\id EPH Baja Tarahumara
\h EFESIOS
\toc1 EFESIOS
\mt Ye Ju Alué Apeli Napu Pablo Osele Alué Ralámuli napu Ebeso Ejperégame Nílige
\c 1
\s Kuira ꞌemi ralámuli suwábaga Ebeso ejperégame napu ekí Onorúgame oyérame ju.
\p
\v 1 Ne Páulo osé ne suwábaga ralámuli Onorúgame oyérame alé Ebeso rewégichi ejperégame, alé Ebeso weꞌká riógichi, alué napu ꞌla bijchígime ju Kristo Esusi raꞌichálila. Neka julárigame ju Kristo Esúsite napurigá ne nulame nímala aleké nila nóchali.
\v 2 Neka najkíbá napurigá Onorúgame ramué oꞌnola ꞌlige Esukristo napu ramué nuleme ju ꞌwe ꞌla semáriga ganíliga etesa ꞌla képá suwábaga ꞌemi ralámuli, ꞌlige napurigá ꞌla ganíliga ejperélamala ꞌemi.
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo waꞌlú cheliera iꞌlime ko Onorúgame
\p
\v 3 Onorúgameka ꞌwe aꞌlá nejkúrame ju, alué napu ju Esukristo Oꞌnola, ꞌlige nejile boꞌné alawala ramué guꞌíriga. Alarigá gatele Onorúgame napuꞌlige julasa Kristo jena gawichí. ꞌLige alekeri waꞌlú cheliera iꞌlime júkuru Onorúgame.
\v 4 Bajchabé taꞌchó newá gawí, boꞌné Onorúgame ꞌnátalige ramué wanápamia napurigá tabilé chátiri alawégame niwa ramué napurigá ꞌla biꞌlepi ꞌnátili ꞌnátame niwa ramué alué ꞌyuga. Onorúgame ꞌma ꞌla ꞌnátalige
\v 5 napurigá boꞌné ꞌkúchila niraga niwa ramué. Alueka Esukristo júlale napurigá alué ꞌsímala gatea napurigá najkí boꞌné Onorúgame.
\v 6 Alekeri ꞌwe ꞌla semáriga raꞌichalia Onorúgame olagá, ꞌwe ꞌla nejkuro ajtigórikábá ramué naꞌtemaka. Onorúgameka Kristo júlale, alué napu boꞌné ꞌwe galegá eté.
\v 7 Onorúgameka ꞌwe galé ramué, ꞌlige ramué buyánale alé resítiri bowechi boꞌné Inolá júliga napurigá meꞌliboa, ꞌlige alué Onorúgame Inolá mukule bilena gulusichi chujkugá ramué alawala biꞌwigá, ꞌlige ꞌma eꞌkale ramué. Onorúgameka ꞌwe ꞌla nejkúrime ju.
\v 8 Alueka ꞌwe ꞌla machiri ramué ꞌwe ꞌla galeo ramué, ꞌwe ꞌla maꞌchígime nérékuru napugiti nejime ꞌwe ꞌla ꞌnátili napurigá ꞌla rejchirúgame niwa.
\v 9 Onorúgameka ꞌwe ꞌla machírile ramué napu sineko tabilé machime nírige. Alueka boꞌné ꞌwe aꞌlá sébili olagá machiri ramué chieri ko alué Kristo.
\v 10 Onorúgameka ꞌwe ꞌla sébali olámala napu ꞌnátalige ꞌwe ꞌya. Napuꞌlige sebasa raweli, Onorúgameka Kristo ajchámala napurigá nulame nímala, aꞌlige Kristo biꞌneli neyúriga Waꞌlula Nulame nímala jena wijchimoba ꞌlige ꞌpa rewagachi.
\p
\v 11 Onorúgameka ꞌwe ꞌla wanápalige ramué napurigá ramué nochawa alué Onorúgame nila nóchali. Onorúgameka ꞌma alarigá ꞌnátalige ꞌla sébali olame ju Onorúgame apiépiri nóchali napu sébali olánili.
\v 12 Alarigá gatele boꞌné Onorúgame napurigá ꞌla maꞌchígime nélélamala ꞌla semáriga nejkúrime ko Onorúgame, ꞌla maꞌchígime nélélamala napugiti ramué ꞌwe ꞌla semáriga raꞌicha mochímempá Onorúgame olagá, alekeri gite mochiárigime niru ramué, ramué nírigime napu bajchá bijchíguru Kristo nila raꞌíchali.
\v 13 ꞌÉmika ꞌwe ꞌla gepule alué aꞌlala raꞌíchali napu ꞌwe ꞌla bijchiá ju alué raꞌíchali, ꞌlige Kristo gite ꞌla Onorúgame oyérame ju ꞌemi, ꞌlige Onorúgame Alawala alawégame ju ꞌemi, alué alawá napu Onorúgame nejímoríle.
\v 14 Ramué napu ꞌla alawégame niru Onorúgame Alawala ꞌwe ꞌla machiaa ꞌla narépuli ko napu Onorúgame nejímoríle bilé rawé napuꞌlige ꞌma ꞌla buinasa suwábaga boꞌné ꞌkúchila alé resítiri bowé boꞌígichi, napurigá ꞌwe ꞌla semáriga raꞌicha mochímala Onorúgame ꞌkúchila Onorúgame olagá.
\s Jena ruwimela Páulo tániligo Onorúgame napurigá ꞌwe ꞌla ꞌnátili ꞌyámala alué napu ꞌla Onorúgame oyérame ju
\p
\v 15 Neka alekeri yeti akegá ꞌwe ꞌla machí ꞌemi ꞌwe ꞌla bijchígame ko Esusi ko waꞌlula nulame ꞌlige ꞌemi ꞌwe galeo suwábaga napu Onorúgame oyérame ju.
\v 16 Neka alekeri napuꞌlige Onorúgame ꞌyuga raꞌicha waꞌlú cheliera ꞌyame ju ne, Onorúgame ꞌwe ꞌla guꞌírame kame ꞌemi.
\v 17 Neka ꞌwe tani Onorúgame Waꞌlula Esukristo Oꞌnola napurigá guꞌírimala ꞌemi, ꞌlige napurigá ꞌwe ejebénigame nímala, napurigá abé ꞌla machimela ꞌemi churigá ka Onorúgame.
