\id act
\h Hechos
\mt1 OLÁRAMI
\mt2 Mapurigá Olali echi Jaré mapu Julárami
\mt2 Níili Nawisánala
\c 1
\s Riosi bachá niráa bichíwaga anili mapu echi Wabé Galabé Riosi Iwigala nawama riwéali echi jaré napawika bichíiyami yuwa
\p
\v 1 Jipi nimí auchecho siné osé, mujé Tiójilo. Chabénala nijé nimí oseli suwaba namuti jiti rugá mapu ikí Jesusi olali, ayénachó nimí oseli suwaba namuti jiti rugá mapu ikí Binói binérali ne chokichí jonsa.
\v 2 Ayénachó nijé nimí oseli echi auché jaré namuti jiti rugá, suwaba mapu ikí ikili echalí rawé yénasí mapalí Jesusi ku torúami níili echo'ná ripá riwigachi. A'lí mapalí Jesusi ke cho echirigá ku torúami níili, echalí Binói chapili echi jaré mapu Binói nakili nawisánala julánala. A'lí echi Galabé Riosi Iwigala ayénachó achigórigá nuleli nochánala aboni.
\v 3 A'lí mapalí Jesusi ma mi'lirúami níili, pe kinana Binói ku owínali. A'lí echalí jonsa, nawosa makói rawé yénasí, Jesusi Binói wisabé niráa ke sayiná wilíbali echo'ná bacháami echi jaré mapu Binói binérali yuwa. A'lí Jesusi echirigá riwíratali aboni mapu Binói ne bichíwali auchecho ku bitéami níili. A'lí Jesusi nawésaga aneli mapu Riosi ne galá nuléami ju echi jaré pagótami.
\v 4 Chopi mapalí Jesusi abijí iyénali aboni yuwa, echalí Binói nuleli mapurigá aboni ketasi cho waminá si'wina simama echo'ná Jerusalémachi jonsa. A'lí Binói jeaneli: Abijí jena'í buwesi mapuyénasí echirigá ikimea mapurigá Nijé Onolá ne bichíwaga anili mapu ikimea riwéali, mapujiti echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi osirúami ju mapurigá Riosi bichíwaga anili mapurigá echi Galabé Riosi Iwigala pachana echi jaré bichíiyami yuwa nawama riwéali. A'lí Jesusi Binói ayénachó jeaneli: Nijé ayénachó 'yemi nimí echirigá achigórigá ruyeli.
\v 5 Ne bichíwali ju mapu echi Juani ba'wí jiti pagoli echi pagótami, chopi ke 'me ayó rawé echi we Galabé Riosi Iwigala 'yemi mi nulema echo'ná pachana 'yemi sulálachi niráa.
\s Jesusi ku moyénali echo'ná ripá riwigachi
\p
\v 6 Mapalí echi jaré binéami echo'ná Jesusi yuwa muchili echalí aboni jeanigá rukueli: Walubela, ¿áchami ke 'me ayó rawé katiwama mapurigá echi auché jaré isena pagótami ma ketasi waminabi tamujé tamí nulema, máputa Isaeli pagótami ju?
\v 7 Echalí Jesusi ku nijéwaga jeaneli: Ketásitamo risénsia ju máputamo machiboa chu kilíbuko echi Walubela Onorúami ne sébali olama mapurigá chopi Binói risénsia niwa mapu olama.
\v 8 Chopi mapalí echi Wabé Galabé Riosi Iwigala 'yemi mi yuwa moba nawama, echalí Riosi Iwigala 'yemi mi suwaba nulema. A'lí bichétamo jiwératami níibo echo'ná 'yemi sulálachi niráa. A'lí bichétamo ne suníami niráa nawisásiya simabo Nijé Ra'íchala, chópitamo bachá niráa nawésabo jena'í Jerusalémachi. A'lí bichétamo ayénachó nawésabo ne suníami echo'ná Juréachi anilíwachi kawírali. Ayénachótamo nawésabo echo'ná Samáriachi anilíwachi kawírali. Ayénachótamo nawésabo echo'ná suníami ne wabé mikabéana jena'í wichimóbachi.
\p
\v 9 A'lí mapalí Jesusi ma sunili je'ná jerigá ra'icha, echalí Binói ke sayiná ku torúami níili echo'ná ripá riwigachi. Chopi aboni abijí wabé 'nigá jali mapuyénasí Jesusi echirigá ku torúami níili. Echalí Jesusi echo'ná ripá riwigachi biléana nolírali ku bokowili. A'lí aboni ma ketasi auchecho siné riwali.
\v 10 Chopi okuá rijói ne wabé tosákami napáchami ke sayiná jábali echo'ná aboni yuwa, mapalí aboni abijí wabé 'nigá jali mapalí Jesusi echirigá ku muyénali.
\v 11 Echalí echi okuá rijói jeaneli: 'Yemi pagótami, máputamo echo'ná Galiléachi piréami ju, ¿churékulátamo echirigá wabé 'neni echo'ná ripá riwigachi? ¡Je'ná Jesusi mapu jena'í 'yémichi jonsa ku torúami níili echo'ná ripá riwigachi, échiko pe waminánomí achigórigá ku nolínama mapurigátamo riwali ku simíami echo'ná ripá riwigachi!
\s Echi Matíasi chapirúami níili mapurigá binói bilé níima echi auché jaré makói miná bilé yuwa
\p
\v 12 Echalí aboni ku simíbali echo'ná ripá rabó jonsa mapo'ná Olíbochi anilíwachi níili, mapo'ná pe mulubé ju echo'ná Jerusalémachi jonsa, mapuyena risénsia níili bilé rijói simea siné isábawachi rawé. A'lí aboni ku sili echo'ná walúlachi Jerusalémachi anilíwachi.
\v 13 Echalí si'néami aboni echo'ná osánamótami ripá kalírali sili mapo'ná aboni kochili. Echi Pegro níili mapu echo'ná kochili, echi Jakobo ayénachó, echi Juani asíchiko, echi Antresi ayénachó, echi Jilipi asíchiko, echi Tomasi ayénachó, echi Batalomé ayénachó, echi Mateo asíchiko, echi Jakobo ayénachó mapu echi Alibeo riwéami rijói ranala níili, echi Simoni asíchiko mapu ayénachó Selote rijílati, echi Júrasi asíchiko, echi mapu echi Jakobo rijimala níili.
\v 14 Echalí si'néami je'ná sinibí bilénapi niráa Riosi yuwa tániga ra'ichábiya napawili, echi jaré muguí bichíiyami yuwa, echi Jesusi iyela, María riwéami yuwa ayénachó, echi jaré Jesusi ritémawala yuwa asíchiko.
\p
\v 15 A'lí echalí rawé echi jaré mapu galá bichíiyami níili mapuyena bilé kiento miná osá makói níili. A'lí echi Pegro echo'ná nasipa aboni yuwa wiliska jeaneli:
\v 16 'Yemi ritémtami, arigá 'wérali níili mapu suwaba achigórigá ikimea mapurigá bachá niráa osirúami níili echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi. A'lí ki'yánala niráa echi Rabiri riwéami rijói echo'ná osali mapurigá echi Galabé Riosi Iwigala binérali osoyá. A'lí binói osali mapurigá ikimea riwéali echi Júrasi jiti, echi mapu bayérali echi jaré sontarsi mapurigá aboni bologá chapimea echi Jesusi.
\v 17 A'lí echi Júrasi chabénala tamujé yuwa iyénali. A'lí échiko ayénachó 'yárami níili mapurigá binói achigórigá nochama mapurigá tamujé aboni nocha, Riosi Ra'íchala nawésiya.
\p
\v 18 A'lí echi Júrasi galá natétarami níili mapujiti binói echirigá chati olali. A'lí echi wenomí natétarami chapirúami níili mapurigá biléana uchíi kawí ralirúami níima. Chopi echi Júrasi a binói niráa wijaga, ne nasipa chi'wali. A'lí suwaba 'machínali binói siwala.
\v 19 A'lí mapalí echo'ná Jerusalémachi piréami galá machili je'ná jeyiri, echalí aboni Asélamachi anilíwachi riwali echi kawí. A'lí echo'ná je'ná jerigá anilíwachi ju, Ralámuli ra'íchala niráa: Kawí léami.
\p
\v 20 A'lí je'ná jerigá osirúami ju echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi, echo'ná Salmo anilíwachi:
\q Miná bi'neli ariwesi binói bitélachi.
\q Ke wesi pirélasi echo'ná.
\m A'lí auché biléana, je'ná jerigá osirúami ju:
\q Galá níima auché bilé rijói chapisáa binói nóchala.
\p
\v 21 Galá níima bilé chapisuwa je'ná jaré rijói bichíiyami mapu chabé chokichí jonsa sinibí rawé 'yénali tamujé yuwa, mapalí echi Walubela Jesusi tamujé tamí yuwa iyénali.
\v 22 A'lí echi rijói nawésami níima tamujé tamí yuwa mapurigá echi walubela Jesucristo ma ku owínali mapalí Binói ma mukúami níili. A'lí echi rijói galá omérama echirigá nawésiya mapujiti binói bilé níima mapu tamujé tamí yuwa iyénali chabé chokichí jonsa mapalí echi Juani galá pagoli echi Jesusi, echalí yénasí mapalí echi Walubela Jesusi ku torúami níili echo'ná ripá riwigachi.
\p
\v 23 A'lí aboni okuá jáwali mapu aboni yuwa 'yénali. Echi bilé, José riwéami níili, echi mapu Barsabasi rijírami níili. A'lí échiko ayénachó Justo riwéami níili. A'lí echi auché bilé rijói Matíasi riwéami níili.
\v 24 A'lí aboni Riosi yuwa ra'íchaga je'ná jerigá aneli: Walubela Riosi, Mujé bi'nélipi galá machí mapurigá ibili tamujé 'nata pachana tamujé sulálachi niráa. Jipi tamujé tamí galá machili chu yiri 'nalina mi nakí chapínala je'ná okuá rijói.
\v 25 A'lí echi bilé, tamujé tamí yuwa nochama mapurigá mujé tamujé tamí júuli nochánala. A'lí échiko echirigá chapimea echi Júrasi nóchala, mapujiti echi Júrasi achigórigá julárami níili nochánala mapurigá tamujé julárami níili. Chopi echi Júrasi wabé chati olali. Echijiti binói ketasi waminabi julárami níili echirigá nochánala. A'lí echi Júrasi wamí chakena simili, mapo'ná binói kastigo 'yárami níima riwéali, mapujiti échiko chabé chokichí jonsa wabé chati oláami níili.
\v 26 A'lí Riosi galá machírali aboni mapurigá echi Matíasi echirigá chapirúami níima. A'lí echalí jonsa echi Matíasi anérami níili, Riosi jiti julárami niráa, achigórigá mapurigá echi auché jaré makói miná bilé anérami níili.
\c 2
\s Echi Wabé Galabé Riosi Iwigala nawali jena'í wichimóbachi
\p
\v 1 A'lí mapalí ma sébali echi jaré Juríosi anilíwami pagótami omáwalachi, echi mapu Pentikostesi anilíwami níili, echalí bilénapi napawika muchili si'néami echi jaré mapu bichíiyami níili Jesucristo niráa.
\v 2 A'lí ke sayiná echo'ná ripá riwigachi jonsa, galá námalati mapuyiri bilé wabé iwéami iká. A'lí ne wabé ná chaneli echo'ná pachá kalírali mapo'ná echi jaré bichíiyami muchili.
\v 3 A'lí ke sayiná aboni riwali kúuchi na'í rajáami echo'ná moba ibílana aboni mo'ólachi muchíbami.
\v 4 A'lí ke sayiná echi Wabé Galabé Riosi Iwigala galá nuleli ne si'néami aboni echo'ná pachana aboni sulálachi niráa. A'lí ibili aboni chótali bilé si'nú ra'íchali ra'icha, mapurigá echi Wabé Galabé Riosi Iwigala echirigá galá ra'ichárali ibili aboni.
\p
\v 5 A'lí echalí rawé jaré Juríosi echo'ná Jerusalémachi napawili, mapu ne suníami jena'í wichimóbachi jonsa auchecho ku sili. A'lí si'néami aboni chopi bichíiyami níili mapurigá echi jaré Juríosi pagótami chopi bichíili.
\v 6 A'lí mapalí ke sayiná echirigá ná chaneli, echalí we yáati echo'ná napawili si'néami echi jaré Juríosi pagótami mapu ne wikanáami jena'í wichimóbachi jonsa síami níili. A'lí aboni ne wabé 'nátaga majaga kipuli, mapujiti ibili aboni námali echi jaré bichíiyami ibili niráa ra'íchachi echi auché jaré isena ra'íchali niráa, mapurigá ibili echi jaré wikanáami piréami Juríosi pagótami ra'íchali.
\v 7 Echijiti echi jaré wikanáami piréami Juríosi we majaga 'néniga, a'nagupi jeanigá rukueli: ¿Kecha echo'ná Galiléachi piréami ju si'néami je'ná jaré mapu ra'icha?
\v 8 ¿Churigata galá nami tamujé ibili ra'íchala ra'íchachi aboni, echi máputa tamujé ibílika kúuchika ra'íchali?
\v 9 Jaré tamujé echo'ná Pátiachi piréami ju. Auché jaré tamujé echo'ná Méliachi piréami ju. Auché jaré tamujé echo'ná Elámachi piréami ju. A'lí auché jaré tamujé jena'í Juréachi piréami ju. Auché jaré tamujé echo'ná Kaparósiachi piréami ju. Auché jaré tamujé echo'ná Póntochi piréami ju. A'lí auché jaré tamujé echo'ná Ásiachi piréami ju.
\v 10 A'lí auché jaré tamujé echo'ná Príjiachi piréami ju. Auché jaré tamujé echo'ná Pampíliachi piréami ju. Auché jaré tamujé echo'ná Ejíptochi piréami ju. Auché jaré tamujé echo'ná Ábrikachi piréami ju, mapo'nata wikanáami piré echo'ná Sirénachi pe waminana. A'lí auché jaré tamujé echo'ná Rómachi piréami ju. A'lí jaré echo'ná Rómachi piréami, Juríosi pagótami niráa ranarúami níili. Auché jaré isena pagótami ju, chopi aboni ma binératami níili bichíiya mapurigá echi jaré Juríosi bichíi.
\v 11 A'lí auché jaré tamujé echo'ná Krétachi piréami ju. Auché jaré tamujé echo'ná Arábiachi piréami ju. Chopi ne si'néamita galá nami echi jaré aboni galá ra'íchachi tamujé aboni ra'íchawala niráa, mapurigá tamujé wikabé isena ra'íchala ra'íchata. A'lí aboni we nawesa jeanigá mapu Riosi ne wabé Walubela ju.
\p
\v 12 A'lí si'néami echi jaré wikanáami piréami Juríosi ne wabé majali. A'lí aboni tarapé chirigá machili churigá echi jaré Jesucristo jiti bichíiyami galá omérali echirigá ra'icha, echi wikabé isena ra'íchali. Echijiti aboni a'nagupi jeanigá rukueli: ¿Churigá aniwáami ju suwaba je'ná?
\v 13 A'lí auché jaré aboni we kachigá jeanili: Aboni chopi we tékuli ju.
\s Pegro we nawesa echi pagótami
\p
\v 14 A'lí echi Pegro we yáati wilísali, echi auché jaré makói miná bilé yuwa. A'lí binói o'wali ra'íchaga, jeanigá nawésali echi jaré pagótami: 'Yemi Juríosi pagótami, ayénachó si'néami 'yemi máputamo jena'í Jerusalémachi piré, galá machisí suwaba je'ná jeyiri. Ne galá namsi mapurigá nijé 'yemi nimí anema.
\v 15 Je'ná wikabé rijói ketasi tékuli ju mapurigá 'yémitamo mayé, mapujiti ke 'me cho rawéwachi ju.
\v 16 Je'ná jeyiri chopi sébachi ju mapurigá echi walula Riosi jiti nawésami, Joeli riwéami rijói, chabé ki'yá osali mapurigá ikimea riwéali. Échiko je'ná jerigá osali:
\v 17 Je'ná jerigá aní Riosi:
\q Echalí ne jubá rawé Nijeni 'yama Nijé wabé Galabé Iwigala mapurigá pachana asimea echo'ná echi jaré pagótami sulálachi.
\q A'lí echi jaré 'yemi kúchala kúrowi galá nawisama Riosi Ra'íchala niráa,
\q echi jaré 'yemi kúchala iwé ayénachó.
\q A'lí Nijeni wikabé namuti machíratama echi jaré 'yemi kúchala temali.
\q A'lí Nijeni 'yama mapurigá echi jaré 'yemi níwala ochérami wikabé namuti rimuma.
\q
\v 18 A'lí Riosi ayénachó jeaní:
\q Echalí rawé Nijeni 'yama Nijé wabé Galabé Iwigala mapurigá échiko echo'ná pachana asimea echi jaré pagótami sulálachi,
\q si'néami mapu ikí tamí bichíiga nijéwa.
\q A'lí aboni galá nawisama Nijé Ra'íchala.
\q
\v 19 Echalí Nijeni wabé omériga olama karúmati namuti echo'ná ripá riwigachi, mapurigá jena'í wichimóbachi piréami pagótami galá riwimea; ayénachó Nijeni wabé omériga olama jena'í wichimóbachi mapurigá ke wesi pagótami omero echirigá olayá.
\q A'lí jena'í wichimóbachi Nijeni niwama walú leínami, walú na'í rajáami ayénachó, walú molí asíchiko,
\q mapurigá jena'í wichimóbachi piréami pagótami galá machimea mapurigá Nijeni ne Walubela Riosi ju.
\q
\v 20 A'lí ke cho sébachi echalí echi Walubela Riosi walubé rawéwalachi,
\q mapalí Riosi waminabi walubélaga anérami níima,
\q echalí rawé echi rayénali waminá chona wilibama.
\q A'lí echi michá mapurigá lá najítama.
\q
\v 21 A'lí si'néami mapu ikí tániko mapurigá echi Walubela Riosi ku'wírama aboni, ne si'néami aboni galá ku wikáwarami níima.
\p
\v 22 'Yemi Isaeli pagótami, ne galá namsi nijé ra'íchala: Riosi ne galabé nirali echi Jesusi, echi mapu echo'ná Nasarétachi bitéami níili. A'lí mapalí echi Jesusi iyénali echo'ná 'yémichi, Binói ne wabé omériga olali wikabé namuti mapurigá ke wesi pagótami omero echirigá olayá. A'lí Riosi echirigá omératali echi Jesusi mapurigá 'yémitamo ma galá riwisá mapurigá Binói wabé omériga olali, máputamo ne galá bichíibo mapu echi Jesusi echi bilepi Walubela Riosi Ranala ju.
\v 23 A'lí mapalí 'yémitamo 'yárami níili echi Jesusi, echalítamo arigá nuleli auché jaré chati oláami pagótami bologá chapigá mi'línala. A'lí aboni arigá mi'yali echi Walubela Jesusi, echo'ná biléana kúrsichi michóniga. A'lí 'yémitamo nakili mapu echirigá olárami níima, chopi Riosi chabé ki'yánala, bachá niráa arigá echirigá 'nátaga katéwali mapurigá echirigá olárami níima.
\v 24 A'lí Riosi arigá ku owíntali echi Walubela Jesusi mapalí Binói ma mukúami níili, mapujiti tarapé chirigá níili mapu echi Jesusi waminabi mukúami niráa níima.
\v 25 A'lí echi Rabiri, echi Jesusi jiti rugá, je'ná jeanigá osali:
\q Sinibini riwali echi Walubela bacháami tamí yuwa atíami.
\q A'lí Binói sinibí mulubé tamí yuwa atí mapurigá ke wesi tamí chibi ologá nokératama.
\q
\v 26 Echijiti nijeni ne wabé kaníili sulachí niráa, ayénachóni wabé kanílaga ra'íchali.
\q A'lí bicheni ayénachó galá bichíiga bitélama rijói niráa,
\q
\v 27 mapujítimi ketasi tamí ariwema mukúami niráa echo'ná chu'wechi.
\q A'lí bichemi nirapé ariwema mapurigá nijé sapala miná bikamea mapujítimi tamí ne wabé galeli.
\q
\v 28 Mujemi tamí galá machírali mapurigani sinibí niráa bitéami níima.
\q A'lí bichemi wabé simírami tamí kanílatama mapalimi tamí yuwa iyénama.
\p
\v 29 Pagótami, keni ritémawa: Echi ki'yá bitéami Rabiri riwéami rijói mapurigá tamujé onolá níili, si'néami tamujé Juríosi pagótami yuwa. A'lí si'néami 'yémitamo galá machí mapurigá echi Rabiri miná mukugá, chu'wirótami níili, mapujiti mulubé tamujé tamí yuwa abijí chukú mapo'ná binói chu'wirólati.
\v 30 Chopi mapalí echi Rabiri abijí bitéali jena'í wichimóbachi, echalí echi Rabiri we nawésami níili mapurigá Riosi nuleli binói nawisánala. Echijiti echi Rabiri ne galá machili mapurigá Riosi ne bichíwaga aneli mapu minánomí Riosi Binói wilama riwéali bilé binói Rabiri kúchala kúchuwala mapurigá Walubela Ku'wíriami niráa. A'lí échiko Cristo anérami níima riwéali. A'lí echi Cristo wilárami níima riwéali mapurigá Binói sinibí niráa nulama Walubela Silíami niráa mapurigá echi Rabiri walula silíami níili.
\v 31 A'lí echi Rabiri echirigá bachá niráa machigá nawésali mapurigá echi Cristo ma mukusáa, ku owínama riwéali. A'lí echi Rabiri ayénachó nawésali mapurigá echi Cristo ketasi ariwérami níima riwéali mukúami niráa, ayénachó mapurigá echi Cristo sapala nirapé bikáami niráa níima riwéali.
\v 32 A'lí Riosi ne bichíwali ku owíntali je'ná Jesusi. A'lí si'néami tamujé ne bichíwaga nawesa mapurigata ma riwali echi Binói ma ku bitéami niráa.
\v 33 A'lí echi Jesusi ku torúami níili echo'ná ripá riwigachi. A'lí Binói ma asíbali echo'ná watoná Riosi yuwa, ne Walubela niráa. A'lí Riosi Onorúami ma 'yali echi Jesusi echi Wabé Galabé Riosi Iwigala, mapurigá Riosi bachá niráa bichíwaga aneli mapu Binói echirigá 'yama riwéali. A'lí echi Jesusi ma tamujé tamí 'yali echi Wabé Galabé Riosi Iwigala. Echijiti jipi rawé echi Jesusi iwériga olá ne suwaba je'ná jaré namuti mapu ikítamo galá námiga ritiwá oluwáwachi.
\v 34 A'lí echalí rawé echi Rabiri ketasi cho ku torúami níili echo'ná ripá riwigachi. Chopi Rabiri binói jeanigá osali mapurigá osirúami ju echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi:
\q Echi Walubela Riosi je'ná jerigá aneli echi tamujé Walubélawala:
\q Asagá jena'í keni watonachi,
\q
\v 35 mapuyénasí Nijeni suwaba omérama ne si'néami echi jaré mapu ikí mi asayera.
\p
\v 36 A'lí echi Pegro waminabi jeanigá nawésali: Si'néami 'yemi Isaeli pagótami ne bichíwaga machisí mapurigá Riosi ma wilali echi Jesusi mapurigá Walubela Ku'wíriami niráa, echi mapu Cristo anérami ju. Chopi 'yémitamo nulali echo'ná kúrsichi michóniga mi'línala echi Jesusi.
\p
\v 37 A'lí mapalí echi jaré wikabé pagótami ma námali je'ná jeyiri, a'lí aboni we yáati ne wabé o'mónali sulachí niráa. A'lí aboni jeanigá rukueli echi Pegro, echi auché jaré julárami ayénachó: 'Yemi, tamujé ritémawala, ¿churigá galá níima olásata tamujé?
\v 38 A'lí echi Pegro ku nijéwaga jeaneli: Si'nú, galabé niráa 'nátaga, wikáwali ku tansi Riosi. Ayénachó ba'wí jiti pagótami nílasi ibili 'yemi máputamo galá bichíi Jesucristo niráa, mapurigá 'yémitamo ma ku wikáwarami níibo mapurigátamo chati olali. A'lí átamo echirigá olásagá, Riosi 'yemi mi 'yama echi Wabé Galabé Riosi Iwigala.
\v 39 A'lí Riosi ne bichíwaga anili mapurigá Binói echirigá 'yemi mi 'yama riwéali echi Galabé Riosi Iwigala, átamo galá bichíisagá Jesucristo niráa. A'lí Riosi ayénachó bichíwaga anili mapurigá Binói achigórigá 'yama riwéali echi jaré 'yemi kúchuwala, ayénachó mapurigá Binói achigórigá 'yama riwéali wikabé echi auché jaré isena pagótami mapu mikabé niráa muchuwi Riosi yuwa. Ayénachó Riosi achigórigá 'yama riwéali ne si'néami echi auché jaré mapu ikí Riosi Binói nakili bayénala.
\p
\v 40 A'lí echi Pegro ayénachó auché jaré wikabé ra'íchaga jeanigá nawésali aboni: Galá bichíisi Jesucristo niráa, mapurigátamo ketasi wi'káami níibo mapurigá echi auché jaré jena'í wichimóbachi piréami pagótami.
\v 41 A'lí si'néami echi jaré mapu ikí galá bichíiga nijéwali mapurigá echi Pegro nawésali, aboni we yáati ba'wí jiti pagótami níili. A'lí echalí rawé echi jaré bichíiyami yuwa muwéwarami níili mapuyena bikiyá mili pagótami, si'néami echi jaré mapu ayénachó ma galá bichíiyami níili.
\v 42 A'lí si'néami mapu ikí bichíiyami níili, sinibí waminabi galá bichíili mapurigá echi jaré mapu Riosi júuli nawesánala galá binérali aboni. A'lí ne si'néami aboni a'nagupi wabé galigá piréali echi auché jaré bichíiyami yuwa. A'lí sinibí rawé aboni galá napawili mapalí aboni rojuániga ko'wali pe táa pani, ayénachó mapalí aboni Riosi yuwa tániga ra'íchali.
\s Si'néami echi jaré bichíiyami napawika muchili
\p
\v 43 A'lí ne si'néami pagótami ne wabé majaga 'nátali. A'lí echi jaré mapu julárami níili nawisánala wisabé wabé omériga olali mapurigá ke wesi auché jaré pagótami echirigá omérali olayá. A'lí wikabé auché jaré karúmati 'nératami níili echi pagótami mapurigá aboni galá machimea mapu Riosi ne Walubela ju.
\v 44 A'lí si'néami mapu ikí galá bichíiliko, aboni napawika muchili. A'lí aboni bilénapi niráa napawika muchúwali ne suwaba aboni níwala namuti mapurigá ke wesi newalema jaré namuti.
\v 45 A'lí mapalí jaré mapu bichíiyami níili we newaleli ko'wáami, chiní keremá, a'lí echi auché jaré bichíiyami miná ralinéali aboni níwala namuti, aboni kawíwala ayénachó. A'lí aboni rojuániga nachútali echi wenomí, karúmati natigala, ibili niráa mapu ikí aboni echirigá newaleli.
\v 46 A'lí sinibí rawé si'néami aboni napawili echo'ná echi walubé Juríosi ri'obáwalachi. A'lí echo'ná aboni kalílachi aboni rojuániga ko'wali echi pe táa pani, ayénachó aboni a'nagupi galigá, wabé kaníliga ko'wali aboni ko'wámawala.
\v 47 A'lí si'néami aboni sinibí rawé waminabi walubélaga aneli Riosi. A'lí si'néami echi auché jaré pagótami ne galabé nirali echi jaré mapu bichíiyami níili Jesucristo niráa. A'lí sinibí rawé echi Walubela waminabi muwéwali aboni yuwa si'néami echi auché jaré mapu galá bichíiga ku wikáwarami níiliko.
\c 3
\s Bilé rijói ke akáanami ku sa'wárami níili
\p
\v 1 A'lí siné rawé mapuyénako sébali nasipa alíwachi, mapalí Riosi yuwa ra'ichálawachi níili, echalí echi Pegro, echi Juani napawika simíbali echo'ná ripáami echi walubé Juríosi ri'obáwalachi.
\v 2 A'lí sinibí rawé bilé rijói párami níili echo'ná walubé ri'obachi, echi mapu ke akáanami níili chokichí mapalí binói ranálati jonsa. A'lí sinibí rawé échiko achálati echo'ná walubé ri'obachi, biléana yéachi mapo'ná Wabé Simati Yéachi anérami níili, mapurigá binói kóliga tánama echi jaré pagótami echo'ná mo'wíami.
\v 3 A'lí mapalí echi rijói ke akáanami riwali echi Pegro, echi Juani yuwa, mapalí aboni echo'ná walubé ri'obachi mo'wimea riwéali, echalí binói risúu anigá kóliga tánali aboni.
\v 4 A'lí echi Pegro, echi Juani ayénachó, galá riwali echi rijói. A'lí echi Pegro jeaneli: ¡Tamujé tamí galá 'ne!
\v 5 A'lí echi rijói wabé kaníliga 'nénali aboni, mapujiti binói mayeli mapu aboni kówiga 'yama riwéali jaré wenomí.
\v 6 A'lí echi Pegro jeaneli: Tarapeni niwa echi wenomí plata, nirapeni niwa echi wenomí oro. Chopi mápuni nijé niwa nimí 'yama. Echi Walubela Jesucristo echo'ná Nasarétachi bitéami. Binói mi jeanigá nulé: ¡Ku wiliska! ¡Ku simigá!
\v 7 A'lí echi Pegro chapigá echi rijói sikálachi watonachi, ku wilásali. A'lí we yáati ma galá ku sa'wárami níili echi rijói echo'ná binói ronólachi.
\v 8 A'lí echi rijói mapu ke akáanami níili wabé kaníliga pochika wilíbali. A'lí biché binói ma galá ku iyénali. A'lí binói ayénachó bakili aboni yuwa echo'ná pachá echi walubé Juríosi ri'obáwalachi. A'lí binói wabé kaníliga pochika iyénali, jeanigá mapu Riosi ne Walubela ju.
\v 9 A'lí si'néami pagótami riwali echi rijói ma galá ku iyénami. A'lí si'néami aboni ayénachó galá námali mapurigá echi rijói waminabi walubélaga aneli Riosi.
\v 10 A'lí si'néami pagótami galá machili mapu echi níili echi rijói ke akáanami mapu chabénala niráa echo'ná walubé Juríosi ri'obáwalachi yéwalachi kóliga táa asali, mapo'ná Wabé Simati Yéachi anérami níili. A'lí si'néami aboni wabé majaga 'nátali mapurigá ikili echi rijói yuwa.
\s Echi Pegro galá nawésali echi pagótami
\p
\v 11 A'lí echi rijói mapu ma ku sa'wárami níili abijí chapigá iyénali echi Pegro, echi Juani sikálachi mapalí si'néami echi jaré wikabé pagótami wabé júmaga napawili aboni yuwa echo'ná machímana echi walubé Juríosi ri'obáwalachi mapo'ná Salomoni níwalachi anélati. A'lí si'néami echi jaré pagótami ne wabé majaga 'nátali mapujiti aboni riwali mapurigá echi rijói mapu ke akáanami níili ma galá ku sa'wárami níili.
\v 12 A'lí echi Pegro je'ná jerigá 'néniga jeaneli: 'Yemi Isaeli pagótami, ¿churékulátamo echirigá wabé majaga 'nata? 'Yémitamo tamujé tamí wabé 'néniga jawi mapujítitamo mayé mapu tamujé aboni ku sa'wali je'ná rijói. A'lí 'yémitamo mayé mapu tamujé echirigá omérali mapujítita wabé omérami ju, mapujítita wabé galabé o'wikéami ju Riosi keremá. Chopi tamujé aboni ketasi omérali echirigá auchecho ku iyéntiya je'ná rijói.
\v 13 Chopi si'winárigá Riosi Binói ma ku sa'wali je'ná rijói, mapu ke akáanami níili. Échiko ne Walubela Riosi ju. Échiko ayénachó echi jaré ki'yá piréami tamujé pagótamawala Riósawala ju. A'lí Échiko ayénachó echi Abrami níwala Riosi ju, echi Isaka níwala ayénachó, echi Jakobo níwala asíchiko. A'lí jipi rawé Riosi je'ná jerigá ologá, waminabi walubélaga wilali Binói Ranala Jesusi, echi mapu 'yémitamo 'yali echi jaré o'wéala mapurigá Binói miná mi'lirúami níima. A'lí mapalí echi walula silíami Pilato riwéami nakili ku machí pánala echi Jesusi, echalí 'yémitamo ketasi nakili mapu Binói ku machí pátami níima.
\v 14 Echalí 'yémitamo ketasi nakili mapurigá echi Wabé Galabé Wachínaga Oláami Rijói ku machí pátami níima. 'Yémitamo chopi nakili mapurigá ku machí pátami níima bilé wabé chati oláami rijói, mapu wabé nikóami níili.
\v 15 A'lí 'yémitamo echirigá miná mi'yali echi Galabé Rijói mapu omérami ju nijáa mapurigá echi pagótami sinibí niráa pirélama. Chopi Riosi ma ku owíntali echi Jesusi, mapalí Binói ma mukúami níili. A'lí tamujé ne bichíwaga nawesa máputa ma riwali echirigá ku bitéami echi Walubela Jesusi.
\v 16 Tamujé ne galá bichíi echi Walubela Jesucristo Ra'íchala. Echijiti je'ná rijói ma ku sa'wárami níili. 'Yémitamo galá machí mapu je'ná rijói chabénala ke akáanami níili, mapujítitamo echirigá galá machí binói. Tamujé ne galá bichíi Jesucristo Ra'íchala, echijiti je'ná rijói ma ku sa'wárami níili. 'Yémitamo ma galá ritiwá mapurigá binói ma ku sa'wíami ju.
\p
\v 17 'Yemi keni pagótawa, nijeni galá machí mapu 'yémitamo ketasi galá machigá olali, mapalítamo nulali mi'línala echi Walubela Jesusi. A'lí echi jaré 'yemi o'wéalawala nirapé galá machili mapurigá aboni olali, mapalí aboni nulali echirigá olánala.
\v 18 Chopi Riosi ariweli mapu echirigá olárami níima, mapujiti Riosi Binói chabé ki'yá nulali nawisánala mapurigá echi Cristo arigá wabé risúu olálami níima riwéali. Chopi Riosi arigá wilali echi Cristo mapurigá Walubela Ku'wíriami niráa. A'lí echi jaré Riosi níwala nawésami, chabénala niráa, echirigá nawésali mapalí echi Cristo ketasi cho ranarúami níili jena'í wichimóbachi.
\v 19 Echijiti ne si'néami 'yemi si'nú galabé niráa 'nátaga ku ro'wisi Riosi yuwa, mapurigá 'yémitamo ku wikáwarami níibo mapurigátamo chati olali. A'lí Riosi sinibí niráa 'yemi mi kanílatama sulachí niráa,
\v 20 mapalí Binói auchecho ku julama echi Walubela Jesusi echo'ná 'yémichi. A'lí Riosi wilali echi Walubela Jesusi mapurigá Walubela Ku'wíriami niráa, echi mapu Cristo anérami ju. A'lí Riosi chabé ki'yá jonsa echirigá julama riwéali echi Cristo, echo'ná 'yemi Juríosi pagótamichi.
\v 21 Chopi jipi arigá 'wérali ju mapu echi Walubela Jesucristo asimea echo'ná ripá riwigachi mapuyénasí Riosi a'lárama ne suwaba namuti. A'lí echi jaré ki'yá piréami Riosi jiti nawésami bachá niráa anili mapu echirigá ikimea riwéali.
\v 22 A'lí echi ki'yá bitéami Moisesi galá nawésali echi jaré ki'yá piréami tamujé pagótamawala jeanigá: Echi Walubela Riosi minánomí wilama bilé 'yemi pagótamawala mapurigá Walubela Riosi jiti Nawésami niráa, mapurigá Binói ayénachó tamí wilali. A'lí arigá 'wérali níima máputamo galá nijéwaga olabo ne suwaba mapu ikí Binói 'yemi mi nuleko,
\v 23 mapujiti mapuyíripi 'yemi a ketasi galá nijéwaga olásagá mapurigá echi Walubela Riosi jiti Nawésami 'yemi mi nulé, échiko miná mi'lirúami níima. A'lí échiko ma ketasi waminabi asimea echi auché jaré 'yemi pagótamawala yuwa.
\v 24 A'lí ne si'néami echi jaré ki'yá piréami o'wéala Riosi jiti nawésami bachá niráa nawésali jipi rawé jiti rugá. A'lí echi ki'yá bitéami Samueli ne bachá niráa echirigá nawésali. A'lí ne si'néami echi auché jaré Riosi jiti nawésami peé wakinánokuá piréami ayénachó echirigá nawésali.
\v 25 'Yémitamo echi jaré o'wéala Riosi jiti nawésami pagótamawala ju. A'lí Riosi galá katéwaga ra'íchali echi jaré ki'yá piréami 'yemi pagótamawala yuwa, mapalí Binói jeaneli echi ki'yá bitéami Abrami jeanigá: Ne si'néami echi jaré pagótami mapu ikí minánomí pirélama jena'í wichimóbachi galá ku'wíratami níima echi bilé Rijói jiti mapu minánomí ranarúami níima, mujé pagótamawala Ranala niráa.
\v 26 A'lí mapalí Riosi ku owíntali Binói Ranala mapalí échiko ma mukúami níili, echalí Riosi bachá niráa júuli Binói Ranala echo'ná 'yémichi mapurigá 'yémitamo galá ku'wíratami níibo, mapurigátamo ketasi waminabi chati olabo, chopi mapurigátamo ibili niráa ku ro'wibo Riosi yuwa.
\c 4
\s Echi Pegro, echi Juani wabé wi'nijírami níili
\p
\v 1 A'lí mapalí echi Pegro, echi Juani ayénachó abijí je'ná jerigá ra'íchiya jali echi jaré pagótami, echalí ke sayiná echo'ná aboni yuwa sili echi jaré o'wéala sacerdote echo'ná walubé Juríosi ri'obáwalachi nuláami, echi walula kapitani echo'ná ri'obachi tibúami ayénachó, echi auché jaré Juríosi mapu Saruseo anilíwami níili asíchiko.
\v 2 A'lí ne si'néami echi jaré o'wéala Juríosi ne wabé na'áwali mapujiti echi Pegro, echi Juani binérali echi jaré pagótami jeanigá mapu ne si'néami echi jaré suwíami waminánomí ku owíntarami níima, mapujiti echi Walubela Jesusi ma ku owínali mapalí Binói ma mukúami níili.
\v 3 A'lí echi jaré o'wéala júuli chapínala echi Pegro, echi Juani ayénachó. A'lí aboni echo'ná pachá kumurachi mo'wárami níili, ba'alínala rawé yénasí, mapujiti echalí ma we alíwachi níili.
\v 4 A'lí ne wikabé echi jaré pagótami galá bichíili mapalí aboni echirigá nawésarami níili echi Galabé Riosi Ra'íchala. A'lí echi jaré rijói mapu bichíili, ne wikabé, mapuyena malí mili rijói níili.
\p
\v 5 A'lí ba'alínala rawé echo'ná Jerusalémachi napawili echi jaré Juríosi o'wéalawala, echi jaré o'wéala ochérami ayénachó, echi jaré nulalíwami binériami asíchiko.
\v 6 A'lí echi Anasi ayénachó echo'ná nawali. Échiko ne walubela sacerdote níili echalí bamíbali. A'lí echi Kaijasi ayénachó echo'ná nawali, echi auché bilé Juani ayénachó, echi Lijanto ayénachó. A'lí ne si'néami echi auché jaré ayénachó napawili mapu ikí ritémtami níili echi walubela sacerdote ritémawala niráa.
\v 7 A'lí aboni júuli 'nolánala echi Pegro, echi Juani ayénachó. A'lí echo'ná nasipa abónichi jáwika, jeanigá rukuélati: ¿Chigá 'yemi mi nuleli je'ná jerigá olánala?
\v 8 A'lí echi Wabé Galabé Riosi Iwigala ne galá nuleli echi Pegro mapalí binói jeanigá nawésali echi pagótami: 'Yemi Isaeli pagótami o'wéalawala, ayénachó 'yemi o'wéala ochérami,
\v 9 'yémitamo tamujé tamí rukué mapu churigá galabé olíirami níili echi bilé rijói mapu ke akáanami níili. A'lí bichétamo tamujé tamí rukué mapu churigá ku sa'wárami níili echi rijói.
\v 10 'Yemi aboni galá ritiwá mapurigá je'ná rijói ma ku sa'wárami níili. A'lí nijé 'yemi nimí ruyée mapu echi Walubela Jesucristo níili mapu iwériga ku sa'wali je'ná rijói. A'lí nijé 'yemi nimí je'ná jerigá ruyée mapurigá ne si'néami echi auché jaré Isaeli pagótami ayénachó galá machimea mapurigá Jesucristo mapu echo'ná Nasarétachi bitéami níili, echirigá iwériga ku sa'wali je'ná rijói. 'Yémitamo nuleli echo'ná kúrsichi mi'línala echi Walubela Jesucristo, chopi Riosi Binói ma ku owíntali Jesucristo mapalí Binói ma mukúami níili.
\v 11 'Yémitamo mapurigá jaré rijói kalí niwáami ju mapu miná chakena pali bilé we galabé rité, echi mapu echo'ná ri'lé sitochi bachá tigótami níima riwéali, mapujítitamo achigórigá olali mapalítamo waminá kichili echi Walubela Jesucristo. Échiko wilárami níili mapurigá Walubela Ku'wíriami niráa.
\v 12 A'lí ke wesi auché bilé rijói galá omero tamujé tamí ku wikáwiya mapurigata chati olali. A'lí Riosi chopi júuli echi Walubela Jesucristo jena'í wichimóbachi mapurigá Binói tamujé tamí ku wikáwama.
\p
\v 13 A'lí echi jaré o'wéala námali mapurigá echi Pegro, echi Juani echirigá tarapé majaga nawésali. A'lí echi jaré o'wéala wabé 'nátaga muchili mapujiti aboni ketasi machili churigá echi Pegro, echi Juani galá omérali echirigá machíami niráa ra'icha. Echi jaré o'wéala galá machili mapurigá echi Pegro, echi Juani ketasi binératami níili echi jaré nulalíwami binériami jiti. A'lí aboni chopi galá machili mapurigá echi Pegro, echi Juani chabénala echi Jesusi yuwa 'yénami níili.
\v 14 A'lí aboni riwali echo'ná aboni yuwa wilíami echi rijói mapu ma ku sa'wárami níili. A'lí aboni tarapé namuti omérali kastigo 'ayá echi Pegro, echi Juani, mapujiti si'néami pagótami riwali mapu echi rijói ne bichíwali ma ku sa'wárami níili.
\v 15 Chopi echi jaré o'wéala peé teli miná machí júuli echi Pegro, echi Juani echo'ná napawíkowachi jonsa. A'lí echi jaré o'wéala a'nagupi nakaréwaga ra'íchali,
\v 16 jeanigá: ¿Churigata olabo je'ná okuá rijói? Ne si'néami jena'í Jerusalémachi piréami pagótami ma galá machí mapurigá aboni wabé omériga olali mapurigá ke wesi auché jaré pagótami omero olayá, mapalí aboni ku sa'wali echi rijói mapu ke akáanami níili. A'lí tamujeta ketasi omérabo aniyá mapu echirigá ketasi bichíwali ju.
\v 17 Chópita galá ra'ámabo mapurigá jipi jonsa aboni ketasi waminabi je'ná jerigá nawesáma echi auché jaré pagótami, mapurigá echi auché jaré pagótami ketasi bichíima je'ná jerigá nawésalawami.
\v 18 Echalí echi Pegro, echi Juani auchecho siné bayélati. A'lí echi jaré o'wéala wabé ra'ámaga nuleli mapurigá aboni ketásirapé waminabi nawésaga binérama echi Jesucristo Ra'íchala jiti.
\p
\v 19 Chopi echi Pegro, echi Juani ku nijéwaga jeaneli: 'Yemi aboni galá 'nátaga machisí, acha risénsia ju Riosi yuwa máputa nijéwaga olabo mapurigá 'yémitamo tamujé tamí nulé, mapalí Riosi Binói si'winárigá tamujé tamí nuléachi.
\v 20 Echijiti tamujeta tarapé chirigá ariwebo nawésiya mapurigata ma námali, ayénachó mapurigata ma riwali.
\v 21 A'lí echi jaré o'wéala bachá niráa galá ra'ámasa echi Pegro, echi Juani, a'lí waminá ku júuli. A'lí echi jaré o'wéala tarapé kastigo 'yali aboni, mapujiti echi jaré o'wéala wabé majali mapujiti echi auché jaré pagótami, si'néami chopi waminabi walubélaga aneli Riosi, mapujiti Riosi echirigá omératali echi Pegro, echi Juani echiyena wabé omériga olayá mapurigá ke wesi auché jaré pagótami omero olayá,
\v 22 mapujiti echi rijói mapu echirigá wabé omériga ku sa'wárami níili, nawosa makói minárapé bamíbami níili.
\s Echi jaré bichíiyami táni mapurigá Riosi waminabi galá bichíiratama aboni
\p
\v 23 A'lí mapalí echi Pegro, echi Juani echirigá ku julárami níili, echalí aboni we yáati ku simíbali mapo'ná echi auché jaré bichíiyami muchili. A'lí aboni suwaba ku ruyeli mapurigá echi jaré o'wéala sacerdote aneli, ayénachó mapurigá echi jaré o'wéala ochérami aneli.
