\id LUK Baja Tarahumara
\h SAN LUCAS
\toc1 SAN LUCAS
\mt Regá Anime Osale Lukasi Ruigá Chuꞌsíligo Esukristo Jena Wijchimoba Asagá
\c 1
\s Jena ruwimela chonigá osáliga Lukasi ye raꞌíchali
\p Regá anele Lukasi alué Teópilo bilena osilichi:
\m Kuira mué Teópilo. ꞌWe ꞌla ganíliga repori ne mué.
\p
\v 1 Weꞌká ralámuli osale apélichi napu nóchale ꞌlige napu benírale Esusi jena wijchimoba.
\v 2 Osale napu akele napurigá ruwile alué ralámuli napu Esusi ꞌyuga eꞌyénale alué napu aꞌkinana ralámuli benírime gayénale Esusi raꞌichálila ꞌwe aꞌlá raꞌíchali rejcholi.
\v 3 Mué rió Teópilo, ꞌwe ꞌla nirá ne mué. Ne boꞌné ꞌwe aꞌlá ꞌnátaga ruké weꞌsá alué ralámuli Esusi ꞌyuga eꞌyéname regá: “¿Churigá ochérale uꞌtá towí ka ꞌlige churigá nóchale Esusi napuꞌlige si chojkile nocha alué Esusi ꞌlige napusí suwénale nocha ꞌlige churigá ꞌyole nayúkame ꞌlige churigá benírale suwábaga ralámuli?” Regá ruké ne alué ralámuli. Ne ꞌla nerá nili napu ruwile, alekeri osá ne ye osilí jena apélichi ꞌla sébili ruigá suwábaga churigá nile,
\v 4 napurigá mué Teópilo ꞌla sébali machigá asimela alarigá níliga napu mué Teópilo beníriliru alué weꞌká raꞌíchali.
\s Jena ruwimela bilé santo ánjeli ruwíligo aꞌkinana ochérimio alué Juani
\p
\v 5 Napuꞌlige alué Erore\f + \fr 1:5 \ft Eꞌnesi glosario “Herodes”. \f* waꞌlula selígame kachi alé alué waꞌlú gawí boꞌígichi Jurea anilichi, aꞌlige bejtele bilé balé waꞌlú reꞌobachi Onorúgame galílachi\f + \fr 1:5 \ft Eꞌnesi glosario “templo”. \f* nulame Sakaríasi rewégame. Alué baleka alué Abíasi chojkégame gompaniérola nile,\f + \fr 1:5 \ft Nerule bilé liá na oká chojkégame balé napu tebume nile waꞌlú reꞌobá, ꞌlige aꞌpílipi balé weꞌká gompaniérogame nile. \f* alué Abíasi napu ꞌwe ꞌya bejtégame balé nile meꞌtagá Sakaríasi, Sakaríasika aꞌkinana ochérigame nile. Alué Sakaríasi upila Sabeli rewégame nile. Alué mukí Sabélika Aroni rijimala nile, Arónika ꞌwe ꞌya bejtégame nile ꞌlige Sabélika ꞌwe aꞌkinana ochérale.\f + \fr 1:5 \ft Eꞌnesi glosario “ancestor”. \f*
\v 6 Alué Sakaríasi ꞌlige upila si ꞌwe aꞌlá sébali eꞌwame nile suwábaga napu Onorúgame nulale ꞌwe ꞌya, ꞌlige Onorúgame ꞌwe aꞌlá galegá etele alué okánika.
\v 7 Tabilé siné ꞌkúchigame nile alué ralámuli. Aminami ꞌma ꞌwe oꞌchérame nile okánika.
\v 8 Sébale bilé rawé napu nóchame nile Sakaríasi alué weꞌká balé ꞌyuga alé waꞌlú reꞌobachi alué balé napu alé waꞌlú reꞌobachi nulame nile.
\v 9 Reꞌeme nile, ꞌlige Sakaríasi mele reꞌeka bajkiame abé pachá oꞌkuí molélachi alé waꞌlú reꞌobachi.
\v 10 Napuꞌlige Sakaríasi molea ilígachi, ralámuli ꞌwe jale Onorúgame ꞌyuga raꞌicha iwérali tania maꞌchige.
\v 11 ꞌLige yati neraga maꞌchiná ilíbale bilé santo ánjeli Onorúgamete julárigame rewagáchika, alé wajtoná ilíbale alé mésachi napu eꞌkósilime nile oꞌkuí alé napu ilile Sakaríasi.
\v 12 Napuꞌlige etesa Sakaríasi alué santo ánjeli, ꞌwe majale.
\v 13 ꞌLige alué santo ánjelika anele:
\p ―Mué Sakaríasi, tase majawa. Onorúgame ꞌwe aꞌlá aké mué alué Onorúgame ꞌyuga raꞌíchachi tániga napurigá ranélamala mué upila. ꞌLige mué upila Sabeli ranélamala bilé towí. Mué ajchémala rewá alué towí “Juani” anilime rewá.
\v 14 ꞌWe ganílimala ꞌlige mué. Abiena weꞌká ralámuli ꞌwe raꞌsálámala alué towí ochérasa,
\v 15 napugiti alué Onorúgame Waꞌlula neraga etémempá waꞌlú ochérasa alué towí. Aminami tabilé siné bajímala iꞌwilí (ꞌuba) baꞌwila rekútame. ꞌLa Onorúgame Alawala ajchágame nímala pachágana bajchabé taꞌchó ocheria.
\v 16 Weꞌká ralámuli alé Israeli ejperégame ku oꞌwé jábamala, Waꞌlula Onorúgame oyérame gainámala alué Juani rejchólila akigá.
\v 17 Alué Juánika rejcholi ruyeme nímala alué ralámuli waꞌlú aꞌwalite alué Onorúgame nila, napurigá alué Elíasi rewégame napu ruwime nile napu anele Onorúgame ꞌwe ꞌya. Alué Juánika ku oꞌwé jawámala alué weꞌká ralámuli napu ꞌkúchiga mochímala, ku geꞌláramala napurigá ku ganíliga ejperélamala ꞌkúchila ꞌyuga, abiena napurigá ku aꞌlá oꞌwé naꞌtámala alué ralámuli napu ꞌwe resí nokagá járome nímala aꞌlige. Juánika bajchá taꞌchó nawachi alué Waꞌlula, ꞌwe semáriga beníriga asimela weꞌká ralámuli, napurigá alué ralámuli ꞌwe aꞌlá galegá etémala nawachi alé alué biꞌneli neyúriga Waꞌlula.
\p
\v 18 Sakaríasika rukele alué santo ánjeli:
\p ―¿Churigá ꞌla bijchígamala ne alarigá nimio suwábaga napu aní mué? Aka neka ꞌma ꞌwe oꞌchérame júpaché, ꞌlige ne upílachigó ꞌwe oꞌchérame ju.
\p
\v 19 ꞌLige alué santo ánjelika regá anele:
\p ―Neka santo ánjeli ju Gabrieli rewégame. Neka Onorúgame ꞌyuga ajtime ju. Alué nulé neꞌchí napurigá ne mué ruyémala mué upila ranélimio bilé towí mué inolá.
\v 20 Jipe mué tabilé bijchigi ye raꞌíchali napu ne mué ruyé. Jípeko tase raꞌíchame gainámala mué napusí ochérisa mué inolá, aꞌlige kulí gainámala mué ku raꞌicha. ꞌLa bijchiá alarigá nímala napurigá aní ne.
\p
\v 21 ꞌLige Sakaríasi pachá ilígichi, ralámulika maꞌchige jale buigá, aniá:
\p ―¿Chonigá taꞌwé maꞌchínaché alué Sakaríasika alé pachaka ye waꞌlú reꞌobáchika? ―anile weꞌká ꞌnátaga.
\p
\v 22 Arigá maꞌchínale alué Sakaríasi, ꞌma tabilé gayéname raꞌicha. Tabilé gayénale alué rió raꞌicha maꞌchínasa aleka, yati ꞌwe machile ralámuli Onorúgame alarigá rekíligo alué rió alé pachá waꞌlú reꞌobachi. Pe sekate raꞌíchale Sakaríasi, pecha gayéniliga raꞌicha.
\p
\v 23 ꞌMa sébali olasa alé waꞌlú reꞌobachi napu ekí rawé nochámili nílige alué Sakaríasi, ꞌma ku galírale simile.
\v 24 Aꞌkinana alué mukí Sakaríasi ꞌyula Sabeli rojparale. ꞌLige maligi mechá tabilé asé eyénaga asale. ꞌLige ꞌnátale alué mukí:
\v 25 “Alué Waꞌlula Onorúgame boꞌné alarigá rekile neꞌchí ye raweli napurigá ranélamala ne, napurigá ꞌla tase gawélimala ralámuli neꞌchí tabilé ꞌkúchime kóriká.”
\s Jena ruwimela bilé santo ánjeli ruwíligo alué Esusi ochérimio
\p
\v 26 Usani mechá aꞌkinana rojparasa Sabeli, Onorúgame júlale bilé santo ánjeli Gabrieli rewégame ꞌmi alé weꞌká riógachi Nasareta anilichi napu pachá ju Galilea anilime gawí boꞌígichi napurigá bilena ejiro.
\v 27 Júlale alué mukí iwé María rewégame eꞌnéniliga. Alué mukika amulí newímili nile alué rió José rewégame ꞌyuga. Alué José Rabí rijimala nile, Rabí napu abé ꞌya bejtégame nile taꞌchó ochérachi José.
\v 28 ꞌLige alué santo ánjeli sébale napu asale María, ꞌlige anele:
\p ―Kuira mué mukí wanápurigame Onorúgamete. Waꞌlula Onorúgame ꞌwe aꞌlá semáriga guꞌiri mué mukí.
\p
\v 29 Alué mukí alué santo ánjeli etesa, majaga weꞌká ꞌnátale ꞌlige lale: “Yeka ¿chonigá alarigá reparábaché?”
\p
\v 30 ꞌLige alué santo ánjeli uchéchigo raꞌíchale, ꞌlige anele:
\p ―Mué María tase majawa. Onorúgame alarigá rekile raweli mué.
\v 31 Jipe rojparámala mué ꞌlige ranélamala mué bilé uꞌtátiri towí.\f + \fr 1:31 \ft Pe alué Onorúgame Alawala gite rojparale alué María. \f* ꞌLige ajchémala mué Esusi\f + \fr 1:31 \ft Esusi aniáká “bujeme resiti ꞌnátili ralámuli” aniame kéré. \f* anilime rewá.
\v 32 Alué rioka ꞌwe najtékame nímala. Regá anélime nímala “Waꞌlula Onorúgame Rewagachi Ajtígame Inolá.” Onorúgame Waꞌlula selígame anémala aꞌchigóriga napurigá alué ꞌwe ꞌya bejtégame Rabí,
\v 33 napurigá nuleme nímala alué weꞌká ralámuli israelita senibí rawé.
\p
\v 34 ꞌLiko Maríaka rukele alué santo ánjeli:
\p ―¿ꞌLacha ranélamalawé ne? Neka tabilé ꞌyúgame júpaché rió.
\p
\v 35 ꞌLiko alué santo ánjelika anele:
\p ―Onorúgame Alawala gite rojparámala mué tabilé ꞌyuga asagá rió, Onorúgame aꞌwalila alarigá elímala mué. Alekeri alué mué inolá ꞌla wanáparigame nímala Onorúgamete, ꞌlige Onorúgame Inolá anélime nímala.
\v 36 Mué rijimala Sabeli abiena ranélamala rekó oꞌchérame ke. ꞌMa usani mechá ju waꞌlú rojpega asagá. Weꞌká ralámuli mayé tase ranélimio.
\v 37 Onorúgameka suwábaga gayéname ju napurigá boꞌné ꞌnata. Alekeri bilé mukí rekó ꞌma oꞌchérame ke ꞌla ranélamala Onorúgame alarigá elásaká.
\p
\v 38 ꞌLiko Maríaka anile:
\p ―Neka pe nóchame ju alué Onorúgame ꞌyuga. Onorúgame alarigá elísaká neꞌchí napurigá aní mué ranélamaréko ne ꞌliko bilé towí.
\p Alésíko ꞌma tané ikiá kíbale alué santo ánjeli.
\s Jena ruwimela María simíligo eꞌnemia boꞌné rijimala Sabeli
\p
\v 39 Aꞌlige pe aꞌkinana rawé alué María ꞌwe jigaga simile alé bilena weꞌká riógachi iwérachi napu nile Jurea anilime gawí boꞌígichi.
\v 40 ꞌLige sebasa Sakaríasi bejtélachi, pachá galírale bajkile ꞌlige repórale pe aꞌbemi iligá alué Sabeli.
\v 41 Napuꞌlige akisá alué Sabeli María reporachi, alué uꞌtátiri Sabeli rojpálachi ajtígame nokale. ꞌLige Onorúgame Alawala bajkile alué Sabélichi pachágana
\v 42 ꞌlige eꞌwele raꞌíchaga anile Sabeli:
\p ―ꞌWe aꞌlá semáriga guꞌírilia mué María Onorúgamete taꞌwesi uché jaré umugí anaga ꞌlige mué ranala abiénachigó.
\v 43 ¿Chieri júpaché ne napurigá nawámala mué María neꞌchí eꞌnemia mué napu ju alué Onorúgamete julárigame eyela nímili?
\v 44 Napuꞌlige akisá ne mué reporachi, ꞌlige yati noká uꞌtátiri ne rojpálachi raꞌsálagá.
\v 45 Mueka ꞌwe aꞌlá sébali bijchígime napurigá anile alué Onorúgame. Alekeri gite ꞌwe ganíliga bejtélamala mué.
\p
\v 46-47 ꞌLiko Maríaka anile:
\q Neka waꞌlú cheliera ꞌya Onorúgame napu biꞌneli Waꞌlula ju.
\q Neka ꞌwe raꞌsálá
\q napugiti Onorúgame neꞌchí bujéligame resítiri ꞌnátili.
\q
\v 48 Onorúgameka ꞌwe ꞌla nirá neꞌchí
\q rekó ne peka najtékame kachi.
\q Jípesí aminako ralámuli ꞌwe aꞌlá niraga etémala neꞌchí.
\q
\v 49 Alué Onorúgame waꞌlú aꞌwalí nígame ju,
\q ꞌwe aꞌlá semáriga guꞌiri neꞌchí.
\q Onorúgame rewalá ꞌwe najtékame ju.
\q
\v 50 Onorúgame senibí ꞌla naꞌtemame ju alué ralámuli
\q napu ꞌla nirame ju Onorúgame,
\q
\v 51 machírile ralámuli waꞌlú aꞌwalí nígame ko.
\q ꞌLa umérole alué ralámuli ꞌwe gunarume.
\q
\v 52 Alué eꞌsélikame rió ꞌma bujele nóchali,
\q alué tabilé nígame ꞌnalina ꞌwe najtékame nóchali ꞌyale.
\q
\v 53 Alué ralámuli ꞌwe eꞌlowika ejperégame
\q ꞌma ꞌwe nígame newale goꞌame,
\q ꞌlige alué ꞌwe nígame rioka pe sekega aꞌrele.
\q
\v 54 ꞌWe aꞌlá semáriga guꞌírile alué weꞌká ralámuli israelita
\q napu Onorúgame nochálilachi nóchame ju.
\q Tase siné aꞌrele naꞌtemá alué ralámuli.
\q
\v 55 Alarigá guꞌírimioríle Onorúgame
\q alué ꞌwe ꞌya bejtégame Abraámi
\q aminami alué Abraámi rijimala ꞌwe aꞌkinana oꞌchérigame
\q napu ramué rijimala júchigó,
\q senibí guꞌírimioríle.
\m Regá raꞌíchale alué María.
\p
\v 56 Alué María alé asale bakiá mechá alué Sabeli ꞌyuga, arigá aꞌkinana kumi bejtélachi simile.
\s Jena ruwimela ochériligo alué Juani
\p
\v 57 Sebárale raweli aꞌkinana napu ochérimili nile alué towí Sabeli ranala, ꞌlige Sabeli ranele bilé towí.
\v 58 Alué uꞌtátiri ochérasa, alué aꞌmulipi riógame ꞌlige abiena alué rijimala napuíle alé napu asale Sabeli, ꞌwe raꞌsálagá simíbale oꞌmaka eꞌnemia alué Sabeli,\f + \fr 1:58 \ft Alué ralámuli israelítaka simíbame nile napuꞌlige bilé mukí saꞌwisá uꞌtátiri ochérisa, ꞌwe raꞌsá lagá repórime nile. \f* machisá Onorúgame ꞌwe semati raweli rekíligo alué mukí napurigá ranélamala rekó ꞌwe oꞌchérame kachi.
\v 59 Osánó rawé ajtígachi ochéraga, sikiréliru peꞌtá isílala wiꞌchila napurigá nokame nile alué ralámuli israelita.\f + \fr 1:59 \ft Eꞌnesi glosario “circuncisión”. \f* ꞌLige ralámulika ujchénale oꞌnola rewalá Sakaríasi anilime rewá.
\v 60 Eyélaka anile:
\p ―Tase. Juani anilime rewá ujchewa.
\p
\v 61 ꞌLiko rukele alué ralámuli:
\p ―¿Chonigá? Tase ꞌwesi iꞌtépaché alarigá rewégame alué Sakaríasi rijimala.
\p
\v 62 ꞌLiko pe sekate raꞌíchaga rukéliru alué Sakaríasi machináliga chonilime rewá ujchénelia.
\v 63 ꞌLiko Sakaríasika tale bilé rabileta alé osimea, ꞌlige osale regá anime: “Juani anilime rewá ujchewa.” ꞌLiko suwábaga alué ralámulika lale: “¿Chonigá alanilime rewá ujchéneleché?” lale.
\v 64 Aꞌlige yati neraga ku raꞌíchale alué Sakaríasi, ꞌlige anele Onorúgame ꞌwe raꞌsálagá:
\p ―Mué Onorúgame ꞌwe aꞌlá semáriga guꞌiri mué neꞌchí ―anele.
\p
\v 65 Suwábaga alué ralámuli alemi aꞌmulipi ejperégame ꞌwe majale machisá. Abiena weꞌká ralámuli napu ejperele alemi iwérachi napu Jurea anilichi nile ruigá eꞌyénale suwábaga tábiri napurigá ikile alé.
\v 66 Suwábaga ralámuli napu ekí akele alué raꞌíchali anigá eꞌyénale aꞌbopi:
\p ―¿Tachiri nóchame nímalawé alué towí waꞌlú ochérasa? Alarigá anile napugiti ꞌla bijchiá machíligame aꞌlígesí waꞌlú aꞌwalí ꞌyáligo Onorúgame alué towí.
\s Jena ruwimela Sakaríasi wikaráligo Onorúgame wikala
\p
\v 67 Alué Juani oꞌnola Sakaríasi ꞌwe aꞌlá rejcheruga raꞌíchale Onorúgame Alawala gite napurigá ikimeli níliga abé nujubami, regá anile:
\q
\v 68 Waꞌlú aꞌwalí nígame ju alué Onorúgame
\q napu guꞌírime ju ramué ralámuli israelita.
\q Jipe ꞌa nawákuru jena weꞌká riógachi
\q aꞌkabámana jawamia ramué.
\q
\v 69 ꞌMa júlale Onorúgame alué resítiri ꞌnátili bujeme ralámuli
\q Rabí rijimala ꞌwe ꞌya ajtígame,
\q alué Rabí napu Onorúgame nochálilachi nóchame nile
\q
\v 70 napurigá ruyele Onorúgame alué ꞌya ejperégame ralámuli
\q napu ruwime nile napu anele Onorúgame,
\q
\v 71 semáriga nejkúrimio napurigá ta neyúrimala ramué saíla,
\q abiena alué ꞌwe gichime ramué,
\q
\v 72 ꞌwe naꞌtemamio alué ꞌya mochígame ramué rijimala,
\q ꞌwe ꞌla nélegá asimeo,
\q ꞌlige julamio alué waꞌlula ramué guꞌírime,
\q jipe ꞌma júlale.
\q
\v 73 Alarigá gatele Onorúgame Abraámi ꞌyuga
\q julamio Onorúgame alué ramué guꞌírime.
\q
\v 74 Ruwile Onorúgame ramué guꞌírimio
\q napurigá umérowa ramué saíla,
\q napurigá nochawa Onorúgame nochálilachi tase majaga,
\q
\v 75 ꞌla biꞌígame alawega,
\q ꞌla sébali olagá napu aní Onorúgame nila raꞌíchali.
\q
\v 76 Mué Juani, ne inolá,
\q mueka bilé rió nímala ruyame napu ané Onorúgame.\f + \fr 1:76 \ft Eꞌnesi glosario “profeta”. \f*
\q Mueka raꞌíchali rejcholi ruyeme nímala ralámuli
\q napurigá ꞌla niraga etémala
\q Waꞌlula Onorúgamete Julárigame sébachi,
\q
\v 77-78 napurigá machiboa ramué ralámuli israelita
\q ꞌma bujérigame nírigo alué resiti ꞌnátili,
\q ꞌlige Onorúgame ꞌla nejkúrimio ꞌwe ꞌla naꞌtemaka
\q napurigá ta aminabi chátiri naꞌtawa.
\q Ramué Oꞌnola Onorúgame ꞌwe galegá naꞌtemá ramué.
\q Waꞌlula Onorúgame wamí ꞌpaka rewagachi asagá
\q ꞌwe aꞌlá nejkuria ajtí
\q
\v 79 napurigá ꞌla biꞌwígame raweli narépua
\q resíriga ejperégame ralámuli,
\q napurigá pe biꞌlepi semáriga ꞌnátame niwa,
\q napurigá ꞌnátame niwa waꞌlú nejkúrame ko Onorúgame.
\p
\v 80 Alué towí Juani ꞌwe rejchirúgame ochérale, ꞌlige ꞌwe aꞌlá nirame Onorúgame, ꞌlige simile bilénami jami tase baꞌégichi, tase rojégichi, ꞌlige tase gajsalégichi, ꞌlige weꞌká bamí bejtele alé jami napusí chojkile ralámuli raꞌíchali rejcholi ruyea alué weꞌká ralámuli israelita alemi jsísime.
\c 2
\s Jena ruwimela ochériligo Esusi
\p
\v 1 ꞌYa aꞌlige uꞌtá kachi Juani, asale waꞌlula nulame rey Augusto rewégame. Alué rioka nuleme nile ralámuli romano ꞌlige israelita. Alué waꞌlúlaka nulale apélichi uchuchánilia rewalá napurigá aꞌkinana enomí nejímala suwábaga ralámuli waꞌlúlachi.
\v 2 Pe kulí siné nile ralámuli simiba aꞌboi rewalá uchuchamia apélichi waꞌlúlachi Sirenio selígame kachi alé Siria anilichi.
\v 3 Suwábaga simámili nile napu oꞌchérigame nile ꞌya siné apélichi uchuchamia aꞌboi rewalá.
\p
\v 4 Joseka simile alé Beleni weꞌká riógachi Nasareta asagá. Nasarétaka alé pachá nile Galilea rewégame gawí boꞌígichi. Sébale alé Beleni napu nile alé pachá Jurea rewégame gawí boꞌígichi, napu ochérigame nile alué waꞌlula selígame rey Rabí ꞌwe ꞌya, alué Joseka Rabí rijimala nile, abé ꞌya ajtígame weꞌká bamí taꞌchó ochérachi José.
\v 5 Joseka simile alé Beleni apélichi ujchamia boꞌné rewalá. María abiena si simile, alué José ꞌyuga newímili, ꞌlige alué mukika ꞌma waꞌlú rojpégame nile.
\v 6 Napuꞌlige alé Beleni mochiga,
\v 7 sebárale raweli napurigá ochéramala alué María ranala Esusi, ꞌlige ꞌma ochérale alué uꞌtá towí Esusi. Pe kulí bilé nile María ranala alué towí ochérachi. ꞌLige eyélaka gemele baꞌnisólite, ꞌlige rekale bilénami ganuwachi ꞌwe ꞌla kabika napu goꞌyame nile akasí. Alemi rekale alué uꞌtátiri pecha bilena galichi níligame napu ochérale alué towí Esusi.
\s Jena ruwimela bilé santo ánjeli ruwíligo ꞌma ochériligo Esusi
\p
\v 8 Alemi jami Beleni rewégachi aꞌmulipi mochile jaré boꞌelo boꞌá repuka rukó.
\v 9 ꞌLige pe yati neraga maꞌchiná ilíbale alemi bilé santo ánjeli. ꞌLige alué Waꞌlula Onorúgame aꞌwalila gite noligá raꞌósiga ilíbale alé napu mochile alué boꞌelo. ꞌLige alué boꞌéloka ꞌwe majale.
\v 10 ꞌLiko alué santo ánjelika anele:
\p ―Tase majawa ꞌemi. Neka ꞌwe aꞌlá semati raꞌíchali ruimea nawá. Suwábaga ralámuli ꞌwe raꞌsálámala akisá ye aꞌlala raꞌíchali.
\v 11 Jipe ꞌma ocheri bilé towí jena weꞌká riógachi napu ochérilige Rabí ꞌwe ꞌya. Alueka bujémala alué chátiri ꞌnátali ꞌemi ꞌlige suwábaga ralámuli, alueka Onorúgamete julárigame ju napu waꞌlula nímala suwábaga ralámuli nuleme.
\v 12 Napurigá abé aꞌlá bijchígimala ꞌemi, etémala ꞌemi alué towí gemériga boꞌígime alé ganuwachi. Napuꞌlige etesa ꞌemi, ꞌla machimela ꞌla bijchiá ko suwábaga napu aní ne.
\p
\v 13 Aꞌlígerikáchi pe yati weꞌká santo ánjeli maꞌchiná jábale ꞌpa rewagáchika simíbagame alé napu ilile alué uché bilela santo ánjeli, ꞌlige anile ꞌwe raꞌsálagá:
\q
\v 14  ¡ꞌWe aꞌlá ju Onorúgame ꞌpa rewagachi ajtígame!
\q ¡ꞌWe ganíliga ejperélamala alué ralámuli
\q napu semáriga guꞌírilia Onorúgamete!
\p
\v 15 Napuꞌlige alué santo ánjeli ku ꞌpa rewagachi simasa, ꞌliko alué boꞌelo anile aꞌbopi regá anigá:
\p ―Simáwaꞌé ꞌliko alé Beleni eꞌnewa napu ruwí alué santo ánjeli napu alué Waꞌlula Onorúgame júlale ramué ruyénaliga alué raꞌíchali.
\p
\v 16 ꞌWe sajpuka simíbale eꞌnemia, ꞌlige sébale alé napu mochile María, ꞌlige José, ꞌlige uꞌtá simaloni alué napu boꞌile bilena ganuwachi.
\v 17 Napuꞌlige etesa, simíbale ichúrimi weꞌká ralámuli ruyemia napu ruwile alué santo ánjeli churigá nimia alué uꞌtá towí.
\v 18 Alué weꞌká ralámuli napu akele alarigá nímaráo waꞌlú ochérasa alué towí, ꞌwe raꞌsálále.
\v 19 Maríaka aꞌlá nirale suwábaga napu anile alué boꞌelo, pe boꞌnepi ꞌnátaga.
\v 20 Alué boꞌéloka ku sébale napu aꞌrélige alué boꞌá waꞌlú cheliera ꞌyasia Onorúgame, ꞌwe raꞌsálagá napugiti ꞌla bijchiá níligame napurigá anílige alué ánjeli.
\s Jena ruwimela alué towí Esusi oꞌtólirigo alé waꞌlú reꞌobachi
\p
\v 21 Osá naó rawé ajtígachi ochéraga alué towí, sikiréliru peꞌtá isílala wiꞌchila napurigá nokame nile alué ralámuli israelita. ꞌLige ujchele Esusi anilime rewá. Alué santo ánjeli nulélige ꞌyabé alué María napurigá Esusi anilime rewá ujchémala taꞌchó rojparachi alué María.\f + \fr 2:21 \ft Tabilé rewaraga ajchéliru rewá alué Esusi. \f*
\p
\v 22 Napuꞌlige ꞌma simírisa oká liá rawé omawa alué María, alésíko simile alé Rusaleni alué towí Esusi mutuka alé waꞌlú reꞌobá ilígichi ruyemia Onorúgame alué Onorúgame nochálilachi nochamio alué towí waꞌlú ochérasa, ꞌlige aminami biꞌwimea alué María napurigá nulale alué Moisesi ꞌya bejtégame. Abiena si simile alué José.
\v 23 Alemi waꞌlú reꞌobachi oꞌtóleru alué towí napugiti boꞌné Onorúgame alarigá nuláligime osilichi, suwábaga alué bajchabé oꞌchérigame towí ꞌwe najtékame nimio, Onorúgame ꞌyuga nóchame nimio.
\v 24 Abiena kógile goꞌame Onorúgame napurigá nulale Onorúgame ꞌwe ꞌya oká baloma oká choꞌlopoki kómá.
\p
\v 25 ꞌYa aꞌlige rawé bejtele bilé rió Simioni rewégame alé Rusaleni. Alué rioka ꞌwe aꞌlá oyérame nile Onorúgame, ꞌlige buigá asale napurigá Onorúgame julámala bilé waꞌlula, raꞌámame, napurigá ꞌma ꞌla iꞌkilí mochímala alué ralámuli israelita ku ꞌwe ꞌla ganíliga. Alué Onorúgame Alawala ꞌwe aꞌlá semáriga guꞌírile alué Simioni
\v 26 napurigá machimela taꞌchó etea ka alué Onorúgamete julárigame tabilé ꞌcho mukumeo, etesa kulí mukumeo.
\v 27 Alué Simioni ꞌwe siminali nílile alé waꞌlú reꞌobá ilígachi, Onorúgame alarigá naꞌtárile. Napuꞌlige alué Esusi oꞌnola ꞌlige eyela aꞌpasa alué towí Esusi alé waꞌlú reꞌobachi Onorúgame galila sébali olagá napurigá nulale Onorúgame nila osilí,
\v 28 alué Simiónika mutule alué towí, ꞌlige Onorúgame ꞌyuga raꞌíchale ꞌwe aꞌlá niraga, regá:
\q
\v 29  Mué Waꞌlula Nulame,
\q jípesíko ꞌla nímala napurigá ne mué oyérame mukimela,
\q mueka ya ꞌma sébali olá napurigá ané mué neꞌchí ꞌyabé,
\q ꞌwe ganíliga ajtí ne.
\q
\v 30  Jípesíko ꞌma etiákuru ne
\q alué napu bujémala chátiri ꞌnátili ralámuli
\q
\v 31  napu mué júlale jena wijchimoba
\q napurigá suwábaga ralámuli etémala.
\q
\v 32  Alué nímala Waꞌlula bujsireli ꞌyame 
\q alué tase ralámuli israelita,
\q alekeri alué napu ju tabilé ralámuli israelita
\q ꞌwe ꞌla nirámala alué ralámuli israelita mué ꞌkúchila.
\p
\v 33 Alué Esusi eyela ꞌlige oꞌnola weꞌká ꞌnátaga ejtebile ꞌwe raꞌsálagá akisá alarigá nímili níliga alué towí.
\v 34 ꞌLiko alué Simioni anele Onorúgame napurigá iwérili ꞌyámala alué bakiánika, ꞌlige anele alué Esusi eyela María:
\p ―Ye towí waꞌlú ochérasa rejcholi ruyémala jena alué ralámuli israelita. Ye towí waꞌlú ochérasa ꞌla maꞌchí nérélamala weꞌká ralámuli tabilé oyerio Onorúgame ꞌlige weꞌká ralámuli ꞌla oyerio Onorúgame. Weꞌká ralámuli tabilé galémala ye towí waꞌlú ochérasa, gichiga etémala ꞌlige ꞌwe resí olámala,
\v 35 ꞌlige ꞌla maꞌchígime nériká ilibámala churigá ka alué ralámuli naꞌtálila. ꞌLige mué María níriga, ꞌwe chálámala etega alarigá ikichi.
\p
\v 36 Alé reꞌobachi asale bilé mukí napu nile alué Onorúgame nila raꞌíchali benírame ralámuli Ana rewégame, Panueli malala. Aseri\f + \fr 2:36 \ft Alué Asérika Akobo inolá nile. Eꞌnesi glosario “los doce tribus”. \f* chojkégame gompaniérola nile alué Ana. Alué mukika ꞌma ꞌwe oꞌchérame nile. ꞌWe uꞌtá iwé ka newile alué mukí, pe gichao bamí bejtele gunega ꞌlige mukírile riola.
\v 37 ꞌMa osánósa makué miná naó bamí nile biꞌneli asagá alué mukí gunámasa. Alué Ana ꞌwe nawame nile alé waꞌlú reꞌobachi ayunamia.\f + \fr 2:37 \ft Eꞌnesi glosario “ayuna”. \f* Alé asame nile cheꞌlébali ꞌlige rukachégame Onorúgame ꞌyuga raꞌicha iwérali tania.
\v 38 Napuꞌlige alé waꞌlú reꞌobachi mochígichi alué José, alué María, ꞌlige alué uꞌtá towí Esusi, sébale alé alué Ana anilime mukí, ꞌlige waꞌlú cheliera ꞌyale Onorúgame, ꞌlige ruyele suwábaga alué ralámuli Rusaleni ejperégame churigá nímili níliga alué uꞌtá towí Esusi waꞌlú ochérisa napu ekí buigá mochile napurigá bujémala alué chátiri ꞌnátili.
\p
\v 39 Napuꞌlige ꞌma sébali olasa alé waꞌlú reꞌobachi, ku Nasareta simíbale napu ju pachá waꞌlú gawí boꞌígichi Galilea rewégame.
\v 40 ꞌLige alué towí waꞌlú ochérale ꞌwe aꞌlá rejchirúgame ꞌwe aꞌlá ꞌnátame napugiti Onorúgame ꞌwe aꞌlá semáriga guꞌíriligime.
\s Jena ruwimela alué towí Esusi alé waꞌlú reꞌobachi rejpíligo
\p
\v 41 Alué Esusi oꞌnola ꞌlige eyela nabí bamí simíbame nile alé Rusaleni alué Páskua\f + \fr 2:41 \ft Eꞌnesi glosario “Páscua”. \f* anilime omali sébachi napu oꞌinálime nile yawiyame.
\v 42 Napuꞌlige Esusi bamisá makué oká, ꞌliko simíbale bakiánika alé Rusaleni napurigá nokame nile alué omali sebasa.
\v 43 Napuꞌlige oꞌnola ꞌlige eyela ku ejperélachi simíbachi ꞌma guwárasa alué omali, alué towí Esúsika abajá Rusaleni rejpile. ꞌLige alué oꞌnola ꞌlige eyela tase machile abajá rejpíligo.
\v 44 Mayele alué towí Esusi enegó ꞌyuga alué weꞌká ralámuli. Alarigá bilé rawé simíbale bowesia. Arigá chojkile ꞌyaa ꞌlige rukea rijimala ꞌlige machirume,
\v 45 ꞌlige tase asé rewale. ꞌLiko ku simíbale ꞌyáamia alé Rusaleni.
\v 46 ꞌMa bakiá rawé kachi kulí rewale alé waꞌlú reꞌobachi alé Rusaleni. Alé ajtile alué reꞌmalí Esusi alué weꞌká rió ꞌyuga raꞌicha napu nile Moisesi nila raꞌíchali rejchólila benírame. Abiena gepua asale raꞌíchali abiena rukea.
\v 47 Alué jaré rió Moisesi aꞌrélala raꞌíchali rejcholi benírame akisá Esusi raꞌíchachi ꞌwe aꞌlá rejchiruga raꞌicho, ꞌwe aꞌlá niraga, regá anile: “Asíriga machime ju ye towí”, anile alué benírame.
\v 48 Napuꞌlige alué oꞌnola ꞌlige eyela etesa aliena benegá raꞌicha ajtígichi alué ralámuli ꞌyuga, pe iꞌkilí jábale, ꞌlige peꞌtá nujubapi eyélaka anele:
\p ―Mué towí, ¿mueka chonigá alaꞌsimípiché? Ramueka ꞌwe chálagá eꞌyénilie ꞌyaga mué.
\p
\v 49 ꞌLiko alué reꞌmalí Esusi anele:
\p ―¿Chonigá ꞌyárupaché ꞌémika neꞌchí? ¿Tacha machíché ꞌémika neka nochámali ko ne Oꞌnola galílachi?
\p
\v 50 ꞌLige oꞌnola ꞌlige eyela tase námale alieti olagá anió.
\p
\v 51 ꞌLiko simile ku Nasareta rewégachi oꞌnola ꞌlige eyela ꞌyuga, alé asagá aꞌlá sébali eꞌwile oꞌnola ꞌlige eyela. Eyélaka boꞌnepi tabilé weꞌkáwaga ilírome nile napu ikile ꞌyasi napusí alué santo ánjeli alué María ꞌyuga raꞌíchale ranélimio María bilé towí.
\v 52 ꞌLige alué Esusi aminacho waꞌlú ochérale abiena ꞌwe aꞌlá rejchirúgame, ꞌlige ꞌwe aꞌlá galegá etéliru Onorúgamete, abiena alué weꞌká ralámulite.
\c 3
\s Jena ruwimela Juani rejcholi ruyéligo ralámuli  jami bakochi tabilé riógachi
\p
\v 1 ꞌMa makué maligi bamí waꞌlula gobierno kachi alué Tiberio, ꞌlige eꞌsélikameka nile Ponsio Pilato ꞌlige Erore ꞌlige Lisania. Alué Ponsio Pilátoka alé Jurea rewégame gawí boꞌígichi nulame nile. ꞌLige alué Eróreka nulame nile Galilea rewégame gawí boꞌígichi. ꞌLige alué Belípeka\f + \fr 3:1 \ft Belípeka alué Erore nasípasi baꞌchila nile. Eꞌnesi glosario “Herodes”. \f* nulame nile okaná gawichí Iturea ꞌlige Trakonite rewégachi. ꞌLige alué Lisániaka nulame nile alé Abilinia rewégame gawí boꞌígichi. ꞌLige alué gobierno Tibérioka nulame nile alé bochígimi napu nulame nile alué eꞌsélikame.
\v 2 Abiena mochile oká eꞌwélala balé Anasi ꞌlige Kaipasi. Aꞌlige bamí alué Onorúgame alué Juani Sakaríasi inolá ꞌyuga raꞌíchale alé bilénami jami gawichí tabilé ꞌme uꞌkume nile, tabilé gasalégichi, ꞌlige tabilé rojégichi, ꞌlige alé aꞌbemi ename nile baꞌwí Jorani rewégame bakó.
\v 3 Alué Juánika simile alemi suweke bakochi rejcholi ruyemia ralámuli napurigá aꞌrémala alué resítiri ꞌnátili, ruigá alarigá ꞌla eꞌkamio Onorúgame alué ralámuli. Anele:
\p ―ꞌLa rewarárigame\f + \fr 3:3 \ft Napuꞌlige rewará alué ralámuli aꞌbopi tabilé rewá ajchagá rewarame nile. Napuꞌlige rewará alué ralámuli pe ruigá nokame nile ꞌma aꞌreo chátiri ꞌnátili ꞌlige chátiri nóchali. \f* niwa baꞌwichí bokuíka napurigá machiboa ꞌma aꞌreo ꞌemi chátiri ꞌnátili.
\p
\v 4 ꞌLa bijchiá alarigá ikile napurigá anile alué osilí napu osale alué rió ꞌwe ꞌya ajtígame napu ruyame nílige napu anélige Onorúgame, alué Isaíasi rewégame. Alué osilí regá anime:
\q Maꞌchí animela bilé aꞌwágame raꞌíchali rejcholi alé jami, 
\q regá anime:\f + \fr 3:4 \ft Jena ruwimela Juani raꞌíchaligo tétalite uché bilé raꞌíchali ruwime. Eꞌnesi glosario “parábola”. Napu raꞌíchale, ruwime kéréle ralámuli ꞌla naꞌtámili níliga ꞌlige ꞌla ꞌnátaga mochímili napuꞌlige sébachi alué napu Onorúgame julámili nile wanápurigame napurigá Waꞌlula Nulame nímala, aniame kéré.\f*
\q “Newiwa bilé bowé Waꞌlula Onorúgame,
\q newiwa bilé bowé ꞌla wajchígame,
\q
\v 5  Bochígimi reꞌná newiwa,
\q tabilé nerúlamala gomí,
\q nibilé gawí reꞌpá jágame,
\q ꞌlige alué bowé nojkóligime ꞌla wajchígame nímala,
\q ꞌlige ꞌla reꞌwame nímala,
\q bochígimi napurigá epó neraga ilibámala.
\q
\v 6  ꞌLige ꞌla etémala suwábaga ralámuli
\q alué napu Onorúgame julámala
\q bujéniliga ralámuli resítiri ꞌnátili.’’
\p
\v 7 Napuꞌlige alué ralámuli sébachi alé rewarárigame nimia baꞌwichí, ꞌlige Juánika anele:
\p ―ꞌWe chátiri ꞌnátame ju ꞌemi. ¿Chieri ané ꞌemi tabilé naremio alué gastigo napu jipe ꞌma aꞌmulípika ená? ¿Mayé ꞌemi tabilé naremio alué gastigo ꞌma rewarárigame kóriká? Rekó ꞌla rewarárigame ke ꞌemi ꞌlige cha nokogá járome nisa ꞌemi, abirigá narémala ꞌemi gastigo.
\v 8 ꞌWe aꞌlá sébali olawa napurigá nulá Onorúgame, aꞌrewa chati nocha napurigá ꞌla maꞌchígime nérélamala ku guwana ꞌnata ꞌemi. Tase lawa ꞌemi aꞌbopi: “Abraámi rijimala niru ramué, alué ꞌwe ꞌya ajtígame, ꞌlige ꞌwe najtékame niru ramué.” Neka regá aníbá: Onorúgame tabilé nejkúrimala rekó alarigá ꞌnátachi ꞌemi. Boꞌné Onorúgame najkisáká rekó pe rejté kachi ꞌla Abraámi rijimala newámala.
\v 9 ꞌÉmika napurigá masana tabilé rakeme alarigá ju, alué masana napu ꞌma naꞌminálime ju rejpulate meꞌteka chojkichí ajchagá ꞌlige eꞌkósilime ju ta rakésaká. Yeka ruwime kéré ꞌemi ꞌma eꞌkósiwili ko naꞌichí mochiga tabilé ꞌla nóchame kame ꞌemi.
\p
\v 10 ꞌLige alué ralámulika rukele:
\p ―¿Cho nokibóché ꞌliko?
\p
\v 11 Juánika regá anele:
\p ―Jaré ꞌemi oká oꞌpáchigime nisa, ꞌlige bilé kógimili júkuru alué tabilé nígame. ꞌLige jaré ꞌemi ꞌwe ꞌla nígame nisa goꞌame abiena kógimili júkuru alué tabilé nígame.
\p
\v 12 Abiena jsile rewarárigame nimia jaré rió enomí nareme alué enomí napu nejílame nile alé waꞌlúlachi, ꞌlige rukéliru Juani:
\p ―Muérigo benírame, ¿ramueka churigá nochawa?
\p
\v 13 ꞌLiko Juánika anele:
\p ―Tase rasígame tániwa enomí ralámuli, pe sébali tániwa enomí ralámuli napu ekí nejímili ju.
\p
\v 14 Abiena jaré sontalo regá rukele:
\p ―Ramuégó ¿churigá nochawa?
\p ꞌLige Juánika regá anele:
\p ―Tase bujewa ralámuli tábiri resí anigá majáriga, aminami tase eꞌchewawa alué ralámuli tabilé chojkila kachi. ꞌLa ganíliga ejtebiwa ꞌemi napu ekí meme ju ꞌemi.
\p
\v 15 Ralámulika ꞌwe buigá mochílige alué Kristo,\f + \fr 3:15 \ft Eꞌnesi glosario “Cristo”. \f* ꞌlige sebasa Juani ꞌnátale ralámuli aꞌbopi: “¿Pala alué júpué Kristo?”
\v 16 Juánika regá anele alué weꞌká ralámuli:
\p ―Neka rewarame ju baꞌwichí jáwaga, nobi uché bilé sebámalagó abé najtékame. Alueka abé waꞌlú aꞌwalí nígame ju meꞌtagá neꞌchí. Neka pecha anámalagó alué. Alueka ꞌla biꞌwémala ꞌemi alawala Onorúgame Alawálate, ꞌlige ꞌwe aꞌlá sébali olámala gustisia.
\v 17 Alué rioka ꞌma oꞌká ená riꞌligó ekisula. ꞌMa gatémala alué riꞌligó rakala alé rekóachi, ꞌlige saꞌnagálaka ꞌminami ajchagá eꞌkósimala naꞌichí, alué naꞌí napu tasiné choꞌime ju.\f + \fr 3:17 \ft Ye bersíkulo pe ruwime kéré ꞌma amulí sebio raweli napuꞌlige ralámuli narémala gastigo. \f*
\p
\v 18 Ye ꞌwe aꞌlala raꞌíchali rejcholi ruigá Juani ruwime ke anile ꞌma pe ꞌwemi sebamio bilé rió ralámuli buyáname chátiri bowechi.
\p
\v 19 Aminami alué Juani neꞌóchale alué selígame Erore rewégame napugiti mukí bujéligame alué baꞌchila Belipe rewégame, alué mukí napu Eroríasi rewégame nile. Belipe seꞌnú eyégame nile. Aminami weꞌká eꞌkarúgame chati nóchigariká alué Erore,
\v 20 nobi alué Eróreka abéchigo cha ꞌsile ko, galírale bajchale Juani.
\s Jena ruwimela Esusi rewarálirigo alé bakochi
\p
\v 21 Bajchabé taꞌchó galírale bajchilichi Juani, weꞌká ralámuli sébale alemi napu Juani asale rewarárigame nimia, abiena nawale Esusi rewarárigame nimia ꞌlige rewaráliru alué Esusi. Napuꞌlige Esusi Onorúgame ꞌyuga raꞌicha ilígachi, ꞌlige rewagá ewagá ilíbale,
\v 22 ꞌlige alué Onorúgame Alawala reꞌkínale alé napu ilile Esusi napuyeri bilé baloma neraga. ꞌLige rewagáchika maꞌchí anile bilé raꞌíchali regá anime:
\p ―Mué ju ne Inolá napu ꞌwe galé ne. Neka ꞌwe raꞌsálagá ajtí mué etega. 
\s Jena ruwimela chieri ꞌlige chekí níliga alué Esusi rijimala  abé ꞌya ejperégame taꞌchó ochérachi Esusi
\p
\v 23 Mayelia Esusi chojkíligo beniria Onorúgame nila raꞌíchali baisá makué bamígame ka. Esúsika napurigá José inolá nile.
\q Joseka alué Elí inolá nile.
\q
\v 24  Elika alué Matati inolá nile.
\q Matátika alué Lebí inolá nile.
\q Lebika alué Melkí inolá nile.
