\id 1TI Baja Tarahumara
\h 1 TIMOTEO
\toc1 1 TIMOTEO
\mt Ye Ju Alué Apeli Napu Bajchá Osele Páulo Alué Timoteo
\c 1
\s Kuira mué Timoteo.
\p
\v 1 Ne Páulo ye apeli osá ne. Neka nulérigime ju Onorúgamete ꞌlige Kristo Esúsite napurigá nulame nímala ne ꞌlige benírame ralámuli alué Kristo Esusi nila raꞌíchali. Onorúgame ju ramué alawala biꞌweme, ꞌlige bijchígiga Kristo Esusi raꞌichálila, ꞌliko ꞌwe semati raweli rewiboa ramué.
\v 2 Neka mué Timoteo oséguru. Mueka napurigá ne inolá neraga ju, napugiti mueka ꞌwe ꞌla eꞌwámpá napu ne nulegé. Neka alekeri ꞌwe ꞌla tania napurigá ꞌwe ꞌla guꞌíriwa Onorúgamete ramué Oꞌnola ꞌlige Waꞌlula Kristo Esúsite napu ramué nuleme ju, ꞌlige aminami napurigá ꞌwe ꞌla naꞌtemápua mué, ꞌlige aminami napurigá ꞌla senibí Onorúgamecho ꞌyuga ꞌnata asimela mué, tabilé weꞌká eꞌkarúginti.
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo ꞌwe ꞌla ꞌnátaga mochíwilikó napugiti cha weꞌká mochígempá ralámuli ꞌyégali benírame
\p
\v 3 Napuꞌlige ne taꞌchó simiá alé Maseronia anilichi, neka ꞌwe anéturu mué napurigá mué rejpímala alé Ebeso anilichi napurigá nulémala mué alué ralámuli napu pe ꞌyégali benírame ju napurigá tabilé aminabi alanoká mochímala. Jípeko uché siné aní ne napurigá mué rejpímala alé.
\v 4 ꞌWe anewa tabilé ꞌla ko aminabi beniaa alué ꞌyégali raꞌíchali ꞌwe ꞌya nerúgame napu ruwime ju churigá ejperégame níligo ꞌwe ꞌya ejperégame ralámuli. Alué ralámuli napu gepume ju alué raꞌíchali ꞌyégali pe tabilé siné ꞌla biꞌlepi ꞌnátali ꞌnátame ju, ꞌlige alésíko pe naꞌáwali oꞌwíname ju aꞌbopi, ꞌlige alekeri tabilé machime ju tachiri najkió Onorúgame. ꞌWe ꞌla bijchígame níriká Onorúgame nila raꞌíchali ꞌliko ꞌwe ꞌla machiboa tachiri najkió Onorúgame.
\p
\v 5 ꞌLige neka najkíguru napurigá mué benírimala napurigá ꞌla niraga járowa aꞌbópika. ꞌLige ꞌla biꞌwígame alawégame nísaká, tabilé chátiri ꞌnátame ꞌlige ꞌwe ꞌla bijchígame nísaká Onorúgame ꞌla sébali olamio napu anile, ꞌliko ꞌwe ꞌla ganíliga járowa aꞌbópika.
\v 6 Jaré ralámuli benírame ꞌma tabilé oyérame ju ye raꞌíchali, pe tabilé ꞌla raꞌíchali raꞌíchaga naꞌáwame ju.
\v 7 Alueka benírame gainánilime ju Moisesi nila nulalí, nobi tabilé námame júkó alué nulalí, ꞌlige pe tabilé machigá ꞌwe ꞌla benírame kolae aꞌboi.
\p
\v 8 Suwábaga ꞌwe ꞌla machiaa ꞌwe ꞌla ko alué nulalí, ꞌwe aꞌlá sébili olásiká napurigá najkí Onorúgame.
\v 9 Abiena machiaa Onorúgame tabilé ꞌyáligo Moisesi alué nulalí napurigá gastigáriwa ꞌla aꞌká ralámuli, iligá ꞌyale alué nulalí napurigá gastigáriwa ralámuli napu cha nokame ju, alué ralámuli napu tabilé eꞌwame ju, ꞌlige alué napu tabilé nirame ju Onorúgame, ꞌlige aminami alué napu meꞌgá eꞌyéname ju aꞌboi oꞌnola ꞌlige alué eꞌyela ꞌlige aminami uché jaré ralámuli,
\v 10 ꞌlige aminami alué ralámuli napu uché jaré umugí ꞌyuga okoka eꞌyéname ju napu tabilé aꞌboi ꞌyula ju, ꞌlige aminami alué umugí napu uché jaré rió ꞌyuga okoka eꞌyéname ju napu tabilé aꞌboi ꞌyula ju, ꞌlige aminami alué ralámuli napu pe riocho ka okome ju, ꞌlige aminami alué umugí napu pe umugicho ka okome ju, ꞌlige aminami alué ralámuli napu ralinega eꞌyéname ju ralámuli napu tabilé najtétiga nochárilime ju, ꞌlige aminami alué ralámuli napu ꞌyégali raꞌíchali raꞌíchiga eꞌyéname ju, ꞌlige aminami alué napu ꞌwe ꞌla bijchiá ruwime korime ju. Onorúgameka nulale ye nulalí napurigá suwábaga ralámuli napu chibi nokame ju machimela tachiri najkió Onorúgame.
\v 11 ꞌWe ꞌla ju alué nulalí napu Onorúgame nulá napurigá benírimala ne ralámuli.