\v 24 A'lí ma echirigá namsa, ne si'néami aboni napawika jeanigá ra'íchali Riosi yuwa: Tamujé Walubélawala, Mujé bilepi ju Riosi, mápumi niwáli echo'ná ripá riwigachi, je'ná wichimoba ayénachó. Mujé ayénachó niwáli echi walubé ba'wí, ne suwaba namuti mapu ikí nirú asíchiko.
\v 25 Mujé wabé Galabé Iwigala ne galá nuleli echi Rabiri. A'lí echi Rabiri mapurigá Mujé piónawala niráa níili. Echijiti Mujé wabé Galabé Iwigala ne galá nuleli mapalí echi Rabiri jeanigá osali:
\q ¿Churékulá napawisa o'weli sinákaka na'áwali echi wikabé pagótami?
\q Jena'í wichimóbachi piréami pagótami sinibí wikabé namuti wabé 'yékaka chopi 'nata.
\q
\v 26 A'lí echi jaré o'wéala silíami jena'í wichimóbachi nuláami si'néami napawika sayérsali echi Walubela Riosi.
\q A'lí si'néami aboni ayénachó sayérsali echi Cristo mapu Riosi wilali Walubela Ku'wíriami niráa.
\q Ne si'néami echi jaré pagótami o'wéalawala echirigá yóniga sayérsali Riosi, echi Cristo ayénachó.
\p
\v 27 Mapujiti jena'í walúlachi ne bichíwali napawili echi walula Erorsi, echi auché bilé walula Pónkio Pilato riwéami ayénachó, echi auché jaré si'wina piréami pagótami ayénachó, echi jaré Isaeli pagótami asíchiko. A'lí ne si'néami aboni napawili echi we galabé Mujé Ranala Jesusi sayérsiya, echi mapu Mujé Binói wilali mapurigá Walubela Ku'wíriami niráa.
\v 28 A'lí aboni echirigá olali ne suwaba mapurigá Mujé Binói ki'yá chokichí jonsa galá 'nátaga katéwali mapurigá olárami níima riwéali wakinánala.
\v 29 Tamujé Walubélawala, jipi galá kipú Mujé mapurigá aboni tamujé tamí sayéraga ra'icha. Tamujé tamí jiwérata mapurigata sinibí tarapé majaga nawésabo Mujé galabé Ra'íchala, mapujítita chopi mapurigá mujé piónawala niráa ju.
\v 30 Ayénachó tamujé tamí jiwérata mapurigá tamujé galá omérabo echi jaré nayúkami ku sa'wayá, ayénachó mapurigata omérabo olayá echi jaré karúmati mapurigá ke wesi auché jaré pagótami omero olayá. Tamujé we galá bichíi echi we Galabé Mujé Ranala Ra'íchala. Echijiti echirigá wabé omériga olá Mujé mapurigá aboni galá bichíima tamujé nawésawala.
\v 31 A'lí mapalí aboni ma sunili Riosi yuwa ra'icha, a'lí ke sayiná wabé nokali echi kalí echo'ná mapo'ná aboni napawika muchili. A'lí echi Wabé Galabé Riosi Iwigala ke sayiná ne galá nuleli ne si'néami echi jaré bichíiyami. A'lí aboni waminabi galá bichíiga nawésali Riosi Ra'íchala.
\s Echi jaré bichíiyami rojuánaga nachútali aboni níwala namuti echi auché jaré wabé tisúati bichíiyami yuwa
\p
\v 32 A'lí echi jaré bichíiyami si'néami chópirigá 'nátali; ayénachó aboni a'nagupi galeli. A'lí ke wesi aboni mayeli mapu echi jaré namuti aboni níwala, mapurigá aboni níwala chopi níili. A'lí ke wesi aboni newaleli, mapujiti ibili aboni a'nagupi kóliga olali.
\v 33 A'lí jaré aboni julárami níili nawisánala. A'lí aboni wabé galá bichíiga waminabi nawésali echi auché jaré pagótami jeanigá mapu echi Walubela Jesusi ma ku owínali mapalí Binói ma mukúami níili. A'lí Riosi wabé galigá ku'wírali ne si'néami echi jaré bichíiyami.
\v 34 A'lí ke wesi aboni newaléami níili, mapujiti si'néami echi jaré bichíiyami mapu ikí níwali jaré kawí, jaré kalí keremá, aboni miná ralinéali ne suwaba.
\v 35 A'lí aboni 'yali suwaba echi natigala echi jaré o'wéala mapu julárami níili nawisánala. A'lí biché aboni rojuániga nachútali echi jaré tisúati bichíiyami mapurigá ke wesi newalema.
\p
\v 36 A'lí echo'ná aboni yuwa asali bilé rijói José riwéami echi mapu aboni ayénachó Benabé rijili (echi mapu je'ná jerigá aniwáami ju: Binói we kanílatiyami ju echi auché jaré.) A'lí echi José ku'wírali echo'ná walubé Juríosi ri'obáwalachi mapujiti binói bilé níili echi jaré Levita anilíwami. A'lí echi José ranarúami níili echo'ná Chíprechi anilíwachi kawírali, echo'ná nasipa walubé ba'wechi nirúami kawí.
\v 37 A'lí je'ná José ralinéali bilé kawí binói níwala. A'lí binói 'yali ne suwaba echi kawí natigala echi jaré bichíiyami mapu julárami níili nawisánala, mapurigá aboni echirigá rojuániga nachútama echi jaré bichíiyami mapu wabé tisúati ju.
\c 5
\s Echi Ananíasi, echi Sajira, we chati olali
\p
\v 1 Chopi echalí auché bilé rijói Ananíasi riwéami, binói upila Sajira riwéami yuwa, aboni ayénachó ralinéali bilé kawí.
\v 2 Chopi je'ná rijói ketasi echirigá 'yali ne suwaba echi kawí natigala echi auché jaré mapu julárami níili nawisánala. Je'ná rijói wabé 'yékaka ologá, pe okuabi 'yali, chopi binói nakili mapurigá aboni mayema mapu binói ne suwaba nijili. A'lí binói upila ayénachó galá machili suwaba je'ná jeyiri.
\v 3 A'lí echi Pegro jeaneli: Mujé, Ananíasi, ¿churékulami nijéwaga olali mapurigá echi Satanasi riwéami riablo mi nuleli? Mujé chopi wabé 'yékali echi Wabé Galabé Riosi Iwigala mapalimi arigá tamujé tamí 'natárali mapurigami ne suwaba 'yali echi kawí natigala, chópimi pe okuabi nijali.
\v 4 Ke cho ralinéasa echi kawí, ¿kecha mujé níwala níili? A'lí ma ralinéarami níisa, ¿kecha mujé níwala níili echi kawí natigala? ¿Churékulá mi 'nátali mapurigami echirigá 'yékaka olama? Mujé ketasi chopi tamujé tamí 'yékali, chópimi ayénachó wabé 'yékaka olali Riosi Binói.
\v 5 A'lí echi Ananíasi je'ná jerigá namsa, we yáati miná bu'wíbaka mukuli. A'lí si'néami pagótami ne wabé majali mapu ikí je'ná jerigá námaliko.
\v 6 A'lí jaré témali echo'ná 'nigá muchili. A'lí aboni we yáati jaska, bilé chiní kimílachi kabili echi mukúami. A'lí aboni togá chu'wiroli.
\p
\v 7 A'lí pe wilibeko echi Ananíasi upila nawagá, echo'ná pachá bakili mapo'ná aboni muchili. A'lí échiko ketasi cho machili mapurigá ikili kepu kuná.
\v 8 A'lí echi Pegro jeaneli: Tamí ruyée ne bichíwaga, ¿áchatamo echikí niráa ralinéali echi 'yemi níwala kawí? A'lí echi mukí ku nijéwaga jeaneli: Ayena, echikí niráata ralinéali.
\v 9 A'lí echi Pegro jeaneli: ¿Churékulátamo echirigá nakaréwali mapurigátamo 'yékabo echi Walubela Riosi Iwigala? Echo'ná machíami ku sira echi jaré mapu ma chu'wiroli mujé kunala. ¡Jipi ma ayénachó mi chu'wiroma!
\v 10 A'lí echi mukí we yáati echo'ná bacháami bu'wíbaka mukuli. A'lí echi jaré témali pachá mo'wisáa riwali echi mukí ma mukugá bu'wíami. A'lí aboni ayénachó machí paka, binói kunala yuwa chu'wiroli.
\v 11 A'lí ne wabé majali si'néami mapu ikí napawika bichíiyami níili, ayénachó ne si'néami echi auché jaré mapu ikí je'ná jerigá námaliko.
\s Echi jaré bichíiyami wikabé namuti omériga olali mapurigá ke wesi auché jaré pagótami omérali olayá
\p
\v 12 A'lí echi jaré mapu julárami níili nawisánala, aboni ayénachó 'yárami níili mapurigá aboni wikabé namuti wabé omériga olama mapurigá echi auché jaré pagótami echirigá galá riwimea. A'lí si'néami mapu ikí galá bichíili, abóniko sinibí napawili echo'ná echi walubé Juríosi ri'obáwalachi machímanamí mapo'ná echi Salomoni níwalachi anérami níili.
\v 13 A'lí echi auché jaré pagótami mapu ke cho galá bichíiyami níili ketasi galá napawili echi jaré bichíiyami yuwa, mapujiti aboni ne wabé majali. Chopi echi auché jaré pagótami arigá we galá nirali echi jaré bichíiyami.
\v 14 A'lí wikabé pagótami chótali bichíisiya echi Walubela Jesucristo niráa. A'lí wikabé rijói echirigá galá bichíili, wikabé muguí ayénachó.
\v 15 A'lí echi jaré pagótami machí buwánali echi jaré nayúkami. A'lí echo'ná machímana perichi ro'wálati, echo'ná kimachí ayénachó, mapurigá echi Pegro káluala moba simíraga ku sa'wama jaré aboni.
\v 16 A'lí ne wikabé pagótami napawili echo'ná Jerusalémachi. A'lí aboni ne suníami echo'ná mulubé o'wéalachi jonsa síami níili. A'lí ne si'néami aboni echo'ná pali echi auché jaré mapu ikí nayúkami níili, ne si'néami mapu ikí we chati riablo aliwala aliwéami níili ayénachó. A'lí echi jaré mapu julárami níili nawisánala galá ku sa'wali echi jaré nayúkami, ayénachó Binói ku machí a'wali echi jaré riablo aliwala echo'ná echi jaré pagótami sulálachi jonsa, ne si'néami mapu ikí riablo aliwala aliwéami níili.
\s Echi Pegro, echi Juani sayériga a'najátarami níili
\p
\v 17 A'lí echi ne walula sacerdote ke 'me niraka kichili echi jaré Jesucristo niráa bichíiyami mapu julárami níili nawisánala. A'lí ne si'néami echi auché jaré Juríosi mapu ikí Saruseo anilíwami níili, aboni ayénachó chópirigá oláami níili mapurigá echi ne walula sacerdote. A'lí ne si'néami aboni echijiti wabé na'áwaga kichili echi jaré Jesucristo niráa bichíiyami.
\v 18 A'lí aboni bologá togá echi jaré mapu julárami níili nawisánala, a'lí echo'ná pachá kumurachi mo'wali.
\v 19 Chopi rokogó niráa bilé walubela Riosi kapitánawala echo'ná kumurachi ku irápaga, machí u'luli aboni, jeanigá:
\v 20 Auchecho ku simíbaga echo'ná walubé Juríosi ri'obáwalachi. Echo'ná pachá jaga ne galá nawésasi echi auché jaré pagótami mapurigá aboni galá omérama bukulíwami niráa ku piréliya Jesucristo yuwa.
\v 21 A'lí je'ná jerigá ma namsa, ba'alínala bi'yá aboni auchecho mo'wili echo'ná pachá echi walubé Juríosi ri'obáwalachi. A'lí aboni auchecho binériga nawésali echi jaré pagótami.
\p A'lí mapuyénasí echi jaré bichíiyami echirigá ologá 'yénali, echalí echi ne walula sacerdote, echi auché jaré binói apanérawala yuwa, nulali napabúnala ne si'néami echi jaré Juríosi mapu ikí o'wéala níili. A'lí aboni júuli jaré kapitani 'nolánala echi jaré bichíiyami mapu pachá mo'wárami níili echo'ná kumurachi.
\v 22 A'lí mapalí echi jaré kapitani ma sili echo'ná kumurachi, echalí aboni tarapé riwali echo'ná pachá echi jaré mapu echo'ná mo'wárami níili. A'lí echi jaré kapitani wabé 'nátaga ku simíbali, je'ná jeyiri ku ruyébiya:
\v 23 Ne bichíwalita riwali ne galá 'yeta wilíami echo'ná kumurachi. Ayénachóta riwali echi jaré tibúami mapu echo'ná yéachi tibuya muchili. Chopi mapalita galá irápali, tarapé wésita riwali echo'ná pachá.
\v 24 A'lí mapalí echi walula sacerdote je'ná jerigá námali, echi auché bilé walula echo'ná ri'obachi nuláami ayénachó, echi auché jaré o'wéala sacerdote asíchiko, echalí si'néami aboni tarapé machili churigá echirigá ikili. A'lí aboni chopi jeanigá 'nátaga muchili: ¿Jipi, churigá waminabi echirigá ikiméaré?
\v 25 A'lí echalí bilé rijói echo'ná nawagá jerigá aneli: Echi jaré rijói mapu 'yémitamo echo'ná pachá kumurachi mo'wali, jipi aboni echo'ná pachá echi walubé Juríosi ri'obáwalachi nawésiya jawi echi auché jaré pagótami.
\v 26 A'lí echi walula echo'ná ri'obachi nuláami ku simili echo'ná echi walubé Juríosi ri'obáwalachi, echi jaré binói kapitánawala yuwa. A'lí aboni ku bayénoali echi jaré bichíiyami mapu echo'ná nawésiya jali. A'lí echi jaré kapitani tarapé chibi olali echi jaré bichíiyami, mapujiti echi jaré wikabé pagótami ne galá nirali echi jaré bichíiyami. A'lí echi jaré kapitani ne wabé majali, mayega mapurigá echi pagótami riteti basibuma riwéali, a aboni chibi olásagá echi jaré bichíiyami.
\v 27 A'lí echi jaré bichíiyami ma 'nolásuwa, a'lí biché aboni echo'ná bacháami jawálati echi jaré o'wéala Juríosi yuwa. A'lí echi walula sacerdote jeaneli:
\p
\v 28 Tamujé ma 'yemi mi wabé iwéami nuleli máputamo ma ketasi waminabi nawésabo Jesucristo Ra'íchala, chopi ne suníami jena'í Jerusalémachi 'yémitamo arigá waminabi nawésali mapurigá 'yemi aboni galá bichíi. A'lí bichétamo chopi nakí nawisánala mapu tamujé aboni nulali mi'línala echi Rijói.
\v 29 A'lí echi Pegro, ayénachó echi auché jaré mapu julárami níili nawisánala, aboni ku nijéwaga jeaneli: Arigá 'wérali ju mapu tamujé bachá niráa galá nijéwabo mapurigá Riosi tamujé tamí nulé, chopi ketasi arigá 'wérali ju máputa nijéwaga olabo mapurigá 'yemi pagótami tamujé tamí si'winárigá nulé.
\v 30 Echi Walubela Riosi, echi jaré ki'yá piréami tamujé pagótamawala Riósawala ju. Échiko ku owíntali echi Walubela Jesucristo, echi mapu 'yémitamo echo'ná biléana kúrsichi ochogá mi'yali.
\v 31 Chopi Riosi ne wabé ripabé wilali echi Jesucristo. A'lí Riosi echo'ná watoná Binói yuwa wilali echi Jesucristo mapurigá Walubela niráa. A'lí Jesucristo wilárami níili mapurigá Walubela Ku'wíriami niráa mapurigá 'yemi Juríosi pagótami galá ku'wíratami, níibo, átamo galá bichíisagá, ayénachó átamo ku ro'wísagá Riosi yuwa mapurigátamo ku wikáwarami níibo mapurigátamo chati olali.
\v 32 Tamujé 'yemi mi ne bichíwaga nawesa je'ná jaré namuti jiti rugá. A'lí echi Wabé Galabé Riosi Iwigala ayénachó achigórigá nawesa mapujiti Échiko galá bichíira echi jaré pagótami. A'lí Riosi ma 'yali mapurigá echi Galabé Riosi Iwigala pachana asimea echo'ná echi jaré pagótami sulálachi, si'néami mapu ikí galá nijéwaga olako mapurigá Riosi nulá.
\p
\v 33 A'lí mapalí echi jaré o'wéala je'ná jerigá námali, a'lí aboni ne wabé na'áwaga ko'wináali echi jaré bichíiyami mapu julárami níili nawisánala.
\v 34 Chopi echalí rawé bilé rijói Gamalieli riwéami ayénachó kusíwami níili echi auché jaré o'wéala yuwa. Échiko we Bariseo níili, ayénachó binói binériami níili Riosi nulalila. A'lí ne si'néami echi jaré Juríosi pagótami ne galá nirali echi Gamalieli. Échiko echo'ná aboni yuwa wiliska, nulali peé téeli niráa ku machí a'wánala echi jaré mapu julárami níili nawisánala.
\v 35 A'lí echi Gamalieli nawésali echi auché jaré o'wéala jeanigá: 'Yemi Isaeli pagótami, ne galá majaga 'natasi mapu churigátamo kastigo 'yabo je'ná jaré rijói.
\v 36 Mapujiti 'yémitamo ne galá newalá mapurigá chabénala bilé rijói Teúrasi riwéami a binói niráa nakili walubela nílanala. A'lí mapuyena naó kiento rijói ayénachó nakili mapu echi Teúrasi aboni walúlawala níima; chopi echi rijói miná mi'lirúami níili. A'lí echi jaré naó kiento si'néami suwaba miná chijáami níili. A'lí tarapé namuti biyiri ikili.
\v 37 A'lí pe wakinana mapalí ne si'néami pagótami oselichi ro'ogá tarárami níili, echalí auché bilé rijói, Júrasi riwéami, echo'ná Galiléachi bitéami níili. A'lí échiko ayénachó a binói niráa nakili walubela nílanala. A'lí wikabé pagótami ayénachó nakili wilánala echi rijói mapurigá aboni walúlawala niráa. Chopi échiko ayénachó mi'lirúami níili. A'lí suwaba miná chijali echi jaré mapu binói yuwa níili.
\v 38 A'lí echi Gamalieli waminabi jeaneli: Ariwesi je'ná jaré rijói. Ketasi waminabi ra'íchaga anesi aboni, mapujiti a je'ná binéraga oluwáwami chopi jaré pagótami níwala níisagá, a'lí peé minánomí suwaba suwaba suwábarami níima.
\v 39 Chopi a je'ná binéraga oluwáwami Riosi níwala níisagá, a'lí 'yémitamo ketasi omérabo suwábiya. Galá 'nátaga olasi mapurigátamo ketasi sayéraga olabo, siné káachi, Riosi Binói.
\p
\v 40 A'lí si'néami echi jaré o'wéala galá nirali mapurigá binói aneli. A'lí aboni ku bayeli echi jaré mapu julárami níili nawisánala. A'lí echi jaré o'wéala nulali wipisónala echi jaré mapu julárami níili nawisánala. A'lí echi jaré o'wéala waminabi wabé jiwéami nuleli aboni mapurigá aboni ma ketasi waminabi nawisama Jesucristo Ra'íchala niráa. A'lí pe wilibeko echi jaré nawésami ku julárami níili echo'ná aboni pirélachi.
\v 41 A'lí echi jaré mapu Riosi júuli nawisánala ma ku simíbali echo'ná echi jaré o'wéala napawílachi jonsa. A'lí aboni galá kaníili mapujiti Riosi ma galá nirali mapurigá aboni echirigá wabé riwélatarami níima mapujiti aboni galá bichíili Jesucristo niráa.
\v 42 A'lí aboni tarapé siné ariweli binéraga nawésiya Jesucristo Ra'íchala; chopi sinibí rawé aboni galá nawésali echo'ná echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi, echo'ná ibílana kalílachi ayénachó.
\c 6
\s Kichao rijói jawárami níili mapurigá nigúurami niráa
\p
\v 1 A'lí echalí rawé mapalí wikabé muweli echi jaré napawika bichíiyami, echalí echi jaré bichíiyami mapu Griego anilíwami ra'íchami níili a'nagupi nakaréwaga ra'íchali echi auché jaré bichíiyami yuwa mapu Ebreo anilíwami ra'íchami níili mapujiti echi jaré Griego ra'íchami níwala muguí kunámami ke 'me nirárami níili sinibí rawé mapalí echi ko'wáami nachutárami níili.
\v 2 A'lí echi jaré makói miná okuá mapu julárami níili nawisánala, aboni bayeli echi auché jaré wikabé napawika bichíiyami, a'lí jeaneli: Ketasi galá ju mapu tamujeta ariwebo je'ná Riosi Ra'íchala nawésalawami mapurigata nachútaga chopi nochabo echi ko'wáami.
\v 3 'Yemi ritémawa, echijiti echo'ná 'yémichi jawasi kichao galabé 'nátami rijói. A'lí bichétamo chopi jawabo kichao rijói mapu ne galá nulérami ju echi Wabé Galabé Riosi Iwigala jiti, ayénachótamo chopi jawabo echi jaré mapu galá nirárami ju echi auché jaré pagótami jiti.
\v 4 A'lí tamujeta chopi tániga ra'ichabo Riosi yuwa, ayénachóta nawisabo echi wabé Galabé Riosi Ra'íchala.
\v 5 A'lí echi wikabé pagótami bichíiyami ne galá nirali mapurigá aboni anili. A'lí aboni wilali echi Siteba. A'lí echi Siteba galá bichíiyami níili, ayénachó binói galá nulérami níili echi Wabé Galabé Riosi Iwigala jiti. A'lí aboni ayénachó jáwali echi Jilipi, echi Prókoro ayénachó, echi Nikanori riwéami ayénachó, echi Timoni riwéami ayénachó, echi Paramena riwéami ayénachó, echi Nikolasi asíchiko. A'lí echi Nikolasi ketasi Juríosi pagótami níili. Échiko echo'ná Antiokíachi bitéami níili. Chabénala chótali bichíiya mapurigá echi jaré Juríosi bichíi, chopi ma galá bichíiyami níili Jesucristo niráa.
\v 6 A'lí echi jaré kichao párami níili echo'ná bacháami echi jaré yuwa mapu Riosi júuli nawisánala. A'lí echi jaré julárami tánali Riosi mapurigá Binói ku'wírama echi jaré kichao, echi nóchali olayá. A'lí echi jaré julárami sikati moba uchúchaga jáwali echi jaré kichao mapurigá nigúurami niráa, mapurigá aboni nachútama echi ko'wáami.
\v 7 A'lí wikabé echi jaré sacerdote mapu ke 'me o'wéala níili, abóniko ayénachó bichíili Jesucristo niráa.
\s Echi Siteba chapirúami níili
\p
\v 8 A'lí Riosi ne galá omératali echi Siteba mapurigá binói wikabé karúmati wabé omérawami olama bacháami echi auché jaré pagótami yuwa. A'lí echi auché jaré pagótami ketasi chirigá machili churigá echi Siteba omérali echirigá olayá, chopi Riosi echirigá omératali Siteba mapujiti Riosi Binói wabé galeli echi Siteba.
\v 9 A'lí jaré rijói chótali sayéraga ra'icha echi Siteba. A'lí jaré aboni biléana Juríosi ri'obáwalachi napawika bichíiyami yuwa níili mapo'ná anélati echi jaré ku machí a'wátami ri'obáwalachi. A'lí auché jaré aboni echo'ná Sirénachi anilíwachi kawírali piréami níili, auché jaré echo'ná Alejantríachi piréami níili, auché jaré echo'ná Silísiachi anilíwachi kawírali piréami níili, auché jaré echo'ná Ásiachi anilíwachi kawírali piréami níili.
\v 10 Chopi aboni tarapé omérali niyúraga ra'íchiya echi Siteba yuwa, mapujiti echi Wabé Galabé Riosi Iwigala ne galá nuleli echi Siteba. A'lí binói echijiti ne galá machíami niráa ra'íchali.
\v 11 A'lí echi jaré wikabé rijói mapu sayérami níili echi Siteba, abóniko natétali auché jaré mapurigá aboni 'yékaka jeanigá nawisama: Tamujeta ne bichíwali námali echi Siteba Riosi nulalila sayéraga ra'íchami, mapurigá osirúami ju echo'ná Moisesi oselíwalachi. Ayénachóta námali echi Siteba Riosi sayéraga ra'íchami.
\v 12 A'lí aboni echirigá na'áwatali echi auché jaré pagótami, echi jaré o'wéala ochérami ayénachó, echi jaré nulalíwami binériami asíchiko. A'lí ne si'néami aboni echirigá ne wabé na'áwaga, ne wabé iwéami echirigá chapigá toli echi Siteba echo'ná mapo'ná ne si'néami echi jaré Juríosi o'wéalawala muchili.
\v 13 Ayénachó jaré 'yékami rijói bayélati, echi mapu 'yékaka niráa jeanili: Je'ná rijói tarapé ariwé sayéraga ra'icha je'ná wabé galabé ri'obá, nirapé ariwé echi Riosi nulalila sayériya.
\v 14 A'lí aboni ayénachó 'yékaka niráa jeanili: Tamujé wisabé námali je'ná rijói jeaníami: Mapu echi Jesusi mapu echo'ná Nasarétachi bitéami níili suwaba najunama je'ná walubé ri'obá; ayénachó mapurigá echi Jesusi suwaba miná nakulíwama mapurigá echi chabé ki'yá bitéami Moisesi riwéami rijói tamujé tamí nuleli olánala.
\v 15 A'lí ne si'néami echi jaré o'wéala echo'ná muchúami galá 'néniga riwali mapurigá echi Siteba akálachi ne wabé ratábali mapuyiri bilé walubela Riosi kapitánawala akalá niráa.
\c 7
\s Echi Siteba ne bichíwaga nawésali
\p
\v 1 A'lí echi ne walubela sacerdote jeanigá rukueli echi Siteba: ¿Acha ne bichíwali ju mapurigá aboni mi sayéraga aní?
\v 2 A'lí echi Siteba ku nijéwaga, je'ná jerigá nawésali: 'Yemi pagótami mapurigá keni ritémawa ju. Galá namsi mapurigá nijé 'yemi nimí nawesáma: Echi Abrami mapurigá tamujé Juríosi pagótami onolá níili. A'lí echi Abrami ne galá riwali Riosi mapalí binói bitéali echo'ná Mesopotámiachi anilíwachi kawírali, mapalí binói Abrami ke cho simili bitélasiya echo'ná Aránachi anilíwachi.
\v 3 Echalí Riosi jeaneli echi Abrami: Waminá simigá jena'í mujé kawíwalachi jonsa, mapo'ná si'néami mujé ritémawala piré; chopi waminá simigá echo'ná auché biléana kawírali mapo'ná Nijé nimí bayérama.
\v 4 A'lí echi Abrami ku simili echo'ná Mesopotámiachi anilíwachi kawírali jonsa mapo'ná piréali echi jaré Kaleo anilíwami pagótami. A'lí binói simírali echo'ná Aránachi anilíwachi walúlachi mapo'ná binói wi'libé bitéali. A'lí echi Abrami onolá miná mukuli. A'lí Riosi wakiná pali echi Abrami mapurigá binói bitélama jena'í kawírali mapo'ná 'yemi Juríosi pagótami abijí piré jipi rawé yénasí.
\v 5 Chopi echalí Riosi tarapé cho 'yali jena'í kawírali mapurigá echi Abrami níwala niráa. Nirapé pe uchíi 'yali mapuyénasí echi Abrami abijí bitéali; chopi Riosi ne bichíwaga aneli mapu ne suwaba jena'í kawírali 'yárami níima riwéali echi jaré Abrami kúchala kúchuwala, ma mukusáa echi Abrami. A'lí mapalí Riosi echirigá aneli echi Abrami, echalí echi Abrami tarapé bilé cho kúchuwami níili.
\v 6 A'lí Riosi ayénachó aneli echi Abrami mapu binói kúchala kúchuwala echo'ná biléana si'wina kawírali piréami niráa níima wi'libé bamíbali niráa. A'lí Riosi ayénachó aneli echi Abrami mapu binói kúchala kúchuwala mapurigá pióntami niráa niwárami níima, ayénachó mapu aboni ne wabé risúu olárami níima naó kiento bamíbali yénasí.
\v 7 Chopi Riosi ayénachó jeaneli echi Abrami: Nijeni arigá walú kastigo 'yama echi auché jaré pagótami mapu echirigá risúu olama echi jaré mujé kúchala kúchuwala. A'lí echi jaré wikabé mujé kúchala kúchuwala ku 'machínama echo'ná kawírali jonsa. A'lí aboni pirélama jena'í kawírali mapurigá Nijé pagótamawala niráa.
\v 8 A'lí Riosi ne bichíwaga aneli echi Abrami mapu binói kúchala kúchuwala mapurigá Riosi pagótamawala niráa níima riwéali. A'lí Riosi echijiti nuleli mapu ne si'néami echi Abrami kúchala kúchuwala kúruwi noligá sikirétami níima. A'lí echi Abrami echi Isaka onolá níili. A'lí osá naó rawé yénasí sébachi echi Abrami noligá sikireli echi táa towí Isaka riwéami. A'lí echi Isaka, ma ochérasa, echi Jakobo onolá níili, echi mapu ayénachó echirigá noligá sikirétami níili. A'lí echi Jakobo, ma ochérasa, kúchali echi jaré makói miná okuá binói kúchuwala kúruwi. A'lí aboni, ma 'ochérasa, mapurigá 'wéntami niráa níili echi jaré Isaeli pagótami yuwa. A'lí ne si'néami echi jaré Abrami kúchala kúchuwala kúruwi echirigá noligá sikirétami níili.
\p
\v 9 A'lí echi jaré Jakobo kúchuwala kúruwi mapurigá tamujé Isaeli pagótami 'wénawala niráa níili. A'lí aboni wabé kichiga, miná ralinéali aboni rijimala, José riwéami, mapurigá binói si'wina torúami níima echo'ná Ejíptochi anilíwachi kawírali; chopi Riosi sinibí galá tibútali echi José.
\v 10 A'lí Riosi galá ku'wírali echi José mapalí binói risúu olárami níili. A'lí Riosi ayénachó 'yali echi José mapurigá Binói wabé 'nátami níima. A'lí Riosi ayénachó olali mapurigá echo'ná Ejíptochi nuláami walula silíami, Baraoni anilíwami, ne wabé galá nirama echi José. Echijiti echi Baraoni wilali echi José mapurigá walula nuláami echo'ná Ejíptochi anilíwachi kawírali. Ayénachó echi José wilárami níili mapurigá walula nuláami niráa echo'ná walubé binói Baraoni kalílachi.
\v 11 A'lí ne wabé lowálati suníami kawírali echo'ná Ejíptochi anilíwachi, echo'ná Kanánachi anilíwachi ayénachó. A'lí echo'ná piréami pagótami echijiti ne wabé tisúati níili. A'lí echi jaré tamujé pagótamawala, echalí ki'yá piréami, tarapé riwali ko'wáami.
\v 12 Chopi mapalí echi Jakobo námali mapu ayena nirúali turío echo'ná Ejíptochi anilíwachi kawírali, echalí echi Jakobo echo'ná júuli echi jaré binói kúchuwala kúruwi, echi turío ralínala. A'lí aboni tamujé aboni pagótamawala níili mapu ki'yá piréali. Echalí níili mapalí aboni bachá niráa simíbali echo'ná Ejíptochi.
\v 13 A'lí mapalí aboni osánala chokéami echo'ná simíbali, echalí echi jaré José ritémawala galá machili echi José. A'lí echi walula silíami Baraoni riwéami ayénachó echirigá galá machili echi auché jaré José ritémawala.
\v 14 A'lí echi José echalí nulali echo'ná Ejíptochi anilíwachi pánala binói onolá, Jakobo riwéami, echo'ná Kanánachi jonsa. A'lí echi José ayénachó nulali echo'ná pánala echi auché jaré Jakobo kúchuwala, echi jaré wikabé Jakobo apalóchawala ayénachó. A'lí si'néami aboni mapuyena kicháosa makói miná malí níili.
\v 15 A'lí echi Jakobo echirigá simili bitélasiya echo'ná Ejíptochi anilíwachi kawírali. A'lí echi Jakobo echo'ná mukuli. A'lí echi jaré Jakobo kúchuwala ayénachó echo'ná suwili. A'lí aboni tamujé pagótamawala níili mapu echalí ki'yá piréali.
\v 16 A'lí pe wakinánokuá jaré aboni sapala suwíami echo'ná Sikémachi anilíwachi ku torúami níili, mapo'ná echo'ná Kanánachi anilíwachi kawírali níili. A'lí aboni echo'ná biléana risochí chu'wirótami níili mapo'ná echi Abrami chabé ki'yá ralali. A'lí echi jaré Amora riwéami rijói kúchuwala echo'ná Sikémachi piréami níili mapu ralinéali echo'ná risochí. A'lí echi Abrami galá natétali aboni, winomíwala jiti.
\p
\v 17 A'lí chabé ki'yánala Riosi ma ne bichíwaga aneli echi Abrami mapurigá Riosi Binói 'yama riwéali echo'ná Kanánachi anilíwachi kawírali mapurigá echi jaré Abrami kúchala kúchuwala kawíwala niráa. A'lí mapalí ma mulubé sébachi níili mapurigá Riosi echirigá 'yama riwéali, echalí echi jaré Abrami pagótamawala ne wabé wikabé níili, chopi aboni abijí echo'ná Ejíptochi muchili.
\v 18 A'lí echo'ná Ejíptochi anilíwachi kawírali auché bilé si'nú rijói ma wilárami níili mapurigá walubela silíami niráa. A'lí échiko tarapé siné machíami níili echi José.
\v 19 A'lí je'ná walubela silíami ne wabé 'yékali echi jaré tamujé pagótamawala echalí chabé ki'yá piréami. A'lí échiko ne wabé risúu olali echi jaré tamujé pagótamawala. A'lí binói wabé iwéami nuleli aboni miná waná ariwénala si'néami echi jaré aboni kúuchi kúchuwala kúruwi mapurigá aboni miná suwimea.
\v 20 A'lí echalí rawé echi Moisesi ranálati. A'lí Riosi ne wabé galeli echi táa towí Moisesi. A'lí echi táa towí 'wénawala ne galá ochébanali binói echo'ná aboni kalílachi bikiyá michá yénasí.
\v 21 Chopi mapalí arigá 'wérali níili mapurigá aboni miná waná ariwema echi táa towí, echalí echi walubela silíami Baraoni riwéami malala arigá wabé galigá chapili echi táa towí. A'lí ne galá ochébanali echi towí mapurigá binói ranala niráa.
\v 22 Echijiti echi Moisesi wabé galá binératami níili ne suwaba mapurigá echo'ná Ejíptochi piréami pagótami echirigá galá binéami níili.
\p
\v 23 A'lí mapalí echi Moisesi nawosa makói bamíbami níili, echalí binói wabé nakili ku 'nénala echi jaré binói pagótamawala, echi jaré Isaeli anilíwami pagótami.
\v 24 A'lí echi Moisesi riwali mapalí bilé rijói Ejíptochi bitéami ne wabé risúu olali auché bilé rijói mapu echi bilé Moisesi pagótamawala níili. A'lí echi Moisesi we nakili ku'wíranala echi bilé rijói mapu risúu olárami níili; ayénachó echi Moisesi we nakili kastigo 'yánala echi bilé rijói Ejíptochi bitéami mapu wabé risúu olali echi auché bilé rijói, echijiti echi Moisesi wabé yoga miná mi'yali echi rijói echo'ná Ejíptochi bitéami.
\v 25 A'lí echi Moisesi echirigá olali mapujiti binói mayeli mapu echi auché jaré binói pagótamawala, Isaeli anilíwami, ne galá machimea riwéali mapurigá Riosi júuli binói Moisesi echi jaré Isaeli pagótami ku'wíranala; chopi aboni ketasi machili echirigá.
\v 26 A'lí ba'alínala rawé echi Moisesi auchecho siné echo'ná nawali echi jaré Isaeli pagótami yuwa. Echalí echi Moisesi riwali mapu okuá aboni na'áwaga nakówali. A'lí echi Moisesi ra'ámaga jeaneli: Pagótami, 'yemi ritémtami jútamo. ¿Churékulátamo echirigá a'nagupi wabé na'áwaga nakowa?
\v 27 A'lí echi mapu wabé kichiga olali echi auché bilé, échiko tarapé nirali echi Moisesi, chopi wabé kichiga jeaneli: ¡Mujé ketasi wilárami níili mapurigá tamujé silínowala niráa, mapurigami echijiti tamujé tamí wi'nijima!
\v 28 Rapako mujemi mi'yali bilé Ejíptochi bitéami rijói. ¿Áchami ayénachó tamí echirigá mi'linali?
\v 29 A'lí mapalí Moisesi je'ná jerigá námali, a'lí binói ne wabé majaga, miná 'másali. A'lí binói echo'ná biléana si'wina kawírali, Mariánachi anilíwachi simili, mapo'ná binói wi'libé rawé bitéali. A'lí binói ma upesa, okuá kúruwi kúchali.
\p
\v 30 A'lí ma simírasa nawosa makói bamíbali, echo'ná biléana waná kawichí mapo'ná mulubé ju echo'ná ripá rabó Sinaíchi anilíwachi, echo'ná siné rawé Riosi Binói ke sayiná ra'íchali echi Moisesi yuwa, mapo'ná echi Moisesi riwali biléana ku'wíchalachi rajínami.
\v 31 Echalí echi Moisesi ne wabé majaga 'nénali echi ku'wíchali rajáami, mapujiti tarapé suwíbali rajina. Chopi ke sayiná echi Moisesi galá námali mapalí echi Walubela Riosi Binói ra'íchaga jeanili:
\v 32 Nijé ju Riosi, echi jaré ki'yá piréami 'yemi pagótamawala Riósawala. Nijé ju echi Abrami Riósawala, echi Isaka Riósawala ayénachó, echi Jakobo Riósawala asíchiko. Echalí echi Moisesi ne wabé sayilúmaga majajali; ayénachó binói echijiti ketasi omérali waminabi 'néniya.
\v 33 Echalí echi Walubela Riosi jeaneli: ¡Akarapi! mapujiti jena'í mapo'nami wilí, wabé galabéalachi ju, mapujiti Nijé Binói jena'í atí.
\v 34 Echalí Riosi waminabi jeaneli: Nijeni ne bichíwali riwali mapurigá echi jaré Nijé níwala Isaeli anilíwami pagótami ne wabé simírami risúu olárami níili echo'ná Ejíptochi anilíwachi kawírali; ayénachó Nijeni námali aboni ne wabé o'weli ri'íkami. Jipi Nijeni ma rikínali ku'wírimiya echi jaré aboni. Echalí Riosi waminabi jeaneli echi Moisesi: Wakiná simí. Nijé nimí julama echo'ná Ejíptochi kawírali.
\p
\v 35 Echirigá níili mapu echi Walubela Riosi wilali echi Moisesi mapurigá nigúurami niráa, mapurigá binói ku'wírama echi jaré Isaeli pagótami, chopi aboni chabénala niráa wabé kichiga jeaneli echi Moisesi: ¡Mujé ketasi wilárami níili mapurigá tamujé silínowala niráa, mapurigami echijiti tamujé tamí wi'nijima! Chopi Riosi echirigá wilali echi Moisesi mapalí Riosi Binói ra'íchali echi Moisesi echo'ná echi ku'wíchali rajáamichi.
\v 36 Je'ná binói Moisesi ku machí a'wali echi jaré ki'yánala piréami tamujé pagótamawala echo'ná Ejíptochi anilíwachi kawírali jonsa; ayénachó echi Moisesi 'yárami níili mapurigá binói wabé omériga olama mapurigá ke wesi auché jaré pagótami omérali olayá. Binói echirigá olali echo'ná Ejíptochi, echo'ná walú ba'wírali Sitánachi anilíwachi ayénachó, echo'ná waná kawírali ayénachó mapo'ná echi jaré Isaeli pagótami 'yénali nawosa makói bamíbali.
\v 37 Je'ná Moisesi binói jeaneli echi jaré Isaeli pagótami: Waminánomí rawé echi Walubela Riosi wilama bilé 'yemi ritémawala mapurigá Walubela Nawésami, achigórigá mapurigá Riosi tamí wilali. ¡Echalí ne galá nijéwaga olasi mapurigá echi Walubela Nawésami 'yemi mi anema!
\v 38 Je'ná Moisesi ayénachó níili mapu echo'ná waná kawichí iyénali nawosa makói bamíbali niráa, echi jaré tamujé pagótamawala yuwa. Binói níili mapu Riosi Binói ra'íchali echo'ná ripá rabó, Sinaíchi anilíwachi. Echi Moisesi iyénali echi jaré ki'yánala piréami tamujé pagótamawala yuwa, si'néami mapu ikita Isaeli pagótami ju. Échiko ayénachó nareli Riosi Ra'íchala, echi sinibí pirélawami nawésala niráa, mapurigá binói echirigá tamujé tamí 'yama.
\p
\v 39 Chopi echi jaré tamujé pagótamawala ki'yánala piréami wabé kichiga ketasi nakili nijéwiya echi Moisesi, chopi aboni nakili ku ro'wínala echo'ná Ejíptochi anilíwachi kawírali.
\v 40 Echalí aboni jeaneli echi Aroni: Tamujeta nakí mápumi tamujé tamí niwíilama bilé namuti niwárami mapuyiri bisero niráa máputa amachíkabo, mapurigá echi namuti máputa amachika, tamujé tamí bayérama, mapujítita ketasi machí chu ikili echi Moisesi, echi mapu tamujé tamí wakiná bayérali, echo'ná Ejíptochi jonsa.
\v 41 Echalí aboni niwáli bilé namuti mapuyiri bisero; ayénachó aboni amachika niráa ko'yali jaré namuti echi bisero niwárami 'yánala. Echirigá aboni o'wikeli echi bisero mapurigá aboni riósawala niráa. Ayénachó aboni echirigá wabé kanílaga o'wikeli echi namuti mapu aboni niwáli.
\v 42 Echalí Riosi ariweli mapurigá aboni chopi bichíima mapurigá aboni nakili, mapurigá aboni amachíkama echi rayénali, echi michá ayénachó, echi wikabé sopolí asíchiko. Echirigá ikili mapurigá chabé ki'yánala je'ná jerigá osirúami níili echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi:
\q 'Yemi Isaeli pagótami ketasi tamí waminabi walubélaga aneli mapalítamo wikabé namuti ko'yali, mapuyénasítamo echo'ná waná kawichí 'yénali nawosa makói bamíbali niráa.
\q
\v 43 Si'winárigá 'yémitamo chopi o'wikeka toli bilé namuti niwárami, Moloka kalila anilíwami, máputamo amachíkali mapurigá 'yemi riósawala niráa;
\q ayénachótamo o'wikeka toli auché bilé namuti niwárami mapuyiri bilé sopolí niráa, echi mapu 'yémitamo aneli 'yemi riósawala niráa, Rempa anilíwami.
\q Echalítamo chopi amachika o'wikeli echi jaré namuti mapu 'yemi aboni niwáli. Echalí Riosi Binói 'yemi mi jeaneli: Echijiti Nijé 'yemi nimí julama waminabi waná mikabé echo'ná Babilóniachi.
\p
\v 44 Echalí mapalí tamujé pagótamawala chabé ki'yánala piréami 'yénali echo'ná waná kawichí, aboni níwali bilé ri'obá, karúmati teka niwárami, mapo'ná aboni nisérali echi okuá o'weli chibérami rité mapo'ná Riosi nulalila osirúami níili. A'lí suwaba echi ri'obá achigórigá niwárami níili mapurigá Riosi aneli echi Moisesi; mapujiti bachá niráa Riosi nuleli niwánala echi ri'obá, achigórigá mapurigá Riosi Binói 'nérali echi Moisesi.
\v 45 Echirigá níili mapu echi jaré tamujé pagótamawala abijí níwali echi ri'obá, karúmati teka niwárami, mapalí aboni sili jena'í kawírali echi Josué riwéami yuwa, mapujiti echi jaré aboni kúchala kúchuwala echirigá nisérali wi'libé bamíbali niráa. A'lí mapalí tamujé pagótamawala wakiná sili aboni chapili auché jaré pagótami kawíwala, mapujiti Riosi echirigá ku machí a'wali auché jaré chati oláami pagótami, mapurigá echi jaré ki'yánala piréami tamujé pagótamawala echo'ná pirélama. A'lí echi ri'obá jena'í tibili mapuyénasí echi walula Rabiri riwéami rijói bitéali.
\v 46 Echi Walubela Riosi wabé galeli echi Rabiri. Échiko we nakili niwánala bilé walubé ri'obá mapo'ná Riosi Binói bitélama riwéali. A'lí echi Rabiri riwéami rijói pagótamawala waminabi walubélaga aneli Riosi ki'yá chokichí jonsa mapalí echi Jakobo riwéami rijói bitéali, echi mapu ayénachó waminabi walubélaga aneli Riosi.
\v 47 Chopi Riosi ketasi risénsia 'yali mapu echi Rabiri niwama Riosi ri'obáwala. Wakinánokuá echi Rabiri ranala, Salomoni riwéami, níili mapu galá niwáli Riosi ri'obáwala.