\v 18 Neka ꞌwe tani Onorúgame napurigá ꞌla guꞌírimala ꞌnata tachiri gite wanápuligo alué ralámuli Onorúgame oyérame, ꞌlige napurigá machimela ralámuli chiena ꞌla semáriga ka alué nejkúrali napu ꞌya Onorúgame suwábaga ralámuli aleké oyérame.
\v 19 Neka ꞌwe tani Onorúgame napurigá machírimala ꞌemi chiena aꞌwágame ko Onorúgame Alawala napu ꞌya ralámuli napu ꞌla eꞌwame ju napu nulá Onorúgame.
\v 20 Alué aꞌwalí napu ꞌya ralámuli alué Onorúgame pe aba alué aꞌwalí ju napu ꞌyálige Esukristo napuꞌlige meꞌlisuga, napuꞌlige ku ajánasa alué Kristo, ꞌlige asíbale alé wajtoná napu ajtí Onorúgame alé ꞌpa rewagachi.
\v 21 ꞌLige ꞌyale nóchali napurigá biꞌneli neyúriga Waꞌlula Nulame nímala meꞌtigá suwábaga ralámuli ꞌlige suwábaga alué santo ánjeli napu weꞌká nóchali nígame ju,
\v 22 ꞌlige napurigá senibí nuleme nímala suwábaga ralámuli Onorúgame oyérame.
\v 23 Ramueka ꞌla sébali olame niru napu najkí Kristo, alueka kame Waꞌlula Nulame ꞌlige ramueka napurigá pioni neraga niru. Krístoka ꞌwe ꞌla sébali olale napurigá nulale Onorúgame, ꞌlige ramueka ꞌwe ꞌla sébali olame niru napurigá nulá Kristo. Ramueka suwábaga nígame niru napu Kristo nígame ju, ꞌlige Krístoka suwábaga nígame ju napu Onorúgame nígame ju.
\c 2
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo Onorúgame ko  napu nejime ju aꞌwalí
\p
\v 1 Abé ꞌyako, ꞌémika napurigá suwígame neraga nile tabilé aꞌlá alawégame nile cha cha nokame níligame ꞌemi.
\v 2 ꞌÉmika pe Remónisi (Riablo) oyérame nile napurigá nokame nile uché jaré ralámuli Remónisi oyérame, ꞌlige aminami ꞌwe ꞌla eꞌweme nile ꞌemi alué alawá napu pe ꞌpami ekárale eꞌyéname ju, alué alawá napu ꞌwe aneme ju alué ralámuli napurigá tabilé oyéramala Onorúgame.
\v 3 Alarigá nírige ramuéchigó tabilé eꞌwame nírige napu nulá Onorúgame, pe ramué aꞌboi cha nokagá. Cha nokame nírige ramué napu chibiyeri nokináliru, pe ramué aꞌboi naꞌtálila oyériga. Alekeri gite waꞌlú gastigo narépuli ju ramué, napurigá alué uché jaré ralámuli ꞌwe eꞌníliga eꞌyéname.
\v 4 ꞌLige rekó Onorúgame etee ramué alanokiachi Onorúgame yati ꞌla nejkúrile. Onorúgame ꞌwe ꞌla galele ramué.
\v 5 ꞌLige uché bilé alawá nejile Onorúgame napurigá ku ꞌla ajágame neraga mochiwa ramué aꞌchigóriga napurigá ku ajánale alué Kristo. Ramueka napurigá suwígame nírige cha cha nokame níligame ramué, ꞌwe eꞌnílime. ꞌÉmika ꞌma ꞌla buinárigame ju alé chátiri bowechi alué Onorúgamete napugiti ꞌwe galeme ramué.
\v 6 Uché bilé alawá nejile Onorúgame aꞌchigóriga napurigá ꞌyale Kristo ꞌlige aꞌwalí nejile napurigá ramué nulame niwa Kristo nila nochálichi.
\v 7 Alarigá nejkúrile Onorúgame najkigá napurigá aꞌkinana machimela suwábaga ralámuli Onorúgame ꞌwe ꞌla guꞌíria ajtigó Onorúgameka ꞌwe galé ramué, alekeri júlale Kristo Esusi jena wijchimoba.
\v 8 Onorúgame aꞌwalílate ꞌwe ꞌla buyale ꞌemi alé chátiri bowechi napugiti ꞌwe ꞌla bijchígiligame ꞌemi ꞌwe ꞌla nejkúrime ko Onorúgame. Tase ꞌemi aꞌboi gayénale buyá alé chátiri bowechi, pe Onorúgame ꞌsile ꞌemi buyana.
\v 9 Pecha ꞌemi aꞌboi nochálila gite buyale ko ꞌemi alé chátiri bowechi, alekeri tabilé ꞌwesi riólame niwa ꞌemi.
\v 10 Onorúgame ꞌsile ramué ꞌya ꞌwe aꞌlá semátiri ꞌnátili, ꞌlige mukúlekuru Kristo Esusi napurigá ramué ꞌla semáriga ejperélawa ꞌlige uché jaré ralámuli guꞌíriga jena wijchimoba ejperégame, napurigá najkile Onorúgame ꞌwe ꞌya.
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo biꞌlepi alawá  alawégame nírigo  Kristo Esusi nila
\p
\v 11 Alekeri ꞌemi napu tabilé jurío ju ꞌwe ꞌla naꞌtawa ꞌwe ꞌyako tabilé nareme níligo ꞌemi alué Esukristo nejkúrala. ꞌLige alué ralámuli jurío napu sikirétigame nile peꞌtá isílala wiꞌchila, alueka anime nile ꞌemi olagá: “ꞌÉmika tabilé sikirétigame ju peꞌtá isílala wiꞌchila, ꞌlige alekeri tabilé guꞌírilia ꞌemi Onorúgamete.”
\v 12 ꞌWe ꞌla naꞌtawa, tabilé ejperégame níligo ꞌemi alé Israeli anilichi gawichí. ꞌÉmika tabilé nareme nile aꞌwalí napu Kristo nejí jipe. ꞌÉmika tabilé Onorúgame oyéraga ejperégame nile. Tabilé nareme nile semati tábiri napu Onorúgame ꞌyámorílige boꞌné oyérame.