\s Jena ruwimela Páulo waꞌlú cheliera ꞌyáligo Kristo Esusi
\p
\v 12 Neka cheliera ꞌyáguru Waꞌlula Kristo Esusi ramué nuleme, napugiti alueka ꞌwe ꞌla niraga etémpá neꞌchí, ꞌlige alué ꞌsime ju aꞌwalí nejía napurigá ne ꞌla sébali olame nímala napurigá najkí alué.
\v 13 Neka abé ꞌyako asíriga chálagá raꞌíchame ke ne Kristo Esusi olagá, ꞌlige ꞌwe najátame ke ne Kristo Esusi oyérame ralámuli cha olamia.\f + \fr 1:13 \ft Eꞌnesi Hechos 8:3. \f* Nobi Onorúgameka ꞌwe naꞌtemaka etélekó neꞌchí, ꞌlige eꞌkale neꞌchí, neka pecha ꞌcho bijchígame kéturu Kristo Esusi nila raꞌíchali, alekeri neka pecha machiékó alaꞌsiá.
\v 14 Nobi Waꞌlula Esukrístoka ꞌwéchigo ꞌla niraga etélekó neꞌchí rekó ne ꞌwe cha ꞌsime rió kachi. Aꞌwalí nejí napurigá ne ꞌwe ꞌla bijchígimala napu anílige Kristo Esusi ꞌlige aminami napurigá ne ꞌwe ꞌla niraga etémala uché jaré ralámuli.
\p
\v 15 Napu ne ruwimela ꞌwe ꞌla bijchiá ju, ꞌwe ꞌla ꞌnátaga gepúwaká ꞌemi ye raꞌíchali. Kristo Esusi nawale jena wijchimoba, cha nokame ralámuli alawala biꞌwemia. ꞌLige neka abéchigo cha ꞌsime ke meꞌtigá suwábaga alué ralámuli cha nokame.
\v 16 Nobi Onorúgameka ꞌwéchigo ꞌla naꞌtemálekó neꞌchí. ꞌLige alarigá machírile ralámuli chiena ꞌla buwéligo Esukristo napurigá ne ku guwana naꞌtámala. Napuꞌlige alué ralámuli etesa chiena ꞌla guꞌíriligo Onorúgame neꞌchí rekó ne ꞌwe cha ꞌsime rió kachi, ꞌliko ꞌwe ꞌla bijchígimala Kristo Esusi nila raꞌichálila ꞌlige ꞌla simámala ꞌpa rewagachi napuꞌlige suwisá Onorúgame ꞌyuga mochimia senibí.
\v 17 ꞌWe ꞌla képá suwábaga ralámuli ꞌwe ꞌla semáriga raꞌichasa Waꞌlula Onorúgame olagá napu senibí nulame ju ꞌlige napu tajsiné mukume ju, ꞌlige napu tabilé etérume ju. Senibí ꞌwe ꞌla raꞌichasa ꞌla képá ralámuli alué olagá, alarigá nisa ꞌla képá.
\p
\v 18 Mué Timoteo, napu ju napurigá ne inolá, neka ye rejcholi nejíguru, napurigá anílige mué olagá alué abé iꞌbé mochígame ralámuli napu ruwime nílige napu Onorúgame anélige.\f + \fr 1:18 \ft Eꞌnesi I Timoteo 4:14. \f* Mué ꞌwe ꞌla sébali olásaká ye rejcholi, ꞌliko mué ꞌwe ꞌla benégame nímala raꞌicha meꞌtigá alué cha nokame ralámuli napu tabilé oyérame ju Waꞌlula Esukristo.
\v 19 Tabilé siné aꞌrewa Kristo oyeria, iligá ꞌwe ꞌla naꞌtawa. Jaré ralámuli ꞌma aꞌrele Onorúgame nila raꞌíchali oyeria pe tabilé ꞌla ꞌnátaga. ꞌLige ꞌma tabilé bijchígime ju Onorúgame nila raꞌíchali.
\v 20 Oká ye ralámuli napu ꞌma tabilé eꞌwame ju Onorúgame nila raꞌíchali, bilé alué Imeneo anilime ju ꞌlige uché bileka Alejantro anilime ju. Neka ꞌma tabilé aꞌré napurigá napuíka eꞌyénamala Onorúgame oyérame ꞌyuga. Satanásika asíriga resí olámala ꞌlige alarigá machimela tabilé ꞌla ko sairuga raꞌichalia Onorúgame olagá.\f + \fr 1:20 \ft Eꞌnesi I Corintios 5:3-5.\f*
\c 2
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo churigá raꞌichámili ko  ralámuli Onorúgame ꞌyuga
\p
\v 1 Napu ne ruimeli ju ꞌwe najtékame ju. Neka najkí napurigá suwábaga Onorúgame oyérame tánimala Onorúgame napurigá guꞌírimala suwábaga ralámuli, abiena najkí ne napurigá tánimala Onorúgame napurigá naꞌtemaka etémala suwábaga ralámuli. ꞌLige najkí ne napurigá waꞌlú cheliera ꞌyámala Onorúgame waꞌlú nejkúrame kóriká.
\v 2 Neka abiena najkí napurigá ꞌemi tánimala Onorúgame napurigá ꞌwe ꞌla guꞌírimala suwábaga eꞌwélala nulame, ꞌlige aminami uché jaré uꞌkuchípala eꞌwélala napurigá ꞌla ganíliga ejperéliwa suwábaga pe Onorúgamecho oyériga tabilé naꞌáwaka.
\v 3 Onorúgame napu ramué alawala biꞌweme ju, ꞌwe ꞌla ganíliga ajtí napuꞌlige ramué nejkúrili tánilichi ꞌlige aminami napuꞌlige cheliera iꞌlichi.