\q Melkika alué Jana inolá nile.
\q Jánaka alué José inolá nile.
\q Joseka alué Matatía inolá nile.
\q
\v 25  Matatíaka alué Amosi inolá nile.
\q Amósika alué Naumi inolá nile.
\q Naúmika alué Esli inolá nile.
\q Eslika alué Nagaí inolá nile.
\q
\v 26  Nagaíka alué Maati inolá nile.
\q Máatika alué Matatíasi inolá nile.
\q Matatíasika alué Semeí inolá nile.
\q Semeíka alué Oseki inolá nile.
\q Osékika alué Jurá inolá nile.
\q
\v 27  Juraka alué Joana inolá nile.
\q Joánaka alué Resa inolá nile.
\q Résaka alué Sorobabeli inolá nile.
\q Sorobabélika alué Salatieli inolá nile.
\q Salatiélika alué Neri inolá nile.
\q
\v 28  Nérika alué Melkí inolá nile.
\q Melkika alué Ari inolá nile.
\q Árika alué Kosami inolá nile.
\q Kosámika alué Elmorami inolá nile.
\q Elmorámika alué Eri inolá nile.
\q
\v 29-30  Erika alué Josué inolá nile.
\q Josueka alué Elieseri inolá nile.
\q Eliesérika alué Jorimi inolá nile.
\q Jorímika alué Matati inolá nile.
\q Matátika alué Lebí inolá nile.
\q Lebika alué Simioni inolá nile.
\q Simiónika alué Jurá inolá nile.
\q Juraka alué José inolá nile.
\q Joseka alué Jonami inolá nile.
\q Jonámika alué Eliakimi inolá nile.
\q Eliakímika alué Melea inolá nile.
\q
\v 31  Meléaka alué Mainani inolá nile.
\q Mainánika alué Matata inolá nile.
\q Matátaka alué Natani inolá nile.
\q Natánika alué Rabí inolá nile.
\q Rabika alué Isaí inolá nile.
\q
\v 32  Isaíka alué Oberi inolá nile.
\q Obérika alué Bosi inolá nile.
\q Bósika alué Salmoni inolá nile.
\q Salmónika alué Naasoni inolá nile.
\q
\v 33  Naasónika alué Aminarabi inolá nile.
\q Aminarábika alué Arami inolá nile.
\q Arámika alué Esromi inolá nile
\q Esrómika alué Páresi inolá nile.
\q Páresika alué Jurá inolá nile.
\q
\v 34  Juraka alué Akobo inolá nile.
\q Akóboka alué Isaki inolá nile.
\q Isákika alué Abraámi inolá nile.
\q Abraámika alué Taré inolá nile.
\q Tareka alué Nakori inolá nile.
\q
\v 35  Nakórika alué Serugi inolá nile.
\q Serúgika alué Ragau inolá nile.
\q Ragáuka alué Pelegi inolá nile.
\q Pelégika alué Eberi inolá nile.
\q Ebérika alué Sala inolá nile.
\q
\v 36  Sálaka alué Kainani inolá nile.
\q Kainánika alué Arpásari inolá nile.
\q Arpásarika alué Semi inolá nile.
\q Sémika alué Noé inolá nile.
\q Noeka alué Lameki inolá nile.
\q
\v 37  Lamékika alué Matusaleni inolá nile.
\q Matusalénika alué Enoko inolá nile.
\q Enókoka alué Jareri inolá nile.
\q Jarérika alué Majalaleli inolá nile.
\q Majalalélika alué Kainani inolá nile.
\q
\v 38  Kainánika alué Enosi inolá nile.
\q Enósika alué Seti inolá nile.
\q Sétika alué Arani inolá nile.
\p Alué Aránika Onorúgame newale ꞌya kulí siné taꞌchó ꞌwesi ralámuli iꞌtégichi jena gawichí.
\c 4
\s Jena ruwimela alué Satanasi ꞌwe najkíligo  napurigá Esusi alué Satanasi eꞌwímala
\p
\v 1 Alué Esusi ꞌwe aꞌlá sébali eꞌwagá alué Onorúgame Alawala simile alé bakochi Jorani rewégachi asagá. Simile alemi tabilé riógachi, tabilé baꞌwégichi, ꞌwe wakígichi, tabilé iꞌtégichi nibilé rojá, nibilé gajsalá. Alé asale oká liá rawé.
\v 2 ꞌLige alué Remónisika alemi nawile ꞌyégimia alué Esusi napurigá tabilé eꞌwímala Onorúgame, napurigá pe alué Remónisicho eꞌwímala. ꞌLige alué Esusi tase goꞌale goꞌame alakí rawé, arigá ꞌma eꞌlowile.
\p
\v 3 ꞌLiko alué Remónisika anele:
\p ―ꞌLa bijchiá Onorúgame Inolá níriká, nulewa ꞌliko ye rejté napurigá baní gainámala.
\p
\v 4 Esúsika regá nejele:
\p ―Alué Onorúgame nila osilí regá aní: “Tase pe goꞌame goꞌgá ejperélamala ralámuli, abiena alué semati raꞌíchali Onorúgame nila rejcholi ꞌnátaga ejperélamala ralámuli.”
\p
\v 5 ꞌLiko alué Remónisika oꞌtole alué Esusi bilena reꞌpá rabó, alé tabilé rojégichi ꞌlige tabilé gasalégichi, ꞌlige etérele pe yati neraga siꞌnépiriga suwábaga gawí napu echilú ju jena wijchimoba. ꞌLige anele:
\p
\v 6-7 ―Mué ꞌla eꞌwásaká, aminami ꞌla sébali nirasa mué neꞌchí, ꞌliko ne nejímala alué ye suwábaga napu echulú eteri ne mué ye gawí, bochígimi gawichí nulame nímala mué. Neka ꞌyárigame kame waꞌlú nóchali ꞌwe najtékame jena wijchimoba, ꞌlige ne alué nóchali ꞌyámala mué napugiti neka aꞌlá lisensia nígame kame napurigá ꞌyámala alué nóchali apiépiri napu ꞌyánili ne, napuꞌlige nulame kachi mué ꞌla niraga etewa mué suwábaga ralámulite.
\p
\v 8 Esúsika regá nejele:
\p ―Alué Onorúgame nila osilí regá aní: “Pe alué Waꞌlula Onorúgamecho ꞌwe aꞌlá nirawa, pe aluecho eꞌwewa.”
\p
\v 9 Pe nujubapi Remónisi oꞌtole alé weꞌká riógachi Rusaleni anilichi, ꞌlige alé sebasa, abé reꞌpá alué waꞌlú reꞌobachi Onorúgame galila ꞌmórale, ꞌlige anele:
\p ―ꞌLa bijchiá Onorúgame Inolá níriká, ꞌlégana oꞌpochíkabá jena iligá.
\v 10 Aka alué osilí napu ruwí churigá ka Onorúgame regá aníché:
\q Onorúgame julámala weꞌká santo ánjeli
\q napurigá repúmala mué.
\q
\v 11  Chaꞌpimela sekate
\q napurigá ta iwégame chibámala mué ꞌlégana wijchí.
\p
\v 12 Esúsika regá nejele:
\p ―Aka abiena regá aníché alué Onorúgame nila osilí: “Tase nochawa bilé nóchali machináliga pala bijchiá nira napu aní Onorúgame.”
\p
\v 13 Alésíko alué Remónisi tase umubásaká umeria alué Esusi, ꞌliko aꞌrele pe uꞌkabi rawé.
\s Jena ruwimela Esusi chojkíligo nocha alé Galilea
\p
\v 14 ꞌLige Esusi ku simile alé Galilea, Onorúgame Alawala ꞌwe aꞌlá guꞌírile alemi enágichi, ꞌlige suwábaga ralámuli napu ekí riole bochígimi alé Galilea anile:
\p ―Alué rió Esúsika ꞌla bijchiá Onorúgamete guꞌírilia ―regá anile aꞌbopi machíligame ꞌwe aꞌlá guꞌírilio Esusi Onorúgamete.
\p
\v 15 ꞌLige napu ekiná riógachi sébaga ꞌwe benírale alué Onorúgame nila raꞌíchali rejcholi alé uꞌkuchí reꞌobachi “sinagoga” rewégame. ꞌLige suwábaga ralámuli ꞌwe aꞌlá nirale alué Esusi.
\p
\v 16 Esusi ku simile alé Nasareta\f + \fr 4:16 \ft Nasarétaka pachá nile Galilea rewégachi, ꞌlige Galiléaka pachá nile Israeli rewégachi. Galiléaka napurigá bilé “estado” nile, ꞌlige Israélika napurigá bilé “país” nile. \f* weꞌká riógachi napu ꞌya alé asagá waꞌlú ochérigame nile. ꞌLige bilé rawé resíbulichi bajkile alé bilena uꞌtá reꞌobachi “sinagoga” rewégame napurigá ꞌsime nile boꞌné ꞌlige alé asíbale pachá. ꞌLige peꞌtá iꞌlibeko oꞌweti ilísale osilí raꞌichamia.
\v 17 ꞌLige ꞌyáliru apeli kabítigame osilí napu osálige Isaíasi ꞌwe ꞌya ochérigame napuꞌlige taꞌchó ochérachi Esusi napu nile Onorúgame nila raꞌíchali rejcholi benírame ralámuli. Napuꞌlige raꞌlanasa alué apeli kabítigame, ꞌlige peꞌwera ꞌyáasa alé rewale ꞌlige raꞌíchale osilí regá anime:
\q
\v 18  Alué Waꞌlula Onorúgame Alawala ꞌwe aꞌlá guꞌiri neꞌchí,
\q napugiti wanápuligame neꞌchí nóchali ꞌyagá
\q napurigá ne beníramala semati rejcholi
\q alué ralámuli tabilé nígame enomí.
\q Jula neꞌchí suꞌlanánaliga Remónisite
\q chaꞌpiruga mochígame ralámuli,
\q abiena napurigá maꞌchílime newámala ne
\q alué tase maꞌchílime ralámuli,
\q abiena napurigá guꞌírimala 
\q alué resí oliame ralámuli
\q napurigá tabilé aminabi resí olawa,
\q
\v 19  abiena napurigá ruwimela ne ꞌma sebio raweli
\q ꞌwe aꞌlá semáriga guꞌírimio Onorúgame ꞌemi.\f + \fr 4:19 \ft Eꞌnesi Isaías 61:1-2. \f*
\p
\v 20 Alésíko alué Esusi ku kabile alué apeli, ꞌlige ꞌyale alé uꞌtá reꞌobachi nóchame rió ꞌlige kilí asíbale. Suwábaga ralámuli napu ekí mochile alé abichilubi ꞌwe eꞌnagá mochile aleké Esusi.
\v 21 ꞌLige alué Esúsika raꞌíchile, regá anele:
\p ―ꞌMa ꞌla machí ꞌemi alarigá ikiá napurigá ruwile alué Isaíasi ye osilichi, napu ruwime nile churigá nímili níliga ne.
\p Regá anele Esusi. Alueka pe boꞌnepi olagá anile boꞌné alaꞌsimio.
\p
\v 22 ꞌLiko suwábaga ralámuli Esusi saega raꞌíchale napugiti taꞌmé aꞌlá semáriga raꞌíchaligame Esusi alué ralámuli níriga.\f + \fr 4:22 \ft Siné kachi tabilé ꞌcho yati ayole ralámuli alarigá anichi Esusi, siné kachi abé nujubapi ayole ꞌnalina, napu ju ꞌma bersículo 28. \f* ꞌLige anile aꞌbopi:
\p ―Ye rioka pe José inolá ke, ꞌlige ruyá aníguru ralámuli guꞌírame nimio.
\p
\v 23 ꞌLiko Esúsika anele:
\p ―ꞌEmi ralámuli anémala neꞌchí: “Mué, ralámuli ꞌyome, ralámuli ꞌyowa jipe jena.” ꞌLige aminami anémala neꞌchí: “Jena Nasarétachi napu mué ochérale, aꞌchigóriga nochawa napu aké ramué semátiri nóchali nóchaligo mué alé weꞌká riógachi Kapernaumi anilichi.”
\p ꞌLige aminabi ꞌwe raꞌíchale, anile:
\p
\v 24 ―Neka ꞌla bijchiá ruwimela tabilé ꞌwesi rió napu ruyame ju napu ané Onorúgame tabilé galegá etélime ꞌínilio napu boꞌné ochérale.
\v 25 Neka ꞌla machí weꞌká umugí gunámakame mochíligo jena waꞌlú gawí boꞌígichi Israeli anilichi ꞌya napuꞌlige bejtele alué rió Elíasi napuꞌlige tabilé uꞌkule bakiá bamí miná nasipa ꞌlige napu ꞌwe gurule goꞌame bochígimi jena Israeli anilichi.
\v 26 Elíasi tase juláliru umugí gunámakame guꞌírimia jena Israeli, iligá ꞌnalina juláliru wamí chebilena mejká riógachi Sarépata rewégachi napurigá guꞌírimala alé ajtígame mukí gunámakame aꞌmulipi alé Sironi rewégachi weꞌká riógachi.
\v 27 Abiena mochile weꞌká rió jena Israeli saꞌpachí amoba nayume napuꞌlige asale alué Eliseo rewégame rió napu ruyame nílige napu anélige Onorúgame, ꞌlige tase ꞌwesi ralámuli israelita nayúkame ꞌyóleru Eliséote, pe alué ꞌmi mejká bejtégame riocho Namani rewégame Siria rewégame gawí boꞌígichi bejtégame ꞌyóliru ―anile Esusi.
\p
\v 28 Alué raꞌíchali akisá alué weꞌká ralámuli alé pachá mochígame ꞌwe ayole, pe neꞌóchaga anime kéréligame ralámuli alué Esusi.
\v 29 ꞌLige yati jásiga, wamí oꞌtole alé weꞌká riógachi suwé bilena rabó pamia rajkibuga bilena rejkuata.
\v 30 ꞌLige alué Esúsika tabilé neti neyúsale alemi, pe nasípami simírole ꞌminami simiá.
\s Jena ruwimela bilé rió bile uꞌtabela Remónisi ajchágame níligo
\p
\v 31 Nasareta asagá Esusi alé Kapernaumi rewégachi weꞌká riógachi reꞌkínale. Kapernaúmika Galilea rewégame gawí boꞌígichi pachá nile. ꞌLige alé Kapernaumi ꞌwe benírame nile Onorúgame nila raꞌíchali rejcholi alué weꞌká ralámuli rawé resíbulichi alé pachá uꞌtá reꞌobachi “sinagoga” anilime.
\v 32 Ralámulika ꞌwe raꞌsálále akigá alarigá benírachi, napugiti ꞌla bijchiá Onorúgame aꞌwalila gite raꞌíchaligame ꞌwe rejchiruga.
\v 33 Alé pachá napu napuíme nile alué ralámuli jurío asale bilé rió chátiri remónisi uꞌtabela\f + \fr 4:33 \ft Eꞌnesi glosario “Satanás”. \f* ajchágame, ꞌlige alué remónisi uꞌtabela eꞌwele raꞌichárile alué rió regá:
\p
\v 34 ―¡Wamí simigá mué! Mueka ¿chonigá nawíbaché neꞌchí mué Esusi Nasareta\f + \fr 4:34 \ft Alué Remónisika “Nasareta bejtégame” aniá pe “Rabí rijimala ju mué, Rabí ꞌwe ꞌya bejtégame” anime ke anile. Eꞌnesi glosario “nasareno”. \f* bejtégame? ¿Mueka nawá cha olamia ramué? Neka ꞌla machí mué: ¡Mueka wanápurigame ju Onorúgamete!
\p
\v 35 ꞌLige Esúsika maꞌchí pale alué chátiri remónisi uꞌtabela alué riochi regá anegá:
\p ―¡Tase che anigá, aꞌrewa ye rió!
\p ꞌLiko alué remónisi uꞌtabela wijchí rekábale alué rió alué weꞌká ralámuli jágichi, ꞌlige maꞌchínale alé riochi tabilé ejelíriga.
\p
\v 36 ꞌLiko suwábaga ralámuli ꞌwe majale, ꞌlige anile aꞌbopi raꞌíchaga:
\p ―¿Churigá ꞌla uméroché ye rioka alué remónisi uꞌtabela pe raꞌíchaga, ꞌla maꞌchípá ꞌsmíguru alué uꞌtabela remónisi ye riochi?
\p
\v 37 ꞌLige suwábaga ralámuli ichúrimi riógachi machile ꞌlige raꞌíchale aꞌbopi ꞌwe aꞌlá saꞌwame ko alué Esusi.
\s Jena ruwimela Esusi nayúkame saꞌwáligo
\p
\v 38 ꞌLige Esusi simile alé uꞌtá reꞌobachi asagá “sinagoga” rewégame, ꞌlige simile Simoni galílachi. Alué Simoni wasila ꞌwe iná boꞌile, ꞌlige alué Esusi ꞌwe eꞌwérili tániliru ralámulite napurigá ꞌyómala alué mukí.
\v 39 ꞌLiko Esúsika rojpóchaga chujkíbale alé aꞌbé ꞌlige maꞌchí pale alué nayulí inawí regá anegá:
\p ―¡Aꞌrewa ye mukí!
\p ꞌLiko alué mukí yati saꞌwile iná. ꞌLige yati asísiga kógile goꞌame alué ralámuli alemi mochígame.
\p
\v 40 Rayénali bokuíchi, weꞌká ralámuli nayúkame aꞌpíliru alué Esusi, weꞌká eꞌkarúgame nawilite nayume ralámuli. ꞌLige Esúsika nochale alué aꞌpílipi nayume ꞌlige yati saꞌwile alué nayúkame.
\v 41 Jaré alué weꞌká ralámuli nayume remónisi uꞌkuchípala mochígame nile, alué uꞌkuchípala remónisi abiena ꞌma buyánale, ꞌlige neꞌole buyásiga regá:
\p ―¡Mueka Onorúgame Inolá júkuru!
\p ꞌLige alué Esúsika tase najkile napurigá alarigá anewa, alekeri neꞌóchale, tase aꞌrele napurigá raꞌichámala alué uꞌkuchípala remónisi napugiti alué uꞌkuchípala remónisika machime níligame Kristo\f + \fr 4:41 \ft Eꞌnesi glosario “Cristo”. \f* ko alué Esusi.
\s Jena ruwimela tabilé najkíligo ralámuli napurigá simela Esusi
\p
\v 42 Cheꞌlachi simile alé weꞌká riógachi asagá alué Esusi, simile aꞌminami tase riógachi. ꞌLige ralámulika ꞌwe ꞌyáale, ꞌlige napuꞌlige rewisá ralámulika tase najkile napurigá simela.
\v 43 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―Neka benírimili júkuru alué aꞌlala rejcholi Onorúgame nila alé uché bilena riógame ralámuli churigá nimio napuꞌlige nulachi Onorúgame jena wijchimoba napuꞌlige ꞌma ꞌla sébali ikisá napurigá najkí boꞌné Onorúgame. Alekeri gite julárigame kame neka Onorúgamete.
\p
\v 44 Alésíko eyénale Esusi beníriga alué rejcholi weꞌkanami uꞌkuchí reꞌobachi “sinagoga” rewégame alemi Jurea rewégame gawí boꞌígichi.
\c 5
\s Jena ruwimela alué roꞌchí iꞌmume weꞌká roꞌchí wejáligo
\p
\v 1 Sinéchigo rawé alué Esusi beniria ilígachi alé suweke waꞌlú baꞌwí ilígichi Galilea\f + \fr 5:1 \ft Abiena Genesareta anilime ju alé waꞌlú baꞌwí ilígichi Galilea. \f* rewégachi, weꞌká ralámuli napuíle alé, rajchiní járole akináliga Esusi ruwichi tachiri najkiá Onorúgame.
\v 2 Esusi etele oká uꞌkuchí barko roꞌchí iꞌmula alé baꞌwichí suweke uchúkame arikame. Alué roꞌchí iꞌmume rioka ꞌma eꞌtegílige, alemi baꞌwichí suweke uchule morali pagoa roꞌchí wejila.
\v 3 ꞌLige Esúsika ꞌmole alé bilena bárkochi alé chujkúgame baꞌwichí suweke napu nile Simoni nila. ꞌLige nulale napurigá abé aꞌmibemi baꞌwichí oꞌtoboa alué uꞌtá barko. ꞌLige Esusi alé bárkochi ꞌmole ꞌlige asíbale, ꞌlige alé asagá abichilubi ꞌwe benírale alué raꞌíchali tachiri najkiá Onorúgame.
\p
\v 4 Napuꞌlige suwénasa raꞌíchali rejcholi beniria, anele alué Simoni:
\p ―Oꞌtó ye barko ꞌmi ꞌwe rojkógachi, alé pápua alué morali roꞌchí wejila, weꞌká roꞌchí chewimela alé.
\p
\v 5 Simónika regá nejele:
\p ―Mué benírame, ramueka cheꞌlebaru iꞌmua roꞌchí, ꞌlige tabilé ꞌwesi roꞌchí chewaru. Abirigáchigo pámalagó ne ye morali mué alarigá nulame.
\p
\v 6 Napuꞌlige pasa alué morali alé, ꞌliko weꞌká roꞌchí cheꞌwale, amulí chiꞌwale morali bejtéliga.
\v 7 ꞌLiko sekate raꞌíchaga bayele alué chebilena uꞌtá bárkochi mochígame rió napurigá nejkúrimala. ꞌLiko alué rió yati simíbale alemi nejkúrimia. Weꞌká nile alué roꞌchí, napuꞌlige wejiá ꞌma bochile okánika alué uꞌkuchí barko ꞌlige amulí bokuíle bejtéliga roꞌchí.
\p
\v 8 Etesa weꞌká roꞌchí chewíligo, alué Simoni Pegro chojkóbisiga ilíbale alé aꞌbé napu ilile Esusi. ꞌLige anele:
\p ―Mué Waꞌlula, pe rekó simigá ꞌminami uché bilénami napugiti neka ꞌwe resítiri alawégame kame.
\p
\v 9 Alarigá anile napugiti majáligime napugiti machíligame Onorúgame aꞌwalila gite chewíligo alué weꞌká roꞌchí. Abiena majale alué uché jaré rió napu alé uꞌtá bárkochi mochile si etesa weꞌká roꞌchí chewichi.
\v 10 Abiena majale alué Sebereo ꞌkúchila Santiago ꞌlige alué Juani napu alué Simoni ꞌyuga nóchame nile.
\p ꞌLige alué Esúsika anele alué Simoni:
\p ―Tase majawa mué rió, jípesíko ꞌma tabilé roꞌchí iꞌmume nímala mué. Jípesíko raꞌíchali rejcholi ruyeme nímala mué ralámuli napurigá ku ꞌla naꞌtámala.\f + \fr 5:10 \ft Esúsika anile: “Jípeko ralámuli iꞌmume nímala mué.” ꞌLige ramueka ujcharu alé bersíkulo napu ruwime ke anile alué Esusi.\f*
\p
\v 11 ꞌLige alué uꞌkuchí barko oꞌtosá ꞌminá wakígichi, alé aꞌrele alué uꞌkuchí barko ꞌlige suwábaga tábiri, ꞌlige simíbale Esusi ꞌyuga.
\s Jena ruwimela Esusi saꞌwáligo bilé rió saꞌpachí amoba nayume
\p
\v 12 Bilé rawé Esusi ajtígachi alé bilena weꞌká riógachi weꞌká galí jágichi, ꞌlige bilé rió nawale alé saꞌpachí amoba nayume “lepra” anilime nawilí yolí raꞌíchaga.\f + \fr 5:12 \ft Eꞌnesi glosario “lepra”. \f* ꞌLige alué rió etesa alué Esusi, alé aꞌbé ilíbale chojkóbaka ꞌlige rojpóchaga chujkíbiga. ꞌLige regá anele:
\p ―Mué Esusi, mueka ꞌwe aꞌlá umébame ju saꞌwá Onorúgame gite. Saꞌwánilisaká saꞌwawa neꞌchí ye chati nayulí.
\p
\v 13 ꞌLiko Esusi nochale sekate regá anigá:
\p ―ꞌLa nímala. ¡Jípeko saꞌwimela mué!
\p ꞌLige pe yati saꞌwile alué nayume.
\p
\v 14 ꞌLige Esusi ꞌwe aꞌlá anele:
\p ―Siꞌné simiboa mué napu ajtí alué balé, tase ichúrimi riógachi eyénaga. Kógiwa goꞌame Onorúgame napurigá nulale alué Moisesi ꞌwe ꞌya, aꞌlígeko alué weꞌká ralámuli ꞌla machimela mué ꞌma ꞌla saꞌwígame ko, ꞌlige ꞌla lisensia nígame ko mué napurigá ꞌyuga einámala mué alué ꞌla aꞌká ralámuli.
\p
\v 15 Esusi saꞌwasa alué rió, aminacho ꞌwe machile weꞌká ralámuli ꞌla umébame ko saꞌwá Esusi, ꞌlige weꞌká ralámuli napuíme nile alemi napu eyéname nile Esusi, Esusi raꞌichálila gepumia, ꞌlige jaré napurigá ꞌyowa nayume nísaká.
\v 16 ꞌLige Esúsika iꞌsínimi aꞌmibemi uché bilénami simime nile tabilé riógachi ꞌlige alemi iligá raꞌíchame nile Onorúgame ꞌyuga.
\s Jena ruwimela Esusi saꞌwáligo bilé sujírigame
\p
\v 17 Bilé rawé Esusi beniria ilígichi raꞌíchali rejcholi ralámuli, ꞌlige mochile jaré ralámuli bariseo chojkégame alemi aꞌmulipi, ꞌlige abiena jaré rió benírame raꞌíchali rejcholi napu aꞌrele Moisesi weꞌkaná riógachika sígame Galilea rewégame gawí boꞌígichi ꞌlige Jurea rewégame gawí boꞌígichi, abiena sígame Rusalénika weꞌká riógachi. ꞌLige Esusi Onorúgame aꞌwalila gite ꞌwe aꞌlá semáriga saꞌwale alué weꞌká ralámuli nayume alemi sígame.
\v 18 ꞌLige jsile jaré rió majtógame bilé rió sujírigame tabachi rekagá. ꞌLige pachá galírale oꞌtonálile aꞌbé rekamia alé napu ilile Esusi.
\v 19 ꞌLige tase gayénale pachá moꞌyá napugiti cha rajchiní jáligame ralámuli alé yochi. ꞌLiko jímole galimopa galichi ꞌlige ewarale alé ꞌlige alégana reꞌkibule alué nayume, gemachi oꞌwiga iwíate,\f + \fr 5:19 \ft Sineko bilena tabachi rekagá aꞌpáliru alué nayume. Napuꞌlige galimópagana reꞌkibua alué rió nayume, pe gemachi ajchigá reꞌkibúliru. \f* nasipa weꞌká ralámuli jágichi alé aꞌbé Esusi ilígichi.
\p
\v 20 Napuꞌlige Esusi machisá ꞌwe aꞌlá bijchigio alué ralámuli alué nayume aꞌpágame ꞌwe aꞌlá saꞌwame ko Esusi, ꞌliko anele alué nayume:
\p ―Mué rió, ꞌma bujé ne mué nila chátiri ꞌnátili, jípeko ꞌwe aꞌlá biꞌwígame alawégame ju mué napurigá ꞌla moinámala rewagachi.
\p
\v 21 ꞌLige alué rió Moisesi rejchólila benírame abiena alué bariseo ꞌnátale: “¿Chieri júpaché ye rioka síkaniá tabilé niranti Onorúgame? ꞌLa bujenti koriá aníguru ralámuli chátiri ꞌnátili napurigá ꞌla moinámala rewagachi. Pecha ꞌwesi rió bujémalagó chátiri ꞌnátili ralámuli, pe Onorúgameka ꞌla bujémala napurigá ꞌla moinámala rewagachi”, ꞌnátale.
\p Alué bariseo níriká ꞌwe chátiri nile alué napurigá ꞌsile Esusi bujea chátiri ꞌnátili.\f + \fr 5:21 \ft Chátiri ꞌnátaga einalia ka pe aꞌchigó aliena resíriga ju napurigá resí ꞌsika einalia. \f*
\p
\v 22 ꞌLige Esúsika ꞌla machile alarigá ꞌnátachi alué ralámuli, ꞌlige rukele:
\p ―ꞌÉmika ¿chonigá alieri ꞌnata mochípeché?
\v 23 ¿Churigá anilía ꞌnalina abé ꞌla nítékó pala regá anilía?: “Mué rió, ꞌma bujé ne mué nila chátiri ꞌnátili napurigá ꞌla moinámala mué rewagachi”, regáchala anilía: “¡Oꞌweti ilísiga, yati einawa!”
\v 24 Jipe ne napu julárigame ju Onorúgamete ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga,\f + \fr 5:24 \ft Eꞌnesi glosario “Hijo del Hombre”. \f* ꞌla machírimala ne ꞌemi ralámuli waꞌlú aꞌwalí nígame ko ne Onorúgame nila napurigá bujémala ne chátiri ꞌnátili ralámuli jena wijchimoba ejperégame.
\p ꞌLige anele alué rió sujírigame:
\p ―Oꞌweti ilisi mué, simigá kumi galírale ꞌma majtoga gemá.
\p
\v 25 ꞌLige alué rió sujírigame yati ilísale alué weꞌká ralámuli etériga, ꞌwile alué gemá napu ajchagá reꞌkibúlirige, alésíko simile kumi galírale, waꞌlú cheliera ꞌyasia enale Onorúgame, ꞌma ꞌla saꞌwígame.
\v 26 Alésíko alué weꞌká ralámuli ꞌwe raꞌsálále, ꞌlige waꞌlú cheliera ꞌyale Onorúgame. ꞌLige aminámichigó peꞌtá majaga regá anile:
\p ―Jipe rawé eteru alué Onorúgame aꞌwalílate saꞌwame. Tabilé ꞌwesi ralámuli alarigá saꞌwame ju bilé sujírigame.
\s Jena ruwimela Esusi bayériligo Lebí napurigá ꞌyuga einámala
\p
\v 27 ꞌLige pe nujubapi Esusi maꞌchínale, ꞌlige etele bilé rió alemi ajtígame enomí goblalia alé napu ajtime nile enomí narea, Lebí rewégame. Alué enomika alué waꞌlula iꞌlime nile alé Roma nulame. ꞌLige Esúsika anele: 
\p ―Nabá neꞌchí ꞌyuga.
\p
\v 28 ꞌLiko alué Lebí ilísile, suwábaga abajá aꞌresa alué nóchali simile Esusi ꞌyuga ꞌwe ꞌla oyériga.
\p
\v 29 ꞌLige Lebí pe abé alí waꞌlú goꞌame newile alué Esusi alé boꞌné Lebí galílachi. ꞌLige weꞌká rió enomí goblálome napuíle alé, abiena uché jaré weꞌká ralámuli mochile alé aꞌbé mésachi alué Esusi ꞌyuga.
\v 30 ꞌLige jaré rió bariseo, ꞌlige jaré rió Moisesi nila raꞌíchali rejcholi benírame, chojkile raꞌicha alué Esusi ꞌyuga benime sayega. Regá anele:
\p ―¿Chonigá goꞌáché ꞌemi ꞌlige bají ꞌemi alué ralámuli enomí goblálome ꞌyuga ꞌlige aminami alué ralámuli ꞌwe chátiri ꞌnátame ꞌyuga?
\p
\v 31 ꞌLige Esúsika regá anele:
\p ―Ralámuli tase nayume tase najkí bilé rió ꞌyome, pe alué nayume ralámulika ꞌla najkimela bilé ꞌyome.
\v 32 Neka tabilé nawákuru alué aꞌká ralámuli guꞌírimia, iligá nawá ne raꞌíchali rejcholi benírimia alué resiti alawégame chátiri ꞌnátame ralámuli napurigá ꞌma aꞌrémala alué chátiri ꞌnátili. Neka nawákuru eꞌnemia napu ralámuli ꞌwe resílá mochí bilé nejkúrime.
\p
\v 33 ꞌLige alué ralámuli rukele alué Esusi:
\p ―Alué Juani ꞌyuga benime, abiena alué ralámuli bariseo, ¿chonigá ꞌwe ayúname ju ꞌlige ꞌwe tánime iwérali Onorúgame? ꞌLige ¿chonigá mué ꞌyuga benímeka tabilé siné alarigá nokame júché?
\p
\v 34 ꞌLige alué Esúsika nejele regá anigá:
\p ―¿ꞌLacha nulémalawé ꞌemi napurigá ayunámala alué ralámuli kólime newigichi sígame alué rió newímili si ajtígachi? Tabilé nulémala ꞌemi.
\v 35 Nobi sebámalagó bilé rawé napuꞌlige meꞌliboli ju alué newímili, ꞌlige alué ralámuli sígame ka ꞌoni ejtebímala. Aꞌlige kulí ayunámala.
\p
\v 36 Abiena uché bilé raꞌíchili ruyele regá anime:
\p ―Taꞌwesi ralámuli chiꞌwanámala alué uché bilé oꞌpacha tabilé unérigame pachókimia alué oꞌpacha oꞌchérame. ꞌLige alarigá olásiga alué oꞌpacha tabilé unérigame ꞌma najsuímala, aminami alué oꞌpacha oꞌchérigame tase ꞌla ikiárélamala alué tabilé unérigame chiní ꞌyúriga.
\v 37 Aꞌchigóriga alué iꞌwilí baꞌwila bijí gayena ilígame tase roꞌalime júkuru ꞌwe oꞌchérame chiliwílachi wiꞌchite newárigime. Alué iꞌwilí baꞌwila bijí gayena ilígame alé roꞌásiga, ꞌma aꞌtámala alué chiliwila, ꞌlige alué iꞌwilí baꞌwila bijí gayena ilígame ꞌma goꞌlímala.
\v 38 Alekeri alué iꞌwilí baꞌwila bijí gayena ilígame tabilé unérigame chiliwílachi roꞌalime ju napurigá ta aꞌtámala. Alué chiliwila tabilé unérigame ꞌla ojtome ju alué iꞌwilí baꞌwila bijí gayena ilígame roꞌásiga.
\v 39 Ralámuli napu bajime ju alué iꞌwilí baꞌwila ꞌma ꞌwe ꞌla gayénigime tase bajínilime ju alué bijí gayena ilígame napugiti abé korume kame alué iꞌwilí baꞌwila ꞌma ꞌwe gayéniga ilígame.
\p Esúsika pe regá anime ke anile:
\p ―Tabilé ꞌwesi aꞌrénili raꞌíchali rejcholi ꞌya nerúgame. Neka benírimia nawá alué jipe nerúgame raꞌíchali ne raꞌichálila nobi tabiléchigo ꞌwesi benináligó, pe alué oꞌchérigame raꞌíchali ꞌnalina ꞌwe galé.\f + \fr 5:39 \ft Esúsika pe ruwime ke anile tabilé naꞌlowálime ko Esusi nila raꞌíchali uché jaré raꞌíchali ꞌyúriga tabilé Esusi nila raꞌíchali. Tase okáraga naꞌtawa. Aminami regá aniame kéré Esusi tabilé aꞌpáligo uché bilé seꞌnú raꞌíchali, iligá aꞌpáligo alué napu ꞌwe ꞌyasi nerúgame nile. \f*
\c 6
\s Jena ruwimela Esusi nulame koríligo ꞌlige ꞌyome resíbulichi rawé
\p
\v 1 Bilé rawé resíbulichi alué Esusi enale alemi riꞌligó echégichi alué boꞌné benírame ꞌyuga, ꞌlige alué ralámulika rejpunasia eꞌyénale riꞌligó mulalá ꞌlige mojsika goꞌsisia rakala.
\v 2 ꞌLige alué jaré rió bariseo etele ꞌlige rukele:
\p ―¿Chonigá alarigá nokáché ꞌémika jipe rawé resíbulichi? ꞌEmi ꞌwe aꞌlá machí osáligo Moisesi raꞌíchali rejcholi napu ruwime ju Onorúgame tabilé lisensia nejío napurigá rijpunawa nibilé pe uꞌkabi riꞌligó mulalá rawé resíbulichi.
\p
\v 3 Esúsika regá rukele:
\p ―¿Tacha machíché ꞌemi alarigá ꞌsílego siné rawé alué Rabí ꞌya bejtégame eꞌlowisa ꞌlige aminami alué rió ꞌyuga eꞌyéname?
\v 4 Bajkílekuru alué rió Rabí pachá Onorúgame galílachi,\f + \fr 6:4 \ft ꞌWe ꞌya napuꞌlige bejtégichi alué Rabí tabilé iꞌtele alué waꞌlú reꞌobá Onorúgame galila “templo” anilime yolí raꞌíchaga. Alé napu bajkile alué Rabí uꞌtá reꞌobá nile, tabilé napu echilú alué “templo”. \f* ꞌlige ꞌwílekuru alué baní Onorúgame kógirigame ꞌlige goꞌale, abiena kógile boꞌné ꞌyuga eꞌyéname rekó tabilé nígame ke lisensia napurigá goꞌmela. Pe alué weꞌká balecho ꞌla goꞌyame nile alué baní.
\p
\v 5 Abiena regá anele:
\p ―Ne napu julárigame ju Onorúgamete ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga, neka ꞌla nulame ju resíbulichi rawé.
\p
\v 6 Uché bilé rawé resíbulichi Esusi bajkile alé uꞌtá reꞌobachi “sinagoga” rewégame, ꞌlige beniria ilígichi ralámuli, ꞌlige alé asale bilé rió sujírigame sekégame wajtoná.
\v 7 ꞌLige alué ralámuli Moisesi aꞌrélala raꞌíchali rejcholi benírame ꞌlige abiena alué ralámuli bariseo ꞌwe eꞌnegá mochile alué Esusi machináliga pala ꞌyósíta rawé resíbulichi. ꞌYósaká ꞌliko nejiwa olale alué Esusi.
\v 8 ꞌLige alué Esúsika ꞌla machile alarigá ꞌnátachi alué ralámuli, ꞌlige anele alué rió sujírigame sekégame:
\p ―Oꞌweti ilí alé nasipa.
\p ꞌLiko alué rió oꞌweti ilísale ꞌlige alé nasipa ilíbale.
\v 9 ꞌLige alué Esusi anele alué uché jaré ralámuli:
\p ―Ne bilé raꞌíchali rukirá ꞌemi. ¿Tachiri chuꞌsimía ꞌla lisensia ju rawé resíbulichi? ¿Guꞌírilia ralámuli, resí oliáchalá? ¿Saꞌwalia ralámuli, aꞌrilíachalá napurigá mukumela? ¿Churigá nulale alué Moisesi?
\p
\v 10 ꞌLiko alué Esusi eꞌnéniga aꞌpílipi alué ralámuli napu ekí mochile alemi tachiri nejé anirá, ꞌlige tabilé nejechi alué ralámuli anele alué rió sujírigame sekégame:
\p ―¡Wajchiná mué sekala!
\p ꞌLige alué rioka yati eꞌwale ꞌlige ꞌma saꞌwile.
\v 11 ꞌLige alué bariséoka ꞌlige alué Moisesi aꞌrélala raꞌíchali rejcholi benírame ralámuli ꞌwe ayole etesa saꞌwachi. Alésíko chojkile raꞌicha aꞌbopi churigá ꞌla níliga alué Esusi meꞌliá.
\s Jena ruwimela Esusi wanápaligo makué oká rió napurigá nulámala boꞌné nochálalachi
\p
\v 12 Siné rawé Esusi simile bilena rabó Onorúgame ꞌyuga raꞌichamia, ꞌlige cheꞌlébale Onorúgame ꞌyuga raꞌicha.
\v 13 ꞌLige rayénali chíbachi, bayele alué boꞌné ꞌyuga benime weꞌká ralámuli, ꞌlige wanápale makué oká rió napurigá nulámala boꞌné nochálalachi.\f + \fr 6:13 \ft Eꞌnesi glosario “apóstol”. \f*
\v 14 Bilé alué Simoni nile, ꞌlige ujchele uché bilé rewá Pegro\f + \fr 6:14 \ft Pégroka rejté aniame kéréle. \f* anilime. Uché bilé alué Antresi nile. Alueka nile Simoni bonila. ꞌLige uché bilé alué Santiago nile, uché bilé alué Juani nile, uché bilé alué Belipe nile, uché bilé alué Bartolomé nile,
\v 15 uché bilé alué Mateo nile, uché bilé alué Romasi nile, uché bilé alué Santiago nile alué Alipeo inolá, ꞌlige uché bilela Simoni napu nile geriyero bilé chojkégame geriyero gompaniérola alué alé Roma mochígame ralámuli saíla,
\v 16 uché bilé alué Jurasi nile alué Santiago bonila, ꞌlige uché bilela Jurasi Iskariote\f + \fr 6:16 \ft Iskariote aniáká pe Kiriote bejtégame aniame ju. \f* napu aꞌkinana Esusi cha olale nejía.
\s Jena ruwimela Esusi beníriligo weꞌká ralámuli
\p
\v 17 Esusi ꞌma ku reꞌkínale alué makué oká rió ꞌyuga, ꞌlige sébale alé bilena epomi. ꞌLige alé epomi jale weꞌká ralámuli napu ejperégame nile weꞌkaná riógachi Jurea gawí boꞌígichi, abiena napu ejperégame nile weꞌká riógachi Rusaleni rewégachi, abiena napu ejperégame nile okaná weꞌká riógachi Tiro ꞌlige Sironi napu nile suweke alé waꞌlú baꞌwí ilígichi Meriteráneo rewégame baꞌwí. Alué ralámulika napuíle alé gepumia alué Esusi rejchólila abiena napurigá ꞌyóowa jaré ralámuli nayume,
\v 18 abiena alué nayume alué chátiri uꞌkuchípala remónisi mochígame.
\v 19 Esusi ꞌma buyánale alué uꞌkuchípala remónisi. Suwábaga alué ralámuli nochánilia jale alué Esusi, abiena pe oꞌpáchala ke nochánilia jale, napugiti pe nochasa alué ralámuli yati maꞌchíname níligame alué Esusi aꞌwalila, ꞌlige yati saꞌwime nile alué ralámuli.
\s Jena ruwimela chieri ꞌwe raꞌsálárilirigo Onorúgamete
\p
\v 20 ꞌLige alué Esusi eꞌnele alué boꞌné benírime, ꞌlige anele:
\p ―Onorúgame ꞌwe ganíliga eteme ju ꞌemi (yolí raꞌíchagaká anime chujkú “dichoso’’) rekó tabilé enomígame ke ꞌemi napugiti ꞌwe aꞌlá guꞌírilime ꞌemi Onorúgamete.
\p
\v 21 ’Onorúgame ꞌwe ganíliga eteme ju ꞌemi napugiti rekó jipe eꞌlowika ejperege, ꞌwe ꞌla oꞌpasaga ejperélimili kame ꞌemi.
\p ’Onorúgame ꞌwe ganíliga eteme ju ꞌemi napugiti rekó jipe nalaka ejperege ꞌwe chálagá, ꞌwe raꞌsálagá ejperélimili kame ꞌemi.
\p
\v 22 ’Onorúgame ꞌwe ganíliga eteme ju ꞌemi rekó ta galilíe, rekó ꞌmi mabulie, rekó resí anilíe, rekó chibi anilíe pe neꞌchí oyérame kóriká ne napu ju ꞌpa rewagáchika nawágame napurigá rió neraga.
\v 23 Alarigá anilíe, ꞌwe raꞌsáláwa ꞌemi ralámuli napugiti narémili kame ꞌemi semati raweli ꞌpa rewagachi. Alué ꞌya ejperégame napu ruwime nílige napu anélige Onorúgame aꞌchigóriga aliena resí oláliru alué tabilé aꞌká ralámulite napu nile rijimala alué jipe mochígame ralámuli tabilé aꞌká.
\p
\v 24 ’Resía ꞌemi ralámuli ꞌwe nígame, ꞌémika weꞌká rawé ganíliga ejperékuru nobi tabiléchigo narémiligó ꞌemi semati raweli ꞌpa rewagachi nerúgame.
\p
\v 25 ’Resía ꞌemi ralámuli jipe ꞌla oꞌpasaga ejperégame, pe aꞌkinánami ꞌwe eꞌlowika ejperélamala ꞌemi.
\p ’Resía ꞌemi ralámuli jipe riólaga ejperégame ꞌwe raꞌsálagá, ꞌwe nígariká suwábaga tábiri, pe aꞌkinánami ꞌwe nalaka ejperélamala ꞌemi chalagá.
\p
\v 26 ’Resía ꞌemi ralámuli ꞌwe aꞌká ralámuli ko ruwame ralámulite. Alué ralámuli ꞌya ejperégame anime nílechigó ꞌwe aꞌká níligo alué ralámuli napu ruwime nile napu anele Onorúgame.
\p Abiena anele:
\p
\v 27 ―Neka nulé regá anegá ꞌemi ralámuli napu gepua ja: Rekó sairúgame ralámuli ke, aꞌlá galewa, ꞌla guꞌíriwa alué ralámuli ꞌemi gichime,
\v 28 ꞌla niraga raꞌichawa alué ralámuli ꞌyuga alué ralámuli chátiri ꞌnátame ꞌemi gichiga, tániwa Onorúgame napurigá Onorúgame ꞌla eꞌkámala alué ralámuli napu ꞌemi resí aneme ju.
\v 29 Bilé rió nejchosa bilena banachí, ꞌlige abiena owewa uché bilela banalá napurigá nejchómala. Bilé rió nejposa alué gemá chiní gemagá enálime, abiena ꞌyawa alué oꞌpacha.
\v 30 Apiépiri rió táachi bilé tábiri, yati ꞌyawa, ꞌlige bilé rió ꞌwísisa tábiri, tase ku tániwa.
\v 31 ꞌEmi najkisáká napurigá ꞌla niraga nejkúramala apiépiri ralámuli, ꞌliko ꞌemi bajchá ꞌwe ꞌla niraga guꞌírimili júkuru apiépiri ralámuli.
\p
\v 32 ’ꞌLige ꞌemi ralámuli galésaká pe alué ralámuli napu ꞌemi machime ju, ¿ꞌwecha aꞌlá ju alarigá nokiá? Alarigá nokame ju alué ralámuli napu galeme ju aminá uché jaré ralámuli napurigá ꞌla galéwachigó. ꞌÉmika ꞌla galémili júkuru alué ralámuli ꞌemi galeme, abiénachigó alué ralámuli tabilé galeme ꞌemi.
\v 33 ꞌEmi ralámuli ꞌla guꞌírisa pe alué ralámuli napu ꞌemi guꞌírame ju, ¿ꞌwecha aꞌlá ju alarigá nokiá? Alarigá nokame ju alué ralámuli tabilé oyérame Onorúgame. ꞌÉmika abé aꞌká ralámuli nímili júkuru, meꞌtagá alué ralámuli tabilé oyérame Onorúgame.