\v 13 ꞌEmi napu tabilé Kristo Esusi oyéraga ejperégame nílige ꞌwe ꞌyako, jípeko ꞌla Kristo Esusi oyérame ju ꞌemi napugiti Kristo mukúligame ꞌemi alawala biꞌwigá.
\v 14 Kristo ꞌsile gatea napurigá ꞌla ganíliga ejperélawa. Jípeko pe biꞌlepi ꞌnátili ꞌnátaga ejperégame niru rekó jurío ralámuli nírige jaré ꞌlige rekó tabilé ralámuli jurío nírige jaré. ꞌMa tabilé naꞌáuka ejperéliru.
\v 15 Napuꞌlige Kristo mukusá, gatele napurigá biꞌlepi nulalí nerúlamala tase weꞌká. Alué juríoka nulale napurigá okaná chojkégame neraga nímala ꞌemi ꞌlige jurío ralámuli, nobi jípeko pe biꞌlepi chojkégame júkó ꞌemi ꞌlige alué jurío ralámuli. Alekeri ꞌla biꞌlepi nulalí aꞌrele napurigá tase naꞌáuka ejperélamala.
\v 16 Kristo gatele suwábaga alé bilena gulusichi mukugá, napurigá ꞌma tase aminabi nakómala aꞌnaguka saega okaná chojkégame ralámuli, ꞌlige napurigá pe Onorúgamecho oyérame nímala.
\p
\v 17 Krístoka nawale benírimia ralámuli Onorúgame nila raꞌíchali napurigá tabilé naꞌáwali nerúlamala ꞌlige napurigá ꞌla gepúmala ꞌemi napu tabilé machime ju Onorúgame nila raꞌíchali, ꞌlige aminami napurigá gepúmala alué napu abé ꞌla machime ju Onorúgame nila raꞌíchali.
\v 18 Jípeko suwábaga ramué napu niru jurío ꞌlige tabilé jurío ꞌla gainaru Onorúgame ꞌyuga raꞌicha napugiti Kristo mukúligame ramué guꞌíriga, ꞌlige alekeri Kristo Alawala ramué guꞌíriguru napurigá ꞌla gainawa Onorúgame ꞌyuga raꞌicha.
\v 19 Alekeri, Onorúgame tabilé mejkaka sígame neraga eté ꞌemi. ꞌÉmika ꞌma ꞌla Onorúgame oyérame kame. ꞌÉmika ꞌma ꞌla Onorúgame ꞌkúchila ju ꞌlige aꞌchigóyéna semáriga naré ꞌemi napu Onorúgame nila ju.
\v 20 Suwábaga ꞌemi napu Onorúgame oyérame ju napurigá galí ju ꞌemi ꞌwe ꞌla newárigime. Alué ralámuli napu Esusi ꞌyale nóchali ꞌlige alué ralámuli napu ruwime nílige napu anele Onorúgame ꞌwe ꞌya, alueka ju napurigá alué bilé tegoli napu galí newáwili ju. ꞌLige Kristo Esúsika ju alué rejté abé najtékame napu ajchilime ju bilena chijtochi.
\v 21 Alueka aminacho weꞌká ralámuli wanápame ju napurigá alué ralámuli nímala napurigá Waꞌlula Esukristo galila.
\v 22 Alarigá ju ꞌemi napuꞌlige oꞌmaka biꞌlepi ꞌnátaga ejperega pe Esukrístocho ꞌyuga ꞌnátaga, aꞌlige oꞌmaka biꞌlepi chojkégame ralámuli ju ꞌemi, ꞌliko Onorúgame Alawala ꞌémichi bejtégame ju.
\c 3
\s Jena ruwimela Páulo beníriligo Onorúgame nila raꞌíchali  alué ralámuli tabilé jurío
\p
\v 1 Neka Kristo Esusi raꞌichálila benírime ju ꞌemi ralámuli tabilé jurío ꞌwe aꞌlá guꞌíriga ꞌemi, alekeri jena ajtí ne galírale bajcháriga.
\v 2 ꞌEmi ꞌma ꞌla machíleké Onorúgame nóchali ꞌyáligo neꞌchí napurigá ꞌemi benírimala ne, Onorúgameka ꞌwéchigo naꞌtemame ꞌemi.
\v 3 Onorúgameka ꞌwe ꞌla ꞌnata asale ꞌma abé bajchabé ꞌlige jípeko ꞌma ꞌla machiri neꞌchí alué napu tabilé ꞌwesi ralámuli machime nile, napurigá ruyá anié ne alé pe uꞌkabi osilichi guwánaka ye osilichi.
\v 4 Napuꞌlige raꞌíchisa ꞌemi ye osilí, aꞌlige machimela ꞌemi tachiri ꞌnata asáligo Kristo, alué ꞌnátili napu tabilé ꞌwesi ralámuli machile abé ꞌya,
\v 5 alué ꞌnátili napu machírile Onorúgame Alawala alué makué oká rió Esusi nochálila nóchame ꞌlige alué napu ruwime ju napu ané Onorúgame. Onorúgameka tabilé machírile alué ꞌwe ꞌya ejperégame ralámuli.
\v 6 Regá ju alué ꞌnátili napu tabilé machiame nírige ramué: napuꞌlige alué Kristo benírale alué raꞌíchali napu ruwime nile aꞌchigó aliena ꞌla semáriga guꞌíriwili níligo Onorúgamete alué ralámuli jurío ꞌlige ralámuli tabilé jurío napugiti ꞌma ꞌla biꞌlénapi chojkégame kame ꞌlige ꞌla biꞌlénapi simámili ju rekó jaré jurío ke ꞌlige rekó jaré tabilé jurío ke, ꞌma alarigá gatéligime napurigá anílige ꞌya Kristo Esusi.
\p
\v 7 Onorúgame ꞌla ꞌyáligeꞌé nóchali neꞌchí napurigá ꞌemi benírimala ne ye raꞌíchali Esukristo nila. Onorúgameka ꞌwe naꞌtemá neꞌchí ꞌlige alekeri guꞌiri neꞌchí boꞌné aꞌwalílate.