\v 4 Onorúgameka najkí napurigá suwábaga ralámuli biꞌwígame alawégame nímala, ꞌlige aminami najkí napurigá suwábaga ralámuli námamala churigá ko alué ꞌla bijchiá raꞌíchali,
\v 5 napugiti pe biꞌlepi kame Onorúgame, ꞌlige aminami pe biꞌlepi kame alué rió napu ꞌla umébame ju ralámuli alawala biꞌwea napurigá ꞌla simámala alé napu ajtí Onorúgame, alueka pe Kristo Esusi ju napu nawale jena napurigá rió neraga.
\v 6 Kristo Esusi mukule suwábaga ralámuli nila gastigo bujega, alué napu ꞌla bijchígame nile alué nila raꞌíchali, alarigá anile Onorúgame alakimeo aꞌlige rawé.
\v 7 Kristo ꞌsmi nóchali ꞌya neꞌchí napurigá nulame nímala ne ꞌlige benírame nímala ne ye ꞌwe aꞌlá raꞌíchali alué ralámuli napu tabilé jurío ju. Napu ne aní ꞌla bijchiá ju, tabilé ꞌyégali ju.
\p
\v 8 Neka najkí napurigá suwábaga ralámuli Onorúgame oyérame panápurimi ejperégame Onorúgame ꞌyuga raꞌichámala ꞌla kilí jaga, tabilé ayoga nibilé chibi anigá.
\v 9 Abiena najkí ne napuꞌlige ralámuli napuíchi Onorúgame ꞌyuga raꞌichamia ꞌlige aminami benimea Onorúgame nila raꞌíchali, tabilé najkí ne napurigá umugí ꞌwe umugíliga eꞌyénamala ꞌwe najteme chinite newárigime siꞌpúchiga, ꞌlige tabilé najkí ne napurigá eꞌkarúgame tabiri ꞌwe najteme uchúchamala gupálachi, ꞌlige tabilé najkí ne napurigá eꞌkarúgame ꞌwe najteme uchúchiga eꞌyénamala napu alué ꞌórote newárigime ju, ꞌlige alué napu semati rejtete newárigime ju. Iligá naꞌtálime júkuru Onorúgame nila raꞌíchali tase alieti tábiri unélinti.
\v 10 Neka iligá najkí napurigá ralámuli regá animela ꞌemi etega: “ꞌNee chiena ꞌla nóchanti ju alué umugí, ꞌlige aminami chiena ꞌla niranti ju Onorúgame.”
\p
\v 11 Aminami najkí ne napurigá ꞌemi umugí ꞌwe ꞌla niraga gepúmala napuꞌlige uché jaré benírachi Onorúgame nila raꞌíchali.
\v 12 Neka tabilé elá napurigá umugí nokimea beniria Onorúgame nila raꞌíchali napuꞌlige napuísa ralámuli Onorúgame nila raꞌíchali benimea, ꞌlige aminami tabilé najkí ne napurigá umugí nulémala aꞌboi ꞌyula, rió ꞌyúgame nísaká, ꞌlige uché jaré rió. Neka najkí napurigá iꞌkilí mochímala tabilé che anigá.
\v 13 Alarigá nulá ne napugiti Onorúgame bajchá newáligime alué Arani, ꞌlige Ébaka pe nujubapi newárigime kame.
\v 14 ꞌLige Remónisika pecha ꞌyégiliko alué Arani, eligá alué mukí ꞌlina ꞌyégiliru, ꞌlige alué Eba ꞌma ꞌyégilisiká, ꞌma chátiri alawégame gayénale.
\v 15 Onorúgameka gastigárile umugí napurigá ꞌwe oꞌkómala uꞌtátiri ochérimichi nobi ꞌwéchigo ku ꞌla biꞌwígame alawégame gainámalagó alué umugí ꞌwe ꞌla bijchígame nísaká Esukristo nila raꞌichálila, ꞌlige aminami ꞌwe ꞌla galegá eteme nísaká uché jaré ralámuli.\f + \fr 2:15 \ft Jaré líbrochi regá anime ju: “Pero se salvará engendrando hijos, si permaneciere en fe, amor y santificación, con modestia.” \f*
\c 3
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo churigá nóchamili ko  alué eꞌwélala Onorúgame oyérame
\p
\v 1 ꞌWe ꞌla bijchiá ju napu ne ruwimela jipe.
\m Bilé rió waꞌlula nínilisaká uché jaré Onorúgame oyérame nuleme, ꞌwe ꞌla ju alué ꞌnátali.
\v 2 Bilé rió napu nuleme nímili ju uché jaré oyérame, ꞌwe ꞌla rió nímili ju. Biꞌlepi mukí ꞌyúlimili ju, ꞌlige aminami ꞌwe ꞌla naꞌtámili ju, ꞌlige ꞌwe ꞌla niraga etéwili ju ralámulite, ꞌlige aminami ꞌwe ꞌla ganíliga etélime ju alué ralámuli napu sébame ju alué rió nulame bejtélachi. ꞌLige aminami ꞌwe ꞌla benírimili júkuru Onorúgame nila raꞌíchali.
\v 3 Tabilé rekuka bajímili júkuru, ꞌlige aminami tabilé nejkome nímili júkuru, iligá ꞌwe ꞌla rió nímili júkuru, ꞌla iꞌkilí nímili júkuru, tabilé pe enomicho korume.
\v 4 Alué rioka ꞌwe ꞌla repúmili júkuru boꞌné ꞌyula, ꞌlige aminami boꞌné ꞌkúchila, ꞌlige alué ꞌkúchilaka ꞌwe ꞌla eꞌwímili júkuru ꞌwe ꞌla niraga.