\p
\v 48 A'lí echi ripabé atíami Walubela Riosi ketasi chopi bité echo'ná pachá jaréana ri'obachi, pagótami jiti niwárami, mapujiti je'ná jerigá osirúami ju echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi, mapo'ná echi walula Riosi jiti nawésami je'ná jerigá osali, mapurigá Riosi Binói jeanili:
\q
\v 49 ¡Nijé ne suníami buchuwíina atí!
\q A'lí jena'í ripá riwigachi chopi mapurigá Nijé walubélawala ripabé asíbalachi ju, mapo'ná Nijeni asiba mapurigá Walubela Nuláami niráa;
\q ayénachó echo'ná ri'lé wichimóbachi ju mapo'ná Nijeni isaba Nijé ralálachi mapurigá Walubela Nuláami niráa;
\q ayénachó echi Walubela Riosi jeanigá rukueli:
\q ¿Churigá bichemi niwama bilé ri'obá mapo'ná Nijeni echo'ná pachá bitélama?
\q ¡Ketasi arigá 'wérali ju mapurigá Nijeni níwama mapo'nani pachá bitélama, mapujiti Nijeni ne buchuwíina atí!
\q
\v 50 Ayénachó Riosi jeanili: Nijé Binói niwáli ne suwaba namuti mapu ikí nirú.
\p
\v 51 Echalí echi Siteba binói waminabi jeaneli: 'Yémitamo sinibí ne wabé biwárami suléami níili. Ayénachó 'yémitamo ketasi nakili bichíinala Riosi Ra'íchala. Echirigá 'yémitamo achigórigá ju mapurigá echi auché jaré ke bichíiyami pagótami. 'Yémitamo sinibí wabé sayera echi Wabé Galabé Riosi Iwigala, achigórigá mapurigá echi auché jaré 'yemi pagótawala chabénala olali.
\v 52 Echi jaré chabénala piréami 'yemi pagótawala arigá risúu olali si'néami echi jaré Riosi jiti nawésami rijói. 'Yemi pagótawala arigá ko'yali echi auché jaré mapu Riosi bachá júuli ruyénala, mapurigá echi Galabé Oláami Cristo nolínama riwéali jena'í wichimóbachi; chopi pe bukulíi, mapalí Jesucristo jena'í iyénali, 'yemi aboni wabé wi'nijili Binói echo'ná bacháami echi jaré o'wéala yuwa, ayénachótamo mi'yali echo'ná kúrsichi michóniga.
\v 53 Echi jaré o'wéala Riosi kapitánawala 'yemi mi 'yali Riosi nulalila, chópitamo ketasi nijéwaga olali mapurigá Riosi 'yemi mi nuleli.
\s Echi Siteba mi'lirúami níili
\p
\v 54 Echalí mapalí echi pagótami je'ná jerigá námali, aboni ne wabé simírami na'áwali; ayénachó aboni ne wabé na'áwaga ki'lákali aboni ramilá, echi Siteba sayéraga.
\v 55 Chopi echi Siteba galabé nulérami níili echi Wabé Galabé Riosi Iwigala jiti. Echalí binói echo'ná ripá riwigachi 'nénaga, galá riwali mapurigá Riosi ne wabé simírami ratábami ju; ayénachó binói riwali echi Walubela Jesusi echo'ná ripá riwigachi Riosi yuwa watoná atíami.
\v 56 Echalí echi Siteba jeanili: Galá 'nesi. Nijeni ritiwá echo'ná ripá riwigachi mapurigá iráparami niráa; ayénachóni ritiwá echo'ná Riosi yuwa watoná atíami echi Walubela Jesusi. Échiko wilárami níili mapurigá Ku'wíriami niráa.
\v 57 Chopi aboni na'ómali kepu nakálachi mapujiti aboni ketasi nakili waminabi kipuma mapurigá echi Siteba ra'íchali. Echalí si'néami aboni ne wabé o'weli sinaka, ne wabé na'áwaga chapili echi Siteba.
\v 58 Echalí aboni echo'ná walúlachi jonsa machí pali echi Siteba. A'lí binói waminá basibúlati. A'lí bachá niráa echi jaré rijói mapu echirigá basibuli, aboni bujesa aboni kimala, a bilé ri'malí tibútali, echi mapu Saulo riwéami níili.
\v 59 Chopi abijí echirigá riteti basibúkowachi, echalí echi Siteba, Jesucristo yuwa ra'íchaga, jeaneli: ¡Walubela Jesusi, ma ku chapí nijé aliwala!
\v 60 Echalí echi Siteba ma chokoba wiligá, o'weli ra'íchaga jeaneli: ¡Walubela Jesusi, ketasi wi'nijí je'ná jaré rijói mapujiti aboni je'ná jerigá chati olá! Echalí ma je'ná jerigá anisáa, echi Siteba waminá mukuli, mapujiti binói echirigá basibúlati.
\c 8
\s Echi Saulo wabé risúu ologá a'najátali echi jaré napawika bichíiyami
\p
\v 1 Echalí echi Saulo ayénachó wabé nakili mapurigá echi Siteba echirigá mi'lirúami níima. Echalí rawé jonsa echi jaré napawika bichíiyami echo'ná Jerusalémachi piréami ne wabé risúu ologá a'najátarami níili wi'libé rawé niráa. A'lí ne si'néami echi jaré napawika bichíiyami echirigá waminá chijanárami níili ne buchuwíami echo'ná Juréachi anilíwachi kawírali, ne buchuwíami echo'ná Samáriachi anilíwachi kawírali ayénachó. Echalí echi jaré makói miná okuá mapu julárami níili nawisánala, aboni chopi ripili echo'ná Jerusalémachi.
\v 2 A'lí jaré galabé bichíiyami rijói chu'wiroli echi Siteba. Echalí aboni wabé nalákali mapujiti aboni mayeli mapu binói wabé galabé oláami níili.
\p
\v 3 Echalí echi Saulo abijí wabé risúu ologá suwábanali echi jaré napawika bichíiyami. Échiko ne buchuwímana kalírali bakigá, chuwé baníraga, waminá toli echi jaré bichíiyami rijói, echi jaré bichíiyami muguí ayénachó. Echalí aboni pachá mo'wárami níili.
\s Echi we galabé Riosi Ra'íchala nawisárami níili echo'ná Samáriachi
\p
\v 4 Chopi echi jaré bichíiyami mapu ikí ma chijanárami níili echo'ná Jerusalémachi jonsa, aboni galá nawésali Riosi Ra'íchala chuwé wikanáami mapo'ná aboni sírali.
\v 5 Echalí echi Jilipi riwéami rijói echo'ná biléana walúlachi, echo'ná Samáriachi anilíwachi kawírali simigá, galá nawésali echo'ná piréami echi Cristo jiti rugá.
\v 6 Ayénachó si'néami echo'ná piréami pagótami galá kilí kipuga napawili mapalí echi Jilipi echirigá nawésali. Echalí aboni ayénachó riwali mapurigá echi Jilipi wikabé namuti wabé omériga olali mapurigá ke wesi auché jaré omérali olayá.
\v 7 Mapujiti binói ku machí a'wali wikabé wabé chati riablo aliwala echo'ná pachana echi jaré pagótami sulálachi jonsa, ayénachó echi jaré riablo aliwala ne sinákaka ku 'machínali. A'lí echi Jilipi ku sa'wali auché jaré wikabé mapu ketasi omérali muchísiya, auché jaré wikabé ke akáanami ayénachó.
\v 8 Echijiti si'néami echo'ná walúlachi piréami ne wabé kaníili.
\p
\v 9 Chopi echo'ná bitéali bilé rijói, Simoni riwéami, echi mapu chabénala olali mapurigá sukurúami niráa. Echirigá binói we 'yékali echo'ná Samáriachi piréami pagótami, jeanigá mapu binói bilé walula níili.
\v 10 Ne si'néami pagótami echo'ná Samáriachi piréami ne galá bichíili mapurigá echi Simoni olali. Echi jaré kuchípala echirigá bichíili, echi auché jaré o'wéala ayénachó. A'lí aboni jeanili: Je'ná Simoni ne wabé walula ju mapujiti Riosi Binói 'yali mapurigá binói echirigá ne wabé walula níima.
\v 11 Ne si'néami echo'ná piréami galá nijéwaga olali mapurigá echi Simoni aneli, mapujiti wi'libé jonsa binói wabé 'yékali aboni, mapalí binói olali mapurigá sukurúami niráa.
\v 12 Chopi mapalí echo'ná piréami galá bichíili mapurigá echi Jilipi nawésali, jeanigá mapu Riosi galá nulema si'néami pagótami mapu ikí bichíima Jesucristo niráa, echalí echi jaré rijói ba'wí jiti pagótami níili, echi jaré muguí ayénachó.
\v 13 Echalí echi Simoni binói bichíili; ayénachó binói ba'wí jiti pagótami níili. Echalí jonsa echi Simoni chótali echi Jilipi yuwa iyena mapujiti binói ne wabé nakili achigórigá olánala mapurigá echi Jilipi wabé omériga olali.
\p
\v 14 Echalí echi jaré makói miná bilé mapu Riosi júuli nawisánala abijí tibili echo'ná Jerusalémachi. Chopi mapalí aboni námali mapu echo'ná Samáriachi piréami ma galá bichíili Riosi Ra'íchala, echalí aboni echo'ná júuli echi Pegro, echi Juani ayénachó.
\v 15 A'lí mapalí aboni sili echo'ná Samáriachi, echalí aboni tánali Riosi mapurigá echi jaré bichíiyami galá 'yárami níima echi Wabé Galabé Riosi Iwigala.
\v 16 Mapujiti echalí echi Wabé Galabé Riosi Iwigala ketasi cho nawali echo'ná moba nibilé abónichi. Echalí aboni chopi ba'wí jiti pagótami níili mapujiti aboni bichíili echi Walubela Jesusi niráa.
\v 17 Echalí echi Pegro, echi Juani yuwa galá moba nochali echi jaré bichíiyami. A'lí aboni ma nareli echi Wabé Galabé Riosi Iwigala.
\p
\v 18 A'lí mapalí echi Simoni riwali mapurigá echi Wabé Galabé Riosi Iwigala nawali echo'ná moba echi jaré bichíiyami, mapalí echi jaré julárami nochali aboni sikala jiti, echalí echi Simoni wenomí natétanali.
\v 19 A'lí jeaneli: Ayénachó tamí 'ya je'ná jiwérawami mapurigá ayénachó mapuyíripi nijeni echo'ná moba abónichi nochasa, keni siká jiti, aboni ayénachó galá narema echi Wabé Galabé Riosi Iwigala.
\v 20 Echalí echi Pegro jeaneli: ¡Galá níima echi mujé níwala wenomí waminá suwibasa mujé yuwa, mapujítimi mayé mapurigami omero ralayá wenomí jiti, echi jaré namuti mapu Riosi chopi kóniga nijá!
\v 21 ¡Mujemi ketasi echo'ná así ju, nirapé cho risénsia ju mapurigami je'ná jerigá olama, mapujiti mujemi ketasi galá bichíi sulachí niráa mapurigá Riosi nakí!
\v 22 ¡Waminá ariwé je'ná chati oluwáwami mapurigá mujemi we chati olá! ¡Wikáwali táni Riosi! Siné káachi Riosi mi ku wikáwama mapurigami chati 'nátali echo'ná mujé sulálachi niráa.
\v 23 Mapujiti nijeni machí mapu mujemi wabé ne chipúlaga kichíimi jumi, ayénachó mujemi ketasi ariwénali chati olayá, mapujiti echi riablo mi wabé nulé echirigá chati olánala.
\p
\v 24 Echalí echi Simoni ku nijéwaga jeaneli: ¡Tansi echi Walubela Riosi mapurigá tarapebi yiri tamí yuwa echirigá ikimea mapurigátamo anili!
\p
\v 25 Echalí mapalí echi jaré mapu julárami níili nawisánala ma sunili echirigá ruyea echo'ná walúlachi piréami pagótami, echalí aboni ayénachó nawésali Riosi Ra'íchala auché jaréana wikanáami rijówachi echo'ná Samáriachi anilíwachi kawírali. A'lí pe wakinana aboni ku sili echo'ná Jerusalémachi.
\s Echi Jilipi ra'icha bilé rijói yuwa echo'ná Etiopíachi bitéami
\p
\v 26 Pe wakinana bilé Riosi kapitánawala jeanigá ra'íchali echi Jilipi: Wiliska, echo'ná tu ka'yé simigá, mapo'ná Jerusalémachi jonsa burú, echo'ná tu Gásachi anilíwachi burúami, mapo'ná biléana waná kawichí ju mapo'ná ke wesi piré.
\v 27 Echalí echi Jilipi echirigá wiliska simili. A'lí echo'ná buwichí binói riwali bilé rijói echo'ná Etiopíachi anilíwachi bitéami. Echi rijói nigúurami níili echo'ná Etiopíachi nuláami mukí yuwa, mapujiti echi mukí walula silíami níili echo'ná kawírali, a'lí je'ná rijói níili mapu tibútali echi walula silíami mukí níwala wenomí. A'lí je'ná rijói echo'ná Jerusalémachi iyénali mapujiti binói wabé nakili chokoba wiligá waminabi walubélaga anénala Riosi.
\v 28 Échiko ma ku kuwana inárali, echo'ná binói kawíwalachi ku simiyá, echo'ná biléana karro anilíwami, kawé baníralachi moba asagá. Echalí echi rijói 'néniga inárali Riosi Ra'íchala oselíwalachi mapurigá osali echi Riosi jiti nawésami rijói Isaíasi riwéami.
\v 29 Echalí echi Wabé Galabé Riosi Iwigala ra'íchaga jeaneli echi Jilipi: Mulubéanaga simigá echi karro yuwa.
\v 30 A'lí mapalí echi Jilipi mulubéanali echi karro yuwa, echalí binói námali mapurigá echi rijói oselí 'néniga ra'íchali mapurigá osali echi Riosi jiti nawésami, Isaíasi riwéami. Echalí Jilipi jeanigá rukueli: ¿Áchami galá machí mapurigami 'neni echo'ná oselichi?
\v 31 Echalí echi rijói ku nijéwaga jeanigá rukueli: ¿Churigá bicheni machimea? mapujiti ke wesi rijói tamí ruyée mapu churigá aniwáami ju. A'lí echi rijói bayegá aneli echi Jilipi mapurigá ripá mosa asagá así simea binói yuwa.
\v 32 Echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi mapo'ná echi rijói 'nénali, je'ná níili:
\q Binói waminá torúami níili mi'liboya mapurigá echi jaré pagótami mi'liboya to bilé bo'wá;
\q ayénachó mapurigá echi jaré bo'wá ketasi kusú mapalí echi jaré sikáami we chapí, echirigá ayénachó Binói tarapé ku nijéwaga ra'íchali.
\q
\v 33 Binói tarapé chati oláami níili, chopi Binói arigá wabé risúu olárami níili.
\q Echirigá Binói ketasi justicia olálati. Échiko ketásirapé kúchali, chopi Binói waminá mi'lirúami níili.
\p
\v 34 Echalí echi rijói ku nijéwaga jeaneli echi Jilipi: Perikó tamí ruyée: ¿Chigá 'nalina jiti rugá echirigá osali echi walula Riosi jiti nawésami? ¿Acha binói jiti echirigá rugá osali? ¿Acha auché bilé jiti rugá osali, keremá?
\v 35 Echalí echi Jilipi chótali ra'icha mapurigá osirúami ju echo'ná oselichi mapo'ná echi rijói 'nénali. A'lí Jilipi ayénachó suwaba galá ruyeli mapurigá osirúami ju echi Walubela Jesusi jiti rugá echo'ná ne suníami Riosi Ra'íchala oselíwalachi.
\v 36 A'lí echirigá 'yénaga echo'ná buwichí, aboni sébali biléana mapo'ná walú ba'wéali. Echalí echi rijói jeaneli: Nibira, jena'í walú ba'wé ¿Kecha galá níima mapurigá nijé ba'wí jiti pagótami níisa?
\v 37 Echalí echi Jilipi jeaneli: Ami ne galá bichíisagá, ne sulachí niráa, ne galá níima. Echalí echi rijói ku nijéwaga jeaneli: ¡Galani bichíi mapu echi Walubela Jesucristo bi'nélipi ju Riosi Ranala!
\v 38 Echalí echi rijói nulali uchábanala echi karro anilíwami. A'lí okuánika ri'lé tiguíinali echo'ná ba'wechi yénasí. Echalí echi Jilipi ba'wí jiti pagoli echi rijói.
\v 39 Mapalí aboni ma ku 'machínali echo'ná ba'wírali jonsa, echalí echi Wabé Galabé Riosi Iwigala ke sayiná 'wísali echi Jilipi. A'lí echalí jonsa echi rijói ketasi waminabi riwali echi Jilipi, chopi echi rijói wabé kaníliga ku simili echo'ná buwichí mapo'ná binói inárali.
\v 40 Chopi echi Jilipi ke sayiná auché biléana mikabé nawali mapo'ná Asótochi anilíwachi ju. A'lí echo'ná jonsa binói nawesa inárali ibílana rijówachi simíraga echo'ná Sesaréachi anilíwachi walúlachi yénasí.
\c 9
\s Echi Saulo galá bichíiga ku ro'wili echi Walubela Jesucristo yuwa
\r (Hch. 22:6-16; 26:12-18)
\p
\v 1 Echalí echi Saulo abijí wabé yóniga ra'íchali jeanigá mapu binói we yáati ko'wimea echi jaré bichíiyami, si'néami mapu ikí galá bichíili echi Walubela Jesucristo niráa. Echijiti echi Saulo 'nésiya simili echi ne walula sacerdote.
\v 2 A'lí echi Saulo oselí osirúami risénsia tali mapurigá binói simea echo'ná Ramáskochi anilíwachi walúlachi, mapurigá echo'ná suníami echi jaré Juríosi ri'obáwalachi binói 'yasa chapimea si'néami echi jaré Jesucristo jiti bichíiyami, mapurigá binói bologá tomea echiyiri bichíiyami echo'ná Jerusalémachi, mapurigá ibili aboni waminá kastigo 'yárami níima. Ayénachó echi Saulo wabé nakili echirigá bologá tónala echi jaré muguí bichíiyami, achigórigá mapurigá binói nakili bologá tónala echi jaré rijói bichíiyami.
\v 3 Chopi echi Saulo abijí inárachi echo'ná buwichí, mapalí binói ma mulubé inárali echo'ná Ramáskochi anilíwachi walúlachi simiyá, echalí ke sayiná ne wabé simírami ratábali echo'ná ripá riwigachi jonsa ne noligá binói yuwa.
\v 4 Echalí echi Saulo we yáati akaná chukúbali; ayénachó binói námali bilé Ra'íchami mapu je'ná jerigá anili: Mujé Saulo, ¿churékulami wabé tamí kichiga a'najata?
\p
\v 5 Chopi echi Saulo ku nijéwaga jeanigá rukueli: ¿Chigá ju Mujé Walubela? Echalí echi Ra'íchami ku nijéwaga jeaneli: ¡Nijé ju Jesusi mapu mujemi tamí wabé kichiga a'najata! Mujemi a binói niráa ne wabé okota, achigórigá mapurigá echi bóisi mapu ku kuwana sayéraga rité mapalí bilé rijói kusiti iché echo'ná ralálachi.
\p
\v 6 Echalí echi Saulo ne wabé sayilúmaga majaga jeanigá rukueli: Walubela, ¿churigami nakí mapu nijeni olama? Echalí echi Walubela Jesusi jeaneli: Wiliska, echo'ná walúlachi simigá. Echo'ná mujemi ruyérami níima mapurigá 'wérali ju mapu mujemi olama.
\p
\v 7 Echalí echi auché jaré rijói mapu Saulo yuwa sírali echo'ná buwichí, si'néami ne wabé majajali mapujiti aboni galá námali ra'icháchanachi echi Walubela Jesusi, chopi aboni ke wesi riwali.
\v 8 A'lí echi Saulo ku wilísali, chopi ku 'néniga tarapé machíili. Echijiti echi auché jaré, chapigá binói sikálachi, echo'ná Ramáskochi pali.
\v 9 A'lí echo'ná Ramáskochi asagá, echi Saulo ketasi omérali 'néniya, bikiyá rawé yénasí. Echalí binói tarapé namuti ko'wali, nirapé bajili ba'wí.
\p
\v 10 A'lí bilé rijói bichíiyami bitéali echo'ná Ramáskochi echi mapu Ananíasi riwéami níili. Échiko rimuga niráa riwali echi Walubela Jesucristo. Echalí echi Walubela bayegá jeaneli: ¡Ananíasi! A'lí echi Ananíasi ku nijéwaga jeaneli: ¡Walubela, jena'ini atí!
\v 11 Echalí echi Walubela waminabi jeaneli: Wiliska simigá echo'ná biléana ri'narátachi mapo'ná Watoná anilíwachi ju. A'lí echo'ná echi Júrasi riwéami rijói bitélachi rukué acha echo'ná atí bilé rijói, echo'ná Társochi bitéami, echi mapu Saulo riwéami ju. Echi Saulo tamí yuwa we tániga ra'icha.
\v 12 Ayénachó echi Saulo rimuga niráa ma riwali mapurigá mujé Ananíasi echo'ná nawama, mapurigami moba nochama mujé sikala jiti, mapurigá echi Saulo auchecho galá ku machíliami níima.
\p
\v 13 A'lí je'ná jerigá namsa, echi Ananíasi ku nijéwaga jeaneli: Walubela, wikabé ma tamí ruyeli mapurigá echi rijói chati olá. Aboni tamí ruyeli mapurigá binói ne wabé risúu olali echi jaré bichíiyami echo'ná Jerusalémachi piréami, si'néami mapu ikí galá bichíi Mujé niráa.
\v 14 Ayénachó echi Ananíasi waminabi jeaneli: ¡Jipi echi Saulo ma nawali jena'í mapujiti echi jaré o'wéala sacerdote wakiná júuli mapurigá binói bologá tomea mo'wámiya si'néami tamujé máputa galá bichíiga, mi yuwa tániga ra'icha!
\p
\v 15 Chopi echi Walubela jeaneli: Arigá simigá, mapujiti Nijeni chapili echi Saulo mapurigá binói tamí jiti ra'íchama echi auché jaré isena pagótami, aboni o'wéalawala ayénachó, echi jaré Isaeli pagótami asíchiko.
\v 16 Ayénachó echi Walubela jeaneli: Nijeni machírama echi Saulo mapu chu yena binói ne wabé risúu nílama mapujiti binói tamí galá bichíi.
\p
\v 17 Echalí echi Ananíasi simigá bakili echo'ná kalírali mapo'ná echi Saulo asali. A'lí binói sikala jiti moba nochogá jeaneli: Rijimala Saulo, echi Walubela Jesusi tamí júuli mapurigami auchecho ku machíliami níima, ayénachó mapurigami galá nulérami níima echi Wabé Galabé Riosi Iwigala jiti. Echi Walubela Jesusi Binói níili mapu mujemi riwali echo'ná buwichí mapo'nami inárali.
\p
\v 18 Echalí we yáati jaré namuti mapuyiri rochí kajela rujuili echo'ná echi Saulo busílachi jonsa, ayénachó binói ke sayiná ma galá ku machíliami níili. Echalí binói ku wilísali; ayénachó binói ba'wí jiti pagótami níili.
\v 19 A'lí mapalí echi Saulo ma ko'wali, echalí binói galá ku jiwérali. A'lí binói wikabé chi'leli echo'ná piréami bichíiyami yuwa.
\s Echi Saulo chota Riosi Ra'íchala nawésiya
\p
\v 20 Echalí echi Saulo chótali Riosi Ra'íchala nawésiya echo'ná buchuwíami echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi; ayénachó echi Saulo nawésali jeanigá mapu echi Jesusi bilepi ju Riosi Ranala.
\v 21 Echalí echi jaré pagótami mapu ikí námali echi Saulo echirigá nawésami, si'néami ne wabé cha nílaga 'nátaga jeanigá rukueli: ¿Kecha je'ná rijói ju mapu wabé risúu olali echo'ná Jerusalémachi piréami bichíiyami, si'néami mapu ikí galá bichíiga, Jesusi yuwa tániga ra'íchali? ¿Kecha binói níili mapu ayénachó jena'í nawali mapurigá binói bologá tomea echi jaré echiyiri bichíiyami echo'ná echi jaré o'wéala sacerdote yuwa?
\p
\v 22 Chopi echi Saulo waminabi ne galá bichíiga nawésali Riosi Ra'íchala. Echirigá echi Saulo galá machírali echi jaré pagótami mapu echi Jesusi níili echi Cristo anilíwami, mapu Riosi julama riwéali jena'í wichimóbachi. Echijiti echi jaré Juríosi echo'ná Ramáskochi piréami ma ke newalárali.
\s Echi Saulo miná ni'yúsali
\p
\v 23 A'lí mapalí ma simírali wi'libé rawé echi jaré Juríosi pagótami a'nagupi niráa ra'íchaga, a'láraga anili mapurigá aboni waminá mi'limea echi Saulo.
\v 24 Chopi echi Saulo ruyérami níili mapurigá aboni echirigá mi'lináali binói. Echalí aboni sinibí rawé, sinibí rokogó, echo'ná buwichí iwigá muchili, mapujiti aboni echirigá mi'lináali echi Saulo mapalí binói ku machínama riwéali echo'ná walúlachi jonsa.
\v 25 Chopi echi auché jaré bichíiyami, rokogó niráa, simérali echi Saulo echo'ná ripáami echo'ná walúlachi noligá tigótachi. A'lí aboni echo'ná biléana walubé walírali achagá, wiya jiti bulugá, ri'lé wichí rikibuli echo'ná machímana. A'lí echi Saulo echirigá ku simili echo'ná jonsa.
\s Echi Saulo ku nawali echo'ná Jerusalémachi
\p
\v 26 Echalí mapalí echi Saulo ku nawali echo'ná Jerusalémachi, binói we nakili napawínala echi auché jaré bichíiyami yuwa; chopi si'néami aboni ne wabé majali mapujiti aboni ketasi mayeli mapu echi Saulo ne bichíwali galá bichíiyami níili.
\v 27 A'lí echi Benabé bayéraga toli echi Saulo echo'ná echi jaré makói miná bilé yuwa mapu julárami níili nawisánala Riosi Ra'íchala. Echalí echi Benabé aneli aboni mapurigá echi Saulo galá riwali echi Walubela Jesusi echo'ná buwichí, ayénachó mapurigá echi Walubela Jesusi ra'íchali binói Saulo yuwa; ayénachó binói aneli aboni mapurigá echi Saulo tarapé majaga nawésali Jesucristo Ra'íchala echo'ná Ramáskochi.
\v 28 Echalí echi Saulo echo'ná Jerusalémachi tibili. A'lí binói sinibí iyénali echi auché jaré yuwa mapu julárami níili nawisánala.
\v 29 Echalí echi Saulo wabé galá bichíiga nawésali Jesucristo Ra'íchala, mapalí binói ra'íchali echi jaré Juríosi yuwa, si'néami mapu ikí Griego anilíwami ra'íchami níili. Chopi aboni wabé nakili mi'lináliya echi Saulo.
\v 30 Chopi mapalí echi jaré wikabé bichíiyami galá machili mapurigá echi auché jaré echirigá mi'lináali echi Saulo, echalí aboni toli echi Saulo echo'ná auché biléana, Sesaréachi anilíwachi. A'lí echo'ná jonsa aboni júuli echi Saulo echo'ná Társochi anilíwachi.
\p
\v 31 Echalí suníami piréami napawika bichíiyami echo'ná Juréachi anilíwachi kawírali piréami ma ketasi waminabi kichiga a'najátarami níili, chopi si'néami aboni waminabi wabé galá bichíili Riosi Ra'íchala. A'lí echirigá ayénachó ikili echi auché jaré napawika bichíiyami echo'ná Galiléachi anilíwachi kawírali piréami yuwa, echi auché jaré yuwa ayénachó, si'néami mapu ikí piréali echo'ná Samáriachi anilíwachi kawírali.
\s Echi Enéasi riwéami rijói galá ku sa'wárami níili
\p
\v 32 Echalí mapalí echi Pegro echo'ná suníami piréami ritémtami pirélachi 'néniya iyénali, echalí binói ayénachó 'némiya simili echo'ná Lírachi piréami ritémtami.
\v 33 Echo'ná Lírachi echi Pegro riwali bilé rijói, Enéasi riwéami, echi mapu tarapé omérali wilísiya. Échiko chopi bu'wíami níili echo'ná biléana pechi chabé osá naó bamíbali jonsa.
\v 34 Echalí Pegro jeaneli: ¡Mujé Enéasi! ¡Echi Walubela Jesucristo mi galá ku sa'wá! ¡Ku wilísika, ku a'lari kemi perí! Echalí echi Enéasi we yáati galá ku wilísali.
\v 35 A'lí si'néami pagótami echo'ná Lírachi piréami riwali mapurigá echi rijói ma galá ku sa'wárami níili. Si'néami pagótami echo'ná Sarónachi piréami ayénachó echirigá riwali. Echalí ma ariwesa mapurigá aboni chabénala bichíili, si'néami aboni galá bichíili echi Walubela Jesucristo niráa.
\s Bilé mukí mukúami, ku owíntarami níili
\p
\v 36 Echalí rawé echo'ná Jópechi anilíwachi bitéali bilé mukí bichíiyami echi mapu Tabita riwéami níili, chopi echi Griego anilíwami ra'íchali niráa, échiko Rorka riwéami níili. Je'ná mukí sinibí galabé ologá iyénali, ayénachó binói sinibí ku'wírali echi jaré tisúati pagótami.
\v 37 Echalí rawé echi mukí nayúnaga mukuli. A'lí echi auché jaré bichíiyami ma pabákasa echi mukúami sapala, echalí echo'ná biléana kalírali, osá a'namótachi rikali.
\v 38 Echo'ná Lírachi anilíwachi mulubé níili echo'ná Jópechi anilíwachi jonsa, mapo'ná echi Pegro asali. A'lí mapujiti echi jaré bichíiyami echo'ná Jópechi piréami galá machili mapu echi Pegro echo'ná Lírachi asali, echijiti aboni okuá rijói jeanénala júuli: ¡We yáati wakiná Jópechi simí!
\v 39 Echalí echi Pegro we yáati ku simili aboni yuwa. A'lí mapalí binói nawali echo'ná Jópechi, echalí binói echo'ná pachá tólati mapo'ná echi mukúami mukí bu'wili. Echalí ne si'néami echi jaré tisúati kunámami muguí ne nalákaka 'nénali ayénachó aboni 'nérali echi wikabé napacha, echi wikabé sipucha ayénachó, suwaba mapu ikí echi Rorka riwéami mukí niwáli mapalí abijí bitéali.
\v 40 Chopi echi Pegro si'néami machí a'wasa, echalí chokóbaga wiligá tániga ra'íchali Riosi yuwa. A'lí galá 'néniga echi mukúami mukí, echi Pegro jeaneli: ¡Mujé Tabita, ku asísaka! Echalí echi mukí mapu mukúami níili, auchecho ku bitéali. A'lí ma ku 'néniga, galá riwali echi Pegro. Echalí echi mukí ku asísali.
\v 41 Echalí echi Pegro chapigá echi mukí sikala, galá ku wilásali. Echalí ma ku bayegá echi auché jaré ritémtami, echi jaré muguí kunámami ayénachó, a'lí binói riwírali echi Rorka ma ku bitéami niráa.
\v 42 Echalí ne si'néami pagótami echo'ná Jópechi piréami ruyélati mapu je'ná jerigá ikili; ayénachó wikabé aboni galá bichíili echi Walubela Jesucristo niráa.
\v 43 A'lí echi Pegro wikabé chi'leli echo'ná Jópechi, mapo'ná binói tibili echo'ná bilé rijói bitélachi, echi mapu Simoni riwéami níili, echi mapu baketa niwáami níili.
\c 10
\s Pegro bayérami níili echo'ná Kornelio bitélachi
\p
\v 1 Echo'ná Sesaréachi anilíwachi walúlachi bitéali bilé rijói Kornelio riwéami, echi mapu walula sontarsi níili, mapu ayénachó nuléami níili bilé kiento kuchípala sontarsi, echi jaré mapu kala napawika niráa, Italiano anilíwami níili.
\v 2 A'lí echi Kornelio, binói upila ayénachó, binói kúchuwala asíchiko, si'néami galá majaga o'wikeli Riosi. A'lí binói sinibí galá kówali mapu ikí newaleli echi jaré Juríosi pagótami, ayénachó binói sinibí Riosi yuwa tániga ra'íchali.
\v 3 Siné rawé ma peé ko'náanachi rayénali, echi Kornelio rimuga niráa galá riwali mapu bilé walula Riosi kapitánawala nawagá echo'ná pachá mapo'ná binói asali, echalí jeaneli: ¡Kornelio!
\p
\v 4 Echalí echi Kornelio ne wabé majaga 'néniga, jeanigá rukueli: ¿Pírimi nakí mujé walubela? Echalí echi walula Riosi kapitánawala jeaneli: Riosi ma galá námali mapurigami Binói yuwa tániga ra'íchali, ayénachó Riosi galá nirali mapurigami kówaga olali echi jaré newaléami.
\v 5 ¡Jipi julá jaré rijói echo'ná Jópechi, bilé rijói Simoni riwéami wakiná bayénala, echi mapu ayénachó Pegro riwarárami ju!
\v 6 Échiko echo'ná auché bilé rijói Simoni riwéami kalílachi atí. Echi rijói baketa niwáami ju, ayénachó echo'ná mulubé walú ba'wírali suwé kaliwa. Echi Simoni Pegro mi galá anema mapurigá arigá 'wérali ju mápumi olama.
\p
\v 7 Mapalí echi walula Riosi kapitánawala ku simili, echalí echi Kornelio bayeli okuá binói piónawala, ayénachó bayeli bilé sontarsi mapu galá bichíiyami níili Riosi, echi rijói mapu echi Kornelio mayeli mapu galabé oláami níili.
\v 8 Echalí echi Kornelio galá suwaba ruyesa mapurigá ikili, a'lí echo'ná Jópechi júuli.
\p
\v 9 Ba'alínala rawé mapalí je'ná jaré rijói echo'ná buwichí 'yénali, mapalí ma ne mulubé sébachi níili echo'ná Jópechi, echalí ne nasipa rawé níili. A'lí echo'ná mapo'ná echi Pegro tibili, binói ripá moba kalírali 'moli, Riosi yuwa ra'ichámiya.
\v 10 Echalí echi Pegro we 'lochega, ne wabé ko'náali, chopi mapuyénasí echi jaré muguí abijí a'lárali ko'wáami, echi Pegro we kochinálaga rimuli.
\v 11 Echalí echi Pegro rimuga riwali mapu echo'ná ripá riwigachi iráparami niráa níili; ayénachó rimuga riwali mapu echo'ná ripá riwigachi jonsa rikínali bilé namuti mapurigá bilé ne walubé chipérami chiní mapu echo'ná naóana suwilachi bologá, ri'lé wi'yérali rikibúrami níili.
\v 12 A'lí echo'ná walubé chipérami chinírali moba nirúali ibili niráa suwaba namuti naó ronéami jena'í wichimóbachi nirúami, suwaba namuti ibili niráa echi jaré sinowi ayénachó, suwaba namuti ibili niráa echi jaré o'weli chuluguí ayénachó.
\v 13 Echalí echi Pegro galá námali mapalí echi Walubela echo'ná ripá riwigachi atíami ra'íchaga jeaneli: ¡Mujé Pegro, wiliska ko'wigá jaré namuti, galá ko'wá!
\v 14 Chopi echi Pegro ku nijéwaga jeaneli: ¡Walubela, ketásini echirigá ko'mea, mapujiti nijeni ke siné ko'wá echi we chati sitíi namuti mapu ketasi risénsia ju ko'mea!
\v 15 Echalí echi Walubela auchecho ra'íchaga jeaneli: ¡Ketasi ané mujé mapu we sitíi ju echi jaré namuti, suwaba mapu ikí Riosi ma galá bi'wali!
\v 16 Je'ná jerigá ikili baisá chokéami niráa. Echalí echi walubé chipérami chiní auchecho ku torúami níili echo'ná ripá riwigachi.
\p
\v 17 A'lí mapuyénasí echi Pegro abijí we 'nátaga asali mapu churigá aniwáami níili mapurigá binói rimuga riwali, echalí echi jaré rijói mapu echi Kornelio júuli ma sébali echo'ná yéachi, mapo'ná aboni rukueli acha echi Simoni kalílachi níili.
\v 18 Ayénachó ma sébachi echo'ná yéachi aboni o'weli ra'íchaga rukueli acha echo'ná asali bilé rijói, Simoni riwéami mapu ayénachó Pegro riwéami níili.
\v 19 A'lí mapalí echi Pegro abijí 'nátaga asali mapurigá binói rimuga riwali, echalí echi Wabé Galabé Riosi Iwigala jeaneli: ¡Bikiyá rijói mi amí!
\v 20 ¡Wiliska ku rikina! Tarapé majaga simigá aboni yuwa, mapujiti Nijeni júuli aboni.
\v 21 Echalí echi Pegro ku rikínaga nawali echi jaré rijói yuwa mapu echi Kornelio jiti julárami níili. A'lí Pegro jeaneli: Nijeni ju mapu 'yémitamo amí. ¿Piri jítitamo sili?
\v 22 Echalí aboni ku nijéwaga jeaneli: Echi walula kapitani Kornelio riwéami tamujé tamí júuli. Échiko galá bichíwaga oláami ju, ayénachó binói galá majaga walubélaga ané Riosi, ayénachó echi jaré Juríosi wabé galé echi binói Kornelio. Bukulí bilé walula Riosi kapitánawala nawagá binói yuwa, jeaneli mapurigá mi bayema echo'ná binói bitélachi, mapurigá binói námama mapurigami anema.
\v 23 A'lí echi Pegro echo'ná pachá kalírali mo'wali. Echalí aboni echo'ná chi'lébali echi Pegro yuwa.
\p A'lí ba'alínala rawé echi Pegro ku simili aboni yuwa. Echalí auché jaré ritémtami echo'ná Jópechi piréami ayénachó apanéraga simíbali.
\v 24 Waniwínala rawé aboni auchecho ku sili echo'ná Sesaréachi. Echalí echi Kornelio buwé asali, ayénachó buwé muchili jaré echi Kornelio ritémawala, jaré binói galabé amígowala ayénachó, si'néami mapu ikí binói bachá bayeli.
\v 25 A'lí mapalí echi Pegro nawali echo'ná Kornelio bitélachi, echalí echi Kornelio naripámiya machínali, ayénachó binói echo'ná bacháami Pegro yuwa, wéemi raweka, chokoba wilíbali, wabé walubélaga anémiya.
\v 26 Chopi echi Pegro jeanigá wilásali: ¡Wiliska! Ketasi echirigá tamí walubélaga ané, mapujiti nijeni ayénachó rijói ju mapuyiri mujé niráa.
\p
\v 27 Echalí echi Pegro echi Kornelio yuwa ra'íchaga, echo'ná pachá kalírali bakili. Echo'ná pachá binói riwali wikabé pagótami napawika muchúwami.
\v 28 Echalí echi Pegro jeaneli: 'Yémitamo galá machí mapu nijeni bilé Juríosi rijói ju, ayénachótamo machí mapu tamujé Juríosi pagótami mayé mapu ketasi risénsia ju mapu bilé Juríosi rijói napawika 'yena 'yemi isena pagótami yuwa, nibilé mapurigá bilé Juríosi rijói bakimea jena'í pachá 'yemi pirélachi. Chopi Riosi bukulí tamí ruyeli mapu ketasi galá ju mapu nijeni we chati sitíi anema auché jaré pagótami, nibilé mapurigá nijeni animea mapu ketasi risénsia ju mapu nijeni bakimea echo'ná aboni pirélachi.
\v 29 Echijiti mapalítamo tamí bayeli, nijeni ketasi anigá, we yáati wakiná simili. Jipi tamí ruyesi: ¿Piri jítitamo tamí bayeli?
\p
\v 30 Echalí echi Kornelio ku nijéwaga jeaneli: Ma naó rawé simírali, achigórigá mapuyénako jipi, mapalí nijeni jena'í pachá nijé kalílachi asali. Echalí alíwachi nijeni wi'libé niráa tarapé namuti kosá, chópini Riosi yuwa ra'icha asali. Echalí ke sayiná bacháami tamí yuwa wilíbali bilé walula Riosi kapitánawala, echi mapu ne wabé simírami ratábami napáchami níili.
\v 31 A'lí echi walula Riosi kapitánawala tamí jeaneli: Mujé Kornelio, Riosi ma galá námali mapurigami Riosi yuwa ra'íchali, ayénachó Riosi galá machí mapurigami karúmati kówaga olali echi jaré wabé tisúati.
\v 32 ¡Jipi julá jaré rijói echo'ná Jópechi, bilé rijói Simoni riwéami wakiná bayénala, echi mapu ayénachó Pegro riwarárami ju! Échiko echo'ná auché bilé rijói, Simoni riwéami, kalílachi atí. Echi Simoni baketa niwáami ju, ayénachó binói echo'ná mulubé walú ba'wírali suwé kaliwa. Echi Simoni Pegro mi galá ra'íchama mapalí binói wakiná nolínasa.
\v 33 Echirigá nijeni we yáati júuli mi bayénali. Jípita we kaníili mapujítimi ma nawali, ayénachó Riosi galá machí máputa jena'í napawika muchuwi mapurigata galá kipubo suwaba mapu echi Walubela Riosi mi nuleli tamujé tamí ruyénala.
\s Pegro galá nawesa echo'ná Kornelio bitélachi
\p
\v 34 Echalí echi Pegro ra'íchaga jeaneli: Mani galá machí mapu Riosi ne bichíwali galé echi auché jaré isena pagótami, achigórigá mapurigá Binói galé echi jaré Isaeli pagótami, mapujiti Riosi si'néami chopi ayiri niráa olá echi auché jaré isena pagótami yuwa, achigórigá mapurigá Binói olá tamujé Isaeli pagótami yuwa.
\v 35 Ayénachó Riosi galá naré mapuyíripi pagótami mapu galá bichíiga majá Binói Riosi, si'néami mapu ikí galabé olako.
\v 36 Riosi júuli jaré rijói nawesánala echi jaré wikabé Isaeli pagótami, jeanigá mapurigá echi jaré pagótami jena'í wichimóbachi piréami galá kilí niráa ologá pirélama mapalí aboni galá bichíima Jesucristo niráa, echi mapu ne Walubela ju si'néami pagótami yuwa.
\v 37 'Yémitamo ma galá machí mapurigá echi Walubela Jesusi olali echo'ná ne suníami mapo'ná echi jaré Juríosi pagótami piré. Binói chótali echirigá olayá echo'ná Galiléachi anilíwachi kawírali, pe wakinana mapalí echi Juani ma nawésali mapurigá si'néami pagótami wikáwali tánaga ku ro'wima Riosi yuwa, ayénachó mapurigá aboni ba'wí jiti pagótami níima.
\v 38 'Yémitamo galá machí mapurigá Riosi 'yali mapurigá echi Jesusi echo'ná Nasarétachi bitéami wabé omériga nulérami níima echi Wabé Galabé Riosi Iwigala jiti. Ayénachótamo machí mapurigá echi Jesusi sinibí galabé ologá iyénali, ayénachó mapurigá Binói ku sa'wali si'néami echi jaré pagótami mapu ikí nayúkami níili mapujiti echi riablo echirigá wabé risúu olali. Echi Jesusi galá omérali echirigá olayá mapujiti Riosi sinibí Binói yuwa níili.
\v 39 A'lí tamujeta galá riwali suwaba mapu Jesusi olali ne suníami echo'ná Juréachi anilíwachi kawírali, echo'ná Jerusalémachi anilíwachi walúlachi ayénachó, echijítita nawesa echi jaré pagótami. A'lí echi Walubela Jesusi echo'ná biléana kúrsichi michóniga mi'lirúami níili.
\v 40 Chopi Riosi ku owíntali echi Jesusi ma bikiyá chi'ligá, ayénachó Riosi galá olali mapurigá tamujé riwiboa echi Jesusi ma ku bitéami niráa.
\v 41 Echalí ketasi ne si'néami pagótami riwali echi Walubela Jesucristo, chopi tamujeta galá riwali. Chabénala Riosi tamujé tamí chapili mapurigata galá riwiboa echi Walubela Jesucristo ma ku bitéami niráa, mapurigata galá bichíiga nawésabo echi auché jaré pagótami. A'lí ayénachó ko'wali Binói yuwa mapalí Binói ma ku bitéami níili mapalí Binói chabénala mukúami níili.
\v 42 Ayénachó Binói tamujé tamí júuli nawesánala echi pagótami mapurigata ruyebo aboni mapurigá Riosi wilali je'ná Jesusi mapurigá Binói justicia olama si'néami pagótami yuwa mapu ikí abijí piréami níima jena'í wichimóbachi echalí ne jubá rawé, ayénachó mapurigá Binói justicia olama si'néami pagótami yuwa mapu ikí ma suwíami níima echalí ne jubá rawé.
\v 43 Ayénachó echi jaré ki'yá piréami Riosi jiti nawésami, ne si'néami echi Jesusi jiti rugá osali, jeanigá mapu si'néami pagótami mapu ikí galá bichíiko Binói Jesusi niráa, abóniko galá ku wikáwarami níima mapurigá aboni chati olali.