\v 34 ꞌEmi tanesa tábiri alué bilé rió napu ku ꞌla guꞌlinásaré, ¿ꞌwecha aꞌlá nímalawé alarigá nokiá? Alarigá nokame ju alué ralámuli tabilé oyérame Onorúgame. Tanesa, buigá mochime ju ku guꞌlínilime.
\v 35 ꞌLa galewa ꞌnalina alué sairúgame, ꞌla semáriga guꞌíriwa, tanewa tábiri alué ralámuli ꞌlige tase ꞌnata mochiwa ꞌlige buigá napurigá ku nejímala eꞌkarúgame tábiri napu tanele ꞌemi. Alarigá ꞌla maꞌchí nérélamala Onorúgame ꞌkúchila ko ꞌemi alué Onorúgame napu ꞌwe galeme ju alué ralámuli napu tabilé néléme ju Onorúgame.
\v 36 ꞌEmi ꞌla naꞌtemame niwa alué weꞌká ralámuli, aꞌchigóriga napurigá Onorúgame ꞌwe naꞌtemame ju ꞌemi. Alarigáká ꞌwe aꞌlá ju.
\p Abiena anele:
\p
\v 37 ―Tabilé che anewa ralámuli aꞌbopi ꞌwe resí nokagá járome níriká, ꞌwe cha anésaká ꞌemi, aꞌboi ꞌwe resí nokagá eꞌyéname ke ꞌliko Onorúgamete gastigáriwa ꞌemi. Tase naꞌáuka ejperélawa ꞌemi ralámuli, alarigá Onorúgame tase ayónamala ꞌemi. ꞌLa eꞌkawa ꞌemi uché jaré ralámuli ꞌlige alarigá eꞌkámala Onorúgame ꞌemi.
\v 38 ꞌLa kógiwa ꞌemi tábiri uché jaré ralámuli, alarigá Onorúgame uché rajpé weꞌká tábiri ꞌyámala ꞌemi ralámuli. ꞌWe aꞌlá sébali tétiga nejísaká ꞌemi, ꞌla rajchiní ajchagá, ꞌliko ꞌwe aꞌlá sébali tétiga narémala ꞌémichigó, ꞌla rajchiní ajchagá.
\p
\v 39 ꞌLige aminami alué Esusi rukele:
\p ―¿ꞌLa ꞌyúrimeréle bilé rió tase maꞌchílime uché bilé rió tase maꞌchílime? ¿Ta rujsúmerélé okáraga alé bilénami rejkolichi?
\v 40 Tase ꞌwesi alué benime anaga benégame nímala alué benírame. Napusí suwénasa ꞌma suwábaga beniá ꞌliko ꞌla anámala alué benírame.
\p
\v 41-42 ’ꞌLige ta machisá mué boꞌné waꞌlú wejkolí ajchágame ko mué boꞌné busílachi, ꞌlige ¿chonigá regá aneme ju mué alué rió: “Muérigó, aka ne maꞌchí pátirigo alué uꞌtá wejkolí mué busílachi ajtígame”? ꞌLa maꞌchí pápua mué boꞌné bajchá alué waꞌlú wejkolí mué busílachi ajtígame aꞌliko ꞌla maꞌchí pámala mué alué uꞌtá wejkolí alué rió busílachi ajtígame.\f + \fr 6:42 \ft Esúsika pe ruwime ke anile bilé ralámuli semátiri rejcholi ꞌyánalio alué uché jaré ralámuli napurigá ku ꞌla semáriga naꞌtámala ꞌlige boꞌneka abéchigo chátiri resí ꞌsika ilírome ke. Alué rioka, boꞌné bajchá ꞌla tánimili júkuru Onorúgame napurigá ꞌla bujémala alué chátiri ꞌnátili napu ꞌnátaga eyéname ju alué boꞌné, napurigá ꞌla semátiri rejcholi ꞌyámala alué rió uché jaré ralámuli. \f*
\p
\v 43 Abiena anele:
\p ―Bilé masana tabilé nayume tabilé chátiri masana rakémala, ꞌwe aꞌlá aꞌká rakémala. Alué masana nayume tabilé aꞌká masana rakémala, alueka chátiri masana rakémala.
\v 44 Aꞌpílipi rojá bilena galírale jágame napu rakeme ju pe rakala etega ꞌla machirume ju. Tase rakémala alué chuná rakala goꞌame alé bilena masana rojala atuálachi. Tase rakémala iꞌwilí alé golálachi.
\v 45 Alué ꞌwe aꞌlala rió ꞌwe semati raꞌíchame ju napugiti ꞌwe aꞌlá ꞌnátame kame. Alué ꞌwe chaꞌsime rioka ꞌwe chátiri raꞌíchame ju napugiti ꞌwe chátiri ꞌnátame kame. Bilé rió raꞌíchame ju napurigá ꞌnata boꞌné.
\p Abiena anele:
\p
\v 46 ―ꞌÉmika ¿chonigá waꞌlula nulame anéché neꞌchí, peka sébali olame ke napurigá nulé ne ꞌemi?
\v 47 Neka ꞌla ruyémala ꞌemi ralámuli tachiri káriká alué rió napu jeka nawame ju rejcholi gepumia ꞌlige ꞌla sébali olame napurigá nulé ne.
\v 48 Alué rioka kárékuru alué bilé rió napu ꞌla reꞌlé joka elale galí napu tabilé naꞌmile rekó aꞌwágame rajkichochi alué baꞌwí waꞌlú uꞌkusá ꞌlige waꞌlú boꞌibasa baꞌwí napugiti ꞌwe ꞌla reꞌlé ilíligame, ꞌwe aꞌlá aꞌwagá.
\v 49 Alué rió napu akeme ju raꞌíchali ꞌlige tase eꞌwame, alué rioka káré napurigá alué bilé rió ꞌwe amoba elágame galí tase reꞌlé joka napu ꞌma naꞌmínaga pale alué baꞌwí waꞌlú uꞌkusá ꞌlige waꞌlú boꞌibasa, aꞌwágame rajkichoga.
\p Suwábaga ye raꞌíchali rejcholi ruwile Esusi alemi epomi.
\c 7
\s Jena ruwimela Esusi saꞌwáligo bilé waꞌlula sontalo ꞌyuga nóchame
\p
\v 1 Esusi suwénasa raꞌíchali beniria alué weꞌká ralámuli, aꞌlige simile pe uꞌkabi riógachi Kapernaumi rewégachi. Alé asale bilé waꞌlula sontalo romano.
\v 2 Alué nulame sontalo ajchagá asale bilé rió nóchame napu ꞌwe galeme nile. Alué nóchame tabilé meka nóchame nile enomí napurigá oliame nile jaré ralámuli ꞌwe ꞌya.\f + \fr 7:2 \ft Eꞌnesi glosario “esclavo”. \f* Alué nóchame ꞌwe nayua boꞌile, amulí mukiá boꞌile.
\v 3 ꞌLige alué nulame sontalo akisá saꞌwame ko alué Esusi, ꞌlige júlale jaré rió ralámuli jurío nuleme Esusi bayénaliga napurigá ꞌwe sajpuka nawámala ꞌyomia alué rió nóchame nayua boꞌígime.
\v 4 ꞌLige alué rió julárigame Esusi bayénaliga sebasa alé Esusi ajtígachi, nawile aꞌbé alué Esusi, ꞌlige ꞌwe sajpuka ꞌwe eꞌwérili bayérole, regá anegá:
\p ―Alué rió nulame sontalo ꞌla níté guꞌírilia
\v 5 napugiti ꞌwe aꞌlá galeme ramué ralámuli jurío.\f + \fr 7:5 \ft Alué jurío ralámuli ꞌlige israelita ꞌlige ebreo pe aba alué biꞌlepi chojkégame ralámuli kéré. \f* ꞌLige alué gite ꞌla gayénarukuru ramué nila “sinagoga”.
\p
\v 6 ꞌLiko alué Esusi yati simile alué ralámuli ꞌyuga. Napuꞌlige ꞌma aꞌmulipi eꞌyénigichi seba alé galírale, alué nulame sontalo jaré machirume ralámuli júlale regá anéniliga alué Esusi:
\p ―Mué Waꞌlula, tase chérekará rekó mué ta sébage alé pachá galírale, napugiti pe apiépiri rió koriame alué sontalo,
\v 7 alekeri tase nawagórí mué ꞌyuga raꞌichamia. Pe jena iligá saꞌwámará mué alué nayume Onorúgame aꞌwalila gite alué sontalo piónila.
\v 8 Alué sontáloka nulélime korí eꞌwélalate, abiena nuleme korí sontalo uꞌkuchípala napu nuleme ju boꞌné. Napuꞌlige julasa bilé sontalo alué boꞌné, yati simime kará, ꞌlige napuꞌlige bayesa bilé sontalo alué boꞌné, yati nawame kará, ꞌlige napuꞌlige nulesa alué boꞌné ꞌyuga nóchame, yati eꞌwame kará.
\p
\v 9 Ye raꞌíchali akisá, Esusi napurigá nábole alué sontalo, ꞌliko ꞌwe raꞌsálále, ꞌlige eꞌnele alué weꞌká ralámuli napu alemi si eꞌyénale, ꞌlige anele:
\p ―ꞌLa bijchiá ye rioka ꞌla sébili bijchígame ju ꞌwe aꞌlá saꞌwame ko ne Onorúgame aꞌwalila gite. Jena napu ejperé ralámuli israelita pecha ꞌwesi ralámuli iꞌteko uché jaré aliena ꞌla sébali bijchígime ꞌwe aꞌlá saꞌwame ko ne.
\p
\v 10 Napuꞌlige alué julárigame ku galírale sebasa, rewale ꞌma aꞌlá saꞌwígame alué rió nóchame.
\s Jena ruwimela Esusi ku ajánilirigo bilé mukúgame  bilé mukí gunámakame ranala
\p
\v 11 Pe aꞌkinana Esusi simile uché bilena weꞌká riógachi Naíni rewégachi, ꞌlige si eꞌyénale alué boꞌné benírame abiena uché jaré weꞌká ralámuli.
\v 12 ꞌLige alé weꞌká riógachi seba etele bilé reꞌmalí mukúgame oꞌtowame tomia bilena tabachi rekagá majtoga. ꞌLige alué mukúgame pe biꞌneli nile, napugiti pe alué biꞌlepi ranégame níligame alué eyela gunamia. Weꞌká ralámuli alemi riógame eꞌyénale alué mukúgame oꞌtowachi.
\v 13 ꞌLige alué Esusi etesa alué mukí, ꞌwe naꞌtemale, ꞌlige anele:
\p ―ꞌMa tase nalápua mué mukí.
\p
\v 14 ꞌLige alué Esusi aꞌbé nawile alué mukúgame, ꞌlige nochale alué tabali. ꞌLige alué ralámuli majtoga eꞌyénigime ka kilí jábale. ꞌLige alué Esusi anele alué mukúgame:
\p ―¡Mué reꞌmalí, oꞌweti asá!
\p
\v 15 ꞌLiko alué mukúgame ku ajánale ꞌlige oꞌweti asísale, ꞌlige chojkile raꞌicha alué reꞌmalí. ꞌLige Esúsika anele alué eyela:
\p ―Ku oꞌtogá mué inolá reꞌmalí.
\p
\v 16 ꞌLige alué weꞌká ralámuli etesa alué Esusi mukúgame ajániligo, ꞌwe majale, ꞌlige waꞌlú cheliera ꞌyale Onorúgame ꞌlige anile:
\p ―Onorúgame ꞌma júlale bilé rió napu ruwime ju napu ané Onorúgame napurigá ramué guꞌírame nímala.
\p
\v 17 Suwábaga ralámuli napu ekí ejperele alé Jurea rewégame gawí boꞌígichi abiena aꞌmulipi ejperégame machile alarigá Esusi ajánaligo bilé mukúgame.
\s Jena ruwimela Juani júlaligo oká rió boꞌné ꞌyuga benime  rukéniliga Esusi
\p
\v 18 Juani ralámuli rewarame machile saꞌwáligo weꞌká nayúkame ꞌlige ajániligo bilé reꞌmalí mukúgame alué Esusi napugiti ruyéligame alué ralámuli napu Juani benírame ju,\f + \fr 7:18 \ft Juánika galírale bajcháriga asagá júlale oká rió boꞌné benírime rukénaliga Esusi. \f*
\v 19 ꞌlige júlale oká alué boꞌné benírame alé napu asale Esusi rukéniliga pala alué níliga nejkúrame napu nawámili nílige jena wijchimoba, uché bilé chalá buwémili níliga.
\p
\v 20 Alué oká rió napu júlale Juani sébale alé napu asale Esusi, ꞌlige anele:
\p ―Juánite jularu ramué, alué Juani ralámuli rewarame, rukéniliga napurigá ruwimela mué, ¿pala mué ka napu nawámili nílige Onorúgamete julárigame? ¿Uché chalá bilé buwewa?
\p
\v 21 Alué oká rió sebasa alemi, Esusi ꞌwe ꞌyoa ilile weꞌká ralámuli saꞌwá eꞌkarúgame naulite nayume ralámuli, abiena buyana uꞌkuchípala remónisi ralámulichi mochígame, abiena maꞌchiria alué ralámuli tase maꞌchílime. Abichilubi ꞌwe ꞌyole.
\v 22 Peꞌtá iꞌlibeko Esusi regá nejele:
\p ―Ya kumi simíbaga ruyewa Juani napu etiá ꞌemi aminami napu aké ꞌemi. Ruyewa alué tase maꞌchílime ralámuli ku saꞌwao ne, sujírigame abiena ku saꞌwao ne, alué saꞌpachí amoba nayume\f + \fr 7:22 \ft Eꞌnesi glosario “lepra’’. \f* ku saꞌwao ne, alué najkacholo ku ꞌla akeme newao ne, alué suwígame ku ajanio ne, ꞌlige alué ralámuli resiti tase nígame enomí aꞌlá ruyeo ne alué aꞌlala raꞌíchali Onorúgame nila.
\v 23 ꞌWe ganíliga mochí apiépiri ralámuli napu tase ayoga gepume ju ne raꞌichálila.
\p
\v 24 Napuꞌlige ꞌma ku simasa alué oká rió napu Juani júlale, Esúsika chojkile raꞌíchali ruyea alué ralámuli churigá níliga alué Juani, regá rukega:
\p ―Napuꞌlige ꞌemi eꞌyenia eꞌnéniga alué Juani alé jami, ¿chieti mayéliko alué rió? ¿Péchala mayelie nimio napurigá pe bilé gajsalá ekate noká ilime?
\v 25 ꞌLige ta alieti rió eꞌnéniga eꞌyénisiká ꞌemi, ꞌliko ¿tachiri eꞌnéniga eꞌyéniliché ꞌemi alemi? ¿Eꞌnéniga eꞌyénilie ꞌemi bilé rió ꞌwe semati oꞌpáchigime? ꞌLige ꞌemi ꞌwe machíguru alué rió ꞌwe semati oꞌpáchigime ka ꞌwe ganíliga semárikáchi bejtégame ko alé waꞌlú galichi napurigá bilé rió ꞌwe enomígame. ꞌLiko ¿tachiri eꞌnéniga eꞌyéniliché ꞌemi alemi alué ralámuli?
\v 26 ¿Eꞌnéniga eꞌyénale ꞌemi alué napu ruwime ju napu ané Onorúgame? Ju, alué eꞌnéniga eꞌyénale ꞌemi, alueka júkuru abé waꞌlú aꞌwalí nígame meꞌtagá alué uché jaré napu ruwime ju napu ané Onorúgame.
\v 27 ꞌLige alué Juani júkuru napu alé Onorúgame nila osilichi ruwí. Alé osilichi ka ꞌwe aꞌlá sébali ruwí alarigá nímili níliga alué Juani, pe aba alé osilichi napu ruwile ꞌwe ꞌya Onorúgame churigá nímili níliga ne. Regá ruwí alé osilichi:
\q Ne jula bilé rió ne nila raꞌíchali ruwime 
\q bajchabé taꞌchó sébachi mué
\q napurigá beniá mochímala alué ralámuli ne nila raꞌíchali.
\q Alarigá ꞌwe aꞌlá niraga etémala mué sébachi.
\m Regá aní alé osilichi.
\p
\v 28 ’Alué rió napu Onorúgame júlale pe Juani ju. Neka ꞌla ruwí tase ꞌwesi ralámuli iꞌtego jena wijchimoba ꞌwe najtékame nóchali nígame meꞌtagá alué Juani. Neka abiena ruwí bilé rió tase najtékame ke, ꞌma biꞌwisá alawala alué rió ꞌliko ꞌwe najtékame nimio Onorúgame níriga meꞌtigá Juani nochálila.
\p
\v 29 Mochile alé alué enomí goblálome ꞌlige uché jaré ralámuli napu ꞌla niraga bijchígale napu nulale Onorúgame abé ꞌyabé napu ꞌla elile napurigá rewarawa alué Juánite ꞌyabé bajchabé rawé, alueka ꞌwe ꞌla niraga akele alué Esusi raꞌichálila.
\v 30 ꞌLige alué bariséoka ꞌlige alué Moisesi rejchólila benírame tabilé elile ꞌya rawé napurigá rewarawa Juánite, alarigá gawélele Onorúgame.
\p
\v 31 Alué Esusi abiena regá anele:
\p ―¡ꞌLa chieti ralámuli jipe riógame!
\v 32 Pe alué okaná chojkégame kuchí ꞌkuchi kárékuru napu mochime ju alé weꞌká riógachi nasípami reꞌea, napu reꞌénilime ju napurigá pe aꞌbocho najkí. Napu regá aneme ju alué bilena chojkégame kuchítiri napu ꞌyuga reꞌeme ju:
\q Simérukuru ramué bilé wiká napurigá yawimela ꞌemi,
\q ꞌlige ꞌemi tase yawí.
\q Wikarárukuru ramué bilé wiká ꞌwe sewékame,
\q ꞌlige ꞌemi tase nalagá.
\p ꞌLige abichilubi raꞌíchale Esusi regá:
\p
\v 33 ―Nawálekuru alué Juani ꞌlige tase weꞌká eꞌkarúgame goꞌame goꞌyame ju ꞌlige tase bajime ju rekútame, ꞌlige ralámuli jipe ejperégame tabilé eꞌwime júkuru, ꞌlige uꞌtabela remónisi ajchágame korí alué Juani ralámuli rewarame.
\v 34 ꞌLige nawákuru ne napu ꞌpa rewagáchika nawágame ju napurigá rió neraga, neka goꞌyame júkuru weꞌká eꞌkarúgame goꞌame, abiena bajime alué iꞌwilí baꞌwila aꞌwágame newárigime. ꞌLige ꞌemi ꞌwe cha ané neꞌchí, goꞌyechi ané, ꞌlige bajechi ané ꞌemi neꞌchí, ꞌlige aní ꞌemi gompaniérola ko ne alué resí nokogá járome ralámuli, abiena alué enomí nareme alué waꞌlula romano nareme.
\v 35 Nobi ꞌláchigo maꞌchígime néréko Onorúgame aꞌwalila ne nochálila gite, ꞌlige Juani nochálila gite.
\s Jena ruwimela bilé mukí weꞌká rió ꞌyuga gojchime  ꞌla bijchígiligo ꞌla Onorúgame aꞌwalila nígame ko alué Esusi
\p
\v 36 Bilé rió bariseo bayérale Esusi boꞌné galílachi goꞌame kógimia. ꞌLige alué Esúsika simile alé alué bariseo bejtélachi, alé sebasa asíbale aꞌbé mésachi.
\v 37 ꞌLige bilé mukí weꞌká rió ꞌyuga gojchime napu bejtele alé weꞌká riógachi, machisá Esusi simíligo alé bariseo bejtélachi goꞌame goꞌmea, alué mukika yati alemi sébale bilé uꞌtá botea gajpílame rejtete newárigime oꞌká baꞌwí ꞌwe semá júkame roꞌágame.
\v 38 ꞌLige ꞌwe nalaka aꞌbé Esusi ajtígichi alé aꞌbé ralachí chujkíbale rojpóchaga. ꞌLige chojkile pagoa Esusi ralala alué boꞌné mukí boꞌné oꞌkiálate, ꞌlige wakele boꞌné gupálate. Abiena ꞌwe chuꞌmile ralala napurigá nokame nile, ꞌlige roꞌele alué baꞌwí ꞌwe semá júkame.
\p
\v 39 Etesa boꞌné bariseo napu Esusi bayélige, regá ꞌnátale: “ꞌLa bijchiá ruwime nísaká napu Onorúgame ané, ꞌliko machimékuru alieti mukí ka ye mukí, ꞌwe chátiri mukí júkuru weꞌká rió ꞌyuga gojchime.”
\p
\v 40 ꞌLiko Esúsika machigá alarigá ꞌnata ajtigó alué bariseo anele:
\p ―Mué Simoni, ne bilé raꞌíchali ruwimela.
\p ꞌLige alué rió bariséoka regá nejele:
\p ―Ruwígó mué benírame.
\p
\v 41 Esúsika anile:
\p ―Oká rió wikele bilé rió enomí taneme, ꞌlige bilé rió maligi siento enomí wikame nile, bilé wikame nile malígisa makué.
\v 42 ꞌLige okánika tase umébale ku guꞌlina. ꞌLige alué enomí tanémeká ꞌla eꞌkale alué wikame okánika alué rió. ¿Chieri ꞌnalina abé ganíliga rejpílekobá alué rió enomí taneme ꞌyuga?
\p
\v 43 Simónika regá nejele:
\p ―Alué rió napu abé weꞌká wikame nile.
\p Esúsika regá anile:
\p ―ꞌLa bijchiá aní mué.
\p
\v 44 ꞌLiko alué Esusi eꞌnéniga alué mukí anele alué Simoni:
\p ―ꞌLa etiá mué ye mukí alarigá ꞌsichi. Neka bajkíkuru mué galílachi, ꞌlige mueka tase nejíkuru baꞌwí napurigá ne ralala pagómala. ꞌLige ye mukika neꞌchí ralala pagókuru alué boꞌné oꞌkiálate, ꞌlige wakékuru boꞌné gupálate.
\v 45 Mueka tase chuꞌmíkuru neꞌchí napurigá nokiame niru ramué,\f + \fr 7:45 \ft Alué ralámuli israelítaka sekachí chuꞌmigá rejpórime nile abiena banachí rekó pe rió ke napurigá nokame ju señora jena ramué ejperélachi, alué señora napu banachí aꞌnagupi chuꞌmigá reporame ju aꞌnagupi. \f* ꞌlige ye mukika napusí seba tase aꞌré neꞌchí ralala chuꞌmiá napugiti ꞌwe aꞌlá nirame neꞌchí.
\v 46 Aminami mueka tase ujchékuru alué aseite ne moꞌólachi ꞌwe aꞌlá niraga napurigá nokame niru ramué, ꞌlige ye mukika roꞌékuru ne ralálachi alué baꞌwí ꞌwe semá júkame.
\v 47 Alekeri aní ne: “Ye mukika waꞌlú eꞌkárigime ju”, maꞌchígime nérékuru napugiti ꞌwe aꞌlá nirame neꞌchí. Alué taꞌmé waꞌlú eꞌkárigime ka, pee semá ꞌsime ju.
\v 48 Alésíko alué Esusi anele alué mukí:
\p ―Mué mukí, waꞌlú eꞌkárigime ju mué. Jípeko ꞌla sebámala mué ꞌpa rewagachi.
\p
\v 49 Alué ralámuli bayérigame napu mochile alé si, alueka chojkile raꞌicha aꞌbopi, regá anigá:
\p ―¿Chieri júché ye rió síkaniá napu ꞌla eꞌkágorianíguru? Pe alué Onorúgameka ꞌla eꞌkame ju.
\p
\v 50 ꞌLige Esusi abiena uchéchigo anele alué mukí:
\p ―Mué mukí, mueka ꞌwe ꞌla bijchigi ꞌla eꞌkame ko ne ralámuli, alekeri ꞌma tabilé gastigáriwa mué Onorúgamete. Ganíliga enawa kumi.
\c 8
\s Jena ruwimela jaré umugí aꞌpime níligo goꞌame Esusi
\p
\v 1 Pe aꞌkinana alué Esusi weꞌkaná weꞌká riógachi eyénale abiena pe tabemi riógachi benírisia Onorúgame nila raꞌíchali rejcholi, ꞌwe aꞌlá maꞌchígime ruigá churigá ka napuꞌlige ꞌma ꞌla sébali ikisá napu najkí Onorúgame. ꞌLige eꞌyénale si alué makué oká rió napu nulame nile Esusi nochálilachi,
\v 2 abiena si eꞌyénale alué jaré umugí napu alué Esusi buyánilige uꞌkuchípala remónisi pachágana alué umugichi mochígame, abiena napu Esusi saꞌwálige nayulí. Bilé alué mukí María rewégame nile napu ochérigame nile Magalena anilichi, alué mukí napu gichao uꞌkuchípala remónisi buyánirigame nile Esúsite.
\v 3 Abiena si enale Juana rewégame mukí, alué Chusa rewégame rió upila, alué rió napu waꞌlula nulame nile alé waꞌlula selígame Erore bejtélachi. Abiena si eyénale bilé mukí Rusana rewégame, abiena uché jaré weꞌká umugí. Suwábaga alué umugí napu si eꞌyénale Esusi ꞌyuga alemi aꞌpame nile tábiri goꞌame napurigá goꞌmela Esusi ꞌlige alué makué oká rió napu nulame nile Esusi nochálilachi.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo bilé raꞌíchali chukíligo  bilé rió riꞌligó weroka echame
\p
\v 4 ꞌLige weꞌká ralámuli napuíle napu sébale Esusi, napuíle weꞌkaná riógachi ejperégame ralámuli. Alué ralámuli alemi napuísa, Esúsika raꞌíchale, regá anigá:\f + \fr 8:4 \ft Eꞌnesi glosario “parábola”. \f* 
\p
\v 5 ―Bilé rió simile riꞌligó echimea, ꞌlige weroka echale ꞌma sebasa boꞌné gawílachi. ꞌLige alé boꞌné gawílachi nasipa boꞌígime nile bilé bowé ꞌlige jaré riꞌligó rakala rujsule alé bowechi napu boꞌile alemi asarachi, ꞌlige ꞌma reꞌkeréle ralámuli alemi simáriga, abiena ꞌma chulugí goꞌlele.
\v 6 ꞌLige jaré riꞌligó rujsule alemi napu nile iꞌpichí tabilé ruꞌnágame weꞌé ajtígichi, ꞌlige alué riꞌligó yaꞌwisá alé, ꞌma wakíbale, pecha saꞌmime níliga alué weꞌé.
\v 7 ꞌLige jaré riꞌligó rujsule pe alemi suwékimi wejchárale, ꞌlige tabilé ꞌla yaꞌwile alué riꞌligó.
\v 8 ꞌLige jaré riꞌligó rujsule ꞌwe aꞌlá asarachi ꞌwe aꞌlá saꞌmichi, ꞌlige ꞌwe aꞌlá yaꞌwile, ꞌlige alué riꞌligoka ꞌla weꞌká rakele. Weꞌká ꞌwile alué rió echágame.
\p Regá anisá Esusi, aminami regá anílechigó aꞌwágame raꞌíchaga:
\p ―ꞌEmi ralámuli ꞌla akeme niri ka, ꞌla námaka gepuwa ―regá anile.
\p
\v 9 ꞌLige alué makué oká ralámuli Esusi benírimeka anele:
\p ―Ruyá aníguru mué jaré riꞌligó rujsúligo tabilé ꞌla weꞌechi ꞌlige tabilé ꞌla rakéligo, ꞌlige jaré riꞌligó rakala rujsúligo ꞌwe aꞌlá weꞌechi ꞌlige ꞌwe aꞌlá rakéligo.
\p ꞌLige rukele:
\p ―¿Tachiri ruwime ke aní mué?
\p
\v 10 Esúsika anele:
\p ―ꞌÉmika aꞌlá maꞌchígime ruyémala ne napu tabilé námale ꞌemi. ꞌLige uché jaré ralámulika tabilé ꞌla maꞌchígime ruyémala ne taꞌmé námutame,
\q napurigá alué ralámuli tabilé peꞌtá námaka ejtebímala
\q rekó ꞌla etee ꞌlige rekó abiena ꞌla akeé.\f + \fr 8:10 \ft Eꞌnesi Isaías 6:9. \f*
\p
\v 11 ꞌLige aminami anele alué Esusi:
\p ―Ye raꞌíchalika ruwime kéré Onorúgame nila raꞌíchali neraga ko alué riꞌligó rakala.
\v 12 Alué boweka ruwime kéré alué ralámuli napu pe kulí chojkime ju Onorúgame raꞌichálila beniá ꞌlige alué Remónisi nawasa ꞌma bujeme ko alué Onorúgame raꞌichálila napurigá ta oyéramala napurigá ta biꞌwimela alawala.
\v 13 ꞌLige alué weꞌé tase ruꞌnágame ka ruwime kéré alué ralámuli napu akeme ju Onorúgame nila raꞌíchali rejcholi, ganíliga gepume ko sineko ꞌlige tase weꞌlisi námaka mochime ko. Napuꞌlige resí ikiá ku aꞌreme ko alué raꞌíchali rejcholi.
\p
\v 14 ’Alué wejchaka, alueka ruwime kéré alué ralámuli rekó ꞌla ꞌnátaga akeme ke alué Onorúgame nila raꞌíchali rejcholi ꞌlige tase aꞌreme ko alué tabilé Onorúgame nila raꞌíchali rejcholi, ꞌwe ꞌnátame ko enomí méliame ꞌlige alué uché jaré eꞌkarúgame tábiri nochálime tase ꞌla Onorúgame nila, ꞌlige tase ꞌla oꞌwé nóchaga eꞌyéname ko Onorúgame nochálalachi.
\v 15 ꞌLige alué weꞌé aꞌlálaká alueka ruwime kéré alué ralámuli napu raꞌíchali rejcholi akeme ju ꞌla sébali eꞌwame ko, tasiné aꞌreme ko eꞌwá alué Onorúgame nila raꞌíchali rejcholi, senibí ꞌla sébali olame ko.
\p Abiena Esusi anele:
\p
\v 16 ―Tabilé ꞌwesi ralámuli rajeme ju bilé chojpé waꞌlú bejtólite oꞌpóliga rekamia, nibilé elamia bilénami sejkóchimi rajagá, iligá reꞌpabo elame ju napurigá ꞌla maꞌchílimala ralámuli alemi moꞌime.
\v 17 Ye raꞌíchalika ruwime kéré jena wijchimóbaka tase ꞌwesi ꞌnátili nerúlimio nasótigame, abiena aꞌkinana ꞌma suwábaga machiboli ko churigá ꞌnata ajtigó bilé ralámuli.
\v 18 ꞌLiko ꞌla ꞌnátaga gepusi ꞌemi: Alué napu ꞌla námame ju bile raꞌíchali rejcholi ruilía ꞌlige uché jaré ralámuli benírame alué raꞌíchali rejcholi, alueka uchérajpé ꞌyáwali ju ꞌnátili Onorúgamete. Alué napu ꞌla námame ju bilé raꞌíchali rejcholi ꞌlige tabilé benírame uché jaré ralámuli alué raꞌíchali rejcholi, alué uꞌkabi napu ekí námale ꞌma weꞌkuámala ―regá anele Esusi.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo chieri ka ꞌla napurigá  Esusi eyela ꞌlige Esusi bonila ꞌlige waíla
\p
\v 19 Napuꞌlige Esusi bijí raꞌicha ilígichi, alué Esusi eyela ꞌlige suwábaga alué nasípasi bonila ꞌlige nasípasi waíla sébale alé napu asale ꞌlige tase cherigá aꞌbé nawile cha weꞌká jáligame ralámuli alemi.
\v 20 ꞌLige bilé ralámuli ruyele alué Esusi regá:
\p ―Mué eyela ꞌlige mué bonila ꞌlige mué waíla alé maꞌchika jawí ꞌlige mué ꞌyuga raꞌichánili ―anele.
\p
\v 21 ꞌLige Esúsika anile:
\p ―Alué napu ꞌla ꞌnátaga gepume ju Onorúgame nila rejcholi abiena ꞌla sébali olame napurigá aní alué rejcholi, alueka ꞌla napurigá ne eyela júkuru ꞌlige napurigá ne bonila ꞌlige napurigá ne waíla.
\s Jena ruwimela Esusi eká geléchaligo ꞌlige baꞌwí
\p
\v 22 Bilé rawé Esusi ꞌmole ꞌyuga alué makué oká rió alué boꞌné Esusi benírame bilé uꞌtá bárkochi, ꞌlige anele:
\p ―Wamí ꞌlebo bajoniwa ye bárkochi mochiga jena waꞌlú baꞌwí ilígichi Galilea anilime.
\p ꞌLige simíbale alé uꞌtá bárkochi mochiga.
\v 23 ꞌLige alemi nasipa baꞌwichí eꞌyénaga Esúsika gojchile. ꞌLige pe yati neraga aꞌwágame ekénale alemi, ꞌlige aꞌwágame chíbale baꞌwí alé bárkochi, waꞌlú maníbale alé pachágana, amulí bokuíle.
\v 24 ꞌLige alué makué oká rió yati ajchale Esusi regá anegá:
\p ―¡Muérigo ramué nuleme! ¡ꞌMa bokuíchi ye barko! ¡ꞌMa amulí siꞌlilia ramué!
\p ꞌLiko alué Esusi asísale ꞌlige aꞌwágame neꞌóchale alué eká ꞌlige alué baꞌwí, ꞌma kilí elábale alué eká abiena alué baꞌwí aꞌwágame chíbachi alé bárkochi, alésíko ꞌma asíbale alué eká. ꞌLige anele alué makué oká rió:
\p
\v 25 ―¿Chukirúpeché? ¿Chonigá tabilé bijchigi ꞌemi pe Onorúgame gite ꞌla asibamio ye eká?
\p ꞌLige alué ralámulika eꞌkarúgame ꞌnátaga, aꞌbopi rukele:
\p ―¿Chieri júché ye rió? Aka ꞌla eꞌwárinti kaꞌe ekátiri.
\s Jena ruwimela Esusi saꞌwáligo bilé rió  alué uꞌkuchípala remónisi mochígame
\p
\v 26 Arigá sébale naꞌlebo baona napu ejperégame nile alué ralámuli Garáraka sígame, alué gawika boꞌile naꞌlebo bajoniga oꞌwépoka Galilea rewégachi gawí.
\v 27 Esusi reꞌkisa alé bárkochi ꞌlige sébale bilé rió alemi abalemi bejtégame. Alué rioka ꞌma weꞌká bamí loꞌí nile alué remónisi uꞌkuchípala gite. ꞌWe chátiri naꞌtárime nile alué uꞌkuchípala remónisi. Alué rioka tase oꞌpachátame nile, aminami tase bejtégame nile bilena galírale, pe resochí bejtégame nile napu roꞌilime nile suwígame.
\v 28 ꞌLige alué rió Esusi etesa aꞌwágame sinale, ꞌlige ꞌmale aꞌbemi napu ilile Esusi ꞌlige aꞌbé ilíbale chojkóbisiga napu ilile Esusi, ꞌlige eꞌwele neꞌoka anile:
\p ―¿Tachiri najkí mué Esusi, Onorúgame ꞌpa rewagachi ajtígame inolá? ¡Pe rekó tase resí olawa neꞌchí!
\p
\v 29 Alarigá anile napugiti alué Esusi nuléligime bilé remónisi uꞌtabela napurigá maꞌchínamala alé riochi. Alué remónisi uꞌtabela iꞌsínimi ꞌwe aꞌwágame newame nile alué rió ꞌlige ꞌwe loꞌí. Ralámulika buleme nile sekala alué rió abiena ronola karénate napurigá ta ichúrimi júmamala, ꞌlige alué rioka pe gáriga rejpúname nile alué karena. Alué remónisi uꞌtabela gite ꞌmásame nile jami loꞌíriga.
\p
\v 30 Esúsika rukele alué loꞌí:
\p ―¿Chonilime ju mué?
\p Alué loꞌika regá nejele:
\p ―Neka Lejioni\f + \fr 8:30 \ft Lejioni aniáká weꞌká aniame kéré alé Israeli ejperégame níriká. \f* rewégame ju.
\p Alarigá anile alué rió napugiti weꞌká remónisi uꞌkuchípala mochígame níligame pachágana alué riochi.
\v 31 ꞌLiko alué remónisi uꞌkuchípala anele Esusi napurigá ta ꞌlúpua bilena ꞌwe reꞌlé ewágachi tajsiné chibálime.
\p
\v 32 ꞌLige alemi aꞌmulipi weꞌká gowí\f + \fr 8:32 \ft Weꞌká gowí nile, oká mili neraga. Eꞌnesi San Marcos 8:32. \f* uchule rojí goꞌyá, ꞌlige alué remónisi uꞌkuchípala lisensia tánale alé gowichi moꞌimea. ꞌLige alué Esúsika ꞌla lisensia ꞌyale.
\v 33 ꞌLige alué remónisi uꞌkuchípala buyale alé riochi, ꞌlige moꞌile alé gowichi. ꞌLige alué gowí ꞌma loꞌírile, alésíko júmasele bilena ꞌwe goꞌnágana ꞌwe enárikáchi alué waꞌlú baꞌwí ilígichi Galilea rewégame, ꞌlige alé ꞌma suwile alué gowí siꞌlika.
\p
\v 34 Alué gowí neseme etesa alarigá ikisao yati júmasele majaga, simíbale ruyemia ralámuli alé weꞌká riógachi abiena alemi ꞌwe eꞌmegá riógachi.
\v 35 ꞌLiko alué ralámuli akisá alué raꞌíchali yati júmale eꞌnemia pala bijchiá níliga. ꞌLige sebasa alé napu ilile alué Esusi, etele alué rió napu Esusi weꞌká uꞌkuchípala remónisi buyánale, etele aꞌbé ajtígame ralachí chega napu ilile Esusi, ꞌma ꞌla oꞌpáchiga abiena ku ꞌla rió. ꞌLiko alé ajtígame etesa ralámuli, majale.
\v 36 ꞌLige alué ralámuli napu etele saꞌwichi alué rió loꞌí ruyele uché jaré ralámuli saꞌwíligo alué rió napu weꞌká uꞌkuchípala remónisi mochígame nílige pachágana.
\v 37 Suwábaga ralámuli Garara rewégachi ejperégame chojkile alué Esusi mabua napurigá uché bilénami simela napugiti alué ralámulika majáligime. ꞌLiko Esúsika ku ꞌmole alé bárkochi ꞌlige simile alué barko asagá.
\p
\v 38 ꞌLige alué rió napu Esusi weꞌká uꞌkuchípala remónisi buyánirile, taꞌchó simichi Esusi, anele:
\p ―Neka si siminali mué ꞌyuga.
\p ꞌLige Esúsika tabilé elile napurigá si simela, ꞌlige Esúsika anele:
\p
\v 39 ―Mueka ku galírale simiboa, ꞌlige suwábaga rupoa alarigá guꞌíriliriga mué Onorúgamete.
\p ꞌLige alué rioka yati simile ꞌlige chojkile weꞌká ralámuli ruyea alemi weꞌká riógachi ejperégame ꞌwe aꞌlá guꞌíriliga Esúsite.
\s Jena ruwimela Esusi saꞌwáligo oká umugí
\p
\v 40 Esusi ku sebasa alé naꞌlebo, ꞌlige alué weꞌká ralámulika ꞌwe raꞌsálále ku nawachi Esusi napugiti suwábaga ꞌwe buigá mochíligame.
\v 41 ꞌLige alemi nawale bilé rió Jairo rewégame. Alué rioka nulame nile alé uꞌtá reꞌobachi “sinagoga” rewégame. Alué rioka alé aꞌbé Esusi ralálachi ilíbale chojkóbisiga, ꞌlige ꞌwe eꞌwérali bayérale regá anigá:
\p ―Pe rekó, nabá ne bejtélachi
\v 42 napurigá ꞌyómala mué ne malala ―anele.
\p Alué rioka pe alué biꞌlepi malégame nile makué oká bamígame, ꞌlige ꞌwe nayua boꞌile alué iwé, amulí mukiá boꞌile.
\p ―ꞌLa ju. Nabágó ꞌlíkó ―anele alué Esusi.
\p ꞌLige alué Esusi alé Jairo bejtélachi simiá enágichi, weꞌká ralámuli si simíbale rajchiní namó járole simiba napu Esusi enale.
\v 43 ꞌLige alemi si enale bilé mukí ꞌma makué oká bamí nayume, alué mukika rojpachí nayume nile, tabilé siné saꞌwime nile elena rojpachí, rasígame eléname nile. ꞌLige ꞌma suwábalige suwábaga enomí ꞌyome najtétiga, ꞌlige tase ꞌwesi umébale saꞌwá.
\v 44 ꞌLige alué mukika aꞌbé nawile alué Esusi alemi guwana simigá, ꞌlige nochale alué Esusi oꞌpáchala weꞌlí seꞌwala, ꞌlige alarigá ꞌsisa alué mukí, ꞌlige yati saꞌwile.
\p
\v 45 ꞌLiko Esúsika rukele:
\p ―¿Chieri nochá neꞌchí oꞌpáchala seꞌwala?
\p ꞌLige oꞌmaka anile:
\p ―Taꞌwésigurú.
\p ꞌLige Pégroka anile:
\p ―Mué Waꞌlula, alué ralámulika ꞌwe namó jároꞌé jemi ꞌwe rajchiní. “¿Chieri nochá neꞌchí oꞌpáchala seꞌwala?”, aniá aníguru mueka. Ramueka tabilé machirú.
\p
\v 46 ꞌLige Esúsika regá anile:
\p ―Aka bilé ralámuli nochátubá ne oꞌpáchala seꞌwala, aka ne ꞌla ne nili níliché saꞌwá alué ne nila aꞌwalite.
\p
\v 47 ꞌLiko alué mukí tabilé ikírisa mejkabemi simiá chíbamia, ꞌliko simile áwalisia, ꞌlige aꞌbé chujkíbale rojpóchaga napu ilile Esusi. ꞌLiko anele weꞌká ralámuli akériga saꞌwináliga gite nocháligo alué Esusi oꞌpáchala weꞌlí seꞌwala, ꞌlige anele yati saꞌwíligo alué Esusi oꞌpáchala seꞌwala nochasa.
\v 48 ꞌLiko alué Esúsika anele:
\p ―Mué mukí, jípeko ꞌma saꞌwígame ju mué ꞌlige ꞌma ꞌla biꞌwígame alawégame napugiti ꞌwe aꞌlá sébali bijchígiligame mué aꞌwalí nígame ko ne. Jípeko ꞌwe raꞌsálagá enawa kumi.
\p
\v 49 Bijí raꞌicha ilígichi alué Esusi alué mukí ꞌyuga, ꞌlige sébale alé bilé rió alué waꞌlula Jairo galílachika simígame. ꞌLige anele alué Jairo:
\p ―Mué malala ꞌma mukú. ꞌMa tase aminabi bayérowa ye benírame Esusi.
\p
\v 50 ꞌLige Esusi akisá alué raꞌíchali, anele:
\p ―Tase majawa mué rió mayega ꞌma bijchiá mukúligo, pe ꞌla bijchígiwa ꞌla aꞌwalí nígame ko ne, ꞌlige mué malala ku ajánamala.
\p
\v 51 Napuꞌlige sebasa alé galírale Jairo bejtélachi, ꞌlige Esúsika tase elile napurigá uché jaré ralámuli si moꞌimela alé pachá, pe bakiá boꞌné benírime Pegro, Santiago, ꞌlige Juani, ꞌlige alué tewé eyela, abiena alué tewé oꞌnola.
\v 52 ꞌLige alué tewé weꞌkasa, alué weꞌká ralámuli suwábaga ꞌwe nalá jale sulachí oꞌchoa aꞌbopi napurigá nokame nile alué ralámuli.\f + \fr 8:52 \ft Alué ralámuli israelita napuꞌlige bilé ralámuli mukusá, aꞌwágame nalame nile rijimala napurigá yolí ꞌlige aminami oꞌchome nile aꞌbopi sulálachi. Alueka ruwime nile ꞌwe chalagá mochigo alué ralámuli bilé ralámuli mukusá. Iꞌsínimi najtétiga bayeme nile ralámuli napurigá alé smela aꞌwágame nalamia oꞌchoga sulachí. \f*
\p ꞌLige Esúsika anele:
\p ―Tase nalasi ꞌemi. Ye uꞌtá teweka tase mukugá boꞌí, pe gojchigá boꞌí.
\p
\v 53 ꞌLige ralámulika tase bijchígile, pe gawélele, ꞌla machíligame mukugá boꞌigó alué iwé.
\v 54 ꞌLige Esúsika bajkile napu boꞌile alué iwé, ꞌlige chaꞌpile sekala, ꞌlige anele eꞌwele raꞌíchaga:
\p ―¡Mué iwé, asísiwa!
\p
\v 55 ꞌLige alué iwé ku ajánale, ꞌlige yati ku oꞌweti asísale. ꞌLige Esusi nulale napurigá kógiwa goꞌame.
\v 56 ꞌLige alué oꞌnola eyela si ꞌwe raꞌsálále. ꞌLige alué Esúsika nulele napurigá tabilé ꞌwesi ralámuli ruyémala ku ajánilirigo.
\c 9
\s Jena ruwimela Esusi júlaligo nochániliga  alué makué oká rió Esusi benírame
\p
\v 1 Esusi bayele alué makué oká rió Esusi benírame, ꞌlige ꞌyale aꞌwalí ꞌlige nóchali napurigá maꞌchí buinámala alué remónisi uꞌkuchípala ralámulichi pachágana mochígame abiena napurigá saꞌwámala alué nayúkame.
\v 2 Júlale napurigá beníramala churigá nimia napuꞌlige sébali ikichi jena wijchimoba napu najkí Onorúgame,
\v 3 Regá anegá júlale:
\p ―Tabilé tábiri oꞌká simawa. Tase oꞌká simawa resola, nibilé sibula, nibilé enomí, nibilé nutugega. Tase pabega simawa uché bilé oꞌpacha reꞌlé ujchalime nujubami oꞌpachátilime.
\v 4 Alé bilena weꞌká riógachi sebasa, ꞌla biꞌlénapi galírale mochiga nochawa napuꞌlige ꞌyoa ichúrimi eꞌyéniga, napusí simiba uché bilena weꞌká riógachi aꞌlige kulí aꞌrewa alué galí.
\v 5 ꞌLige aminami alemi weꞌká riógachi sebasa ꞌemi, ꞌlige alé tase galésiga ꞌemi, ꞌliko yati uché bilena weꞌká riógichimi simawa. ꞌLige ꞌwe aꞌlá sawesa simawa weꞌé ronochí chujkíbigame. Alueka ruyame nímala Onorúgame gastigárimio alué ralámuli tabilé nejígoriká bilé galí napurigá alé mochiga nochámala ꞌemi ralámuli ꞌyoa ichúrimi eꞌyéniga.