\v 5 Alué rió tabilé ꞌla repume nísaká boꞌné ꞌyula ꞌlige boꞌné ꞌkúchila, ꞌliko ¿churigá ꞌla umbámalawé repua suwábaga ralámuli Onorúgame oyérame?
\v 6 Alué rió napu nulámili ju tabilé pe kulí ꞌla oyérame nímili ju Onorúgame. Alarigá nísaká alué rió, siné kachi pe asíriga riólimala ꞌlige regá naꞌtámala boꞌné: “Neka asíriga ꞌla semá ꞌsime rió ju, meꞌtagá uché jaré ralámuli. Alekeri ye nóchili ꞌyaru ne.” Alarigá ꞌnátame nísaká alué rió ꞌliko Onorúgame ꞌma ku bujémala alué nóchali napu nígame ju alué rió, napurigá Onorúgame bujele alué nóchali alué riablo.
\v 7 ꞌLige aminami alué rió napu nulame nínili ꞌwe ꞌla niraga etélime nímili júkuru ralámulite napu tabilé Onorúgame oyérame ju. Tabilé nirálime nísaká alué rió ꞌliko pe naꞌáwili oꞌwímala, ꞌliko alué rió pe asíriga resí ikimela Remónisi trámpalachi wijchigá.
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo churigá nimio  alué ralámuli eꞌwélala nulame guꞌírame
\p
\v 8 Alué ralámuli napu guꞌírinilime ju alué eꞌwélala nulame, aꞌchigóriga nímili júkuru napurigá alué nulame, ꞌlige ꞌwe ꞌla niraga etélime nímili júkuruchigó uché jaré ralámulite, ꞌlige aminami tabilé ꞌyégali raꞌichámili júkuru, ꞌlige aminami tabilé rekuka bajímili júkuru, ꞌlige aminami tabilé naꞌtámili júkuru weꞌká mélime enomí.
\v 9 ꞌLige aminami asíriga ꞌla bijchígimili júkuru alué aꞌlala raꞌíchali Onorúgame nila. ꞌLige aminami tabilé naꞌtámili júkuru chátiri ꞌnátali.
\v 10 Tabilé ꞌcho chojkía nocha ye nóchali alué rió, alué eꞌwélalaka ꞌwe ꞌla naꞌtámili júkuru taꞌlá guꞌírame ko ralámuli. ꞌWe aꞌlá guꞌírame nísaká alué rió nochánilime, ꞌliko ꞌla nochámili júkuru eꞌwélala guꞌíriga.
\v 11 Alué umugí napu ꞌyula ju alué guꞌíriga nóchame eꞌwélala abiena ꞌwe ꞌla niraga etélime nímili júkuru uché jaré ralámulite. Tabilé chibi anigá raꞌichámili júkuru uché jaré ralámuli olagá, ꞌlige aminami tabilé ꞌme bajímili júkuru alué rekútame. ꞌLige aminami ꞌla kilí ralámuli nímili júkuru. ꞌLige aminami asíriga ꞌla sébali olámili júkuru napu aní aꞌboi.
\v 12 ꞌLige aminami bilé rió napu nóchame ju guꞌíriga alué eꞌwélala nulame, alueka pe biꞌlepi mukí ꞌyúgame nímili júkuru ꞌlige asíriga ꞌla tebúmili júkuru boꞌné ꞌkúchila ꞌlige boꞌné ꞌyula.
\v 13 Alué rió napu guꞌírimili ju alué eꞌwélala nulame, ꞌwe ꞌla nóchame nísaká, ꞌliko ralámuli ꞌwe ꞌla niraga etémala alué rió, ꞌlige alué rió ꞌwe aꞌlá bijchígamala Kristo Esusi raꞌichálila.
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo Onorúgame nawáligo  napurigá rió neraga
\p
\v 14 Neka pe ꞌwemi simé olá mué kólimia. Neka abirigáchigo oségó mué ye raꞌíchali.
\v 15 Siné kachi taꞌwé sebasa ne alé ꞌmi, nobi mueka ꞌláchigo ꞌla námamalagó ye raꞌíchali churigáriga nokimeli ko suwábaga napu Onorúgame oyérame ju. Ramueka Onorúgame ꞌkúchila niru alué napu senibí ajagá ajtí, ꞌlige ramué benírame niru bijchiá ꞌla Onorúgame nila raꞌíchali.
\v 16 ꞌWe najtékame ju ye nulalí nobi péchigo uꞌkabi ralámuli ꞌla námame júkó ye nulalí. Ye nulalika regá anime ju:
\q Kristo nawale jena wijchimoba napurigá rió neraga,
\q Onorúgame Alawala ruwile ꞌwe ꞌla ko napu ꞌsile Kristo,
\q ꞌlige alué santo ánjeli ꞌwe ꞌla etele napu sile alué.
\q Alué nila raꞌíchilika suwábaga ralámuli tabilé jurío ruyéliru,
\q ꞌlige weꞌká ralámuli ꞌwe ꞌla bijchígale alué nila raꞌíchali,
\q ꞌlige ꞌma oꞌtóliru ꞌpa rewagachi napurigá Onorúgame ꞌyuga asimea.
\c 4
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo ꞌwe ꞌla ꞌnátaga mochímilikó napugiti  cha weꞌká mochímempá ralámuli ꞌyégali raꞌíchali benírame
\p
\v 1 Onorúgame Alawala ꞌwe ꞌla ruwí jaré ralámuli ꞌma aꞌremio Onorúgame nila raꞌíchali oyeria, ꞌlige pe oyérimio uché jaré nulalí remónisi uꞌkuchípala nulalila. Alarigá ikimela abé aꞌkinana amulí sébachi uchéchigo siné Waꞌlula Esukristo.