\s Echi Wabé Galabé Riosi Iwigala nawali pachana jaré pagótami sulálachi mapu ketasi Juríosi pagótami níili
\p
\v 44 A'lí mapalí echi Pegro abijí echirigá ra'íchali, echalí ke sayiná echi Wabé Galabé Riosi Iwigala nawali echo'ná pachana si'néami aboni sulálachi mapu ikí námali mapurigá echi Pegro nawésali.
\v 45 Echalí echi jaré galá bichíiyami Juríosi pagótami mapu echi Pegro yuwa sili, si'néami ne chami nílaga ikili mapujiti echi Galabé Riosi Iwigala nawali echo'ná pachana echi auché jaré isena pagótami sulálachi, mapu ketasi Juríosi pagótami níili.
\v 46 Mapujiti echi jaré Juríosi námali mapalí echi jaré isena pagótami mapu ikí bichíili we ra'íchali auché jaré isena ra'íchali mapu ketasi níili aboni ra'íchala niráa, ayénachó echi jaré isena pagótami echirigá ra'íchaga wabé walubélaga aneli Riosi.
\v 47 Echalí Pegro jeanili: Galá risénsia ju mapurigá aboni ba'wí jiti pagótami níima, mapujiti aboni ma niwa echi Wabé Galabé Riosi Iwigala achigórigá mapurigá tamujé niwa. Ke wesi omérama aniyá mapu ketasi risénsia ju mapurigá aboni echirigá pagótami níima.
\v 48 Echalí echi Pegro nulali mapurigá aboni ba'wí jiti pagótami níima mapujiti aboni ma galá bichíili Jesucristo niráa. A'lí mapalí aboni ma echirigá pagótami níili, aboni tánali echi Pegro mapurigá binói echo'ná aboni yuwa tibima pe teli rawé.
\c 11
\s Echi Pegro galá ruyeli echi jaré napawika bichíiyami echo'ná Jerusalémachi piréami
\p
\v 1 A'lí echi jaré mapu Riosi júuli nawisánala, si'néami galá námali mapurigá echi auché jaré isena pagótami ayénachó galá bichíili Riosi Ra'íchala. A'lí echi jaré ritémtami echo'ná Juréachi anilíwachi kawírali piréami ayénachó echirigá námali.
\v 2 A'lí mapalí echi Pegro ma ku nawali echo'ná Jerusalémachi, echalí echi jaré Juríosi pagótami mapu galá bichíiyami níili, aboni we sayéraga, yóniga ra'íchali echi Pegro yuwa,
\v 3 jeanigá: ¿Churékulami bakili echo'ná auché jaré isena pagótami kalílachi, mapurigami ko'mea aboni yuwa?
\p
\v 4 A'lí echi Pegro galá ku ruyeli ne suwaba namuti mapu ikí ikili chabénala chokichí jonsa, mapalí jonsa binói chótali nawésiya echi auché jaré isena pagótami. Echalí binói jeaneli:
\p
\v 5 Chabé nijeni Riosi yuwa ra'icha asali echo'ná Jópechi anilíwachi walúlachi. Echalí nijeni kochináliga rimuga riwali bilé namuti mapurigá bilé walubé chiní, mapu naóana suwilachi bologá, ripá riwigachi jonsa, ri'lé wi'yérali rikibúrami níili. A'lí mulubé tamí yuwa nawali.
\v 6 A'lí mapalí nijeni galá 'nénali echo'ná pachana, nijeni riwali karúmati naó ronéami namuti jena'í wichimóbachi nirúami, jaré jobátami namuti ayénachó, jaré sinowi ayénachó, jaré o'weli i'nika 'yénami namuti ayénachó.
\v 7 Echalí nijeni námali bilé Ra'íchami mapu tamí jerigá aneli: Pegro, wiliska, jaré je'ná namuti mi'agá, galá ko'wá.
\v 8 Chopi nijeni jeaneli: Walubela ketasi ko'méani, mapujiti nijeni ke siné ko'wali echi jaré sitíi namuti mapu ketasi risénsia ju mápuni ko'mea.
\v 9 Echalí echi Ra'íchami auchecho siné tamí ra'íchali echo'ná ripá riwigachi jonsa mapalí tamí jeaneli: ¡Ketásimi chati sitíi ané echi jaré namuti mapu Riosi ma galá risénsia nulali mapu 'yemi pagótami ko'mea!
\v 10 A'lí je'ná jerigá baisá chokéami olálami níili. Echalí suwaba karúmati ku torúami níili echo'ná ripá riwigachi.
\v 11 Echalí we yáati bikiyá rijói sili echo'ná kalírali mapo'ná nijeni asali. Aboni echo'ná Sesaréachi jonsa julárami níili tamí bayénala.
\v 12 A'lí echi Wabé Galabé Riosi Iwigala tamí nuleli mapurigani tarapé majaga simea aboni yuwa. Echalí je'ná usani ritémtami ayénachó tamí yuwa simíbali. A'lí si'néami tamujé mo'wili echo'ná bilé rijói bitélachi,
\v 13 echi mapu tamujé tamí ruyeli mapurigá binói riwali bilé walula Riosi kapitánawala echo'ná pachá binói bitélachi wilíami, echi mapu jeaneli: Jaré rijói julá echo'ná Jópechi, wakiná bayénala auché bilé rijói Simoni riwéami, echi mapu ayénachó Pegro rijíkowami ju.
\v 14 Échiko mi ruyema mapu churigá mujemi galá ku wikáwarami níima, mujé upila ayénachó, mujé kúchuwala asíchiko.
\v 15 A'lí mapalí nijeni chótali ra'íchiya, echalí echi wabé Galabé Riosi Iwigala echo'ná moba abónichi nawali, achigórigá mapurigá moba tamujé yuwa nawali chabé chokichí.
\v 16 Echalí nijeni 'nátali mapurigá echi Walubela Jesusi jeanili: Echi Juani ne bichíwali ba'wí jiti pagoli echi pagótami, chopi 'yémitamo pagótami níibo echi wabé Galabé Riosi Iwigala jiti.
\v 17 A'lí mapujiti Riosi echirigá 'yali echi wabé Galabé Riosi Iwigala echo'ná abónichi, achigórigá mapurigá Binói tamujé tamí 'yali máputa galá bichíili echi Walubela Jesucristo niráa, echijiti nijeni ketasi nakili sayéranala Binói Riosi.
\p
\v 18 A'lí mapalí echi jaré bichíiyami echo'ná Jerusalémachi piréami je'ná jerigá námali, echalí aboni ketasi waminabi sayéraga ra'íchali. Chopi aboni waminabi walubélaga aneli Riosi mapalí aboni jeanili: ¡Ne bichíwali Riosi ayénachó 'yali mapurigá echi auché jaré isena pagótami ayénachó omérama ku ro'wiya Riosi yuwa, mapurigá aboni ne sinibí piréami níima!
\s Echi jaré napawika bichíiyami echo'ná Antiokíachi piréami
\p
\v 19 Mapalí echi Siteba mi'lílati echalí echi jaré Juríosi ke bichíiyami ayénachó chótali risúu ologá a'najátasiya echi auché jaré mapu galá bichíili Jesucristo niráa. Echijiti jaré bichíiyami mikabé júmsali echo'ná Jinísiachi anilíwachi yénasí. Auché jaré júmsali echo'ná Chíprechi anilíwachi kawírali. Auché jaré júmsali echo'ná Antiokíachi anilíwachi walúlachi. A'lí aboni chopi nawésali Riosi Ra'íchala echi auché jaré Juríosi echo'ná piréami. Aboni ketasi nawésali echi auché jaré isena pagótami.
\v 20 Chopi jaré aboni echo'ná Chíprechi piréami níili. Auché jaré aboni echo'ná Sirénachi anilíwachi piréami níili. Echalí mapalí aboni sili echo'ná Antiokíachi anilíwachi walúlachi, aboni ayénachó ra'íchali echi auché jaré isena pagótami mapu ketasi Juríosi níili. Echalí aboni galá nawésali echi Walubela Jesucristo Ra'íchala echi auché jaré isena pagótami, mapurigá aboni galá bichíiga ku wikáwarami níima.
\v 21 A'lí echi Walubela 'yali jiwérawala mapurigá aboni ne galabé nawesáma Riosi Ra'íchala. Echijiti wikabé pagótami echo'ná Antiokíachi piréami ma ariweli mapurigá aboni chabénala bichíiga olali, a'lí aboni galá bichíili echi Walubela Jesucristo niráa.
\p
\v 22 A'lí mapalí echi jaré napawika bichíiyami echo'ná Jerusalémachi piréami je'ná jerigá námali, echalí aboni júuli echi Benabé echo'ná Antiokíachi.
\v 23 A'lí mapalí echi Benabé echo'ná nawali, echalí binói riwali, mapurigá Riosi ma galá ku'wírali echi jaré aboni. Echijiti echi Benabé ne wabé kaníili. A'lí binói galá ruyeli si'néami mapurigá aboni ne sulachí niráa sinibí galá bichíima echi Walubela Jesucristo niráa.
\v 24 Mapujiti echi Benabé we galabé rijói níili. Binói galá bichíiyami níili, ayénachó binói galá nulérami níili echi wabé galabé Riosi Iwigala jiti. Echalí rawé wikabé pagótami galá bichíiga muweli echi Walubela Jesucristo yuwa.
\p
\v 25 A'lí pe wakinánokuá echi Benabé simili echo'ná Társochi anilíwachi walúlachi, echi Saulo ásiya. A'lí ma riwisáa, echo'ná Antiokíachi bayébali.
\v 26 A'lí aboni echo'ná muchili bilé bamíbali yénasí, echi jaré napawika bichíiyami yuwa. Echalí aboni galá binérali wikabé pagótami. A'lí echo'ná Antiokíachi níili mapo'ná echi jaré bichíiyami ne bachá niráa Kristiano anélati.
\p
\v 27 Echalí rawé jaré rijói, Riosi jiti nawésami, echo'ná Jerusalémachi jonsa simasa, echo'ná Antiokíachi simíbali.
\v 28 A'lí bilé aboni Agabo riwéami níili. Échiko ne nasipa wilíbaga, echi auché jaré bichíiyami yuwa, ne galá nawésaga ruyeli mapurigá echi wabé Galabé Riosi Iwigala binérali binói. A'lí echirigá nawésaga jeanili mapu ne wabé nirúlama 'lówali ne suníami jena'í wichimóbachi. A'lí echirigá ne bichíwali ikili mapalí echi Kláurio riwéami ne walubela silíami níili jena'í wichimóbachi.
\v 29 Echalí echi jaré napawika bichíiyami echo'ná Antiokíachi piréami, ibili niráa nakili wenomí 'yánala echi jaré ritémtami echo'ná Juréachi piréami, mapuyena ibili aboni omérama 'ayá.
\v 30 A'lí aboni echirigá olali; ayénachó aboni júuli echi Benabé echi Saulo yuwa, echi wenomí 'yánala echi jaré o'wéala ochérami bichíiyami echo'ná Juréachi piréami.
\c 12
\s Echi Jakobo waminá mi'lirúami níili, ayénachó echi Pegro pachá bachárami níili
\p
\v 1 Echalí rawé echi walula silíami Erorsi riwéami nulali risúu ologá a'najátanala jaré mapu napawika bichíiyami níili.
\v 2 Échiko nulali wi'lí ripiyá jiti mi'línala echi Jakobo, echi mapu Juani rijimala níili.
\v 3 A'lí galá machisá mapu echi auché jaré Juríosi wabé kaníili mapujiti binói echirigá nulali mi'línala echi Jakobo, echalí echi Erorsi ayénachó nulali bulínala echi Pegro. Je'ná jerigá ikili echalí omowálawachi rawé mapalí ko'wálati echi jaré pani ke nasówarami echi levadura anilíwami mapu echijiti galabé niwaliwa echi pani.
\v 4 A'lí mapalí echi Pegro ma echirigá bologá pálati, echalí echi walula Erorsi nulali pachá kumurachi bachánala; ayénachó nuleli naóana niráa rojonárami sontarsi, naó niráa, echi Pegro tibúnala. A'lí echi Erorsi we nakili mapu pe waminánomí ku machí paka mi'limea echi Pegro, bacháami echi wikabé Juríosi pagótami yuwa, mapalí aboni ma sunisa echirigá omáwiya.
\v 5 Echirigá echi Pegro ne galá tibútarami níili echo'ná pachá kumurachi achagá, chopi echi auché jaré napawika bichíiyami sinibí wabé tániga ra'íchali Riosi yuwa, echi Pegro jiti.
\s Riosi ku machí pali echi Pegro echo'ná pachá kumurachi jonsa
\p
\v 6 Echalí rokogó mapalí echi walula Erorsi ma ku machí pama riwéali echi Pegro ba'alínala niráa, mapurigá échiko ma mi'lirúami níima echo'ná bacháami echi wikabé pagótamichi, echalí rokogó echi Pegro kochigá bu'wili echo'ná nasipa okuá sontarsi yuwa, ayénachó binói galá bulérami níili okuá jiero wiya jiti. A'lí auché jaré sontarsi we galá tibuka jali echo'ná kumurachi yéachi.
\v 7 Echalí we yáati bilé walula Riosi kapitánawala ke sayiná wilíbali echo'ná pachá kumurachi, ayénachó echo'ná pachá ne wabé ratábali mapurigá walú rajáami niráa. Echalí echi walula Riosi kapitánawala echo'ná Pegro wachigálachi nochogá, busurébanaga jeaneli: ¡We sapú ku asísaka! Echalí echi jaré jiero wiya we yáati rujuili echo'ná Pegro sikálachi jonsa.
\v 8 A'lí echi walula Riosi kapitánawala jeaneli: ¡We yáa ku pusa, galá akarasa! A'lí mapalí Pegro echirigá olali, echalí echi walula Riosi kapitánawala jeaneli: ¡Galá napachasa, tamí najató!
\p
\v 9 Echalí echi Pegro najátaga echi walula Riosi kapitánawala, waminá machínali echo'ná kumurachi jonsa. A'lí binói ketasi machili acha bichíwali níili mapurigá echi walula Riosi kapitánawala olali, chopi mayeli mapu rimúkowami niráa níili mapurigá binói riwali.
\v 10 A'lí mapalí aboni ma simárali mapo'ná bachá tibúami jali echi jaré sontarsi, echalí aboni ayénachó simárali mapo'ná okoná niráa tibúlati. A'lí aboni sili echo'ná jiero 'yétachi mapo'ná ma echo'ná machímana ri'narátachi simiwáami níili. Echalí echi 'yera bi'neli niráa irápatali. Echalí aboni ku 'machínali echo'ná kumurachi jonsa. A'lí mapalí aboni ma pe téelimi sírali, echalí echi walula Riosi kapitánawala ma waminá bi'neli ariweli echi Pegro.
\v 11 A'lí echi Pegro ma galá ku 'nátaga jeanili: Jípini galá machí mapu echi Walubela Riosi ne bichíwali júuli kepu kapitánawa tamí ku ku'wíranala mapurigá echi walula Erorsi ketasi tamí mi'limea, echi jaré Juríosi pagótami ketasi cho.
\p
\v 12 A'lí je'ná jerigá 'natasa, echi Pegro simili echo'ná echi María bitélachi, echi mapu echi Juani iyela níili. A'lí echi Juani ayénachó Marko ayénachó riwéami níili. A'lí echo'ná kalírali ne wikabé echi jaré bichíiyami napawika muchili, Riosi yuwa ra'icha.
\v 13 A'lí mapalí echi Pegro chanérali echo'ná machímana yéachi, echalí bilé tiwé Rore riwéami 'némiya machínali mapu chigá níili.
\v 14 Chopi mapalí echi tiwé galá machili echi Pegro ra'íchala, echalí binói ketasi we yáati irápali, chopi ne wabé kanílaga echo'ná pachá ku 'mali, ku ruyésiya mapu echi Pegro ma wilili echo'ná machímana yéachi.
\v 15 Echalí aboni jeaneli: ¡Mujé ke newalite ju! Chopi binói waminabi aneli mapu ne bichíwali níili. Echalí aboni jeaneli: ¡Ketasi echi Pegro ju, chopi bilé walula Riosi kapitánawala níima, echi mapu echi Pegro tibúami ju!
\v 16 Chopi mapalí aboni abijí echirigá ra'íchali, echalí echi Pegro waminabi chanérali echo'ná yéachi. A'lí mapalí aboni ma irápali, echalí ma riwisáa echi Pegro, aboni ne wabé majajali.
\v 17 Chopi echi Pegro, binói sikala jiti ra'ámaga, mapurigá ketasi ra'icháma, a'lí ruyeli mapurigá echi Walubela Riosi ku machí pali binói echo'ná pachá kumurachi jonsa. A'lí waminabi jeaneli: Je'ná jerigá ruyesi echi Jakobo, echi auché jaré ritémtami ayénachó. Echalí binói ku machínaga, auché biléana simili.
\p
\v 18 Chopi mapalí ma rawéawali echi jaré sontarsi ne wabé majaga buchuwí anili mapujiti aboni ketasi chirigá machili chu ikili echi Pegro.
\v 19 A'lí echi walula Erorsi júuli ánala echi Pegro, chopi ketasi riwali. Echalí ma galá rukugá echi jaré sontarsi mapu tibúami níili, a'lí nulali mapurigá aboni waminá ko'wirúami níima, mapujiti echi Pegro ma ku 'másali. Pe wakinánokuá echi Erorsi ku simili echo'ná Juréachi jonsa. A'lí echo'ná Sesaréachi anilíwachi walúlachi bitélamiya simili.
\s Echi Erorsi ma mukuli
\p
\v 20 Echalí rawé echi walula Erorsi wabé yoli echo'ná Tírochi piréami sayéraga, echo'ná Sirónachi piréami sayéraga ayénachó. Chopi si'néami aboni anili mapu galá níima ku katiwasa binói yuwa, mapujiti aboni kawíwalachi piréami sinibí ralali echi ko'wáami echo'ná echi Erorsi kawíwalachi. Echalí aboni bachá niráa katéwali echi Blasto riwéami rijói yuwa, echi mapu walula nigúurami níili echi Erorsi yuwa. A'lí aboni echirigá katéwaga ra'ichánali echi Erorsi yuwa.
\v 21 Echalí siné rawé echi walula Erorsi bayeli aboni napawínala. A'lí wabé simati napáchaga mapurigá walubela silíami niráa, echi walula Erorsi asíbali echo'ná binói níwala walula asíbalachi. Echalí binói galá ra'íchali aboni.
\v 22 A'lí echi wikabé pagótami galá kipuga, o'weli ra'íchaga jeanili: ¡Je'ná mapu ra'icha ketasi bilé rijói ju, chopi bilé riosi ju!
\p
\v 23 Echalí we yáati bilé walula Riosi kapitánawala wabé nayútali echi Erorsi mapujiti binói ketasi anili mapu Riosi waminabi simírami wabé Walubela ju. Echalí echi Erorsi we yáati mukuli mapujiti kúuchi mapuyiri sa'í jiti suwálati.
\p
\v 24 Chopi waminabi wikabé pagótami bichíili Riosi Ra'íchala. A'lí aboni ne suníami 'yénali Riosi Ra'íchala nawésiya.
\v 25 A'lí mapalí echi Benabé, echi Saulo ma sunili aboni nóchala echo'ná Jerusalémachi, echalí aboni ku sili echo'ná Antiokíachi, ayénachó bayegá echi Juani, echi mapu ayénachó Marko riwéami níili.
\c 13
\s Echi Benabé echi Saulo ma chota nawésiya
\p
\v 1 A'lí echi jaré napawika bichíiyami echo'ná Antiokíachi piréami wikabé níili. Jaré aboni o'wéala Riosi jiti nawésami níili. Auché jaré Riosi Ra'íchala binériami níili. Je'ná jaré Benabé níili, echi Simoni ayénachó, echi mapu Chókami anélati, echi Lukio ayénachó, echi mapu echo'ná Sirénachi anilíwachi kawírali bitéami níili, echi Manaeni ayénachó, echi mapu echi walula silíami Erorsi yuwa ochébanarami níili, echi Saulo ayénachó.
\v 2 Siné rawé mapalí je'ná malí rijói Riosi yuwa ra'icha muchili, ayénachó mapalí aboni ketásirapé namuti ko'wali wi'libé niráa, echalí echi wabé Galabé Riosi Iwigala jeaneli: Echo'ná auché jaréana julasi echi Benabé, echi Saulo, mapurigá aboni echo'ná nawésiga nochama mapurigá Nijeni bayeli aboni.
\v 3 A'lí mapalí aboni ma Riosi yuwa ra'íchali, ayénachó mapalí ma wi'libé niráa ketasi ko'wali, echalí aboni nochali kepu siká jiti moba echi Benabé, echi Saulo mo'ólachi. A'lí ripórali echi okuá mapurigá aboni nawesásia simama.
\s Echi jaré mapu julárami níili, galá nawesa echo'ná Chíprechi anilíwachi kawírali
\p
\v 4 Pe wakinánokuá echi Benabé, echi Saulo ma echirigá julásuwa echi wabé Galabé Riosi Iwigala jiti, a'lí simíbali echo'ná tu walú ba'wírali suwé, Selúsiachi anilíwachi. A'lí echo'ná jonsa, ba'wichí simáraga, echo'ná biléana bárkochi muchiga, aboni simíbali echo'ná Chíprechi anilíwachi kawírali, echo'ná nasipa walubé ba'wírali nirúami.
\v 5 A'lí ma sisáa echo'ná Salamínachi anilíwachi suwé walúlachi, echalí aboni chótali nawésiya echi we galabé Riosi Ra'íchala echo'ná suníami echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi. A'lí echi Juani ayénachó aboni yuwa simili mapurigá nigúurami niráa.
\p
\v 6 A'lí ne buchuwíana a'nagú 'yénaga echo'ná nasipa walubé ba'wírali nirúami kawírali, echalí aboni sili echo'ná Pájochi anilíwachi walúlachi. A'lí echo'ná aboni riwali bilé rijói Juríosi, echi mapu Barjesusi riwéami níili. Échiko sukurúami níili, ayénachó wabé 'yékaka nawésami níili.
\v 7 A'lí echi sukurúami echi silíami yuwa iyénali mapu echo'ná bitéami níili. Echi silíami Serjio Paulo riwéami níili, echi mapu ne wabé galá 'nátami rijói níili. Echalí echi silíami júuli bayénala echi Benabé, echi Saulo ayénachó, mapujiti binói we nakili Riosi Ra'íchala námanala.
\v 8 Chopi echi sukurúami ayénachó Elima riwéami níili. Échiko wabé sayérali mapurigá aboni nawésali. Echijiti binói ketasi nakili mapurigá echi silíami galá bichíima.
\v 9 Echalí echi Saulo mapu ayénachó Pablo riwéali ne galá nulérami níili echi wabé Galabé Riosi Iwigala jiti. Échiko ne busuchí niráa 'néniga echi sukurúami,
\v 10 jeaneli: ¡Mujé we 'yékami ju! ¡We chati oláami jumi! ¡Riablo ranala jumi! ¡Mujemi we sayérami ju suwaba echi galabé oluwáwami! Riosi buwilá ne galá wachíami ju, chopi mujemi we binera mapurigá echi pagótami ketasi najátama echo'ná Riosi yuwa, mapujítimi binera mapurigá Riosi Ra'íchala ketasi bichíwali ju. ¿Kéchami siné ariwema echirigá binériya?
\v 11 Jipi biché echi Walubela Riosi mi kastigo 'yama. Jipi jonsa mujemi pe wi'libé ke machíliami níima, ayénachómi pe wi'libé ketasi omérama 'néniya echi rayénali. A'lí echalí we yáati echi rijói ke machíliami niwálati. A'lí binói iyénali mapurigá echo'ná wabé rokowárali niráa. Echijiti binói nakili ánala bilé mapu sikachí niráa banírama, mapujiti tarapé machíili.
\v 12 A'lí mapalí echi silíami riwali mapu echirigá ikili, echalí binói ne galá bichíili echi Walubela Jesucristo niráa, mapujiti binói we galabé mayeli mapurigá echi Pablo binériga nawésali echi Walubela Riosi Ra'íchala.
\s Echi Pablo, echi Benabé galá nawesa echo'ná Antiokíachi, echo'ná Pisíriachi anilíwachi kawírali
\p
\v 13 A'lí echi Pablo, echi auché jaré binói apanérawala ayénachó, auchecho mo'wili echo'ná biléana bárkochi mapurigá echo'ná muchiga simama echo'ná Pájochi jonsa auché biléana suwé Pérjechi anilíwachi yénasí. A'lí aboni echirigá sili echo'ná Pampíliachi anilíwachi kawírali, chopi echi Juani waná simigá echo'ná abónichi jonsa, echo'ná Jerusalémachi ku simili.
\v 14 A'lí pe wakinánokuá aboni simárali echo'ná Pérjechi jonsa, echo'ná auché biléana Antiokíachi anilíwachi yénasí, echo'ná Pisíriachi anilíwachi kawírali. A'lí echalí isábawachi rawé aboni mo'wisáa muchíbali echo'ná pachá echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi, echo'ná nirúami.
\v 15 Echalí mapalí echo'ná ri'obachi nuláami o'wéala ma sunili o'weli ra'íchaga 'néniya pe okuá mapurigá osirúami ju echo'ná Riosi nulalila oselíwalachi, ayénachó echo'ná mapo'ná osali echi jaré Riosi jiti nawésami, echalí aboni júuli jeanénala echi Pablo, echi Benabé: 'Yemi ritémtami átamo nakisáagá pe okuá ra'íchali ruyénala echi pagótami, jipi nawésasi.
\p
\v 16 Echalí echi Pablo wiliska, binói sikala jiti niráa ra'ámaga jeaneli: 'Yemi Isaeli pagótami galá kipusi mapurigá nijé 'yemi nimí anema, si'néami 'yemi máputamo galá majá Riosi ayénachó:
\v 17 Chabé ki'yá mapalí echi jaré ki'yá piréami tamujé pagótamawala abijí si'wina niráa piréali echo'ná Ejíptochi anilíwachi kawírali, echalí echi Walubela Riosi, tamujé Isaeli pagótami Riósawala, chapili aboni mapurigá wikabé muwema, ayénachó mapurigá aboni Riosi níwala pagótami níima. A'lí pe wakinánokuá Riosi wabé omériga ologá ku machí a'wali aboni echo'ná kawírali jonsa.
\v 18 A'lí mapalí aboni 'yénali echo'ná waná kawichí nawosa makói bamíbali niráa echi Walubela Riosi arigá anáchali mapurigá aboni wabé si'winárigá olali.
\v 19 A'lí Riosi suwaba suwábali kicháona rojuáami wikabé pagótami echo'ná Kanánachi anilíwachi kawírali piréami mapurigá Binói echirigá omérama 'ayá aboni kawíwala echi jaré chabé ki'yá piréami tamujé pagótamawala.
\v 20 Wakinánokuá Riosi ayénachó galá nuleli aboni naó kiento miná malisa makói bamíbali niráa, mapalí Binói júuli aboni yuwa jaré o'wéala nuláami. A'lí aboni nuleli echi Isaeli pagótami mapuyénasí nawali echi walula Riosi jiti nawésami, Samueli riwéami.
\v 21 Echalí echi jaré tamujé pagótamawala tali bilé walula silíami mapurigá aboni echi jiti nulérami níima. A'lí Riosi 'yali echi Saulo, echi Siso riwéami rijói ranala, mapurigá echi aboni silínawala níima nawosa makói bamíbali yénasí. Échiko bilé níili echi jaré Benjamini pagótamawala.
\v 22 Echalí pe wakinánokuá Riosi miná 'yeli echi Saulo mapurigá aboni silínawala. A'lí Riosi wilali echi Rabiri mapurigá aboni silínawala niráa; ayénachó Riosi echijiti jeanili: Mani riwali echi Rabiri, echi Isaí ranala. Échiko bilé rijói ju mapu suwaba galá olama mapurigá Nijeni nakí.
\v 23 A'lí echi Jesusi bilé níili echi binói Rabiri kúchala kúchuwala, ayénachó Riosi wilali echi Jesusi mapurigá Binói ku wikáwama echi jaré Isaeli pagótami, mapurigá Riosi Binói bichíwaga aneli chabé ki'yá.
\v 24 Chopi chabénala mapalí Jesusi ke cho chótali binériya echi pagótami, echalí echi Juani bachá niráa nawésali si'néami echi jaré Isaeli pagótami. Echalí echi Juani aneli mapurigá aboni ba'wí jiti pagótami níima, ayénachó mapurigá aboni galá ologá, ku ro'wima Riosi yuwa.
\v 25 A'lí mapalí echi Juani ma ne mulubé sebárali binói tétala, echalí jeanili: 'Yémitamo mayé mapu nijeni ju echi Cristo, chopi ketásini ju. Binói pe waminánomí nolínama. Binói waminabi galabé oláami ju ketasi mapurigá nijé. Nijeni ketasi galá ju echi Cristo akalá akarápiya.
\p
\v 26 'Yemi ritémawala máputamo Abrami pagótamawala ju, 'yemi máputamo galá bichíiga majá Riosi, 'yémitamo ma nawésarami ju je'ná galabé nawésawala, máputamo ku wikáwarami níibo átamo galá bichíisagá.
\v 27 Mapujiti echi jaré pagótami echo'ná Jerusalémachi piréami ketasi machili chigá níili echi Jesusi. A'lí aboni o'wéalawala ketasi cho machili. Nibilé cho machili aboni mapurigá osirúami ju echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi mapurigá osali echi jaré Riosi jiti nawésami, mapurigá o'weli ra'íchaga 'nékowami ju echo'ná aboni ri'obáwalachi sinibí isábawachi rawé. Echijiti aboni arigá olali mapurigá chabé ki'yá bachá niráa osirúami níili mapurigá echirigá ikimea riwéali. A'lí aboni echirigá olali mapalí aboni aneli mapu echi Walubela Jesusi waminá mi'lirúami níima echo'ná kúrsichi.
\v 28 Ayénachó tarapé biyiri riwisáa mapurigá echi Walubela Jesusi echijiti waminá mi'lirúami níima riwéali, echalí aboni arigá tánali echi Pilato mapurigá Jesusi waminá mi'lirúami níima.
\v 29 A'lí mapalí aboni echo'ná kúrsichi michóniga mi'yali echi Jesusi, echalí aboni echirigá sunili suwaba olayá Binói mapurigá bachá niráa Binói jiti rugá osirúami níili echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi mapurigá ikimea riwéali. Echalí echo'ná ripá kúrsichi jonsa ku wichí paka, a'lí echo'ná biléana risochí chu'wirólati.
\v 30 Chopi Riosi ku owíntali echi Jesusi, mapalí Binói ma mukúami níili.
\v 31 A'lí echalí jonsa, wikabé rawé yénasí echi Jesusi wisabé ku riwirúami níili echi jaré jiti mapu chabénala niráa Binói yuwa simíbali echo'ná Jerusalémachi, mapalí aboni echo'ná Galiléachi jonsa simíbali. A'lí echi jaré aboni ju mapu jipi rawé echi Jesusi jiti galá nawésaga ruyée echi auché jaré pagótami.
\v 32 Ayénachó tamujé ma 'yemi mi ruyée je'ná galabé ra'íchali, mapurigá echi jaré ki'yá piréami tamujé pagótamawala ne bichíwaga anélati mapurigá ikimea riwéali.
\v 33 Jipi rawé Riosi ma echirigá sébali olali tamujé jiti máputa aboni kúchala kúchuwala ju, mapujiti Riosi ma ku owíntali echi Jesusi mapurigá ayénachó bachá niráa osirúami níili echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi, echo'ná okoná Sálmochi anilíwachi, mapo'ná je'ná jerigá aní: Mujé ju Keni Raná. Jipi Nijé nimí wilali mapurigá si'néami pagótami machimea mapu Mujé bilepi ju Nijé Ranala.
\v 34 Chabénala niráa Riosi ne bichíwaga aneli mapu ku owíntama riwéali echi Jesusi, mapalí Binói ma mukúami níisa, mapurigá Binói sapala ketasi bikamea. Echalí Riosi Binói je'ná jerigá anili mapurigá osirúami ju echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi: Nijé 'yemi nimí wabé ku'wírama mapurigá Nijeni bichíwaga aneli mapurigani ku'wírama riwéali echi Rabiri.
\v 35 Echijiti ayénachó echi Rabiri jeaní: Mujemi ketasi ariwema mapurigá echi Galabé Mujé Ranala sapala waminá bikamea. Echirigá osirúami ju echo'ná auché biléana Riosi Ra'íchala oselíwalachi, Sálmoni anilíwachi.
\v 36 Chabé ki'yá mapalí echi Rabiri bitéali jena'í wichimóbachi binói ne bichíwali ku'wírali echi auché jaré pagótami jena'í wichimóbachi piréami mapurigá Riosi nuleli olánala. Echalí binói ayénachó chu'wirótami níili echo'ná mapo'ná echi auché jaré binói pagótamawala chu'wirótami níili. A'lí binói sapala waminá bikali.
\v 37 Chopi echi Walubela Jesusi sapala ketasi bikali, mapujiti Riosi ku owíntali Binói.
\v 38 Galá machisí 'yemi pagótami mapurigá tamujé 'yemi mi ruyée, mapu Riosi chopi ku wikawa mapurigá 'yemi chati olali mapujiti je'ná Jesusi mukuli 'yemi chati olalila jiti.
\v 39 Ayénachó ne si'néami echi jaré mapu ikí echi Jesusi jiti bichíiko ne galá ku wikáwarami ju ne suwaba aboni chati olalila jiti. Chopi aboni ketasi chirigá ku wikáwarami níili mapujiti aboni galá nijéwaga olali mapurigá echi Moisesi osogá nulali.
\v 40 Echijiti ne galá bichíisi 'yemi, mapurigá ketasi echirigá ikimea 'yemi yuwa mapurigá echi jaré o'wéala Riosi jiti nawésami anili mapalí je'ná jerigá osali:
\q
\v 41 Galá 'nesi 'yemi máputamo wabé tiníchiami ju. We cha nílaga, galá majaga suwisí;
\q mapujiti Nijé, mápuni Walubela Riosi ju, ne wabé simírami si'winárigá olama echalí mapalí 'yémitamo piré jena'í wichimóbachi.
\q Echijiti 'yemi ketasi bichíwali mayébotamo mapurigá Nijeni echirigá wabé omériga olama, mapalí auché jaré arigá 'yemi mi ruyée.
\p
\v 42 A'lí mapalí echi Pablo ku simili echo'ná echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi jonsa, echi auché jaré binói apanérawala ayénachó, echalí echi auché jaré isena pagótami mapu ketasi Juríosi pagótami níili, arigá we tánali mapurigá wakinánala isábawachi rawé aboni ayénachó galá nawésarami níima mapurigá echi Pablo nawésali Riosi Ra'íchala.
\v 43 Chopi mapalí echi pagótami ma ku simíbali echo'ná echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi jonsa, ne wikabé echi jaré Juríosi pagótami galá bichíiga najátali echi Pablo, echi Benabé yuwa. Echalí wikabé echi auché jaré isena pagótami mapu chabénala chopi bichíiga olali mapurigá echi jaré Juríosi olali, ma galá bichíiga mapurigá echi Pablo echi Benabé nawésali, ayénachó galá najátali aboni yuwa. Echalí echi Pablo, echi Benabé galá ruyeli mapu aboni sinibí galá bichíima, ayénachó mapu aboni sinibí galá bichíiga 'natama mapurigá Riosi ne wabé simírami galéami ju.
\p
\v 44 A'lí wakinana bilé tarali, echalí isábawachi rawé, ne noguí si'néami napawili echo'ná walúlachi piréami, Riosi Ra'íchala kipúbiya.
\v 45 Chopi mapalí echi jaré Juríosi pagótami riwali mapu echiyena ne wikabé pagótami napawili echi Pablo nawésawala kipúbiya, echalí aboni ne wabé na'áwali. A'lí aboni chótali echi Pablo nawésawala sayera; ayénachó aboni ne wabé sitíi aneli echi Pablo.
\v 46 Echalí echi Pablo, echi Benabé tarapé majaga jeaneli: Arigá 'wérali níili máputa bachá niráa 'yemi mi nawésabo Riosi Ra'íchala, 'yemi máputamo Juríosi pagótami ju. Chópitamo ma ketasi nakili bichíinala, ayénachótamo ketasi mayeli mapu galá níima máputamo sinibí niráa pirélabo Riosi yuwa. Echijiti jípita galá nawésabo echi auché jaré isena pagótami mapu ketasi Juríosi ju.
\v 47 Mapujiti echi Walubela Riosi echirigá tamujé tamí nuleli mapurigá je'ná jerigá osirúami ju echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi mapurigá Riosi je'ná jerigá anili:
\q Nijé nimí wilali mapurigá rajéami niráa, mapurigami galá rajéelama ne si'néami echi auché jaré isena pagótami jena'í wichimóbachi piréami.
\q Ayénachó mapurigami nawésaga ruyema ne buchuwíami jena'í wichimóbachi piréami mapurigá aboni ku wikáwarami níima a galá bichíisagá Nijé Ra'íchala.
\p
\v 48 A'lí echi jaré isena pagótami je'ná jerigá namsa, ne wabé kaníili. Echalí aboni chótali jeanísiya mapu echi Walubela Jesucristo Ra'íchala ne wabé galabé níili; ayénachó si'néami aboni galá bichíili mapu ikí Riosi bachá niráa machili mapu aboni galá bichíima riwéali, mapurigá aboni sinibí niráa pirélama.
\v 49 Echirigá galá nawisárami níili echi Walubela Jesucristo Ra'íchala ne suníami echo'ná kawírali.
\v 50 Chopi echi jaré Juríosi na'áwataga bayeli jaré o'wéala amachíami muguí, echi jaré o'wéala igúsuwami echo'ná walúlachi nuláami ayénachó, mapurigá ne si'néami aboni sayéraga, kichiga a'najátama echi Pablo, echi Benabé, mapurigá aboni ku machí a'wátami níima echo'ná kawírali jonsa.
\v 51 A'lí echi Pablo, echi Benabé suwaba bi'wali echo'ná walúlachi nirúami napisó echo'ná aboni ronólachi chukúbami. Echirigá ologá aboni galá 'nérali mapurigá echo'ná piréami ketasi galabé oláami níili mapujiti aboni ketasi bichíili echi Pablo, echi Benabé nawésawala. A'lí echi Pablo, echi Benabé auché biléana simíbali, echo'ná Ikóniachi anilíwachi walúlachi.
\v 52 Chopi echi jaré galá bichíiyami ne wabé kaníili, ayénachó aboni galá nulérami níili echi Wabé Galabé Riosi Iwigala jiti.
\c 14
\s Echi Pablo, echi Benabé we 'yena echo'ná Ikóniachi
\p
\v 1 Echo'ná Ikóniachi anilíwachi walúlachi echi Pablo, echi Benabé napawika mo'wili echo'ná pachá echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi. A'lí aboni wabé galabé niráa nawésali Riosi Ra'íchala mapuyénasí wikabé echi jaré Juríosi pagótami ne galá bichíili, ne wikabé echi auché jaré isena pagótami ayénachó mapu ketasi Juríosi níili.
\v 2 Chopi echi auché jaré ke bichíiyami Juríosi pagótami ne wabé na'áwatali echi auché jaré isena pagótami, mapuyénasí aboni chopi 'nátali mapu echi jaré bichíiyami ritémtami wabé chati oláami níili.
\v 3 A'lí ne suwaba je'ná jerigá ikíachi, echi Pablo, echi Benabé arigá echo'ná tibili pe wi'libé rawé niráa. Echalí aboni tarapé majaga nawésali Riosi Ra'íchala mapujiti aboni galá bichíili echi Walubela Jesucristo niráa. A'lí echi Walubela ayénachó 'yali mapurigá aboni wisabé wabé omériga olama mapurigá ke wesi auché jaré pagótami omero olayá. A'lí aboni echirigá 'yárami níili mapurigá echi auché jaré pagótami galá machimea mapu aboni ne bichíwali nawésali mapalí aboni anili mapu Riosi ne wabé galéami ju.
\v 4 A'lí echo'ná walúlachi piréami pagótami okoná rojuáami níili. Jaré aboni bichíili mapurigá echi jaré Juríosi nawésali, chopi auché jaré bichíili mapurigá echi Pablo, echi Benabé nawésali.
\p
\v 5 Echalí echi jaré Juríosi pagótami nakaréwaga ra'íchali echi auché jaré isena pagótami yuwa, echi jaré aboni igúsuwala yuwa ayénachó, mapurigá echi Pablo, echi Benabé wabé chibi olárami níima, ayénachó mapurigá aboni basibuka ko'wirúami níima.
\v 6 Chopi echi Pablo, echi Benabé ma galá ikíisa mapurigá echi jaré pagótami olánali, echalí aboni echo'ná Lístrachi anilíwachi walúlachi júmsali, echo'ná Rérbechi anilíwachi walúlachi ayénachó, echo'ná Likaóniachi anilíwachi kawírali, echo'ná auché jaréana noligá kawírali ayénachó.
\v 7 Echo'ná aboni ayénachó nawésali echi Galabé Riosi Ra'íchala.
\s Pablo riteti basibúrami níili echo'ná Lístrachi
\p
\v 8 Echo'ná Lístrachi bitéali bilé rijói ke akáanami mapu tarapé omérali simiyá. Échiko chopi echo'ná asali mapujiti ke akáanami níili binói ronólachi chabé chokichí jonsa mapalí binói ranálati. A'lí échiko tarapé siné iyénali.
\v 9 Je'ná rijói galá kipúu asali mapurigá echi Pablo nawésali. Echalí echi Pablo galá 'nesa, riwali mapurigá echi rijói ne galá bichíiyami níili. Echijiti echi Pablo galá machili mapurigá echi rijói galá bichíili mapu Riosi ku sa'wama riwéali echi binói.
\v 10 A'lí echi Pablo o'weli ra'íchaga jeaneli: ¡Ne wachí wilíbaga! Echalí echi rijói we yáati pochika, auchecho wachí wilíbaga, galá ku iyénali.
\v 11 A'lí echo'ná piréami pagótami mayeli mapu wikabé nirúali riosi. Echijiti ma riwisáa mapurigá echi Pablo olali, echalí aboni o'weli ra'íchaga jeanili: ¡Je'ná jaré riosi mapuyiri rijói niráa ma tiguínali jena'í tamujé yuwa! Chopi aboni echirigá ra'íchaga anili echo'ná Likaóniachi piréami ra'íchala niráa.
\v 12 A'lí echo'ná piréami pagótami jeanili mapu echi Benabé bilé riosi níili, echi mapu aboni aneli Júpite niráa; ayénachó aboni jeanili mapu echi Pablo auché bilé riosi níili echi mapu aboni aneli Merkúrio niráa. A'lí aboni echirigá anili mapujiti echi Pablo we nawésaga ra'íchali. A'lí aboni mayeli mapu echi Merkúrio riwéami riosi wabé ra'íchami níili.
\v 13 A'lí echo'ná walúlachi mapo'ná echo'ná piréami sinibí simáraga sili mapalí aboni ku sili echo'ná aboni walúlawachi, echo'ná wilili aboni ri'obáwala mapo'ná aboni sinibí amachika o'wikeli aboni riósawala, echi mapu aboni aneli Júpite niráa. Echalí echi walula echo'ná aboni ri'obáwalachi nuláami, echo'ná pali jaré wáasi, wikabé siwáchali ayénachó. A'lí si'néami aboni nakili o'wikénala echi Pablo, echi Benabé, mapurigá jaré aboni riósawala niráa. Echalí aboni nakili ko'wináliya echi jaré wáasi, echi Pablo, echi Benabé 'yábiya, mapujiti aboni mayeli mapu echi Pablo, echi Benabé jaré aboni riósawala níili.
\v 14 Echi Benabé, echi Pablo, echi Walubela Riosi jiti julárami níili. A'lí mapalí aboni galá machili mapurigá echi pagótami olánali, echalí aboni we chi'wánali aboni napáchala mapurigá ne wabé o'mónami niráa. Echi Pablo, echi Benabé ketasi nakili mapurigá aboni o'wikérami níima echi pagótami jiti, mapurigá Riosi niráa. Echijiti echo'ná nasípomí ujúmaga echi wikabé pagótamichi aboni o'weli ra'íchaga jeaneli:
\v 15 Pagótami, ¿churékulátamo echirigá olá? Tamujeta ayénachó pagótami ju, mapuyiri 'yemi aboni. Tamujeta chopi nawésibiya sili máputamo ariwebo je'ná jaré namuti mapu ketasi 'yemi mi ku'wira; ayénachóta 'yemi mi ruyée máputamo bichíibo echi sinibí bitéami Riosi, echi mapu niwáli echo'ná ripá riwigachi, jena'í wichimóbachi ayénachó, echo'ná walubé ba'wí ayénachó, ne suwaba namuti echo'ná nirúami ayénachó.
\v 16 Chabé ki'yá Riosi ariweli mapurigá si'néami jena'í wichimóbachi piréami pagótami olama mapurigá aboni nakili.
\v 17 Chopi Riosi arigá 'nérali echi pagótami mapu Binói, echi Walubela Riosi níili, mapujiti Riosi sinibí galabé olali echi pagótami. Riosi sinibí nijá echi ukuí, ayénachó nijá mapurigá echi pagótami 'wima karúmati namuti. Echirigá Riosi sébali tamujé tamí 'ya máputa kopoa, ayénachó máputa echijiti galá kanílabo.
\v 18 Chopi echi Pablo, echi Benabé echirigá nawésaga, perikó ariwérali mapurigá echi pagótami ketasi ko'wimea echi jaré namuti, mapurigá aboni echirigá o'wikema echi Pablo, echi Benabé mapurigá jaré riosi niráa.