\v 8 Neka ju napurigá alué Onorúgame oyérame abé uꞌtala pe kulí chojkime beniá Onorúgameka abirigáchigo ꞌyáleko nóchali neꞌchí napurigá benírimala ne Onorúgame nila raꞌíchali alué ralámuli tabilé jurío, napurigá machimela chiena ꞌla nejkúrime ko Kristo.
\v 9 ꞌLige Onorúgame napu suwábaga tábiri newale nulé neꞌchí napurigá ꞌla maꞌchígime machírimala ralámuli churigá ꞌnata asáligo Onorúgame.
\v 10 Onorúgameka najkí napurigá alué santo ánjeli ramué etega ꞌla námamala churigá ko Onorúgame ꞌlige chiena ꞌla benégame ko ꞌnátaga Onorúgame.
\v 11 Ye ju napu ꞌnata asálige Onorúgame ꞌwe ꞌyasi, ꞌlige ꞌma ꞌla sébali ikile napu ꞌnata asale boꞌné Kristo Esusi júliga napu ramué nuleme ju.
\v 12 Kristo mukule ramué neraga, ꞌlige ꞌwe ꞌla bijchígame niru ramué Kristo raꞌichálila, ꞌlige alekeri ꞌwe ꞌla ganíliga raꞌichalia Onorúgame ꞌyuga.
\v 13 Alekeri tabilé sewépua ꞌemi rekó ꞌemi guꞌíriga resí ikié ne napugiti alarigá etega ꞌemi abéchigo ꞌla eꞌwame nímime napu najkí Onorúgame.
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo Kristo  ꞌwe naꞌtemao suwábaga ralámuli
\p
\v 14 Alekeri neka chojkóbaka iligá raꞌicha Oꞌnó Onorúgame ꞌyuga.
\v 15 Onorúgame ju napu suwábaga ralámuli newale ꞌlige suwábaga santo ánjeli.
\v 16 Alekeri ꞌwe tani ne Onorúgame, napurigá boꞌné alawálate ꞌyawa aꞌwalí ꞌemi napurigá ꞌla aꞌwágame alawégame nímala ꞌemi,
\v 17 ꞌlige napurigá Kristo ꞌemi alawálachi bejtélamala ꞌlige napurigá ꞌemi ꞌwe ꞌla bijchígime nímala Kristo raꞌichálila. Alekeri ꞌwe tani ne Onorúgame napurigá aminabi ꞌyámala iwérali ꞌemi. Alarigá ꞌla ꞌemi biꞌlepi ꞌnátili ꞌnata, ꞌlige ꞌwe ꞌla galegá eté ꞌemi uché jaré ralámuli.
\v 18 Abiena tani ne Onorúgame napurigá ꞌemi ꞌlige suwábaga uché jaré Kristo oyérame ꞌla námamala chiena ꞌla nejkúrame ko Kristo. Ramueka pecha naꞌtáliko aliena ꞌla semáriga nejkúrime ko Kristo.
\v 19 Neka ꞌwe tani Onorúgame napurigá ꞌemi ꞌla machimela chiena aꞌlá naꞌtemao Onorúgame ꞌemi, rekó tabilé siné námalie churigá ko Onorúgame. Najkí ne napurigá tabilé tabiri rokárélamala napu Onorúgame nejímili ju.
\p
\v 20 ꞌWe ꞌla raꞌichasa ꞌla képá Onorúgame olagá. ꞌLige Onorúgame abé waꞌlú nejkúromala tase napurigá ramué tánilia o naꞌtalia. Ramueka ꞌwe ꞌla ꞌnátame niru napugiti Onorúgame ꞌma ꞌla nejíligime boꞌné Alawala.
\v 21 Suwábaga napu ekí Kristo Esusi oyérame niru, senibí ꞌwe ꞌla raꞌicháwili ju Onorúgame olagá jena wijchimoba ꞌlige rewagachi. Alarigá nisa ꞌla képá.
\c 4
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo churigá ko Onorúgame oyérilia
\p
\v 1 Neka jena galírale bajcháriga ajtí Waꞌlula Esukristo oyérame kóriká. Alekeri nulá ne napurigá ꞌla sébali olame nímala ꞌemi napu wanápurigame ju Onorúgamete.
\v 2 Tase gunarume niwa, tabilé siné ayoga eꞌyénawa uché jaré ralámuli ꞌyuga, ꞌwe ꞌla kilí ruyewa rekó ralámuli tabilé ꞌla námachi. ꞌLa ganíliga járowa ꞌemi aꞌbopi.
\v 3 Onorúgame Alawala biꞌlepi ꞌnátili nejime ju ꞌlige ꞌla sébali olawa napu nulá alué alawá.
\v 4 Onorúgame Alawálaka pe biꞌlepi ju, ꞌlige suwábaga napu Onorúgame oyérame ju biꞌlepi ꞌnátili naꞌtámili ju, aka Onorúgame wanápulige ꞌemi semati nejkúrali ꞌyamia.
\v 5 Pe biꞌlepi ju Waꞌlula napu ramué nuleme ju, ꞌlige pe biꞌlepi ju alué ꞌwe aꞌlá ꞌnátili, tabilé iꞌté uché bilé, ꞌlige pe siꞌnepi ju rewarálime baꞌwichí bokobuga Onorúgame oyérimia,
\v 6 ꞌlige pe biꞌlepi ju Onorúgame napu suwábaga ramué oꞌnola ju, ꞌlige alué ju napu suwábaga eꞌnagá ajtime ju ꞌlige repuka, ꞌlige pe biꞌlepi ju Oꞌnó Onorúgame napu bochígimi ajtí.
\p
\v 7 Aꞌpílipi ramué nóchali ꞌyárigame niru Krístote napurigá guꞌíriwa uché jaré ralámuli.
\v 8 Alekeri ye raꞌíchali Onorúgame nila regá aní:
\q Alué napu simile ꞌpa rewagachi,
\q ꞌma oꞌtole alué Remónisite chaꞌpiruga mochígame,
\q ꞌlige nóchali ꞌyale boꞌné Onorúgame oyérame jena ejperégame.