\p
\v 6 Alésíko simíbale alué makué oká rió ichúrimi, weꞌká riógachi eꞌyénale benírisia ralámuli alué ꞌwe aꞌlala rejcholi Onorúgame nila, abiena nayúkame saꞌwasia.
\p
\v 7-8 Alué waꞌlula selígame rió Erore rewégame akisá suwábaga alarigá ꞌsió alué Esusi ꞌlige alué makué oká rió, eꞌkarúriga ꞌnátale ꞌlige tase machile chieri rió ka alué napugiti aníligame jaré ralámuli:
\p ―Juani ku ajánale.
\p Jaréchigo mayele alué ꞌya ajtígame ko Elíasi rewégame napu ruwime nílige napu anele Onorúgame, alué ku ajánaligo mayele. ꞌLige jaréchigo mayele ku ajánaligo uché bilé rió alué ꞌya ajtígame napu ruwime nílige napu anélige Onorúgame.
\v 9 ꞌLige alué waꞌlula selígame Erore Antípasi rewégameka regá anile:
\p ―Aka ꞌma nuligéché ne meꞌlíniliga Juánika ꞌlige ꞌma aꞌpírigeturu ne alué Juani moꞌola rijpúniga gujtala, ꞌlige ¿chieri júché alué rió? ꞌWe ruwanti júkuru alué rió.
\p ꞌLige alué waꞌlula selígame Erore eténale alué Esusi.
\p
\v 10 Napuꞌlige ku sebasa alué Esusi nochálilachi nulame alué makué oká rió, ruyele ꞌla beníriligo Onorúgame nila raꞌíchali rejcholi ralámuli ꞌlige ꞌyóligo ralámuli. ꞌLige alué Esúsika bayérole alué makué oká rió alé ꞌminami tase riógachi alé aꞌmulipi peꞌkabi riógachi Betsáira rewégachi.
\v 11 ꞌLige ralámulika machisá alemi simíbaligo, yati najátale. ꞌLige Esúsika ꞌwe galegá etele alué weꞌká ralámuli, ꞌlige ruyele churigá nulame ko Onorúgame, abiena saꞌwale ralámuli nayúkame.
\s Jena ruwimela Esusi ꞌyáligo goꞌame weꞌká ralámuli
\p
\v 12 ꞌLige ꞌma alichi, alué makué oká rió nawile aꞌbé alué Esusi, ꞌlige anele:
\p ―Mué Esusi, ya aꞌrewa ye ralámuli napurigá simámala ꞌminami resíbamia goꞌame ꞌyáamia ꞌminami weꞌkaná aꞌtabemi riógachi. Jena napu ramué mochiru tabilé iꞌté goꞌame.
\p
\v 13 ꞌLige alué Esúsika anele:
\p ―Aka ꞌemi kógiwagurú goꞌame.
\p ꞌLige alué makué oká rioka anile:
\p ―Tase weꞌká nerú baní, pe malígipi mochí, ꞌlige pe okabi roꞌchí biꞌtí. Waꞌlú ralisúká goꞌame ꞌla nímaleké ꞌliko ꞌla oꞌpasámaleké ye weꞌká ralámuli. ¿Koche ralibóaché alakí goꞌame? ―anile alué makué oká rió.
\p
\v 14 Weꞌká ralámuli mochile alé, weꞌká umugí ꞌlige weꞌká uꞌkuchítiri. Siné kachi maligi mili mochíligeréko pe riocho. ꞌLige alué Esúsika anele alué makué oká rió:
\p ―Weꞌkaná chojkégame neraga mochiawa malígisa makué neraga.
\p
\v 15 ꞌLiko alué makué oká rió yati alarigá nulele ralámuli.
\v 16 ꞌLige Esusi ꞌwile alué maligi baní ꞌlige alué oká roꞌchí, ꞌlige ꞌpa rewagachi eꞌnegá iligá waꞌlú cheliera ꞌyale Onorúgame. ꞌLige Esusi nasípasi chiꞌwanasa alué maligi baní ꞌlige alué oká roꞌchí, ꞌyale alué makué oká rió kóginiliga alué weꞌká ralámuli.
\v 17 ꞌLige alué weꞌká ralámuli ꞌwe aꞌlá sébali oꞌpasale, ꞌlige pe nujubapi napubule alué makué oká rió alué goꞌame rasírigame, ꞌlige bochile makué oká eꞌwele atabé alué baní aꞌtabé rasírigame abiena roꞌchí ꞌyúriga.
\s Jena ruwimela Pegro ruwíligo  Onorúgamete julárigame ko alué Esusi
\p
\v 18 Bilé rawé alué Esusi Onorúgame ꞌyuga raꞌicha ilígachi waná biꞌneli alué makué oká rió alué Esúsite benírilime alemi mochílechigó. ꞌLige rukele:
\p ―¿Chieri korí alué ralámuli neꞌchí?
\p
\v 19 Alué ralámulika regá nejele:
\p ―Jaré ralámuli aní mué Juani ko napu ralámuli rewarame nile baꞌwichí jáwaga. ꞌLige jaréchigo ralámuli aní Elíasi ko mué. Jaréchigo ralámuli aní mué ko bilé alué ꞌya mochígame napu ruwígame nílige napu anélige Onorúgame ku ajánaligo mayé.
\p
\v 20 ꞌLiko Esúsika rukele:
\p ―ꞌÉmika ¿chieri koriágó neꞌchí?
\p Pégroka anile:
\p ―Mueka pe alué Kristo\f + \fr 9:20 \ft Eꞌnesi glosario “Cristo”. \f* ju.
\p
\v 21 ꞌLige alué Esúsika ꞌwe aꞌlá ruyele alué makué oká rió napurigá taꞌwesi ruyémala.
\p
\v 22 ꞌLige anele Esusi alué makué oká rió:
\p ―Ne napu julárigame ju Onorúgamete ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga ꞌwe resí ikimela ne. ꞌWe gawélimala neꞌchí alué eꞌwélala ralámuli jurío nulame abiena alué eꞌwélala balé, abiena alué ralámuli napu benírame ju alué nulalí napu aꞌrele ꞌwe ꞌya alué Moisesi. ꞌLige arigá ꞌma meꞌliboa ne, pe bakiá rawé mukugá boꞌmé ne ꞌlige Onorúgame ku ajánirimala neꞌchí.
\p
\v 23 Aꞌlige pe nujubapi Esusi anele alué makué oká rió:
\p ―Alué neꞌchí oyérinilime, nabí rawé eꞌwámili ju napu ne nulá, ꞌlige ꞌma aꞌrémili ju chátiri ꞌnátili ꞌnata. Alueka ꞌla sébali machigá asimeli júkuru tabilé majaga rekó ralámuli ꞌma meꞌlinálichi neꞌchí oyérame kóriká. ꞌLige senibí rawé ꞌla oyérimili júkuru neꞌchí.
\v 24 Alué rió majame mukugá neꞌchí oyériga, alueka tase rewimela semati raweli. Alué rió napu neꞌchí oyérame ju ꞌlige bilé rawé mukusá, alueka ꞌla semati raweli rewimela rewagachi.
\v 25 ¿Churigá ꞌla nímalawé rekó bilé rió ꞌwe aꞌlá nígame ke peka ꞌla ꞌnátame rió ke pe chibi ꞌsika eyéname ke?
\v 26 ꞌLige bilé rió ꞌwe chijúname neꞌchí oyériga mayega ꞌwe cha anéwali ko uché jaré ralámulite neꞌchí oyérame kóriká, ꞌliko ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga chijunámalachigó alué rió ꞌyuga napuꞌlige ne ku nawasa waꞌlú raꞌósili noligá, niga alué aꞌwalí ne boꞌné Oꞌnola nila, abiena alué santo ánjeli aꞌwalila niga.
\v 27 Jaré ꞌemi napu jena mochí jipe, bajchabé taꞌchó suwiyá ꞌla machimela churigá nulame ko Onorúgame\f + \fr 9:27 \ft Esusi ruwigá anime ke anile, alué Pegro ꞌlige Santiago ꞌlige Juani etemio alué Esusi alué Elíasi ꞌlige Moisesi ꞌyuga raꞌíchachi, o jaré ralámuli etemio Esusi ku ajánachi, o alé Rusaleni ilígame waꞌlú reꞌobá ꞌma gajunálichi kómá. \f* ―regá anile Esusi.
\s Jena ruwimela Esusi seꞌwinati gayénaligo
\p
\v 28 Ye raꞌíchali ruisá, osánó rawé kachi nerágirigá aꞌkinana, Esusi simile bilénami reꞌpá rabó Onorúgame ꞌyuga raꞌichamia alué bakiá rió ꞌyuga, Pegro, Santiago, ꞌlige Juani.
\v 29 ꞌLige bijí Onorúgame ꞌyuga raꞌicha iligá alué Esusi, seꞌwinati gayénale boꞌné banalá, abiena oꞌpáchala, ꞌwe rojsákame gayénale, ꞌwe rapame.
\v 30 ꞌLige yati neraga jsile oká rió alé napu ꞌwe ꞌya ejperégame nile taꞌchó ajtígachi Esusi, ꞌlige Esusi ꞌyuga raꞌíchale. ꞌLige bilé nile Moisesi, ꞌlige uché bilélaka Elíasi.
\v 31 ꞌLige alé noligá ꞌwe raꞌósaga ilíbale. ꞌLige alé raꞌíchale oꞌmaka churigá mukimeo Esusi alé weꞌká riógachi Rusaleni pe aꞌkinana.
\v 32 ꞌLige alué Pegro ꞌlige okánika alué gompaniérola okoka biꞌtile ꞌlige yati bujsale, ꞌlige etele ꞌwe raꞌósiga iligó noligá napu jale alué bakiá rió.
\v 33 ꞌLige alué Moisesi ꞌlige Elíasi ꞌma simiba eꞌyénigichi alé Esusi ilígachi, Pégroka anele alué Esusi:
\p ―Mué nulame, ꞌláchigo jena napuítukeꞌé ramué. ꞌLige newawa bakiá galí rojsate, bilé mué Esusi nila, uché bilé Moisesi nila, ꞌlige uché bilé Elíasi nila.
\p ꞌLige alué Pégroka tabilé machigá, pe raꞌíchaga alarigá anile.
\p
\v 34 ꞌLige bijí raꞌicha jágichi, reꞌkínale bilé nolí ꞌlige ꞌma naꞌpólale suwábaga alué usani rió. ꞌLige ꞌwe majale alué Esúsite benírilime nolite naꞌpólisa.
\v 35 ꞌLige anile bilé raꞌíchali alé nolírale regá anime:
\p ―Ye Esusi ne Inolá ju napu ne nóchali ꞌya, ꞌwe aꞌlá eꞌwiwa ꞌemi bakiá rió ye rió nulachi.
\p
\v 36 Alué raꞌíchali maꞌchí anisá, pe aꞌlige yati neraga alué bakiá rió etele Esusi biꞌneli ilígame. ꞌLige alué bakiá rioka tase ꞌwesi ruyele tabilé ꞌcho mukuchi ka alué Esusi alakíligo alemi.
\s Jena ruwimela alué Esusi benírime  tabilé umébaligo saꞌwá bilé reꞌmalí nayume
\p
\v 37 Melénala rawé ku eꞌtegínele alé rabókana, ꞌlige weꞌká ralámuli simíbale najtepamia alué Esusi.
\v 38 ꞌLige bilé rió anile alemi weꞌká ralámuli jágichi nasípami iligá aꞌwágame raꞌíchaga:
\p ―Muérigo Benírame, pe rekó naꞌtemaki ne inolá reꞌmalí, pe ye biꞌlepi inógame ju ne.
\v 39 Alué uꞌtabela remónisite chaꞌpiame ju ye reꞌmalí alawala, abiena ronowégame chuꞌega boꞌírame ju. ꞌWe resí olasa, ku aꞌreme ju.
\v 40 Neka ꞌma nulugé mué ꞌyuga benime napurigá maꞌchí pámala alué uꞌtabela remónisi, ꞌlige tabiléchigo umébalekó.
\p
\v 41 ꞌLige Esúsika regá anile:
\p ―ꞌEmi ralámuli cha nokame tabilé bijchígime, chiéniko si asimélaché ne ꞌemi ꞌyuga napurigá ꞌla bijchígamala ꞌemi. Jeka oꞌtó mué inolá.
\p
\v 42 Napuꞌlige alué reꞌmalí oꞌnola alé sekachí chaꞌpigá oꞌtochi alé Esusi ilígachi alué reꞌmalí, ꞌlige alué remónisi uꞌtabela yati wijchí rekábale alué reꞌmalí, ꞌlige boꞌírale ronobútiga chuꞌala. ꞌLige Esúsika neꞌóchale alué remónisi uꞌtabela, ꞌlige maꞌchí pale. ꞌLige ku oꞌnola ꞌyuga júlale.
\v 43 ꞌLige suwábaga ralámuli napu ekí etele, ꞌwe raꞌsálále etesa alachilú aꞌwalí nígame ko Onorúgame.
\s Jena ruwimela alué Esusi benírime tabilé námaka mochigo  Onorúgame rekíligo napurigá mukumela alué Esusi
\p Napuꞌlige suwábaga alué ralámuli ꞌwe raꞌsálagá mochígichi etesa Esusi maꞌchí pachi alué uꞌtabela remónisi, ꞌliko Esúsika anele alué makué oká rió aba alué boꞌné Esúsite benírilime:
\p
\v 44 ―ꞌWe aꞌlá ꞌnátaga gepusi ye raꞌíchali, tase siné weꞌkuawa: Ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga, bilé rawé oꞌtoboli ju ne alé sairúgame mochígichi.
\p
\v 45 ꞌLige alué makué oká rioka tase námale alieti olagá anió Esusi, napugiti boꞌné abalarigá raꞌíchaligame napurigá ta námamala, ꞌlige alué ralámuli Esúsite benírilimeka majale rukegá napurigá abé aꞌlá ruwimela alieti olagá anió Esusi.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo chieri ka abé najtékame rió
\p
\v 46 ꞌLige alué makué oká rió chojkile raꞌicha aꞌbopi abé najtékame nínilia bilé.
\v 47 ꞌLige alué Esúsika machile alieti ꞌnata jago alué ralámuli, ꞌliko bilé towí bayele ꞌlige alé aꞌbé elale.
\v 48 ꞌLige anele alué ralámuli:
\p ―ꞌEmi aꞌlá naꞌtemaka etéeme nísaká ye towí napu ne ꞌwe aꞌlá naꞌtemaka eté ꞌliko ꞌla neꞌchí nirame nímala ꞌemi. ꞌLige neꞌchí niráká ꞌemi, ꞌliko ꞌla nirame ju ꞌemi Onorúgame. Alué aꞌlá naꞌtemaka eteme suwábaga ralámuli, alué nímala abé najtékame Onorúgame níriga.
\s Jena ruwimela alué Esúsite benírilime tabilé najkile  napurigá ꞌyome nímala uché jaré ralámuli
\p
\v 49 ꞌLiko Juánika anele alué Esusi:
\p ―Mué Waꞌlula, ramueka eteru bilé rió uꞌkuchípala remónisi buyánachi napurigá buyáname ju mué. ꞌLige alué rió regá anigá buyáname ju alué uꞌkuchípala remónisi: “Esusi aꞌwalila gite ꞌla buyasa ꞌla képá muechi alué uꞌkuchípala remónisi.” ꞌLige ramueka suliru, alueka pecha lisensia nígame kame napurigá ralámuli ꞌyoga einámala, pecha ramué ꞌyuga eyéname ka alué rió.
\p
\v 50 ꞌLiko alué Esúsika anele:
\p ―Tase suliwa alué rió. Alué tase sairúgame ju ramué ꞌyuga, alueka ramué gompaniérola ju.
\s Jena ruwimela Esusi neꞌóchaligo alué Akobo ꞌlige Juani
\p
\v 51 Napuꞌlige ꞌma sébachi raweli Esusi ku rewagachi moinámichi, ꞌwe ꞌla iwega aꞌlá biꞌlepi ꞌnátaga simile Esusi alé Rusaleni.
\v 52 Alé boichimi enegá júlale jaré rió bajchá alé bilénami ralámuli samaritano ejperélachi ꞌyániliga galí okola. ꞌLige alué ralámulika yati simíbale bajchá galí ꞌyamia alé samaritano ejperélachi.
\v 53 ꞌLige alué ralámuli samaritánoka tase ꞌyale galí napurigá alemi gojchimela alué Esusi ꞌlige alué ꞌyuga eꞌyénigime napugiti machíligame alué Esusi Rusaleni simiá enáligo.\f + \fr 9:53 \ft Alué ralámuli Samaria ejperégameka bilena rabó simíbame nile pe abalé Samaria iwérali tánimia Onorúgame ꞌlige tabilé siné ꞌla nirame nile napurigá alué ralámuli jurío simámala iwérali tánimia Onorúgame Rusaleni anilichi. Eꞌnesi glosario “samaritanos”. \f*
\v 54 ꞌLiko alué oká rió Esúsite benírilime, Santiago ꞌlige Juani, anele alué Esusi:
\p ―Mué Waꞌlula, ¿ta najkí mué napurigá nulawa napurigá bilé naꞌí ꞌpa rewagáchikana reꞌkínamala napurigá suwábaga rajimela alué ralámuli alé riógame napurigá ꞌsile alué ꞌya ajtígame rió Elíasi rewégame napu ruwime nílige napu anele Onorúgame?
\p
\v 55 ꞌLige alué Esúsika eꞌnele alué oká rió, ꞌlige neꞌóchale regá anigá:
\p ―¿Chonigá eꞌkósiniliché ꞌémika alué ralámuli?
\p
\v 56 Alésíko simíbale uché bilena riógachi.
\s Jena ruwimela choníligo alué napu Esusi oyéranile
\p
\v 57 ꞌLige boichimi eꞌyéniga alué ralámuli, najtépale bilé rió ꞌlige anele alué Esusi:
\p ―Mué Waꞌlula, neka ꞌwe aꞌlá sébali oyérinili mué.
\p
\v 58 ꞌLige Esúsika regá nejele:
\p ―Geyóchika nígame júkuru resó, ꞌlige chulugika ꞌla raꞌsógame júkuru. Ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga, neka tabilé asé galégame ju napurigá gojchimela ne. ꞌLige mueka ꞌla siminálirí, mué boꞌné maꞌchíleké.
\p
\v 59 Esusi anele uché bilé rió:
\p ―Nabá neꞌchí ꞌyuga neꞌchí oyériga.
\p ꞌLiko alué rioka anile:
\p ―Mué Waꞌlula, peꞌwera buwé neꞌchí, ne oꞌnola mukúgame tomia simé ne bajchá.
\p
\v 60 ꞌLige Esúsika regá anele:
\p ―Nulewa alué tase oyérame Onorúgame napurigá tómala alué mué oꞌnola mukúgame. Mueka simiboa ꞌnalina weꞌkaná ichúrimi ralámuli ruyemia churigá ka napuꞌlige ꞌma ꞌla sébali ikisá napu najkí Onorúgame jena wijchimoba.
\p
\v 61 ꞌLige anile uchéchigo bilé rió:
\p ―Mué Waꞌlula, néchigó abiena siminali mué ꞌyuga. Iligá peꞌwera buwéwago ne galírale roꞌísaꞌé ruyemia galírale mochígame.
\p
\v 62 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―Alué bilé rió asará chujkúgame, ꞌlige ku guwana eꞌnasia ename, alueka tase wajchígame asarámala.
\c 10
\s Jena ruwimela Esusi wanápaligo  napurigá nochámala gicháosa makué miná oká rió
\p
\v 1 Pe nujubapi Esusi wanápale gicháosa makué miná oká rió, ꞌlige júlale bajchabemi pe okacho neraga iꞌwana chojkégame. Júlale alemi weꞌkaná riógachi napu simírimili nílige alué Esusi. Tabilé júlale si alué makué oká rió boꞌné benírame.
\v 2 Regá anegá júlale:
\p ―ꞌWe weꞌlé ju riꞌligó echerúgime, ꞌlige alué ꞌwime ka ꞌwe uꞌkabi ju. Alekeri alué echerúgime nígame anewa napurigá julámala ꞌwíniliga uché jaré ꞌwime.\f + \fr 10:2 \ft Napuꞌlige Esusi regá aniá: “ꞌWe weꞌlesi ju riꞌligó echerúgime ꞌlige ꞌwe rakega ilí”, pe anime ke anile weꞌká níligo ralámuli napu machinalia mochile Onorúgame nila raꞌíchali. ꞌLige napuꞌlige aniá: “Alué ꞌwime ꞌwe uꞌkabi ju”, pe anime ke anile ꞌwe uꞌkabi níligo ralámuli Onorúgame raꞌichálila benírame. Napuꞌlige aniá: “Echirúgame nígame anewa napurigá julámala ꞌwíniliga chejaré ꞌwime”, pe anime ke anile: tániwa Onorúgame napurigá julámala weꞌká alué Onorúgame nila raꞌíchali beníriame. \f*
\p
\v 3 ꞌLige anele:
\p ―Simíbaga ꞌemi okacho neraga. Neka jula ꞌemi napu mochí ꞌwe jobátigame ralámuli napurigá uꞌkuchí boꞌá aꞌtanala alé napu olí eꞌyéname ju.
\v 4 Tase oꞌká simawa sibula goꞌame raꞌkólime, aminami tase enomí raꞌkola, ꞌlige tabilé pabega aká nujubami akarálime. Aminami tase jábawa boichimi ralámuli ꞌyuga weꞌlisi raꞌicha. Pe biꞌlepi ꞌnátaga eꞌyénawa pe benírilimecho ralámuli Onorúgame nila raꞌíchali.
\p
\v 5 ’Napuꞌlige seba bilena galírale, repóriwa alué ralámuli regá anegá: “Onorúgamete ꞌla ꞌyásiga ꞌla ke ꞌemi semati raweli jena galírale.”
\v 6 Alé galírale ꞌwe ganíliga ejperélasa alué ralámuli, ꞌliko abéchigo ganíliga ejperélamala Onorúgame nila raꞌíchali akisá. Ta ganíliga ejperégame nísaká ꞌliko abé tabilé ganíliga ejtebímala tabilé ꞌla nirasa Onorúgame nila raꞌíchali.
\v 7 ꞌLa biꞌlénapi galírale okópua alé bilena weꞌká riógachi, tase ichúrimi galírale okópua alé. ꞌLige goꞌpoa goꞌame napu koni alué ralámuli alé riógame, napugiti nóchameka goꞌame meka nóchame kame.
\p
\v 8 ’Bilena riógachi sébachi ꞌemi, ꞌla ganíliga etésiga ꞌemi alé, ꞌlige goꞌame kógisiga, yati goꞌpoa alué goꞌame tabilé gawéliga.
\v 9 Abiena ꞌla saꞌwawa ralámuli nayume alé galírale riógame, ꞌlige anewa: “ꞌMa sébapá raweli napu ꞌla sébali ikimeli nílige jena wijchimoba napurigá najkí Onorúgame.”
\v 10 ꞌLige ꞌemi sebasa alé bilena riógachi ꞌlige tase galegá etésiga ꞌemi, yati sawewa alué weꞌé ralachí chujkíbigame napurigá suwábaga ralámuli etémala ꞌlige regá aniboa:
\v 11 “Ye weꞌé napu chujkiba ramué ralálachi jemi ꞌemi ejperélachi, ꞌma sawilí ramueka. Yeka ruwime ju ꞌma tabilé cheri kame nírigo ramué ꞌemi si. ꞌLige Onorúgame ꞌma tabilé guꞌírimala ꞌemi. ꞌLa machigá mochiwa ꞌma sébigo alué raweli napuꞌlige Onorúgame nulámili nile jena napu ꞌemi ejperé, ꞌémika tabiléchigo najkígó napurigá nulámala.” Alarigá anesa ꞌliko yati simawa ꞌminami uché bilena riógachi.
\v 12 Neka ꞌla ruwíbá napuꞌlige seba alué gastigo alé riógachi napu tabilé ganíliga etéliru ꞌemi, alué gastígoká uchéchigo rajpé abé aꞌwágame nimio meꞌtagá alué napu Soroma\f + \fr 10:12 \ft Soroma anilichi ejperégame ralámuli ꞌwe cha nokagá ejperégame nile aꞌbopi, abiénachigó ꞌwe jobátigame, alekeri Onorúgame ꞌma meꞌale suwábaga alué ralámuli waꞌlú naꞌite. Eꞌnesi Génesis 19. \f* sébale napu ꞌwe cha nokame ralámuli riole ꞌwe ꞌya.
\p
\v 13 ’Resía alué ralámuli Korasini ejperégame. Resía alué ralámuli Betsaira ejperégame. ꞌWe aꞌlá semáriga saꞌwagéturu ne alé ejperégame ralámuli Onorúgame aꞌwalílate napu tabilé ꞌwesi ralámuli gayéname ju alarigá saꞌwá, ꞌlige ꞌemi abirigá tabilé aꞌréturu alué resítiri nóchali. ꞌLige ne aꞌchigóriga semáriga guꞌírisa alé Tiro ejperégame ralámuli ꞌlige Sironi rewégachi napu ejperé alué cha nokame ralámuli, alueka oꞌpachátimikuru oꞌpacha ꞌwe chajótigame ꞌlige mochíbimikuru bilena najpisochi\f + \fr 10:13 \ft Napuꞌlige alué ralámuli ꞌya mochígame ꞌwe chálá mochiga ꞌwe chátiri nóchigoriká abé ꞌyabé bajchabé rawé, alueka oꞌpachátame nile oꞌpacha ꞌwe chajótigame ꞌlige mochíbame nile amoba najpisochi tabilé rajame. Alueka ruwime nile ꞌma ku aꞌreo alué chátiri ꞌnátili. \f* napurigá machimela ralámuli ꞌma ku guwana ꞌnátame ko. Alué ralámulika ya ꞌma ꞌla Onorúgame oyérame nímikuru. Alué Korasini ejperégame ꞌlige alué Betsaira ejperégame etiáturu semáriga nejkúrichi ne ꞌlige tabilé ku guwana ꞌnátaturu.
\v 14 Napuꞌlige seba raweli gastigo narémichi alué ralámuli Korasini ejperégame ꞌlige alué Betsáira ejperégame, aꞌlige rawé alué ralámuli uchérajpé aꞌwágame gastigo narémala meꞌtigá alué Tiro ejperégame ꞌlige Sironi ejperégame.
\v 15 ꞌLige alué ralámuli Kapernaumi ejperégame ꞌwe gunarume, ꞌwe aꞌká ralámuli ko lame aꞌboi ꞌlige mayeme oꞌtoboli ko alé ꞌpa rewagachi, iligá ꞌlúpili ju ꞌlégana Remónisi bejtélachi ―anile Esusi.
\p
\v 16 ꞌLige anele alué ralámuli alemi jágame makué gichao miná oká:
\p ―Napu ꞌla bijchigi ꞌemi raꞌichálila, alueka ꞌla neꞌchí oyérame nímala napugiti ꞌemi raꞌichálila ka, alueka kame napu ne ꞌya ꞌemi. Alué napu tabilé ꞌla nirá ꞌemi raꞌichálila, alueka pe tabilé ꞌla nirame kérélamala ne raꞌichálila. ꞌLige alué ralámuli tabilé ꞌla nirame neꞌchí, alueka tabilé ꞌla nirame júchigó Onorúgame napu neꞌchí júlale.
\p
\v 17 ꞌLige ku sebasa alué gicháosa makué miná oká rió, ꞌwe raꞌsálagá sébale, regá anesia Esusi:
\p ―Mué Waꞌlula, alué remónisi uꞌkuchípala ꞌwe aꞌlá eꞌwí ramué mué aꞌwalila gite.
\p
\v 18 Esúsika anele:
\p ―Ne ꞌla etiátigó alué waꞌlula Remónisi ꞌpákana rewagáchikana pasichi Onorúgamete.
\v 19 Neka waꞌlú aꞌwalí ꞌya ꞌemi napurigá tajché olawa alué sinowite ꞌlige alué majchílite napuꞌlige amóbami reꞌkeka simárochi ꞌemi, ꞌlige napurigá ta umérowa ꞌemi Remónisite.
\v 20 ꞌLige ꞌemi tabilé raꞌsáláwa umérome kóriká remónisi uꞌkuchípala, iligá ꞌwe raꞌsáláwa ꞌnalina napugiti ꞌémi rewalá ꞌma uchuchárigame kame alé Onorúgame nila apélichi alé rewagachi.
\p
\v 21 Aꞌlígirikáchi Esusi ꞌwe raꞌsálále alué Onorúgame Alawala gite, ꞌlige anile:
\p ―Mué Onorúgame ꞌpa rewagachi ajtígame abiena jena wijchimoba, neka ꞌwe raꞌsálagá ajtí etega ꞌwe aꞌlá semáriga guꞌírichi mué ralámuli jena wijchimoba ejperégame. Mueka ꞌla ꞌya ꞌnátili suwábaga ꞌla kilí ralámuli napurigá ꞌla maꞌchígime námamala churigá nejkúrime ka mué Onorúgame jena wijchimoba, alué ꞌnátili napu tabilé ꞌyale mué alué ꞌwe jebénigame ralámuli, alarigá najkíligame mué boꞌné Oꞌnó ―alarigá anele Esusi alué Onorúgame.
\p
\v 22 ꞌLige regá anile aminami:
\p ―Ne Oꞌnola suwábaga ꞌya neꞌchí nóchali, ꞌnátili, ꞌlige aꞌwalí. Tase ꞌwesi machí chieri ko Onorúgame Inolá napu ne ju, pe ne Oꞌnola Onorúgame ꞌla machí, ꞌlige taꞌwesi machí chieri ka ne Oꞌnola Onorúgame, pe boꞌné Inolaka ꞌla machí, pe neka ꞌla machí. ꞌLige ꞌla machimélachigó alué ralámuli napu ekí ꞌla najkí ne napurigá machimela.
\p
\v 23 ꞌLige eꞌnele alué makué oká rió boꞌné benírame, ꞌlige anele:
\p ―ꞌWe ganíliga mochí alué ralámuli napu etémala napu ꞌemi etiá ꞌwe aꞌlá semáriga ꞌyochi ne, ꞌla semáriga benírachi ne, ꞌlige ꞌla semáriga guꞌírichi ralámuli ne.
\v 24 ꞌLige alué ꞌya mochígame napu ruwime nílige napu anélige Onorúgame ꞌwe eténelie ꞌwe aꞌlá semáriga ꞌyochi ne, ꞌwe aꞌlá semáriga benírachi ne ꞌlige ꞌwe aꞌlá semáriga guꞌírichi ne ralámuli, abiena alué eꞌwélala nulame rey eténelie ye napu etiá ꞌemi, tabiléchigo etélekó. Abiena akinálile ye napu ꞌemi aké, tabiléchigo akéleko.
\s Jena ruwimela ꞌwe ꞌla eꞌwelime ko napu nulá Onorúgame
\p
\v 25 ꞌLige bilé rió raꞌíchali benírame, alué raꞌíchali napu aꞌrele Moisesi ꞌwe ꞌya, simile aꞌbé Esusi ꞌyuga raꞌichamia rukemia pe machináliga churigáriga anirá pala peꞌtá chajkena nejiara, ꞌlige regá rukele:
\p ―Mué Benírame, ¿chuꞌsímala ne napurigá ꞌla moinámala ne ꞌpa rewagachi?
\p
\v 26 Esúsika regá rukele:
\p ―¿Churigá anígó alué raꞌíchali napu aꞌrele Moisesi? ¿Churigá námogo mué?
\p
\v 27 Alué rioka regá nejele:
\p ―Regá aníché alué raꞌíchalika: “ꞌWe aꞌlá nirawa Onorúgame ꞌla biꞌlepi ꞌnátaga. ꞌWe aꞌlá niraga etewa apiépiri uché jaré ralámuli napurigá nirá mué boꞌnepi.”
\p
\v 28 ꞌLiko Esúsika regá anele:
\p ―ꞌWe aꞌlá sébali nejé mué. ꞌWe ꞌla sébali olásaká mué napurigá aní mué, aꞌliko ꞌla moinámala mué rewagachi.
\p
\v 29 ꞌLige alué rió raꞌíchali benírameka alué raꞌíchali napu aꞌrele Moisesi ꞌwe ꞌya, napurigá aꞌlá rió neraga regá rukele chonirá Esusi, pala peꞌtá chajkena nejiara:
\p ―¿Chieri ju alué uché jaré ralámuli napu ꞌla niraga etémili ju ne?
\p
\v 30 ꞌLiko Esúsika anele:
\p ―Bilé rió enale reꞌkínasia goꞌnágana alé Rusaleni ꞌyéniga Jerikó simea. ꞌLige jaré rió chigórigame najtépale boichimi, ꞌlige ꞌma chigóliru suwábaga tábiri ꞌma oꞌpáchatiri, abiena ꞌwe wejpisosa aꞌréliru, amulí mukume aꞌréliru.
\v 31 ꞌLige bilé rió balé enale alemi boichimi ꞌlige etesa pe chajkena simírole.
\v 32 ꞌLige uché bilé rió alué waꞌlú reꞌobá tebume Onorúgame galila enale alemi boichimi, ꞌlige etesa alué rió abiena chajkena simírole.
\v 33 ꞌLige uché bilé rió enale alemi boichimi Samaria bejtégame, alué rioka bulito ꞌmékame nile, alué rioka ꞌla naꞌtemale etesa alemi boꞌígichi alué rió.
\v 34 ꞌLige aꞌbé nawile alué rió, ꞌlige ꞌyole chiꞌwágichi, ujchele yowí, abiena bulele baꞌnisólite. ꞌLige alé reꞌpá bulítochi ajchale, ꞌlige oꞌtole alé bilena galírale galí gojchiame ilígachi, ꞌlige alé repule.
\v 35 ꞌLige melénala beꞌá alué rió samaritano ꞌma simea, najtétile oká enomí alué rió galí nígame, ꞌlige anele: “ꞌLa tebúpua ye rió, ꞌlige wikagá rejpísaká ye rió, kuka simíriga najtétimala ne.”
\p
\v 36 Esúsika ꞌma suwénasa ye raꞌíchali ruyá, rukele:
\p ―¿Chieri alué bakiá rió abé naꞌtemaka etélekobá?
\p
\v 37 ꞌLige alué rió Moisesi aꞌrélala raꞌíchali benírameka anile:
\p ―Alué rióguru napu ꞌyole alué rió.
\p ꞌLige alué Esúsika anele:
\p ―Muéchigó ꞌwe naꞌtemápua suwábaga ralámuli.
\s Jena ruwimela tabilé aꞌchigóriga ꞌnátiligo  alué Marta napurigá María
\p
\v 38 Regá anisá Esusi uchéchigo abichilubi ꞌwe simile bowesia ꞌlige sébale alé bilena peꞌkabi riógachi. ꞌLige sébale alé galírale Marta bejtélachi, ꞌlige Mártaka ꞌla ganíliga repórale Esusi. 
\v 39 Alué Marta binégame nile María rewégame. ꞌLige alué Maríaka yati aꞌbé asíbale Esusi raꞌichálila gepumia.
\v 40 ꞌLige alué Mártaka, taꞌmé ikiá níliga tabilé nejkúrachi alué binila goꞌame newilichi, ꞌlige aꞌbé nawile Esusi ꞌlige anele:
\p ―Mué Esusi biꞌneli neyúriga waꞌlula, ¿tabilé chélá mué rekó ne binila tabilé guꞌírie neꞌchí goꞌame newalichi? Pe rekó nulérigó napurigá guꞌírimala neꞌchí.
\p
\v 41 Alué Esúsika nejele:
\p ―Mué Marta, mueka pe weꞌká goꞌámecho newalime ꞌnata jipe kulipi rekó ne jena ajtígichi.
\v 42 ꞌLige jipe kulipi abé aꞌlá ju pe biꞌlepi ꞌnátili, abé aꞌlá ju ne raꞌichálila gepulia ꞌemi níriga, ꞌlige Maríaka pe alué ꞌnátili pe neꞌchí gepugímecho chaꞌpile, ꞌlige tabilé ꞌwesi bujémala alué ꞌnátili neꞌchí gepugime.
\c 11
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo  churigá raꞌichálime ka Onorúgame ꞌyuga
\p
\v 1 Sinéchigo alué Esusi Onorúgame ꞌyuga raꞌicha ilile alé bilena, ꞌlige suwénasa, bilé alué boꞌné benírame anele:
\p ―Mué Waꞌlula, ramué beniri churigá raꞌicháliame ka Onorúgame ꞌyuga napurigá Juani benírale alué boꞌné benírame, alué Juani ralámuli rewarame baꞌwichí jáwaga.
\p
\v 2 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―Napuꞌlige Onorúgame ꞌyuga raꞌicha ka, regá anibóaguru:
\q Mué Oꞌnó ꞌpa rewagachi ajtígame.
\q Ramué najkiákeꞌé 
\q napurigá ꞌwe aꞌlá nirawa mué suwábaga ralámulite.
\q ꞌWe yati nulasa ꞌla kékuru mué jena wijchimoba.
\q
\v 3  ꞌLa sébali ꞌyawa goꞌame ramué jipe rawé.
\q
\v 4  Eꞌkawa ramué suwábaga chátiri ꞌnátili,
\q ramueka abiena ꞌla eꞌkálime kame
\q alué resí nokogá járome ralámuli resí olagá ramué.
\q Tase aꞌrewa ramué napurigá rujsúpua alé napu nerú chátiri ꞌnátili,
\q iligá guꞌíriwa ramué.
\p
\v 5 ꞌLige regá anile bilé alué boꞌné benírame ꞌyuga raꞌicha:
\p ―Mué bilé rió machime nisa, ꞌlige mué bejtélachi sebasa nasipa rukó ꞌlige anésiga mué maꞌchika iligá: “Muérigo gompaniero, pe rekó anáchaga neꞌchí ꞌyárigó bakiá baní,
\v 6 alué bilé machirume sébakeꞌé alé ne bejtélachi, ꞌlige tase nike ne baní napurigá kógimala.”
\v 7 ꞌLige mueka tabilé regá nejiámala alé pachaka galírale: “Tase nejkumewa mué, ꞌma ꞌyériga ilí jena yochi, ꞌlige ne ꞌkúchila ꞌwe okoka biꞌtí jena yochi neꞌchí ꞌyuga aꞌbé yochi. Tase cherigá umubámala ne iꞌpua yochi.” Tabilé regá nejiámala mué.
\v 8 Abirigá asísimala mué ꞌyamia goꞌame alué rió alemi ilígame goꞌame taa napugiti pe alarigá nokame kame ralámuli jemi, napurigá tabilé seꞌwiná lámala alué nawágame goꞌame táame ꞌlige uché jaré ralámuli. Asísamala mué regá ꞌnátaga: “Resía ye rió, ꞌyama ne baní.” Bilena galírale ꞌyériga ilisá yochi, eꞌwérali olawa napurigá iꞌpúmala yochi alué pachá mochígame ralámuli.
\p
\v 9-10 ’Onorúgame senibí ꞌla ꞌyámala semati raweli napu abé ꞌla nirá boꞌné. Alekeri abichilubi tániwa Onorúgame semati raweli, ꞌliko Onorúgameka nejímala semati raweli. ꞌYáawa ꞌemi ꞌlige abiena ꞌla rewimela ꞌemi. Napuꞌlige tabilé ꞌla semáriga simichi bilé nóchali, tániwa Onorúgame ꞌlige alué nejímala ꞌnátili churigá nochátiká napugiti alué kame ramué Oꞌnola. Apiépiri rió napu ꞌla tánime ju iwérali Onorúgame, alueka ꞌla narémala iwérali.
\p
\v 11 ’Mué inógame nisa, ꞌlige alué mué inolá remé táachi, ¿ꞌlacha rejté ꞌyámalawé mué? ꞌLige bilé roꞌchí táachi mué inolá, ¿ꞌlacha sinowí ꞌyámalawé mué?
\v 12 ꞌLige bilé gaꞌwá táachi mué inolá, ¿ꞌlacha majchili ꞌyámalawé mué?
\v 13 Mué rió ꞌwe resí ꞌsime ke, ꞌla biꞌwígame goꞌame ꞌyame ju mué boꞌné inolá, ꞌlige alué Waꞌlula Onorúgame ꞌpa rewagachi ajtígame, alueka abéchigo semáriga ꞌyámala alué boꞌné alawala alué ralámuli napu taní Onorúgame Alawala.
\s Jena ruwimela weꞌká ralámuli neꞌóchaligo Esusi  Remónisi gompaniérola kóriká
\p
\v 14 Esúsika bilé rawé maꞌchí pa ilile uꞌtabela remónisi alé bilé riochi ajtígame napu tase raꞌíchame newale. Napuꞌlige alué chátiri Remónisi ꞌma maꞌchínasa alé riochi, alué rioka yati ku raꞌíchale. ꞌLige jaré ralámulika ꞌwe raꞌsálále ꞌla ku raꞌíchame gainasa.
\v 15 ꞌLige uché jaré ralámulika tabilé galele, ꞌlige anile:
\p ―Ye rioka alué waꞌlula remónisi Belsebú gompaniérola ju alekeri ꞌla buyáname ju remónisi uꞌkuchípala.
\p
\v 16 ꞌLige jaré ralámuli anele Esusi pe gawéliga ꞌlige umériniliga:
\p ―Aka reꞌkibúbá bilé naꞌí ꞌpa rewigáchika ꞌla Onorúgame nila aꞌwalí ajchágame níriká.
\p
\v 17 ꞌLige boꞌné Esúsika ꞌla machile chátiri ꞌnátaga anió alué ralámuli, ꞌlige anele:
\p ―Bilena gawichí ꞌma pe naꞌáwasa ralámuli, pe ꞌma suwimela aꞌbopi nakoga. Alué ralámuli bilena galichi riógame naꞌáwasa aꞌbopi, pe naꞌáuka ejperélamala.
\v 18 ꞌLige alué waꞌlula remónisi sairasa uꞌkuchípala remónisi, ꞌma biꞌneli rejpímala alué waꞌlula remónisi. ꞌLige neka alarigá ruwíguru, ꞌémika cha cha aniame, ꞌémika aníguru maꞌchí buyáname ko ne alué chátiri uꞌkuchípala remónisi alué waꞌlula remónisi Belsebú aꞌwalílate.
\v 19 Ne alué Belsebú gompaniérola nísaká, ¿ꞌlacha buinámapué ne alué uꞌkuchípala remónisi ralámulichi pachágana mochígame? ꞌEmi ꞌyuga nóchame ꞌla buyáname ju alué remónisi uꞌkuchípala Onorúgame gite, aꞌlígeko ꞌemi abiena ꞌla machí buyáname ko ne uꞌkuchípala remónisi Onorúgame gite, pe iligá tabilé ꞌla maꞌchígime ruwíguru ꞌemi.
\v 20 ꞌLige neka ꞌla bijchiá alué Onorúgame aꞌwalílate buyáname júkuru alué chátiri remónisi uꞌkuchípala. Yeka ruyame ju Onorúgame ꞌma nulao jena napu ꞌemi mochí.
\p
\v 21 ’Napuꞌlige bilé rió ꞌwe aꞌwágame ꞌwe aꞌlá siparínaga asisá, ꞌlige ꞌwe aꞌlá semáriga repuka asimela boꞌné galila. Alué weꞌká tábiri alé nerúgame tase che ikimela.
\v 22 ꞌLige sebasa uché bilé ꞌlige abé aꞌwágame nílasa meꞌtagá alué rió ꞌwe aꞌlá siparínagame, ꞌlige alueka ꞌma umérimala, ꞌlige ꞌma bujémala alué siparina napu mayele alué rió alué siparina gite tabilé ꞌwesi chigomio, ꞌlige ꞌma bujémala suwábaga tábiri ꞌlige ꞌma nachutámala alué gompaniérola alué tábiri.
\p
\v 23 ’Alué napu ta neꞌchí guꞌírame ju, alueka pe neꞌchí sairúgame ju. Alué napu tabilé guꞌírame ju neꞌchí ralámuli repua, alueka pe chátiri ꞌnátili ruigá eyéname ju ralámuli napurigá tabilé oyéramala neꞌchí.
\p Esusi abichilubi regá anele:
\p
\v 24 ―Alué bilé uꞌtabela remónisi maꞌchínasa alé bilé riochi, eyéname ju jami gawichí wakígichi ꞌyaga bilena resíbulime, ꞌlige tase asé rewisá alemi resíbulime ꞌliko ꞌnátame ju: “Ku simé ne napu ajtigé ne ꞌyabé siné.”
\v 25 ꞌLige ku sebasa napu bejtélige, rewame ju ꞌwe aꞌlá pechítigame.
\v 26 ꞌLige simime ju uché jaré gichao uꞌkuchípala remónisi bayemia abéchigo chátiri, ꞌlige suwábaga moꞌime ju ejperélimia alé riochi. ꞌLiko alué rió abéchigo cha ꞌsime gayéname ju meꞌtigá ꞌya bajchá rawé napuꞌlige pe biꞌlepi uꞌtabela remónisi ajtígachi.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo churigá ka  alué ganílili ꞌla bijchiá
\p
\v 27 Napuꞌlige alué Esusi bijí ruyá ilígachi ye raꞌíchali, bilé mukí alemi weꞌká ralámuli jágichi aꞌwágame raꞌíchale regá anigá:
\p ―¡ꞌWe aꞌlá ganíliga ajtí alué mukí napu ju mué eyela napu mué ochéririle ꞌlige napu chiꞌíririle mué!
\p
\v 28 ꞌLiko Esúsika anile:
\p ―Abé aꞌlá ganíliga ejperé alué ralámuli napu ꞌla námaka akeme ju abiena ꞌla eꞌwame napurigá nulá Onorúgame.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo alué cha nokame ralámuli  tabilé ꞌla naꞌtánilio
\p
\v 29 Alué ralámulika aminacho weꞌká napuíle alé noligá napu Esusi ilile, ꞌliko Esúsika regá anile:
\p ―Ralámuli jipe ejperégameká ꞌwe chátiri ꞌnátame ju, alué ralámulika aniá aníguru: “Aka reꞌkibúbá bilé naꞌí ꞌpa rewigáchika ꞌla Onorúgame nila aꞌwalí ajchágame níriká.” Neka ꞌwéchigo ꞌla maꞌchígime ruimélagó alué napurigá ꞌsile alué Jonasi ꞌwe ꞌya ajtígame napu ruwime nile napu anele Onorúgame:
\v 30 Alueka neꞌóchale alué Nínibe ejperégame ralámuli. ꞌLige aꞌchigóriga olámalachigó ne jipe ejperégame ralámuli, neꞌochámala ne alué ralámuli, ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga. ꞌEmi níriká ꞌma tabilé nulétékuru neꞌchí napurigá reꞌkibúmala ne naꞌí ꞌpa rewagáchika, pe ꞌla eꞌwátékuru napu nulá ne.