\p
\v 19 Echalí echo'ná Lístrachi sili jaré Juríosi pagótami, echo'ná Antiokíachi jonsa simíbami, echo'ná Ikóniachi jonsa simíbami ayénachó. A'lí echi jaré Juríosi ne wabé na'áwatali echo'ná Lístrachi piréami pagótami, echi Pablo sayériga. Echalí aboni mi'linálaga basibuli echi Pablo. A'lí mayega mapu echi Pablo ma mi'lirúami níilo, aboni machí banírali echi Pablo echo'ná aboni walúlawachi jonsa.
\v 20 Chopi mapalí echi auché jaré napawika bichíiyami noligá jábali mapo'ná echi Pablo bu'wili, echalí ke sayiná echi Pablo ku wilísali. A'lí binói auchecho ku simili echo'ná walúlachi. A'lí ba'alínala rawé binói ku simili echo'ná Rérbechi anilíwachi walúlachi, echi Benabé yuwa.
\p
\v 21 A'lí mapalí aboni ma nawésali echi Galabé Riosi Ra'íchala echo'ná walúlachi, mapo'ná aboni wikabé pagótami galá bichíirali, echalí aboni echo'ná Lístrachi ku simíbali, echo'ná Ikóniachi ayénachó, echo'ná Antiokíachi ayénachó.
\v 22 A'lí echo'ná ibílana aboni waminabi wabé nílaga bichíirali echi jaré mapu ma galá bichíili; ayénachó aboni aneli mapurigá sinibí waminabi galá bichíima. A'lí aneli mapu arigá 'wérali ju máputa wabé risúu olárami níibo echi jaré ke bichíiyami jiti mapalita sébali olá mapurigá Riosi tamujé tamí nulé.
\v 23 A'lí echo'ná ibílana napawika bichíiyamichi echi Pablo, echi Benabé galá chapigá jáwali jaré rijói mapurigá o'wéala ochérami niráa. A'lí wi'libé niráa ketasi kosá, echalí aboni tánali mapurigá echi Walubela Riosi galá tibútama echi jaré mapu ikí galá bichíili Riosi.
\s Echi Pablo, echi Benabé auchecho ku sili echo'ná Antiokíachi echo'ná Síriachi anilíwachi kawírali
\p
\v 24 Pe wakinánokuá aboni simárali echo'ná Pisíriachi anilíwachi kawírali. A'lí aboni sili echo'ná Pampíliachi anilíwachi kawírali.
\v 25 A'lí echo'ná Pampíliachi anilíwachi kawírali aboni galá nawésali Riosi Ra'íchala echo'ná walúlachi Pérgechi anilíwachi. A'lí aboni ku simíbali echo'ná walú ba'wírali suwé Atáliachi anilíwachi.
\v 26 A'lí echo'ná jonsa pachá biléana bárkochi muchiga, echo'ná walú ba'wírali moba simáraga, aboni ku sili echo'ná bo'ónala Antiokíachi anilíwachi. Echo'ná níili mapo'ná jonsa aboni chabénala simíbali, mapalí jonsa aboni chótali nawésabiya simiba. Chabénala mapalí aboni echirigá simíbali, echi auché jaré ritémtami echo'ná piréami bachá niráa tánali mapurigá Riosi sinibí wabé galigá ku'wírama mapuyénasí aboni echirigá nawesa 'yénama. Chopi aboni ma ku sili mapujiti ma sébali nawésali Riosi Ra'íchala echo'ná buchuwíana mapo'ná aboni 'yénali.
\v 27 A'lí mapalí aboni ma ku sili echo'ná Antiokíachi, echalí aboni napabuli echi auché jaré napawika bichíiyami ritémtami. A'lí ne galá ku ruyeli ne suwaba namuti mapu ikí Riosi olali aboni yuwa; ayénachó ruyeli mapurigá echi Walubela Riosi galá bichíirali echi auché jaré isena pagótami mapu ketasi Juríosi pagótami níili mapurigá aboni ayénachó galá bichíima Riosi Ra'íchala.
\v 28 A'lí echi Pablo, echi Benabé echo'ná tibili wi'libé rawé echi auché jaré bichíiyami yuwa.
\c 15
\s Echi jaré napawika bichíiyami napawili echo'ná Jerusalémachi
\p
\v 1 Echalí rawé echo'ná Antiokíachi sili jaré Juríosi rijói echo'ná Juréachi anilíwachi kawírali jonsa simíbami. A'lí abóniko chótali binérasiya echi jaré ritémtami bichíiyami jeanigá mapu arigá 'wérali níili mapurigá aboni noligá sikirétami níima, achigórigá mapurigá echi Moisesi nuleli ki'yá echi jaré Juríosi pagótami; ayénachó binérali mapu a ketasi echirigá noligá sikirétami níisa, echalí aboni ketasi chirigá ku wikáwarami níima riwéali.
\v 2 Echalí echi Pablo, echi Benabé waminá sayéraga ra'íchali echi auché jaré rijói yuwa mapujiti aboni ketasi nakili mapurigá echi auché jaré echirigá binérama echi pagótami. A'lí echi Pablo, echi Benabé jawálati, auché jaré yuwa mapurigá si'néami aboni echo'ná Jerusalémachi ra'ichábiya simama echi auché jaré o'wéala yuwa mapu Riosi nawesánala júuli. Ayénachó aboni ra'icháma riwéali echi jaré o'wéala ochérami yuwa, si'néami mapu ikí echo'ná Jerusalémachi piréami napawika bichíiyami o'wéalawala níili.
\p
\v 3 Echalí echi jaré napawika bichíiyami echo'ná Antiokíachi piréami ripórali echi Pablo, echi Benabé, echi auché jaré ritémtami mapu aboni yuwa jawálati ayénachó. A'lí si'néami aboni echo'ná Jinísiachi anilíwachi kawírali simárali, echo'ná Samáriachi anilíwachi kawírali ayénachó. A'lí echo'ná buchuwímana mapo'ná aboni 'yénali, aboni nawésaga ruyeli echi pagótami mapurigá echi auché jaré isena pagótami ma suwaba ariweli mapurigá aboni chabénala ologá piréali, mapurigá aboni sinibí waminabi galá bichíima Riosi. A'lí ne si'néami echi jaré galá bichíiyami ritémtami ne wabé kaníili mapalí aboni je'ná jerigá námali.
\v 4 A'lí mapalí echi Pablo echi Benabé ma sili echo'ná Jerusalémachi, echalí echo'ná piréami napawika bichíiyami ne galá nareli aboni, echi jaré o'wéala mapu Riosi júuli nawisánala ayénachó, echi jaré o'wéala ochérami ayénachó. A'lí echi Pablo, echi Benabé ne galá nawésaga ruyeli suwaba mapurigá Riosi galá olali aboni yuwa.
\v 5 Chopi jaré Bariseo anilíwami binériami ma galá bichíiyami níili Jesucristo niráa. Je'ná jaré jaska jeanili: Arigá 'wérali ju mapu echi jaré isena pagótami ayénachó noligá sikirétami níima, si'néami mapu ikí bichíili Jesucristo niráa, ayénachó 'wérali ju máputa nulebo aboni ne suwaba galá nijéwaga olánala mapurigá echi walula Moisesi osogá nulali.
\p
\v 6 Echalí echi jaré mapu Riosi júuli nawisánala ma napawili echi auché jaré o'wéala ochérami bichíiyami yuwa, mapurigá si'néami a'nagupi ra'íchaga galá katewama chuyiri 'nalí olárami níima.
\v 7 A'lí mapalí aboni ma a'nagupi niráa pe wi'libé ra'íchali, echalí echi Pegro wiliska jeaneli: Keni ritémawa, 'yémitamo ma galá machí mapurigá chabénala Riosi tamí wilali, mápuni bilé níili 'yemi napawika bichíiyami yuwa, mapurigá nijeni bachá niráa galá nawesáma echi jaré isena pagótami mapurigá aboni galá bichíima echi Galabé Riosi Ra'íchala.
\v 8 Echi Walubela Riosi ne galá machí mapurigá echi jaré pagótami 'nata echo'ná pachana aboni sulálachi niráa. A'lí Riosi Binói ma galá 'nérali mapurigá Binói galá nirali echi jaré isena pagótami, si'néami mapu ikí galá bichíili, mapujiti Riosi ma 'yali aboni echi Wabé Galabé Riosi Iwigala achigórigá mapurigá Binói ayénachó tamujé tamí 'yali chabénala mapalita galá bichíili.
\v 9 Echalí Riosi achigórigá olali aboni yuwa mapurigá Binói olali tamujé tamí yuwa mapujiti Riosi Binói ayénachó galá bi'wali aboni sulálachi mapalí aboni galá bichíili.
\v 10 Jipi biché, ¿churékulátamo ke bichíili mapurigá Riosi Binói olali echi auché jaré isena pagótami yuwa, si'néami mapu ikí galá bichíili? 'Yémitamo chopi we nakí mapurigá echi jaré isena pagótami galá nijéwaga olama wikabé namuti mapurigá tamujé pagótamawala nulérami níili. A'lí echi jaré ki'yánala piréami tamujé pagótamawala ketasi omérali echirigá nijéwaga olayá; ayénachó tamujé aboni ketasi omérali echirigá nijéwaga olayá.
\v 11 Si'winárigá tamujeta mayé máputa tarapé yiri natétaga ma ku wikáwarami ju, chopi mapujítita ma galá bichíili echi Walubela Jesucristo niráa, ayénachóta mayé mapu aboni ayénachó ku wikáwarami ju mapujiti aboni echirigá bichíili.
\p
\v 12 Echalí ne si'néami aboni ne galá kilí kipuga muchili. A'lí echi Pablo, echi Benabé nawésaga ruyeli mapurigá aboni wikabé namuti wabé omériga olali echo'ná echi jaré isena pagótami pirélachi, mapurigá ke wesi auché jaré pagótami omero olayá; ayénachó aneli mapu Riosi echirigá 'yali mapurigá aboni omérama echirigá oloyá.
\v 13 A'lí mapalí si'néami echi auché jaré ma sunili ra'icha, echalí echi Jakobo jeaneli: Keni ritémawa, galá tamí kipusi.
\v 14 Echi Simoni Pegro ma 'yemi mi nawésaga ruyeli mapurigá Riosi bachá nawíili echi jaré isena pagótami yuwa; ayénachó mapurigá Riosi chapili jaré aboni mapurigá binói níwala niráa.
\v 15 Echirigá achigórigá osali echi jaré mapu Riosi jiti nawésami níili. Aboni je'ná jerigá osali:
\q
\v 16 Riosi jeaní: Waminánomí Nijeni ku nawama mapurigani ku'wírama echi jaré Rabiri kúchala kúchuwala.
\q Jipi ke wesi aboni waminá nulá mapurigá walubela silíami niráa; chopi Nijeni wilama Bilé echi jaré Rabiri kúchala kúchuwala mapurigá ne Walubela niráa.
\q
\v 17 Echirigani olama mapurigá ne si'néami echi auché jaré isena pagótami ayénachó nakimea tamí bichíinala mapurigá ne Walubela niráa,
\q ayénachó mapurigá ne suníami piréami pagótami mapu ikí tamí bichíima riwéali, ma galá tamí bichíima.
\q
\v 18 Echi Walubela Riosi echirigá aní. Ki'yá chokichí jonsa Binói galá machírali echi jaré pagótami suwaba je'ná jeyiri.
\p
\v 19 Echalí echi Jakobo waminabi jeaneli: Echijiti nijeni aní máputa ketasi kumebo echi jaré isena pagótami, si'néami mapu ikí ma ariwesa mapurigá aboni chabénala niráa bichíiga piréali, ma galá bichíili echi Walubela Riosi.
\v 20 Jipi chópita osebo mapurigá aboni ketasi ko'mea echi sapá mapu bachá niráa wijáwaga uchárami níili echo'ná mulubé echi jaré amachíkalawami namuti yuwa, mapurigá echi jaré ke bichíiyami pagótami sinibí o'wikeka olá; ayénachó osebo mapurigá ke wesi rijói kochimea bilé mukí yuwa mapu ketasi binói upila ju, ayénachó mapu ke wesi mukí kochimea bilé rijói yuwa mapu ketasi binói kunala ju, ayénachó osebo mapurigá aboni ketasi ko'mea bilé namuti sapala mapu kusébanaga mi'lirúami níili, ayénachó mapurigá aboni ketasi ko'mea echi jaré namuti lalá.
\v 21 Mapujiti echo'ná suníami o'wéalachi, echo'ná echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi, sinibí isábawachi rawé aboni galá 'néniga nawesa mapurigá echi walula Moisesi chabé ki'yá osogá nulali mapurigá aboni olama.
\p
\v 22 Echalí echi jaré o'wéala mapu Riosi júuli nawisánala, ayénachó echi jaré o'wéala ochérami, ayénachó ne si'néami echi jaré napawika bichíiyami echo'ná Jerusalémachi piréami ma chapili jaré aboni mapurigá echi Pablo, echi Benabé yuwa simama echo'ná Antiokíachi. Echirigá julárami níili echi Júrasi mapu ayénachó Barsabasi riwéami níili, echi Sila ayénachó, echi okuá mapu bachá o'wéala níili echi auché jaré ritémtami yuwa.
\v 23 A'lí aboni tórataga julálati bilé oselí mapu je'ná jerigá anigá osirúami níili:
\p Tamujé máputa Riosi jiti julárami níili nawisánala, ayénachó tamujé o'wéala ochérami, ayénachó si'néami tamujé napawika bichíiyami jena'í Jerusalémachi piréami, si'néamita 'yemi mi ripora, 'yemi máputamo ketasi Juríosi pagótami ju, si'néami 'yemi máputamo tamujé ritémawala ju, echo'ná Antiokíachi piréami, ayénachó echo'ná Síriachi anilíwachi kawírali piréami, ayénachó echo'ná Silísiachi anilíwachi kawírali piréami.
\v 24 Tamujé ma galá machili mapu jaré rijói jena'í tamujechi jonsa simíbami ma 'yemi mi ra'íchaga kumeli, ayénachó aboni 'yemi mi ke newalábanali mapujiti aboni 'yemi mi aneli mapu arigá 'wérali ju máputamo noligá sikirétami níibo, ayénachó máputamo suwaba galá nijéwaga olabo mapurigá nulalíwami ju, mapurigá echi walula Moisesi osogá nulali, chopi tamujeta ketasi echirigá anénala júuli.
\v 25 Echijiti ma galá 'nátaga, a'nagupi ra'íchaga, galata nirali máputa jawabo okuá rijói tamujé yuwa 'yénami, mapurigá aboni ayénachó simama echo'ná 'yemi mi 'nébiya, tamujé ritémawala, echi Benabé, echi Pablo yuwa, mapu tamujeta wabé galé.
\v 26 A'lí echi Benabé, echi Pablo, ma wisabé 'yénali Jesucristo Ra'íchala nawésiya, mapalí aboni echijiti ne noguí ko'wirúami níima riwéali.
\v 27 Echirigata ma echo'ná 'yemi yuwa julabo echi Júrasi, echi Sila ayénachó. Aboni 'yemi mi galá ra'íchaga ruyema suwaba je'ná jeyiri.
\v 28 A'lí echi Wabé Galabé Riosi Iwigala tamujé tamí galá 'natárali mapalí tamujeta galá nirali máputa ketasi 'yemi mi waminabi wikabé namuti nulebo, chopi máputa 'yemi mi nulebo je'ná namuti mapu arigá 'wérali ju máputamo galá nijéwaga olabo:
\v 29 Ketasi kopoa echi sapá mapu bachá niráa wijáwaga uchárami níili echo'ná mulubé echi jaré amachíkalawami namuti yuwa, mapurigá echi jaré ke bichíiyami pagótami sinibí o'wikeka olá. Nibilé cho kopoa echi jaré namuti lalá. Nibilé cho kopoa echi jaré namuti mapu kusébanaga ko'wirúami níili. Ke wesi rijói si'nú mukí yuwa kochimea mapu ketasi binói upila ju. Nibilé wesi mukí si'nú rijói yuwa kochimea mapu ketasi binói kunala ju. A'lí átamo je'ná jerigá galá nijéwaga olásagá, echalítamo galá oláami níibo. ¡Ne galabé ologá pirélasi!
\p
\v 30 A'lí mapalí aboni ma echirigá julárami níili, echalí aboni ku simíbali echo'ná Antiokíachi. A'lí ma sisáa, aboni si'néami napabuli echi jaré napawika bichíiyami echo'ná Antiokíachi piréami. A'lí we yáati 'yali echi oselí osirúami.
\v 31 A'lí mapalí echo'ná Antiokíachi piréami ritémtami galá 'neli mapurigá osirúami níili, echalí aboni echijiti wabé kanílatami níili.
\v 32 A'lí echi Júrasi, echi Sila ayénachó we galá nawésami níili Riosi Ra'íchala. Echijiti aboni wabé galá kaníilataga, waminabi bichíirali echi jaré ritémtami mapalí aboni nawésali Riosi Ra'íchala.
\v 33 A'lí echi Júrasi, echi Sila pe wi'libé rawé tibili echo'ná Antiokíachi, chopi echo'ná piréami ritémtami ma ku ripórali aboni, mapalí aboni anili mapu ma ku simama riwéali echo'ná Jerusalémachi, echi jaré ritémtami yuwa mapu chabénala júuli aboni nawesánala.
\v 34 Chopi echi Sila waminá 'nátaga, arigá nakili mapu binói echo'ná aripima.
\v 35 A'lí echi Pablo, echi Benabé ayénachó echo'ná Antiokíachi tibili. Echalí aboni waminabi galabé nawésaga binérali echi Walubela Jesucristo nawésawala. A'lí auché jaré wikabé echo'ná Antiokíachi piréami ritémtami ayénachó echirigá nawésaga binérali.
\s Pablo auchecho siné osáala 'yénali Riosi Ra'íchala nawésiya
\p
\v 36 Pe wakinánokuá echi Pablo aneli echi Benabé jeanigá: Ma auchecho simabo 'nébiya acha galá ju echi jaré ritémtami echo'ná suníami o'wéalachi piréami mapo'ná tamujeta chabénala nawésiya 'yénali echi Walubela Jesucristo Ra'íchala.
\v 37 Echalí echi Benabé nakili echi Juani tonáliya aboni yuwa, echi mapu ayénachó Marko riwéami níili.
\v 38 Chopi echi Pablo ketasi galá nirali mapurigá echi Marko así torúami níima aboni yuwa, mapujiti chabénala echi Marko ma ariwesa aboni, echalí ku ro'wili echo'ná Pampíliachi anilíwachi kawírali jonsa. Echalí binói ketasi waminabi simili aboni yuwa mapalí aboni 'yénali Riosi nóchala olayá.
\v 39 A'lí echi Pablo, echi Benabé a'nagupi we ra'íchali, chopi arigá ketasi galá a'lárali. Echalí aboni a'nagú rojuali. A'lí echi Benabé arigá toli echi Marko. Echalí aboni echo'ná walubé ba'wírali moba simáraga, echo'ná biléana bárkochi muchiga echo'ná Chíprechi simíbali.
\v 40 Chopi echi Pablo chapili echi Sila mapurigá binói yuwa simea. A'lí mapalí echi auché jaré napawika bichíiyami ma Riosi yuwa ra'íchaga, tánali mapurigá Riosi wabé galigá ku'wírama okuánika, echalí echi Pablo, echi Sila ma ku simíbali.
\v 41 A'lí aboni simárali echo'ná Síriachi anilíwachi kawírali, ayénachó echo'ná Silísiachi anilíwachi kawírali. Echalí aboni waminabi bichíilataga simárali echi jaré napawika bichíiyami kanápuromí piréami mapo'ná aboni simíbali.
\c 16
\s Echi Timoteo, echi Pablo, echi Sila yuwa apanéraga simili
\p
\v 1 Pe wakinana echi Pablo, echi Sila sili echo'ná Rérbechi anilíwachi walúlachi, echo'ná Lístrachi anilíwachi walúlachi ayénachó. Echo'ná aboni riwali bilé ri'malí, Timoteo riwéami, echi mapu ne galá bichíiyami níili Jesucristo niráa. A'lí echi Timoteo iyela Juríosi pagótami níili, ayénachó galá bichíiyami níili Jesucristo niráa, chopi echi Timoteo onolá si'nú pagótami níili.
\v 2 Ne si'néami echi jaré ritémtami echo'ná Lístrachi piréami sinibí anili mapu echi Timoteo we galá oláami níili. Echo'ná Ikóniachi piréami ritémtami ayénachó echirigá anili.
\v 3 Echalí echi Pablo nakili mapu echi Timoteo ayénachó simea binói yuwa; chopi Pablo nuleli mapurigá noligá sikirétami níima. Echirigá nuleli olánala mapurigá echi jaré Juríosi pagótami echo'ná piréami ketasi sayérama echi Timoteo, mapujiti ne si'néami aboni galá machili mapu binói onolá ketasi Juríosi pagótami níili.
\v 4 A'lí echo'ná ibílana o'wéalachi mapo'ná echi Pablo, echi Sila simárali, echo'ná aboni nawésaga ruyeli echi jaré ritémtami ne suwaba mapurigá echi jaré o'wéala echo'ná Jerusalémachi piréami oseli ruyénala. A'lí echi jaré o'wéala mapu Riosi júuli nawisánala Binói Ra'íchala, aboni níili mapu echirigá oseli ruyénala echi jaré ritémtami, ayénachó níili echi auché jaré o'wéala ochérami mapu echirigá oseli ruyénala.
\v 5 Echirigá níili mapu suníami piréami napawika bichíiyami waminabi galá bichíili Riosi Ra'íchala, ayénachó sinibí rawé auché jaré galá bichíisali Jesucristo niráa. A'lí sinibí rawé niráa, auché jaré galá bichíiga muwésali echi jaré napawika bichíiyami.
\s Pablo rimuga niráa riwali bilé rijói echo'ná Maseróniachi bitéami
\p
\v 6 A'lí echi Wabé Galabé Riosi Iwigala ketasi nakíili mapurigá echi Pablo, echi Sila nawesáma Riosi Ra'íchala echo'ná Ásiachi anilíwachi kawírali. Echijiti aboni simárali echo'ná Príjiachi anilíwachi kawírali, echo'ná Kalásiachi anilíwachi kawírali ayénachó.
\v 7 A'lí aboni sili echo'ná mapo'ná ne noligá chótali Mísiachi anilíwachi kawírali ayénasí. A'lí echo'ná jonsa aboni auché biléana kawírali Bitíniachi anilíwachi simánali. Chopi echi Wabe Galabé Jesusi Iwigala ketasi risénsia 'yali mapurigá aboni echo'ná simama.
\v 8 A'lí mulubé mapo'ná yénasí suwiba echo'ná Mísiachi anilíwachi kawírali, echo'ná mulubé simáraga, aboni tiguínali echo'ná biléana walú ba'wírali suwé, Tróachi anilíwachi, mapo'ná wabé sili echi o'weli barko anilíwami, echo'ná walú ba'wírali moba 'yénami.
\v 9 A'lí mapalí aboni echo'ná muchili, echi Pablo rimuga niráa riwali bilé rijói echo'ná Maseróniachi anilíwachi kawírali bitéami mapu jeanigá taga bacháami wilíbali: Wakiná Maseróniachi simiró. Tamujé tamí ku'wiro.
\v 10 A'lí mapalí echi Pablo echirigá rimuga riwali, echalí tamujé we yáati kariweli echo'ná Maseróniachi simábiya, mapujítita ne bichíwali mayeli mapu Riosi echirigá tamujé tamí bayeli mapurigata galá ra'íchabo echo'ná piréami pagótami echi Galabé Riosi Ra'íchala.
\s Echi Pablo, echi Sila echo'ná Jilípochi 'yénali
\p
\v 11 A'lí echo'ná Tróachi jonsa tamujeta mo'wili echo'ná pachá biléana bárkochi echo'ná walú ba'wírali moba simíami. A'lí echo'ná muchiga tamujeta ne wachínaga simíbali echo'ná biléana kawírali, Samotrásiachi anilíwachi, echo'ná nasipa walú ba'wírali nirúami. A'lí bicheta ba'alínala rawé echo'ná Niápolichi anilíwachi sili.
\v 12 A'lí bicheta echo'ná jonsa, waminá bo'ónala Jilípochi anilíwachi sili, mapo'ná ne bachá walúlachi níili echo'ná Maseróniachi anilíwachi kawírali nirúami. Ayénachó echo'ná Jilípochi biléana walúlachi níili mapo'ná echi jaré Romano anilíwami pagótami we nulali. A'lí bicheta echo'ná muchili pe wi'libé rawé.
\v 13 Pe wakinana siné isábawachi rawé tamujeta echo'ná walúlachi jonsa machímana simíbali echo'ná bakochi yénasí, mapo'ná jaré Juríosi pagótami Riosi yuwa ra'ichábiya napawili. A'lí bicheta echo'ná muchíbaga, nawésali Riosi Ra'íchala echi jaré muguí mapu ikí echo'ná napawili.
\v 14 A'lí bilé mukí, Líria riwéami, echo'ná asali. Échiko echo'ná auché biléana, Tiatírachi anilíwachi bitéami níili, ayénachó binói ralinewa iyénali we sitákami chomítuami chiní. Je'ná mukí bichíili Riosi mapurigá echi jaré Juríosi pagótami bichíili; chopi mapalí binói galá námali Riosi Ra'íchala mapurigá echi Pablo nawésali, echalí Riosi 'yali mapurigá binói galá bichíima mapurigá echi Pablo nawésali.
\v 15 Echalí echi Líria ba'wí jiti pagótami níili, ne si'néami binói kúchuwala ayénachó. A'lí binói tamujé tamí jeaneli: Átamo mayésagá mapurigá nijeni galá bichíiyami ju echi Walubela Jesucristo niráa, jipi echo'ná nijé bitélachi tibisi. A'lí binói echirigá we 'wérali anili máputa atibibo.
\p
\v 16 Siné rawé mapalita simiba sírali echo'ná mapo'ná echi pagótami Riosi yuwa ra'ichábiya napawili, echalí tamujeta natépali bilé tiwé pióntami, echi mapu wabé chati riablo aliwala aliwéami níili. A'lí echi tiwé bachá niráa machírali echi pagótami mapurigá ikimea riwéali waminánomí. Echijiti echi jaré rijói mapu echi tiwé níwami níili wabé meli wenomí, mapujiti auché jaré pagótami galá natétali mapurigá echi tiwé animea mapurigá ikimea riwéali pe waminánomí.
\v 17 Je'ná tiwé najátali echi Pablo yuwa. Ayénachó tamujé tamí najátali. A'lí o'weli ra'íchaga jeanigá iyénali: Je'ná jaré rijói echi Ripabé Atíami Riosi piónawala ju. Aboni 'yemi mi nawésaga ané mapu churigá 'yémitamo ku wikáwarami níibo.
\v 18 A'lí echi tiwé wi'libé rawé echirigá olali mapuyénasí echi Pablo wabé kumérami níili. Echalí binói ma ku ro'wiga ra'íchali echi wabé chati riablo aliwala jeanigá: Nijé nimí nulé mápumi we yáati ku machínama echo'ná pachana echi tiwé sulálachi jonsa, mapujiti echi Walubela Jesucristo waminabi wabé simírami jiwérami ju, ketasi mapurigá mujé. Echalí we yáati echi riablo aliwala ma ku machínali echo'ná pachana echi tiwé sulálachi jonsa.
\p
\v 19 A'lí mapalí echi jaré rijói, echi tiwé níwami, ma galá machili mapu echi tiwé ma ketasi waminabi mema riwéali wenomí, mapujiti binói ma ketasi omérali bachá niráa 'nériya mapurigá waminánomí ikimea riwéali, echalí aboni chapigá banírali echi Pablo, echi Sila echo'ná kumurachi mapo'ná echo'ná nuláami igúsuwami muchili.
\v 20 A'lí echirigá pásawa bacháami echi jaré komisario yuwa, echalí jeaneli: Je'ná jaré Juríosi rijói wabé tamujé tamí na'áwata máputa jena'í walúlachi piré.
\v 21 Aboni wabé nawésaga binera mapu tamujeta wabé si'winárigá olabo; chopi ketasi risénsia ju máputa echirigá olabo, mapujítita Romano anilíwami pagótami ju.
\v 22 Echalí echo'ná piréami pagótami ne wabé simírami na'áwali echi Pablo, echi Sila sayéraga. A'lí echi jaré komisario nulali aboni napáchala 'yesa, kusiti wipisónala.
\v 23 A'lí ma wisabé wabé wipisosa, echalí echo'ná pachá kumurachi mo'wálati, ayénachó echo'ná kumurachi tibúami wabé nulélati galabé niráa tibúnala.
\v 24 A'lí mapalí echo'ná kumurachi tibúami je'ná jerigá nulélati, echalí binói echo'ná biléana waná wabé pachánala mo'wali; ayénachó ma mo'ogá aboni ralala echo'ná naóana kusí iwarátachi, echirigá cha'íbanaga muchúwali.
\p
\v 25 Chopi ne nasipa rokogó echi Pablo, echi Sila Riosi yuwa ra'icha muchili; ayénachó aboni we kaníliga nawajili Riosi nawajíwala. A'lí echi auché jaré echo'ná mo'wárami galá kipua muchili.
\v 26 Echalí ke sayiná ne wabé jiwéami nokuali kawí, mapuyénasí echo'ná kumurachi ne wabé nokuali ri'lé tigótamichi jonsa, ayénachó echalí we yáati irápatali suwaba echo'ná kumurachi 'yérala, ayénachó echi jiero wiya, echi mapujiti si'néami bulérami níili, suwaba ke sayiná ku botali.
\v 27 Echalí echo'ná kumurachi tibúami we yáati ku busureli. A'lí mapalí binói riwali mapu ma irápara jali suwaba echo'ná kumurachi yéachi, echalí binói machí paga binói níwala wi'libé ripiyá, a binói mi'lináali, mapujiti binói mayeli mapu echi jaré mapu pachá mo'wárami níili ma waminá júmsali.
\v 28 Chopi echi Pablo o'weli ra'íchaga jeaneli: ¡Ketasi mi'yá binói niráa! ¡Si'néamita abijí jena'í muchuwi!
\v 29 Echalí echo'ná kumurachi tibúami ma tasa bilé na'í rajérami, wabé 'maga bakili echo'ná pachá kumurachi. A'lí echo'ná bacháami echi Pablo echi Sila yuwa wabé sayilúmaga chokóbaga wilíbali.
\v 30 Echalí we sapú ku machí a'waga, jeanigá rukueli: Keni amígowa, ¿chúrigani olama mapurigá nijeni galá ku wikáwarami níima?
\v 31 Echalí aboni ku nijéwaga jeaneli: Galá bichíi echi Walubela Jesucristo niráa, a'lí bichemi galá ku wikáwarami níima; ayénachó echi auché jaré echo'ná mujé bitélachi piréami ku wikáwarami níima a echirigá galá bichíisagá.
\v 32 A'lí aboni galá nawésaga ruyeli Riosi Ra'íchala; ayénachó aboni echirigá nawésali ne si'néami echo'ná binói bitélachi muchúami.
\v 33 A'lí echalí a rokogó niráa, echo'ná kumurachi tibúami galá ku bi'wali aboni ripogálachi mapo'ná aboni wabé wipisótami níili. A'lí echi rijói we yáati ba'wí jiti pagótami níili, si'néami echo'ná binói bitélachi muchúami ayénachó.
\v 34 Echalí echi rijói bayérali aboni echo'ná pachá binói bitélachi. A'lí ne galá kówali. Echalí echi rijói ma galá kaníili, echi auché jaré echo'ná binói bitélachi piréami ayénachó, mapujiti si'néami ma galá bichíili Riosi.
\p
\v 35 Ba'alínala bi'yá echi jaré komisario júuli echi jaré kapitani jeanénala echo'ná kumurachi tibúami mapu ku machí a'wama echi Pablo, echi Sila.
\v 36 Echalí echo'ná kumurachi tibúami jeaneli echi Pablo: Echi jaré komisario tamí nuleli 'yemi mi ku machí a'wánala. Echijiti 'yémitamo ma risénsia ju máputamo we kaníliga ku simabo.
\v 37 Chopi echi Pablo jeaneli: Tamujé Romano anilíwami pagótami ju, chopi echi jaré o'wéala komisario arigá nulali mapu tamujé waminá wipisótami níibo mapalí aboni ketasi bachá niráa tamujé tamí justicia olasa. A'lí aboni tamujé tamí pachá mo'wali. Jipi aboni tamujé tamí we chiná niráa ku machí a'wánali. Ketásita echirigá ku 'machínabo, chopi ariwebo mapu aboni niráa wakiná nolínama mapurigá aboni tamujé tamí ku machí a'wama.
\v 38 Echalí echi jaré kapitani echirigá ku ruyeli echi jaré o'wéala komisario. A'lí echi komisario ne wabé majali mapalí aboni machili mapu echi Pablo, echi Sila, Romano pagótami níili.
\v 39 Echalí echi jaré komisario sili echo'ná kumurachi. A'lí aboni wabé tánali mapurigá echi Pablo, echi Sila ku wikáwama mapujiti aboni pachá mo'wárami níili mapalí echi jaré komisario ketasi bachá niráa justicia olasa. Echalí ma ku machí a'wali echi Pablo, echi Sila. A'lí echi jaré komisario risúu anigá tánali mapurigá echi Pablo, echi Sila, ma ku simama echo'ná walúlachi jonsa.
\v 40 A'lí echi Pablo, echi Sila ma ku buyasa echo'ná pachá kumurachi jonsa, echalí aboni sili echo'ná echi Líria riwéami mukí bitélachi. A'lí ma galá 'nesa echi auché jaré ritémtami, aboni galá nawésaga ruyeli mapurigá waminabi galá bichíima. A'lí ma ku simíbali.
\c 17
\s Echo'ná Tesalónachi piréami ne buchuwí anigá na'áwali
\p
\v 1 Echo'ná jonsa echi Pablo, echi Sila simárali echo'ná Anpípolichi anilíwachi, echo'ná Apolóniachi anilíwachi ayénachó. A'lí aboni sili echo'ná walúlachi Tesalónachi anilíwachi mapo'ná nirúali bilé ri'obá, echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwala.
\v 2 Echijiti echi Pablo bakili echo'ná echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi mapurigá binói galá nawesáma Riosi Ra'íchala, mapurigá binói sinibí olali kanápuromí mapo'ná binói iyénali. A'lí bikiyá tarali yénasí, sinibí isábawachi rawé echi Pablo galá nawésali aboni.
\v 3 Echalí echi Pablo galá machírataga ruyeli mapurigá osirúami ju echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi mapu arigá 'wérali níili mapurigá echi Walubela Jesucristo wabé risúu olárama nílasa, waminá mi'lirúami níima; ayénachó mapu ma mukúami níisa, Binói auchecho siné ku owínama. A'lí echi Pablo jeaneli: Je'ná Jesusi, echi mapu nijé 'yemi nimí nawésali Binói jiti, je'ná ju echi Walubela Cristo.
\v 4 Echalí jaré Juríosi pagótami galá bichíili Jesucristo niráa. A'lí aboni galá napawili echi Pablo, echi Sila yuwa, ayénachó bichíili wikabé echi auché jaré isena, Griego anilíwami pagótami, mapu chabé jonsa bichíili Riosi mapurigá echi jaré Juríosi pagótami bichíili. A'lí wikabé muguí mapu peé bachá o'wéalatami níili, ma galá bichíili Jesucristo niráa.
\p
\v 5 Echijiti echi auché jaré Juríosi pagótami mapu ketasi bichíiyami níili Jesucristo niráa, abóniko ne wabé kichili echi Pablo, echi Sila. Echalí aboni napabuka bayérali jaré chati oláami rijói mapu wepi 'yénami níili. A'lí si'néami aboni ne wabé na'áwatali echo'ná walúlachi piréami pagótami, echi Pablo, echi Sila sayéraga. Echalí echi wikabé pagótami ne wabé na'áwaga, ne buchuwí anigá, chuwé mo'wili echo'ná echi Jasoni riwéami rijói bitélachi. Aboni we ali echi Pablo, echi Sila, mapurigá aboni ku machí a'waga, chibi olama.
\v 6 Chopi ketasi riwisáa echi Pablo, echi Sila, echo'ná pachá kalírali, echalí aboni chuwé banírali echi Jasoni, auché jaré ritémtami ayénachó. A'lí aboni tólati mapo'ná echi jaré igúsuwami echo'ná nuláami muchili. Echalí si'néami wabé o'weli ra'íchaga jeaneli: ¡Je'ná jaré rijói mapu ma wabé na'áwataga kumeli buchuwíana jena'í wichimóbachi piréami pagótami, ayénachó ma sili jena'ibi!
\v 7 A'lí aboni waminabi jeanili: Echi Jasoni ma galá nareli aboni, echo'ná binói bitélachi. A'lí ne si'néami je'ná jaré wabé sayéraga olá, echi walubela silíami Sésara riwéami nulalila sayéraga. Aboni chopi nawésaga aní mapu auché bilé nirú walubela silíami, echi mapu Jesusi riwé.
\v 8 A'lí je'ná jerigá namsa, echo'ná piréami pagótami ne wabé buchuwí anigá na'áwali, echo'ná piréami o'wéala igúsuwami ayénachó.
\v 9 Chopi echi Jasoni echi auché jaré yuwa bichíwaga aneli echi jaré igúsuwami mapurigá aboni ketasi na'áwatama echi pagótami; ayénachó aboni nijili wenomí jeanigá mapu aboni ketasi ku chapimea echi wenomí, a aboni ne bichíwali na'áwatasagá echi pagótami. Echalí echi jaré igúsuwami perikó ni'yúbanali.
\s Echi Pablo, echi Sila 'yénali echo'ná Beréachi anilíwachi
\p
\v 10 Echalí we yáati rokogó niráa echi jaré ritémtami júuli echi Pablo, echi Sila echo'ná auché biléana walúlachi, Beréachi anilíwachi. A'lí mapalí echi Pablo, echi Sila ma sili echo'ná Beréachi, echalí aboni simíbali echo'ná echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi.
\v 11 A'lí echo'ná Beréachi piréami Juríosi pagótami waminabi wabé galá ra'íchaga galéami níili, ketasi mapurigá echo'ná Tesalónachi piréami pagótami, mapujiti echo'ná Beréachi piréami ne wabé galá kaníliga kipuli mapurigá echi Pablo, echi Sila nawésali. Ayénachó aboni sinibí rawé 'yasa, galá 'neli mapurigá osirúami ju Riosi Ra'íchala, mapujiti aboni nakili machiboya acha bichíwali níili mapurigá echi Pablo, echi Sila nawésaga aneli.
\v 12 Echirigá níili mapu wikabé Juríosi pagótami, echo'ná Beréachi piréami, ne galá bichíili Jesucristo niráa. Jaré echi auché jaré isena Griego anilíwami pagótami ayénachó bichíili. A'lí jaré mapu echirigá bichíili peé bachá o'wéalapala níili. Jaré aboni muguí níili, auché jaré rijói níili.
\v 13 Chopi mapalí echi jaré Juríosi pagótami echo'ná Tesalónachi piréami galá machili mapurigá echi Pablo nawésaga iyénali Riosi Ra'íchala echo'ná Beréachi, echalí aboni echo'ná simasa ne wabé buchuwí anigá na'áwatali echi jaré Beréachi piréami mapu ikí ke cho bichíili Riosi Ra'íchala.
\v 14 Chopi echi jaré ritémtami we yáati júuli jaré rijói echi Pablo bayéranala echo'ná mikabé walú ba'wírali suwé; chopi echi Sila, echi Timoteo abijí tibili echo'ná Beréachi.
\v 15 A'lí echi jaré rijói toli echi Pablo echo'ná Aténachi anilíwachi walúlachi. A'lí mapalí aboni ku ro'wili echi Pablo ku kuwana júuli jeanénala echi Sila, echi Timoteo mapurigá aboni ayénachó we yáati simama echo'ná Aténachi mapo'ná Pablo asali.
\s Pablo echo'ná Aténachi iyena
\p
\v 16 A'lí mapuyénasí echi Pablo abijí buweli mapurigá echi Sila, echi Timoteo ayénachó sebama echo'ná Aténachi, echalí echi Pablo ne wabé siweli mapujiti riwali mapurigá echo'ná walúlachi piréami pagótami wabé amachíkiami níili wikabé karúmati niwárami.
\v 17 Echijiti echi Pablo we nawésaga ra'íchali echi jaré Juríosi pagótami yuwa, echo'ná aboni ri'obáwalachi; ayénachó ra'íchali echi auché jaré isena pagótami yuwa, si'néami mapu ikí anili mapu aboni Riosi yuwa ra'íchaga waminabi walubélaga aneli, achigórigá mapurigá echi jaré Juríosi pagótami olali. A'lí echi Pablo sinibí rawé we ra'íchali echi auché jaré yuwa, si'néami mapu ikí sili echo'ná ri'narátachi mapo'ná echo'ná piréami napawili.
\v 18 Echalí jaré rijói chótali echi Pablo yuwa ra'ichásiya. Jaré aboni binéami níili mapurigá echi jaré Epikúrio anilíwami pagótami binérali. Auché jaré binéami níili mapurigá echi auché jaré Estoiko anilíwami binérali. A'lí jaré aboni jeanili: ¿Churigá tamujé tamí anema je'ná rijói mapu wabé ra'íchaga aní echirigá? Auché jaré jeanili: ¡Je'ná rijói we nawésami ju auché jaré isena riosi jiti rugá! A'lí aboni echirigá anili mapujiti echi Pablo we nawésali Jesucristo jiti rugá, ayénachó mapujiti binói ruyeli mapurigá echi jaré suwíami auchecho ku o'wínama waminánomí rawé.
\v 19 Echalí Pablo bayéralati echo'ná Areópagochi anilíwachi, mapo'ná echo'ná Aténachi piréami o'wéala sinibí galá rugá nawésali. A'lí jeanélati: Tamujé tamí ruyée mapu churigá aniwáami ju je'ná mapurigami bukulíwami binera echi pagótami.
\v 20 Mapujiti mujemi tamujé tamí wiká karúmati si'winárigá ané. A'lí bicheta we nakí máputa galá machiboa churigá aniwáami ju suwaba.
\v 21 A'lí aboni echirigá anili mapujiti echo'ná Aténachi piréami pagótami, ayénachó echi jaré si'wina piréami pagótami mapu echo'ná muchili, ne si'néami chopi nakili námanala jaré bukulíwami namuti. A'lí aboni we nakili a'nagupi ruyénala echi jaré bukulíwami namuti.
\p
\v 22 Echalí echi Pablo echo'ná Areópagochi nasipa aboni yuwa wilíbaga jeaneli: 'Yemi pagótami jena'í Aténachi piréami nijeni ritiwá mapu 'yémitamo ne wabé amachíkiami ju wikabé karúmati.
\v 23 Mapujiti mapalí nijeni 'néniga simírali echo'ná wikanáami mapo'ná 'yémitamo wabé amachika olá, echalí nijeni riwali biléana mapo'nátamo we amachike, mapo'ná je'ná jerigá osirúami ju: ¡Jena'ita amachike bilé riosi mapu ketasi machirúami ju! A'lí je'ná bilé Riosi mapu 'yémitamo ketasi machigá, arigátamo galá amachike, je'ná echi Walubela Riosi ju, mapu nijé 'yemi nimí ruyée echi Binói jiti.
\v 24 Echi Walubela Riosi mapu niwáli jena'í wichimóbachi, echi mapu ayénachó niwáli suwaba namuti mapu jena'í wichimóbachi nirú, échiko ne Walubela ju echo'ná ripá riwigachi, ayénachó ne Walubela ju jena'í wichimóbachi. A'lí echi Walubela Riosi ketasi chopi bité echo'ná jaléana ri'obachi mapu echi pagótami niwáli.
\v 25 Ayénachó echi Walubela Riosi ketasi newalé nibilé namuti mapu echi pagótami niwá. Echi Binói ju mapu si'néami tamujé tamí 'ya máputa pirélabo jena'í wichimóbachi, ayénachó máputa galá iwipo. Echi Walubela Riosi ju mapu tamujé tamí 'ya suwaba namuti.
\v 26 Ayénachó echi Walubela Riosi chopi léami niráa niwáli ne si'néami pagótami mapu ikí nirú jena'í wichimóbachi, mapurigá aboni pirélama ne suníami jena'í wichimóbachi. Echi Walubela Riosi ayénachó bachá niráa machigá nulali mapalí ibili niráa pirélama riwéali, ayénachó Binói bachá niráa machigá nulali mapo'ná ibili niráa pirélama riwéali jena'í wichimóbachi.
\v 27 A'lí echi Walubela Riosi muchúwali echi pagótami jena'í wichimóbachi mapurigá aboni galá aga machimea Binói Riosi. Chopi ne bichíwali Riosi ketasi mikabé atí tamujé yuwa.
\v 28 Mapujiti Binói Riosi jítita piré jena'í wichimóbachi, ayénachó Binói jítita 'yena. A'lí Riosi jítita olá ne suwaba mapu ikita olá. A'lí jaré 'yemi níwala o'wéala osáami achigórigá anili, mapalí aboni jeanigá osali: Tamujeta Riosi kúchuwala ju.
\v 29 Ata ne bichíwali Riosi kúchuwala níisagá, echijítita ketasi mayebo mapu echi Walubela Riosi mapurigá bilé namuti amachíkalawami niráa ju. Mapujiti echi jaré amachíkalawami namuti chopi echi wabé natéami oro anilíwami jiti niwárami ju. Auché jaré amachíkalawami namuti echi wabé natéami plata anilíwami jiti niwárami ju. Auché jaré chopi rité jiti niwárami ju. A'lí ibili amachíkalawami namuti chopi niwárami ju mapurigá jaré pagótami 'nátaga nakili.
