞌlú chiní pachá waꞌlú reꞌobachi chujkúgame.
\v 39 ꞌLige alué waꞌlula sontalo napu ilile alé oꞌwemi napu Esusi chujkule, etesa seꞌwináriga mukuchi Esusi, tase napurigá uché jaré rió, anile:
\p ―Bijchiá ꞌla Onorúgame Inolá nile ye rió.
\p
\v 40 Abiena jale jaré umugí eꞌnegá mejkaka, alé ilile María Magalena, Magalena anilichi bejtégame, ꞌlige uché bilé María Santiago eyela ꞌlige José eyela (Santiago José bonila nile), ꞌlige uché bile mukí Salomé anilime.
\v 41 Alué umugí Esusi guꞌírome nílige napuꞌlige eyénachi Esusi ejiro Galilea. ꞌLige uché jaré umugí jale alé, napu abiena moyénalige alé weꞌká riógichi Rusaleni anilichi Esusi ꞌyuga.
\s Jena ruwimela gatélirigo Esusi bilena ewarárigichi  napuyeri waꞌlú resó
\p
\v 42-43 Asale bilé rió José rewégame, Arimatea bejtégame weꞌká riógachi. Alué rió ꞌlige uché jaré ralámuli eꞌwélala, alué ralámuli jurío nuleme nile. Alué rioka ꞌwe aꞌlá najkílige napurigá yati sebámala raweli napurigá nulame nímala Onorúgame ralámuli alawálachi. ꞌLige alemi ilile alué José etea meꞌliachi Esusi. ꞌLige ꞌma amulí chónachi rapakónala resíbilichi rawé,\f + \fr 15:42 \ft Alué ralámuli jurío níriká, abiena rawé aneme nile rukó, ꞌlige rawé abiénachigó. \f* alué José simile napu Pilato asale lisensia tánimia oꞌtomea alué Esusi gatemia, napugiti chonásaká ꞌma resíbilichi níligame.
\v 44 ꞌLige Pilátoka lale: “ꞌMacha mukúlepué.” ꞌLige yati bayele alué waꞌlula sontalo, ꞌlige rukele:
\p ―¿Pala bijchiá mukule Esusi?
\p ꞌLige alué waꞌlula sontáloka anele:
\p ―Ya ꞌma mukule.
\p
\v 45 ꞌLiko Pilato alieri akisá, Pilato yati ꞌla elile José napurigá oꞌtomela Esusi mukúgame,
\v 46 ꞌlige Joseka yati ralale bilé chiní rojsákame, ꞌlige reꞌkabusa alué Esusi gulusichi ujchárigame, alué chinite kabisa, oꞌtole gatemia ꞌmi alé ewarárigichi wejtosá rejtechi pachami, yóchika uꞌtá nile ꞌlige pachaka weꞌlé nile, ꞌlige ꞌyérale alé yochi bilé waꞌlú chijtúligame rejtete ꞌwe bejtégame.
\v 47 ꞌLige alué María Magalena anilime, ꞌlige alué María, José (ꞌlige Santiago) eyela, ꞌwe aꞌlá etea jale alé rekalíachi Esusi.
\c 16
\s Jena ruwimela ku ajánaligo Esusi
\p
\v 1 Rawé resíbilichi simírasa, aꞌlige alué María Magalena anilime, ꞌlige uché bilé María Santiago (Akobo) eyela, ꞌlige Salomé, alué bakiá umugí ralale yowí rakala Esusi boꞌígichi mochiamia ꞌlige abiena ralale yowí rusurúgame ꞌwe semá júkame alué Esusi ujchemia.
\v 2 ꞌLige ꞌma romíkichi,\f + \fr 16:2 \ft Alué ralámuli níriká, yanchi alí rapagasa chojkime nile resíbilime rawé. Yanchi rukó cheꞌlébaga resíbilichi nile ꞌlige melénala rukachégame resíbilichi nile. Esusi ajánasa aniwínala neraga nile. \f* beꞌá rayénali maꞌchínachi, simíbale alué yowí ꞌwe semá júkame ujchemia alué Esusi napu rekáliru Esusi,
\v 3 ꞌlige anisia eꞌyénale alué bakiá umugí:
\p ―¿Chieri ꞌla nejkúrimala alué waꞌlú rejté seꞌwí ajchalichi alé yochi ajtígame?
\p
\v 4 Napuꞌlige sebasa alé yochi aꞌbemi, etele ꞌma tabilé alé yochi ajtigó alué waꞌlú rejté.
\v 5 ꞌLige moꞌile alé pachami ewarágichi alué bakiá umugí. ꞌLige etele alé moꞌisá bilé santo ánjeli reꞌmalí wajtoná ajtígame. Weꞌlí oꞌpáchigime nile alué santo ánjeli ꞌwe rojsákame oꞌpacha. ꞌLige alué umugika ꞌwe majale,
\v 6 ꞌlige alué santo ánjelika anele:
\p ―Tase majasi. Ne ꞌla machí Esusi ꞌyaga eꞌyéneo ꞌemi, alué Esusi napu Nasareno anilime nile, napu gulusichi ujchagá meꞌlíliru. ꞌMa ku ajánale, tabilé boꞌí jena, aka eꞌnésibá jena napu rekáliru, ꞌma tabilé néré.
\v 7 Simíbaga ꞌlige anéwaká Pegro ꞌlige alué uché jaré Esusi ꞌyuga járome, Esusi ꞌma simela bajchabé alé Galilea rewégichi taꞌchó sébachi ꞌemi alemi, napurigá anílige taꞌchó mukiá.\f + \fr 16:7 \ft Eꞌnesi San Marcos14.28. \f* Alé Galilea etémala ꞌemi napurigá anílige boꞌné Esusi.