\v 31 Napuꞌlige sebasa raweli gastigo narémichi jipe ejperégame, ꞌlige alué waꞌlula nulame mukí napu ꞌwe ꞌya bejtégame nile ꞌmimi oꞌiná ꞌtumi rayénali bokuíchi eꞌnegá iliruga ku ajánamala aꞌlige rawé, ꞌlige neꞌochámala ꞌemi ralámuli. Alué mukika napuꞌlige bijí ajagá asagá, ꞌwe mejkaka nawálekuru gepumia alué Salomoni nila rejcholi ꞌwe benegá raꞌíchame, ꞌlige jipe jena ajtíkuru ne napu abéchigo benegá raꞌíchame ju meꞌtigá alué Salomoni, ꞌlige ꞌémika tabilé gepúnili ne nila raꞌíchali.
\v 32 Alué ralámuli napu ejperégame nile alé Nínibe rewégachi abiena ku ajánamala aꞌlige rawé gastigo narémichi jipe ejperégame ralámuli ꞌlige neꞌochawa ꞌemi alué mukite, napugiti alué ralámuli Nínibe ejperégame ꞌla ku guwana ꞌnátaligame napuꞌlige Jonasi ruyele Onorúgame nila rejcholi. ꞌLige jena ajtí ne napu abéchigo benegá raꞌíchame ju meꞌtagá Jonasi ꞌlige ꞌemi tase aꞌrénili resítiri ꞌnátili.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo ꞌla sébali ꞌnátame rioka  ꞌla tabilé chátiri alawégame ko
\p Esusi abiena anele:
\p
\v 33 ―Tase ꞌwesi ralámuli rajeme ju bilé chojpé nasoka elamia, iligá ꞌwe aꞌlá reꞌpá maꞌchí elame ju napurigá ꞌla maꞌchílimala ralámuli alemi moꞌigá.\f + \fr 11:33 \ft Esúsika pe ruwime ke anile raꞌichamio Esusi bilena napurigá ꞌla suwábaga ꞌla akimela. \f*
\v 34-35 Aminami napuꞌlige bilé rió rajesa bilé chojpé, ꞌlige ꞌwe aꞌlá maꞌchílame nisa, ꞌla maꞌchílimala. Tabilé ꞌla maꞌchílame nísaká, tabilé ꞌla maꞌchílimala rekó ꞌla rajériga ilígichi chojpé.\f + \fr 11:34-35 \ft Esúsika pe ruwime ke anile bile ralámuli ꞌla semáriga ꞌnátame ꞌla oyérimio Esusi nila raꞌíchali ꞌla biꞌwígame alawega einamia. ꞌLige ꞌwe chátiri ꞌnátili nígame nísaká tabilé ꞌla oyéramio Esusi nila raꞌíchali. Tabilé ꞌla sébali nimio alué rió naꞌtálila ka. \f*
\v 36 Mué ꞌla sébali ꞌnátaga inásaká, ꞌlige tabilé chátiri ꞌnátame nisa mué, alarigáká nímala napurigá bilena ꞌla maꞌchigá ilígachi chojpé rajachi rukó.
\s Jena ruwimela Esusi neꞌóchaligo alué ralámuli bariseo  ꞌlige alué Moisesi raꞌíchali rejcholi benírame
\p
\v 37 Napuꞌlige alué Esusi aꞌresa raꞌicha, ꞌlige bilé rió bariseo bayérale galírale goꞌame goꞌachi. ꞌLige Esúsika yati oyérale, ꞌlige bajkile alé pachá galírale ꞌlige asíbale alé aꞌbé mésachi, alué mesa ꞌwe reꞌlé ilígame gayena boꞌigá goꞌyame.
\p
\v 38 ꞌLige alué rió bariséoka seꞌwiná lale etesa tabilé panígisa goꞌyachi alué Esusi napurigá nokame nile aꞌboi napurigá ꞌwe aꞌlá oyéranti neraga Onorúgame.
\v 39 ꞌLige alué Esúsika anele:
\p ―ꞌEmi ralámuli bariseo pe maꞌchíminachó pagome ju bejtoli ꞌlige pacháganaka tabilé pagome ju napuꞌlige Onorúgame kogia goꞌame napurigá ꞌla najtékame nímala Onorúgame níriga. ꞌÉmika ꞌla semáriga panígisa goꞌyame ju napurigá ꞌwe aꞌlá semáriga oyérame Onorúgame nobi pacháganaka ꞌwéchigo chátiri alawégame kéré ko ꞌemi.
\v 40 ¡ꞌLa churikanti ꞌemi ralámuli! ꞌÉmika ¿tacha machíbeché alué Onorúgame newáligo ꞌemi saꞌpala abiena alué ꞌemi alawala?
\v 41 ꞌWe ꞌla semáriga guꞌírinilisaká ꞌemi alué tabilé nígame bajchá ꞌla biꞌwígame ꞌnátame niwa. ꞌLa biꞌwígame ꞌnátame nísaká ꞌemi ꞌliko ꞌla semáriga guꞌírimala ꞌemi apiépiri ralámuli.
\p
\v 42 ’Resía ꞌemi ralámuli bariseo, ꞌla senibí ꞌla kógime ju ꞌemi goꞌame alué Onorúgame, nobi tase ꞌla sébali olame júkó ꞌemi ralámuli ꞌyuga, aminami tase ꞌla sébali nirame ju ꞌemi Onorúgame. ꞌLa ju kógilia Onorúgame nobi abiena tabiléchigo aꞌréwagó nirá alué Onorúgame.
\p
\v 43 ’Resía ꞌemi ralámuli bariseo, ꞌémika pe rióchaga mochime ju alé mutélachi alé napu mochime ju alué eꞌwélala alé uꞌkuchí reꞌobachi “sinagoga” rewégame, aminami najkime ju ꞌemi napurigá ꞌwe aꞌlá niraga repóriwa uché jaré ralámulite alemi nasípami weꞌká rioga ilígichi.
\p
\v 44 ’Resía ꞌemi, ꞌémika ju pe napurigá bilena suwígame biꞌtígichi ꞌwe tabilé maꞌchiná biꞌtígame ꞌlige ralámuli amóbami eꞌyéname ju tabilé machigá alemi biꞌtigó alué suwígame tótiga.\f + \fr 11:44 \ft Esúsika anigá anile chátiri alawégame gayéneo alué aꞌká ralámuli pe alué bariseo eꞌwiga tabilé machigá chátiri ralámuli ko alué bariseo napugiti alué bariseo pe seꞌwináriga nóchame níligame. Eꞌnesi Números 19:16. \f*
\p
\v 45 ꞌLiko bilé rió alué raꞌíchali benírame napu Moisesi benírale ralámuli nejele regá anigá:
\p ―Mué Esusi ralámuli benírame, mué alarigá neꞌóchaga alué bariseo, pe ꞌma ramué ꞌyúriga neꞌóchame ke aní mué, ramué napu rejcholi benírilime niru ralámuli alué raꞌíchali rejcholi napu Moisesi ralámuli benírale ꞌwe ꞌya.
\p
\v 46 ꞌLige Esúsika regá anele:
\p ―Resía ꞌemi ralámuli raꞌíchali benírame napu Moisesi benírale ralámuli ꞌwe ꞌya, ꞌemi weꞌká eꞌkarúgame nóchali nuleme ju alué ralámuli, ꞌlige ꞌémika tabilé peꞌtá guꞌírame júkuru.
\p
\v 47 ’Resía ꞌemi ralámuli, ꞌemi ralámulika pe galírame ju amoba napu biꞌtí alué ꞌya suwígame ralámuli napu ruwime nílige napu Onorúgame anélige napu meꞌale alué ralámuli ꞌya ejperégame ꞌemi rijimala.
\v 48 ꞌLige ꞌemi ralámuli abalaké nóchali oyérame júkuru, chátiri nóchali napu nóchale ꞌemi rijimala ꞌya riógame.
\p
\v 49 ’Alekeri Onorúgame boꞌné ꞌla machigá alakimeo aꞌkinana regá anile: “Julámala ne, ne napu ju Onorúgame, jaré rió ne nila raꞌíchali ruyeme ralámuli ꞌlige jaré rió ne nila nóchali nulame, ꞌlige jaré ꞌma meꞌliboa cha nokame ralámulite, jaré najátaga chaꞌpiboli nímala”, regá anile Onorúgame.
\p
\v 50 Abichilubi ꞌwe raꞌíchale Esusi regá:
\p ―ꞌLige alué ralámuli jipe ejperégame Onorúgameka waꞌlú gastigo ꞌyámala. Alueka tabilé meꞌale alué ꞌya mochígame ralámuli napu ruwime nílige napu anélige Onorúgame, Onorúgameka abirigáchigo gastigárimalagó napugiti aꞌchigóriga cha resí nokagá járome kámechigó napurigá alué rijimala ꞌwe ꞌya ejperégame. Alué ꞌwe ꞌya ejperégame ralámuli cha olale, meꞌale Onorúgame nila raꞌíchali benírame ralámuli ꞌwe ꞌya ejperégame,
\v 51 napuꞌlige pe kulí bilé rió meꞌlíliru Abeli rewégame ꞌya ajtígame, ꞌlige abé guwichí aꞌkinana Sakaríasi\f + \fr 11:51 \ft Alué Sakaríasi ꞌwe ꞌya bejtégame nile weꞌkabé siento bamí abé ꞌya taꞌchó ochérachi Esusi. Alué Sakaríasi tabilé Juani oꞌnola nile. \f* meꞌlíliru napu meꞌlíliru alé waꞌlú reꞌobá ilígichi, Onorúgame galílachi maꞌchímana aꞌmulipi napu ilile tegoli mesa napu kógime nile goꞌame ajágame Onorúgame alué ralámuli.\f + \fr 11:51 \ft Eꞌnesi glosario “altar”. \f* ꞌLige alekeri ꞌla ruwí ne, alué Onorúgameka ꞌemi ralámuli jipe ejperégame gastigárimio suwigóriká alué ꞌya ejperégame ralámuli Onorúgame nila raꞌíchali rejcholi benírame ralámuli.
\p
\v 52 ’Resía ꞌemi ralámuli benírame raꞌíchali rejcholi napu Moisesi benírale ralámuli ꞌwe ꞌya, tabilé sébali olame ju ꞌemi napurigá aní raꞌíchali napu Moisesi benírale ralámuli, aminami tase elime ju ꞌemi napurigá sébali olámala alué uché jaré ralámuli napu ꞌla sébali olánilime ju.
\p
\v 53 Napuꞌlige Esusi ruyesa ye raꞌíchali, alué ralámuli raꞌíchali rejcholi benírame napu Moisesi benírale ralámuli ꞌwe ꞌya abiena alué ralámuli bariseo, ꞌwe ayole Esusi ꞌyuga ꞌlige weꞌká eꞌkarúgame raꞌíchali rukele,
\v 54 machináliga pala ꞌla sébali nejiara, ꞌlige seꞌwináriga nejiásaká nejínaliga nokale.
\c 12
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo  napurigá ꞌla ꞌnátaga nokísimala ralámuli
\p
\v 1 ꞌLige weꞌká mili ralámuli napuíle alé napu ilile Esusi, rajchiní járole cha weꞌká níligame. ꞌLige Esúsika chojkile raꞌicha alué boꞌné benírame ꞌyuga. Regá anele:
\p ―ꞌLa ꞌnátaga mochiwa ꞌemi, alué bariséoka ꞌwe semáriga raꞌíchame ju, tabiléchigo ꞌla sébali olame kéré ko. Tase alarigá nokiboa ꞌémichigó,
\v 2 napugiti abirigá machiboli kame aꞌkinana rekó nasoka seꞌwináriga nokisá ꞌemi,
\v 3 alekeri rekó ꞌemi raꞌíchalige jami chonárale jaga, abiena akimeli ju ralámuli alué raꞌíchali melénala rawé. ꞌLige suwábaga napu ꞌemi raꞌíchalige nasoka ꞌyériga mochiga pachá galírale aꞌbé najkachí, uché jaré ralámulika asíriga aꞌwágame raꞌichámala napu nasoka raꞌíchale ꞌemi.
\p Aminami regá anélechigó:
\p
\v 4 ―ꞌEmi ruyé ne ye raꞌíchali ralámuli neꞌchí ꞌyuga eꞌyéname: tase majaga járowa ꞌemi alué ralámuli meꞌame.
\v 5 Neka ꞌla ruwimela chieri ꞌnalina ꞌla majátiká. Majawa ꞌnalina Onorúgame, alué napu nígame ju waꞌlú aꞌwalí napurigá meꞌlimela ꞌlige napurigá ꞌlúmala ꞌemi alé ꞌlégana naꞌichí. Alueka ꞌla ꞌwe majawa.
\p
\v 6 ’ꞌÉmika tabilé najtegachi ralinéame ju alué uꞌkuchí maligi chulugí, pe oká pésochi ralineme ju ꞌemi, nobi Onorúgameka ꞌwéchigo aꞌlá repuka ajtíkó alué maligi uꞌkuchí chulugí.
\v 7 Abiena alué gupá ꞌemi moꞌólachi jágame, Onorúgameka ꞌla sébali tétega ajtí aꞌpílipi alué gupá. Tase majawa ꞌemi, ꞌémika uché rajpé najtékame ju meꞌtagá alué weꞌká uꞌkuchí chulugí.
\p Abiena anele Esusi:
\p
\v 8 ―Alué rió tase chijúnaga ruyeme alué uché jaré ralámuli neꞌchí oyérame ko, ꞌlige ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga, abiena ꞌla semáriga ruyémala ne alué weꞌká santo ánjeli neꞌchí oyérame ko alué rió.
\v 9 ꞌLige bilé alué rió tabilé neꞌchí oyérame korisá, ꞌliko ne ruyémala alué weꞌká santo ánjeli tabilé neꞌchí oyérame ko alué rió.
\p
\v 10 ’Apiépiri rió seꞌwiná anesa neꞌchí, ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga, alué rioka abaꞌlá eꞌkáwili ju Onorúgamete ꞌla eꞌkali tánisaká Onorúgame. Bilé rió enáriga raꞌíchame alué Onorúgame Alawala olagá, alueka tase siné eꞌkáwili ju Onorúgamete rekó ꞌwe tachi eꞌkali.
\p
\v 11 ’Napuꞌlige ꞌemi oꞌtosuga alé uꞌtá reꞌobachi “sinagoga” rewégame, siné kachi oꞌtosuga ꞌma ꞌemi alé napu raꞌíchali gatélachi ju, ꞌlige ꞌémika tase weꞌká naꞌtawa alarigáriga animea,
\v 12 ꞌemi sebasa alé, alué Onorúgame Alawala ꞌwe aꞌlá semáriga guꞌírimala ꞌemi churigáriga raꞌichátiká ꞌemi níriga.
\s Jena ruwimela napurigá ꞌla ꞌnátaga ejperélawa,  tase najkigá alué weꞌká eꞌkarúgame tábiri ꞌwe najteme
\p
\v 13 ꞌLige bilé rió alemi nasípami weꞌká napuíka jágichi alemi iligá anele alué Esusi:
\p ―Mué Esusi ralámuli benírame, nulewa alué ne baꞌchila napurigá neꞌchí ꞌyámala alué napu ne nachuámili ju napu ne oꞌnola nila nile.
\p
\v 14 ꞌLiko Esúsika regá anele:
\p ―Mué rió, ¿chieri ꞌya ko neꞌchí nóchali napurigá ne raꞌíchali gateme nímala, rojáname alué tábiri?
\p
\v 15 Aminami Esusi anile:
\p ―ꞌWe aꞌlá ꞌnátaga, tase najkiboa alué weꞌká tábiri. Rekó bilé rió weꞌká tábiri nígame ke, alué weꞌká tábiri ka tase nejkúrimala Onorúgame oyérilichi.
\p
\v 16 ꞌLige aminami regá anele:
\p ―Bejtele bilé rió weꞌlé echame boꞌné gawílachi, ꞌlige alué goꞌame napu echale ꞌwe rakele.
\v 17 ꞌLige alué rioka ꞌnátale: “¿Cholama ne jipe alakí goꞌame?” lale. “Tase níkuru ne waꞌlú rekoa alé gatélime alakí goꞌame.”
\v 18 ꞌLige arigá regá ꞌnátale: “Gajunámala ne ye rekoa, ꞌlige bilé abé waꞌlú rekoa newámala ne. ꞌLige alé gatémala ne ye goꞌame, abiena alué uché jaré weꞌká tábiri.”
\v 19 ꞌLige lámala ne boꞌnepi: “Jípeko weꞌká goꞌame iní ne gatérigime weꞌká bamí goꞌyáame. Aꞌrema ne echá peꞌkabi bamí, ꞌwe ganíliga bejtémala ne, abiena ꞌwe bajía asimé ne.”
\p
\v 20 ’ꞌLige alué Onorúgameka anele: “Mué rió tase ꞌla ꞌnátame, rekó weꞌká ꞌwige mué goꞌame, jipe rukó mukumela mué rió. Alué weꞌká goꞌame napu mué ꞌwile, alueka ¿chieri niga rejpímala ꞌlige?”
\p
\v 21 ’Pe alarigá ikime ju alué rió napu weꞌká tábiri niga asinálime ju boꞌné biꞌneli, ꞌlige taꞌmé ꞌla oyérame ju Onorúgame, pee suériga oyérame ju.
\p
\v 22 Pe nujubapi Esusi anele alué boꞌné benírame:
\p ―Neka ꞌla ruwí: Tase pe goꞌámecho mélime naꞌtawa jena wijchimoba ejperega, aminami tase pe oꞌpáchacho najkiboa.
\v 23 Pe alarigá naꞌtálika tabilé ꞌla ju, iligá Onorúgame ꞌyuga ꞌwe aꞌlá sébali naꞌtálime ju ꞌnalina.
\v 24 Aka alué golachi ta siné echame ke, senibí goꞌyame káꞌé goꞌame napugiti Onorúgame ꞌwe aꞌlá guꞌírame kame. ¡ꞌÉmika abé najtékame ju Onorúgame níriga meꞌtagá alué golachi!
\v 25 Rekó ꞌwe reꞌpá jágame gainánilie ꞌemi, tase uché rajpé reꞌpá jágame gainámala ꞌemi.
\v 26 Tabilé aminabi ochérame nísaká bilé rió pe napu echilú ju, ꞌliko ¿chonigá cha lámala? ꞌLige aminami ¿chonigá ꞌwe cha lámala tabilé nígariká goꞌame, enomí ꞌlige galí, ꞌlige eꞌkarúgame tabiri tábiri?
\p
\v 27 ’Aka ꞌwe ꞌla ꞌnátaga eꞌnésibá Sempuali jami jágame aka chiena ꞌla semáriga oꞌchérame káꞌé. Tase siné nóchame ju nibilé sume ju oꞌpacha, nobi ꞌwéchigo semáriga jame júkó sewagá. Alué waꞌlula selígame Salomoni rekó ꞌwe semati oꞌpachátame ke tabiléchigo aliena semati go anaga alué Sempuali jami jágame.
\v 28 Onorúgameka pe gajsalá kachi ꞌla semáriga nesérome káꞌé, alué gajsalá napu pe jami jame ju jipe, alué napu pe ꞌma naꞌyáwili ju bilé rawé. ꞌLa tabilé machinti ꞌemi abéchigo ꞌla semáriga guꞌíriwili ko ꞌemi Onorúgamete.
\v 29 Alekeri ꞌemi tase naꞌtawa pe goꞌámecho.
\v 30 Alué ralámuli jemi wijchimoba ejperégame pe alieti ꞌnátaga ejperégame ju. Onorúgameka napu ꞌemi oyérame ju ꞌla sébali machí ꞌemi alieti resí laa mochigo.
\v 31 ꞌÉmika tase alarigá ꞌnátaga eꞌyénawa, abichilubi ꞌla sébali machigá mochiwa churigá nulame ka Onorúgame, ꞌlige suwábaga ꞌwe aꞌlá sébali nejímala Onorúgame resí lasa ꞌemi bilé tábiri.
\p Abiena anílechigó Esusi:
\p
\v 32 ―Tase majawa ꞌemi napu ne ꞌwe aꞌlá semáriga repú. Rekó pe uꞌkabi ke ꞌemi, Onorúgame ꞌemi Oꞌnola ꞌwe aꞌlá semáriga ganíliga ajtí boꞌné aꞌwalila ꞌyamia ꞌemi.
\v 33 Ralinewa ꞌemi napu ekí tábiri nílige, ꞌlige kógiwa alué enomí napu resí lame ju. ꞌLa sébali olawa napurigá najkí boꞌné Onorúgame, alarigaka ꞌla ꞌyawa ꞌemi semati raweli Onorúgamete ꞌlige tabilé ꞌwésite bujewa ꞌemi alué semati raweli.
\v 34 Suwábaga tábiri napu ni ꞌemi, pe aluecho ꞌla repugime ꞌnátame ju ꞌemi, tabilé ꞌla nélegá Onorúgame bilé rió pe weꞌká umugí ꞌyuga gojchiame ꞌnátame nisa, alueka tabilé ꞌla nirame ju Onorúgame.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo ꞌwe aꞌlá buigá mochílime ko  napuꞌlige ku sebámachi boꞌné
\p Abiena anile Esusi:
\p
\v 35 ―ꞌLa ꞌnátaga mochiwa alué Onorúgamete julárigame nawachi.
\v 36 Niwa napurigá jaré rió nóchame napu buigá mochime ju bilé rió waꞌlula napu eyena kóliga alé newíkime nerúgichi, napu yati iꞌpume ju yochi kuka nawachi.
\v 37-38 ꞌWe raꞌsálagá etéwili ju alué ralámuli rukó nóchame galí repume ꞌla tase gojchigá mochime rukó, ꞌla eꞌnegá mochime buigá alué waꞌlula, naꞌigá napusí seba, rekó alué waꞌlula nawachi nasipa rukó cheꞌláchimi kómá. ꞌLige alué waꞌlúlaka ꞌwe raꞌsálagá etémala, ꞌlige mochiámala alé mésachi goꞌame kógimia. ꞌLige alué waꞌlula anémala “Neka ꞌwe raꞌsálá. ꞌEmi tabilé okole rekó ꞌwe weꞌliko rukó sébachi ne.”
\p
\v 39 ’Aka gepúsibá: Bilé rió galí nígame ꞌla machisá aliéniko nawamia alué chigórigame alé galírale, ꞌliko eꞌnegá asimeli júkuru napurigá alué chigórigame ta iꞌpúmala alué galí tábiri chigomia.
\v 40 ꞌLige aꞌchigóriga ꞌemi ꞌla ꞌnátaga mochíwachigó. Bilé rawé tase sanátiga nolínamala ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga.
\p
\v 41 ꞌLiko Pégroka rukele:
\p ―Mué Waꞌlula, ¿chieri ꞌnalina ruigá aní mué ye raꞌíchali? ¿Pe ramuecho, suwábaga chalá?
\p
\v 42 ꞌLiko rukele alué Esusi:
\p ―¿Chieri kárékobá alué bilé rió waꞌlubela nóchalichi nulame ꞌla sébali olame? ¿Pala alué rió kárékobá napu galí nígame aꞌreme ju repúniliga alué galí napurigá kógimala goꞌame alué ralámuli nóchame ꞌla sébali alé, ꞌla tase ꞌcho ꞌwe charigá eꞌlowichi alué ralámuli?
\v 43 ꞌWe ꞌla raꞌsálagá etéwili ju alué rió alué galí nígamete alué rió ꞌla semáriga nóchaga ajtígame alé galírale napuꞌlige ku nawachi alué galí nígame.
\v 44 ꞌLiko alué galí nígame nulémala napurigá nulame nímala ꞌlige repume napu ekí tábiri nerú alé.
\v 45 Pe iligá tabilé ꞌla sébali olame nísaká alué rió galí tebua ajtígame mayesa weꞌliko sebamio alué galí nígame, ꞌlige chojkiasa resí olá alué nóchame abiena alué umugí alé galírale nóchame, aminami chojkiasa goꞌame goꞌyá napu tabilé goꞌmeli nílige abiena chokiasa bajía rekuka,
\v 46 ꞌlige alué galí nígame ku alé nawasa tase sayétiga alué galí tebua ajtígame, sebasa napuꞌlige tase buigá ajtígichi pe bajía iꞌwilí baꞌwila rekútame, alésíko alué galí nígame waꞌlú gastigo ꞌwe chátiri ꞌyámala, ꞌlige ꞌma oꞌtomela alé napu mochí alué uché jaré ralámuli tase ꞌla sébali olame.
\p
\v 47 ’Bilé rió nóchame ꞌwe machime nisa alarigá najkió alué waꞌlula ꞌlige tase sébali olasa, aminami tase eꞌwasa, ꞌliko waꞌlú gastigo ꞌyáwili ju ꞌwe wejpisoka.
\v 48 ꞌLige bilé rió nóchame ta machigá ꞌsílasa ꞌlige chati nochasa, alueka taꞌmé weꞌsá wejpisópili ju gastigo ꞌyaa. Bilé rió waꞌlú nóchali ꞌyárigame Onorúgamete, ꞌla sébali nochámili ju ralámuli ꞌyuga. Alué rió ꞌla niraga etélime, alueka ꞌwe owigime nímala.
\p Abiena anile Esusi:
\p
\v 49 ―Neka nawákuru naꞌáwali oꞌinamia jena ꞌemi ralámuli ejperélachi.
\v 50 ꞌLige neka siné rawé resí nílimili júkuru mukiá. Najkí ne napurigá yati alarigá ikimela.
\v 51 ¿ꞌLacha mayé ꞌemi ralámuli ne nawáligo raꞌmamia ꞌemi ralámuli jena wijchimoba nakoga ejperégame? Neka ruwí tase raꞌmamia nawagó. Neka iligá nawákuru sairárimia.
\v 52 Jipe si aminako maligi ralámuli riógame bilena galírale, bakiá alué ralámuli alué uché jarela oká ralámuli sayégame nímala.
\v 53 Alué oꞌnólaka boꞌné ꞌkúchila ejtemali sairámala. Alué eyélaka alué ranala tewé sairámala. Alué wasirúgameka moꞌlila sairámala.
\p
\v 54 Alésíko alué Esusi alué weꞌká ralámuli ꞌyuga raꞌíchale, regá anele:
\p ―ꞌEmi ralámuli etesa alué nolí oꞌwichi alé tuaka, ꞌlige ꞌla machime ju ꞌemi uꞌkumeo, ꞌlige ꞌla bijchiá uꞌkume ju.
\v 55 Napuꞌlige ekachi oꞌinaka rayénali bokuíchi eꞌnegá iliruga, ꞌla machime ju ꞌemi rajtálimio.
\v 56 Rekó ꞌémika ꞌla machime ke chiéniko uꞌkumeo ꞌlige chiéniko rajtálimio, ꞌlige ¿chonigá ta machíché ꞌemi alarigá ikimeo nujubami rawé rekó ꞌla etee neꞌchí nochálila ꞌlige rekó ꞌla akéeme ke ne raꞌichálila?
\p Abiena anile Esusi:
\p
\v 57 ―¿Chonigá ta gateme júkó ꞌemi aꞌboi alué naꞌáwali?
\v 58 Bilé riote nejísiga mué alé waꞌlúlachi, ꞌlige simiboa alué rió ꞌyuga, ꞌlige taꞌchó sebalia alé napu ajtí alué waꞌlula, gatewa alué naꞌáwali waná ꞌemi napurigá ta sebawa alé napu ajtí alué waꞌlula. Alé sebásiká, alué waꞌlúlaka nulémala alué sontalo galírale bajchániliga mué. Alésíko alé galírale bajchawa mué.
\v 59 ꞌLige neka ꞌla ruwí weꞌká rawé asimeo mué alé galírale ꞌlige ꞌma suwábaga najtétisa mué aꞌlige kulí maꞌchínimio mué alé galírale bajcháriga asagá.
\c 13
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo  churigá aꞌrilime ko alué tabilé ꞌla nóchali
\p
\v 1 Pe abaꞌlige yati ruyele jaré ralámuli alué Esusi ye raꞌíchali:
\m ―Kulí meꞌlílirigará jaré rió jena Galilea ejperégame alé waꞌlú reꞌobá ilígachi alé Rusaleni napu ajágame meꞌlisá jale alé raꞌpichí Onorúgame kógimia. Alué waꞌlula selígame Pilato rewégame nulálegara alué ralámuli meꞌlíniliga.
\p
\v 2 ꞌLige alué Esúsika rukele:
\p ―Aka ꞌwe aꞌlá naꞌtásibá ꞌemi, ¿mayé ꞌemi meꞌlílirigo alué weꞌká rió galileo ꞌwe resí nokame kóriká meꞌtagá alué uché jaré rió galileo?
\p
\v 3 ꞌLige anile pe aba alué boꞌné Esusi:
\p ―Tabilé, pe aꞌchigóriga resí nokame nile suwábaga. ꞌLige ꞌemi ralámuli tase ku guwana naꞌtasa alué ꞌnátili ꞌlige resí ikimela ꞌémichigó.
\p
\v 4 ꞌLige uchéchigo rukele:
\p ―¿ꞌLa bijchiá mayé ꞌemi ralámuli waꞌlú gastigo nígame níligo alué makué osánó ralámuli napu suwile alé Siloé alué reꞌpá ilígame galite meꞌtáchaga, meꞌtagá alué uché jaré pe abalé Rusaleni ejperégame?
\p ꞌLige anele:
\p
\v 5 ―Tabilé, pe aꞌchigóriga aliena resítiri chátiri alawégame nile suwábaga. ꞌLige ꞌemi tase ku guwana naꞌtasa, resí ikimela ꞌémichigó.
\p
\v 6 Aminami Esusi anele:
\p ―Bilé rió echágame nile bilé chuná alé nasípami weꞌká iꞌwilí\f + \fr 13:6 \ft Jaré ralámuli uꞌlí anime ju ꞌlige jaré pe ꞌuba aneme ju alué iꞌwilí. \f* jágichi. ꞌLige simile eꞌnemia pala rakega iligá, ꞌlige tase rakega ilile.
\v 7 ꞌLiko anele alué rió napu repume nile alemi echerúgime: “Neka ꞌma bakiá bamí nawáguru jena eꞌnemia ye chuná pala rakega iligá, ꞌlige tasiné rakéguru ye chuná. ꞌMa meꞌteka pápua, pe nejkumea ilí jena iꞌwilí jágichi.”
\p
\v 8 ’ꞌLige alué echerúgime repúmeka regá anile: “Mué waꞌlula, pe aꞌréwaꞌé bijí ye bamicho. ꞌLige ne weꞌpínamala alué weꞌé alé chojkirá ꞌlige waꞌlú boꞌita ajchémala ne.
\v 9 Alarigá siné kachi ꞌla rakésabá, ꞌlige jipe bamí ta rakésaká ꞌma meꞌtépua.”
\s Jena ruwimela Esusi saꞌwáligo bilé mukí rejpopa  rumúligame bilé rawé resíbulichi
\p
\v 10 Sinéchigo rawé resíbulichi, alué Esusi Onorúgame raꞌichálila beniria ilile ralámuli bilena uꞌtá reꞌobachi “sinagoga” rewégame,
\v 11 ꞌlige asale alé bilé mukí ꞌma makué osánó bamí nayume. Waꞌlú rumúligame nile rejpopa alué mukí. Alarigá aꞌréliru bilé uꞌtabela remónisite. Alué mukika tase gayéname nile wajchía, rojpóchaga oyame nile.
\v 12 ꞌLige alué Esusi etesa, bayele ꞌlige nochale rejpopa ꞌlige anele:
\p ―Mué mukí, jípeko ya ꞌma saꞌwí mué alué nayulí napu nayume nile mué.
\p
\v 13 Aꞌlige alué mukika pe yati ꞌla wajchile, ꞌma ꞌla saꞌwile alésíko. ꞌLige alué mukí chojkile waꞌlú cheliera ꞌyaa Onorúgame.
\p
\v 14 ꞌLige alué nulame alé uꞌtá reꞌobachi ꞌwe ayole napugiti alué Esusi ꞌyóligame rawé resíbulichi. ꞌLige alué nulame anele alué weꞌká ralámuli:
\p ―Nerú usani rawé napurigá ꞌyoboa, aꞌlige rawé ꞌyoboa, tase rawé resíbulichi ka.
\p
\v 15 ꞌLiko Esúsika regá anele alué nulame:
\p ―¡Tabilé sébali olame ju ꞌemi napurigá aní aꞌbopi! ¿Tacha suꞌpáname ju ꞌemi alué roló alué bulito kómá rawé resíbulichi oꞌtomea baꞌwí bajírimia?
\v 16 Ye mukika Abraámi rijimala\f + \fr 13:16 \ft Abraámika abé ꞌya bejtégame nile, alué mukí rejpopa nayúmeka abé aꞌkinana ochérigame nile oká mili bamí abé aꞌkinana. \f* ju aꞌchigóriga napurigá niru ramué, ꞌlige nayua ajtíkuru ye mukí cha olásiga uꞌtabela remónisite, makué osánó bamí nayume júkuru. ¿ꞌLige tacha ꞌyówaché ye rawé resíbulichi?
\v 17 ꞌLige alué Esusi regá anisá, ꞌlige suwábaga alué ralámuli Esusi saíla chijúniga ejtebile, ꞌlige alué ralámuli tabilé Esusi saílaka ꞌwe ganíliga ejtebile asíriga raꞌsálagá alué Esusi ꞌwe aꞌlá saꞌwasa alué mukí nayume.
\p
\v 18-19 ꞌLige anile Esusi:
\p ―¿Churigá ruyésiga ꞌla nímalaché ꞌemi napurigá ꞌla námamala churigá ka napuꞌlige ralámuli ꞌla sébali olachi alué napu nulá Onorúgame? Bajchá bilé ralámuli benime ju Onorúgame raꞌichálila ꞌlige uché jaré ralámuli benírame ju, ꞌlige pe yati weꞌká ralámuli ꞌla oyérame ju alué raꞌíchali. Alué Onorúgame raꞌichálilaka napurigá alué aꞌlásini rakala, alarigá ju. ꞌWe uꞌtá ju nobi ꞌwéchigo waꞌlú ochérame ju meꞌtigá riꞌligó, ꞌlige chulugí alé jsime ju kábimia.\f + \fr 13:18-19 \ft Alé Israeli alué gilibá aꞌlásini ꞌwe ꞌya nerúgame ꞌwe reꞌpá jágame ochérame nile.\f*
\p ’Ruwimé ne bilé raꞌíchali: Bilé gajsalá rakala ꞌwe uꞌtá ke ꞌlige alué gajsalá rakala yaꞌwisá waꞌlú ochérame ju reꞌpá ilígame, ꞌlige alué chulugí jsime ju ꞌlige alé mochíbame ju. Alarigá júkuru Onorúgame nulachi jena wijchimoba.
\p
\v 20 Abiena anile Esusi:
\p ―¿Churigá ruyésiga ꞌla nímalaché napurigá ꞌla námamala ꞌemi churigá ka napuꞌlige ralámuli ꞌla sébali olachi Onorúgame raꞌichálila?
\v 21 Alueka ju napurigá alué kawali (lebarura) alué arina naꞌloasa bilé mukí. ꞌLige bochígimi nabame ju alué kawali, ꞌlige ꞌla semáriga aꞌpome ju alué arina wejsótigame. Alué kawálika kárékeꞌé bilé rió nawasa bilena riógichimi Onorúgame raꞌichálila benírimia ꞌlige pe iꞌkilimi aminacho weꞌká ralámuli oyérame ju Onorúgame raꞌichálila.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo ꞌwe nóchali kame ko  moinalia rewagachi
\p
\v 22 Alué Esusi enegá bowesia alé Rusaleni simiá, ꞌlige ꞌwe benírisia enale Onorúgame nila raꞌíchali rejcholi alemi weꞌkaná weꞌká riógachi simíraga abiena pe uꞌkabi riógachimi.
\v 23 ꞌLige bilé rió rukele:
\p ―Mué Waꞌlula, ¿pala pe uꞌkabi ju alué ralámuli napu moinámili ju rewagachi napuꞌlige suwisá?
\p Esúsika anele:
\p
\v 24 ―ꞌWe eꞌwérali olawa napurigá moꞌiboa alé uꞌtá yógame galichi. Neka ruwí weꞌká ralámuli ꞌwe moꞌinálimio alé yochi ꞌlige tase gainamio moꞌyá napugiti ꞌma ꞌyériga ilimémpá alué galí.
\v 25 Alué rió galí nígame ilísiga ꞌyérisa ꞌyera ꞌlige ꞌemi ralámuli jaré maꞌchika jaga regá animela: “Mué rió, iꞌpú yochi.” ꞌLige alué galí nígameka animela: “Neka tase machí chieri ka ꞌemi.”
\p
\v 26 ’ꞌLiko ꞌemi ralámuli regá animela: “Ramueka napuíka goꞌtuge goꞌame, abiena mué ruigéturu semati rejcholi alemi ramué ejperélachi.”
\p
\v 27 ’ꞌLige alué rioka pachaka iligá animela: “Neka ꞌma ruwí tase machiá chieri ka ꞌemi. ¡Ku simíbaga ꞌemi suwábaga chátiri resítiri nóchame!”
\p
\v 28 ’ꞌLige nalámala ꞌemi, abiena ꞌwe chiꞌnámala ramalá ꞌwe ayoga etega alé pachá mochigo Abraámi, abiena Isaki abiena Akobo abiena alué weꞌká rió napu ruwime nílige napu anélige Onorúgame, ꞌlige nalámala ꞌemi maꞌchika aꞌrésiga.
\v 29 Alé pachá moꞌimela ralámuli, bochígimi mejkaka sígame moꞌimela alé pachá. ꞌLige alé pachá mochíbamala goꞌame goꞌmea Onorúgame ꞌyuga.
\v 30 Weꞌká alué ralámuli jurío napu bajchá akele alué Onorúgame raꞌichálila, alueka tabilé moꞌimela alé pachá galichi. ꞌLige weꞌká alué ralámuli tabilé jurío napu akele abé nujubapi, alueka ꞌla moꞌimela alé pachá galichi.\f + \fr 13:30 \ft Galí aniáká Esusi, pe rewagachi anime ke anile. \f*
\p
\v 31 Pe aꞌlige rawé sébale jaré bariseo, ꞌlige anele Esusi:
\p ―Mué Esusi, ꞌmásawa jena Galilea asagá, alué waꞌlula selígame Erore meꞌlinali mué.
\p
\v 32 ꞌLige alué Esúsika regá nejele:
\p ―Simasi eꞌnewa alué chaꞌsime rió napu pe majáriga mabúnili neꞌchí, ꞌlige ruyewa jipe rawé ꞌlige beꞌlí maꞌchí buinamio ne alué remónisi uꞌkuchípala, abiena saꞌwamio ne alué nayúkame ralámuli, ꞌlige anuwí kulí suwénamio ne.
\v 33 ꞌLige jipe raweka abiena ꞌwe enámili júkuru ne bowesia Rusaleni simiá, ne napu ruwime ju napu ané Onorúgame alé Rusaleni mukumeli kame, tase uché bilena.
\p
\v 34 ’¡ꞌEmi ralámuli Rusaleni ejperégame, meꞌame ju alué ralámuli napu ruwime ju napu ané Onorúgame, ꞌlige aminami rejtete bajsibuga meꞌame ju ꞌemi alué ralámuli napu Onorúgame júlale! Neka weꞌsá ꞌwe napubúnilige ꞌemi napurigá bilé oꞌtolí raꞌkome ju boꞌné aꞌtanala, ꞌlige ꞌémika tasiné napuíkuru.
\v 35 ꞌLige alekeri Onorúgame ꞌma tabilé asimela ꞌemi ꞌyuga. ꞌLige jípeko tabilé siné etewa ne napusí seba alué raweli napuꞌlige ꞌemi regá animela: “ꞌWe aꞌlá sébali nóchame ju alué waꞌlú aꞌwalí nígame napu Onorúgame neraga nawá.”
\c 14
\s Jena ruwimela choníligo Esusi napuꞌlige saꞌwasa bilé nayume
\p
\v 1 Bilé rawé resíbulichi alué Esusi simile goꞌame goꞌmea alé galírale bilé waꞌlula bejtélachi bariseo selínala, ꞌlige uché jaré bariseo eꞌnegá mochile eꞌnegá chuꞌsiá sita aleké resíbulichi rawé pe chaꞌpináliga.
\v 2 ꞌLige alé aꞌbemi asale bilé rió bajíbichigime, ꞌwe nayume.
\v 3 ꞌLige alué Esúsika rukele alué raꞌíchali benírame raꞌíchali napu Moisesi benírale ralámuli, abiena alué bariseo alemi mochígame:
\p ―¿Tacha ꞌla lisensia ju ꞌyólichi bilé rió nayume rawé resíbulichi?
\p
\v 4 ꞌLige alué ralámulika kilí mochile tase nejega. ꞌLiko Esúsika chaꞌpile alué nayume, ꞌlige saꞌwale, ꞌlige kumi júlale.
\v 5 ꞌLige Esúsika raꞌíchale alué bariseo ꞌyuga ꞌlige alué benírame ꞌyuga, ꞌlige rukele:
\p ―Bilé ꞌemi inolá wijchisá rawé resíbulichi, bilé roló kómá ꞌemi bujkula alé rejkolichi napu maníbame ju baꞌwí bajílime iꞌpichí napu newalime niru ramué jena Israeli ꞌwe rojkógachi, ¿tacha ku maꞌchí pámala ꞌemi? ¿Abajáchala aꞌrémala ꞌemi?
\p
\v 6 ꞌLige alué ralámulika tabilé anigá ejtebile.
\p
\v 7 Alué jaré ralámuli bayérigame alé alué bariseo bejtélachi goꞌachi, alueka alemi sigá yati mochíbale bajchami napu mochime nile alué ralámuli eꞌwélala. ꞌLige alué Esúsika etesa alarigá nokachi, ꞌla ruyele bilé bariseo uché jarela akériga:
\p
\v 8 ―Napuꞌlige mué bayésiga alé newigime nerúgichi, tase asibawa alé mutélachi alué abé ꞌla semáriga bayérigame ralámuli mochímichi ꞌwe semáriga bayérigame kóriká boꞌnepi. Sebasa alué rió abé ꞌla semáriga bayérigame alé mutélachi asibámala,
\v 9 ꞌlige alué repágame newigichi nolínamala regá anisia: “Pe rekó ꞌya ye rió alué mutela napu mué ajtí.” ꞌLige chijunámala mué ilísiga alé mutélachi, ꞌlige simela mué ꞌyamia uché bilé mutela napu mochime ju alué tabilé ꞌla semáriga bayérigame.
\v 10 Napuꞌlige bayésiga mué, ꞌlige sebasa mué alé newigime nerúgichi, iligá asibawa alé ꞌna guwánaka, ꞌlige alarigá alué napu repale regá animela: “Mueka asiboa ꞌmi bajchá napu mochímili ju abé ꞌla semáriga bayérigame.” Alé bajchámana ajchásiga mué, alarigá ꞌla machimela alué uché jaré ralámuli mué rió abé ꞌla semáriga bayérigame ko.
\v 11 Yeka aniame kérékuru alué rió napu mayeme ju ꞌwe najtékame ka Onorúgame níriga, alueka pe tabilé najtékame kérélamio. Alué pe kilí rió, alué ꞌnalina nímio abé najtékame Onorúgame níriga.
\p
\v 12 ꞌLige Esusi abiena regá anele alué bariseo napu repale:
\p ―Napuꞌlige goꞌame kogia mué alué ralámuli, ꞌlige tase bayewa alué ralámuli mué gompaniérola, aminami tase bayewa mué baꞌchila, mué goꞌchila, mué bonila, mué waíla, abiena tase bayewa mué rijimala, abiena tase bayewa alué ralámuli ꞌwe nígame jemi aꞌmulipi riógame najkigá napurigá ku repámala aꞌkinana.
\v 13 Napuꞌlige goꞌame newá mué goꞌmea weꞌká ralámuli ꞌyuga, iligá bayéwaká alué ralámuli ꞌwe resítiri tase nígame, ꞌlige alué tase gayéname eꞌyena, alué sujírigame, alué tase maꞌchílime.
\v 14 ꞌLiko ꞌwe ganíliga etewa mué alué ralámulite. Alueka tabilé siné rawé ku guꞌlínamala nibilé peꞌtá goꞌame, ꞌlige alarigá waꞌlú raweli rewimela mué ꞌlige ꞌpa rewagachi moinámala mué napuꞌlige mukusá.
\p
\v 15 Alué ye raꞌíchali akisá alué alé mésachi mochígame, bilé rió napu asale alé anele alué Esusi:
\p ―Asíriga ganílimala alué ralámuli napuꞌlige goꞌame goꞌyá alé rewagachi Onorúgame nila goꞌame.
\p
\v 16 ꞌLiko Esúsika anele:
\p ―Bilé rió nulale waꞌlú goꞌame newániliga. Bajchabé taꞌchó newá goꞌame weꞌká ralámuli bayele napurigá goꞌame goꞌmela.
\v 17 Napuꞌlige sebasa raweli goꞌame goꞌmechi ralámuli bayérigame, ꞌma gayéniga ilígichi alué goꞌame, júlale bilé rió boꞌné ꞌyuga nóchame bayéniliga alué ralámuli napurigá smela alé galírale goꞌame goꞌmea.
\v 18 Alué ralámuli bailime ka tase ikíromoríle simiba goꞌame goꞌmea. Alué bilé rió anile: “Ralá ne bilé wasá, ꞌlige simé olá ne eꞌnemia, tabilé ikírimala ne alemi simiá goꞌame goꞌmea.”
\v 19 ꞌLige uché bilé regá anile: “Ralá ne malígana chojkégame oisí asarame, ꞌlige asarama olá ne pala ꞌla asarara. Tabilé ikírime ne simiá.”
\v 20 ꞌLige uché bilé rió regá anile: “ꞌWe kulí newíkame ju ne, tabilé ikírime ne simiá.”
\v 21 ꞌLige alué rió nóchame ku sebasa, ruyele alué nulágame goꞌame newániliga tabilé ꞌwesi jsnali. ꞌLiko alué nulágame ꞌwe ayole, ꞌlige anile: “Jípeko uché bilena simiboa ꞌliko ꞌwe sajpuka alemi napu mochí alué ralámuli ꞌwe resítiri tabilé nígame ꞌlige alué sujírigame ꞌlige tase maꞌchílime, jeka bayéwaká.”
\v 22 ꞌLige pe abé alimi alué nóchame ku nawagá anile: “Mué rió, neka aꞌmá sébali olá napurigá nulá mué, ꞌlige ꞌwe uꞌkabi rewá ne ralámuli, ꞌlige goꞌame ka ꞌwe waꞌlú ju.”