\v 30 Echalí ki'yánala rawé Riosi ketasi kastigo 'yali echi pagótami, mapujiti aboni ketasi cho machili Binói Ra'íchala. Chopi jipi rawé Riosi nulé ne si'néami pagótami, ne suníami jena'í wichimóbachi piréami mapurigá aboni si'nú bukulíwami galabé 'natama, ayénachó mapurigá aboni chopi olama mapurigá Binói nakí.
\v 31 Mapujiti Riosi ma galá tétali bilé rawé mapalí si'néami jena'í wichimóbachi piréami pagótami ibili niráa ne galá justicia olárami níima, mapujiti Riosi ma nuleli bilé Rijói mapu suwaba namuti ne galá machigá, justicia olíima echi pagótami. A'lí Riosi ma ne bichíwaga machírali si'néami pagótami mapurigá Binói ma chapili echi bilepi rijói, mapujiti Riosi Binói ma ku owíntali echi bilé Rijói mapalí échiko ma mukúami níili.
\p
\v 32 Chopi mapalí echi pagótami námali echi Pablo jeanéachi mapurigá echi jaré suwíami ku o'wínama riwéali, echalí jaré aboni waminá tiníchali echi Pablo. A'lí auché jaré jeaneli: Galá níima auché sineta mi kipubo je'ná ra'íchali.
\v 33 Echalí echi Pablo waminá ariwesa, ku simili echo'ná abónichi jonsa.
\v 34 Chopi jaré galá bichíili mapurigá echi Pablo nawésali. A'lí bilé rijói, Rionísio riwéami, echirigá bichíili. Échiko bilé níili echi jaré o'wéala yuwa mapu sinibí napawili echo'ná Ariópagochi anilíwachi; ayénachó bilé mukí, Rámari riwéami, galá bichíili; auché jaré pe okuáa ayénachó bichíili.
\c 18
\s Pablo iyena echo'ná Koríntochi
\p
\v 1 Pe wilibeko, je'ná jerigá ma simírasa, echi Pablo ma ku simili echo'ná Aténachi jonsa. A'lí binói simili echo'ná auché biléana walúlachi Koríntochi anilíwachi.
\v 2 Echo'ná Koríntochi echi Pablo riwali bilé rijói Juríosi, echi mapu Akila riwéami níili, echi mapu echo'ná auché biléana Póntochi anilíwachi kawírali bitéami níili. Echalí ke 'me wikabé rawé níili mapalí jonsa echi Akila nawali echo'ná Koríntochi, echo'ná Itáliachi anilíwachi kawírali jonsa simisá. A'lí echi binói upila, Priskila riwéami ayénachó binói yuwa nawali. A'lí arigá 'wérali níili mapu aboni ku simama echo'ná Itáliachi jonsa, mapujiti echi walula silíami, Kláurio riwéami, we nulali mapurigá si'néami Juríosi pagótami waminá simama echo'ná Rómachi anilíwachi walúlachi jonsa. A'lí echi Pablo echo'ná aboni pirélachi simili 'nésiya.
\v 3 A'lí echi Pablo galá machíami níili achigó yiri olayá mapurigá aboni nóchali, mapujiti aboni teka niwáami níili echi jaré o'weli chibérami mapuyiri kalí niwalíwami. Echijiti echi Pablo echo'ná aboni yuwa tibili, mapujiti binói nakili napawika nochama aboni yuwa.
\v 4 A'lí sinibí isábawachi rawé echi Pablo simili echo'ná echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi mapo'ná binói bichíiraga ra'íchali echi jaré Juríosi pagótami yuwa, ayénachó echi auché jaré isena yuwa mapu echo'ná napawili.
\p
\v 5 A'lí mapalí echi Sila, echi Timoteo ma sili echo'ná Koríntochi, echo'ná Maseróniachi anilíwachi kawírali jonsa simasa, echalí echi Pablo chótali ne galá bichíiga nawésiya Riosi Ra'íchala; ayénachó binói ne galá machíami niráa ruyeli echi jaré Juríosi pagótami, echo'ná Koríntochi piréami, jeanigá mapu echi Jesusi ne bichíwali níili echi Walubela Cristo anilíwami. Mapujiti echi jaré Juríosi ayénachó mayeli mapu Riosi julama riwéali echi Walubela Cristo anilíwami jena'í wichimóbachi.
\v 6 Chopi echi jaré Juríosi chótali wabé chati anigá sayérasiya mapurigá echi Pablo nawésali. Echalí binói wabé asápali binói napáchala. A'lí echirigá ologá, echi Pablo galá machírali echi jaré Juríosi pagótami mapurigá binói ma ariwema riwéali echi aboni. Ayénachó echi Pablo jeaneli: 'Yemi aboni chópitamo chokila níibo, átamo ketasi siné ku wikáwarami níisagá mapurigátamo chati olali. Nijé ma 'yemi nimí galá nawésali Riosi Ra'íchala, chópitamo ketasi bichíinali. Echijiti nijeni ketasi chokila níima, átamo ketasi siné ku wikáwarami níisagá. A'lí jipi jonsa nijeni chopi nawesáma echi auché jaré isena pagótami, mapu ketasi Juríosi ju.
\v 7 Echalí echi Pablo ma ku machínali echo'ná echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi jonsa. A'lí binói echo'ná bilé rijói kalílachi simili, echi mapu Justo riwéami níili. A'lí echi Justo galá bichíiyami níili Riosi, ayénachó echo'ná binói bitélachi jonsa pe mulubé níili echo'ná echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi.
\v 8 A'lí echi Krispo riwéami rijói ne galá bichíili Jesucristo niráa, binói upila, echi jaré binói kúchuwala ayénachó. A'lí echi Krispo ne bachá walula níili echo'ná echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi. A'lí ne wikabé pagótami echo'ná Koríntochi piréami galá námaga mapurigá echi Pablo nawésali, ne galá bichíili; ayénachó aboni ba'wí jiti pagótami níili.
\p
\v 9 A'lí siné rokogó mapalí echi Pablo kochigá rimuli, echalí binói námali echi Walubela Jesucristo mapalí Binói ra'íchaga niráa jeaneli: ¡Ketasi majá! Arigá waminabi nawesá Nijé Ra'íchala. Ketásirapé majá echirigá nawésiya.
\v 10 Mapujiti Nijé sinibí nimí yuwa atí. Echijiti ke wesi omérama mi risúu olayá. Nijeni niwa wikabé pagótami jena'í walúlachi piréami mapu galá tamí bichíi.
\v 11 Echalí echi Pablo echo'ná Koríntochi anilíwachi walúlachi tibili bilé bamíbali waminá nasipa. A'lí binói we galá binériga nawésali echo'ná piréami, echi Galabé Riosi Ra'íchala.
\p
\v 12 Chopi mapalí echi Kalioni riwéami rijói ne walula silíami níili echo'ná Akáyachi anilíwachi kawírali, echalí rawé echi jaré Juríosi pagótami echo'ná piréami ne wabé na'áwali echi Pablo sayériya. A'lí aboni chapigá banírali echi Pablo echo'ná mapo'ná echo'ná piréami igúsuwami muchili.
\v 13 Echalí aboni jeaneli echi silíami: Je'ná rijói we bichíiraga nawesa si'néami pagótami, jeanigá mapurigá aboni si'winárigá o'wikema Riosi; chopi a echirigá olásagá, aboni we sayérama echi nulalíwami.
\v 14 Echalí echi Pablo ma ku nijéwaga ra'icháma riwéali, chopi echi Kalioni we yáa jeaneli echi jaré Juríosi: A jaré karúmati chibi yiri oluwáwami níisagá, a jaré namuti wabé simírami chati oluwáwami mapurigá nakówami niráa níisagá, echalí galá níima mapurigá nijé 'yemi nimí justicia olíimi, 'yemi Juríosi pagótami, achigórigá mapurigá tamujé nulérami ju.
\v 15 A'lí 'yémitamo chopi wiká karúmati namuti jiti ra'ichánali, ayénachótamo jaré riwá jiti katéwaga ra'ichánali, echi 'yemi nulalila jiti omá. Echijiti 'yemi aboni niráa galá a'lárasi, mapujiti nijeni ketasi nakí justicia olánala je'ná jaré namuti jiti.
\v 16 Echalí echi walula silíami waminá chakena júuli ne si'néami echi jaré Juríosi pagótami echo'ná justicia oluwáwamichi jonsa.
\v 17 A'lí ne si'néami echi auché jaré isena Griego anilíwami pagótami waminá chapigá, wisabé chiwali echi Sóstini riwéami rijói, echi mapu ne walula níili echo'ná echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi. A'lí aboni echirigá chiwali echi Sóstini echo'ná bacháami echi walula silíami Kalioni riwéami yuwa; chopi echi Kalioni ketasi chokila mayeli suwaba je'ná jeyiri jiti.
\s Echi Pablo auchecho ku nawali echo'ná Antiokíachi, chopi pe wakinánokuá binói auchecho ku simili echo'ná wikanáami iyénaga, Riosi Ra'íchala nawésiya
\p
\v 18 Echalí echi Pablo abijí echo'ná Koríntochi aripili wi'libé rawé; chopi pe wakinana, ma ripórasa echi jaré ritémtami, binói echo'ná pachá biléana bárkochi asagá, echo'ná ba'wichí moba simíraga ku simili, echo'ná Síriachi anilíwachi kawírali simiyá. A'lí echi Priskila, echi Akila ayénachó simíbali. Chopi ke cho simiyá, mapalí echi Pablo echo'ná walú ba'wírali suwé, Senkréachi anilíwachi asali, echalí binói nulali suwaba sikínala binói mo'ola. A'lí binói echirigá ologá machírali mapurigá binói ma sunili olayá mapurigá binói bachá niráa ne bichíwaga aneli Riosi mapu binói olama riwéali.
\v 19 A'lí mapalí aboni sili echo'ná Ejésochi anilíwachi walúlachi, echalí echi Akila, echi Priskila echo'ná tibili. A'lí echi Pablo simili echo'ná echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi. A'lí binói galá binéraga nawésali Riosi Ra'íchala echi jaré Juríosi pagótami echo'ná napawíami.
\v 20 Echalí echi jaré Juríosi we tániga aneli echi Pablo mapurigá binói auché pe wi'libé rawé tibima echo'ná aboni yuwa; chopi binói ketasi nakili.
\v 21 Echalí echi Pablo ku ripórali aboni. A'lí jeaneli: Arigá 'wérali juni mápuni asimea echo'ná Jerusalémachi pe waminánomí rawé mapalí omowálawachi sébachi níima. Chopi a Riosi nakisáagá, mápuni ku nawama 'yemi mi yuwa, echalí pe waminánomí nijeni ne bichíwali ku nawama 'yemi mi 'némiya. A'lí echi Pablo echo'ná Ejésochi jonsa ku simili, echo'ná pachá biléana bárkochi asagá.
\p
\v 22 Chopi auchecho ku nawasa echo'ná bo'ónala walú ba'wírali suwé, Sesaréachi anilíwachi, echalí echi Pablo ku machínali echo'ná bárkochi jonsa. A'lí echo'ná ripáami Jerusalémachi ku simili. Echalí ma narepasa echo'ná piréami ritémtami, a'lí echi Pablo waminá tu Antiokíachi ku simili.
\v 23 A'lí mapalí echi Pablo ma wikabé rawé yénasí asali, echo'ná Antiokíachi, echalí binói auchecho siné ku simili echo'ná jonsa. Echalí binói echo'ná Kalásiachi anilíwachi kawírali, ibílana rijówachi simírasagá, waminabi galá nawésaga bichíirali echi jaré mapu ma galá bichíili Jesucristo niráa, echo'ná Príjiachi anilíwachi kawírali ayénachó.
\s Echi Apolo we nawesa echo'ná Ejésochi
\p
\v 24 Echalí rawé echo'ná Ejésochi nawali bilé rijói Juríosi, Apolo riwéami, echi mapu echo'ná Alejantríachi anilíwachi bitéami níili. A'lí echi Apolo we galá nawésami níili; ayénachó binói suwaba we galá machili Riosi Ra'íchala osirúami.
\v 25 A'lí echi Apolo péebi machili mapurigá tamujé Walubélawala Jesucristo nulá olánala. Echalí binói tarapé majaga nawésali Jesucristo jiti rugá, ayénachó binói ne galá machíami niráa binérali Jesucristo jiti. Chopi echalí echi Apolo chopi machíami níili mapurigá echi Juani chabé chokichí binéraga nawésali mapalí binói galá pagoli echi jaré pagótami.
\v 26 Echalí rawé echi Apolo tarapé majaga owínali nawésiya echo'ná pachá echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi. Chopi mapalí echi Priskila, echi Akila galá námali echirigá nawésachi, echalí aboni waná bayéraga, waminabi galá binérali echi Apolo, mapurigá binói ne galá machimea mapurigá Riosi tamujé tamí nulé olánala.
\v 27 A'lí mapalí echi Apolo nakili echo'ná Akáyachi anilíwachi kawírali simínala, echalí echi auché jaré ritémtami galá ku'wírali; ayénachó aboni oseli echo'ná Akáyachi piréami ritémtami, jeanigá mapu aboni ne galá narema echi Apolo. A'lí mapalí echi Apolo ma nawali echo'ná Akáyachi, binói waminabi bichíirali si'néami mapu ikí Riosi ma we kaligá bichíirali.
\v 28 Mapujiti echi Apolo ne galá nawésaga machírali si'néami pagótami mapu ketasi ne bichíwami níili mapurigá echi jaré Juríosi bichíili. Echalí echi Apolo ne machiná niráa machírali echi pagótami mapu echi Jesusi ne bichíwali níili echi Walubela Cristo anilíwami, mapujiti echi Apolo ne machiná niráa nawésali mapurigá osirúami ju echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi; echijiti aboni ketasi omérali 'yékaka ra'icha.
\c 19
\s Echi Pablo echo'ná Ejésochi iyena
\p
\v 1 Mapuyénasí echi Apolo echo'ná Koríntochi asali, echalí echi Pablo wikanáami echo'ná ripáami wérachi simíraga, ma ku nawali echo'ná tu Ejésochi anilíwachi walúlachi. A'lí binói echo'ná riwali jaré rijói mapu bichíiyami níili Riosi.
\v 2 Echalí echi Pablo jeanigá rukueli: ¿Áchatamo nareli echi Wabé Galabé Riosi Iwigala mapalítamo bichíili? A'lí aboni ku nijéwaga jeaneli: ¡Nirapeta siné námali je'ná, mapu nirú bilé Wabé Galabé Riosi Iwigala!
\v 3 Echalí echi Pablo jeanigá rukueli: ¿Churigátamo pagótami níili ba'wí jiti? A'lí aboni ku nijéwaga jeaneli: Tamujeta chopi pagótami níili mapurigá echi Juani pagoli.
\v 4 A'lí echi Pablo jeaneli: Echi Juani galá pagoli echi pagótami ba'wí jiti, mapalí aboni si'nú, galabé niráa 'nátali, ayénachó mapalí aboni ma ku ro'wili Riosi yuwa. Chopi echi Juani ayénachó jeaneli mapu aboni galá bichíima echi auché Bilé mapu pe waminánomí nolínama riwéali. Je'ná jerigá aniwáami níili mapu aboni galá bichíima echi Jesusi jiti, echi mapu Walubela Cristo ju.
\v 5 A'lí mapalí aboni ma námali je'ná jeyiri, echalí aboni aneli echi Pablo mapurigá binói ayénachó pagoma aboni, mapujiti aboni ma galá bichíili echi Walubela Jesusi niráa.
\v 6 A'lí mapalí echi Pablo, binói sikala jiti, nochali echo'ná abónichi, echalí echi Wabé Galabé Riosi Iwigala nawali echo'ná pachana aboni sulálachi. A'lí aboni chótali isena ra'íchali ra'icha, ayénachó aboni we galá nawésali Riosi Ra'íchala, mapurigá Riosi Binói 'yali nawisánala.
\v 7 A'lí echi jaré rijói mapuyena makói miná okuá níili.
\p
\v 8 Echalí echi Pablo sinibí tarali, bikiyá michá yénasí iyénali echo'ná echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi, mapo'ná binói tarapé majaga nawésali echi jaré pagótami echo'ná piréami. A'lí binói galá bichíiranali aboni mapurigá Riosi we galá nulema riwéali jena'í wichimóbachi piréami pagótami.
\v 9 Chopi jaré aboni waminabi wabé biwárami suléami níilasali, a'lí aboni ketasi nakili bichíinala Riosi Ra'íchala. A'lí aboni wabé chati aneli echi Wabé Galabé Riosi Ra'íchala, mapalí aboni ra'íchali echi auché jaré pagótami yuwa. Echalí echi Pablo waminá waná simili echo'ná abónichi jonsa. Ayénachó binói waminá auché biléana bayérali echi jaré mapu ma galá bichíili Jesucristo niráa. A'lí echo'ná mapo'ná echi Pablo bayérali aboni, biléana eskuélachi níili, bilé rijói Tirano riwéami níwala. A'lí echi Pablo echo'ná galá nawésali Riosi Ra'íchala sinibí rawé.
\v 10 A'lí echi Pablo sinibí echirigá olali, okuá bamíbali yénasí. Echijiti ne si'néami echi jaré Juríosi pagótami echo'ná Ásiachi anilíwachi kawírali piréami galá námali echi Walubela Jesucristo Ra'íchala. Ayénachó si'néami echi auché jaré isena pagótami galá námali.
\p
\v 11 Ayénachó Riosi 'yali mapurigá echi Pablo wikabé namuti wabé omériga olama mapurigá ke wesi auché jaré omérali olayá.
\v 12 A'lí mapalí echi Pablo echirigá wabé omériga olali, echalí echi auché jaré pagótami toli echi jaré wisibuli, echi auché jaré namuti Pablo napáchala ayénachó, suwaba mapu ikí nachútarami níili echi Pablo jiti, a'lí moba uchélati echi jaré nayúkami. A'lí je'ná jiti ne si'néami echi jaré nayúkami ku sa'wili, ayénachó echi jaré chati isena riablo aliwala ma ku 'machínali echo'ná pachá aboni sulálachi jonsa.
\v 13 Echalí jaré Juríosi pagótami mapu mikabé wikanáami 'yénami níili ayénachó ku machí a'wánali echi jaré chati isena riablo aliwala echo'ná pachá echi jaré pagótami sulálachi jonsa. A'lí aboni ayénachó nakili echi Walubela Jesusi riwalá jiti ra'íchaga ku machí a'wánala echi jaré riablo aliwala, chopi aboni ketasi galá bichíiyami níili Jesucristo niráa. Echalí aboni nuleli echi jaré riablo aliwala jeanigá: ¡Nijé 'yemi nimí nulé máputamo ma ku 'machínabo echo'ná pachá echi pagótami sulálachi jonsa, mapujiti echi Jesusi riwalá ne wabé omérami ju, echi mapu echi Pablo we nawesa Binói jiti!
\v 14 Echirigá olali echi kichao rijói mapu bilé Juríosi rijói, Iseba riwéami, kúchuwala níili. Échiko ne walula níili echi auché jaré sacerdote yuwa.
\v 15 Chopi mapalí aboni echirigá olánali, echalí echi wabé chati riablo aliwala ku nijéwaga jeaneli: Galani machí echi Jesusi, ayénachóni machí echi Pablo, chopi 'yemi, ¿chigátamo ju?
\v 16 A'lí ma echirigá anisáa, echalí echi rijói mapu we chati riablo aliwala aliwéami níili, ne wabé 'maga ko'wísali echi kichao najirémami. Échiko galá omérali si'néami echi jaré aboni, ayénachó binói ne wabé jiwériga chibi olísali si'néami aboni, mapuyénasí aboni ne wabé chi'wanárami niráa, machí sabélaga, ku júmsali echo'ná kalírali jonsa.
\v 17 A'lí ne si'néami echi jaré Juríosi pagótami echo'ná Ejésochi piréami ne galá ikíili suwaba je'ná jeyiri, ne si'néami echi auché jaré isena pagótami ayénachó. Echijiti si'néami pagótami ne wabé majali, ayénachó aboni waminabi walubélaga aneli echi Walubela Jesucristo.
\v 18 Ayénachó wikabé echi jaré mapu galá bichíili Jesucristo niráa, suwaba ku nawésali mapurigá aboni chabénala wabé chati ologá piréali.
\v 19 Ayénachó wikabé mapu chabénala bachá niráa, wabé olali mapurigá sukurúami niráa, ma galá bichíili Jesucristo Ra'íchala. Echalí jonsa aboni ma ketasi waminabi olánali mapurigá sukurúami niráa; ayénachó aboni pali aboni níwala oselí, mapo'ná aboni bineli sukurúami niráa. A'lí suwaba waminá ikósali echo'ná bacháami si'néami echi auché jaré pagótami yuwa. A'lí ma taraga suwaba echi jaré oselí natigala, echalí aboni riwali mapurigá suwaba wabé natéami níili, mapuyena malisa makói mili peso plata natéami niráa.
\v 20 Echirigá níili mapu waminabi wikabé pagótami bichíili echi Walubela Riosi Ra'íchala. A'lí si'néami pagótami riwali mapu Riosi Ra'íchala ne wabé omérami níili.
\p
\v 21 A'lí pe wakinánokuá, je'ná jerigá ma ikisáa, echalí echi Pablo we simináali echo'ná Maseróniachi anilíwachi kawírali, echo'ná Akáyachi anilíwachi kawírali ayénachó, mapurigá binói galá 'nema echo'ná piréami bichíiyami. A'lí binói ayénachó nakili echo'ná Jerusalémachi simináliya; ayénachó binói jeanili: Pe waminánomí mapalini ma echo'ná Jerusalémachi asisáa, echalí arigá 'wérali juni mapurigani ayénachó simea echo'ná Rómachi anilíwachi.
\v 22 A'lí echi Pablo bachá júuli okuá rijói, binói yuwa nigúurami, mapurigá aboni bachá simama echo'ná Maseróniachi anilíwachi kawírali. Echi Timoteo, echi Erasto níili mapu julálati, chopi echi Pablo binói abijí pe wikabé rawé ripili echo'ná Ásiachi anilíwachi kawírali.
\s Wikabé pagótami echo'ná Ejésochi piréami ne wabé na'árami níili
\p
\v 23 Echalí rawé wikabé pagótami echo'ná Ejésochi piréami ne wabé na'áratami níili, mapujiti auché jaré wikabé galá bichíisali Riosi Ra'íchala.
\v 24 A'lí bilé rijói, Remétrio riwéami, níili mapu ne wabé na'áwatali echi auché jaré pagótami. Échiko echi plata anilíwami jiti niwagá ralinéwami níili wikabé kúuchi mapuyiri ri'obá, achigó yiri mapurigá echi walubé ri'obá mapu echo'ná nirúali, mapo'ná echo'ná Ejésochi piréami níwali echi Riana anilíwami amachíkalawami namuti. A'lí echi Remétrio we galá natétiami níili echi auché jaré binói yuwa nóchami mapu echi jaré namuti niwáami níili.
\v 25 Echalí échiko si'néami napabuli echi auché jaré mapu binói yuwa nóchali; ayénachó napabuli auché jaré achigó yiri nóchami, echo'ná piréami. A'lí jeaneli: 'Yémitamo galá machí máputa je'ná jiti nóchaga ne wabeta galá mebo.
\v 26 Chopi 'yémitamo ma galá machí mapurigá je'ná Pablo nawésaga aní. 'Yémitamo ma námali mapurigá binói anili, mapu echi jaré amachíkalawami namuti mapu jaré rijói jiti niwárami níili, ketasi tamujé Riósawala ju. A'lí binói ma bichíirali wikabé pagótami, ketasi chopi jena'í Ejésochi piréami, chopi ayénachó binói bichíirali wikabé pagótami ne suníami Ásiachi anilíwachi kawírali piréami.
\v 27 Je'ná jerigá ketasi galá ju, mapujiti siné káachi tamujeta wikawabo tamujé nóchala. A'lí siné káachi ma ketasi waminabi o'wikérami níima echi walula Riana anilíwami amachíkalawami namuti mapu si'néami jena'í Ásiachi piréami galá amachike, ne suníami jena'í wichimóbachi piréami ayénachó.
\p
\v 28 A'lí mapalí ma námali je'ná, echalí aboni ne wabé na'áwali. A'lí aboni wisabé niráa o'weli ra'íchaga jeanili: ¡Arigá wabé walubela nílaga echi Riana, mapu tamujé jena'í Ejésochi piréami níwala ju!
\v 29 A'lí si'néami pagótami echo'ná walúlachi piréami ne buchuwí echirigá anigá na'áwasali. A'lí aboni chapili echi Kayo riwéami rijói, echi Aristarko riwéami ayénachó, mapu echo'ná Maseróniachi anilíwachi kawírali piréami níili. Okuánika echi Pablo yuwa 'yénami níili. Echalí echo'ná piréami pagótami chapigá banírali echi okuá rijói echo'ná kumurachi mapo'ná ne si'néami echo'ná piréami pagótami napawísali.
\v 30 A'lí echi Pablo ayénachó nakili echo'ná kumurachi nawánala, mapurigá binói galá ra'íchama echi pagótami, chopi echi auché jaré bichíiyami ketasi nakíili mapurigá binói simea.
\v 31 Ayénachó jaré o'wéala echo'ná Ásiachi anilíwachi kawírali nuláami echi Pablo amígowala níili. Echalí aboni jaré júuli ruyénala echi Pablo mapurigá binói ketasi simea echo'ná mapo'ná echi pagótami napawili.
\v 32 Chopi mapuyénasí echirigá ikili, echalí echo'ná mapo'ná echi wikabé pagótami napawili, jaré wanacho niráa ra'íchaga sinákali. A'lí auché jaré wabé si'winá cho anigá sinákali, mapujiti echi wikabé pagótami ne buchuwí anigá na'áwali; chopi wikabé simírami ketásirapé machili mapu piri jiti napawili aboni.
\v 33 Ayénachó echo'ná 'yénali jaré Juríosi pagótami mapu ketasi bichíiyami níili Jesucristo niráa. Aboni chapili bilé rijói Alejandro riwéami mapurigá binói ra'íchaga anema echi auché jaré pagótami echo'ná Ejésochi piréami mapu jaré Juríosi pagótami arigá ketasi bichíiyami níili Jesucristo niráa, mapurigá echi Pablo bichíili. Echalí echi Alejandro, binói sikala jiti ra'ámaga aneli mapu kilí jama, mapujiti binói nakili ra'íchama echi wikabé pagótami mapurigá aboni ketasi waminabi sayérama echi jaré Juríosi pagótami.
\v 34 Chopi mapalí aboni machili mapu bilé Juríosi rijói níili, echalí si'néami, sinepi niráa, wi'libé niráa wisabé ra'íchaga sinákali jeanigá: ¡Arigá wabé walubela nílaga echi Riana, mapu tamujé jena'í Ejésochi piréami níwala ju!
\p
\v 35 A'lí mapalí echo'ná walúlachi bitéami komisario perikó kilí, ke anigá, jawábali echi wikabé pagótami, echalí binói jeaneli: 'Yemi pagótami jena'í Ejésochi piréami, ne si'néami jena'í wichimóbachi piréami pagótami galá machí mapurigá tamujé jena'í Ejésochi piréami galá tibuta echi walubela Riana ri'obáwala, ayénachó mapurigata tibuta echi Riana anilíwami amachíkalawami namuti, echi mapu echo'ná ripá riwigachi jonsa rikíinali.
\v 36 A'lí mapujiti ke wesi omero aniyá mapu je'ná jerigá ketasi bichíwali ju, echijiti galá kilí muchisi. Ketasi bilé namuti olasi mapalítamo ketasi cho bachá niráa ne galá 'nata.
\v 37 Mapujiti je'ná rijói máputamo wakiná pali ketasi biyiri chati olali, nibilé chati anigá ra'íchali echi 'yemi níwala amachíkalawami namuti sayéraga.
\v 38 A'lí a echi Remétrio, ayénachó echi auché jaré binói yuwa nóchami nakisáagá wi'nijínala echi auché jaré, galá níima wi'nijisa echo'ná bacháami echi jaré o'wéala komisario yuwa mapalí aboni justicia olama. Echalí aboni galá omérama echirigá wi'nijiya echi auché jaré mapu aboni sayela ju.
\v 39 Chopi a tásagá aboni auché si'nú namuti, galá níima suwaba katiwasa mapalí ne si'néami pagótami napawí.
\v 40 A'lí jipi rawé siné káachita wabé wi'nijírami níibo mapurigá nakówami niráa mapujiti je'ná jerigá ma ikili. A'lí tarapebi yiri nirú mapurigá tamujé omérabo ku ruyée, mapalí echi jaré o'wéala tamujé tamí rukuema mapu piri jítita je'ná jerigá buchuwí anigá na'áwaga napawili jipi rawé.
\v 41 A'lí ma je'ná jerigá anisáa, echi walula komisario ku ripórali echi wikabé pagótami.
\c 20
\s Echi Pablo iyénali echo'ná Maseróniachi anilíwachi kawírali, echo'ná Krésiachi anilíwachi kawírali ayénachó
\p
\v 1 A'lí mapalí ma ku kilírali echi wikabé pagótami buchuwí aníami, echalí echi Pablo bayegá galá nawésali echi jaré bichíiyami. A'lí binói ne galá matochi cho'nogá naripasa, ma ku simili, echo'ná Maseróniachi anilíwachi kawírali simiyá.
\v 2 A'lí echi Pablo buchuwímana 'némiya iyénali echo'ná Maseróniachi anilíwachi kawírali piréami bichíiyami. Ayénachó binói galá ruwigá nawésali echi jaré bichíiyami. A'lí pe wakinánokuá binói nawali echo'ná Krésiachi anilíwachi kawírali.
\v 3 A'lí mapalí echi Pablo ma bikiyá micheli echo'ná asagá, echalí binói nakili ku simínala echo'ná bo'ónala Síriachi anilíwachi kawírali, echo'ná pachá biléana bárkochi asagá, ba'wichí moba 'yénami. Chopi mapalí binói ke 'me ayó bakimea riwéali echo'ná bárkochi, echalí binói ruyérami níili mapurigá echi jaré Juríosi wabé kichiga mi'lináali echi binói, echo'ná bárkochi inárachi. Echijiti echi Pablo anili mapu binói wichí wiligá ku simea, echo'ná Maseróniachi anilíwachi kawírali auchecho siné ku simíraga.
\v 4 A'lí auché jaré ritémtami ayénachó apanériga simíbali echi Pablo yuwa. Echi Sópate riwéami rijói mapu echo'ná Beréachi bitéami níili ayénachó simili, echi Aristarko, echi Sekunto ayénachó, okuánika mapu echo'ná Tesalónachi piréami níili. A'lí echi Kayo ayénachó simili, echi mapu echo'ná Rérbechi bitéami níili. A'lí echi Timoteo ayénachó simili, echi Tíkiko ayénachó, echi Trójimo ayénachó, okuánika mapu echo'ná Ásiachi piréami níili.
\v 5 A'lí je'ná ritémtami bachá simíbali echo'ná walúlachi Tróachi anilíwachi yénasí, mapo'ná aboni buwigá muchili mapuyena tamujeta echo'ná sili.
\v 6 A'lí mapalí ma simírali echalí omowálawachi rawé mapalí echi jaré Juríosi pagótami ko'wali echi pani, ketasi nasówarami echi levadura anilíwami, echalí tamujé ku simíbali echo'ná Jilípochi jonsa, echo'ná pachá biléana bárkochi muchiga. A'lí tamujeta malí chi'ligá sili echo'ná Tróachi mapo'ná aboni buwigá muchili. A'lí bicheta echo'ná muchili kichao rawé.
\s Pablo we nawesa echo'ná Tróachi piréami bichíiyami
\p
\v 7 A'lí echalí tarali, ne bachá rawé, echo'ná Tróachi piréami galá bichíiyami we napawili mapurigá aboni rojuániga ko'mea echi pani. A'lí echi Pablo galá binérali aboni; chopi mapujiti ba'alínala rawé binói ma ku simea riwéali, echijiti echi Pablo ne wabé wi'libé ra'íchali, ne nasipa rokogó arigá.
\v 8 Echalí echi jaré bichíiyami napawika muchili echo'ná pachá biléana kalírali wabé ripabé mapo'ná wikabé na'í rajáami nirúali.
\v 9 Echalí bilé ri'malí, Eútiko riwéami echo'ná ripabé asali mapo'ná biléana yéachi níili. A'lí échiko ne wabé kochili mapujiti echi Pablo wi'libé niráa ra'íchali. A'lí mapujiti echi ri'malí we kochili, echijiti binói echo'ná ripabé bisiánamótami kalírali jonsa ri'lé wichíbali. A'lí ma mukúami ku mutúlati.
\v 10 Echalí echi Pablo ku ri'lé rikínali mapo'ná echi ri'malí bu'wili. A'lí binói echo'ná moba bunaga niráa, chukúbali. A'lí binói jeaneli echi auché jaré ritémtami: Ketasi majasi. ¡Binói ma ku bitéami ju!
\v 11 A'lí echi Pablo auchecho ku ripá simili echo'ná kalírali. Echalí binói ma rojonasa, ko'wali echi pani, echi auché jaré ritémtami yuwa. A'lí ma kosáa, binói pe wi'libé niráa ra'íchali, ma chi'láachi yénasí. Echalí binói ma ku simili echo'ná jonsa.
\v 12 A'lí echi ri'malí ma ku bitéami tólati. Echijiti ne si'néami echi auché jaré ritémtami ne wabé kanílatami níili.
\s Mapurigá aboni simíbali echo'ná Tróachi jonsa echo'ná Milétachi yénasí
\p
\v 13 Echalí tamujeta bachá simíbali, echo'ná pachá biléana bárkochi muchiga, ba'wichí moba iyénami, echo'ná Asónachi anilíwachi yénasí, mapurigata echo'ná ku napawipo echi Pablo yuwa, mapujiti binói echirigá tamujé tamí aneli, mapujiti binói nakili wichí wiligá simínala echo'ná yénasí.
\v 14 A'lí mapalita natépali echi Pablo echo'ná Asónachi, echalí binói bakili echo'ná bárkochi tamujé yuwa. A'lí bicheta ba'wichí moba simíbali echo'ná Mitilénachi anilíwachi yénasí.
\v 15 A'lí bicheta echo'ná jonsa ku simíbaga, ba'alínala rawé tamujeta mulubé suwé simárali echo'ná Chíochi anilíwachi kawírali, echo'ná nasipa walubé ba'wírali nirúami. A'lí bicheta ba'alínala rawé sili echo'ná Sámochi anilíwachi suwé mapo'ná echi barko chukúbali. Echalí rokogó tamujeta chi'lébali echo'ná biléana mapo'ná Trojíliochi anilíwachi níili. A'lí ba'alínala rawé tamujeta sili echo'ná Milétachi anilíwachi.
\v 16 Echalita ketasi sili echo'ná Ejésochi mapujiti echi Pablo ketasi nakili mapu wikabé chi'lema echo'ná Ásiachi anilíwachi kawírali. Binói chopi nakili mapu we yáati nawama echo'ná Jerusalémachi mapujiti binói nakili echo'ná asináliya mapalí sebama riwéali echi jaré Juríosi pagótami omáwala omowálawachi, Pentikostesi anilíwami, a echirigá omérasagá binói.
\s Echi Pablo galá nawesa echo'ná Ejésochi piréami napawika bichíiyami o'wéala ochérami
\p
\v 17 Echalí mapalí echi Pablo asali echo'ná Milétachi, binói júuli bayénala echo'ná Ejésochi piréami napawika bichíiyami o'wéala ochérami.
\v 18 A'lí mapalí aboni echo'ná binói yuwa sili, echalí echi Pablo jeaneli: 'Yémitamo galá machí mapu chúrigani sinibí olali 'yemi yuwa, echalí ne chokichí rawé jonsa mapalini nawali jena'í Ásiachi anilíwachi kawírali.
\v 19 Echalí mapalí nijeni 'yemi yuwa asali nijeni sinibí rawé chopi olali mapurigá echi Walubela Jesucristo nakí. Nijeni sinibí wabé kaligá olali, chópini ayénachó wabé nalaka iyénali mapujítini ne wabé risúu olárami níili mapujiti echi jaré Juríosi pagótami tamí wabé risúu olánali.
\v 20 Chopi nijeni tarapé siné ariweli 'yemi mi nawésiya suwaba echi Galabé Riosi Ra'íchala, mapurigátamo galá ku'wíratami níibo. A'lí nijeni sinibí echirigá 'yemi mi nawésali echo'ná wikabé pagótami napawílachi, ayénachóni sinibí 'yemi mi nawésali awínala niráa, echo'ná pachá 'yemi aboni pirélachi.
\v 21 A'lí nijeni 'yemi mi nawésali, 'yemi máputamo Juríosi pagótami ju, máputamo si'nú, galabé niráa 'natabo, ayénachó máputamo ku ro'wibo Riosi yuwa, ayénachó máputamo galá bichíibo echi Walubela Jesucristo niráa. A'lí bicheni echirigá achigórigá nawésali 'yemi máputamo auché jaré isena pagótami ju, 'yemi máputamo ketasi Juríosi pagótami ju.
\v 22 Jípini arigá simea echo'ná Jerusalémachi, mapujiti echi wabé galabé Riosi Iwigala echirigá tamí nulé; chópini ketasi machí mapu chúrigani risúu olárami níima echo'ná.
\v 23 Chopi nijeni machí mapurigá echo'ná suníami o'wéalachi mapo'nani iyénali, echi jaré ritémtami echo'ná piréami nulérami níili echi Wabé Galabé Riosi Iwigala jiti mapurigá aboni tamí anema mápuni pachá bachárami níima, ayénachó mápuni wabé risúu olárami níima, ani ku simisáagá echo'ná Jerusalémachi.
\v 24 Chópini tarapé majáratami níili mapujiti aboni echirigá tamí aneli. Nirapeni mayé mapu arigá 'wérali ju mapu nijé binói waminabi bitélama jena'í wichimóbachi. Chópini nakí mapurigani galá kanílaga sunima nijé nóchala, ayénachó mapurigani suwaba olama mapurigá echi Walubela Jesucristo tamí nuleli, mapurigani nawesáma echi Galabé Riosi Ra'íchala jeanigá mapu Riosi ne wabé galéami ju.
\p
\v 25 Ayénachó jipi nijeni ne bichíwali mayé mapu ke wesi 'yemi auchecho siné tamí ku riwiboa. Nijeni 'yemi mi nawésali echi Wabé Galabé Ra'íchali, jeanigá mapu Riosi ne galabé nuléami ju echi jaré pagótami, chópitamo ma ketasi auchecho siné tamí riwiboa.
\v 26 Echijiti jipi nijeni 'yemi mi ne bichíwaga ané mapu Riosi ketasi tamí wi'nijima a bilé 'yemi ketasi galá bichíisagá Riosi Ra'íchala.
\v 27 Mapujiti nijeni sinibí 'yemi mi nawésaga ruyeli ne suwaba mapurigá Riosi nakí máputamo olabo. Sinibini suwaba galá nawésali Riosi Ra'íchala. Ke sineni majaga ichípali.
\v 28 Echijiti ne galá 'nátaga tibusi 'yemi aboni niráa. Ayénachó galá 'nátaga tibusi ne si'néami echi auché jaré napawika bichíiyami, mapujiti echi Wabé Galabé Riosi Iwigala ma 'yemi mi nuleli tibúnala aboni, mapurigátamo galá nisebo si'néami echi auché jaré mapu ikí galá bichíi echi Walubela Jesucristo niráa. Echi Wabé Galabé Riosi Iwigala ma 'yemi mi nuleli tibúnala ne si'néami echi auché jaré napawika bichíiyami, mapujiti Jesucristo ma ku ralali aboni, mapalí a Binói nijali, mapurigá Binói lalá ma ku'luwárami níili.
\v 29 Mapujiti nijeni galá machí mapurigá mapalí nijeni ma ku simisá, echalí auché jaré nolínama suwábanala jena'í piréami napawika bichíiyami, mapurigá echi wabé jobátami nalíwali wabé suwaba echi jaré bo'wá.
\v 30 Ayénachó pe waminánomí jaré 'yemi arigá wabé nakimea 'yékaka binéranala echi auché jaré 'yemi. A'lí echi jaré ketasi binérama echi ne bichíwali, mapujiti aboni wabé nakimea mapu si'néami 'yemi galá bichíiyami arigá bichíima mapurigá aboni wabé 'yékaka nawesa.
\v 31 Echijiti galá 'nátaga tibusi 'yemi aboni. Ne galá 'natasi mapurigá bikiyá bamíbali yénasí, sinibí rawé, ayénachó sinibí rokogó, nijeni sinibí ne nalaka niráa 'yemi mi galá nawésaga ruyeli ibili niráa.
\p
\v 32 A'lí jipi, 'yemi keni ritémawa, nijeni chopi nakí mapurigá Riosi 'yemi mi ku'wírama, ayénachó máputamo bichíibo mapurigátamo nawésarami níili jeanigá mapu Riosi ne wabé galéami ju, mapujiti echi Galabé Riosi Ra'íchala wabé omérami ju 'yemi mi waminabi galá bichíiriya. A'lí átamo echirigá bichíisagá, echalítamo napabúrami níibo ne si'néami echi auché jaré yuwa mapu ikí Riosi wabé galabérali mapalí aboni galá bichíili Jesucristo niráa.
\v 33 Nijeni ketasi siné koruli ni bilé 'yemi níwala wenomí, nirapeni koruli nibilé 'yemi níwala napacha.
\v 34 Si'winárigá 'yémitamo galá machí mapurigá nijé wabé nóchali nijé binói sikala jiti, mapurigani echirigá mema echi jaré namuti mapu ikini newaleli, ayénachó mapurigani echirigá mema suwaba mapu ikí newaleli echi auché jaré mapu tamí yuwa muchili.
\v 35 Sinibí nijé 'yemi nimí binérali mapurigata echirigá nochabo, ayénachó mapurigata ku'wírabo echi auché jaré, si'néami mapu ikí newaléami ju; ayénachóni 'yemi mi binérali máputamo galá 'natabo mapurigá echi Walubela Jesucristo jeanili: Waminabi wabé kaníliami ju echi mapu galá kowa auché jaré, ketasi mapurigá echi mapu wepi chopi naré.
\p
\v 36 A'lí ma je'ná jerigá anisáa, echalí echi Pablo chokoba wilíbali, ne si'néami aboni yuwa. A'lí si'néami aboni tániga ra'íchali Riosi yuwa.
\v 37 A'lí ne si'néami aboni echi Pablo matóchawala cho'nogá, we nalákaka, wabé kaligá, natimaka ripórali.
\v 38 Echalí aboni ne wabé o'mónali mapujiti echi Pablo bachá jeaneli: 'Yémitamo ma ketasi auchecho siné tamí riwiboa. A'lí ne si'néami aboni apanéraga simíbali echi Pablo yuwa echo'ná bárkochi yénasí.
\c 21
\s Pablo iyena echo'ná Jerusalémachi
\p
\v 1 Echo'nata ariwesa echi jaré ritémtami, mata mo'wili echo'ná bárkochi. A'lí bicheta ba'wichí moba simáraga ne wachínaga simíbali echo'ná Kósachi anilíwachi uchíi kawírali, echo'ná walú ba'wírali nasipa nirúami. A'lí bicheta ba'alínala rawé sili echo'ná Rórachi anilíwachi kawírali echo'ná walú ba'wírali nasipa nirúami. A'lí bicheta echo'ná jonsa sili echo'ná Pátarachi anilíwachi walúlachi.
\v 2 Echo'ná Pátarachi tamujeta riwali auché bilé barko echo'ná Jenísiachi anilíwachi kawírali simíami. Echalita echo'ná pachá mo'wisáa ku simíbali.
\v 3 A'lí bicheta ba'wichí moba simáraga riwali echi walú kawí Chíprechi anilíwachi echo'ná nasipa walú ba'wírali nirúami. A'lí mikabé simáraga o'winata ariwesa sili echo'ná Síriachi anilíwachi kawírali. A'lí bicheta sébali echo'ná walú ba'wírali suwé mapo'ná Tírochi anilíwachi walúlachi níili, mapujiti echo'ná bárkochi nóchami echo'ná suwé ku wichí ariwema riwéali jaré namuti muruka.
\v 4 A'lí bicheta ma riwisá echi jaré echo'ná piréami ritémtami bichíiyami, echalita echo'ná tibili aboni yuwa kichao rawé yénasí. A'lí aboni ayénachó ruyérami níili echi Wabé Galabé Riosi Iwigala jiti mapurigá aboni anema echi Pablo mapu ketasi galá níima mapurigá binói ku simea echo'ná Jerusalémachi.
\v 5 Chopi ma simírasa kichao rawé, echalita ma ku simíbali. A'lí ne si'néami echo'ná piréami bichíiyami rijói pe téeli niráa tamujé yuwa apanéraga 'yénali mapalita ku simíbali echo'ná walúlachi jonsa, echo'ná bárkochi ku simiba. Echalí aboni jubila ayénachó simíbali, aboni kúchuwala ayénachó. A'lí echo'ná walú ba'wírali suwé satérali si'néamita chokoba jábaga ra'íchali Riosi yuwa.
\v 6 A'lí ma a'nagupi matochi cho'nogá ripóraga, tamujeta echo'ná bárkochi mo'wili. A'lí aboni ku bitichí simíbali.