\v 2 ꞌWe ꞌla eꞌwímala alué ralámuli napu pe ꞌyégali raꞌíchame ju, alué ralámuli napu tabilé chijúname ju chibi nokisá.
\v 3 Alué ralámulika tabilé elame ju napurigá bilé rió newímala bilé mukí ꞌyuga ꞌlige aminami tabilé elime ju napurigá goꞌmela jaré goꞌame, alué goꞌame napu Onorúgame newale napurigá goꞌmela suwábaga alué ralámuli Kristo oyérame napu ꞌla machime ju alué ꞌla bijchiá raꞌíchali.
\v 4 Suwábaga napu ekí Onorúgame newale asíriga ꞌla júkuru. ꞌLige alekeri goꞌpoli júkuru suwábaga goꞌame napu ekí nerú jena wijchimoba, pe iligá ꞌwe ꞌla cheliera ꞌyasa Onorúgame.
\v 5 Alekeri asíriga ꞌla ju suwábaga goꞌame goꞌaa napugiti alarigá ruyame alué Onorúgame nila raꞌíchali, ꞌlige napugiti ramueka ꞌma cheliera ꞌyárigame Onorúgame goꞌame nejígoriká.
\s Jena ruwimela Páulo ꞌwe ꞌla ruyéligo alué Timoteo chuꞌsímilikó
\p
\v 6 Mué ꞌwe ꞌla benírisaká ye raꞌíchali alué Onorúgame oyérame ralámuli, ꞌliko mué ꞌwe ꞌla benírame nímala Kristo Esusi nila raꞌíchali. ꞌLiko mué aminabi benimeli júkuru alué raꞌíchali napu mué ꞌwe ꞌla oyérale. Aminabi benisáká mué, tabilé guwana wijchimela mué.
\v 7 Tabilé ꞌnátaga gepuwa aleké raꞌíchali napu ruyeme ju alué ralámuli tabilé Onorúgame oyérame, iligá aminabi beniboa Onorúgame nila raꞌíchali.
\v 8 Bilé ralámuli ꞌwe raꞌchiwénilime nisa senibí raꞌchueka\f + \fr 4:8 \ft Alué ralámuli israelita tabilé reꞌeme nile raꞌchueka. Páuloka regá anile yolí raꞌíchaga “ejercicio físico”. \f* oyame ju. Aꞌchigóriga ju Onorúgame nila raꞌíchali beniaa. Bilé ralámuli ꞌwe aꞌlá oyérinilime nisa Onorúgame, aminabi benimeli júkuru Onorúgame nila raꞌíchali ꞌlige ꞌwe ꞌla eꞌwagá. ꞌLige alarigaka asíriga ꞌla nejkúrimala Onorúgame jena wijchimoba ꞌlige ꞌpa rewagachi.
\v 9 Ye raꞌíchali napu ne osá ꞌwe ꞌla bijchiá ju, ꞌlige alekeri ꞌwe ꞌla bijchígilime júkuru.
\v 10 Ramueka alekeri senibí benírame niru ralámuli ꞌla ganíliga. ꞌLige ramueka ꞌla bijchígilia Onorúgame ajágame ko, alué napu aꞌwalí nígame ju napu aꞌkabámana ajuámala suwábaga ralámuli. Nobi aꞌkabámana jáwame júkó alué pe ralámulicho napu ꞌwe ꞌla oyérame ju Onorúgame.
\p
\v 11 Ye raꞌíchali benírimili júkuru mué uché jaré ralámuli. ꞌLige aminami nulémili júkuru mué napurigá ꞌwe ꞌla eꞌwámala.
\v 12 Tabilé chéré rekó ralámuli regá anichi mué olagá: “Alueka pe ꞌwe reꞌmalí ju, ¿ꞌlacha benélamalawé ralámuli beníriga?” ꞌLige alarigá anichi ralámuli, mueka ꞌwe ꞌla beníriwa ꞌla semáriga raꞌíchiga ꞌla benigá ꞌlige aminami ꞌwe ꞌla nirawa suwábaga ralámuli, ꞌlige tabilé aꞌrewa bijchigia Kristo nila raꞌíchali, ꞌlige tabilé che ꞌsika einawa.
\v 13 Napusí ne seba alé ꞌmi, mueka abisibi ꞌwe iliboa Onorúgame nila raꞌíchali raꞌicha ꞌlige aminami beniria, ꞌlige aminami oiláriga Onorúgame oyérame ralámuli.
\v 14 Abé ꞌya, alué eꞌwélala Onorúgame oyérame aꞌboi sekálate nochale mué moꞌólachi regá anigá: “Beníriame nímala mué Onorúgame nila raꞌíchali.” Onorúgame Alawala guꞌírile alué eꞌwélala, alekeri tabilé aꞌrewa ralámuli beniria.
\p
\v 15 ꞌWe ꞌla ꞌnátaga beníriwa suwábaga napu mué beniri, napurigá suwábaga ralámuli ꞌla etémala chiena ꞌla benegá benírime ko mué meꞌtigá abé iꞌbé.
\v 16 Mué Timoteo, ꞌwe ꞌla ꞌnátaga ilíriwa, ꞌlige ꞌla ꞌnátaga beníriwa uché jaré, ꞌla alarigá ꞌsísaká mué, ꞌliko Onorúgame tabilé cha animela napuꞌlige uchéchigo ku nawá gatemia (gustisia olamia) suwábaga ralámuli ꞌyuga, ꞌlige aminami alué ralámuli napu gepume ju napu mué beniri, aluéchigó tabilé che anéwali ju.