\v 23 ꞌLiko alué nulágame goꞌame newániliga anele alué nóchame: “Uchéchigo simigá ꞌyawa uchérajpé ralámuli pe alemi weꞌkanami boichimi eꞌyénigime, ꞌlige ꞌla sébali napabuwa napu ekí najkí ne.
\v 24 ꞌLige alué ralámulika ꞌla semáriga bayérigame tase jsíkuru napu bajchá baigé ne, jípesíko alué ralámuli tase siné goꞌmela goꞌame jena ne bejtélachi” ―regá anile Esusi alé aꞌbé mésachi asagá.
\s Jena ruwimela ꞌwe nóchali kame ko Esusi oyérilia
\p
\v 25 Weꞌká ralámuli Esusi ꞌyuga eꞌyénale, ꞌlige Esúsika guꞌlile ꞌlige anele alué weꞌká ralámuli:
\p
\v 26 ―Bilé rió, abé nirame nisa boꞌné oꞌnola, boꞌné eyela, boꞌné upila, boꞌné ꞌkúchila, boꞌné baꞌchila, boꞌné goꞌchila, boꞌné bonila, boꞌné waíla, ꞌlige boꞌnepi, meꞌtigá neꞌchí, aꞌlígeko tabilé neꞌchí oyérame nímala alué rió.
\v 27 Tabilé resí ikinálasa alué rió neꞌchí ꞌyuga eyenia, tabilé neꞌchí oyérame nímala.
\v 28 ꞌLige bilé rió waꞌlú galí reꞌpá ilígame\f + \fr 14:28 \ft Siné kachi pe bilé uꞌtá galí olagá anime ke anile Esusi alaniá, rejté newárigime napu asame nile alué tebume echerúgime tebuka. \f* newánilisa, bajchako ꞌwe aꞌlá eꞌnémili júkuru alué rió chekí enomí sebátiká.
\v 29 ꞌLige taꞌlá sébali eꞌnesa ꞌlige chojkiasa newá galí, ꞌlige rokárélasa alué weꞌká enomí, ꞌliko alué weꞌká ralámuli etéeme gawélime ju alué rió.
\v 30 Anime ju: “Alué rioka pe chojkiasa, tase gayénale.”
\p
\v 31 ꞌLige anélechigó Esusi:
\p ―Bilé rió waꞌlula selígame rey tase nejkome ju bilé liá mili sontalo sayega makué mili gompaniéroga, senibí bajchá ꞌwe aꞌlá ꞌnátame ju.
\v 32 ꞌLige tase chérigá neyúrasa nílasa ka, ꞌliko taꞌchó seba, júlame ju jaré rió ruyéniliga alué saíla tabilé nejkónilio.
\v 33 Bilé rió neꞌchí oyérinilisa ka tase ꞌwe chárigá najkime nímala suwábaga alué eꞌkarúgame napu ekí tábiri ni. ꞌLige ꞌwe chárigá najkime nisa ka bilé rió alué weꞌká tábiri, tase neꞌchí oyérame nímala.
\p Abiena anile Esusi:
\p
\v 34 ―Onaka\f + \fr 14:34 \ft Esúsika alarigá anele napugiti alué ꞌya nerúgame onaka ꞌwe najsuíme níligame, ꞌlige pe pasime nile. Jipe nerúgame onaka tabilé najsuíme ju. \f* ꞌla ju napuꞌlige bijí ajkágame kachi. Alué oná ꞌma najsuwisa, tase siné ku aꞌlá gainámala.
\v 35 Aminami tase goꞌmela ajágame, pe pápili ju alésíko. ꞌWe aꞌlá ꞌnátaga gepusi ye raꞌíchali.
\c 15
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo Onorúgame ꞌwe raꞌsáláme ko  ku guwana ꞌnátasa bilé rió ꞌwe resí ꞌsika ilírome
\p
\v 1 Weꞌká rió enomí goblálome alué enomí napu nejílime nile alé waꞌlúlachi. ꞌLige abiena alué resí nokogá járome rió, alemi jsile gepumia alué Esusi raꞌíchachi.
\v 2 ꞌLige alué napu benírame nile ralámuli Moisesi nila raꞌíchali, abiena alué bariseo napu jálechigó alemi, tase galele alué Esusi, aꞌbopi raꞌíchaga regá anile:
\p ―Ye rioka ꞌla galeme ju alué resí nokogá járome ralámuli ꞌlige ꞌyuga goꞌyame ju goꞌame.
\p
\v 3 ꞌLiko Esúsika anele:
\p
\v 4 ―Bilé rió bujkégame nisa bilé siento boꞌá, ꞌlige bilé boꞌá weꞌkasa, ¿tacha yati simime ju ꞌyamia alué bilé weꞌkágame alé jami aꞌresa alué gi makuesa makué miná gi makué? Napusí rewisá aꞌreme ju ꞌyaa.
\v 5 ꞌLige yati gujtámachi rekagá oꞌtome ju rewisá alué boꞌá ꞌwe raꞌsálagá.
\v 6 ꞌLige sebasa ku galírale, bayeme ju alué abé machirume abiena alué aꞌmulipi riógame, ꞌlige regá aneme ju: “Bilé boꞌá weꞌkáwige ne ꞌlige ꞌma ku rewá ne alué boꞌá weꞌkágame, ꞌlige ꞌwe raꞌsálagá eyena ne ꞌlige alekeri repari ne galírale goꞌame goꞌachi”, animela. ¿ꞌEmi ta lonikiméréchigó?
\v 7 Alué Onorúgameka aꞌchigóriga raꞌsálámala etega ku guwana ꞌnátachi bilé rió. ꞌLige etega alué gi makuesa makué na gi makué ralámuli napu mayeme ju ꞌwe aꞌká ralámuli ko aꞌbopi, alué etega ka tase ꞌme alarigá raꞌsálámala Onorúgame.
\p Aminami anile Esusi:
\p
\v 8 ―Abiena, bilé mukí makué enomígame enomí plata ꞌlige weꞌkawasa bilé alué enomí, ¿ꞌlige tacha rajémalawé chopé ꞌyamia alué enomí ꞌlige arigá tacha ꞌma pechímalawé ꞌyaga ꞌla kilí alé galírale napusí rewá si alué enomí?
\v 9 ꞌLige rewisá alué enomí, alué abé machirume umugí ꞌlige alué uché jaré umugí alemi aꞌmulipi riógame regá anémala: “ꞌWe raꞌsálá ne napugiti ꞌma ku rewagame ne alué enomí napu weꞌkáwage ne, ꞌlige alekeri repari ne galírale goꞌame goꞌachi”, regá anémala.
\v 10 Neka ꞌla ruwí, aliena semáriga raꞌsálalí nerúlamio alé reꞌpá rewagachi napu mochí alué santo ánjeli Onorúgame ꞌyuga nóchame ku guwana naꞌtasa bilé rió resí ꞌsika ilírome.
\p
\v 11 Esusi abiena regá anile:
\p ―Bilé rió oká inógame nile.
\v 12 ꞌLige alué abé uꞌtabela reꞌmalí anele alué boꞌné oꞌnola: “Neꞌchí yaꞌmá ꞌyawa alué weꞌká tábiri napu ne nachuámili ju mué mukusá.” ꞌLiko oꞌnólaka ꞌma rojánale, ꞌyale alué weꞌká tábiri alué oká ejtemali.
\v 13 ꞌLige pe uꞌkabi rawé kachi aꞌkinana, alué reꞌmalí abé uꞌtabela ꞌma reꞌwániga ralinele alué napu ekí tábiri nachule. Alésíko mejká simile uché bilena gawichí. Alé gawichí asagá ꞌma suwábaga suwábale alué enomí, tabilé ꞌla repule.
\v 14 Napuꞌlige ꞌma suwábaga suwábasa enomí alué reꞌmalí, ꞌlige sébale raweli ꞌwe resítiri, ꞌwe gurule goꞌame alé gawichí.
\v 15 Alésíko simile bilé rió eꞌnemia weꞌlé nígame gawí nóchali tánimia. ꞌLige alué rió gawí nígame júlale gowí neséniliga naꞌminami boꞌné nila wasachi.
\v 16 Alemi eyénaga gowí nesegá ꞌwe eꞌlowile alué reꞌmalí pe alué rojí goꞌale napu gowí goꞌgá eꞌyénale. Taꞌwesi ralámuli kógile goꞌame alué reꞌmalí.
\p
\v 17 ’ꞌLiko regá ꞌnátale: “Weꞌká ralámuli ne oꞌnola ꞌyuga nóchame, alueka ꞌwe ganíliga noká nocha tabilé eꞌlowika. ¡Neka jemi eyéniga ꞌma amulí mukú eꞌlowika!
\v 18 Alekeri kumi simé ne ne oꞌnola bejtélachi, ꞌlige regá anémala ne: Mué oꞌnó, neka ꞌwe resí ꞌsiá ꞌsile ꞌyabé napuꞌlige bijí mué ꞌyuga bejtega napu tabilé ꞌla ju Onorúgame níriga ꞌlige mué níriga.\f + \fr 15:18 \ft Alué reꞌmalika ꞌwe resí ꞌsíkame káréle napugiti alué reꞌmalika tániligame alué oꞌnola suwábaga tábiri napu nachuámili nílige alué oꞌnola mukusá, peka ꞌcho weꞌkachi kachi. \f*
\v 19 ꞌMa tase napurigá mué inolá neraga etewa ne. Jípeko pe bilé rió mué ꞌyuga nóchame neraga etewa ne, alarigá anémala ne.’’
\p
\v 20 ’Aꞌliko kumi simile alué reꞌmalí boꞌné oꞌnola bejtélachi.
\p ’ꞌLige bijí aꞌnabeka enágichi alué reꞌmalí, alué boꞌné oꞌnólaka etele, ꞌlige ꞌwe naꞌtemaka etele aleké reꞌmalí. ꞌLige ꞌmale najtepamia, ꞌlige najtépaga gomuruka repórile.
\v 21 ꞌLige alué reꞌmalí regá anile: “Mué oꞌnó, jípeko chátiri alawégame ju ne. Neka ꞌwe resí ꞌsile napu tabilé ꞌla ju Onorúgame níriga ꞌlige mué níriga ꞌlige uché jaré ralámuli níriga, alekeri ꞌma tase napurigá mué inolá neraga etewa ne.”
\p
\v 22 ’ꞌLige alué reꞌmalí oꞌnólaka anele alué bilé boꞌné ꞌyuga nóchame: “ꞌWe sapuka maꞌchí pápua oꞌpacha ꞌwe aꞌlala, ꞌlige oꞌpachátiriwa ye reꞌmalí, abiena ujchewa makúsachi alué bilé uꞌtá jiero chijtúligame ꞌwe najteme. Abiena akáriwa.
\v 23 ꞌLige abiena nolawa alué uꞌtá roló abé aꞌlá saꞌpégame, ꞌlige meꞌliboa. ꞌLige abiena waꞌlú goꞌame newasa raꞌsálagá goꞌpoa oꞌmaka ramué.
\v 24 Ye reꞌmalika napurigá ꞌma mukúgame neraga ke, jípeko ꞌma napurigá ku ajánigame ju. ꞌLige ꞌwe chátiri ꞌnátame ke ꞌyabeko, jípeko ꞌma ku guwana ꞌnátale. ꞌLige napurigá weꞌkágame ke ꞌyabeko, jípeko napurigá ku rewurúgame ju napugiti ꞌma ku nawagame”,\f + \fr 15:24 \ft Alué reꞌmalika ꞌma tabilé lisensia nígame nile napurigá ku sebámala oꞌnola bejtélachi, ku alé bejteramia. Nobi abiénachigo ku alé nawale ko ꞌlige oꞌnólaka ku ꞌla eꞌkale ꞌlige lisensia ꞌyale napurigá ku alé bejterámala alué reꞌmalí. Yeka ruwime ju Onorúgame ꞌla eꞌkame ko apiépiri ralámuli ku ꞌla semáriga naꞌtasa alué ralámuli napu ꞌwe resí ꞌsika ilírome nílige ꞌyabé bajchabé sineko. \f* alarigá anile alué oꞌnola.
\p Abichilubi raꞌíchale Esusi:
\p
\v 25 ―Alésíko chojkile alué waꞌlú yawiyame. Alué reꞌmalí baꞌchílaka ꞌmimi epomi echégichi eyénale. ꞌLige kuka seba aꞌnabeka enegá akele rabisime yawiyame.
\v 26 ꞌLiko bayele bilé alué rió nóchame ꞌlige rukele: “¿Tachiri gite rabisía mochí ralámuli alé galírale?”
\v 27 ꞌLige alué nóchameka regá anele: “Alué mué bonila ꞌma ku nawá, ꞌlige mué oꞌnola nulá meꞌlínalia bilé roló ranala abé saꞌpégame napurigá oꞌmaka goꞌpoa, napugiti aꞌlá nawagame tase nayume.”
\p
\v 28 ’ꞌLige alué reꞌmalí baꞌchílaka ꞌwe ayole alarigá ruyésiga. Alésíko alué reꞌmalí baꞌchila tase sebánale alé galírale oꞌnola bejtélachi. ꞌLige alué oꞌnólaka maꞌchínale bayemia napurigá bajkimela pachá galírale.
\v 29 ꞌLige alué reꞌmalika anele alué oꞌnola: “Mué ꞌla sébali machí alakí bamí guꞌiria ne mué. ꞌLige neka senibí ꞌla eꞌweme ju mué, ꞌlige mueka tasiné nejime ju nibilé rekó pe bilé chibá uꞌtátiri kachi napurigá ne newámala bilé yawiyame ne gompaniérola ꞌyuga.
\v 30 ꞌLige jípeko nawálekuru mué inolá napu mué nila enomí suwábaga suwábale umugí ꞌyuga eyénaga, ꞌlige alueka ꞌla meꞌlíguru mué alué besero napu abé saꞌpégame nile.”
\p
\v 31 ’ꞌLige anile alué oꞌnólaka: “Mué ne inolá, mueka senibí nejkúrime ju, ꞌlige suwábaga napu ne nígame ju mué nila ju.”
\v 32 Jípeko ꞌla ju newalía ye goꞌame goꞌyame raꞌsálagá napugiti mué bonila napurigá mukúgame níligame ꞌlige jípeko napurigá ku ajánagame ju. Weꞌkálige weꞌká rawé ꞌlige jipe napurigá rewurúgame ju.\f + \fr 15:32 \ft Alué reꞌmalí oꞌnólaka, napuꞌlige napurigá mukúgame aniá pe anime ke anile: “ꞌWe chátiri ꞌnátame níligo alué reꞌmalí.” ꞌLige napurigá ajánagame aniáká pe anime ke anile: “ꞌMa aꞌrele chaꞌsika eyena ꞌlige resí ꞌnátaga.” Aminami alué ralámuli níriká napuꞌlige bilé reꞌmalí tánisa boꞌné oꞌnola napu nachuámili nílige alué oꞌnola nila napuꞌlige oꞌnola mukusá, ꞌlige alué reꞌmalika ꞌma mukúgame neraga nile. \f*
\c 16
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo bilé raꞌíchali bilé rió  nóchalichi nulame tabilé ꞌla nóchaligo
\p
\v 1 Alué Esusi abiena anele alué boꞌné benírame:
\m ―Bejtele bilé rió nochálichi nulame, alué rioka nile guꞌírame bilé rió weꞌlé nígame gawí. ꞌLige jaré alué nóchame simíbale ruyemia alué abé waꞌlula echerúgime nígame regá: “Tabilé ꞌla nocha alué nóchalichi nulame.”
\v 2 ꞌLiko alué nóchali nígame bilé rió júlale bayéniliga alué nulame, ꞌlige ꞌma nawasa alué nulame, anele: “Tabilé ꞌla nóchame kará mué. Jípeko ꞌma ku nejiwa mué alué nóchali, ꞌma suwábaga alué apeli ꞌyúriga. ꞌMa tabilé nochámala mué ne ꞌyuga.”
\p
\v 3 ’ꞌLige alué nóchalichi nulámeka ꞌnátale regá: “Jípeko ¿tachiri nochámalaché ne bujésiga nóchali? Tase benégame ju ne bejtégame nóchaga, ꞌlige chijuna ne pe taga goꞌgá”, alarigá ꞌnátale alué rió.
\v 4 ꞌLige kúchigo regá ꞌnátale: “Pe regá olásiga ꞌla kéréko, napurigá ne ꞌla galewa bilena galírale napuꞌlige ꞌma tabilé nocha ne, aꞌlige taꞌchó suwábaga nejía ne ye apeli, iꞌpílipi bayémala ne alué ralámuli napu wikeme ju alué waꞌlula nóchali nígame.”
\p
\v 5 ’ꞌLige bayesa alué bilé rió, rukele: “¿Chekí wiké mué alué waꞌlula nóchali nígame?”
\v 6 ꞌLige alué rioka regá nejele: “Bilé siento miná usánisa makué bote bilé liá litro chewame olibo rakala baꞌwila wiké ne.”\f + \fr 16:6 \ft Alué olibo rakala baꞌwila ꞌwe sowime ju, ꞌlige alué ralámuli ꞌya ejperégame alekete gisáriga goꞌyame nile goꞌame, abiena ꞌwe yowí nile, abiena uneme nile lámparachi roꞌagá rajemia. Eꞌnesi glosario “lámpara”. \f* ꞌLiko anile alué rió nóchalichi nulame: “ꞌLa bijchiá ju, jena chujkú napu mué wiká, asíriga weꞌká wiká mué. Alekeri guꞌírimala ne mué, pe nasípasi najtétimala mué, pe osá nosa makué bote olibo rakala baꞌwila, ꞌlige pe alakí ujchawa jena apélichi mué boꞌné.”
\p
\v 7 ’ꞌLige uché bilé rukele: “Mueka ¿chekí wikégó alué waꞌlula nóchali nígame?” ꞌLige alué rió rukilime ka regá nejele: “Neka bilé siento gostali riꞌligó wikáreꞌé.” ꞌLiko anile alué rió nóchalichi nulame: “ꞌLa bijchiá ju, jena chujkú napu mué wiká, asíriga weꞌká wiká mué, alekeri guꞌírimala ne mué, pe osá nosa makué gostali riꞌligó najtétimala mué, ꞌlige pe alakí ujchawa jena apélichi mué boꞌné.”
\p
\v 8 ’ꞌLige alué echerúgime nígameka anile alué nulame ꞌwe rejchirúgame níligo pe uꞌkabi gobláligo alué wikame ralámuli.
\p ’Apiépiri rió chati nóchame ꞌwe rejchirúgame ju aꞌboi nochálilachi nóchaga.
\p ꞌLige Esusi abiena regá anile:
\p
\v 9 ―Neka ꞌla ruwí: ꞌWe ꞌla semáriga guꞌírowa ralámuli kógiga weꞌká eꞌkarúgame tábiri napu iní ꞌemi jena wijchimoba napurigá weꞌká gompaniérogame nímala ꞌemi, ꞌlige napurigá Onorúgame nejímala napu tabilé siné suwíbame ju napuꞌlige ꞌma suwibasa suwábaga alué eꞌkarúgame tábiri.
\p
\v 10 ’Bilé rió pee nígame nisa, ꞌlige ꞌwe guꞌírame nisa ralámuli, aꞌlígeko abé weꞌká tábiri nígame nisa ꞌla weꞌká ralámuli guꞌírimala. ꞌLige pee nígame nisa ꞌlige tabilé guꞌírame nisa ralámuli, aꞌkinana rekó weꞌká tábiri nígame ke, tabilé guꞌírimala ralámuli.
\v 11 ꞌLige alué rió tabilé ꞌla semáriga uneme nisa alué weꞌká tábiri napu iní jena wijchimoba, aꞌlígeko churigá ꞌla semáriga uneme nímalawé alué Onorúgame nila semátiri ꞌnátili.
\v 12 ꞌLige tabilé ꞌla repume nisa alué tábiri uché jaré ralámuli nila, alésíko ꞌma tabilé ꞌyawa Onorúgamete alué tábiri napu ꞌyáwali nílige napurigá boꞌné niga neraga asimela.
\p
\v 13 ’Alué bilé rió nóchame tase aꞌlá nochámala oká rió nóchali nígame ꞌyuga, napugiti alué rió nóchame tase galémili ju bilé alué nóchali nígame. Pe biꞌlepi ꞌla sébali eꞌwímala. Yeka regá ruwime kéré: Tase ꞌwe najkiboa pe enomicho ꞌlige weꞌká tábiri napu ni ꞌemi, iligá ꞌwe aꞌlá oyérawa Onorúgame.
\p
\v 14 Alué ralámuli bariseo pe enomicho najkime, aké mochile alarigá raꞌíchachi alué Esusi, ꞌlige ꞌwe gawélele iꞌkirú anigá.
\v 15 ꞌLiko Esúsika regá anele:
\p ―ꞌEmi ralámulika ꞌla aꞌká ralámuli korime ju aꞌbopi, nobi Onorúgameka ꞌwéchigo aꞌlá machígó ꞌemi alarigá ꞌnátame ko. Ralámuli ꞌnátachi ꞌwe aꞌlá ko aꞌbopi ꞌlige ꞌwe najtékame korisá aꞌbopi, Onorúgameka ꞌwe gichime ju alué ralámuli naꞌtálila.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo tabilé siné suwíbame ko  Onorúgame nila semati rejcholi
\p
\v 16 ’ꞌWe ꞌya taꞌchó ochérachi alué Juani ralámuli rewarame, ya ꞌma nerule alué Moisesi nila raꞌíchali rejcholi, ꞌlige alué raꞌíchali rejcholi napu ruwime nile napu anele Onorúgame abiena nerúlechigó. Alué Juani ochérasa aꞌlige si akiná nerú raꞌíchali rejcholi napu ruwime ju churigá ka napuꞌlige ꞌwe ꞌla ꞌnátaga eyénachi bilé rió Onorúgame ꞌyuga. Weꞌká ralámuli ꞌnátame ju pe napurigá aꞌboi ꞌnata. Jaré noli nakome ju uché jaré ralámuli ꞌyuga regá anigá: “Alarigá nulá Onorúgame napurigá nakowa.”
\v 17 Ralámulika tabilé siné lisensia nílamala napurigá nokimela napurigá aꞌboi najkí. Suwábaga alué Onorúgame rejchólila senibí nerúlamala, ꞌlige ꞌwe aꞌlá sébali olámili ju ralámuli.
\p
\v 18 ’Aka regáriga anírubá alué Onorúgame nila rejcholi: Bilé rió aꞌresa boꞌné upila ꞌlige uché bilé mukí ꞌyuga rewisá, alarigáká ꞌwe resíriga ju. Abiena rewisá uché bilé mukí aꞌrérigame ꞌyuga, abiénachigó waꞌlú resítiri ju.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo ejperéligo oká rió,  bilé rió ꞌwe enomígame ꞌlige bilé rió tabilé enomígame Lasro rewégame
\p Abichilubi raꞌíchale Esusi, regá anile:
\p
\v 19 ―Bejtele bilé rió ꞌwe enomígame, ꞌwe aꞌkalala oꞌpacha oꞌpachátame ꞌwe najteme, nabí rawé ꞌla eꞌkarúgame goꞌame goꞌyame ꞌwe raꞌsati ꞌwe najteme.
\v 20-21 ꞌLige bilé rió bejtele tabilé enomígame ꞌwe nayume wejchagónite, Lasro rewégame. Alé yochi alué rió ꞌwe nígame bejtélachi ajchalime nile napurigá goꞌame rujsúkame goꞌmela, ꞌlige alué oꞌkochí alemi nawime nile chaꞌmimea alé wejchágachi.
\v 22 ꞌLige bilé rawé arigá ꞌma mukule alué Lasro ꞌlige alué alawala oꞌtole alué santo ánjeli ꞌpa rewagáchika sígame alé ajchamia napu ajtí Abraámi ꞌwe semárikáchi. Alué rió ꞌwe enomígame abiena mukúlechigó aꞌkinana, ꞌlige oꞌtóliru naꞌpolamia.
\p
\v 23 ’ꞌLige alué rió ꞌwe enomígame alawala asagá alé reꞌlé naꞌichí napu mochime ju alué cha nokame ralámuli suwígame alawala, ꞌwe resí nilia asale, ꞌlige etele wamí ꞌpa rewagachi ajtígame alué Abraámi alué Lasro ꞌyuga.
\v 24 ꞌLige eꞌwele neꞌole regá: “Muérigo Abraámi, neka mué rijimala ju ꞌwe aꞌkinana ochérigame, mueka ꞌwe ꞌya bejtele, pe rekó naꞌtemákarigó neꞌchí. Nulewa alué Lasro napurigá saꞌnabáchamala peꞌtá alué makúsala ꞌlige napurigá jeka simela rulabáchamia neꞌchí inalá, asíriga resí nília ajtí ne jena reꞌlé naꞌichí.”
\v 25 Abraámika regá nejele: “Muérigo towí, aka ꞌwe aꞌlá naꞌtábá, mué asíriga ꞌla ganíliga bejtele bijí ajagá asagá, ꞌlige alué Lásroka ꞌwe resí níliga bejtele bijí ajagá asagá. ꞌLige ye Lásroka jipe ꞌwe aꞌlá ganíliga ajtí jena, ꞌlige mueka ꞌwe resí nilia ajtí alé reꞌlé naꞌichí.
\v 26 Aminami ꞌwe reꞌlé enari kachi ju alemi, tase chérigá gainawa ramué alemi eꞌtegía, aminami muéchigó tase chérigá gainámala jeka ꞌmoa.”
\p
\v 27 ’ꞌLiko anile alué rió napu ꞌwe enomígame nílige alé naꞌichí asagá: “Muérigo Abraámi, ꞌliko juláwagó alué Lasro alé ꞌmi ne oꞌnola bejtélachi,
\v 28 alé napu mochí ne baꞌchila ꞌlige ne bonila, maligi ju, napurigá simela Onorúgame nila raꞌíchali rejcholi ruyemia napurigá ꞌla tase ꞌlúpua jeka naꞌichí ꞌwe resí ikiachi.”
\v 29 ꞌLiko alué Abraámika anile: “Ya ꞌma weꞌsá gepú alué napu mué baꞌchila ju ꞌlige bonila alué raꞌíchali rejcholi Onorúgame nila alué napu Moisesi osale abiena alué napu osale alué napu ruwime nile napu anele Onorúgame. Alueka alué raꞌíchali rejcholi gepúrale ko ꞌnalina.”
\p
\v 30 ’ꞌLige alué rioka napu ꞌwe enomígame nílige regá anele: “Muérigo Abraámi, alué ralámulika tase bijchígime ju rejcholi ruilía, ꞌlige alué Lasro mukúgame aluete nawísiká alué ralámuli, ku guwana naꞌtámala resiti nocha.”
\p
\v 31 ’ꞌLige alué Abraámika regá anile: “ꞌLige tase bijchígisa napurigá ruwile alué Moisesi abiena napu ruwile alué napu ruwime nile napu anele Onorúgame, abichilubi tabilé aꞌrémala chátiri ꞌnata\f + \fr 16:31 \ft Chátiri ꞌnátili naꞌtalia pe aꞌchigó aliena resíriga ju napurigá chátiri nochalia. \f* rekó ku ajánige bilé mukúgame.”
\c 17
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo napurigá aꞌlá ꞌnátaga mochiwa  napurigá tabilé chátiri nóchali nochawa
\p
\v 1 Esúsika regá anele alué boꞌné benírame:
\m ―Senibí rawé mochímala jaré rió alué semati ꞌnátili najsibume, rekó ꞌma simíbage ꞌlige rekó ꞌma tané ikigé, aba nawámala uché bilé rió raꞌíchali najsibume, resía ꞌlige alué rió.
\v 2 Wamí waꞌlú baꞌwichí pátékeꞌé alué rioka waꞌlú rejté riꞌligó rusume golótiga napurigá tabilé aminabi benírimala chátiri ꞌnátili alué uché jaré ralámuli taꞌchó ꞌla sébali machime Onorúgame nila raꞌíchali.
\v 3 ¡ꞌWe aꞌlá ꞌnátaga ꞌemi!
\p ’Cha anésiga mué bilé riote, ruyewa alué rió alué ꞌwe aꞌlala rejcholi, ꞌlige aꞌlá sébali gepúsaká alué rejcholi, ꞌliko ku ꞌwe aꞌlá galegá etewa.
\v 4 Napu ekisá cha anisá alué rió ꞌlige ku eꞌkali tasa, yati ku eꞌkawa alué rió.
\p
\v 5 ꞌLige alué makué oká rió nulame Esusi nochálilachi anile:
\p ―ꞌYáwagó ramué alué ꞌnátili napurigá abé aꞌlá bijchígiwa napu aní Onorúgame raꞌichálila.
\p
\v 6 ꞌLige alué Esúsika anele:
\p ―Rekó ꞌemi péemili bijchígame nisa Onorúgame raꞌichálila ꞌliko anesa ꞌemi Onorúgame: “Oꞌpó mué alué rojá ꞌlige elawa alé wamí waꞌlú baꞌwichí nasipa ꞌlige waꞌlú ochéririwa”, ꞌlige Onorúgameka yati eꞌwámala.
\p
\v 7 Abiena anile Esusi:
\p ―Bilé rió nóchali nígame bilé rió ralisá tabilé najtétiga nochárimia\f + \fr 17:7 \ft Eꞌnesi glosario “esclavo”. \f* ꞌlige ꞌminami julasa asarániliga, ꞌlige kuka nawasa alemi ꞌsisa asará, ꞌmimi einasa ꞌma ajágame nesigá, ꞌlige ¿ꞌlacha regá anémalawé alué rió nóchali nígame?: “Pachaka asagá, goꞌyá asá remé”, ¿ꞌlacha regá anémalawé?
\v 8 Tase alarigá anémala alué rió, pe regá ꞌnalina anémala: “Wajsewa goꞌame, ꞌlige ꞌla eꞌnegá asiboa tachiri rokárika jena mésachi ne goꞌyá ajtígachi. Pe nejubapi goꞌpoa muéká.”
\v 9 ꞌLige ¿ꞌlacha aneme júkó alué rió ꞌma bosasa cheliérabá? ¿Tacha alieri ꞌíniligo jaré ralámuli?
\p
\v 10 ’Aꞌchigóriga ꞌemi napuꞌlige ya ꞌma sébali olasa suwábaga nóchali napu nulá Onorúgame, regá aniboa ꞌemi: “Mué Onorúgame, ramueka pe nóchame niru, ꞌlige napu mué nulá sébali olaru.”
\s Jena ruwimela Esusi saꞌwáligo  makué ralámuli wejchagónite nayume
\p
\v 11 Esusi enegá alé Rusaleni simiá, simírole alemi napu napuí alué Samaria rewégame gawí Galilea rewégame gawí si.
\v 12 ꞌLige aꞌmulipi enágichi alé bilena uꞌkabi riógachi, alé simíbale Esusi najtepamia makué rió saꞌpachí amoba nayume lepra anilime naulite yolí raꞌíchaga. ꞌLige alé aꞌnabeka jábale alué nayúkame rió,
\v 13 ꞌlige regá anele Esusi aꞌwágame raꞌíchiga:
\p ―¡Muérigo Waꞌlula Esusi, pe rekó naꞌtemápua ramué!
\p
\v 14 ꞌLige alué Esusi etesa, regá anele:
\p ―Simíbaga balé eꞌnewa uꞌtá reꞌobá ilígachi “sinagoga” rewégame.
\p ꞌLige boichimi eyéniga ꞌma tané ikile alué naulí alué makué rió saꞌpálachi.
\v 15 ꞌLige bilé alué rió etesa ꞌma tané ikíligo alué naulí, yati ku roꞌile, ꞌlige ku sébaga napu ilile Esusi, waꞌlú cheliera ꞌyale Onorúgame eꞌwele raꞌíchaga,
\v 16 chojkóbisiga rojpóchaga chujkíbale aꞌbé napu ilile Esusi waꞌlú cheliera iꞌgá. Alué rioka Samaria bejtégame nile.
\v 17 ꞌLiko alué Esusi regá rukele alué ralámuli alé jágame eꞌnegá:
\p ―¿Tacha makué rió ke saꞌwígame? ꞌLige ¿koche moꞌíbaleché alué uché jaré gi makué rió?
\v 18 Ye riocho uché bilena gawichí bejtégame ꞌla kuka nolina waꞌlú cheliera ꞌyamia Onorúgame.
\p
\v 19 ꞌLige Esusi anele alué rió:
\p ―Ilísiga, ya ꞌma biꞌwígame alawégame ju mué jípesí. Yati ku simigá.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo churigá nulame ka Onorúgame
\p
\v 20 Alué ralámuli bariseo rukele Esusi:
\p ―¿Chiéniko si ꞌla machí nérélamala Onorúgame ꞌma nulao?
\p ꞌLige Esúsika regá nejele:
\p ―Napuꞌlige nulachi Onorúgame, tase ꞌwesi etémala,
\v 21 napugiti alué Onorúgameka pachágana sulachí asimémpá, pecha ꞌwesi regá animela: “¡Jena ajtí nulá Onorúgame!” “¡Alé ꞌminá ajtí nulá Onorúgame!”
\p
\v 22 ꞌLiko regá anele boꞌné benírame:
\p ―Sebámala bilé rawé napu buwémala ꞌemi neꞌchí, ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga, tabiléchigo etémalagó ꞌemi.
\v 23 ꞌLige jaré regá animela: “Jena ꞌma nulá Onorúgame”, ꞌlige jaré regá animela: “Alé ꞌminá ꞌma nulá Onorúgame.” ꞌLige ꞌemi tase simawa eꞌnewa, aminami tase najátawa alué alanime ralámuli, pecha bijchiá nimia.
\v 24 Ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga, napurigá uꞌkí neꞌwílala ꞌwe raꞌósame alarigá nímala nawachi ne alé ꞌpákana rewagachi napuꞌlige alué raweli sebasa.
\v 25 ꞌLige bajchako meꞌliboa ne ralámulite jipe ejperégame. Weꞌká ralámuli pe gawéliga gepúmala raꞌíchali rejcholi ruwichi ne.
\v 26-27 Alué ralámuli napu ejperele ꞌya napuꞌlige bejtele Noé rewégame rió, alué ralámulika pe ejperégame nile, pe moꞌnorúacho mochime nile ꞌlige goꞌame goꞌyá ꞌlige bajía rekútame, aminami pe resítiri nocha. Napusí Noé bajkile bilena waꞌlú bárkochi aꞌrele resítiri nocha napugiti waꞌlú uꞌkúligame ꞌlige suwábaga ralámuli suwile siꞌlika. Aꞌchigóriga nímalachigó napuꞌlige sébachi ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga. ꞌWe chátiri nocha mochímala ralámuli ꞌlige tabilé sayémala nawachi ne.
\p Abichilubi anile:
\p
\v 28 ―Aꞌchigóriga ejperele alué ꞌya ejperégame ralámuli napuꞌlige bejtele alué Loti rewégame rió. Pe goꞌame goꞌyacho mochime nile, ꞌlige bajía rekútume, ꞌlige ralagá tábiri ꞌlige ralinea, ꞌlige pe echá mochime nile, abiena pe galí newagá ejperégame nile,
\v 29 napusí alué rió Loti ꞌmásasa alé weꞌká riógachi Soroma asagá, napuꞌlige naꞌí rujsule abiena asupre rewégame rejté rajame ꞌpákana rewagáchika, ꞌma reꞌwániga suwile alué ralámuli, ꞌma suwábaga tábiri ꞌma galítiri ꞌyúriga rajale.
\v 30 ꞌWe resíriga nímalachigó uchéchigo nawachi ne napu ju biꞌneli neyúriga tabilé seꞌwiná ꞌsime. Chátiri nocha mochímala ralámuli ꞌlige tabilé sayémala nawachi ne.
\p
\v 31 ’Napuꞌlige sebasa rawé napuꞌlige ne kuka sébachi ꞌpa rewagáchika, ꞌlige jaré ralámuli galichi amoba mochisa, ꞌlige alué weꞌká tábiri alué ralámuli nila alé reꞌlé pachá galírale mochisa, tase eꞌtegímili ju buinamia alué tábiri oꞌtomea júmisimia. ꞌLige jaré ralámuli wasachi eꞌyénasa, tase ku galírale simámili ju.
\v 32 Aka churigá ikíligaꞌé alué mukí Loti upila, ku guwana eꞌnesa ꞌma oná gayénale.
\v 33 Alué napu jena wijchimoba nerúgame tábiricho ꞌwe koruka eteme ju ꞌlige majame ju Onorúgame raꞌichálila beníriga ralámuli pe meꞌliboa mayega, alueka tabilé narémala semati raweli. Alué napu tabilé majame ju mukigá Onorúgame nochálilachi nóchiga, alueka ꞌla narémala semati raweli ꞌpa rewagachi.
\p
\v 34 ’Neka ꞌla bijchiá ruwí. Aꞌlige rukó oká ralámuli biꞌtimela alé biꞌlénapi tabachi okoka, ꞌlige alué bilé oꞌtoboli ju ꞌpa rewagachi, ꞌlige bilé abajá aꞌréwali ju.
\v 35 Oká umugí napuíka rusiá uchusa, bilé oꞌtoboli ju ꞌpa rewagachi, ꞌlige bilé abajá aꞌréwali ju.
\v 36 Oká rió nokisá nocha wasachi, ꞌlige bilé oꞌtoboli ju ꞌpa rewagachi, ꞌlige bilé abajá aꞌréwali ju.
\p
\v 37 ꞌLige alué benímeka rukele Esusi:
\p ―Mué Waꞌlula, ¿koche ikimela ꞌlige alué alarigá?
\p ꞌLige Esúsika regá nejele:
\p ―Alé napu boꞌí mukúgame, alé napuímala gonoli ꞌlige wilú.
\c 18
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo ꞌwe aꞌlá nejkúrame ko  Onorúgame napuꞌlige iwérali tánachi apiépiri ralámuli
\p
\v 1 Aminami Esusi raꞌíchale alué boꞌné benírame ꞌyuga bilé raꞌíchali napu ruwime nile senibí raꞌichálime ka Onorúgame ꞌyuga.\f + \fr 18:1 \ft Eꞌnesi glosario “oración”. \f*
\v 2 Regá anele:
\p ―Bejtele bilé rió raꞌíchali gateme\f + \fr 18:2 \ft Yolí raꞌíchaga “juez” anilime ju bilé waꞌlula raꞌíchali gateme. \f* alé bilena weꞌká riógachi. Alué rioka tase nirame nile Onorúgame, aminami tase nirame nile ralámuli.
\v 3 Abalé weꞌká riógachi bejtélechigó bilé mukí gunámakame. ꞌLige alué mukika ya ꞌma weꞌsá simílige alué rió raꞌíchali gateme eꞌnemia napurigá guꞌírowa naꞌáwili gatélichi.
\p
\v 4 ’ꞌLige weꞌká rawé alué raꞌíchali gateme tase guꞌírile alué mukí naꞌáwili gatea. ꞌLige arigá regá ꞌnátale: “Rekó ne ta nirame ke Onorúgame aminami taꞌwesi ralámuli,
\v 5 abirigá ꞌla guꞌírimala ne ye mukí gunámakame napugiti cha nejkumeme napurigá ta aminabi nejkumémala ꞌlige napurigá ta che animela ralámuli akiná.”
\p
\v 6 ꞌLige anile alué Esusi:
\p ―ꞌLa naꞌtásibá alué rió raꞌíchali gateme tase ꞌla sébali nóchame rió ke, aka alué rió ꞌla guꞌíriligeꞌé alué mukí,
\v 7 ꞌlige alué Onorúgameka, ¿ꞌlacha taꞌlá semáriga guꞌírimalawé ralámuli Onorúgame oyérame alué napu Onorúgame ꞌyuga raꞌíchame ju iwérali tániga?
\v 8 Alueka tase weꞌlisi buwémala, ꞌwe yati guꞌírimala. Ne rukérabá bilé raꞌíchali ꞌemi: Napuꞌlige uchéchigo nawá ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga, ¿ꞌla rewiméréle ne alué ralámuli bijí ꞌla bijchigia mochígame ꞌwe aꞌlá nejkúrame ko Onorúgame napuꞌlige iwérali táachi apiépiri ralámuli?
\p
\v 9 Esusi abiena anele alué jaré ralámuli napu mochime nile alemi ꞌwe gunarume ꞌlige gawéliga eteme uché jaré ralámuli. Regá anele:
\p
\v 10 ―Oká rió simíbale alé reꞌpá rabó waꞌlú reꞌobá ilígachi, ꞌlige bilé alué rió bariseo nile, ꞌlige alué uché bilé rioka enomí nareme nile napu nejílime nile alé waꞌlula ajtígachi.
\v 11 ꞌLige alué rió bariséoka oꞌweti iligá Onorúgame ꞌyuga raꞌíchale boꞌnepi ꞌwe gunaruga regá: “Mué Onorúgame, neka waꞌlú cheliera ꞌya mué napugiti neka ꞌwe aꞌlá rió kame, tase chigoga oyame, tase chati nóchaga oyame, tase weꞌká umugí ꞌyuga gojchime, ꞌlige tase napurigá alué rió enomí goblálome.
\v 12 Neka ꞌwe ayúname ju tabilé goꞌgá cheꞌlébaga ꞌlige melénala rawé rukachégame ꞌyúriga. Osá ayúname ju ne alarigá bilé tarali. Makué peso mesa ne, bilé peso ꞌyame ju ne mué Onorúgame.”
\p
\v 13 ’ꞌLige alué enomí goblálomeka ꞌmi waná ilile rojpóchaga tase eꞌnénaga ꞌpa rewagachi, pe iligá moꞌloa ilile rojpóchaga, regá aniá: “Mué Onorúgame, pe rekó eꞌkárigó neꞌchí, ꞌwe chátiri alawégame ju ne.”
\v 14 ꞌLige alué rió enomí goblálome ꞌma ku galírale simile, ꞌwe aꞌlá eꞌkáriga Onorúgamete, napugiti bilé ralámuli napu abé waꞌlula neraga ꞌnátame ka boꞌnepi meꞌtagá uché jaré ralámuli, alueka tabilé naꞌtemaka etewa Onorúgamete. Alué bariséoka tabilé naꞌtemaka etéliru Onorúgamete. ꞌLige alué abé aꞌlá niraga eteme uché jaré ralámuli meꞌtagá boꞌnepi, alueka ꞌwe naꞌtemaka etewa Onorúgamete.
\s Jena ruwimela napurigá ꞌwe aꞌlá oyériga nokísiwa  alué Esusi tase ꞌnátaga uché bilé tábiri
\p
\v 15 ꞌLige alué weꞌká ralámuli aꞌpile jaré uꞌkuchítiri Esusi alé napurigá chaꞌpimela Esusi alué uꞌkuchítiri, ꞌlige alué Esúsite benírilime ralámuli etesa uꞌkuchítiri aꞌpichi ralámuli, yati sulile napurigá tabilé aꞌpímala alué uꞌkuchítiri alé.
\v 16 ꞌLige Esúsika bayele alué ralámuli boꞌné benírame, ꞌlige anele:
\p ―Aꞌrewa napurigá alué uꞌkuchítiri jeka smela, tase suliwa. Onorúgame ꞌyame ju aꞌwalí alué ralámuli napu ju napurigá uꞌkuchí ꞌkuchi napu yati nareme ju napuꞌlige iꞌlía bilé tábiri.
\v 17 Neka ꞌla bijchígaga ruwí, alué ralámuli tase alarigá nokisá napurigá alué uꞌkuchí ꞌkuchi, tasiné elimio Onorúgame napurigá nulémala alué ralámuli.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo ꞌwe ꞌla nirálime ko Onorúgame  meꞌtagá alué weꞌká eꞌkarúgame ꞌlige alué uché jaré ralámulichigó
\p
\v 18 Bilé waꞌlula ralámuli jurío nuleme rukele alué Esusi:
\p ―Mué, benírame, ꞌwe aꞌlá rió, ¿tachiri nochámili ju ne napurigá moinámala ne reꞌpá rewagachi nabí alé asimea?
\p
\v 19 Esúsika regá nejele:
\p ―Mueka ¿chonigá “ꞌwe aꞌlá rió” anéché neꞌchí? Alué ꞌwe aꞌlaka pe Onorúgame ju.
\v 20 Mué ꞌla sébali machíguru alué osilí napu aꞌrele Moisesi napu anime chujkú: “Tase weꞌká umugí ꞌyuga gojchiboa, pe mué boꞌné upílacho ꞌyuga gojchiboa, tase meꞌliboa ralámuli, tase chigowa, tase ꞌwesi ralámuli ꞌyuga ꞌyégiga raꞌichawa, ꞌla nirawa mué boꞌné oꞌnola abiena mué eyela.”
\p
\v 21 ꞌLige alué rioka regá anile:
\p ―Neka ꞌwe aꞌlá rió ju ꞌyasi bijí uꞌtá rió ka napurigá nulá alué Moisesi nila rejcholi.
\p
\v 22 ꞌLige Esúsika alué raꞌíchali akisá, regá anele:
\p ―Bijí tabilé ꞌcho biꞌwígame alawégame rió kéré mué: Suwábaga tábiri ralinewa napu ekí ni mué, ꞌlige kógiwa mué alué enomí alué tabilé nígame ralámuli, alésíko ꞌla biꞌwígame alawégame rió nímala mué Onorúgame níriga. Alarigá ꞌla mémala mué alué biꞌwígame raweli ꞌpa rewagachi. Napuꞌlige suwábaga tábiri ralinesa mué, ku nawawa neꞌchí ꞌyuga einamia.
\p
\v 23 ꞌLige alué rió alarigá nulésiga, ꞌwe sewele napugiti weꞌká tábiri nígame níligame alué rió.
\v 24 ꞌLige alué Esusi etesa ꞌwe sewéligo alué rió, regá anele:
\p ―ꞌWe nóchali nímala bilé rió ꞌwe nígame níriga sébali olá napurigá najkí Onorúgame.
\v 25 Bilé rió ꞌwe nígame pe ꞌwe korua ajtime ju eꞌkarúgame tábiri napu ni boꞌnepi tabilé nélagá Onorúgame, alué rioka tabilé sebámala ꞌpa rewagachi.\f + \fr 18:25 \ft Lukasi osale regá anime napuꞌlige néchigó ye raꞌíchali ꞌya kulí siné: Abé taꞌmé nóchali olámala bilé waꞌlú ajágame kameyo anilime alé wejchá busílachi simiria. Regá anime. \f*
\p
\v 26 ꞌLige alué ralámuli napu akele alué raꞌíchali, regá anile:
\p ―ꞌLiko ¿chieri la sébali olámalaché napurigá Onorúgame nulá napurigá sebámala rewagachi?
\p
\v 27 ꞌLiko Esúsika regá anile:
\p ―Ralámuli jena wijchimoba ejperégameka tabilé gayéname ju ꞌla sébali olá napurigá ꞌla oꞌtoboa Onorúgamete ꞌpa rewagachi, pe Onorúgame gite ka ꞌla sébali olame ju ꞌla moinamia ꞌpa rewagachi.