\p
\v 9 ¿Choniame mayé ꞌemi alué raꞌíchali regá anime “simile ꞌpa rewagachi”? Alué raꞌíchalika regá aniame kérékuru, ꞌpákana rewagáchika reꞌkínagame níligo.
\v 10 ꞌLiko alué napu reꞌkínale ꞌpákana rewagáchikana pe aba alué ju napu simile ꞌpa rewagachi bochígimi nulame nimia.
\v 11 ꞌLige alué boꞌné rewigáchika reꞌkínigame nóchali ꞌyale aꞌpili ralámuli, napurigá jaré nulame nímala Esukristo nochálilachi, ꞌlige jaré napurigá nareme nímala Onorúgame raꞌichálila, ꞌlige jaré napurigá benírame nímala ralámuli napu tabilé oyérame ju Onorúgame, ꞌlige jaré napurigá alé reꞌobachi nóchame nímala ralámuli guꞌíriga Onorúgame oyérame ꞌlige beníriga.
\v 12 Alué rewagáchika reꞌkínagame alieri nóchali ꞌyale alué oyérame ralámuli napurigá aminabi námamala Onorúgame nila raꞌíchali ꞌlige napurigá guꞌírimala alué uché jaré ralámuli Onorúgame oyérame,
\v 13 napusí suwábaga ramué ꞌla oyérisiká Onorúgame ꞌlige ꞌla benisuga churigá ko Onorúgame Inolá, aꞌlige si naꞌtawa biꞌlepi ꞌnátili pe Kristo naꞌtálilacho.
\v 14 Napuꞌlige ꞌma benisuga churigá ko Onorúgame Inolá, aꞌlige ꞌma tabilé niwa napurigá uꞌkuchí napu yati seꞌnú rejcholi chaꞌpime ju ꞌlige napu pe chibi ikime ju pe seꞌnú rejcholi chaꞌpisá, pe eꞌkarúgame rejcholi oyérasa, alué ralámuli ꞌyégame nila raꞌíchali napu ꞌwe jebénigame ju ꞌyégiga uché jaré ralámuli.
\v 15 Iligá ramueka ꞌwe ꞌla bijchiá raꞌichawa ꞌwe ꞌla niraga ralámuli. ꞌLige alarigá aminacho ꞌwe ꞌla eꞌwiwa napu nulá Kristo napu ramué nuleme ju.
\v 16 ꞌLige alué ju napu guꞌiri aꞌpílipi ramué napurigá nochawa ramué napurigá nulá Onorúgame. ꞌLige nejkuri napurigá guꞌíriwa uché jaré ralámuli napurigá ꞌla biꞌlepi ꞌnátili ꞌnátame nímala. Napuꞌlige oꞌmaka ꞌla biꞌlepi ꞌnátili ꞌnátaga ejperélisiká ꞌwe ꞌla niraga uché jaré ralámuli ꞌlige ꞌwe ꞌla nóchiga alué nóchali napu Onorúgame nejí ꞌliko ꞌla semáriga maꞌchíname ju bilé nóchali.
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo ꞌma tabilé ejperéliwili ko  napurigá ralámuli tabilé oyérame Esukristo
\p
\v 17 Neka rejcholi nejí napu nulá Waꞌlula Esukristo, neka najkí napurigá ꞌma tase aminabi ejperélamala ꞌemi napurigá alué ralámuli napu tabilé oyérame ju Onorúgame, alué napu ejperégame ju pe napurigá aꞌboi ꞌnata,
\v 18 ꞌlige alué ralámulika napurigá chónigichi ejperégame ju. Alué ralámulika tabilé Onorúgame oyériga ejperégame ju, pe seꞌnú ꞌnátili ꞌnátaga ejperégame ju tase alué ꞌnátili Onorúgame nejílala, alueka pecha bijchígime kame ꞌla ruilía napu najkí Onorúgame cha seꞌnú ꞌnátili oyérame kame.
\v 19 ꞌMa tabilé ꞌla ꞌnata alué ralámuli, chibi noká napu nokanali aꞌboi. Alueka tabilé chenili rekó alanokae pe aminami chibi nokogá eꞌyéname ju.
\p
\v 20 ꞌÉmika tabiléchigo alarigá nokimea oyérale ko Kristo.
\v 21 ꞌÉmika ꞌwe ꞌla ꞌnátaga gepule chieri ko Esusi ꞌlige ꞌwe ꞌla benile ꞌemi tachiri chuꞌsimio nawáligo Esusi.
\v 22 ꞌÉmika beníriliru napurigá aꞌrémala ꞌemi alué ꞌnátili napu ꞌemi ꞌnátame nílige ꞌya, alué ꞌnátili pe chátiri bowechi oꞌtome ju ꞌemi.
\v 23 Beníriliru ꞌemi napurigá Kristo nila ꞌnátili naꞌtámala ꞌemi napurigá nuebo neraga nímala ꞌemi.
\v 24 ꞌLige abiena beníriliru ꞌemi napurigá ꞌla sébali olame nímala ꞌemi napurigá najkí Onorúgame, tase napurigá najkí uché jaré ralámuli.
\p
\v 25 Alekeri tase ꞌyégame niwa, iligá ꞌla bijchígili raꞌíchali raꞌichawa ꞌemi aꞌbopi, napugiti suwábaga Kristo oyérame nírigime.
\p
\v 26 Napuꞌlige ayósiga tase chibi ꞌsípua ꞌlige aminami tase rukuchégame ayowa.
\v 27 Tase eꞌwawa Remónisi napurigá eꞌkarúgamea ꞌnátili nejímala.
\p
\v 28 Alué napu chigome ju ꞌma aꞌrémili ju chigoa, abé aꞌlá ju nochalia ꞌnalina napurigá ꞌla mépua napu najkí ꞌemi. Alarigá nóchaga ꞌla umubámala guꞌiria ꞌemi uché jaré ralámuli napu tabilé nígame ju.
\p
\v 29 Tase chátiri raꞌíchali raꞌichawa, ꞌwe aꞌlá semátiri rejcholi beníriwa ꞌnalina alué ralámuli.