\c 5
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo churigá guꞌírilime ko  uché jaré ralámuli Onorúgame oyérame
\p
\v 1 Tase neꞌochawa bilé rió oꞌchérame, eligá oiláriwa napurigá mué oꞌnola neraga. ꞌLige ejtemálika ꞌwe ꞌla niraga etewa napurigá mué bonila neraga.
\v 2 Abiena ꞌwe ꞌla oiláriwa alué oꞌchérame umugí napurigá mué eꞌyela neraga, ꞌlige alué iꞌwé ꞌwe ꞌla niraga etewa napurigá mué waíla neraga.
\p
\v 3 ꞌWe ꞌla guꞌíriwa alué gunámakame umugí napu tabilé rijimégame ju napurigá guꞌírimala.
\v 4 Bilé mukí gunámakame ꞌla ꞌkúchigame nísaká ꞌlige ꞌla mochisa uꞌsúlatiri ꞌlige aꞌkálatiri, ꞌliko alué nokimeli júkuru guꞌiria suwábaga napu resí ꞌla alué mukí, aꞌchigóriga guꞌírimili júkuru napurigá guꞌírile alué mukí abé iꞌbé. Alarigá nokiáká, Onorúgameka asíriga ꞌla galé napugiti alarigá najkiame napurigá alarigá nojkiboa ramué.
\v 5 Alué gunámakame tabilé rijimégame nísaká napurigá guꞌíriwa, ꞌlige alué gunámakame ꞌwe ꞌla bijchígame nisa Onorúgame nila raꞌíchali ꞌlige alué mukí rawemi ꞌlige rukomi raꞌíchame ju Onorúgame ꞌyuga guꞌírili tániga.
\v 6 Bilé mukí gunámakame pe piesta nerúgichi inálime ꞌnátame nisa, ꞌlige abichibi ꞌsíká oyame nisa napurigá boꞌné najkí, ꞌliko alué mukí tabilé oyérame ju Onorúgame, ꞌlige aminami tabilé alawégame ju Onorúgame Alawala.
\v 7 Alekeri ꞌwe nulewa suwábaga ralámuli napurigá ꞌla sébali olámala napu ne aní, napurigá tabilé ꞌwesi ralámuli cha animela ꞌemi olagá.
\v 8 Alué napu tabilé guꞌírame ju aꞌboi rijimala o aꞌboi eꞌyela, oꞌnola kómá, alueka tabilé ꞌla sébali olame ju napurigá nulá Onorúgame, alué ralámulika abéchigo enátiri ju meꞌtigá alué ralámuli tabilé oyérame Onorúgame.
\p
\v 9 Napurigá ujchawa bilé mukí gunámakame rewalá bilena apélichi napurigá guꞌíriwa, ꞌma ꞌwe oꞌchérame nímili júkuru usánisa makué bamígame o abé weꞌká kómá, alué napu pe biꞌlepi rió ꞌyúgame nílige.
\v 10 ꞌLige ꞌwe machirume nímili júkuru napu ꞌsile alué mukí. ꞌWe ꞌla nesérome boꞌné ꞌkúchila, ꞌwe ꞌla ꞌyame goꞌame boꞌné bejtélachi sébame ralámuli, ꞌlige ꞌwe ꞌla guꞌírame Onorúgame oyérame ralámuli.\f + \fr 5:10 \ft Páuloka regá anile: “Pagole Onorúgame oyérame ronola.” \f* ꞌLige aminami ꞌwe ꞌla guꞌírame nile alué napu ꞌwe resí nilia mochí. Alé apélichika ujchúmili júkuru alué umugí gunámakame rewalá napu ꞌwe ꞌla sébali olale napu najkí Onorúgame.
\p
\v 11 Tabilé ujchawa alé apélichi alué umugí gunámakame rewalá ꞌwe uꞌkabi bamígame napugiti alueka pe uchéchigo siné newínimala, ꞌlige pe ꞌma aꞌrémala guꞌiria Onorúgame oyérame ralámuli.
\v 12 ꞌLige rekó regá anisá alué mukí: “Neka tabilé siné newímala.” ꞌLige kúchigo newisa alanisá, ꞌliko chojkila nímala pe boꞌné tabilé sébali olagáriká.
\v 13 Siné kachi pe asíriga najsíname ganámala alué mukí, ꞌlige pe ichúrimi riógichi einámala, eꞌkarúgame raꞌíchali raꞌíchiga einámala, napu tabilé machime ju boꞌné.
\v 14 Neka alekeri rejcholi nejíguru napurigá alué iꞌwé gunámakame uchéchigo siné newímala, ꞌlige ꞌkúchiga mochímala, ꞌlige ꞌwe ꞌla repúpua aꞌboi ꞌkúchila. ꞌLa alarigá olásaká ꞌemi, ꞌliko tabilé che animela ꞌemi olagá alué ralámuli tabilé Onorúgame oyérame.
\v 15 Jaré iꞌwé gunámakame ꞌma aꞌrele Kristo oyeria, jípeko pe Satanasi ꞌlina oyérame ju.
\p
\v 16 Bilé mukí Esukristo oyérame rijimégame nisa bilé mukí gunámakame, alué mukí ꞌwe ꞌla guꞌírimili júkuru. ꞌLige uché jaré Onorúgame oyérameka guꞌírimili júkuru uché jaré gunámakame napu tabilé rijimégame ju napurigá guꞌírimala.