\p
\v 28 Alué Pegro abiena alé eyénale Esusi ꞌyuga, ꞌlige anile:
\p ―Ramueka ꞌma suwábaga aꞌreru alué weꞌká tábiri napu nígame nírige ramué mué ꞌyuga eꞌyénimia.
\p
\v 29 ꞌLiko Esúsika regá anile:
\p ―Tase ꞌme aꞌlá ju Onorúgame níriga rekó ꞌwe galegá etee alué tábiri napu ni boꞌné bilé rió, ꞌlige rekó ꞌwe aꞌlá galegá etee boꞌné upila, boꞌné baꞌchila, boꞌné bonila, boꞌné goꞌchila, boꞌné waíla, boꞌné oꞌnola, boꞌné eyela, ꞌlige boꞌné ꞌkúchila, peka aꞌlá sébali olae alué rió napurigá najkí Onorúgame. Abé aꞌlá ju ꞌla sébali olá bilé rió napurigá najkí Onorúgame.
\v 30 Alarigá sébali olame nisa bilé rió ꞌliko Onorúgame ꞌla ꞌyámala alué ꞌla biꞌwígame raweli jena wijchimoba ajtígachi, ꞌlige ꞌpa rewagachi ajtígachi senibí. Abiena bilé mukí níriga aꞌchigóriga júchigó.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo uchéchigo siné churigá mukumeo
\p
\v 31 Alué Esusi waná bayele alué makué oká rió Esusi nochálalachi nulame ꞌlige regá anele:
\p ―ꞌLa gepúsibá, yaꞌmá simawa alé ꞌpa rabó Rusaleni anilichi. Alé sebámala raweli napurigá osale alué ꞌya ejperégame napu ruwime nile napu anele Onorúgame alarigá ikimeo ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga.
\v 32 Oꞌtoboli ju ne alé napu mochí tabilé jurío ralámuli, ꞌlige ꞌwe gawéliwili ju ne abiena ꞌwe resí anéwali ju ne, noli aꞌkachípali ju ne.
\v 33 Aminami ꞌwe wejpisópili ju ne ꞌlige ꞌma meꞌliboli ju ne. ꞌLige neka pe bakiá rawé kachi ku ajánamala meꞌlisuga.
\p
\v 34 ꞌLige alué makué oká rioka tabilé námale alarigá anichi alué Esusi. Onorúgame tabilé ꞌyale ꞌnátali napurigá námamala chonigá aníligo alué Esusi.
\s Jena ruwimela Esusi saꞌwáligo bilé rió tase maꞌchílime
\p
\v 35 Napuꞌlige Esusi ꞌma aꞌmulipi enágichi alé weꞌká riógachi Jerikó rewégachi, ꞌlige bilé rió tabilé maꞌchílime asale alemi boichimi taa enomí.
\v 36 ꞌLige akisá weꞌká ralámuli simárochi alemi, rukele:
\p ―¿Cho nokogá aní alué ralámuli?
\p
\v 37 ꞌLige ralámulika anele:
\p ―Alué Esusi Nasareta\f + \fr 18:37 \ft Eꞌnesi glosario “nasareno”. \f* bejtégame ꞌnaka ená weꞌká ralámuli ꞌyuga.
\p
\v 38 ꞌLiko eꞌwele raꞌíchale alué rió:
\p ―¡Muérigo Esusi, Rabí rijimala alué ꞌya ajtígame, pe rekó naꞌtemaki neꞌchí!
\p
\v 39 ꞌLige alué ralámuli bajchabemi eꞌyénigime sulile napurigá tajché aniá asimela alué rió, ꞌlige alué rioka aminacho eꞌwele raꞌíchale:
\p ―¡Muérigo Esusi, Rabí rijimala, pe rekó naꞌtemaki neꞌchí!
\p
\v 40 ꞌLiko Esusi ilíbale ꞌlige nulale napurigá aleka aꞌpiwa alué rió tabilé maꞌchílime. ꞌLige ꞌma alé aꞌpísiga alué rió, rukele:
\p
\v 41 ―¿Tachiri choliame najkí mué?
\p ꞌLige alué rió tase maꞌchílime ka regá anile:
\p ―Mué biꞌneli neyúriga waꞌlú aꞌwalí nígame, neka najkí napurigá mué neꞌchí ꞌyómala busila napurigá ku ꞌla maꞌchílamala ne.
\p
\v 42 ꞌLige Esúsika regá anele:
\p ―Ku maꞌchílimala mué, napugiti ꞌwe aꞌlá sébali bijchígame mué Onorúgamete julárigame ko ne.
\p
\v 43 ꞌLige pe yati ku maꞌchílale alué rió, ꞌlige alué Esusi ꞌyuga simile, waꞌlú cheliera ꞌyasia enale Onorúgame raꞌsálagá. ꞌLige alué weꞌká ralámuli napu ekí etele ku ꞌla maꞌchilio alué rió, abiena waꞌlú cheliera ꞌyasia eꞌyénale Onorúgame raꞌsálagáchigó.
\c 19
\s Jena ruwimela Esusi ꞌlige Sakeo napuíka goꞌáligo
\p
\v 1 ꞌLige Esusi sébale alé weꞌká riógachi Jerikó rewégachi. Enale alemi nasípami weꞌká galí jágichi.
\v 2 ꞌLige alé bejtele bilé rió ꞌwe enomígame Sakeo rewégame. Alueka waꞌlula nile enomí nareme alé Roma anilichi waꞌlúlachi enomí nejílichi.
\v 3 Alué rioka ꞌwe eténile alué Esusi alemi enágichi, ꞌlige tase chérigá etele alemi wijchí iligá, cha weꞌká rióligame alemi ꞌlige aminami alué Sakeo cha reꞌlé ilígame rió níligame.
\v 4 ꞌLiko alué rió bajchami ꞌmale ꞌlige reꞌpá rojachi ꞌmole, alé iligá eꞌnemia Esusi. Alemi simírimili níligame alué Esusi weꞌká ralámuli ꞌyuga. Alué rojaka napuyeri chuná nile jami jágame ꞌwe reꞌpá jágame.
\v 5 ꞌLige alué Esusi alemi enegá, eꞌnele alé reꞌpami rojachi, ꞌlige etesa Sakeo anele:
\p ―Muérigo Sakeo, ꞌwe sapuka reꞌkí, nabá mué bejtélachi, neka simeli ju alemi mué galílachi. 
\p
\v 6 ꞌLige alué Sakeo ꞌwe sapuka reꞌkile, ꞌlige ꞌwe raꞌsálagá anele:
\p ―Nabágó ꞌliko.
\p
\v 7 Alué weꞌká ralámuli etesa alué Sakeo galílachi bajkigó Esusi goꞌame goꞌmea, ꞌlige alué ralámuli chojkile aꞌbopi raꞌicha sayega alué Esusi. Anile alué Esusi bajkíligo alé galírale enomí bujeme ralámuli rió bejtélachi.
\p
\v 8 ꞌLige alué Sakeo ꞌma goꞌsá oꞌweti ilísale, ꞌlige anele alué Esusi:
\p ―Mué Waꞌlula, neka nasípasi kógimala alué ralámuli tase nígame alué weꞌká tábiri napu ne ni, ꞌlige chigógiteꞌé ne enomí ꞌyégiga alué ralámuli, jípeko naosa rasígame ku ꞌyámala ne aꞌpílipi.
\p
\v 9-10 ꞌLige Esúsika regá anile:
\p ―Ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga, neka ꞌyasia nawá resí nokagá ejperégame ralámuli semati rejcholi ruyemia, jipe ya ꞌma ku aꞌrele ye rió chátiri ꞌnátili napu ju Abraámi rijimala, alué Abraámi napu ꞌwe ꞌya bejtégame nile. Alekeri guꞌiri ne napurigá ku guwana naꞌtámala, ꞌlige ꞌla ku guwana ꞌnata.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo bilé tétali enomí
\p
\v 11 Alué ralámuli napu alemi mochile gepua alué ye raꞌíchali, ꞌlige mayele aꞌlige yati pe alé Rusaleni sebasa oꞌmaka Waꞌlula Rey gainamio Esusi alé Israeli nulame.
\v 12 ꞌLige Esúsika regá anele seꞌwináriga ꞌnata mochígichi:
\p ―Bejtele bilé rió ꞌwe enomígame, ꞌlige mejká simile waꞌlula rey ajtígachi napurigá waꞌlula selígame ajchawa, selígame nawamia boꞌné gawílachi.
\v 13 ꞌLige taꞌchó simiá, bayele alué makué rió boꞌné ꞌyuga nóchame, ꞌlige ꞌyale aꞌpílipi makué enomí ꞌwe najteme ꞌlige anele: “Nocháriwa ꞌemi ye enomí napusí ku nawachi ne.”
\p
\v 14 ’ꞌLige weꞌká ralámuli alé ejperégame napu bejtele alué ꞌwe enomígame rió tase galele alué rió napurigá selígame nímala, ꞌlige júlale nujubami sulíniliga alé ꞌmi waꞌlula nulame ajtígachi riógame ralámuli regá anéniliga: “Tabilé najkiá ramueka napurigá waꞌlula selígame nímala ye rió ramué gawílachi.”
\p
\v 15 ’Alué rioka abirigá waꞌlula selígame ajcháliru, ꞌlige ku sébale boꞌné bejtélachi. ꞌLige ku sebasa boꞌné galílachi, ꞌlige bayele alué makué rió boꞌné ꞌyuga nóchame rukemia chekí méliga enomí nocháriga alué aꞌpílipi rió.
\p
\v 16 ’ꞌLige alué bilé rió bajchá nawágame regá anile: “Mué Waꞌlula, alué enomí napu mué nejí ꞌsié makué enomí ꞌwe najteme merá bilé siento enomí.”
\p
\v 17 ’ꞌLiko alué enomí nígame regá anele: “ꞌWe aꞌlá sébali nóchame rió ju mué, alekeri nulame newámala ne mué makuémina weꞌká riógachi.”
\p
\v 18 ’ꞌLige uché bilé rió nóchame sébale alé. Alueka regá anele: “Mué Waꞌlula, alué makué enomí napu mué nejí ꞌsié, alueka pe malígisa makué méteꞌé.”
\p
\v 19 ’ꞌLiko alué enomí nígame anele alué rió: “Mué rió, malígina weꞌká riógachi nulame nímala mué.”
\p
\v 20 ’ꞌLige uché bilé rió nóchame sébale alé, ꞌlige anele: “Mué Waꞌlula, jena mochí ye enomí napu mué nejí ꞌsié. Neka ye enomí banítochi raꞌkoga gatega ajtigé
\v 21 napurigá ta eꞌwagámala, napugiti mué rió ꞌwe ená anime kame. Mueka niga asíbame ju napu tabilé mué boꞌné nila ju, mueka ꞌwíime ju bilena peka echisá.”
\p
\v 22 ’ꞌLige anile alué rió enomí nígame: “Tabilé ꞌnátanti. Mué ꞌla sébali machí ne ꞌwe ená anime rió ko, niga asíbame ko ne napu tabilé ne nila ju, ꞌlige ꞌwíime ko ne napu tabilé echá.
\v 23 ꞌLige ¿chonigá ta nochari ko mué alué enomí alé enomí gatélachi moꞌogá? Alarigaka ꞌla uché rajpé narémikuru ne alué enomí ku nawagá.”
\p
\v 24 ’ꞌLige alué rió enomí nígame anele alué ralámuli napu jale alemi: “Bujewa alué enomí ye rió, ꞌlige ꞌyawa alué napu mele bilé siento.”
\p
\v 25 ’ꞌLige alué ralámulika anile: “¡Mué Waꞌlula, aka ꞌmáchigo ni ko alueka bilé siento enomí napu mele!”
\p
\v 26 ’ꞌLige alué rió enomí nígameka regá nejele: “Neka ꞌla sébali ruwí, alué abé mékame enomí nocháriga, alueka abéchigo abé weꞌká ꞌyámala ne. ꞌLige alué tase mékame enomí nocháriga, alueka bujémala ne napu ekí ꞌya ne.
\v 27 ꞌLige alué ralámuli sairúgame napu tase najkile napurigá ne waꞌlula selígame nímala, alueka jeka aꞌpawa ꞌlige ꞌma meꞌliboa jena neꞌchí etériga”, alarigá anele.
\s Jena ruwimela ꞌma sébaligo Esusi weꞌká riógachi Rusaleni anilichi
\p
\v 28 Pe nujubapi ꞌma alarigá raꞌichasa alué Esusi, uché ꞌwe simile Rusaleni simea, alésíko rewiná nile.
\v 29 ꞌLige amulí seba Beꞌtagé ꞌlige Betania ꞌámuli riógachi napu nile reꞌleberi Olibo rewégachi rabó ꞌlige alé yéniga júlale oká rió bajchá napu nile boꞌné benírime, regá anigá:
\p
\v 30 ―Simawa alé ꞌpari peꞌkabi riógachi Beꞌtagé rewégachi ꞌlige ꞌemi alemi sébaga rewimela ꞌemi bilé bulito oꞌwiga ujchárigame bijí ranala taꞌchó murútilime. ꞌLige suꞌpanasa jeka oꞌtoboa oꞌwiga alué bulito.
\v 31 ꞌLige ralámuli rukésaká chonigá suꞌpanalia alué bulito, regá anewa: “Alué Waꞌlula najkí bulito.”
\p
\v 32 ꞌLige alué oká rió boꞌné Esusi benírame simíbale ꞌlige ꞌla rewale bulito napurigá anile Esusi.
\v 33 ꞌLige alué bulito suꞌpana uchúkachi, alué upugégame ka anele:
\p ―¿Chonigá suꞌpanáliché ꞌemi alué bulito?
\p
\v 34 ꞌLige alué oká rioka regá nejele:
\p ―Alué Onorúgame aꞌwalila nígame najkí ye bulito.
\p
\v 35 Alésíko oꞌtóile alué bulito Esusi alé naꞌlégana, ꞌlige alué oká rió gemala chiní iꞌweli bujusá pérale alué bulito ꞌlige alé asérale alué Esusi.
\v 36 ꞌLige alé rabó moyena alué weꞌká ralámuli bajchabemi pésiga eꞌyénale gemala chiní iꞌweli napurigá nokame nile napuꞌlige nawasa napunápuri riógachi bilé waꞌlula rey.
\p
\v 37-38 ꞌLige alé rabó Olibo naꞌkolígana eꞌyéniga napu pe ꞌwechi maꞌchígime nile Rusaleni, suwábaga alué weꞌká ralámuli alué Esusi oyérame chojkile eꞌwele sinaka raꞌicha raꞌsálagá, abiena ꞌwe aꞌlá niraga raꞌicha Onorúgame. Regá anigá:
\p ―¡Jipe ꞌma seba alué Waꞌlula Rey Onorúgamete julárigame, Onorúgame aꞌwalila nígame, ramueka ꞌwe aꞌlá niralia ye rió! ¡Waꞌlú raꞌsálalí nerú ꞌpa rewagachi!
\p Regá anile alué ralámuli napugiti waꞌlú aꞌwalí nígame níligame alué Esusi, ꞌwe saꞌwame nile ralámuli tabilé maꞌchílime, ꞌlige ajánarime nile alué suwígame. Abiena ꞌla oꞌpasárale maligi mili ralámuli ꞌya bajchabé rawé maligi banite ꞌlige oká roꞌchite. Onorúgame ꞌyame nile aꞌwalí boꞌné nila.
\p
\v 39 ꞌLige jaré bariseo napu jale alemi weꞌká ralámuli jágichi, alueka anile:
\p ―Muérigo benírame, suliwa alué mué ꞌyuga eꞌyéname napurigá kilí jámala.
\p
\v 40 ꞌLiko alué Esúsika regá nejele:
\p ―Neka ꞌla bijchiá aní, ye ralámuli aꞌrésaká siná aꞌliko rejté sinaka raꞌichámala.
\p
\v 41 Napuꞌlige Esusi enagá alé ꞌma bochígimi maꞌchígichi Rusaleni, ꞌlige nalale alué weꞌká alé riógame ralámuli naꞌtemaka,
\v 42 regá anigá:
\p ―Neka ꞌwe seweka ená jipe alué ralámuli naꞌtemaka. ꞌWe ꞌla képá alué ralámuli ꞌla ꞌnátaga akisá jipe rawé ꞌla biꞌwígame alawégame gayéname ko apiépiri ralámuli ꞌla ꞌnátaga akeme aleké raꞌíchali rejcholi napu benírige ne alué ralámuli ꞌyabé rawé, jípeko ꞌmáchigo nasótiga ajtíkó alué rejcholi, pecha bijchígilime alué ralámuli.
\v 43 ꞌLige sebámala bilé rawé ꞌwe resí ikimeli alué ralámuli. Alué saíla alé aꞌbeka tegóchika weꞌé namó ajchámala nakomia aleka uchuka, moꞌimea pachami,
\v 44 ꞌlige ꞌma reꞌwániga meꞌlimela alué ralámuli Rusaleni ejperégame, abiena ꞌma reꞌwániga gajunámala galí. Alarigá ikimela alué ralámuli pecha bijchígiligame Onorúgame nawachi ralámuli guꞌírimia ku guwana roꞌinamia alué resiti nóchame.
\s Jena ruwimela Esusi neꞌóchaligo alué ralineme  alé waꞌlú reꞌobachi Onorúgame galílachi mochígame
\p
\v 45 ꞌLige alué Esusi bajkile alé raꞌpichí waꞌlú reꞌobachi Onorúgame galílachi, ꞌlige ꞌma maꞌchí buyánale alué ajágame ralineme ralámuli alé.
\v 46 ꞌLige anele:
\p ―Alé bilena apélichi regá ruwí: “Ne galílaká Onorúgame ꞌyuga raꞌichálime nímala ꞌlige iwérali tánilime”, ꞌlige ꞌémika uné napurigá resó chigórigame nila.
\p
\v 47 Alué Esúsika senibí rawé benírime nile Onorúgame nila raꞌíchali alé waꞌlú reꞌobachi Onorúgame galílachi, ꞌlige alué eꞌwélala balé abiena alué Moisesi aꞌrélala raꞌíchali benírame ralámuli abiena alué eꞌwélala nulame alé weꞌká riógachi, alueka ꞌnátale churigá ꞌla nimio meꞌliá alué Esusi.
\v 48 ꞌLige tabilé che ikisá nílile alarigá ꞌla nímio meꞌliá, cha weꞌká ralámuli jáligame alé alué raꞌíchali rejcholi gepuga ꞌlige ꞌnata.
\c 20
\s Jena ruwimela Esusi neꞌóchaligo alué eꞌwélala
\p
\v 1 Bilé rawé napuꞌlige Esusi ajtígichi alé raꞌpichí reꞌobá ilígichi Onorúgame galila, beniria Onorúgame nila raꞌíchali weꞌká ralámuli ꞌlige aminami rejcholi ruyea napurigá ꞌwe aꞌlá eꞌwámala napu nulá Onorúgame. Aꞌlige alemi aꞌbemi jábale alué eꞌwélala balé, abiena alué napu benírame nile alué raꞌíchali rejcholi napu aꞌrele Moisesi ꞌwe ꞌya, abiena alué ralámuli jurío nuleme.
\v 2 ꞌLige alué ralámulika regá anele alué Esusi:
\p ―Mué Esusi, ¿tachiri najtékame nóchali nígame ju mué? ¿Waꞌlula ju mué? ¿Chiérite ajcharu mué napurigá waꞌlula nímala mué?
\p
\v 3 ꞌLiko Esúsika regá anele:
\p ―Ne abichigó rukumela bilé raꞌíchali, ꞌlige chonirá ꞌemi:
\v 4 “¿Chieri júlale Juani napurigá rewarámala ralámuli baꞌichí jáwaga, Onorúgame o pe apiépiri ralámuli?”
\p
\v 5 ꞌLiko alué ralámulika chojkile raꞌicha aꞌbopi rukegá, regá anile:
\p ―¿Churigá nejiawa? “Onorúgame júlale”, anisúgaká, ꞌliko regá animela: “¿ꞌLige chonigá ta bijchígileché ꞌemi?” animela.
\v 6 ꞌLige tase chérigá rupoa pe apiépiri ralámulite julárigame níligo. Alarigá ruisúká ramué ꞌliko ꞌma meꞌlimela ralámuli bajsibuga ramué napugiti ꞌla machigá mochígime Juani ꞌla Onorúgamete julárigame níligo.
\p
\v 7 Alarigá anile majaga alekeri tase machióríle aluete julárigame níligo alué Juani ralámuli rewarániliga baꞌichí jáwaga.
\v 8 ꞌLiko Esúsika regá anele:
\p ―Néchigó tabilé ruwimela ꞌliko chiérite ajchárigame ka ne waꞌlula neraga.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo cha nokáligo  jaré rió iꞌwilí echerúgime repume
\p
\v 9 ꞌLige chojkile Esusi raꞌicha ralámuli ꞌyuga, regá anigá:
\p ―Bilé rió jáwale weꞌká iꞌwilí\f + \fr 20:9 \ft Jaré ralámuli uꞌlí aneme ju, ꞌlige jaré pe ꞌuba aneme ju alué iꞌwilí. \f* boꞌné gawílachi, ꞌlige owile repúniliga jaré rió nóchame, ꞌlige alué boꞌné rió iꞌwilí nígame ka simile bilénami mejká. Alé mejká asale weꞌkabé bamí, alakí bamí kachi ꞌma chojkile rakea alué iꞌwilí.
\v 10 Napuꞌlige ꞌma rakesa ꞌlige ꞌma wachi, júlale bilé rió nóchame napurigá ꞌwímala alué iꞌwilí rakala napu nachuámili nile alué rió iꞌwilí nígame. ꞌLige alué owítigime iꞌwilí repúkichi ꞌma wejpisole alué rió julárigame ꞌwíniliga, ꞌlige pe sekega júlale kumi.
\v 11 ꞌLiko alué rió iꞌwilí nígame uchéchigo bilé rió nóchame júlale ꞌwíniliga. Abiena alué rió ꞌwe neꞌocháliruchigó, abiena wejpisóliru, abiena tase ꞌyáliru alué iꞌwilí rakala napu ꞌnúliga juláliru.
\v 12 ꞌLige alué iꞌwilí nígame uchéchigo bilé nóchame rió júlale iꞌwilí ꞌwíniliga, ꞌlige abiénachigó ꞌwe jéchiga wejpisole, ꞌlige ꞌma kumi júlale.
\p
\v 13 ’ꞌLige arigá ꞌnátale alué iꞌwilí nígame: “¿Churigá olásiga ꞌla nímalaché? Jípeko julámala ne ne boꞌné inolá. Siné kachi alueka ꞌla niráwaréko.”
\p
\v 14 ’ꞌLiko alué owítigime ralámuli iꞌwilí jáwame repúniliga etesa alué rió alé aꞌnabeka enágichi, ꞌliko anile aꞌbopi raꞌíchaga: “Alué rió júkuru alué oꞌnola nila nachuámili napuꞌlige oꞌnola mukusá, alekeri meꞌliboa alué rió, alarigá ꞌla ramué niga ejtebiwa ye wasá iꞌwilí jawárigame.”
\v 15 ꞌLiko alésíko ꞌminami mejkabé oꞌtogá meꞌale.
\p Alarigá anele Esusi alué ralámuli ꞌlige rukele:
\p ―¿Cholámalawé alué wasá iꞌwilí nígame alué ralámuli alué reꞌmalí meꞌágame?
\v 16 Alemi simela ꞌlige ꞌma meꞌlimela alué ralámuli owítigime iꞌwilí jawárigame repúniliga, ꞌlige uché jaré ꞌyámala alué iꞌwilí jawárigame repúniliga.
\p ꞌLige akisá alué ralámuli alanichi Esusi, ꞌlige regá anile:
\p ―¡Tase siné alarigá nokisuga ꞌla képá! ―anile majaga.
\p
\v 17 ꞌLige Esúsika eꞌnéniga anele:
\p ―¿ꞌLige tachiri ruwime ju alué osilí napu uchú osiruga alé bilena apélichi napu uchú Onorúgame wikárila regá anime?:
\q Jaré rió galí newame gawélele bilé rejté,
\q ꞌlige alué rejteka ꞌwe aꞌlá aꞌwagá asíbale 
\q alé chijtochi ajchásiga.\f + \fr 20:17 \ft Eꞌnesi Salmos 118:22. \f*
\m Alanime júturu alué osilí napu uchú alé bilena apélichi napu uchú Onorúgame wikárila.
\p
\v 18 ꞌLige uchérajpé anile alué Esusi:
\p ―Apiépiri rió alé rejtechi boꞌibasa, ꞌma chiꞌwámala. ꞌLige bilé rió meꞌtáchisa alué rejtete, ꞌma chiꞌlaga rejpímala. Alué rejté aniáká pe neꞌchí olagá aniame kéré.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo Onorúgame ꞌyalime ko  napu Onorúgame ꞌyáwili ju
\p
\v 19 Eꞌwélala balé ꞌlige alué Moisesi aꞌrélala raꞌíchali rejcholi benírame ralámuli, alueka chaꞌpinálile alué Esusi aꞌlige yati alé, napugiti alué ralámulika ꞌwe aꞌlá machíligame alieti olagá anió alué Esusi rejté gawélirigime ruyá, aminami ꞌwe aꞌlá machile neꞌochalia alué ralámuli, iligá alué ralámulika majale alué uché jaré ralámuli, alekeri tabilé chaꞌpile.
\p
\v 20 ꞌLige júlale jaré rió napurigá pe iꞌkilí eꞌyénamala Esusi eꞌnéniga, ꞌla aꞌká ralámuli neraga pala seꞌwiná anigá enara alué Esusi ꞌlige seꞌwiná anigá einásaká yati chaꞌpiboa olale oꞌtomea alé waꞌlula selígame ajtígachi.
\v 21 ꞌLige arigá siné rawé regá rukele:
\p ―Mué, benírame, ramueka ꞌla machiaa ꞌwe semáriga benírame ko mué, suwábaga ralámuli ꞌla nirame ko mué, ꞌlige ꞌla sébali benírame ko mué napurigá nulá Onorúgame.
\v 22 Ruwíbá mué, ¿pala aꞌlá ju enomí iꞌlía alué waꞌlula selígame rey alé Roma ajtígame, tabiléchala ꞌla ju?
\p
\v 23 Alué Esúsika ꞌla machile chátiri ꞌnátaga rukeo alué ralámuli, ꞌlige anele:
\p
\v 24 ―ꞌEmi bilé ralámuli, jeka oꞌtóbá bilé enomí.
\p ꞌLige bilé ralámuli yati ꞌyale bilé enomí chijtúligame bawérigame. ꞌLige Esúsika rukele alué weꞌká ralámuli:
\p ―¿Chieri moꞌola ju ye moꞌó jena enomichi ajtígame? ꞌLige ¿chieri rewalá ju napu chujkú jena?
\p ꞌLige alué ralámulika regá nejele:
\p ―Aka aluéguru waꞌlula gobierno enomí nareme.
\p
\v 25 ꞌLiko Esusi anele alué ralámuli:
\p ―Napu alué waꞌlula nila ju, alueka ku aba alué ꞌyáwaguru, ꞌlige alué napu Onorúgame nila ju, alueka alué Onorúgame ꞌyáwaguru.
\p
\v 26 ꞌLige alué Esusi tabilé seꞌwináriga nejele, alekeri tabilé che ikile alué ralámuli rekó oꞌtonalie. Alésíko kilí jábale alué ralámuli, suwábaga tábiri ꞌwe benegá nejéligime alué Esusi.
\s Jena ruwimela rukélirigo Esusi pala bijí ajagá  eꞌyéname ka alawala ralámuli suwisá
\p
\v 27 Pe nujubapi jaré alué saruseo chojkégame ralámuli simíbale Esusi ꞌyuga raꞌichamia. Alué ralámuli saruseo napu tase bijchígime nile rewagachi simíbame ko ralámuli suwisá, regá anele alué Esusi:
\p
\v 28 ―Mué, benírame, bilé rió mukusá ꞌlige biꞌneli rejpisa upila tase ꞌcho ꞌkúchiga alué rió ꞌyuga, ꞌlige alué rió mukúgame baꞌchila o bonila rewimeli kará alué mukí gunámakame, ꞌlige ꞌkúchigame nímará alué mukí ꞌyuga, ꞌlige alué rió ꞌkúchilaka alué mukúgame ꞌkúchila kárélamará. Alaníché alué osilí napu osale alué Moisesi ꞌwe ꞌya ajtígame.
\v 29 Sinéchigo mochile gichao ejtemali aꞌboi rijimala. Newile bilé alué reꞌmalí bajchá ochérigame, ꞌlige ꞌma mukule taꞌchó ꞌwesi ꞌkúchiga alué mukí ꞌyuga.
\v 30 ꞌLiko alué rió mukúgame bonila newile alué mukí gunámakame ꞌyuga, abiena ꞌma mukúlechigó tase ꞌkúchiga.
\v 31 Alarigá nokale suwábaga alué gichao ejtemali repola ꞌyuga newía, ꞌlige suwábaga gichao ejtemali tase ꞌkúchiga suwile.
\v 32 Alésíko arigá ꞌma mukule alué mukí.
\v 33 Napuꞌlige alé rewagachi sebasa alué weꞌká ejtemali ꞌlige alué mukí, aleka ¿chieri ꞌnalina upila nímalawé alué mukí?
\p Alarigá rukele rekó tabilé bijchígime ke rewagachi simíbame ko suwígame.
\p
\v 34 ꞌLige Esúsika nejele:
\p ―Jena wijchimoba ka rió ꞌlige umugítiri newime ju,
\v 35 alué napu ekí seba rewagachi nibilé umugí nibilé riótiri newime ju
\v 36 aminami tabilé siné suwimeli ju. Aleka suwábaga ralámuli napurigá santo ánjeli nímala. ꞌLige Onorúgame ꞌkúchila nímala alé ꞌpa rewagachi ꞌma senibí neraga.
\v 37 Aka aba alué boꞌné Moisesi osáligeꞌé peꞌkabi osilí napu ruwí rajá ilíligo alué bilé uꞌtá rojá, alé peꞌkabi osilichi ruwí rewagachi simíbame ko ralámuli suwisá. Alé peꞌkabi osilichi ruwí alué Abraámi ꞌlige Isaki ꞌlige Akobo alé ꞌpa rewagachi mochigo jipe Onorúgame ꞌyuga, alué bakiá napu suwile ꞌwe ꞌya napuꞌlige taꞌchó oꞌchérachi Moisesi.\f + \fr 20:37 \ft Eꞌnesi Éxodo 3:2-6. \f*
\v 38 Onorúgame níriká tabilé ꞌwesi suwígame kéré.
\p
\v 39 Aꞌlígeko jaré eꞌwélala alué Moisesi rejchólila benírame anele:
\p ―Mué, benírame, ꞌla bijchiá ju.
\p
\v 40 Alésíko ꞌma tabilé aminabi rukele alué ralámuli.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo abé najtékame ko  Onorúgamete julárigame meꞌtigá Rabí
\p
\v 41 Esúsika rukele alué eꞌwélala:
\p ―ꞌÉmika ¿chonigá regá aní Onorúgamete julárigame pe alué Rabí rijimala ko alué Rabí ꞌwe ꞌya ajtígame?
\v 42 Aka alué boꞌné Rabí osáleché alé osilichi Onorúgame Wikálala:
\q Alué Onorúgameka anéturu alué waꞌlula neꞌchí nuleme:
\q “Asagá ne ꞌyuga jena wajtoná
\q
\v 43  napusí ne ꞌma umérasa mué saíla.”\f + \fr 20:43 \ft Eꞌnesi Salmos 110:1-2. \f*
\m
\v 44 Aka alué Rabí osáligeꞌé “waꞌlula neꞌchí nuleme” anime, ꞌliko alué Onorúgamete julárigame abé najtékame ju meꞌtigá Rabí.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo alué eꞌwélala Moisesi  rejchólila benírame sayega raꞌíchaligo alué olagá
\p
\v 45 Weꞌká ralámuli gepua mochile, ꞌlige alué Esúsika anele alué benírame:
\p
\v 46 ―ꞌWe aꞌlá ꞌnátaga alué ꞌyuga napu ju raꞌíchali rejcholi benírame napu Moisesi aꞌrele ꞌwe ꞌya, alueka ꞌwe riólame ju iꞌweli oꞌpáchaga eꞌyénaga, ꞌlige najkime ju napurigá ꞌla niraga repóriwa alemi weꞌká riógachi. ꞌLige mochínilime ju alé napu mochime ju alué eꞌwélala najtékame nóchali nígame alé uꞌkuchí reꞌobachi “sinagoga” rewégame, ꞌlige najkime ju napurigá ꞌla semáriga kógiwa bilénami waꞌlú goꞌachi.
\v 47 ꞌMa bujeme ju galí alué umugí gunámakame. Weꞌlisi jame ju Onorúgame tania iwérali reꞌobachi weꞌlisi napurigá pe aꞌboi najkime ju napurigá suwábaga ralámuli etémala. Nobi alueka abéchigo waꞌlú gastigo narémalagó.
\c 21
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo Onorúgame níriká  ꞌwe najtékame níligo alué enomí napu nejile mukí gunámakame
\p
\v 1 Esúsika etele alué ꞌwe enomígame ralámuli mochichi enomí alé gajónichi alé waꞌlú reꞌobachi Onorúgame galila,
\v 2 ꞌlige etélechigó bilé mukí gunámakame ꞌwe resiti pe uꞌkabi enomígame suwábaga mochichi napu ekí enomígame nile, pe okabi ejchirúligame enomí nile ꞌwe pee najteme.
\v 3 Aꞌlígeko alué Esusi anile:
\p ―ꞌLa bijchiá ye mukí gunámakame ꞌwe resítiri tabilé weꞌká enomígame pe oká enomí mochíkuru, pe napu ekí nígame nile. 
\v 4 Suwábaga ralámuli ꞌwe enomígame ka pe uꞌkabi mochime ꞌínile alué enomí pe rasírigame ꞌlige ye mukika ꞌma nejí suwábaga napu ekí nígame nile.
\s Jena ruwimela Esusi ruwíligo gajunáwili ko alué waꞌlú reꞌobá
\p
\v 5 Esusi abiena etélechigó jaré ralámuli raꞌicha mochigo alarigá níligo alué waꞌlú reꞌobá Onorúgame galila, ꞌlige aliena semati níligo alué eꞌwele rejté alué waꞌlú reꞌobá newárigime, ꞌlige ꞌwe semati níligo alué suwábaga tábiri napu uchúchale ꞌlige napu jáwale ralámuli alé pachá reꞌobachi napu ralámuli aꞌpime nile Onorúgame. ꞌLige Esúsika anile:
\p
\v 6 ―Sebámala bilé rawé napuꞌlige ye waꞌlú reꞌobá Onorúgame galila ꞌma gajunáwili ju, suwábaga ye rejté napu eté ꞌemi waꞌlú reꞌobá newárigime wijchí mochímala gajuga.
\p
\v 7 Aꞌliko rukéliru alué Esusi:
\p ―Mué Waꞌlula, ¿chiéniko gajunáwili júkó ye waꞌlú reꞌobá? ¿Churigá ꞌla machiboa ꞌma sebamio raweli gajunáwili ko ye waꞌlú reꞌobá?
\p
\v 8 Esúsika nejele:
\p ―ꞌWe aꞌlá ꞌnátaga mochiwa napurigá tabilé ꞌwesi ꞌyégamala seꞌnú raꞌíchali ruigá napurigá oyéramala ꞌemi. Eꞌyénamala weꞌká ralámuli ichúrimi raꞌlaga anisia: “Ne júkuru ꞌla bijchiá Onorúgamete julárigame. ꞌMa seba raweli napu ꞌemi guꞌírimili nílige ne.” Alarigá animela alué ralámuli, nobi ꞌémika tabiléchigo bijchígiwagó.
\p
\v 9 ―ꞌLige napuꞌlige ruyésiga ꞌemi nakó nerúlimio, tabilé majawa napugiti nerúlimili kame nakoli bajchá, nobi tabiléchigo ꞌcho suwibámili nímalagó ye gawí aꞌlige.
\p
\v 10 ꞌLige aminabi ruwile alué Esusi:
\p ―Alué weꞌká ralámuli bilena gawichí ejperégame nakómala chebilena gawichí ejperégame sayega.
\v 11 Aꞌwágame nokimela ichúrimi gawichí, ꞌlige abiena gurúlamala goꞌame, ꞌlige nerúlamala naulítiri, ꞌlige ꞌpa rewagachi ꞌwe eꞌkarúgame chátiri buyame etémala ralámuli.
\p
\v 12 ’Tabilé ꞌcho alarigá ikichi suwábaga ye tábiri, ꞌwe najátawili ju ꞌemi ꞌlige ꞌma chaꞌpiboli ju ꞌemi. ꞌLige ꞌma oꞌtoboli ju ꞌemi eꞌwérali rukemia raꞌíchali alé uꞌkuchí reꞌobachi “sinagoga” rewégame, ꞌlige ꞌma moꞌáwili ju ꞌemi galírale neꞌchí oyérame kóriká, ꞌlige ꞌma oꞌtoboli ju ꞌemi alué eꞌwélala mochígichi raꞌíchali gatélachi.
\v 13 Aꞌlige alé oꞌtosuga ꞌemi, ꞌémika ꞌla sébali maꞌchígime rupoa alarigá ko ne.
\v 14 Tabilé eꞌkarúganti naꞌtawa bajchabé churigá nemítiká,
\v 15 ne ꞌnalina ꞌla nejímala semátiri ꞌnátili churigá nemímala ꞌemi. Aꞌliko tabilé umérowa ꞌemi.
\v 16 ꞌLige oꞌtoboli ju ꞌemi napurigá galírale moꞌawa ꞌemi oꞌnólate ꞌlige ꞌemi eꞌyélate, ꞌlige ꞌemi baꞌchílate ꞌlige ꞌemi rijimálate, ꞌlige ꞌemi ꞌyuga oyame. ꞌLige jaré ꞌemi ꞌma meꞌliboli ju.
\v 17 ꞌLige suwábaga ralámulite gichíwili ju ꞌemi neꞌchí oyérame kóriká,
\v 18 nobi neka ꞌla senibí repuka asimélagó ꞌemi.
\v 19 ꞌLa anachásaká ꞌemi rekó gichilie aꞌlígeko ꞌla sebámala ꞌemi rewagachi.
\p
\v 20 ’Napuꞌlige ꞌemi etea noligá mochigo sontalo jena Rusaleni weꞌká riógachi, machiboa ꞌma pe yati gajunáwili ko alué weꞌká galí.
\v 21 Aꞌlígeko suwábaga ꞌemi napu mochí aꞌlige alé Jurea anilichi gawichí ꞌma júmasiwa reꞌpá rabomi. ꞌLige suwábaga ꞌemi napu mochí aꞌlige jena Rusaleni, ꞌma júmisiwa. ꞌLige suwábaga napu mochí aꞌlige alé ꞌmi jami, tabilé ku sboa jena Rusaleni
\v 22 napugiti ꞌwe enárélamala aꞌlige alakichi. Aꞌlige ꞌma alarigá ikimela suwábaga napurigá aní waꞌlú apélichi chujkúgame osilí Onorúgame raꞌichálila alué apeli kabítigame.
\v 23 Resía umugí alué napu aꞌlige rawé rojpega mochígichi, ꞌlige alué umugí napu uꞌkuchí ꞌkúchigame bijí chiꞌime aꞌlige rawé, napugiti ꞌwe resíriká nímala aꞌlige rawé jena wijchimoba. Onorúgame alarigá elámala.
\v 24 Ajaré siparínate ejchega meꞌliboa, ꞌlige jaré ꞌma chaꞌpiboli ju ꞌlige bochígimi gawichí oꞌtoboli ju. ꞌLige alué tabilé ralámuli israelita ꞌma neyúriga mochímala jena Rusaleni napusí seba raweli napuꞌlige Onorúgame ꞌma tabilé guꞌírimala semátiri naꞌtálilate alué ralámuli tabilé israelita.
\p
\v 25 ’ꞌWe eꞌkarúgame chátiri buyámala alé reꞌpá rayénalichi ꞌlige mechachi ꞌlige soꞌpilichi. Alueka ruwime nímala ꞌma gajumio gawí. ꞌLige jena wijchimoba weꞌká ralámuli weꞌkaná riógame tabilé machimela chonigá alaꞌsió aꞌlige rawé, ꞌlige ꞌwe majámala ená ꞌsichi aꞌwágame rolochi alué waꞌlú baꞌwí jena wijchimoba ilígame.
\v 26 ꞌLige alué weꞌká ralámulika ꞌma rekupámala majaga etega alarigá ikíichi ye gawí napugiti aꞌwágame nokimémpá rayénali, ꞌlige mechátiri, ꞌlige soꞌplítiri alué ꞌpa rewagachi mochígame.
\v 27 Aꞌlígeko etémala ꞌemi neꞌchí aleka enágichi ne reꞌkínasia bilena nolichi waꞌlú aꞌwalí niga ꞌlige raꞌósali ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga.
\v 28 Napuꞌlige ya ꞌma alakichi, ꞌwe aꞌlá iwériga mochiwa ꞌlige buigá mochiwa napugiti pe aꞌkinana ꞌma tabilé resí ikiá mochímempá ꞌemi.
\p
\v 29 Abiena regá anele:
\p ―ꞌEmi ꞌla machí napuꞌlige rojá
\v 30 yáachi, aꞌkinana sebamio bamunúsili.
\v 31 Aꞌchigóriga napuꞌlige ꞌemi etea iꞌkirú ikichi alé ꞌpa rewagachi, ꞌwe aꞌlá machiboa ꞌemi pe aꞌkinana uché ku nawamio ne.
\p
\v 32 ’Neka ꞌla bijchiá ruwí, suwábaga alarigá ikimeo bajchabé taꞌchó suwichi ralámuli jipe ejperégame.
\v 33 Rewagá ꞌlige gawítiri siné rawé ꞌma tabilé ne ikimela, nobi ne nila raꞌíchalika tabiléchigo siné weꞌkámalagó.
\p
\v 34 ’ꞌWe ꞌla ꞌnátaga eꞌyénawa ꞌemi, tase ꞌnátaga eꞌyénawa bajílime ꞌlige eꞌkarúgame tábiri mélime napu nerú jena wijchimoba, aꞌlige rawé tase sanátiga sebámala ne napu ꞌemi mochí napuꞌlige ꞌemi tabilé ꞌnátaga mochígichi
\v 35 napugiti yati neraga nawámili kame ne ꞌlige suwábaga ralámulite etéwili kame ne.
\v 36 ꞌWe ꞌla ꞌnátaga mochiwa Onorúgame ꞌyuga raꞌicha, aꞌwalí tania napurigá ꞌemi tabilé che ikimela napuꞌlige eꞌkarúgame tábiri cha ikichi jena wijchimoba, napurigá ꞌla simámala ꞌemi tabilé chijúniga alé napu asimela ne, ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga ―alanele Esusi alué ralámuli.
\p
\v 37 Esúsika rawé ꞌwe benírame nile alé waꞌlú reꞌobachi Onorúgame galílachi, ꞌlige rukoka simime nile alé naꞌlébori nasípari Olibo rewégame rabó.
\v 38 Weꞌká ralámuli simíbame nile senibí beꞌá alé waꞌlú reꞌobachi gepumia Esusi raꞌichálila.
\c 22
\s Jena ruwimela Jurásichi bajkíligo alué Remónisi alawala
\p
\v 1 ꞌMa aꞌmulipi enale raweli sebamia Páskua anilime omali napu baní goꞌame nile tase lebarura ajchigá newárigime,\f + \fr 22:1 \ft Eꞌnesi glosario “levadura”. \f*
\v 2 ꞌlige alué eꞌwélala balé ꞌlige alué weꞌká rió raꞌíchali rejcholi benírame ralámuli napu Moisesi aꞌrele ꞌwe ꞌya, ꞌnátale churigá ꞌla níliga Esusi meꞌliá ꞌwe nasoka napugiti ꞌwe majáligime alué weꞌká ralámuli.
\v 3 ꞌLiko alué Remónisi alawala chátiri bajkile alé Jurasi Iskariote saꞌpálachi, alué Jurasi napu nile bilé alué makué oká rió nulame Esusi nochálalachi.
\v 4 ꞌLige alué rioka simile eꞌnemia alué balé eꞌwélala, abiena alué eꞌwélala sontalo waꞌlú reꞌobachi tebume Onorúgame galila, ꞌlige alé sebasa anele:
\p ―Ne ꞌla nejkúrimala chaꞌpiá alué Esusi.
\p
\v 5 ꞌLige alué ralámulika ꞌwe raꞌsálále, ꞌlige enomite najtétimoríle alué Jurasi.
\v 6 Alésíko Jurasi chojkile ꞌnata: “¿Churigá chiéniko ꞌla nímalawé chaꞌpiá Esusi tase etériga ralámuli?” regá ꞌnátale.
\s Jena ruwimela Esusi goꞌáligo goꞌame  Páskua omégachi taꞌchó meꞌliachi
\p
\v 7 Sébale raweli Páskua\f + \fr 22:7 \ft Eꞌnesi glosario “Páscua”. \f* omégachi baní goꞌyachi tase kawali roꞌigá newárigime. Aꞌlige rawé napu ekiná riógachi galírale meꞌliame nile bilé boꞌá Onorúgame kógimia.
\v 8 ꞌLige Esusi júlale alué Pegro ꞌlige Juani, regá anegá:
\p ―Simíbaga, newawa alué goꞌame ramué goꞌyame oꞌrako alí chónachi.
\p
\v 9 ꞌLige alué oká rioka rukele:
\p ―¿Koche ꞌla nítéko alué goꞌame newalía?
\p
\v 10 ꞌLige alué Esúsika regá anele:
\p ―Napuꞌlige ꞌemi sebasa alé weꞌká riógachi, alé najtepámala ꞌemi bilé rió sikolí majtochi iligá enágame baꞌwí roꞌágame, ꞌlige ꞌemi alué rió najátawa napusí seba bilena galichi, ꞌlige sebámala bilena galírale osámana ilígame,
\v 11 ꞌlige anewa ꞌemi alué rió galí nígame ne napu ju benírame najkió bilé galí napurigá goꞌmé ne ꞌemi makué oká rió ꞌyuga oꞌrako alí chónachi.
\v 12 ꞌLige ꞌemi alué galí amoba ilígime ꞌnalina ꞌyáwili ju abiena ꞌma ꞌwe aꞌlá pechítigame, ꞌlige alé newawa ꞌemi alué goꞌame.
\p
\v 13 ꞌLige alué rioka simíbale ꞌlige rewale alué rió sikolí majtochi iligá enágame napurigá anílige alué Esusi ꞌlige najátale. ꞌLige jímole bilena galichi osámana ilígamechi, ꞌlige newale alé alué goꞌame aꞌlige rawé Páskua omégachi goꞌyáame.