\p
\v 7 A'lí bicheta echo'ná Tírochi jonsa ku simasa, echo'ná Tolemáirachi anilíwachi 'yénasáta sili. Echirigata ma sunili ba'wichí moba echo'ná pachá bárkochi 'yena. A'lí mata naripasa echo'ná piréami napawika bichíiyami, echo'nata aboni yuwa tibili pe bilé rawé.
\v 8 Ba'alínala rawé tamujeta ma ku simíbali echi Pablo yuwa. Echalita sili echo'ná Sesaréachi anilíwachi walúlachi. Echo'nata mo'wili echi Jilipi bitélachi, echi mapu we nawésami níili Riosi Ra'íchala. Échiko ayénachó bilé níili echi auché jaré kichao nigúurami yuwa, riákono anilíwami. A'lí bicheta echo'ná tibili binói yuwa.
\v 9 A'lí echi Jilipi naó maléali, ke cho kunéami. A'lí naóanika ayénachó we nawésami níili Riosi Ra'íchala.
\v 10 A'lí mapalita ma echo'ná pe wi'libé rawé muchili, echalí echo'ná nawali bilé rijói Riosi Ra'íchala nawésami, echo'ná Juréachi jonsa simíami, echi mapu Agabo riwéami níili.
\v 11 A'lí echi Agabo tamujé tamí 'nésiya nawali. Echalí binói ma 'yesa echi Pablo níwala pula, a binói ronólachi buleli, a binói sikálachi ayénachó. A'lí jeanili: Echi Wabé Galabé Riosi Iwigala jeaní mapu echo'ná Jerusalémachi, echi jaré Juríosi pagótami je'ná jerigá bulema je'ná pula níwami rijói. A'lí aboni waminá nijima echi binói mapurigá echi auché jaré si'wina piréami pagótami risúu olábiya tomea.
\v 12 A'lí mapalita ma je'ná jerigá námali, echalita wabé risúu anigá aneli echi Pablo mapurigá ketasi simea echo'ná Jerusalémachi. A'lí echi auché jaré echo'ná Sesaréachi piréami ayénachó achigórigá aneli.
\v 13 Echalí echi Pablo ku nijéwaga jeaneli: ¿Churékulátamo echirigá nalákaka, tamí o'monára sulachí niráa? Tarapé chiré mápuni arigá bulirúami níisa echo'ná Jerusalémachi. Nirapé chiré mápuni arigá mi'lirúami níisa mapujítini bichíi echi Walubela Jesucristo niráa.
\v 14 A'lí mapujítita ketasi omérali echirigá anée mapurigá echi Pablo ketasi simea, echalita waminá ariweli jeanigá: Galá níima mapurigá olárami níisa mapurigá echi Walubela Jesucristo chopi nakí.
\p
\v 15 A'lí pe wilibeko je'ná jerigá ma ikisáa, echalita ma kariwesa simíbali echo'ná Jerusalémachi.
\v 16 Echalí jaré ritémtami echo'ná Sesaréachi piréami ayénachó apanéraga simíbali tamujé yuwa. Ayénachó aboni yuwa iyénali bilé rijói Manasoni riwéami mapu chabé bachánala echo'ná Chíprechi bitéami níili, chopi échiko ma bitéami níili echo'ná Jerusalémachi. A'lí wi'libé bamíbali jonsa échiko galá bichíiyami níili Jesucristo niráa. A'lí bicheta echo'ná echi rijói bitélachi chi'lébali.
\s Pablo 'némiya simili echi Jakobo
\p
\v 17 Mapalita ma sili echo'ná Jerusalémachi, echalí echo'ná piréami ritémtami wabé kaníliga tamujé tamí nareli.
\v 18 A'lí ba'alínala rawé echi Pablo simili echi Jakobo 'némiya. Echalí tamujeta ayénachó simíbali. A'lí echi auché jaré o'wéala ochérami bichíiyami echo'ná Jerusalémachi piréami ayénachó echo'ná muchili echi Jakobo yuwa.
\v 19 Echalí echi Pablo galá narépali si'néami aboni. A'lí binói ibílipi niráa ruyeli suwaba namuti mapurigá Riosi olali echi auché jaré isena pagótami yuwa, mapalí binói nawésali aboni echi Galabé Riosi Ra'íchala, si'néami mapu ikí ketasi Juríosi pagótami níili.
\v 20 A'lí mapalí aboni echirigá námali, echalí aboni waminabi wabé walubélaga aneli Riosi. A'lí aboni jeaneli echi Pablo: Galá ju rijimala, chópimi ma galá machí mapu wikabé simírami Juríosi pagótami ma galá bichíili Jesucristo niráa. A'lí ne si'néami aboni 'wérali aní mapu arigá 'wérali ju máputa nijéwaga olabo mapurigá echi Moisesi osogá nulali.
\v 21 A'lí aboni ruyérami níili mapurigá mujemi binera si'néami echi auché jaré Juríosi pagótami si'wina piréami, jeanigá mapurigá aboni ma ketasi nijéwaga olama mapurigá Moisesi osogá nulali, ayénachó mápumi aní mapu ma ketasi 'wérali ju mapurigá aboni noligá sikirema echi jaré aboni kúchuwala kúruwi, nibilé mapurigá aboni waminabi olama mapurigá tamujé pagótamawala sinibí olali.
\v 22 ¿Jipi churigata olabo? Ne bichíwali echi wikabé pagótami napawima mapujiti aboni námama mapurigami ma ku nawali.
\v 23 Galá níima mujemi je'ná jerigá olasa, mapurigá tamujé mi ané: Jena'í tamujé yuwa muchuwi naó rijói mapu arigá olánali mapurigá aboni chabénala aneli Riosi mapurigá aboni ne bichíwali olama.
\v 24 Jipi mujé binói yuwa bayéraga togá echi jaré naó rijói. A'lí mujé a binói niráa ayénachó ne galá bi'wá mapurigá aboni olama, achigórigá mapurigá si'néami echi jaré Juríosi pagótami olá echo'ná aboni ri'obáwalachi. Mujé binói suwaba natéti mapu ikí aboni newalé. Mujé binói arigá ralá echi jaré bo'wá mapu ko'wirúami níima. A'lí aboni galá omérama sikayá aboni kupala, mapurigá echi jaré Juríosi olá mapalí aboni ma suní olayá mapurigá aboni ne bichíwaga aneli Riosi mapu aboni olama. A'lí ne si'néami echi jaré Juríosi pagótami galá machimea mapu ketasi bichíwali níili mapurigá aboni ruyérami níili mapurigá mujemi olá, chopi mapurigá mujé ayénachó ne galá nijéwaga olá mapurigá Moisesi osogá nulali.
\v 25 Chopi mata oseli echi auché jaré isena pagótami, si'néami mapu ikí galá bichíiyami ju Jesucristo niráa. A'lí bicheta jeanigá oseli mapu tamujeta mayé mapu ketasi 'wérali ju mapurigá aboni je'ná jerigá nijéwaga olama, chopi mapurigá aboni ketasi ko'mea echi sapá mapu bachá niráa wijáwaga uchárami níili echo'ná mulubé echi jaré amachíkalawami namuti yuwa; ayénachó mapurigá aboni ketasi ko'mea echi lá. Nirapé mapurigá aboni ko'mea echi jaré namuti sapala mapu kusébanaga ko'wirúami níili. A'lí bicheta oseli mapurigá echi jaré rijói mapu ma jubéami ju ketasi kochimea auché jaré isena muguí yuwa, ayénachó mapurigá echi jaré muguí ketasi kochimea auché jaré isena rijói yuwa mapu ketasi aboni kunala ju.
\s Echi Pablo chapirúami níili echo'ná pachá echi walubé Juríosi pagótami ri'obáwalachi
\p
\v 26 Echalí echi Pablo binói yuwa bayérali echi naó rijói. A'lí ba'alínala rawé binói chótali a binói niráa bi'wayá, si'néami aboni yuwa, mapurigá echi jaré Juríosi pagótami we olá echo'ná aboni ri'obáwalachi. Echalí we yáati echi Pablo ruyémiya bakili echo'ná pachá ri'obachi mapu kicháopi rawé niráa aboni ma sunima riwéali echirigá bi'wayá, ayénachó mapu echalí ibili aboni nijima riwéali echi jaré namuti mapu arigá 'wérali níili mapurigá aboni nijima.
\v 27 Chopi mapalí ma mulubé suwibama ariwéali kichao rawé, echalí jaré Juríosi pagótami echo'ná Ásiachi anilíwachi kawírali piréami ma riwisá echi Pablo echo'ná pachá echi walubé Juríosi ri'obáwalachi, echalí aboni buchuwí anigá na'áwatali si'néami echi auché jaré Juríosi pagótami. A'lí si'néami aboni chapili echi Pablo.
\v 28 A'lí aboni o'weli ra'íchaga jeanili: ¡'Yemi Isaeli pagótami tamujé tamí ku'wírasi! Ma mi'liboa je'ná rijói mapu ne suníami iyena na'áwitiya si'néami pagótami, jeanigá mapurigá aboni tamujé tamí sayérama máputa Juríosi pagótami ju; ayénachó binói we sayéraga binera Riosi nulalila, ayénachó binói we binera je'ná ri'obá sayéraga. A'lí jipi ayénachó binói ma bayébali jaré isena pagótami jena'í pachá Riosi ri'obáwalachi. A'lí binói echirigá ne wabé sitíi niwáli je'ná wabé galabé Riosi ri'obáwalachi.
\v 29 Echalí aboni echirigá anili mapujiti chabénala aboni riwali echi Pablo echo'ná walúlachi iyénachi echi Trójimo riwéami rijói yuwa, echi mapu echo'ná Ejésochi bitéami níili. A'lí aboni mayeli mapu echi Pablo ma bayébali echi Trójimo echo'ná pachá echi walubé Juríosi ri'obáwalachi, chopi ketasi bichíwali níili.
\v 30 Echalí ne si'néami pagótami echo'ná walúlachi piréami ne wabé buchuwí anigá na'áwaga, ne wabé sapú júmaga napawísali. A'lí ma chapigá echi Pablo, aboni wichí rikagá banírali echo'ná ri'obachi machímana. A'lí we yáati ku 'yélati echo'ná ri'obachi yéachi.
\v 31 A'lí aboni wabé yáati nakili mi'lináliya echi Pablo, chopi echalí we yáati ruyérami níili echi walula mapu wikabé sontarsi nuléami níili mapurigá ne si'néami pagótami echo'ná Jerusalémachi piréami echirigá ne wabé buchuwí anigá na'áwatalami níili.
\v 32 Echalí echi ne walula wikabé sontarsi nuléami we yáati napabuli wikabé binói níwala sontarsi, jaré aboni kapitánawala yuwa. A'lí si'néami aboni wabé sapú júmaga sili echo'ná mapo'ná echi wikabé pagótami napawili. A'lí mapalí echi wikabé pagótami riwali echo'ná síami echi ne walula wikabé sontarsi nuléami, echi wikabé kuchípala sontarsi yuwa, echalí aboni wabé majaga, we yáati ariweli echirigá wabé risúu ologá cho'nali echi Pablo.
\v 33 Echalí echi ne walula wikabé sontarsi nuléami mulubé nawali mapo'ná echi wikabé pagótami waminá mi'linálaga cho'nali echi Pablo. Echalí binói nulali chapigá bulínala echi Pablo okuá jiero wiya jiti. A'lí binói rukueli mapu chigá níili, ayénachó rukueli mapu piri olali.
\v 34 Chopi echi wikabé pagótami o'weli sinákaka buchuwí anili. Jaré o'weli ra'íchaga anili mapu echi Pablo wabé chati oláami níili, chopi auché jaré o'weli ra'íchaga si'winárigá cho anili. Echijiti echi ne walula wikabé sontarsi nuléami ketasi omérali ne galá machíami niráa nama mapujiti echi wikabé pagótami echirigá ne o'weli niráa buchuwí anili. Echijiti binói nulali tónala echi Pablo echo'ná pachá walubé kalírali, echi wikabé sontarsi pirélachi.
\v 35 Chopi mapalí aboni echirigá togá sili echo'ná ripáami mapo'ná teka simárawa echo'ná walubé kalírali mo'wiyá, echalí arigá 'wérali níili mapurigá echi jaré sontarsi mutútaga tomea echi Pablo mapujiti echi wikabé pagótami wabé chapinálaga jubáami chibi nokuísali.
\v 36 Mapujiti si'néami aboni echirigá jubáami najátaga, o'weli ra'íchaga jeanili: ¡Waminá mi'lisí!
\s Echi Pablo ni'yúranalaga ra'íchali bacháami echi wikabé pagótami yuwa
\p
\v 37 Echalí mapalí aboni maá pachá bachánala járali echi Pablo echo'ná walubé kalírali, echalí echi Pablo rukueli echi walula wikabé sontarsi nuléami jeanigá: ¿Acha risénsia ju mapu nimí pe téeli ra'íchama? Echalí echi walula wikabé sontarsi nuléami ku nijéwaga jeanigá rukueli: ¿Áchami machí echi jaré Griego anilíwami ra'íchala ra'icha?
\v 38 ¿Kéchami ju mujé echi rijói echo'ná Ejíptochi anilíwachi kawírali bitéami, echi mapu chabénala we sayérali echi jaré igúsuwami jena'í nuláami? ¿Kéchami mujé níili mápumi echo'ná biléana waná kawichí bayérali echi jaré naó mili rijói, si'néami aboni mapu wabé nakówami níili?
\v 39 Echalí echi Pablo ku nijéwaga jeaneli: Ketásini ju. Nijeni bilé Juríosi rijói ju, mápuni echo'ná Társochi anilíwachi walúlachi ranarúami níili. Echijiti nijeni chopi bitéami ju echo'ná biléana wabé walúlachi echo'ná Silísiachi anilíwachi kawírali nirúami. Jipi nimí táni mapurigami tamí risénsia 'yama mapurigani ra'íchama echi wikabé pagótami.
\v 40 Echalí echi walula wikabé sontarsi nuléami risénsia 'yali. A'lí Pablo echo'ná mapo'ná tega simárawa wilíbaga, binói sikala jiti ra'ámaga kilí jawábali echi wikabé pagótami. A'lí mapalí aboni ma kilí jábali, echalí echi Pablo, echi Ebreo anilíwami ra'íchala ra'íchaga jeaneli:
\c 22
\p
\v 1 'Yemi keni ritémawa, ayénachó 'yemi máputamo o'wéala ochérami ju, ne galá kipusi mapurigá nijé 'yemi nimí ku nimíkaka ra'íchama.
\v 2 A'lí mapalí aboni námali mapurigá binói ra'íchali echi Ebreo ra'íchala niráa, echalí aboni waminabi wabé kilí jábali. A'lí Pablo jeaneli:
\v 3 Nijeni we Juríosi pagótami ju. Nijé ranarúami níili echo'ná Társochi anilíwachi, echo'ná Silísiachi anilíwachi kawírali, chópini jena'í Jerusalémachi ochérali. A'lí echi Gamalieli riwéami rijói tamí binérali suwaba Riosi nulalila. Echirigani galá bineli suwaba tamujé pagótamawala nulalila. Sinibini ne sulachí niráa nakili olánala mapurigá Riosi nakí, achigórigá mapurigá ne si'néami 'yemi ayénachó nakí olánala jipi rawé.
\v 4 Chabénala nijeni wabé risúu olánalaga a'najátali si'néami echi auché jaré mapu ikí bichíili echi Walubela Jesucristo niráa. Nijeni wabé ko'winálaga kichili aboni, ayénachó nijeni bologá toli echi jaré rijói, ayénachó echi jaré muguí, je'ná jerigá bichíiyami, mapurigá aboni pachá mo'wárami níima echo'ná kumurachi.
\v 5 Echi ne walula sacerdote galá omérama ruyée, ne si'néami echi auché jaré o'wéala ochérami ayénachó, mapurigá aboni oselí osogá tamí 'yali risénsia tamujé pagótamawala yuwa echo'ná Ramáskochi piréami. A'lí nijeni echo'ná ásiya simili si'néami echi jaré mapu ikí bichíiyami níili Jesucristo niráa, mapurigani bologá pama jena'í Jerusalémachi, mapurigá aboni kastigo 'yárami níima.
\s Echi Pablo ruyée mapu churigá binói galá bichíili Jesucristo niráa
\r (Hch. 9:1-19, 26:12-18)
\p
\v 6 A'lí mapalí nijeni echo'ná buwichí inárali, mapalini ma mulubé nawama riwéali echo'ná Ramáskochi, echalí nasipa rawé yena, ke sayiná ne noligá tamí yuwa ne wabé ratábali echo'ná ripá riwigachi jonsa.
\v 7 Echalí nijeni ri'lé wichí bu'wíbaka námali bilé Walubela Ra'íchami mapu tamí jeaneli: Mujé Saulo, ¿churékulami tamí wabé kichiga a'najata?
\v 8 Echalí nijeni ku nijéwaga rukueli: ¿Chigami ju Mujé Walubela? A'lí Binói tamí jeaneli: Nijé ju Jesusi, echo'ná Nasarétachi bitéami. Mujemi tamí wabé kichiga a'najata.
\v 9 A'lí echi auché jaré mapu tamí yuwa sírali, ne bichíwali riwali mapalí echirigá ne wabé ratábali. Echalí aboni ne wabé majajali, chopi aboni ketasi námali echi Walubela Ra'íchami mapu tamí yuwa ra'íchali.
\v 10 Echalí nijeni ku nijéwaga jeanigá rukueli: Walubela, ¿piri 'nalina galá níima mapurigá nijeni olama? A'lí echi Walubela Jesucristo tamí jeaneli: Ma ku wiliska, waminá Ramáskochi simigá. A'lí echo'ná mi ruyérami níima ne suwaba mapurigami nulérami níima olánala.
\v 11 A'lí mapalí nijeni riwali echirigá ne wabé simírami ratábami, echalí nijeni tibili mapurigá ke machíliami niráa, echijiti arigá 'wérali níili mapurigá echi auché jaré tamí yuwa sírami tamí sikachí chapigá banírali echo'ná Ramáskochi yénasí.
\p
\v 12 A'lí echo'ná asali bilé rijói Ananíasi riwéami echi mapu ne wabé galá nijéwami níili Riosi nulalila. A'lí ne si'néami echi auché jaré Juríosi pagótami echo'ná Ramáskochi piréami sinibí anili mapu echi Ananíasi wabé galabé oláami rijói níili.
\v 13 Echalí echi Ananíasi tamí 'némiya nawali, a'lí binói tamí jeaneli: Rijimala Saulo, ¡ma ku galá machílaga! A'lí echalí nijeni we yáati galá ku machíili, ayénachóni ma galá ku 'nénali echi binói.
\v 14 Echalí echi Ananíasi tamí jeaneli: Chabé ki'yá jonsa echi Walubela tamujé pagótamawala Riósawala, mi chapili mapurigami galá machimea mapurigá Binói nakí mapurigami olama. Echi Walubela Riosi ayénachó mi chapili mapurigami galá riwimea echi Walubela Jesucristo, mapu ne wabé galabé oláami ju, ayénachó mapurigami galá námama mapurigá echi Walubela mi ra'íchama.
\v 15 Mapujítimi Binói jiti ruwigá nawesáma ne suníami jena'í wichimóbachi piréami pagótami. Echirigami suwaba ruyema mapurigami riwali, ayénachó mapurigami námali.
\v 16 Jipi ma galá ju. ¡Ku wiliska! Nijeni ma mi pagoma ba'wí jiti. ¡Táni mapurigá echi Walubela Jesucristo mi ku wikáwama mapurigami chati olali!
\s Echi Pablo ruyée mapurigá binói julárami níili nawesánala echi auché jaré isena pagótami mapu ketasi Juríosi níili
\p
\v 17 A'lí mapalini ku nawali echo'ná Jerusalémachi, echalini Riosi yuwa ra'ichámiya bakili echo'ná pachá echi walubé Juríosi pagótami ri'obáwalachi. Echalí Riosi tamí riwírali echi Walubela Jesucristo.
\v 18 Echalí echi Walubela Jesucristo tamí jeaneli: ¡Wabé sapú ku simigá jena'í Jerusalémachi jonsa, mapujiti jena'í piréami ketasi bichíima mapurigá mujemi tamí jiti rugá nawesa!
\v 19 Echalí nijeni jeaneli: Walubela, aboni galá machí mapurigá nijeni echo'ná ne suníami aboni ri'obáwalachi iyénali mapurigani echo'ná pachá kumurachi togá mo'wama si'néami mapu ikí galá bichíili Mujé niráa, ayénachó aboni galá machí mapurigani wipisoli echi jaré bichíiyami.
\v 20 A'lí chabénala echi Mujé piónawala, Siteba riwéami, we nawésali Mujé Ra'íchala, chopi mapalí binói mi'lirúami níili, echalí nijé binói ayénachó echo'ná wilili, ayénachó nijeni nakili mapurigá echi binói waminá mi'lirúami níima. Echalí nijeni tibuli aboni kimala, mapalí aboni basibuka mi'yali echi binói.
\v 21 Chopi echi Walubela Jesucristo tamí jeaneli: Arigá ku simigá, mapujiti Nijé nimí ne wabé mikabé julama, mapurigami nawesáma echi auché jaré isena pagótami, mapu ketasi Juríosi ju.
\s Echi walula wikabé sontarsi nuléami nulali bulénala echi Pablo
\p
\v 22 A'lí echi wikabé pagótami galá kilí kipuli echalí yénasí; chopi mapalí Pablo ra'íchali echi auché jaré isena pagótami jiti rugá, echalí ne si'néami echi jaré Juríosi pagótami chótali o'weli ra'íchaga jeanigá: ¡Mi'lisí echi rijói! ¡Ketasi galá ju mapurigá waminabi bitélama!
\v 23 Chopi mapujiti aboni waminabi wabé buchuwí anigá sinákasali, ayénachó mapujiti aboni wabé ripá a'wali aboni napáchala, ayénachó mapujiti ripá pali echi wi'yé wabé napisóami,
\v 24 echijiti echi ne walula wikabé sontarsi nuléami ma nulali pachá bachánala echi Pablo echo'ná pachá walubé kalírali, echi wikabé sontarsi pirélachi. Ayénachó nulali waminá wipisónala echi Pablo, mapurigá binói ku rumea mapurigá binói chati olali, ayénachó mapu piri jiti echi wikabé pagótami echirigá ne wabé simírami na'áwali binói sayéraga.
\v 25 A'lí mapalí aboni ma bologá achali wipisópiya, echalí echi Pablo jeaneli bilé pe tabéala nuláami sontarsi echo'ná wilíami: ¿Áchatamo risénsia ju máputamo chuwé wipisopo bilé rijói Romano pagótami, mapalítamo nirapé cho bachá niráa justicia olasa?
\v 26 Chopi ma je'ná jerigá namsa, echi pe tabéala nuláami sontarsi simigá jeaneli echi ne walula wikabé sontarsi nuléami jeanigá: ¡Ne galá 'natá mapurigami olama, mapujiti echi rijói Romano anilíwami pagótami ju!
\v 27 Echalí echi walula wikabé sontarsi nuléami mulubéanaga echi Pablo yuwa jeanigá rukueli: ¿Acha bichíwali ju mapu mujé Romano pagótami ju? A'lí echi Pablo jeaneli: Ayena.
\v 28 Echalí echi ne walula wikabé sontarsi nuléami jeaneli: Nijeni wikabé wenomí natétali mapurigani anérami níima Romano pagótami niráa. A'lí echi Pablo jeanili: Chopi nijeni Romano pagótami ju, mapujiti nijé 'wénawala ayénachó Romano pagótami níili.
\v 29 A'lí ma je'ná jerigá namsa, echalí echi jaré mapu wipisoma riwéali echi Pablo, ma ariweli echi binói. A'lí echi ne walula wikabé sontarsi nuléami we majali mapalí binói ma machili mapurigá echi Pablo echi Romano pagótami níili, mapujiti echi walula sontarsi bachá niráa nulali bulénala echi Pablo, mapalí binói ke cho bachá niráa justicia olárami níili.
\s Echi Pablo pálati echo'ná bacháami mapo'ná echi jaré o'wela ochérami Juríosi napawili
\p
\v 30 A'lí ba'alínala rawé echi ne walula wikabé sontarsi nuléami pe téeli niráa auchecho ku botánali echi Pablo; ayénachó binói nulali napabúnala echi jaré o'wéala sacerdote, ayénachó ne si'néami echi auché jaré o'wéala ochérami Juríosi. Echalí binói echo'ná pali echi Pablo. A'lí echo'ná bacháami echi jaré o'wéala ochérami Juríosi yuwa nasipa wilali, mapujiti binói nakili ne bichíwali machináliya mapujiti aboni echirigá wi'nijili echi Pablo.
\c 23
\p
\v 1 A'lí echi Pablo ne galá 'néniga echi jaré o'wéala ochérami Juríosi, echalí jeaneli: 'Yemi Juríosi pagótami, nijeni sinibí galabé ologá bitéali jipi rawé yénasí. Riosi galá machí mápuni bi'wíami ju sulachí niráa.
\v 2 Echalí echi ne walula sacerdote Ananíasi riwéami wabé yoga nuleli echi auché jaré mapu echo'ná mulubé echi Pablo yuwa jali mapurigá Pablo chumulachi cho'nimea.
\v 3 A'lí echi Pablo ku nijéwaga jeaneli: ¡Riosi ayénachó mi cho'nimea! ¡Mujé wabé 'yékami ju! ¡Mujé chópimi echo'ná atí mapurigami tamí justicia olama mapurigá nulérami ju echo'ná Riosi nulalila oselíwalachi, chópimi we sayérali Riosi nulalila mapalimi echirigá nulali tamí cho'nínala!
\v 4 Echalí echi auché jaré echo'ná muchúami jeaneli: ¿Echirigáchami wabé sitíi ra'íchaga ané echi ne walubela Riosi sakerdótawala?
\v 5 A'lí echi Pablo ku nijéwaga jeaneli: 'Yemi keni pagótawa, nijeni ketasi machili mapu binói echi ne walubela sacerdote níili, mapujiti jerigá anigá osirúami ju echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi: Ketásimi chati sitíi ra'íchaga ané bilé walula, mujé pagótawala walúlawala.
\p
\v 6 Echalí echi Pablo galá machili mapu jaré aboni echi Saruseo anilíwami níili, chopi auché jaré echi Bariseo anilíwami níili. Echijiti echi Pablo echo'ná nasipa aboni yuwa o'weli ra'íchaga jeaneli: 'Yemi keni pagótawa, nijeni Bariseo ju, mapurigá nijé 'wénawala ayénachó Bariseo anilíwami binériami níili. Jípini wi'nijírami ju mapujítini galá bichíiga buwé mapurigá echi jaré suwíami ku o'wínama echalí ne jubá rawé.
\v 7 Chopi mapalí echi Pablo je'ná jerigá anili, echalí echi jaré Bariseo chótali a'nagupi nasayéraga ra'icha echi auché jaré Saruseo anilíwami yuwa. Echirigá echi wikabé pagótami mapu napawika muchili, arigá okoná rojuali.
\v 8 Mapujiti echi jaré Saruseo aní mapu echi jaré suwíami ketasi ku o'wínama, ayénachó mapu ke nirú Riosi kapitánawala, nirapé echi jaré aliwá; chopi echi auché jaré Bariseo galá bichíi suwaba je'ná jerigá.
\v 9 Echalí ne si'néami echi wikabé pagótami buchuwí anigá o'weli ra'íchali. A'lí jaré nulalíwami binériami echo'ná muchili mapu echi jaré Bariseo yuwa níili. Aboni jaska jeanili: Je'ná rijói ketásirapé namuti chati olali. Chopi, siné káachi bilé aliwá binói yuwa ra'íchaliré, bilé walula Riosi kapitánawala keremá. Echijiti ketasi sayérabo je'ná rijói, mapujiti siné káachi Riosi echirigá nuléliré. A'lí tamujé ketásita nakí mapu Riosi sayérabo.
\p
\v 10 A'lí echi wikabé pagótami wi'libé niráa echirigá a'nagupi nasayéraga ra'íchali mapuyénasí echi walula wikabé sontarsi nuléami we majali, mayega mapu echi Pablo suwaba waminá chi'wanárami níima, echi wikabé pagótami jiti. Echijiti echi walula nulali mapurigá jaré wikabé sontarsi párami níima, mapurigá aboni ku machí paka tomea echi Pablo echo'ná nasipa echi wikabé pagótamichi jonsa, ayénachó mapurigá echi Pablo auchecho ku torúami níima echo'ná pachá walubé kalírali echi wikabé sontarsi pirélachi.
\v 11 Ba'alínala rokogó echi Walubela Jesucristo echo'ná Pablo yuwa ke sayiná wilíbaga jeaneli: Waminabi galá bichíi mujé Pablo. Mapujiti mapurigami nawésali tamí jiti rugá jena'í Jerusalémachi, echirigá ayénachó 'wérali ju mápumi tamí jiti nawesáma echo'ná Rómachi anilíwachi walúlachi.
\s Jaré we mi'lináali echi Pablo
\p
\v 12 Ba'alínala rawé jaré Juríosi rijói aboni galá anigá ra'íchali echi Pablo mi'liboa rugá. Echalí aboni a'nagupi jeaneli: Ketásita cho kopoa, nirapeta cho bajibo, a keta cho mi'lisáagáta echi Pablo. ¡Galá níima Riosi tamujé tamí ko'wisáa, ata ketasi mi'lisáagá echi Pablo!
\v 13 A'lí echi jaré mapu je'ná jerigá ne bichíwaga anili, nawosa makói rijói waminá simírami níili.
\v 14 Echalí aboni echo'ná simíbali mapo'ná echi jaré o'wéala sacerdote muchili, ayénachó mapo'ná echi auché jaré o'wéala ochérami muchili. A'lí aboni jeanili: Tamujeta ne bichíwaga anili máputa ketasi kopoa ke cho mi'lisáagáta echi Pablo. Ayénachó jeanílita mapu a ketásita bichíwali echirigá olásagá, galá níima mapu Riosi tamujé tamí ko'wimea.
\v 15 Jipi 'yemi, echi auché jaré o'wéala Juríosi yuwa, si'néami anébasi echi ne walula wikabé sontarsi nuléami mapu ba'alí 'yemi mi machí pásama echi Pablo echo'ná bacháami 'yemi yuwa, mapurigá 'yemi aboni kilí niráa waminabi wikabé namuti rukuébotamo. Chopi tamujé ma karigá muchibo mapurigata waminá mi'liboa echi Pablo echo'ná buwichí, mapalí binói ke cho nawama echo'ná 'yémichi.
\p
\v 16 Chopi bilé ri'malí, echi Pablo kulíchala, ma namsa mapurigá echi jaré rijói echirigá mi'lináali echi Pablo, échiko simigá echo'ná pachá walubé kalírali, echi wikabé sontarsi pirélachi, echirigá ruyeli echi Pablo.
\v 17 Echalí echi Pablo bayegá pe bilé echi o'wéala sontarsi jeaneli: Bayéraga je'ná ri'malí echo'ná mapo'ná atí echi ne walula wikabé sontarsi nuléami, mapujiti binói ruyema bilé namuti.
\v 18 Echalí echi walula sontarsi bayérali echo'ná mapo'ná echi ne walula wikabé sontarsi nuléami asali. A'lí jeaneli: Echi Pablo mapu pachá bachárami ju tamí bayegá aneli mápuni pama je'ná ri'malí mi yuwa mapujiti mi ruyema bilé namuti.
\v 19 A'lí echi ne walula wikabé sontarsi nuléami binói sikálachi chapigá, waná bayéraga jeanigá rukueli: ¿Pírimi tamí ruyénali?
\v 20 Echalí echi ri'malí jeaneli: Ne si'néami echi jaré Juríosi ma galá anigá ra'íchali jeanigá mapu aboni mi tánama mapu ba'alí mujemi ku machí pama echi Pablo echo'ná si'néami echi jaré o'wéala Juríosi napawíkowachi, mapurigá aboni waminabi rukuema echi Pablo.
\v 21 Chopi ketasi echirigá bichíiga olá mujé, mapujiti nawosa makói waminá simírami rijói ju mapu ma galá kariwesa chakena ichípaga buwema. A'lí aboni ma bichíwaga anili mapurigá aboni ketasi auchecho siné ko'mea, nirapé auchecho siné bajima, a ketasi cho mi'lisáagá echi Pablo. Aboni ayénachó anili mapu galá níima Riosi tamujé tamí ko'wisáa, ata ketasi echirigá mi'lisáagá echi Pablo. A'lí jipi aboni chopi buwigá muchuwi mapuyénasí mujemi ku nijéwama.
\v 22 A'lí echi walula wikabé sontarsi nuléami ku ripórali echi ri'malí; ayénachó jeaneli mapu ketasi wesi ku ruyema mapurigá binói je'ná jerigá aneli.
\s Echi Pablo julárami níili echi walula silíami Pélisi riwéami yuwa
\p
\v 23 Echalí echi walula wikabé sontarsi nuléami bayegá nuleli okuá echi auché jaré o'wéala sontarsi kariwénala okuá kiento sontarsi wichí jaga simíbami, ayénachó nuleli kariwénala auché jaré kicháosa makói sontarsi kawé asigá simíbami, ayénachó nuleli kariwénala auché jaré okuá kiento sontarsi silá kámi, mapurigá si'néami karigá muchima, mapurigá si'néami echo'ná Sesaréachi anilíwachi walúlachi simama echalí pe téeli chonásachi.
\v 24 Ayénachó nuleli kariwénala jaré kawé, mapurigá echi Pablo ayénachó kawé asigá simea. A'lí echi walula wikabé sontarsi nuléami we nulali mapurigá echi Pablo ne galá kaníliga torúami níima echo'ná mapo'ná echi walula silíami Pélisi riwéami asali.
\v 25 A'lí echi ne walula wikabé sontarsi nuléami ayénachó bilé oselí tóraga júuli, jerigá anigá osirúami:
\p
\v 26 Nijé, Kláurio Lísia mi osé, mujé wabé galabé walula silíami Pélisi riwéami. We galá kaníliga mujé.
\v 27 Bukulí echi jaré Juríosi pagótami chapili je'ná rijói. A'lí mapalí aboni we mi'linálaga olali, echalí nijeni ku ku'wírali, echi wikabé sontarsi bayegá, mapujítini machili mapu je'ná rijói Romano pagótami níili.
\v 28 Echalí nijeni we nakili machináliya, ne bichíwali niráa, mapu piri jiti aboni ne wabé wi'nijili je'ná rijói. Echijiti nijeni toli binói echo'ná bacháami mapo'ná ne si'néami echi jaré aboni o'wéalawala muchili.
\v 29 Chópini galá machigá riwali mapurigá aboni wabé wi'nijili je'ná rijói mapujiti binói ketasi nijéwami níili jaré aboni nulalila, chopi binói tarapé chati oláami níili mapurigá binói echijiti waminá mi'lirúami níima riwéali. Nibilé cho chati oláami níili mapurigá binói echijiti pachá bachárami níima.
\v 30 Chopi nijeni ruyélati mapurigá echi jaré Juríosi ma galá tétali mi'liboya. Echijiti nijeni júuli echo'ná mi yuwa; ayénachóni aneli echi jaré wi'nijíami mapurigá aboni echo'ná bacháami mi yuwa sayéraga animea echi mapujiti aboni sayéraga wi'nijí echi binói. ¡Ariósibá!
\p
\v 31 Echalí echi wikabé sontarsi, rokogó niráa, chapigá toli echi Pablo echo'ná Antípachi anilíwachi walúlachi mapurigá aboni nulélati.
\v 32 Ba'alínala rawé echi jaré okuá kiento sontarsi wichí jaga simíbami echo'ná jonsa ku ro'wisa, ku kuwana simíbali echo'ná walubé kalírali, wikabé sontarsi pirélachi; chopi echi auché jaré sontarsi kawé aséami waminabi simíbali echi Pablo yuwa.
\v 33 A'lí ma sebasa echo'ná Sesaréachi, aboni galá 'yali echi oselí echi walula silíami; ayénachó nijali echi Pablo.
\v 34 Echalí ma 'nesa echi oselí, echi walula silíami rukueli mapu chu anilíwachi kawírali bitéami níili echi Pablo. A'lí ma machigá mapu echo'ná Silísiachi anilíwachi kawírali bitéami níili,
\v 35 echalí jeaneli: Nijé nimí justicia olama mapalí ma nolinsa echi jaré mapu mi wi'nijí. A'lí nulali mapurigá echi Pablo galá tibútami níima echo'ná pachá walubé kalírali echi walula silíami Erorsi riwéami bitélachi.
\c 24
\s Pablo ku nimika ra'íchali echo'ná bacháami echi walula silíami Pélisi riwéami yuwa
\p
\v 1 Pe kinana malí rawé echi ne walubela sacerdote Ananíasi riwéami ma nawali echo'ná Sesaréachi, auché jaré o'wéala yuwa. A'lí bilé rijói Tértulo riwéami ayénachó nawali, echi mapu suwaba ra'íchali galá katéwaga wi'nijíami níili. Echalí aboni sili echo'ná echi walula silíami yuwa, mapujiti aboni we wi'nijíinali echi Pablo.
\v 2 A'lí mapalí echi Pablo echo'ná pálati, echalí echi Tértulo wabé wi'nijiga ra'íchali echi Pablo sayéraga echo'ná bacháami echi walula silíami Pélisi riwéami yuwa. Echalí jeaneli: Walú natétara mi 'yabo mujé walula silíami mapujítita mujé jiti wabé galabé kilí piré. Ayénachó jipi ne suwaba namuti galá katéwami ju, mapujiti mujemi ne wabé galá machíami ju.
\v 3 Ne sinibita walú natétara mi 'yabo, mujé wabé galabé oláami Pélisi, mapujítita sinibí, ne suníami niráa nareli suwaba je'ná jeyiri mapu mujemi olali.
\v 4 Jípita ketasi nakí máputa wi'libé niráa mi kumebo, echijítita risénsia táni mapurigami tamí kipuma, pe téeli niráa, mapujítimi wabé galabé ju.
\v 5 Mapujítita galá machigá riwali mapurigá je'ná Pablo ne wabé nikumea ju, mapujiti wabé sitíi ra'íchami ju; ayénachó binói sinibí okoná niráa rojuana echi jaré Juríosi pagótami, ne suníami jena'í wichimóbachi piréami, mapurigá aboni chopi a'nagupi we nasayérama. A'lí je'ná Pablo ne chokila ju echi jaré si'wina waná bichíiyami yuwa, echi jaré mapu Nasareno anélati.
\v 6 Ayénachó je'ná Pablo we sitíi niwánali echi walubé tamujé ri'obáwala. Echijiti tamujeta waminá chapili. A'lí nakita kastigo 'yánala, mapujiti echirigá osirúami ju echo'ná tamujé nulalila oselíwalachi.
\v 7 Chopi echi ne walula wikabé sontarsi nuléami, Lísia riwéami, echo'ná nawagá arigá niyúraga, tamujé tamí 'yésali.
\v 8 Ayénachó echi walula Lísia tamujé tamí aneli máputa jena'í simabo, mapurigata mi yuwa ra'ichabo, si'néami mapu ikita nakili wi'nijiya echi Pablo. Jipi mujé binói galá omérama rukueya echi Pablo. Echirigami galá ne bichíwali niráa machimea suwaba mapujítita wi'nijí echi binói.
\v 9 Echalí echi auché jaré Juríosi pagótami echo'ná muchúami ayénachó anili mapu suwaba je'ná jerigá ne bichíwali níili.
\p
\v 10 A'lí echi walula silíami binói niráa jówaga riwírali mapurigá echi Pablo ma ra'icháma. Echalí echi Pablo jeaneli: Nijeni wabé kanili mapujiti jípini pe ku nimika ra'icháma bacháami mi yuwa, mapujítini machí mapurigami walula silíami níili je'ná Juríosi pagótami yuwa, wikabé bamíbali yénasí jonsa.
\v 11 Jipi mujé binói galá omérama machiyá mapu chopi makói miná okuá rawé yena ju mapalí jonsa nijeni ku nawali jena'í Jerusalémachi mapurigani Riosi yuwa ra'icháma echo'ná pachá echi walubé Juríosi pagótami ri'obáwalachi.
\v 12 A'lí aboni ketasi tamí riwali auché jaré yuwa a'nagupi nasayéraga ra'íchami. Nirapé tamí riwali na'áwitiyami echi jaré pagótami echo'ná pachá echi walubé Juríosi ri'obáwalachi. Nirapé tamí riwali na'áwitiyami echi pagótami echo'ná pachá auché jaréana ri'obachi, nibilé echo'ná auché jaréana, jena'í walúlachi.
\v 13 A'lí aboni ketasi omero mi bichíiriya mapurigá ne suwaba ne bichíwali ju mapurigá aboni tamí wi'nijí.
\v 14 Chopi nijé nimí je'ná jerigá ané mápuni galá bichíiga waminabi walubélaga ané echi Walubela Riosi mapurigá nijé 'wénawala ayénachó waminabi walubélaga aneli echi Binói. A'lí echi jaré Juríosi aní mapu nijeni si'winárigá oláami ju, mapujítini bichíi echi Walubela Jesucristo niráa, chópini arigá bichíi ne suwaba mapurigá osirúami ju echo'ná Riosi nulalila oselíwalachi, ayénachó mapurigá osirúami ju echo'ná echi jaré Riosi jiti nawésami oselíwalachi.
\v 15 Ayénachó nijeni bichíiga buwé mapurigá Riosi waminánomí auchecho ku o'wíntama echi jaré suwíami, achigórigá mapurigá aboni ayénachó bichíiga buwé. Echalí Riosi ku o'wíntama echi jaré galabé oláami, echi auché jaré chati oláami ayénachó.
\v 16 Echijiti nijeni sinibí wabé nakí galabé ologá bitélanala, mapurigá nijé binói galá bi'wíami sulélama, ayénachó mapurigani ketasi wi'nijírami níima Riosi jiti, nibilé cho echi jaré pagótami jiti.
\p
\v 17 Pe wi'libé bamíbali jonsa nijeni iyénali echo'ná auché jaréana kawírali, chopi bukulini ku nawali jena'í nijé kawíwalachi mapurigani kóoma echi jaré we tisúati, ayénachó mapurigani waminabi walubélaga anema Riosi, echo'ná pachá walubé Juríosi ri'obáwalachi.
\v 18 A'lí nijeni echirigá ologá, ne galá bi'wali nijé binói niráa. Echalí jaré Juríosi pagótami echo'ná Ásiachi anilíwachi kawírali piréami tamí riwali echo'ná pachá walubé Juríosi pagótami ri'obáwalachi. Chopi aboni ketasi tamí riwali wikabé pagótami yuwa iyénami, nibilé cho tamí riwali na'áwitiyami echi auché jaré pagótami.
\v 19 Echi 'nalí galá níima mapu jena'í sisáa mapurigá aboni tamí wi'nijima, a jaré namuti jiti tamí wi'nijínalasagá.
\v 20 Ayénachó galá níima je'ná jaré jena'í muchúami galá rusá acha tamí riwali jaré namuti chati oláami, mapalini asali echo'ná bacháami si'néami echi jaré o'wéala Juríosi napawílachi.
\v 21 Chopi siné káachi aboni animea mápuni chati olali, mapalini echo'ná nasipa aboni yuwa wiligá o'weli ra'íchaga jeaneli: ¡Jipi 'yemi chópitamo tamí wi'nijí mapujítini galá bichíi mapurigá echi jaré suwíami auchecho ku o'wínama waminánomí rawé!
\p
\v 22 Echalí echi walula silíami Pélisi riwéami je'ná jerigá namsa ma ketasi nakili justicia olama echalí rawé. Binói ma galá machili mapurigá echi jaré napawika bichíiyami galá bichíili Jesucristo niráa. Echalí binói jeaneli: Mapalí ku nawasa echi ne walula wikabé sontarsi nuléami, Lísia riwéami, echalini waminabi galá rukugá machimea ne suwaba 'yemi ra'íchala.
\v 23 Echalí echi Pélisi nuleli echi tabéala nuláami sontarsi mapurigá echi Pablo abijí pachá kumurachi tibima, chopi nuleli mapurigá Pablo galá ku'wíratami níima; ayénachó risénsia 'yali mapurigá echi jaré Pablo amígowala 'nébiya simea echo'ná pachá kumurachi, ayénachó mapurigá aboni galá kóoma echi Pablo.
\p
\v 24 Pe wakinana, ma wi'libé rawé, echi Pélisi auchecho siné nawali echo'ná Sesaréachi. Echalí binói upila ayénachó nawali. A'lí binói upila Rusila riwéami, Juríosi pagótami níili. Echalí echi Pélisi auchecho siné bayeli echi Pablo mapurigá binói galá ra'icháma aboni yuwa, Jesucristo bichíilawami jiti rugá.
\v 25 Chopi mapalí echi Pablo ra'íchali jeanigá mapurigá galá níima mapu echi pagótami ne wabé galabé wachínaga olama, ayénachó mapurigá aboni ketasi chuwé olama, ayénachó mapurigá Riosi kastigo 'yama echalí ne jubá rawé, echalí echi Pélisi ne wabé majali. A'lí jeaneli: ¡Jipi ma ku simigá! Pe minana mapalí nijeni galá ikira, echalí nimí auchecho siné bayema.
\v 26 Ayénachó echi Pélisi mayeli mapu echi Pablo wenomí nijima, mapurigá binói ku machí pátami níima. Echijiti echi Pélisi wisabé bayeli echi Pablo mapurigá binói yuwa ra'icháma.