\p
\v 17 Alué eꞌwélala Onorúgame oyérame napu ꞌwe ꞌla nóchame ju, alueka ꞌwe ꞌla niraga etéwili júkuru, abéchigo rajpé niraga etéwili júkuru alué eꞌwélala napu beníriga eꞌyéname ju alué aꞌlala raꞌíchali.
\v 18 Aka regá aníché Onorúgame nila raꞌíchali ꞌwe ꞌya osirúgime: “Tase bulewa roló chuꞌala napuꞌlige nocharia riꞌligó olá, iligá ꞌla eliwa napurigá goꞌmela aꞌtabemi.” ꞌLige Esusi abiena regá anile: “Alué nóchameka najtétilime kame.”\f + \fr 5:18 \ft Eꞌnesi Deuteronomio 25:4 ꞌlige San Lucas 10:7. \f*
\p
\v 19 Bilé ralámuli saega raꞌichasa bilé waꞌlula olagá napu nuleme ju uché jaré Onorúgame oyérame, tabilé eꞌwiwa tabilé iꞌtélasaká oká testigo o bakiá kómá.
\p
\v 20 Bilé waꞌlula napu nuleme ju uché jaré Onorúgame oyérame chibi ꞌsika einasa ꞌlige tabilé aꞌresa chibi ꞌsiá, ꞌliko neꞌochawa weꞌká ralámuli mochígichi napu Onorúgame oyérame ju, napurigá uché jaré nóchame ꞌla majámala cha noká.
\p
\v 21 Onorúgame ꞌlige Kristo Esusi ꞌlige suwábaga santo ánjeli napu Onorúgame wanápale, suwábaga alué ꞌwe ꞌla eꞌnagá mochí. Neka alekeri nuláguru napurigá ꞌla sébili olawa suwábaga napu ne nulá. Tase jaré abé ꞌla niraga etewa, suwábaga ꞌla niraga etewa.
\v 22 Nóchali ꞌyaa bilé rió napurigá nochámala Onorúgame nila nochálilachi, ꞌwe ꞌla naꞌtawa bajchá, napugiti alué rió chibi ꞌsisa, muéchigó abiena chojkila nímili júkuru alaꞌsichi alué rió. ꞌWe aꞌlá ꞌnátaga.
\p
\v 23 Mué Timoteo napu ꞌwe senibí nayume ju rojpachí, tase bajíwaká pe baꞌwicho, abiena bajíwaká peꞌtá iꞌwilí baꞌwila rekútame.
\p
\v 24 Iꞌsínimi ꞌwe ꞌla machirume ju cha ꞌsisa bilé ralámuli taꞌchó oꞌtiachi galírale bajchamia. Nobi iꞌsínimi tabilé machirume ju cha ꞌsisa bilé ralámuli, ꞌma aꞌkinánami machirume ju cha ꞌsíligo.
\v 25 Aꞌchigóriga ju ralámuli ꞌyuga napu ꞌwe aꞌlá guꞌírame ju uché jaré ralámuli. Jaré alué ralámuli ꞌwe aꞌlá guꞌírame uché jaré ralámuli ꞌlige tabilé ꞌwesi ralámuli machime ju, nobi aꞌkinánami machibógó.
\c 6
\p
\v 1 Onorúgame oyérame napu ralirúgame ju tabilé najtétiga nochárilime, ꞌwe ꞌla nirawa alué napu ꞌemi nuleme ju, napurigá tabilé ꞌwesi che animela Onorúgame olagá nibilé napu ramué benírame niru.
\v 2 Jaré alué napu ꞌemi nuleme ju Onorúgame oyérame nisa, alué rió napu nochárilime ju tabilé najtétiga abéchigo ꞌla nirámili ju napugiti alué nulame Onorúgame oyérame kame napurigá alué napu tabilé najtétiga nócharilime ju, napugiti okánika Onorúgame oyérame kame.
\s Jena ruwimela Páulo ruwíligo Onorúgame oyérame níriká  napurigá ꞌwe nígame nírigo
\p Ye rejcholi beníriwaká mué Timoteo ꞌlige aminami oiláriwa ralámuli napurigá eꞌwámala.
\v 3 Jaré ralámuli benírame ju ꞌyégali raꞌíchali, tase napurigá benírilige Waꞌlula Esukristo. Napu benírilige Waꞌlula Esukristo, alueka najkúrime ju napurigá ramué ejperélawa napurigá Onorúgame najkí.
\v 4 Alueka pe ꞌwe riólame ju ꞌlige ꞌwe ejebénigame kolae aꞌboi kaka peka ejebénigame ke, ꞌwe jame ju raꞌicha tachiri chonime ko jaré raꞌíchali. Pe alieti raꞌíchiga naꞌáwili oꞌwíname ju, pe chibi anigá járome ju ralámuli olagá, ꞌlige ꞌwe chátiri ꞌnátame ju,
\v 5 pe ꞌwe nakome ju uché jaré ralámuli saega napu abiena pe chibiyeti ꞌnátaga eꞌyéname ju, ꞌlige pe alanokigá tabilé machime ju alué ꞌla bijchiá raꞌíchali, ꞌlige mayeme ju Onorúgame oyérasaká ꞌla weꞌká memio enomí.
\v 6 Bijchiá ju Onorúgame oyérame níriká napurigá ꞌwe iꞌnígame niru napuꞌlige ꞌwe ꞌla ganíliga mochísiga napu niga mochiru.
\v 7 Napuꞌlige ocheria tabilé tábiri niga ochériru, napuꞌlige suwisuga pecha tábiri oꞌtobógó.