\v 30 Tase sewétiwa Onorúgame Alawala. Onorúgameka boꞌné Alawala ꞌyale ꞌemi. ꞌMa Onorúgame Alawala alawégame nísaká ꞌemi ꞌliko Onorúgame ꞌkúchila júkuru ꞌemi, ꞌlige Onorúgameka tebúmala ꞌemi napusí ku nawachi Kristo ꞌemi oꞌtomea ꞌpa rewagachi.
\p
\v 31 Tabilé eꞌkarúgame ꞌnátili ꞌnata asiboa. ꞌMa aꞌrewa ayoa. ꞌMa tase oparúgame niwa. ꞌMa tase ayónime niwa ralámuli, ꞌma aꞌrewa alué ꞌnátili.
\v 32 ꞌLa aꞌká ralámuli niwa, ꞌla nakúriga ejperégame niwa ꞌemi aꞌboi ꞌlige ꞌla eꞌkawa ꞌemi aꞌbopi cha nokágame níriká, aꞌchigóriga napurigá Onorúgame eꞌkale ꞌemi Kristo júlaga napurigá ꞌla guꞌírimala ꞌemi.
\c 5
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo churigá ejperélimili ko  Onorúgame oyérame ralámuli
\p
\v 1 ꞌEmi napu Onorúgame ꞌkúchila ju, napu Onorúgame ꞌwe galegá eté, ꞌla aꞌchigóriga ꞌnátame niwa napurigá Onorúgame.
\v 2 ꞌLa ganíliga eꞌyénawa ꞌla naꞌtemaka aꞌbopi, napurigá alué Kristo ꞌla naꞌtemale ramué, ꞌlige bilena gulusichi mukule ramué guꞌíriga. Esukrístoka nile napurigá bilé ajágame Onorúgame kógilime, alarigá nile napuꞌlige gulusichi mukiá. Onorúgameka ꞌla nirale alarigá ikichi Esusi.
\p
\v 3 ꞌEmi napu Onorúgame oyérame ju, ꞌémika ꞌwe aꞌlá sébili olámili ju. Tabilé naꞌtámili ju ꞌemi eꞌsena umugí ꞌyuga okólime napu tabilé aꞌboi ꞌyula ju ꞌlige tabilé raꞌichámili ju ꞌemi alué chibi nokiame nibilé korúmili ju ꞌemi eꞌkarúgamea tábiri.
\v 4 Tabilé raꞌichawa seꞌnú chátiri tábiri ruwime raꞌíchali, alué raꞌíchali napu pe alué tonto ralámuli raꞌíchame ju, iligá regá aniá mochiwa: “Onorúgame ꞌwe ꞌla nejkúrame ju ꞌlige biꞌneli neyúriga Waꞌlula ju ramué nuleme.”
\v 5 ꞌÉmi ꞌwe aꞌlá machí alué napu weꞌká umugí ꞌyuga okome ju tase aꞌboi ꞌyula, ꞌlige alué cha nokame, ꞌlige ꞌwe korume eꞌkarúgame tábiri, ꞌla machí ꞌemi ꞌwe chátiri ko alarigá nokiá. Alarigá nokiáká tabilé nirálime ju Onorúgame. ꞌLige alekeri tabilé nuléwili ju ꞌemi Onorúgamete nibilé Krístote.
\v 6 Tabilé aꞌrewa napurigá bilé ralámuli seꞌwinátiri raꞌíchali ruwimela, pe ꞌyégali. Napuꞌlige alué ꞌyégali raꞌíchali oyérisiga, aꞌlige nejime ju Onorúgame gastigo napugiti ꞌma tase eꞌwame nímime alué ralámuli napu Onorúgame najkí.
\v 7 Aꞌlígeko tabilé oyérawa alué ꞌnátili napu ꞌwe chátiri ju.
\p
\v 8 ꞌYako ꞌemi ꞌla oyérame nile alué ꞌyégali raꞌíchali, ꞌlige jípeko ꞌla biꞌlígame bowé najátaga ejperégame ju ꞌemi, ꞌmáchigo ꞌla guꞌíriligime ꞌemi alué Waꞌlula Esukrístote. ꞌLa suériga ejperélawa, napurigá oyérame niru alué tabilé ꞌyégali.
\v 9 ꞌLa suériga ejperégame níriká, ꞌliko uché jaré ralámuli aꞌchigó nokimélachigó, ꞌwe ꞌla suériga ejperélamala napurigá najkí Onorúgame, tabilé oyériga ejperélamala alué ꞌyégali raꞌíchali.
\v 10 Aminacho ꞌla beniboa tachiri galeme ko Onorúgame.
\v 11 Tabilé gompaniérola niwa alué iꞌníliga eꞌyéname ralámuli alué napu pe ꞌyégali benírime ju napugiti pe chónali neraga kame alueka, iligá ꞌémika ꞌwe ꞌla ruyewa tabilé ꞌla ko alanokiá.
\v 12 ꞌWe chijunárume ju ruwá ꞌwe iꞌníliga eꞌyéneo ralámuli aꞌminami chíbika.
\v 13 Napuꞌlige bilé ralámuli ꞌwe ꞌla benisá Onorúgame nila raꞌíchali machime ju chieri raꞌíchali tabilé ꞌla ko ꞌlige chieri raꞌíchali ꞌla ko napu ralámuli benírame ju.
\v 14 Onorúgame nila raꞌíchalika ju napurigá bilé rajilí napu rajilime ju chóniga ilígichi. Alekeri bilé raꞌíchali abé ꞌya osirúgime, regá anime ju:
\q ꞌMa busá, mué napu gojchigá boꞌílige,
\q ꞌma asísiwa mué napu boꞌí alé napu biꞌtí suwígame\f + \fr 5:14 \ft Ye raꞌíchalika pe anime kéré: “Tabilé ꞌyuga einawa mué napu tabilé oyérame ju Onorúgame.” \f*
\q ꞌlige Kristo ꞌwe ꞌla guꞌírimala mué.
\p
\v 15 Aꞌliko ꞌwe ꞌla ꞌnátaga eꞌyénawa, tase ejperéliwa napurigá ejperégame ju alué ralámuli napu tabilé eꞌwame ju Onorúgame nila raꞌíchali, iligá ejperéliwa napurigá ejperégame ju alué ralámuli napu ꞌwe aꞌlá eꞌwame ju Onorúgame nila raꞌíchali.