\p
\v 14 Napuꞌlige ꞌma wajsigá ilígichi goꞌame ꞌlige ꞌma roꞌáriga ilígichi, sébale Esusi goꞌmea, alé reꞌlé ilígame mésachi kilí boꞌíbale gayena sekate machoka wijchí, alué makué oká rió nulame ꞌyuga.
\v 15 ꞌLige anile Esusi:
\p ―Neka ꞌwe najkié napurigá napuíka goꞌpoa ramué ye goꞌame jipe alí chónachi Páskua omégachi bajchabé taꞌchó mukiá ne.
\v 16 Pe jipe goꞌsá goꞌame ꞌemi ꞌyuga, weꞌlisi tabilé uché ku napuíka goꞌpoa napusí ꞌma ꞌla sébali ikisá napu najkí Onorúgame.
\p
\v 17 ꞌLige chaꞌpile alué baso iꞌwilí baꞌwila rekútame roꞌágame, ꞌlige ꞌma cheliera ꞌyasa Onorúgame, regá anele boꞌné benírame:
\p ―Nachútaga bajisi ꞌemi ye iꞌwilí baꞌwila rekútame.
\v 18 Neka ꞌla ruwí, tabilé uché bajimia ne napusí ꞌma ꞌla sébali ikisá napu najkí Onorúgame.
\p
\v 19 Pe nujubapi ꞌwile alué baní tabilé kawali roꞌigá newárigime ꞌlige waꞌlú cheliera ꞌyasa Onorúgame, chiꞌwánale alué baní ꞌlige ꞌyale alué makué oká rió, ꞌlige anele:
\p ―Goꞌsí ꞌemi. Ye baní ne saꞌpala ju. Yeka ruwime ju ꞌma meꞌliboli ko ne, ꞌlige mukimeli ko ne ꞌemi neraga.\f + \fr 22:19 \ft “Guꞌíriga” aniáká Esusi pe anime ke anile suwábaga ralámuli alawala ꞌla biꞌwimeo ꞌla oyérasaká Onorúgame alué ralámuli. \f* ꞌLige ꞌemi ꞌla senibí aꞌchigóriga nokoboa aꞌkinana ne mukusá neꞌchí nélegá.
\p
\v 20 ꞌLige abiena ꞌwile alué baso iꞌwilí baꞌwila roꞌágame napu rekútame ju, ꞌlige anile:
\p ―Ye pachágana manígime iꞌwilí baꞌwila ne elalá ju, alué elá napu maꞌchínamili ju ne meꞌliá, ꞌlige ne mukugá waꞌlú guꞌírimili ju ꞌemi ralámuli. Regá gatele Onorúgame ralámuli jipe ejperégame guꞌírimia napurigá ꞌla biꞌwígame alawégame nímala. ꞌLige aꞌlá sébali alarigá ikimeli júkuru ne napurigá aní Onorúgame nila raꞌíchali.
\v 21 ꞌLige alué rió napu guꞌírimili ju ne saíla neꞌchí chaꞌpiá jena ajtíkuru jipe ramué ꞌyuga jena mésachi.
\v 22 Ne Esusi napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga mukumeli júkuru ne napurigá najkí boꞌné Onorúgame, ꞌlige resía alué rió napu guꞌírimili ju ne saíla neꞌchí chaꞌpiá.
\p
\v 23 Alésíko chojkile rukea aꞌbopi alué makué oká rió chieri níliga guꞌírimili Esusi saíla Esusi chaꞌpiá.
\p
\v 24 Alésíko chojkile alué makué oká rió raꞌicha ꞌwe bochí anigá aꞌpílipi eꞌwélala neraga mochíniliga.
\v 25 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―Alué eꞌwélala selígame alé bilena waꞌlú gawichí nulame, alueka ꞌwe nochárime ju alué ralámuli napurigá ajágame, ꞌlige alué ralámuli eꞌwélalaka ꞌla semáriga guꞌírame mayeme ju alué ralámuli.
\v 26 ꞌLige ꞌemi ralámulika tase alarigá niwa. Alué bilé rió abé najtékame ka, alueka nímili júkuru napurigá alué bilé rió reꞌmalí nóchame tabilé gunarume. Alué nulame ka nejkúrime nímili júkuru napurigá pe bilé nóchame.
\v 27 ¿Chieri júkó abé najtékame, alué mésachi asíbame goꞌame goꞌmea, alué chalá goꞌame roꞌame? ¿Tacha alué mésachi ajtígame abé najtékame ju? Neka pe napurigá bilé rió ju goꞌame roꞌame. ꞌÉmichigó aꞌchigóriga niwa napurigá ne.
\v 28 ꞌÉmika senibí neꞌchí ꞌyuga eꞌyénale neꞌchí resí olánilichi ne saíla.
\v 29 Neka alekeri ꞌyámala ꞌemi aꞌwalí napurigá ne Oꞌnola ꞌyale neꞌchí
\v 30 napurigá goꞌmela ꞌemi ꞌlige bajímala alé ne nila mésachi mochiga napuꞌlige ne uché ku sebasa, ꞌlige alé mochíbamala ꞌemi mutélachi napu ju eꞌwélala mochime napurigá gatémala ꞌemi raꞌíchali alué makué okaná chojkégame ralámuli israelita ꞌyuga.
\p
\v 31 Alésíko alué Esusi Simoni ꞌyuga raꞌíchale regá:
\p ―Mué Simoni,\f + \fr 22:31 \ft Alué Simoni oká rewégame nile, Pegro anilime nílechigó. ꞌLige iꞌsínimi Esusi Simoni Pegro anilime nile. \f* alué Remónisika tala resí olániliga ꞌemi, wejpisóniliga napurigá riꞌligó wejpimókime napurigá aꞌrémala ꞌemi oyeria ne nila raꞌíchali rejcholi.
\v 32 Neka ꞌwéchigo tánigo Onorúgame napurigá tase siné aꞌrémala mué bijchigia ꞌla guꞌírilime ko mué Onorúgamete napuꞌlige ꞌma chajkena oꞌtosuga mué alué Remónisite. Napuꞌlige ꞌma ku uchéchigo ku oyérasa mué neꞌchí, ꞌlige guꞌíriwa mué gompaniérola ruigá waꞌlú aꞌwalí nígame ko Onorúgame.
\p
\v 33 ꞌLige Pégroka anele:
\p ―Mué Waꞌlula, neka abaꞌlá simé olá mué ꞌyuga rekó galírale bajchalíe, rekó meꞌliruge.
\p
\v 34 ꞌLiko Esúsika nejele regá anegá:
\p ―Pegro, beꞌlí beꞌá napuꞌlige taꞌchó sinachi oꞌtolí, baisá ꞌyegámala mué ta machióriká neꞌchí.
\p
\v 35 ꞌLige Esusi rukele aba alué makué oká rió:
\p ―¿ꞌWe rokáré bilé tábiri napuꞌlige júlige ne ꞌemi tabilé oꞌká sibula tabilé enomítiri, ꞌlige tabilé pabega aká nujubami akarálime?
\p ꞌLige alué ralámulika nejele:
\p ―Tabilé tábiri rokáré.
\p
\v 36 Aꞌlígeko Esusi regá anele:
\p ―Jípeko ꞌla oꞌtoboa chiwela, ꞌlige enomítiri. ꞌLige bilé ꞌemi tabilé nílasaká siparina ꞌliko ralinewa boꞌné oꞌpáchala, siparina raliboa ꞌlige.
\v 37 Neka ꞌla ruwí: Bijchiá meꞌliboli ju ne napurigá aní alué osilí Onorúgame nila ꞌwe ꞌya newárigime taꞌchó ochérachi ne, regá anime: “ꞌWe resí oláwili ju alué rió, napurigá pe apiépiri rió cha ꞌsime alarigá etéwili ju.” Alarigá ruwí alué osilí, ꞌlige ꞌla bijchiá alarigá ikimeli ju napurigá ruwí alué osilí Onorúgame nila.
\p
\v 38 ꞌLige bilé alué makué oká rioka anele:
\p ―Mué Onorúgame aꞌwalila nígame, jena biꞌtí oká siparina.
\p ꞌLige Esúsika regá anele:
\p ―Aꞌlá ju.
\s Jena ruwimela Esusi raꞌíchaligo Onorúgame ꞌyuga  alé Rusaleni naꞌlebo rabori Olibo anilichi
\p
\v 39 ꞌLige Esusi simile Rusaleni naꞌlebo rabori Olibo rewégachi napu simime nile boꞌné Onorúgame ꞌyuga raꞌichamia, ꞌlige alué ꞌyuga benime najátale.
\v 40 ꞌLige sebasa alé rabori anele:
\p ―Tániwa iwérali Onorúgame napurigá ta neyúrimala Remónisi naꞌtálila.
\p
\v 41 ꞌLige Esusi alé aꞌmibemi waná simile, ꞌlige alé chojkóbisiga ilíbale Onorúgame ꞌyuga raꞌichamia, ꞌlige Onorúgame ꞌyuga raꞌicha regá anele:
\p
\v 42 ―Mué Oꞌnó, neka tabilé najkí napurigá ralámuli resí olámala neꞌchí. Mué abalarigá najkisáká, abirigá resí ikiméleké ne.
\p
\v 43 ꞌLige pe yati neraga maꞌchínale bilé santo ánjeli alé ꞌpaka rewagáchika simígame aꞌwalí ꞌyamia Esusi.
\v 44 ꞌLige Esusi weꞌká ꞌnátaga resí níliga, ꞌwe iwégame raꞌíchaga Onorúgame ꞌyuga ꞌwe chilénale napieri elá ꞌlige wijchí pachule.
\v 45 ꞌLige ku oꞌweti ilísisa alé napu chojkóbaga ilile Onorúgame ꞌyuga raꞌicha, ꞌlige ku simile napu mochile boꞌné nochálalachi nulame, ꞌlige ꞌma okókame rewale, ꞌma okole resibaka chálagá weꞌká ꞌnátaga.
\v 46 ꞌLige anele:
\p ―¿Chonigá okoka biꞌtirúché ꞌémika? Mochísiga oꞌweti, raꞌichawa Onorúgame ꞌyuga, iwérili tániwa napurigá ta neyúrimala Remónisi nila ꞌnátili.
\s Jena ruwimela Esusi chaꞌpílirigo saílate
\p
\v 47 Esusi bijí raꞌicha ilígichi, alué Jurásika napu nílige bilé alué makué oká rió Esusi nila nóchali nulame weꞌká ralámuli ꞌyuga sébale alemi. ꞌLige aꞌbé nawile Esusi, banachí chuꞌmigá repórile napurigá nokame nile alué ralámuli,
\v 48 ꞌlige Esúsika anele:
\p ―Mué Jurásika neꞌchí chuꞌmiá banachí pe ruigá ꞌsmi mué ne ko Esusi napu ꞌyaga eꞌyena ne saíla, ne alué rió napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga. 
\p
\v 49 Alué Esusi benírameka etesa alarigá oliachi Esusi, regá rukele:
\p ―Mué Onorúgame aꞌwalila nígame, ¿pala sásiwa ramué siparínate?
\p
\v 50 ꞌLige bilé alué Esusi nila nóchalichi nulame rejpúnale najkala wajtoná ilígame alué rió waꞌlula balé ꞌyuga nóchame.
\v 51 ꞌLige Esúsika anele:
\p ―¡Tase che olawa, aꞌrewa ꞌemi!
\p ꞌLiko Esusi ku naꞌchúchale alué rió najkala.
\p
\v 52 ꞌLige Esusi anele alué eꞌwélala balé abiena alué eꞌwélala sontalo alué waꞌlú reꞌobá Onorúgame galila tebume abiena alué eꞌwélala rió ralámuli jurío nuleme, napu sébale oꞌtomea alué Esusi:
\p ―ꞌÉmika weꞌká siparina, igútiri oꞌká si. ¿Chigórigame ju ne?
\v 53 Napuꞌlige ne nabí rawé ajtígachi alé waꞌlú reꞌobachi, ꞌlige tase siné che olá ꞌemi neꞌchí. ꞌLige jípeko aꞌmá seba raweli napuꞌlige ꞌemi resí olámala neꞌchí. ꞌMa umérilia ꞌemi resiti ꞌnátalite.
\s Jena ruwimela Pegro tabilé machióríligo alué Esusi
\p
\v 54 ꞌLige alésíko chaꞌpíliru alué Esusi ꞌlige oꞌtóliru alé waꞌlula balé bejtélachi. ꞌLige alué Pégroka najátasia enale pe mejkabeka.
\v 55 ꞌLige alé raꞌpichí nasipa naꞌyasa mochíbale alué saíla, alemi mochíbale sujkáliga, Pegro abiena alemi asíbalechigó.
\v 56 ꞌLige bilé mukí goꞌame newame etesa alemi ajtígachi Pegro sujkáliga, kilí ilíbale eꞌnegá, ꞌlige anile:
\p ―Neka eteme ke ye rió Esusi ꞌyuga eyénachi.
\p
\v 57 ꞌLige alué Pégroka ꞌyégale regá anigá:
\p ―Mué mukí, neka tase machí alué rió.
\p
\v 58 ꞌLige pe nujubapi bilé rió etele alué Pegro, ꞌlige anele:
\p ―Ne abiena eté mué Esusi ꞌyuga eyénachi.
\p ꞌLige Pégroka nejele:
\p ―¡Mué rió, neka tase ꞌyuga eyene alué rió!
\p
\v 59 Pe nujubapi uché bilé rió anile:
\p ―ꞌLa bijchiá ye rioka Esusi ꞌyuga eyéname ju, napugiti napurigá Galilea rewégachi ejperégame, alarigá raꞌíchame kame.
\p
\v 60 ꞌLige alué Pégroka regá anele:
\p ―¡Mué rió, neka tase machí tachiri olagá aniá mué!
\p Pe abaꞌlige yati bijí raꞌicha ajtígachi alué Pegro, sinale bilé oꞌtolí.
\v 61 ꞌLige alué Esúsika guꞌlile ꞌlige eꞌnele alué Pegro. ꞌLige alué Pégroka nélále alarigá anésiga alué Esúsite rapakónala alí, ꞌyegamio baisá alué Pegro taꞌchó sinachi bilé oꞌtolí.
\v 62 ꞌLiko alué Pegro maꞌchínale alé ꞌminami, ꞌwe chálagá nalale.
\s Jena ruwimela gawélirigo Esusi
\p
\v 63 Alué ralámuli Esusi tebúkame ꞌwe gawélale alué Esusi ꞌlige aꞌkuérami chibi olale abichilubi ꞌwe gawéliga.
\v 64 Busila bulesa baꞌnasólite abichilubi ꞌwe chibi olale ꞌlige rukele:
\p ―Machígobá ¿chieri ꞌsiá nejchoa?
\p
\v 65 Aminami weꞌká eꞌkarúriga chíbiriga anele.
\s Jena ruwimela Esusi oꞌtólirigo eꞌwélalachi raꞌíchali gatélichi
\p
\v 66 ꞌLige cheꞌlachi napuíle eꞌwélala ralámuli jurío nuleme, abiena alué eꞌwélala balé, ꞌlige alué Moisesi rejchólila benírame, ꞌlige oꞌtóliru alué Esusi alé raꞌíchali gatélichi.
\v 67 ꞌLige alé iwégame rukéliru:
\p ―Ruwí: ¿Pala mué ju nejkúrimili Onorúgamete julárigame?\f + \fr 22:67 \ft Napuꞌlige Esusi rukilía: “¿Pala mué napu nejkúrimili ju Onorúgamete julárigame?” Pe regá rukilime kéréle: “¿Pala mué ju Kristo?” \f*
\p ꞌLige alué Esúsika nejele:
\p ―Rekó anisá ne “ne ju”, ꞌemi tase bijchígimala,
\v 68 ꞌlige ne rukisá ꞌemi chieri ka ne, ꞌlige tase ruwimela ꞌemi chieri ka ne.
\v 69 Ne napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga, jípesíko asimela ne alé ꞌwe najtechi napu ajtí alué Onorúgame waꞌlú aꞌwalí nígame.
\p
\v 70 ꞌLige suwábaga alué ralámuli regá rukele:
\p ―¿ꞌLiko mué Onorúgame Inolá korime ke aní mué?
\p ꞌLiko Esúsika regá nejele:
\p ―Ju, aka ꞌemi ꞌwe aꞌlá maꞌchígime aníché aꞌboi.
\p
\v 71 ꞌLiko regá anile alué ralámuli:
\p ―Ya ꞌma ꞌla sébali machirúkeꞌé, tase rokáré uché bilé rió machime napugiti boꞌné ꞌla sébali ruyame.
\c 23
\s Jena ruwimela Esusi oꞌtólirigo  alué selígame Pilato ajtígichi
\p
\v 1 Alésíko suwábaga alué eꞌwélala jásele ꞌlige oꞌtole Esusi alé napu asale alué selígame Pilato anilime, napu nóchali ꞌyárigame nile alué romano eꞌwélalate napurigá alé Jurea nulámala.
\v 2 ꞌLige alé chojkile eꞌchewa regá anegá:
\p ―Ramueka etelia ye rió ramué ejperélachi ramué nila gawí boꞌígichi seꞌnú raꞌíchali ruyachi, tase najtétiwará ramué alué waꞌlula gobierno Roma nulame, abiena ruwí alué Onorúgamete julárigame ka, ꞌlige aminami waꞌlula gobierno korí.
\p
\v 3 ꞌLiko rukele alué selígame Pilato:
\p ―¿Mué ju waꞌlula rey ralámuli jurío nuleme?
\p Esúsika regá nejele:
\p ―Ju, ne ju.
\p
\v 4 Alésíko alué Pilato ruyele alué waꞌlula balé abiena alué uché jaré ralámuli regá anegá:
\p ―Ne níriká, tabilé cheri kanti káwé ye rió.
\p
\v 5 ꞌLiko alué ralámulika aminabi anele ꞌwe aꞌwágame raꞌíchaga:
\p ―Tabilé ꞌla raꞌíchali beniri ralámuli jena Jurea rewégame gawí boꞌígichi ejperégame. Alé Galilea anilime gawí boꞌígichi chojkile sineko, ꞌlige jípeko ꞌma jeka Jurea seba.
\p
\v 6 ꞌLige alué Pilato akisá alé Galilea anilichi chojkíligo, rukele pala Galilea bejtégame ka alué rió Esusi.
\v 7 ꞌLige ruyésiga Galilea bejtégame ko Esusi, ꞌliko nulale oꞌtóniliga alé napu asale alué selígame Erore napu nile selígame alé Galilea anilime gawí boꞌígichi nulame. Aꞌlige rawé eyénale alué waꞌlula selígame Erore alé Rusaleni rewégachi.
\s Jena ruwimela Esusi ꞌma oꞌtólirigo  napu asale alué waꞌlula selígame Erore
\p
\v 8 ꞌLige alué waꞌlula selígame Erore Esusi etesa ꞌwe raꞌsálále. Abé ꞌyabesi weꞌká rawé ꞌwe eténilia asálige alué Esusi, napugiti akéligime Onorúgame aꞌwalila nígame ko alué Esusi. ꞌLige ꞌwe eténile asálige pala ꞌla bijchiá ko aꞌwalí nígame ko.
\v 9 ꞌLige weꞌká raꞌíchali rukele ꞌlige alué Esúsika tase nejele.
\v 10 Abiena alé jale alué eꞌwélala balé abiena alué ralámuli raꞌíchali rejcholi benírame alué Moisesi aꞌrélala, ꞌlige ꞌwe iwégame eꞌchewa jale.
\v 11 ꞌLiko alué selígame Erore ꞌlige abiena alué sontalo chojkile gawelia. ꞌLige oꞌpachátarile alué oꞌpacha ꞌwe semati napu alué boꞌné selígame Erore oꞌpachátame nile, ꞌlige pe gawéliga lolale. ꞌLige alué selígame Erore nulale napurigá ku alé Pilato ajtígachi oꞌtoboa alué Esusi.
\v 12 ꞌLige alésíko alué selígame Erore ꞌlige selígame Pilato ꞌwe aꞌlá gompaniero gayénale, ꞌyabé bajchabé raweka naꞌáuka járome nílige.
\s Jena ruwimela uchéchigo oꞌtólirigo Esusi alué Pilato ajtígichi
\p
\v 13 ꞌLiko alué selígame Pilato bayele alué eꞌwélala balé, abiena uché jaré rió eꞌwélala, abiena weꞌká ralámuli,
\v 14 ꞌlige anele:
\p ―ꞌÉmika akiná aꞌpá ye rió raꞌíchali najsibuga eyéname kóriká. ꞌLige neka ꞌma ꞌla rukékuru ꞌemi akériga, ꞌlige ne níriká tabilé seꞌwiná ꞌsíkame káꞌé ye rió napurigá ꞌemi eꞌchewámala ye rió raꞌíchali najsibuga eyéname ko.
\v 15 Nibilé alué selígame Erore níriga tabilé chieri kame káꞌé napurigá meꞌliboa ye rió.
\v 16 Pe nulámala ne napurigá wejpisópua ye rió, ꞌlige pe yati ku elímala ne napurigá simela aꞌminami ―anile Pilato.
\p
\v 17 Napuꞌlige Páskua omégachi sebasa senibí bamí, alué Pilato maꞌchí pame nile bilé rió galírale bajchárigame, alekeri pe wejpisosa aꞌrémoríle alué Esusi.
\v 18 Iligá alué weꞌká ralámuli tase elale, ꞌlige chojkile neꞌoa regá anegá:
\p ―¡Tase pe wejpisosa aꞌrewa alué rió! ¡Barabasi ꞌnalina maꞌchí pápua!
\p
\v 19 Alué rió Barabásika galírale bajcháriga asale napugiti nakó oꞌwínaligime alé Rusaleni weꞌká riógachi abiena meꞌálige bilé rió.
\p
\v 20 Pilato tabilé bajchánile galírale alué Esusi, alekeri uchéchigo siné ruwile pe yati ku elimio napurigá ꞌminami simela,
\v 21 ꞌlige alué ralámulika abéchigo aꞌwágame neꞌole ꞌliko regá anigá:
\p ―¡Gulusichi ujchawa! ¡Gulusichi ujchawa!
\p
\v 22 ꞌLige Pilato uchéchigo regá anile, alésíko ꞌma baisá nile:
\p ―¿Tachiri chátiri nasibule ko ye rió? Ne níriká tabilé seꞌwiná ꞌsíkame ju ye rió napurigá meꞌliboa. ꞌLige neka pe nulámala napurigá wejpisópua, ꞌlige pe yati ku elímala ne napurigá simela ꞌminami.
\p
\v 23 ꞌLige alué ralámulika abichilubi ꞌwe nulale eꞌwele neꞌoka napurigá gulusichi ujchawa alué Esusi. ꞌLige ꞌwe neꞌole alué ralámuli abiena alué eꞌwélala balé, arigá ꞌma umébale anigá napurigá najkile aꞌboi.
\v 24 ꞌLiko alué Pilato eꞌwale napurigá najkile alué ralámuli.
\v 25 ꞌLiko maꞌchí pale alué uché bilé rió galírale bajchárigame napu alué ralámuli najkile maꞌchí pasime napu nakó oꞌwínalige alé Rusaleni weꞌká riógachi abiena napu meꞌálige bilé rió. ꞌLiko alué Pilato elile alué eꞌwélala balé napurigá alarigá olámala napurigá najkile aꞌboi.
\s Jena ruwimela Esusi majtórilirigo alué waꞌlú gulusí
\p
\v 26 Napuꞌlige sontalo ꞌma ꞌyuga eꞌyéniga Esusi gulusí\f + \fr 23:26 \ft Mayelia siné kachi Esusi majtórilirigo alué gulusí reꞌpá oꞌwepo nasipa boꞌígime rabileta ruꞌnágame alué gulusí newalime. Mayelia alué uché bilela rabilétaka oꞌweti ilígame ꞌma alé rabó ilíligo. \f* majtóriga alé gulusichi ujchamia, ꞌlige bilé rió chaꞌpile alemi eyéname kóliga Siréneka nawágame Simoni rewégame napurigá guꞌírimala gulusí majtórilichi. ꞌLige majtóriliru napurigá guwana enámala majtoga napu Esusi enale.
\v 27 ꞌLige weꞌká ralámuli eꞌyénale najátasia, abiena weꞌká umugí eꞌwele nalasia eꞌyénale chálagá naꞌtemaka Esusi oꞌtowachi.
\v 28 ꞌLige alué Esúsika eꞌnele ꞌlige anele:
\p ―ꞌEmi umugí jena Rusaleni ejperégame, tase nalápua neꞌchí naꞌtemaka, pe iligá ꞌemi aꞌbopi naꞌtemaka ꞌnalina nalápua abiena ꞌemi aꞌboi ꞌkúchila.
\v 29 Sebámala raweli ꞌwe resiti raweli tase anachárume ꞌlige alué umugí chiꞌime aꞌtanégame abiena ojtabégame alueka uchérajpé abé resí nílimala, ꞌlige taꞌmé ꞌwe rasigá resí nílimala alué umugí tabilé ꞌkúchigame ka.
\v 30 Abiena anile: “Alué weꞌká ralámuli najkimela napurigá amoba gajúmala reꞌpá jágame rabó nokogá.” “Abiena najkimela napurigá naꞌpóliwa reꞌlé jágame rabote.”
\v 31 ꞌWe cha nokame ju ye ralámuli, ne ꞌla Onorúgamete julárigame kachi chiena ꞌwe resí oliá ne, ꞌlige aꞌkinana abéchigo resí oláwili júkuru ꞌemi.
\p
\v 32 Abiena ꞌyuga eꞌyénale oká rió gulusí majtórigachigó ꞌwe iꞌnílime meꞌlimea alué Esusi ꞌyúrigachigó.
\s Jena ruwimela Esusi gulusichi ujchálirigo
\p
\v 33 ꞌLige sebasa bilena rabó Anayáwali Moꞌola rewégachi,\f + \fr 23:33 \ft Yolika “Calvario” aneme ju alué rabó, ꞌlige aminami “Gólgota”. \f* gulusichi ujcháliru Esusi meꞌlimea, nasipa ujcháliru.
\p
\v 34 ꞌLige alué Esusi alé reꞌpá gulusichi ujchásiga Onorúgame ꞌyuga raꞌíchale regá:
\p ―Mué Oꞌnó, pe rekó eꞌkáwagó ye ralámuli rekó lonokachi, tase machí resí nokao ye ralámulika.
\p Alésíko alué sontáloka chojkile reꞌea\f + \fr 23:34 \ft Alué reꞌigí napu reꞌele alué sontalo alé napurigá “dado” nile alué reꞌigí. \f* chieri meta alué Esusi oꞌpáchala. 
\p
\v 35 ꞌLige alué weꞌká ralámuli alemi jale eꞌnegá, abiena alué eꞌwélala ralámuli jurío nuleme, ꞌlige ꞌwe gawélele alué Esusi, regá anegá aꞌbopi:
\p ―Esusi weꞌká ralámuli guꞌírile, jípeko boꞌnepi neyúsamale ke ꞌla bijchiá Onorúgamete julárigame nísaká.
\p
\v 36 Alué weꞌká sontalo abiena gawélele alué Esusi aꞌbemi jaga iꞌwilí baꞌwila pee aꞌwágame ꞌwe choꞌkógame owigá
\v 37 regá anegá:
\p ―Mué Waꞌlula, rey níriká ralámuli jurío nuleme, boꞌnepi neyúsiwagó.
\p
\v 38 ꞌLige alué sontáloka ujchale bilé rabileta osirúgime alé gulusichi alé moꞌrákana napu Esusi chujkule regá anime: “Ye ju waꞌlula rey, ralámuli jurío nuleme.”
\p
\v 39 Abiena alué bilé rió cha ꞌsime alé chujkúgame ꞌwe gawélele, regá anegá:
\p ―¡Mué níriká Onorúgamete julárigame, boꞌné neyúsiwa, abiena guꞌíriwa ramué napurigá neyúsiwa!
\p
\v 40 ꞌLige alué uché bilé rioka neꞌóchale alué uché bilé rió, regá anegá:
\p ―Mueka ¿tacha majawáché alué Onorúgame? Ramueka aꞌchigóriga meꞌliboli júkuru napurigá ye rió.
\v 41 Ramueka asíriga waꞌlú gastigo narigíguru, najtétiga napu resí nokarúpá ramué. ꞌLige ye rioka tabilé inílame rió júkuru.
\p
\v 42 ꞌLige alarigá anesa alué rió ꞌlige Esusi ꞌyuga raꞌíchale. Anele:
\p ―Mué Esusi, ꞌwe aꞌlá sébali néléwa mué neꞌchí napuꞌlige rewagachi moinasa ꞌma ꞌla sébali olasa jena wijchimoba.
\p
\v 43 ꞌLige Esúsika regá nejele:
\p ―Mué rió ꞌwe aꞌlá nirá neꞌchí, alekeri jípesíko ꞌwe aꞌlá sebámala mué neꞌchí ꞌyuga asimea alé ꞌpa rewagachi.
\s Jena ruwimela mukúligo Esusi
\p
\v 44 ꞌLige ꞌma rawilichi ꞌma chónale rayénali, ꞌlige chónaga ilíbale bochígimi gawichí. Nasípagana enagá ku rayénale alué rayénali.
\v 45 Napuꞌlige chóniga ilibasa, alué chiní alé waꞌlú reꞌobachi Onorúgame galílachi chujkúgame nasípagana chiꞌwale. 
\v 46 ꞌLige Esusi aꞌwágame raꞌíchaga regá anele Onorúgame:
\p ―Mué Oꞌnó, ꞌma ku oꞌtobógó ne alawala, ꞌlige ꞌwe ꞌla repúpua.
\p Alarigá anisá, ꞌma mukule.
\p
\v 47 Napuꞌlige alué sontalo waꞌlula weꞌká sontalo nuleme etesa alarigá ikisá, ꞌlige ꞌwe aꞌlá niraga raꞌíchale Onorúgame regá anigá:
\p ―ꞌLa bijchiá ye rió ꞌwe aꞌlá rió nile, tase seꞌwiná ꞌsíkame.
\p
\v 48 ꞌLige alué weꞌká ralámuli napu jale etea mukuchi Esusi ꞌlige weꞌká eꞌkarúriga ikichi, ꞌminami simíbale sulachí oꞌchosia chálagá napurigá nokame nile aꞌboi bile ralámuli mukusá.
\v 49 Alué weꞌká ralámuli napu ekí nile alué Esusi machime, abiena alué weꞌká umugí napu si eꞌyénale Galiléaka Esusi ꞌyuga, alueka aꞌnabeka mejkabé jale eꞌnegá alarigá oliachi.
\s Jena ruwimela Esusi gatélirigo bilena ewachi  napu ewarárigime nile napu rekáwili nile bilé mukúgame
\p
\v 50 Ajtile bilé rió jurío ꞌwe aꞌlá rió José rewégame, Arimatea rewégachi ochérigame weꞌká riógachi napu nile pachá Jurea rewégame gawí boꞌígichi, alueka bilé waꞌlula nile ralámuli jurío nuleme.
\v 51 Alué rió Joseka tase najkílige napurigá meꞌliboa Esusi. Uché jaré eꞌwélala juríoka ꞌwe najkílige napurigá meꞌliboa Esusi. Alué Joseka ꞌwe aꞌlá oyérame nile alué Onorúgame nila rejcholi, ꞌlige buigá asale bilé rawé napu sebámili nile napuꞌlige ꞌma ꞌla sébali ikimeli nílige jena wijchimoba napurigá najkile Onorúgame.
\v 52 ꞌLige alué rió simile eꞌnemia alué Pilato, ꞌlige lisensia tánale alé gulusichi chujkúgame mukúgame Esusi reꞌkibumia oꞌtomea aꞌminami gatemia.
\v 53 ꞌLige reꞌkibusa alé gulusichi chujkúgame, ꞌlige kabile rojsákame chinichi, ꞌlige oꞌtole ꞌlige rekale bilena ewarárigichi wejtosá rejtechi pachami bajkigá napu taꞌchó ꞌwesi mukúgame gatérigime nile alé.
\v 54 Aꞌlige rawé ꞌwe jigale taꞌchó rapagachi alaké yanchi rawé, napugiti rapagásaká ꞌma resíbilichi níligame melénala rukuchégame abiena.
\p
\v 55 ꞌLige alué umugí napu si eꞌyénale alué Esusi ꞌyuga Galiléaka, alueka ꞌla etele alemi alarigáriga gatélichi alué Esusi.
\v 56 ꞌLige ku sebasa alé galírale napu bejtébaga mochile, ꞌlige gajsalá basule ꞌwe semá júkame alué mukúgame roꞌemia alué gajsalá baꞌwila, ꞌlige gajsalá yowí rusule alué Esusi mukúgame ujchemia. ꞌLige resíbulichi, resíbale napurigá nulame nile Moisesi nila raꞌíchali rejcholi.
\c 24
\s Jena ruwimela Esusi ku ajániligo
\p
\v 1 Romíkichi ꞌwe beꞌá simíbale alué umugí alé napu boꞌile alué Esusi pachá napu rekálirige gatériga. ꞌLige oꞌká simíbale alué baꞌwí ꞌwe semá júkame ꞌlige alué gajsalá yowí rusurúgame oꞌká.
\v 2 ꞌLige alé ewágachi sébaga, etele chajkena ajtigó rejté napu ajchárigame nile maꞌchímanaka ꞌyériga alé napu rekáliru Esusi.
\v 3 ꞌLige moꞌile, ꞌlige tase rewale Esusi mukúgame alé gatérigime.
\v 4 Alésíko kilí jale ꞌnata: “¿Chukíleché Esusi?” laa jale. ꞌLige yati neraga etele oká santo ánjeli napu Onorúgamete julárigame nile, oꞌtosákame raꞌósame oꞌpáchigime alé aꞌbemi jágame.
\v 5 ꞌLige alué umugika majaga wijchí rojpóchaga uchúpale. ꞌLige bilé alué santo ánjelika rukele:
\p ―¿Chonigá ꞌyamíché ꞌémika Esusi jemi suwígame gatélachi?
\v 6 ¡ꞌMa ku ajánaleché, tabilé néré jemi! Aka ꞌla naꞌtásibá alarigá raꞌíchaligo alé Galilea asagá.
\v 7 Ruwile alué napu nawágame ju ꞌpa rewagáchika napurigá rió neraga, nejíwili níliga alé eꞌwélala ralámuli mochígichi napu ꞌwe resí nokame ju, ꞌlige alué boꞌné Esusi ꞌma gulusichi ujchagá resí oláwili níliga, ꞌlige ꞌma mukumeli níliga alé gulusichi chujkugá, ꞌlige pe bakiá rawé kachi ku ajánamio.
\p
\v 8 ꞌLiko alué umugika nélále alarigá anélirigo alué Esúsite.
\p
\v 9 ꞌLige pe nujubapi yati kumi simíbale galírale, ꞌlige ruyele alué makué bilé rió Esusi nochálilachi nulame abiena suwábaga alué uché jaré ralámuli alé.
\v 10 Alué umugí napu eꞌyénale alé napu Esusi gatélirige nile María Magalena rewégachi bejtégame, ꞌlige Juana, ꞌlige María alué Santiago eyela, ꞌlige uché jaré umugí. Alué umugí nokale ruyea alué makué bilé rió\f + \fr 24:10 \ft Napuꞌlige Esusi meꞌlisuga alésíko ꞌma pe makué bilé ejtebile ꞌla Esusi oyérame napugiti Jurásika ꞌma tabilé oyériligame Esusi. \f* Esusi nochálalachi nulame.
\v 11 ꞌLige tabilé bijchígile alué makué bilé rioka alué umugí alarigá ruwichi, iligá regá ꞌnátale: “¿ꞌLacha bijchiá nímalawé napurigá aní ye umugí?”
\v 12 ꞌLige alué Pégroka maꞌchínale ꞌlige yati ꞌmale eꞌnemia alé ꞌmi napu boꞌílige gatériga Esusi. ꞌLige alé sebasa pe chinicho rewale, ꞌliko ku galírale simile, ꞌwe naꞌtasia enale kumi ta rewisáká alué Esusi gatérigime alé ewarárigichi.
\s Jena ruwimela alemi Emausi simime bowé  boꞌígichi maꞌchínaligo Esusi
\p
\v 13 Aꞌlige rawé napu alué Pegro roꞌínasa napu boꞌile alué Esusi gatériga, aꞌlige rawé simile alué rió Kleopasi rewégame ꞌlige uché bilé ralámuli ꞌyuga, simíbale alé peꞌkabi riógachi Emausi rewégachi napu ejperégame nile alué ralámuli. Emaúsika pe aꞌmulipi nile alé Rusaleni. Alué oká ralámulika tabilé nulame nile Esusi nochálilachi, pe gompaniérola nile alué Esusi ꞌyuga nóchame makué bilé rió.
\v 14 ꞌLige alemi boichimi eꞌyénaga bijí raꞌichasia eꞌyénale ꞌwe chálagá etesa mukúligo alué Esusi alé gulusichi.
\v 15 ꞌLige raꞌichasia eꞌyénigichi alué ralámuli, ꞌlige pe yati neraga maꞌchínale alemi Esusi, ꞌlige si simile.
\v 16 Rekó ꞌla etee ꞌlige tase machile alué Esusi ko.
\v 17 ꞌLige Esúsika rukele:
\p ―¿ꞌÉmika tachiri raꞌichasia iꞌnárikó jemi bowesia? 
\p
\v 18 ꞌLiko alué rió Kleopasi regá nejele chálagá:
\p ―Suwábaga ralámuli machíché alarigá ikíliga kulírikáchi alé Rusaleni. ꞌLige ¿pe muecho tabilé machí alarigá ikíliga alé?
\p
\v 19 ꞌLige Esúsika rukele:
\p ―¿Chukirú ko alé?
\p ꞌLige bilé alué ralámulika regá anile:
\p ―ꞌMa meꞌlíliru alué Esusi Nasareta bejtégame,\f + \fr 24:19 \ft Eꞌnesi glosario “nasareno”. \f* alué napu ruwime nile napu anele Onorúgame. ꞌWe ꞌla benégame nile weꞌká eꞌkarúgame nóchaga abiena rejcholi ruigá napugiti Onorúgame aꞌwalila nígame níligame. Onorúgame ꞌwe aꞌlá nirale suwábaga napurigá ꞌsile alué Esusi abiena ralámulichigó.
\v 20 ꞌLige alué eꞌwélala balé ꞌlige ramué nuleme eꞌwélala ꞌma nejile napurigá meꞌliboa gulusichi ujchagá alué Esusi.
\v 21 Ramueka mayelie alué Esusi ꞌsimio aminá jula alué ramué saíla napurigá taché olawa ramué jena Israeli ejperégame. Ya ꞌma bakiá rawé ju mukusá Esusi.
\v 22 Aminami jaré umugí ramué ꞌyuga eꞌyéname simíbale cheꞌlachi alé napu boꞌile gatériga Esusi,
\v 23 ꞌlige tabilé rewale alué Esusi gatérigime. ꞌLige ku jsíturu galírale ruwisia jaré santo ánjeli Onorúgamete julárigame etéliga, ꞌlige alué santo ánjeli ruwíligo ku ajániligo alué Esusi. Rekó ꞌla maꞌchígime ruwichi ramueka taꞌmé ꞌla bijchíguru.
\v 24 Jaré alué Esusi nochálilachi nulame simíbale alé ewarárigichi napu Esusi gatériga boꞌile, ꞌlige alueka abiena etele napurigá anile alué umugí, etele tabilé nérekó Esusi alé.
\p
\v 25 Aꞌlígeko alué Esusi anele:
\p ―¡ꞌLa tabilé ꞌnátanti ju ꞌemi, tabilé oꞌmá bijchíginti napu anílige alué ꞌya mochígame napu ruwime nile napu anele Onorúgame!
\v 26 ¿Tabilecha resí oláwili nílige alué rió Onorúgamete julárigame napuꞌlige taꞌchó moyena ku rewagachi Onorúgame ꞌyuga asimea?
\p
\v 27 ꞌLige chojkile ruyea suwábaga alué raꞌíchali napu uchú alé apélichi Moisesi osilila ꞌlige abiena suwábaga napu ruwile napu anele Onorúgame napu ruwime júchigó churigá nochámili níliga alué Esusi.
\p
\v 28 Napuꞌlige sebasa pe uꞌkabi riógachi Emausi rewégichi napu simiba eꞌyénale alué Kleopasi ꞌlige alué uché bilé ralámuli, ꞌlige Esúsika aminabi abichilubi ꞌwe siméliti ka ꞌsiá ꞌsile.
\v 29 ꞌLige alué ralámulika bayérole alemi galírale, regá anegá:
\p ―Jena cheꞌlebáwaguru ramué ꞌyuga ramué galílachi, ꞌma ꞌwe alí kame, ꞌma amulí chona.
\p ꞌLiko Esúsika simile alemi galírale.
\p
\v 30 ꞌLige alué oká ralámuli ꞌyuga asagá alé mésachi, ꞌwile alué baní napuyeri remé, ꞌlige Onorúgame cheliera ꞌyasa, ꞌlige nasípasi ꞌyale aꞌpílipi alué oká ralámuli.
\v 31 Aꞌlige alué ralámulika pe yati neraga machile pe Esusi ko alué rió. ꞌLige pe yati abajá tané ikiá kíbale.
\v 32 ꞌLige regá anile aꞌbopi raꞌíchaga:
\p ―ꞌLa bijchiá alué Esusi nílige alué rió, gite ꞌwe aꞌlá ga kanti raꞌíchaniétigó ꞌnaka boichika enegá ruyá alué Onorúgame nila raꞌíchali rejcholi. Bochígimi sulachí ꞌwe aꞌlá ga kéturu akiá alué raꞌíchali.
\p
\v 33 ꞌLiko tase weꞌká ꞌnátaga, ku yati simíbale alé Rusaleni. ꞌLige rewale napuíka mochígame alué makué bilé rió nulame Esusi nochálalachi, abiena mochile uché jaré ralámuli Esusi oyérame.
\v 34 ꞌLige alué weꞌká ralámuli anele alué oká ralámuli:
\p ―¡ꞌLa bijchiá ku ajánale alué Esusi! Aka alué Simoni (Pegro) ꞌla bijchiá etégoríché.
\p
\v 35 ꞌLiko alué oká ralámulika ruwile alé boichimi maꞌchínaga ikíligo bilé rió. ꞌLige napuꞌlige alué rió baní ꞌyasa alué oká ralámuli alé galírale aꞌlige kulí machíligo Esusi níligo alué rió.
\s Jena ruwimela Esusi maꞌchínaligo alemi  alué weꞌká ralámuli jágichi
\p
\v 36 Napuꞌlige bijí raꞌicha jágichi alué raꞌíchali, ꞌlige yati neraga ilíbale alé nasipa alué Esusi, ꞌlige reporale regá anegá:
\p ―Riosi kuira.
\p
\v 37 Alué ralámulika ꞌwe majale, pe bilé alawá ko lale.
\v 38 Nobi Esúsika anele ko:
\p ―¿Chonigá majawíché ꞌemi? ꞌÉmika tabilé ꞌcho bijchigi ne Esusi ku ajániligo.
\v 39 Aka eꞌnésibá neꞌchí sekala, ꞌlige neꞌchí ronola. Chieti ka go. Neꞌchí nochásibá, bilé alawaka tabilé saꞌpégame ju ꞌlige tabilé oꞌchégame napurigá etiá ꞌemi neꞌchí.
\p
\v 40 ꞌLige regá anesa, etérale boꞌné sekala ꞌlige boꞌné ronola.
\v 41 ꞌLige alué ralámulika etea alué Esusi lale: “¿ꞌLacha Esusi júpué? Aka Esúsika ꞌma meꞌlíliruché. ¿Ku ajánalegerémá?” Aꞌkuérami ꞌla bijchígale.
\p ꞌLige Esúsika rukele:
\p ―¿Ta nerú goꞌame jena?
\p
\v 42 ꞌLige alué ralámulika ꞌyale peꞌtá roꞌchí awérigame,
\v 43 ꞌlige Esúsika yati nareka goꞌale alué ralámuli etériga.
\v 44 ꞌLige anele:
\p ―ꞌLa sébali alarigá ikile napurigá ne ruiyé napuꞌlige ne bijí ꞌemi ꞌyuga eyena, ꞌla alarigá ikimeli nílige ne napurigá aní alué Moisesi nila raꞌíchali rejcholi, abiena napurigá aní alué osilí ꞌwe ꞌya osirúgime napu osale alué napu ruwime nile napu anélige Onorúgame, ꞌlige napurigá aní alué apeli Onorúgame Wikárilime uchúkame.
\p
\v 45 ꞌLiko Esusi ꞌma ꞌla machírale alué osilí Onorúgame raꞌichálila chujkúgame,
\v 46 regá anegá:
\p ―Alué osilika ruwime ju mukumeli níliga ne Onorúgamete julárigame ꞌlige pe bakiá rawé kachi ku ajánamili níliga ne meꞌlisuga.
\v 47 ꞌLige alué raꞌíchili ꞌwe aꞌlá raꞌlanárigame nímala napurigá suwábaga ralámuli ꞌla machimela alarigá ikimeli níligo ne. Jena Rusaleni oꞌwinámala ꞌemi, suwábaga ralámuli jena wijchimoba mochígame ruyea ye rejcholi napurigá ku guwana naꞌtámala alué ralámuli chátiri resitiri nóchaga járome.
\v 48 ꞌLige ꞌemi ꞌla machigá mochímili júkuru, ꞌlige ꞌla maꞌchígime ruyémili ju ralámuli ku ajániligo ne.
\v 49 ꞌLige ne nejímala alué aꞌwalí napu Onorúgame nejímoríle napu alé ꞌpa rewagachi asagá ꞌyámorílige, ꞌlige ꞌémika jena mochiwa weꞌká riógachi Rusaleni napusí ꞌma naré ꞌemi alué aꞌwalí Onorúgame nejílala ―alarigá anile Esusi.
\s Jena ruwimela Esusi rewagachi simíligo
\p
\v 50 Alué Esúsika ꞌyuga simile alué weꞌká ralámuli alé naꞌpami rabó chebilena riógachi Betania anilichi aꞌmulipi. ꞌLige boꞌné sekala oꞌwíniga, iwérali ꞌyale suwábaga alué ralámuli.
\v 51 ꞌLige ꞌma iwérali ꞌyasa, ꞌma simile rewagachi.
\v 52 Alué ralámulika ꞌma ku eꞌtegínele Rusaleni ꞌwe raꞌsálagá.
\v 53 ꞌLige alé waꞌlú reꞌobachi Onorúgame galílachi senibí mochime nile ꞌwe raꞌsálagá semáriga raꞌicha aꞌwalí nígame ko Onorúgame.
\p Pe ikipi képá ye raꞌíchali. Waꞌlú cheliérabá.