\v 8 ꞌLa nígame níriká goꞌame ꞌlige oꞌpacha ꞌla ganíliga mochiwa.
\v 9 Alué ralámuli napu ꞌwe ꞌnátame ju aminabi méliame enomí, alué ralámulika rujsume ju Remónisi trámpalachi, napugiti Remónisi chátiri ꞌnátali ꞌyame kame napurigá weꞌká eꞌkarúginti korúmala napu pe suwíbame ju, ꞌlige pe alaꞌsíká asíriga resí nílime ju.
\v 10 Napuꞌlige bilé ralámuli ꞌwe nígame gainánilisa, aꞌlige chojkime ju eꞌkarúganti chátiri ꞌnátali ꞌnata, ꞌlige ꞌma tabilé eꞌwame ju Onorúgame nila rejcholi, ꞌlige pe laꞌsika ꞌwe resí nilia ajtí. 
\s Jena ruwimela Páulo ꞌwe aꞌlá rejcholi ruyéligo alué Timoteo
\p
\v 11 Mué Timoteo napu Onorúgamete nulérigime ju, tase naꞌtawa weꞌká mélime enomí, iligá naꞌtawa ꞌwe ꞌla eꞌwílame tachiri najkió Onorúgame, ꞌlige ꞌwe ꞌla oyérilime Esukristo. ꞌWe ꞌla niraga etewa suwábaga ralámuli Onorúgame oyérame. Napuꞌlige ꞌwe resí kachi, ꞌla anachawa, ꞌlige ꞌla galegá etewa uché jaré ralámuli.
\v 12 Abichilubi ꞌwe ꞌla oyérame niwa Esukristo tabilé guwana wijchigá napugiti Onorúgame wanáparigame napurigá senibí bejtéramala Onorúgame ꞌyuga. Onorúgame wanápale mué alé weꞌká ralámuli mochígichi gepuga napuꞌlige mué regá anichi: “Neka ꞌwe ꞌla bijchígime ju Onorúgame ꞌwe ꞌla nejkúrimio.”
\v 13 Onorúgame napu suwábaga tábiri newale, ꞌwe ꞌla eꞌnegá ajtí, ꞌlige aminami Kristo Esusi, alué napu ꞌwe ꞌla raꞌíchale alé waꞌlula Ponsio Pilato ajtígichi, aluéchigo ꞌwe ꞌla eꞌnegá ajtí. Neka alekeri nuláguru:
\v 14 ꞌWe ꞌla sébili olawa suwábaga nulalí napu ne nulá, napurigá taꞌwesi ralámuli cha animela mué olagá. ꞌWe ꞌla sébali olawa napusí nawachi Waꞌlula Esukristo,
\v 15 alué napu nawámili ju napuꞌlige najkisá Onorúgame napurigá nawámala, napugiti Onorúgame kame biꞌneli Waꞌlula Nulame bochígimi jena. Onorúgame ju abé rajpé aꞌwágame meꞌtigá suwábaga eꞌwélala. ꞌLige ralámulika ꞌwe ꞌla raꞌíchame ju alué olagá.
\v 16 Alué ju napu senibí bejtégame ju, ꞌlige bejtégame ju alé bilena napu ꞌwe rapá ilí napu ralámuli tabilé abé eꞌyénasarikáré. Taꞌwesi ralámuli eteme ju Onorúgame. Suwábaga ralámuli ꞌla niraga raꞌichasa ꞌla képá alué olagá. Senibí ꞌla nulasa ꞌla képá Onorúgame. Alarigá ju.
\p
\v 17 ꞌWe ꞌla ruyéwaká alué ralámuli napu ꞌwe iꞌnígame ju napu jena wijchimoba ejperégame ju napurigá tabilé riólame nímala, aminami napurigá tabilé naꞌtámala tabilé siné suwíbame ko enomí, napugiti enomika pe anaga suwíbame kame. Iligá ꞌwe ꞌla ruyewa abé aꞌlá ko Onorúgame oyérilia, napugiti alueka asíriga ꞌla naꞌtemame kame ramué ꞌlige nejime ju suwábaga napu resíláru ramué.
\v 18 Aminami ꞌwe ꞌla ruyéwaká napurigá machigá mochímala guꞌírilime ko uché jaré ralámuli.
\v 19 Alarigá olásaká ꞌemi ꞌliko Onorúgame ꞌwe ꞌla ganíliga asimela ꞌemi ꞌyuga, ꞌlige alekeri Onorúgame ꞌwe ꞌla semati raweli ꞌyámala jena wijchimoba ꞌlige ꞌpa rewagachi.
\p
\v 20 Mué Timoteo napu ꞌwe aꞌlá sébali olame ju napu nulá Onorúgame, tase gepúwaká alué raꞌíchali napu raꞌíchame ju alué ralámuli napu tabilé oyérame ju Kristo nila raꞌíchali, nibilé gepúwaká ꞌwe chibi anichi alué raꞌíchali olagá napu ramué benírame niru. Alué ralámulika ꞌwe ꞌla machime kórí chieri raꞌíchali ꞌla bijchiá ko, nobi tabiléchigo machime júkó.
\v 21 Jaré alué ralámuli ꞌma aꞌrele Onorúgame oyeria pe alieti raꞌíchali akigá.
\p Neka ꞌwe tani Onorúgame napurigá ꞌwe ꞌla guꞌírimala mué ꞌlige uché jaré ralámuli. Alarigá nisa ꞌwe ꞌla képá.
\p Pe ikí képá ye raꞌíchali. Waꞌlú cheliérabá.