\v 16 Senibí ꞌnátaga mochiwa uché jaré guꞌírilime napugiti weꞌká ralámuli mochígimempá ꞌwe cha nokame.
\v 17 Tabilé tonto niwa. ꞌWe ꞌla naꞌtawa suwábaga. ꞌLa machigá mochiwa suwábaga napu najkí Waꞌlula Esukristo.
\v 18 Tase rekuka bajiwa napugiti ꞌlige rekusa pe chibi nokame ju ꞌemi. Abé aꞌlá ju Onorúgame Alawala ꞌemi nulea.
\v 19 Napuꞌlige napaísa Onorúgame nila raꞌíchali benimea, ꞌla wikarawa Onorúgame wikala napu wikarálige Rabí. ꞌLige aminami wikarawa napurigá wikarame ju alué uché jaré Esukristo oyérame ruigá Onorúgame ꞌwe ꞌla nejkúrime ko. ꞌLige aminami wikarawa Onorúgame Alawala nejisa ꞌnátili napurigá wikarawa.
\v 20 Senibí waꞌlú cheliera ꞌyawa Oꞌnó Onorúgame napugiti ꞌémika nulélime kame Waꞌlula Esukrístote.
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo  churigá ejperélimili ko Onorúgame oyérame
\p
\v 21 ꞌEmi napu ꞌla nirame ju Kristo, aꞌchigóriga nirawa ꞌemi aꞌbopi.
\p
\v 22 Alué umugí napu ꞌyúgame ju rió, ꞌla eꞌwame nímala alué rió nulachi, napurigá eꞌwame ju Waꞌlula Esukristo nulachi.
\v 23 Krístoka suwábaga boꞌné oyérame nuleme ju ꞌlige alué ꞌsime ju aꞌkabá jawa ralámuli, ꞌlige Krístoka ꞌla lisensia ꞌyale rió napurigá nulame nímala boꞌné bejtélachi.
\v 24 Ralámuli Kristo oyérame ꞌwe ꞌla sébali olame ju suwábaga napu Kristo najkí. Aꞌchigóriga ju bilé mukí napu rió ꞌyúgame ju, ꞌwe ꞌla eꞌwámili ju alué rió nulachi.
\p
\v 25 Suwábaga ꞌemi napu mukí ꞌyúgame ju, ꞌwe ꞌla galewa ꞌemi alué mukí boꞌné ꞌyula, aꞌchigóriga napurigá Kristo ꞌwe ꞌla naꞌtemale ꞌemi. Alueka mukúlekuru ꞌemi guꞌíriga.
\v 26 Alarigá mukule ramué wanápamia napurigá ramué ꞌla alekecho oyérame niwa. Ramué alawala biꞌwélikuru napuꞌlige ramué oyérisiga Onorúgame nila raꞌíchali.
\v 27 Krístoka mukúlekuru ralámuli alawala biꞌwigá napurigá ꞌwe ꞌla sébali olame nímala, tabilé chátiri ꞌnátame. Wanápale napurigá pe alekecho oyérame nímala.
\v 28 Napurigá bilé rió ꞌwe galeme ju boꞌné, alarigá galémili júkuruchigó alué boꞌné upila. Bilé rió napu ꞌwe galeme ju boꞌné upila, abiena ꞌwe galeme ju boꞌnepi.
\v 29 Tabilé ꞌwesi rió gichime ju boꞌnepi, ꞌwe ꞌla repume ju ꞌnalina goꞌame iꞌgá. Krístoka abiena ꞌla suériga repume ju ramué
\v 30 napugiti ramueka Kristo oyérame nírigime.
\v 31 Aka regá aníché Onorúgame nila raꞌíchali ꞌwe ꞌya osirúgime: “Bilé rió napu newime ju bilé mukí ꞌyuga, oꞌnola aꞌrémili ju napurigá napaíka mochímala pe okaka, ꞌlige biꞌlepi ꞌnátili naꞌtámili ju.”\f + \fr 5:31 \ft Eꞌnesi Génesis 2:24. \f*
\v 32 Onorúgame abé ꞌyako tabilé benírale ramué tachiri ruwime ko ye raꞌíchali, alekeri ꞌwe nóchali kame ju beniaa ye raꞌíchali nobi ꞌwéchigo ꞌwe ꞌla bijchiá júkó. Ye raꞌíchalika ꞌwe ꞌla ruyame ju churigá ka Kristo ꞌlige alué oyérame.
\v 33 ꞌLige abiena ruwime ju bilé rió ꞌwe ꞌla repúmili ko boꞌné ꞌyula ꞌlige ꞌla galegá napurigá boꞌné. ꞌLige alué mukika ꞌwe ꞌla nirámili júkuru boꞌné ꞌyula.
\c 6
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo churigá ejperélimio ralámuli  aꞌboi ejperélachi alué Onorúgame oyérame
\p
\v 1 ꞌEmi ꞌkuchi ꞌwe ꞌla eꞌwawa napuꞌlige ꞌemi oꞌnola nulachi. Alarigá ju napuꞌlige Waꞌlula Esukristo nulachi.
\v 2-3 Napuꞌlige Onorúgame ꞌyale Moisesi alué makué nulalí, alué bilé nulalí nulá ꞌwe ꞌla nirálime ko ramué oꞌnola, ꞌlige ruwí alarigá olásiká ꞌwe ꞌla ganíliga ejperérawili ko weꞌká bamí. Uché jaré nulalí, tabilé ruwime ju chukiboli ko ꞌla sébali olásiká, nobi yeka ꞌwéchigo ꞌla ruwime júkó.
\p
\v 4 ꞌLige ꞌemi napu ꞌkúchigame ju, tase iwégame neꞌochawa ꞌemi ꞌkúchila, pecha ꞌla nímalawé alarigáká, abé ꞌla ju guꞌírilia ꞌlige rejcholi iꞌlía, ꞌlige benírilia napurigá najkí Waꞌlula Esukristo.
\p
\v 5 ꞌEmi ralámuli napu ralirúgame ju napurigá nochámala tabilé meka, ꞌwe ꞌla eꞌwiwa alué rió nóchali nígame, ꞌla niraga etewa alué nóchali nígame napurigá Kristo.