\p
\v 8 ꞌLiko alué umugí júmaka buyásele ꞌáwalisia majaga, ꞌlige tabilé ꞌwesi ruyele boichimi eꞌyénaga majaga.\f + \fr 16:8 \ft Alué rió Mateo osale boꞌné nila líbrochi napu anime ju alué umugí ꞌwe raꞌsálagá eꞌyénaligo. \f*
\p (Jaré osilí osirúgime ꞌwe ꞌya nerúgame pe jena suwéname ju. ꞌLige jaré osilí osirúgime abé weꞌká osirúgime ju, napu maꞌchíname ju abé reꞌlégana.)
\s Jena ruwimela María napu Magalena anilichi  bejtégame nile etéligo Esusi
\p
\v 9 Napuꞌlige ku ajánasa Esusi, María Magalena napu Magalena bejtégame nile, alué bajchá etele alué Esusi beꞌá beꞌlí napuꞌlige chojkichi tarali (romíkichi). Abé ꞌyabé Esusi buyánilige gichao remónisi uꞌkuchípala alawá alaké mukichi.
\v 10 Alué mukika simile ruyemia alué uché jarela napu nile Esusi ꞌyuga járome napu ꞌwe seweka mochile nalá bijí. Ruyele Esusi ꞌma ku ajánaligo.
\v 11 Akisá alué Esusi ꞌyuga járome, tabilé bijchígale.
\s Jena ruwimela oká ralámuli etéligo Esusi
\p
\v 12 Aꞌkinana, boichimi eꞌyénale oká ralámuli napu ꞌwe aꞌlá niraga eteme nílige ꞌyabé taꞌchó mukuchi Esusi. Alemi boichimi maꞌchínale Esusi napuyeri pe apiépiri rió ꞌlige alué oká rioka tabilé machile.
\v 13 Napuꞌlige ꞌma ꞌla machisá pe Esusi níligo, ku roꞌile ꞌlige ku sébaga ruyele alué uché jarela Esusi ꞌyuga járome, ꞌlige alueka tabilé bijchígale.
\s Jena ruwimela makué bilé Esusi ꞌyuga járome Esusi etéligo
\p
\v 14 Aꞌkinana alué makué bilé rió Esusi ꞌyuga járome goꞌyá mochile, ꞌlige alemi maꞌchiná ilíbale Esusi napuꞌlige goꞌyá mochígichi mésachi. ꞌLige Esusi aꞌwágame neꞌóchale alué makué bilé rió tabilé bijchígiligame ku ajániligo Esusi, napuꞌlige regá anésiga abé ꞌyabé uché jaré ralámulite: “Eteru ramué Esusi, ku ajánale.”
\v 15 ꞌLige anele Esusi alué makué bilé Esusi ꞌyuga járome:
\p ―Bochígimi gawichí simárowaká alué ꞌwe aꞌlala raꞌíchili benírisia suwábaga ralámuli.
\v 16 Ralámuli napu ekí ꞌla bijchígame ju Onorúgame nila raꞌíchili ꞌlige napu aꞌré alué chátiri bowé ꞌlige napu chaꞌpí alué ꞌwe aꞌlala bowé,\f + \fr 16:16 \ft Marko osale alué osilí rewarálime. Alué raꞌíchili rewarálime iꞌsínimi tabilé aniame ju baꞌwichí bajkigá rewarálime, abiena aniame ju napuꞌlige aꞌresa alué chátiri bowé ꞌlige chaꞌpisá alué ꞌwe aꞌlala bowé. Eꞌnesi glosario “bautismo”. \f* alueka napuꞌlige mukusá tabilé resí ikimela, alué alawálaka ꞌpa rewagachi moinámala mukusá. ꞌLige suwábaga napu ekí tabilé bijchigi napu aní alué Onorúgame nila raꞌíchili, alueka ꞌwe resí ikimela, ꞌlégana naꞌichí moꞌibámala.
\v 17 Napu ekí ꞌla bijchigi napu aní Onorúgame nila raꞌíchili, ne ꞌyámala aꞌwalí napurigá ꞌla buinámala remónisi uꞌkuchípala alawala ralámulichi pachágana mochígame. ꞌLige ꞌla gainámala seꞌnú raꞌíchili raꞌicha yati neraga,
\v 18 chaꞌpimela sinowí ꞌwe oporúgime\f + \fr 16:18 \ft Alé Israeli tabilé ꞌtégame ju alué sayawi, abiénachigo nerúgame júkó sinowí ꞌwe oꞌparúgime. \f* ꞌlige tabilé che ikimela alué oyérame, ꞌlige bajisa bilé tábiri sowé tabilé che ikimela, ꞌlige sekate nochasa bilé nayume, yati saꞌwimela.
\s Jena ruwimela ku rewagachi moyénaligo Esusi
\p
\v 19 Napuꞌlige alué Esusi suwénasa raꞌicha alué ꞌyuga járome si, Onorúgame rewagachi oꞌtole Esusi. Alé sebasa, wajtoná asíbale Onorúgame ajtígichi.
\v 20 Esusi ꞌyuga járomeka eꞌyénale bochígimi gawichí ralámuli benírisia Onorúgame nila raꞌíchili rejcholi. ꞌLige Esusi Alawala guꞌírile alué Esusi boꞌné ꞌyuga járome napurigá ꞌla saꞌwámala nayúkame napurigá ꞌla oyéramala alué Onorúgame nila raꞌíchili rejcholi ꞌlige aminami napurigá ꞌla bijchígimala ꞌla waꞌlú aꞌwalí nígame ko Onorúgame.
\p Pe ikí képá ye raꞌíchili. Waꞌlú cheliérabá.