\v 6 Tase pe napuꞌlige etelia ꞌemi, tase pe aꞌlígecho ꞌla sébali olame niwa pe napurigá ꞌla suériga raꞌichámala ꞌemi olagá. Iligá ꞌwe ꞌla sébali olame niwa senibí napurigá Krístote ralirúgame neraga, ꞌwe ꞌla Onorúgame oyériga.
\v 7 ꞌLa ganíliga newawa bilé nóchali napurigá nochálime ju Waꞌlula Esukristo nochálila.
\v 8 ꞌEmi ꞌwe ꞌla machí ꞌwe ꞌla guꞌírimio Onorúgame ꞌemi ꞌwe ꞌla sébali olame nísaká rekó pe ralirúgame ke ꞌemi o tabilé ralirúgame ke.
\p
\v 9 Alué nóchali nígame ꞌwe ꞌla suériga repúmili júkuru ꞌemi nóchame napu ekí ꞌemi ralale nochárimia, tase ayóniga. ꞌWe ꞌla nélegá nokísiwa ꞌemi Onorúgame ko waꞌlula nuleme ꞌlige aminami alué ralirúgame ralámuli nuleme, alué napu ju Onorúgame ꞌpa rewagachi ajtígame, ꞌlige Onorúgameka tabilé chélegá eteme ju rekó jaré ralirúgame kachi o rekó jaré waꞌlula nóchali nígame kachi.
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo chuꞌsímili ko bilé ralámuli Onorúgame  oyérame  napurigá tabilé uméramala Remónisi naꞌtálila
\p
\v 10 ꞌLige jípeko uché pe uꞌkabi rejcholi ruyeme ne ꞌemi napurigá ꞌla suériga nokísiwa jena gawichí. ꞌLa aꞌwagá mochiwa, ꞌla narépua alué nejkúrali napu nejí Waꞌlula Esukristo.
\v 11 ꞌWe ꞌla tániga nokísiwa iwérali Onorúgame, napurigá tabilé neyúrimala Remónisi naꞌtálila.
\v 12 Pecha ralámuli sayega mochírigime, Remónisi sayega mochiru, ꞌlige Remónisi gompaniérola napu tabilé etérume ju, napu ꞌma nulea mochí weꞌká ralámuli jena wijchimoba.
\v 13 Alekeri ꞌla tániga nokísiwa iwérali alué Onorúgame, napurigá tabilé neyúrimala Remónisi naꞌtálila. Alarigaka ꞌla anachámala ꞌemi napuꞌlige sebasa resiti raweli, napugiti ꞌma ꞌla iwega mochímime ꞌemi.
\v 14 ꞌLiko ꞌla iwega mochiwa, ꞌla biꞌlepi ꞌnátili ꞌnátaga. Napu aní Onorúgame ꞌla bijchiá ju, ꞌlige Onorúgameka ꞌla sébali olame ju bilé tábiri ꞌla sébali olame orisá.
\v 15 Senibí ꞌla ꞌnátaga mochiwa Onorúgame nila raꞌíchali benírimia ralámuli napurigá tabilé weꞌká ꞌnátaga mochímala.
\v 16 ꞌEmi ꞌwe ꞌla bijchígisaká napu aní Onorúgame ꞌlige ꞌla sébali olásaká ꞌemi napurigá najkí Onorúgame ꞌliko ꞌla tabilé umériwa ꞌemi Remónisi naꞌtálilate.
\v 17 Onorúgame ꞌma biꞌwésaká ꞌemi alawala ꞌlige ꞌemi ꞌwe ꞌla námame nisa Onorúgame nila raꞌíchali ꞌliko ꞌemi ꞌla umérimala Remónisi naꞌtálila.
\v 18 Tabilé aꞌrewa Onorúgame ꞌyuga raꞌicha ꞌlige iwérali tania, Onorúgame senibí tániwa nejkúrali, Onorúgame Alawala ꞌwe la nejkúrimala. ꞌWe ꞌla ꞌnátaga mochiwa, tabilé guwana rujsuka, ꞌlige ꞌwe tániwa Onorúgame napurigá guꞌírimala suwábaga napu Onorúgame oyérame ju.
\v 19 Tániwachigó Onorúgame napurigá neꞌchí guꞌírimala napurigá ꞌla tabilé majaga benírimala ne Onorúgame nila raꞌíchali, alué raꞌíchali napu tabilé ꞌcho ꞌla námame ju ralámuli.
\v 20 Onorúgame ꞌya neꞌchí ye nóchali napurigá ralámuli benírima ne Onorúgame nila raꞌíchali, alekeri galírale bajcháriga ajtí ne jipe. ꞌWe tániwa Onorúgame napurigá tabilé majaga raꞌichámala ne, ꞌlige aminami napurigá ꞌla benagá raꞌichámala ne.
\b 
\p
\v 21 Neka najkí napurigá ꞌemi ꞌwe ꞌla machimela chieti ajtigó ꞌlige chuꞌsiá ajtigó ne, alekeri jula ne alemi Tíkiko anilime rió, napu ꞌwe ꞌla oyérame ju Waꞌlula Esukristo napurigá ne.
\v 22 Neka tabilé najkí napurigá seweka mochímala ꞌemi. Neka najkí ꞌlina napurigá ꞌemi abichilubi ꞌwe iwériga nokísimala Onorúgame oyeria.
\p
\v 23 Suwábaga ꞌemi napu Onorúgame oyérame ju napurigá ne, ꞌwe ꞌla guꞌírasa ꞌla képá Oꞌnó Onorúgame ꞌlige Waꞌlula Esukristo napurigá tabilé eꞌkarúgamea ꞌnata mochímala ꞌemi. ꞌLa ganíliga etesa ꞌla képá Onorúgame ꞌlige Esukristo napugiti ꞌémika ꞌma ꞌla bijchígame kame Onorúgame nila raꞌíchali.
\v 24 Onorúgame ꞌwe ꞌla guꞌírasa ꞌla képá suwábaga ꞌemi napu senibí ꞌwe ꞌla niraga eteme ju Waꞌlula Esukristo.
\p Pe ekí júpá ye raꞌíchali. Waꞌlú cheliérabá.