\p
\v 27 Echirigá olali okuá bamíbali yénasí; chopi echalí echi Pélisi ma ku machínali walula silíami niráa. A'lí echi Pórsio Jesto riwéami 'nalí wilálati. A'lí echi Pélisi we nakili kanílatama echi jaré Juríosi pagótami, echijiti binói ariweli echi Pablo echo'ná pachá kumurachi, pachá bachárami niráa.
\c 25
\s Pablo párami níili bacháami echi walula silíami Jesto riwéami yuwa
\p
\v 1 Echalí echi Jesto nawali echo'ná Sesaréachi mapurigá binói wilárami níima walula silíami niráa. A'lí pe wakinana, bikiyá chi'ligá, binói ku simili echo'ná Sesaréachi jonsa, echo'ná ripáami Jerusalémachi simiyá.
\v 2 Echo'ná echi jaré o'wéala sacerdote, ayénachó echi auché jaré o'wéala Juríosi pagótami si'néami we tali mapurigá echi Pablo kastigo 'yárami níima.
\v 3 Echalí aboni wabé tali mapurigá echi Pablo ku torúami níima echo'ná Jerusalémachi. Chopi aboni nakili auché jaré julánala mapurigá echo'ná buwichí mi'limea echi Pablo.
\v 4 A'lí echi Jesto ku nijéwaga jeaneli mapu echi Pablo pachá bachara asali echo'ná Sesaréachi, ayénachó anili mapurigá binói Jesto ke 'me ayó ayénachó echo'ná ku simea.
\v 5 A'lí echi Jesto ayénachó jeaneli: Echijiti galá níima si'néami 'yemi máputamo ikí bachá o'wéalapala juko, ayénachó tamí yuwa simasa echo'ná Sesaréachi. A'lí a echi rijói ne bichíwali chati oláami níisagá 'yémitamo galá omérabo wi'nijiya echi binói.
\p
\v 6 Echalí echi Jesto chopi tibili echo'ná Jerusalémachi pe osá naó rawé, pe makói rawé keremá. A'lí binói ku simili echo'ná Sesaréachi. A'lí ba'alínala rawé echi Jesto asíbali echo'ná mapo'ná echi jaré o'wéala sinibí muchili. A'lí binói nulali mapurigá echi Pablo echo'ná párami níima.
\v 7 A'lí mapalí echi Pablo echo'ná nawali, ne si'néami echi jaré o'wéala Juríosi echo'ná Jerusalémachi jonsa simíbami binói yuwa mulubéanaga ne nolébali. Echalí aboni wabé wi'nijili echi Pablo mapurigá wikabé namuti wabé chati oláami niráa, chopi aboni ketasi omérali ne bichíwali aniyá mapurigá echi Pablo echirigá chati oláami níili.
\v 8 Echalí echi Pablo ne galá ku nimika jeaneli: Nijeni tarapé siné chati ologá sayérali echi jaré Juríosi pagótami nulalila, nirapé choni echirigá sayérali echi walubé aboni ri'obáwala, nirapé choni sayérali echi ne walubela silíami echo'ná Rómachi bitéami.
\v 9 Chopi echi Jesto we nakili kanílatama echi jaré Juríosi pagótami, echijiti binói jeanigá rukueli echi Pablo: ¿Áchami nakí mápumi ku simea echo'ná Jerusalémachi, mapurigá nijeni mi justicia olíima echo'ná, wikabé karúmati jiti, mapurigá aboni mi wi'nijí?
\v 10 Echalí Pablo ku nijéwaga jeaneli: Jena'ini wilí bacháami mi yuwa mápumi wilárami ju justicia olánala, echi ne walubela silíami echo'ná Rómachi bitéami jiti. Galá níima mapurigami we yáati tamí justicia olíima. Mujé binói ne galá machí mapurigani tarapé chati olali echi jaré Juríosi pagótami sayériya.
\v 11 A nijeni ne bichíwali ne wabé simírami chati oláami níisagá, echalí galá níima mapurigani echijiti mi'lirúami níima. Ayénachó a echirigá ne bichíwali níisagá, nijeni arigá animea mapurigami tamí mi'limea. Chopi a ketasi bichíwali níisagá echi jaré karúmati namuti mapujiti echi jaré Juríosi pagótami tamí wi'nijí, echalí ke wesi risénsia niwa mapurigá aboni tamí nijima echi jaré Juríosi pagótami yuwa. ¡Echijiti nijeni taní mapurigá echi ne walubela silíami echo'ná Rómachi bitéami tamí justicia olíima!
\v 12 Echalí echi Jesto ma ra'ichasa echi jaré o'wéala yuwa mapu binói yuwa ku'wíriami níili, a'lí jeaneli: Galá ju. Mujemi taní mapurigá echi ne walubela silíami echo'ná Rómachi bitéami mi justicia olíima. Nijé nimí julama echo'ná Rómachi, echi ne walubela silíami yuwa.
\s Pablo pálati echo'ná bacháami echi walula silíami Agripa riwéami yuwa
\p
\v 13 Pe wakinana echi walula silíami Agripa riwéami simili echo'ná Sesaréachi echi Jesto naripámiya. Echi Berenise riwéami mukí ayénachó simea.
\v 14 A'lí aboni echo'ná tibili pe wi'libé rawé. Echalí echi Jesto ruyeli echi walula Agripa mapurigá echi Pablo pachá bachárami níili. Echalí echi Jesto jeaneli: Jena'í bilé rijói pachá bachara atí mapu echi Pélisi echo'ná achali.
\v 15 A'lí mapalini asali echo'ná Jerusalémachi, echi jaré o'wéala sacerdote, ayénachó echi auché jaré Juríosi pagótami o'wéalawala si'néami tamí tánali mapurigani nulama mi'línala echi rijói.
\v 16 Chopi nijeni ku nijéwaga aneli mapu tamujé Romano pagótami ketásite echirigá nulá mi'línala bilé rijói mapalita ketasi cho bachá niráa justicia olasa, ayénachóta bachá niráa bayé echi jaré wi'nijíami mapurigá echi auché bilé mapu wi'nijírami ju ne galá riwimea aboni, mapurigá echi mapu wi'nijírami ju galá omérama ni'yúriya, a ketasi ne bichíwali chati oláami níisagá.
\v 17 Echijiti mapalí aboni sili jena'í, ba'alínala rawé niráa, nijeni we yáati asíbaga mapo'ná echi jaré igúsuwami muchiba, echalini nulali echo'ná pánala echi rijói.
\v 18 Chopi echi jaré mapu echo'ná sili wi'nijísia echi rijói ketasi wi'nijili mapurigá wabé chati oláami niráa mapurigá nijeni mayeli.
\v 19 Chopi mapalí aboni ra'íchali echi rijói sayéraga, echalí aboni chopi ra'íchali wiká karúmati namuti jiti rugá, mapurigá echi jaré Juríosi pagótami chopi bichíili. Ayénachó aboni sayéraga ra'íchali bilé rijói, Jesusi riwéami, jiti rugá, echi mapu ma mukuli. Chopi echi Pablo aní mapu echi Jesusi ma ku bitéami ju.
\v 20 Echalí nijeni ketasi machili mapu chúrigani justicia olama echiyiri karúmati namuti jiti. Echijiti nijeni rukueli echi Pablo acha binói nakimea echo'ná Jerusalémachi simiyá, mapurigani echo'ná asagá justicia olíima binói, je'ná karúmati namuti jiti.
\v 21 A'lí echi Pablo tali mapurigá binói chopi justicia olárami níima echi ne walubela silíami Augusto riwéami jiti, echo'ná Rómachi bitéami. Echijiti nijeni nulali mapurigá echi Pablo pachá bachara asimea mapuyénasí nijeni omérama echo'ná Rómachi jula.
\v 22 Echalí echi Agripa jeaneli echi Jesto: Nijeni ayénachó nakí echi rijói ra'íchala kipúnala. A'lí echi Jesto ku nijéwaga jeaneli: Ba'alimi galá kipuma.
\p
\v 23 Ba'alínala rawé mapalí echi walula Agripa nawali, echi Berenise riwéami mukí yuwa, echalí aboni wabé nílaga, o'wéala niráa mayega mo'wili echo'ná walubé kalírali, wikabé o'wéala sontarsi yuwa, echi jaré o'wéala echo'ná walúlachi piréami ayénachó. Echalí echi Jesto nulali echo'ná pánala echi Pablo.
\v 24 Echalí echi Jesto jeaneli echi Agripa riwéami: Mujé walubela silíami, ayénachó 'yemi o'wéala, si'néami máputamo jena'í tamujé yuwa muchuwi: Jena'ítamo ritiwá je'ná rijói. Ne wikabé echi auché jaré Juríosi pagótami echo'ná Jerusalémachi piréami ma tamí yuwa ra'íchali je'ná rijói sayériga, wikabé jena'í Sesaréachi piréami ayénachó. Ne si'néami aboni sinibí tamí ané mapu galá níima mapurigá binói miná mi'lirúami níima.
\v 25 Chopi nijeni mayé mapurigá binói tarapebi yiri chati oláami níili, echijítini mayé mapu ketasi galá níima mapurigá binói waminá mi'lirúami níima. A'lí mapujiti je'ná rijói tali mapurigá binói justicia olárami níima echi ne walubela silíami, Augusto riwéami jiti, echo'ná Rómachi bitéami, echijiti nijeni mayeli mápuni echo'ná julama echi walubela silíami yuwa.
\v 26 Chopi mapujítini ketasi machí mapu piri jítini wi'nijiga osema echi ne walubela silíami, je'ná rijói sayéraga, echijítini ma machí pali jena'í bacháami 'yemi yuwa mapurigátamo galá rukuebo. A'lí bachá niráa nijeni nakí mapurigá mujemi walubela Agripa ne galá rukuema, mapurigá nijé echalí galá machimea mapurigani osogá wi'nijima je'ná rijói echi ne walubela silíami yuwa.
\v 27 Mapujiti nijeni mayé mapurigani ke newalite niráa níima, ani echo'ná náwalasagá bilé rijói mapurigá binói pachá bachárami níima, ani ketasi ruyésagá mapurigá echi rijói chati olali.
\c 26
\s Echi Pablo ni'yúranalaga ra'íchali bacháami echi walubela silíami Agripa riwéami yuwa
\p
\v 1 Echalí echi walubela silíami Agripa riwéami jeaneli echi Pablo: Ma galá ju mapu mujé binói niráa ni'yúraga ra'icháma. Echalí echi Pablo, binói sikala o'wínaga, jeaneli:
\v 2 Nijeni ne wabé kaníili mapujítini ni'yúraga ra'icháma bacháami mujé yuwa, mujé walubela silíami Agripa riwéami, mapujiti jípini ni'yúraga ra'icháma echi wikabé namuti jiti mapurigá echi jaré Juríosi pagótami tamí sayéraga ra'íchali.
\v 3 Nijeni echirigá wabé kaníili mapujiti mujé ne galá machí ne suwaba mapurigá tamujé Juríosi pagótami bichíiga olá, ayénachó mapurigata a'nagupi we ra'íchaga aní. Echijiti nimí wabé táni mapurigami ne galá kilí tamí kipuma.
\s Pablo galá suwaba ru mapurigá binói ologá bitéali mapalí binói ketasi cho bichíiyami níili Jesucristo niráa
\p
\v 4 Ne si'néami echi jaré Juríosi pagótami ne galá machí mapu chúrigani ologá bitéali aboni yuwa chabé chokichí jonsa mapalí jónsani táa níili, echo'ná nijé kawíwalachi, echo'ná Jerusalémachi ayénachó.
\v 5 Ne si'néami echi jaré Juríosi pagótami ayénachó galá machí mapurigá nijeni wabé nóchali ologá bitéali mapurigá bilé Bariseo niráa; ayénachó aboni galá omérama echirigá ku ruyá, a aboni echirigá nakisáagá. A'lí echi jaré Bariseo waminabi ne wabé simírami nóchali ologá piré, ketasi mapurigá echi auché jaré Juríosi pagótami.
\v 6 A'lí jipi nijeni wabé wi'nijírami ju mapujítini we bichíiga buwé mapurigá Riosi waminánomí ku o'wíntama echi jaré suwíami, achigórigá mapurigá Riosi Binói bichíwaga aneli echi jaré chabé ki'yá piréami tamujé pagótawala mapurigá Binói olama riwéali.
\v 7 A'lí ne si'néami echi jaré makói miná okuá rojuáami, tamujé Isaeli anilíwami pagótami, ne si'néamita bichíiga buwé mapurigá Riosi echirigá ku o'wíntama echi jaré suwíami. Echijítita waminabi walubélaga ané Riosi, ayénachóta sinibí rawé chopi olá mapurigá Binói nakí, sinibí rokogó ayénachó. A'lí nijé nimí ané, mujé walubela Agripa, mapu echi jaré Juríosi tamí wi'nijí jipi rawé, chopi mapujítini echigá bichíiga buwé.
\v 8 ¿Churékulátamo mayé mapu Riosi ketasi omero ku o'wíntiya echi jaré suwíami?
\s Pablo suwaba ru mapurigá binói risúu ologá najátali echi jaré galá bichíiyami
\p
\v 9 Nijé binói chabénala niráa mayeli mapu arigá 'wérali níili mapurigani wikabé namuti olama echi Jesusi sayéraga, mapu echo'ná Nasarétachi bitéami níili.
\v 10 A'lí echirigani olali echo'ná Jerusalémachi. A'lí mapalí echi jaré o'wéala sacerdote tamí risénsia 'yali, echalini echo'ná pachá kumurachi mo'wali wikabé echi jaré galá bichíiyami. A'lí mapalí jaré aboni waminá ko'wirúami níili, echalí nijé ayénachó nakili mapurigá aboni echirigá ko'wirúami níima.
\v 11 Ayénachóni wisabé chokéami echirigá kastigo 'yali echi jaré bichíiyami, mapujítini nakili mapurigá aboni animea mapu ma ketasi waminabi bichíima Jesucristo niráa. Echirigani olali echo'ná ne suníami echi jaré Juríosi pagótami ri'obáwalachi. Ayénachóni ne wabé simírami yoga kichili aboni, mapuyénasíni wabé risúu ologá a'najátali aboni echo'ná jaréana si'wina o'wéalachi yénasí.
\s Echi Pablo auchecho siné galá nawésali mapurigá binói bachá bichíili Jesucristo niráa
\r (Hch. 9:1-19, 22:6-16)
\p
\v 12 A'lí bicheni echirigá olánaraga simili echo'ná Ramáskochi anilíwachi walúlachi, mapujiti echi jaré o'wéala sacerdote tamí wilali mapurigá walula niráa, mapurigani echirigá risúu ologá a'najátama echi jaré bichíiyami.
\v 13 Chopi nimí ané, mujé walubela silíami, mapu echo'ná buwichí, ne nasipa rawé niráa, nijeni riwali ne wabé simírami ratábami echo'ná ripá riwigachi jonsa, ketasi mapurigá echi rayénali. Echalí tamí yuwa ne noligá ratábali, ayénachó echi auché jaré yuwa mapu tamí yuwa sírali.
\v 14 Echalí si'néamita wichí bitíbali. A'lí nijeni námali bilé Walubela Ra'íchami mapu tamí jeaneli, echi Ebreo ra'íchala jiti jeanigá: Saulo, Saulo, ¿churékulami tamí a'najátaga kichí? Mujemi wabé risúu olá echi jaré mapu tamí bichíi, chópimi arigá binói niráa wabé okota, mapurigá echi bóisi olá mapalí ku kuwana sayériga rité echi kusí wéchala.
\v 15 Echalini jeanigá rukueli: ¿Chigami ju, Walubela? A'lí echi Walubela ku nijéwaga tamí jeaneli: Nijé ju Jesucristo. ¡Mujemi arigá tamí we a'najátaga kichí!
\v 16 Ku wiliska, mapujiti nijé ke sayiná nimí yuwa nawali mapurigami tamí ku'wírama, ayénachó mapurigami ku nawisama mapurigami riwali jipi rawé. Ayénachóni nakí mapurigami ku nawisama mapurigá Nijé nimí riwírama waminánomí rawé, mapalini auchecho siné ke sayiná nawama mi yuwa.
\v 17 Nijé nimí ku'wírama mapurigá echi jaré Juríosi pagótami ketasi mi mi'limea, echi auché jaré isena ketasi cho. Jipi nimí julama echo'ná echi auché jaré isena pagótami yuwa, mapurigami nawesáma aboni.
\v 18 Echirigá Nijé nimí julama echi jaré isena pagótami yuwa, mapurigami binérama echi ne bichíwali, mapurigá aboni ma ketasi waminabi chuwé olama mapurigá echi riablo nulá, chopi mapurigá aboni wabé galabé ologá nijéwama mapurigá Riosi nulá. Echalí mujemi nawesáma mapurigá aboni galá tamí bichíima, mapurigá aboni echirigá ku wikáwarami níima, ayénachó mapurigá aboni wabé ku'wíratami níima, ne si'néami echi auché jaré yuwa mapu ikí Riosi ma galabérali, mapujiti aboni ma galá tamí bichíili.
\s Echi Pablo galá nijéwaga olali mapurigá Riosi nuleli
\p
\v 19 Echirigá mujé walubela silíami Agripa riwéami, nijeni ne galá nijéwaga olali mapurigá echi Walubela Jesucristo tamí riwírali echo'ná ripá riwigachi jonsa.
\v 20 Mapujítini ne bachá niráa galá nawésali echo'ná Ramáskochi piréami, jeanigá mapurigá aboni bukulíwami, si'nú niráa, galabé 'natama, ayénachó mapurigá aboni ku ro'wima Riosi yuwa. Ayénachóni aneli mapu ne galabé ologá pirélama, mapurigá echi auché jaré pagótami echijiti galá machimea mapu aboni ma galá bichíiga ku ro'wili Riosi yuwa. A'lí pe waminánomí nijeni ayénachó echirigá nawésali echo'ná Jerusalémachi piréami, ne suníami echo'ná Juréachi anilíwachi kawírali piréami ayénachó, echi auché jaré isena pagótami ayénachó, si'néami mapu ikí ketasi Juríosi pagótami ju.
\v 21 A'lí mapujítini echirigá nawésali, echijiti echi jaré Juríosi pagótami echo'ná aboni ri'obáwalachi jonsa tamí chapisáa, tamí waminá mi'lináali.
\v 22 Chopi Riosi tamí ku'wírali. Echijiti jipi yénasí nijeni abijí galá bichíiga olá, Riosi Ra'íchala nawésiya. Weni nawesa si'néami pagótami. Nijeni nawesa echi jaré kuchípala, ayénachóni nawesa echi jaré o'wéala. A'lí bicheni chopi nawésaga ruyée mapurigá osirúami ju echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi mapurigá echi walula Moisesi osali mapurigá ikimea riwéali, ayénachó mapurigá echi auché jaré Riosi jiti nawésami osali mapurigá ikimea riwéali.
\v 23 Weni nawesa jeanigá mapu arigá 'wérali níili mapurigá echi Walubela Jesucristo mi'lirúami níima. Ayénachóni nawesa jeanigá mapu arigá 'wérali níili mapu ma mi'lisuwa Jesucristo, echalí Binói ne bachá ku owínama, mapalí echi auché jaré suwíami ketasi cho ku owínama riwéali. Ayénachóni nawesa jeanigá mapu Jesucristo ne bachá niráa nawesáma riwéali echi ne bichíwali Riosi Ra'íchala, tamujé Juríosi pagótami, ayénachó echi auché jaré isena pagótami.
\s Echi Pablo galá nawésali echi walula silíami Agripa riwéami
\p
\v 24 Echalí mapalí echi Pablo je'ná jerigá we ni'yúranaga ra'íchali, echalí echi Jesto ke sayiná o'weli ra'íchali jeanigá: ¡Mujé Pablo, ketasi newalite jumi! ¡Mami ke newalite níili, mapujítimi sinibí wabé 'nénali oselí!
\v 25 Chopi echi Pablo ku nijéwaga jeaneli: Nijeni ketasi echiyiri ke newalite ju, mujé walula silíami Jesto riwéami. Si'winárigá mapu nijé nimí ané, ne bichíwali ju.
\v 26 Ayénachó jena'í atí echi walubela silíami Agripa riwéami, echi mapu galá machí je'ná jaré namuti. Echijiti nijeni tarapé majaga ra'icha bacháami echi binói yuwa, mapujiti nijeni galá machí mapu binói ayénachó ma galá machí suwaba je'ná namuti, mapujiti suwaba mapu ikí echi Walubela Jesucristo olali, Binói echirigá ne machiná niráa olali, mapurigá si'néami pagótami galá machimea.
\v 27 Mujé walula silíami Agripa riwéami, ¿acha mi bichíi mapurigá echi jaré Riosi jiti nawésami anili, mapurigá osirúami ju echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi? Nijeni galá machí mápumi galá bichíi.
\v 28 Echalí echi Agripa ku nijéwaga jeaneli: Mujemi mayé mápumi pe nawésaga tamí bichíirama mapurigá nijé binói ayénachó bichíima Jesucristo niráa.
\v 29 A'lí echi Pablo jeaneli: Ne wabé galá níima mapurigami galá bichíima ani péebi mi nawésasagá, ayénachó galá níima mapurigami bichíima ani wi'libé niráa mi nawésasagá. Nijeni nakí mapurigá ne si'néami 'yemi mapu tamí kipú jipi rawé achigórigá bichíiyami níima mapurigá nijeni bichíi. Chópini ketasi nakí máputamo bulérami níibo mapurigá nijeni bulérami ju je'ná jiero wiya jiti.
\p
\v 30 A'lí mapalí echi Pablo ma je'ná jerigá anili, echalí echi walula silíami Agripa riwéami ma ku wilísali, echi walula silíami Jesto riwéami ayénachó, echi Berenise ayénachó, ne si'néami echi auché jaré o'wéala echo'ná muchúami asíchiko.
\v 31 Echalí si'néami aboni pe waná simíbaga, a'nagupi ra'íchaga jeanili: Je'ná rijói tarapebi yiri chati olali. Echijiti ketasi 'wérali ju mapurigá binói waminá mi'lirúami níima, nirapé mapurigá binói pachá bachárami níima.
\v 32 Echalí echi Agripa jeaneli echi Jesto: Chabénala galá níili máputa ku botonasa je'ná rijói, a binói ketasi tásagá mapurigá echi ne walubela silíami echo'ná Rómachi bitéami justicia olíima.
\c 27
\s Echi Pablo julárami níili echo'ná Rómachi
\p
\v 1 Echalí echi jaré o'wéala nulali julánala echi Pablo echo'ná Rómachi anilíwachi, echo'ná Itáliachi anilíwachi kawírali. A'lí nijé ayénachó simili. Echalí bilé walula Kapitani, Julio riwéami, chapisáa toli echi Pablo, echi auché jaré bulírawami yuwa. A'lí echi Julio bilé níili echi auché jaré wikabé kapitani yuwa, echi ne walula silíami, Augusto riwéami kapitánawala.
\v 2 A'lí bicheta echirigá ku simíbali, echo'ná pachá biléana bárkochi muchiga, mapu echo'ná biléana walubé ba'wírali suwé, Aramítiochi anilíwachi jonsa simíami níili. Echalí echi barko ma ku simea riwéali, echo'ná jaréana suwé simíraga, echo'ná Ásiachi anilíwachi kawírali. A'lí echi Aristarko riwéami rijói, echo'ná Tesalónachi anilíwachi bitéami, ayénachó simili, tamujé tamí yuwa. A'lí echo'ná Tesalónachi anilíwachi biléana walúlachi ju, echo'ná Maseróniachi anilíwachi kawírali nirúami.
\v 3 Ba'alínala rawé tamujeta sébali echo'ná Sirónachi anilíwachi suwé. Echalí echi walula kapitani, Julio riwéami, ne galá natimali echi Pablo. Echijiti risénsia 'yali mapurigá echi Pablo 'némiya simea echi jaré binói amígowala, echo'ná piréami, mapurigá binói galá kóorami níima.
\v 4 A'lí mapalita ku simíbali echo'ná Sirónachi jonsa, echalí ne wabé iwéami ikáli, echi barko ku kuwana rakibuya. Echijítita watoná niráa simárali echo'ná Chíprechi anilíwachi kawírali, echo'ná nasipa walubé ba'wírali nirúami, mapujiti echo'ná watoná ketasi 'me ikáli.
\v 5 A'lí echo'ná walubé ba'wichí moba simíbaga, tamujeta simárali echo'ná bacháami mapo'ná Silísiachi anilíwachi kawírali ju, echo'ná Pampíliachi anilíwachi ayénachó. Echalita sili echo'ná Mírachi anilíwachi walúlachi, echo'ná Lísiachi anilíwachi kawírali.
\v 6 Echo'ná echi walula kapitani riwali auché bilé barko echo'ná Alejantríachi jonsa simíami, echi mapu echo'ná Itáliachi anilíwachi kawírali simea riwéali. A'lí binói tamujé tamí muchúwali echo'ná pachá mapurigata waminabi simabo echo'ná Rómachi simiba.
\p
\v 7 A'lí peta wi'libé chi'leli echo'ná bárkochi kilí 'yena, mapujiti echi wabé iwéami iká ku kuwana rakibuli. A'lí bicheta perikó sébali echo'ná Nírochi anilíwachi. A'lí mapujiti echi we iwéami iká abijí we kuwana ikáli, echijítita bacháami simárali echo'ná Salomónachi anilíwachi, mapurigata mulubé simárabo echo'ná Krétachi anilíwachi kawírali echo'ná nasipa walubé ba'wírali nirúami.
\v 8 A'lí bicheta wabé nóchali ologá, mulubé suwé simárali mapuyénasíta sébali biléana nasipa uchírachi suwé mapo'ná Galabé Uchírachi anélati. A'lí echo'ná mulubé níili biléana walúlachi Laséachi anilíwachi.
\p
\v 9 Peta wi'lí waminá 'yénali. A'lí ma ketasi galá níili mapurigata waminabi 'yénabo echo'ná bárkochi muchiga, mapujiti ma ne mulubé romosama riwéali mapalí sinibí wabé iwéami ikamea. Echijiti echi Pablo galá ruyeli aboni,
\v 10 jeanigá: 'Yemi pagótami, nijeni mayé máputa nosobúrami níibo, ayénata waminabi jena'í bárkochi 'yénasagá. Siné káachi je'ná barko waminá nosobúrami níimiré. A'lí suwaba namuti uchérami waminá botuwisa wikámiré Ayénachó tamujé aboni siné káachi waminá suwibábiré.
\v 11 Chopi echi walula kapitani waminabi galá nijéwali mapurigá echi barko simíriami anili, ayénachó mapurigá echi barko níwami anili, chopi binói ketasi nijéwali mapurigá echi Pablo anili.
\v 12 A'lí ketasi galá níili mapurigata echo'ná tibibo echalí romó, echijiti ne noguí si'néami mayeli mapu galá níima waminá simasa echo'ná jonsa, echo'ná Jenísiachi anilíwachi simiba, echo'ná Krétachi anilíwachi kawírali, galá omérasagá echo'ná seba. Si'néamita nakili mapurigata echo'ná Jenísiachi muchibo echalí romó mapujiti echo'ná suwé we galabéalachi níili mapujiti echo'ná ketasi 'me iwéami ikáli.
\s Ne wabé iwéami ikáli echo'ná moba walubé ba'wírali
\p
\v 13 Echalí chótali mikabé 'naka jonsa pe kilí niráa ikagá. Echijiti aboni mayeli mapu ma galá níili mapurigata waminabi simabo. Echalita ku simíbali, mulubé suwé simáraga echo'ná walubé kawírali Krétachi anilíwachi.
\v 14 Chopi pe wilibeko ne wabé iwéami ikáli, echi barko ku kuwana rakibuka. Echalí mikabé 'nalika panina jonsa ne wabé iwéami ikáli.
\v 15 A'lí ku kuwana rakibúrami níili echi barko. Echalita arigá ketasi omérali bacháami simiba, mapujiti echi wabé iwéami iká wabé kuwana ku nitápali. Echijítita ariweli mapurigá echi iká chopi jiti chuwé torúami níima echi barko.
\v 16 A'lí bicheta echo'ná kolí kuwana simárali biléana uchíi kawírali echo'ná nasipa walú ba'wírali nirúami mapo'ná Kláurachi anilíwachi níili. Echo'ná ketasi 'me iwéami ikáli. Echijítita ne wabé nóchali ologá omérali echo'ná ripá walubé bárkochi paya echi auché bilé táa barko mapu jubáami banagá inárali echi walubé barko.
\v 17 A'lí ma ripá moba echo'ná walubé bárkochi pasa echi auché bilé táa barko, echalí aboni o'weli wiya jiti, ri'lé pacháami siméraga, iwébanaga nasipa buleli echi walú barko mapurigá ketasi waminá nosowima. Echalí aboni we majali mapurigá echi barko echo'ná satérali torúami níima, mapo'ná Sírtachi anilíwachi ju. Echijiti aboni ma ku ko'ná pali echi walubé chiní mapu ripá ra'laka chukuli mapurigá echi barko waminá rakibúrami níima echi iká jiti. Aboni echirigá olali mapurigá echi barko ma ketasi 'me rakibúrami níima echi iká jiti. Echalí jonsa echi barko chopi chuwé torúami níili echi iká jiti.
\v 18 Ba'alínala rawé abijí ne wabé chati iwéami ikáli. Echijítita chótali ri'lé ba'wichí a'waya echi wikabé namuti muruka echo'ná bárkochi nirúami, mapurigá ketasi 'me bitéami níima echi barko.
\v 19 A'lí waniwínala rawé ayénachóta chapigá waminá a'wali echo'ná ba'wírali ne suwaba echi auché jaré namuti mapu echo'ná bárkochi nirúali, suwaba mapu ikí echi barko newaleli.
\v 20 Echalí ne wikabé rawé jonsa ketasi riwirúami níili echi rayénali, nibilé cho echi sopolí. A'lí abijí waminabi wabé chati iwéami ikáli, echijiti tamujé ma ketasi mayeli máputa ku ku'wíratami níibo riwéali.
\p
\v 21 Chopi mapujítita ma wikabé rawé jonsa tarapé namuti ko'wali, echalí echi Pablo, echo'ná aboni yuwa nasipa wiligá jeaneli: Pagótami, galá níimili 'yémitamo galá tamí nijéwasagá, mapalini 'yemi mi aneli máputamo ketasi simabo echo'ná Krétachi jonsa, mapurigata ketasi je'ná jerigá risúu olárami níibi, ayénachó mapurigá je'ná barko ketasi waminá nosobúrami níimi.
\v 22 Chopi jipi ketasi siwesi, mapujiti ke wesi 'yemi suwiboa, chopi je'ná barko ne bichíwali waminá nosobúrami níima.
\v 23 Mapujiti bi'yá rokogó ke sayiná tamí yuwa wilíbali bilé walubela Riosi kapitánawala, mapujiti nijeni echi Walubela Riosi níwala ju, ayénachóni galá bichíiga olá mapurigá Binói tamí nulé.
\v 24 Echalí echi walubela Riosi kapitánawala tamí jeaneli: Ketasi majá, mujé Pablo, mapujiti arigá 'wérali ju mapu mujemi nawama echo'ná bacháami echi ne walubela silíami yuwa, echo'ná Rómachi bitéami. A'lí Riosi ku'wírama ne si'néami echi auché jaré mujé yuwa simíbami, echo'ná bárkochi muchúami, mapurigá ke wesi aboni waminá suwimea. A'lí Riosi chopi echirigá olama mapujiti mujé binói Riosi níwala ju.
\v 25 A'lí echi Pablo waminabi jeanili: Echijiti 'yemi pagótami, ne galá ku kanílasi, mapujiti nijeni galá bichíi Riosi; ayénachó bichíwali mayeni mapu echirigá ikimea, achigórigá mapurigá echi walubela Riosi kapitánawala tamí aneli.
\v 26 Chópita arigá waminá a'wátami níibo echo'ná biléana kawírali jena'í nasipa walubé ba'wírali nirúami.
\p
\v 27 A'lí mapalita ma echirigá 'yénali okuá tarali yénasí, echalí siné rokogó echi barko iyénali echo'ná moba walubé ba'wírali mapo'ná Átriachi anilíwachi níili. Echalí echi barko abijí chuwé torúami níili echi wabé iwéami iká jiti; chopi ne nasipa rokogó niráa, echi jaré barko simíriami mayeli máputa ma mulubé sírali echo'ná biléana wi'yérali suwé.
\v 28 Echalí echo'ná bárkochi nóchami bilé namuti ri'lena ba'wichí pasa, galá tétali mapu chu 'yena rokóami níili echi ba'wí. Echalí aboni riwali mapurigá baisá makói miná usani metro sébali ri'lena ba'wichí. A'lí pe waminá bacháami simíbaga aboni auchecho tétali echo'ná ri'lena ba'wichí. Echalí aboni riwali mapu chopi osá makói miná kichao metro níili.
\v 29 Echalí wabé majaga mapu echo'ná biléana ritérali wichibama riwéali echi walú barko, echijiti echi jaré bárkochi nóchami echo'ná jubáami bárkochi jonsa, jiero wiya jiti bulesa echo'ná ri'lena ba'wírali a'wali naó jiero wabé bitéami mapurigá echi barko ketasi simea waminá bacháami. A'lí aboni chopi wabé majaga 'nátaga buweli mapurigá we yáa rawé nílama.
\v 30 A'lí echi jaré bárkochi nóchami nakili mapurigá aboni we yáati waminá ariwema echi barko. Echijiti aboni auchecho siné chótali ri'lé ba'wichí paya echi auché bilé táa barko. Echalí aboni olali mapurigá auché jaré jiero wíiga a'wápiya echo'ná bacháami, chopi aboni arigá nakili echo'ná táa bárkochi waminá suwé simánala.
\v 31 Chopi echi Pablo galá machili mapurigá aboni olánali, echijiti binói ruyeli echi walula kapitani, echi jaré sontarsi ayénachó, jeanegá: A je'ná jaré bárkochi nóchami ketasi ripísagá jena'í pachá bárkochi, mapurigá aboni tamujé tamí ku'wírama, echalí ne si'néamita waminá suwibábiré.
\v 32 Echalí echi jaré sontarsi waminá ripúnali echi táa barko wíila. Echalí echi táa barko echo'ná ripá jonsa ri'lé ba'wichí wichigá, suwaba nosowili.
\p
\v 33 A'lí mapalí ma chi'lásali, echalí echi Pablo aneli ne si'néami echo'ná bárkochi muchúami mapu galá níima peé kúuchi kosá. Echalí binói jeaneli: Ma okuá tarali yénasí ju mapalí jonsa 'yémitamo tarapé kochili, nirapé chótamo ko'wali.
\v 34 Echijiti 'yemi nimí ané máputamo peé kúuchi kopoa, mapurigátamo galá ku jiwérabo, mapujiti átamo ke jiwérasagá, jaré 'yemi waminá suwibóaré, chopi nijeni mayé mapu ke wesi 'yemi waminá suwiboa, nirapétamo péebi chi'wanárami níibo.
\v 35 A'lí ma jerigá anisáa, echi Pablo chapigá bilé walú pani, natétara 'yali Riosi, echo'ná bacháami si'néami aboni yuwa. A'lí ma kúuchi rojonasa echi pani, echi Pablo chótali ko'yá.
\v 36 Echalí si'néami echi auché jaré ayénachó we kaníliga ko'wali.
\v 37 A'lí bicheta si'néami pagótami echo'ná bárkochi muchúami okuá kiento miná kicháosa makói, miná usani níili.
\v 38 Echalí ma bachá posasa, tamujeta ke 'me bitéami niráa niwáli echi barko, mapujítita echo'ná ba'wichí a'wali mapu ikí tibili echi turío.
\s Echi barko waminá botuwili
\p
\v 39 A'lí mapalí ma galá chi'lali, echalí echi jaré bárkochi nóchami ketasi machili echo'ná kawírali, mapu chu anilíwachi níili; chopi aboni echo'ná riwali biléana suwé nasipa, mapo'ná galabéalachi níili, mapujiti we satérali níili echo'ná suwé. Echalí aboni nakili echo'ná suwé uchábanala echi barko, a galá omérasagá.
\v 40 A'lí echi jaré wabé bitéami jiero bulirúami suwaba ripúnaga, echo'ná ri'lé ba'wírali ariweli. Ayénachó aboni ku botánali echi jaré namuti mapu echijiti aboni peé ku ro'wínaga simírali echi barko. A'lí echi walubé mapuyiri chiní niwárami, aboni ku ripá ochogá ra'lánali mapurigá echi barko waminá bacháami rakibúrami níima echi we iwéami iká jiti. Echalí echi barko echo'ná kawírali suwé mulubé suwénsali.
\v 41 Chopi echi barko waminá wichíbali echo'ná biléana suwé mapo'ná okoná napawika wabé jiwériga simili echi walubé ba'wí. Echalí echi walú barko abijí we iwéami chukuli echo'ná satérali mapujiti echo'ná bacháami echi barko cho'olá tótaga chukuli echo'ná satérali mapuyénasí ma ketasi nokuali; chopi echo'ná jubá okuá echi barko ma suwaba nosubúrami níili mapujiti echi walubé ba'wí ne wabé jiwéami apulaka wichíbali.
\p
\v 42 Echalí echi jaré sontarsi nakili waminá ko'wináliya si'néami echi jaré echo'ná bárkochi muchúami mapu ikí bulírawami níili, mapurigá ke wesi aboni waminá júmsama, echo'ná ba'wichí akeka simáraga.
\v 43 Chopi aboni kapitánawala ketasi risénsia 'yali, mapujiti binói ketasi nakili mapurigá echi Pablo waminá mi'lirúami níima. Chopi echi kapitani nulali mapu yíripi machiko akeka iyena bachá akeka simama echo'ná suwé.
\v 44 Ayénachó nulali mapurigá echi auché jaré mapu ke machiko akeka 'yena, arigá ripá moba jaréana táblachi uchuka simama, ripá moba auché jaréana karúmatachi uchuka keremá, suwaba namuti mapu ikí echo'ná bárkochi mojuali. A'lí echirigá ologá ne si'néami galá sébali echo'ná wi'yérali suwé.
\c 28
\s Pablo nawali echo'ná biléana uchíi kawírali echo'ná nasipa walubé ba'wírali nirúami, Máltachi anilíwachi
\p
\v 1 A'lí mapalí si'néami mata galá akami sébali echo'ná suwé wi'yérali, echalita machili mapu echo'ná kawí Máltachi anilíwachi níili.
\v 2 A'lí echi jaré pagótami echo'ná kawírali piréami tamujé tamí ne wabé galá kaligá natimali. Echalí aboni walú na'ali mapujiti ne wabé ruláami romówali. A'lí tamujé tamí bayeli mapurigá si'néamita galá sokuálabo.
\v 3 Echalí echi Pablo wikabé chaliwá napabura atíami chapisáa, echo'ná na'írali achali; chopi bilé sinowi chaliwátali ratálaga machínali. Echalí echi sinowi echo'ná Pablo sikálachi uchuka wijáa chukuli.
\v 4 Echalí echi jaré pagótami echo'ná piréami ma riwisáa echi sinowi echirigá wijáa chukúami echo'ná Pablo sikálachi, echalí aboni a'nagupi jeaneli: Je'ná rijói wabé nikówami níiliré. Échiko ketasi mukuli echo'ná walú ba'wírali, chopi Riosi ketasi ariwema mapurigá waminabi bitélama, mapujiti we yáati mukuméaré.
\v 5 Chopi echi Pablo echo'ná na'írali asáwaga pali echi sinowi. A'lí binói tarapé chibi ikili.
\v 6 Echalí si'néami echi jaré pagótami echo'ná jáwami chopi buweli mapurigá echi Pablo we yáati walú bajínama; ayénachó aboni mayeli mapu binói ke sayiná mukuméaré. A'lí pe wi'libé niráa buwigá, aboni riwali mapu tarapé chibi ikili. Echalí aboni si'winárigá 'nátaga jeanili: ¡Bilé riosi ju!
\p
\v 7 Echo'ná mulipi bitéali echi walula silíami echo'ná kawírali nuláami, echi mapu Públio riwéali. Échiko tamujé tamí galá natimaka nareli echo'ná binói bitélachi, ayénachó tamujé tamí galá kóoli bikiyá rawé yénasí.
\v 8 Echalí rawé echi Públio onolá wabé ratáliami nayú bu'wili, ayénachó ne wabé witabúuga nayuli. Echalí echi Pablo 'némiya simili. A'lí ma Riosi yuwa ra'ichasa, moba nochogá, galá ku sa'wali.
\v 9 A'lí mapalí Pablo je'ná jerigá olali, echalí echi auché jaré nayúkami echo'ná uchíi kawírali piréami ayénachó echo'ná sisáa, galá ku sa'wárami níili.
\v 10 A'lí echo'ná piréami tamujé tamí ne wabé natimaka o'wikeli. A'lí mapalita ku simíbali echo'ná jonsa, echalí aboni tamujé tamí wikabé karúmati namuti kóoli, suwaba mapu ikí tamujé newaleli mapurigata kaníliga ku simabo.
\s Pablo nawali echo'ná Rómachi anilíwachi
\p
\v 11 A'lí ma wi'libé, bikiyá michá muchisa echo'ná uchíi kawírali, echalita ma simíbali echo'ná pachá auché biléana bárkochi muchiga. A'lí echi auché bilé si'nú barko echo'ná chukuli sinibí echalí romó. Echi barko echo'ná Alejantríachi jonsa simíami níili. A'lí echi barko 'Marachi riwéami níili.
\v 12 Echalí jonsa tamujé sili echo'ná biléana galabé suwé mapo'ná Sirakúsachi anilíwachi walúlachi níili. Echo'nata tibili bikiyá rawé.
\v 13 Echo'ná jonsa tamujeta mulubé suwé simáraga sili echo'ná Réjiochi anilíwachi. A'lí ba'alínala rawé mikabé okuá 'naka ikáli. Echalí jonsa okuá chi'ligá, tamujeta sili echo'ná auché biléana suwé Puteólichi anilíwachi. Echo'nata ariweli echi barko mapurigata wichí jaga simabo.
\v 14 Echo'ná Puteólichi tamujeta riwali jaré ritémtami galá bichíiyami. Aboni tamujé tamí aneli máputa echo'ná aboni yuwa tibibo pe bilé tarali. A'lí pe kinana tamujeta simíbali echo'ná Rómachi simiba.
\v 15 Echalí echi jaré ritémtami bichíiyami echo'ná Rómachi piréami ma galá machili mapu tamujeta echo'ná buwichí sírali. Echijiti aboni simíbali tamujé tamí natipásiya echo'ná buwichí. Jaré aboni sili echo'ná Ápiochi anilíwachi yénasí. A'lí auché jaré sili echo'ná Bikiyá Tabérnachi anilíwachi yénasí. A'lí mapalí Pablo riwali echi jaré ritémtami, echalí binói walú natétara 'yali Riosi. Ayénachó binói galá ku kaníili.
\v 16 A'lí mapalita sili echo'ná Rómachi, echalí echi walula kapitani ma nijili echi jaré bulirúami mapurigá echo'ná atíami walula sontarsi pachá mo'wama. Chopi echi Pablo risénsia 'yárami níili mapurigá binói waná bitélama bilé sontarsi yuwa, echi mapu arigá tibuli bulirúami niráa.
\s Pablo galá nawesa echo'ná Rómachi
\p
\v 17 Pe wakinana bikiyá chi'ligá mapalí jonsa echi Pablo nawali echo'ná Rómachi, echalí binói júuli bayénala si'néami echi jaré o'wéala Juríosi pagótami echo'ná Rómachi piréami. A'lí mapalí aboni napawili echo'ná mapo'ná Pablo bitéali, echalí binói nawésaga jeaneli: 'Yemi Juríosi pagótami, nijé tarapeni sayérali echi jaré Juríosi pagótami echo'ná Jerusalémachi piréami. Nirapeni sayérali mapurigá olali echi jaré ki'yá piréami tamujé Juríosi pagótamawala. Chópini arigá waminá nijírami níili echi jaré Romano anilíwami pagótami yuwa mapurigá bulírawami niráa.
\v 18 Chopi mapalí aboni galá tamí rukueli, echalí aboni nakili tamí ku botonánala mapujiti aboni riwali mapurigani tarapé chati oláami níili; ayénachó aboni anili mapurigani echijiti ketasi mi'lirúami níima.
\v 19 Chopi echi jaré Juríosi pagótami echo'ná piréami arigá ketasi nakili mapurigá nijeni echirigá ku botonárami níima. Echijiti arigá 'wérali níili mapu nijeni tánama mapurigá echi ne walubela silíami jena'í Rómachi bitéami tamí justicia olíima, chópini ketasi nakili mapurigani wi'nijima echi auché jaré nijé pagótamawala.
\v 20 Echijiti nijeni 'yemi mi bayeli mapurigani 'yemi mi 'nesa, yuwa ra'icháma, mapujiti nijeni ayénachó buwé echalí rawé sébachi mapalí echi jaré suwíami ku o'wínama, achigórigá mapurigá 'yemi Isaeli pagótami ayénachó buwé. Echijiti nijeni jipi bulérami ju je'ná jiero wiya jiti.
\v 21 Echalí aboni jeaneli: Ke wesi echo'ná Juréachi anilíwachi piréami tamujé tamí oseli mujé jiti rugá. Nibilé wesi echi auché jaré Juríosi pagótami echo'ná Juréachi jonsa síami tamujé tamí ruyeli jeanigá mapu mujemi chati oláami ju.
\v 22 Tamujeta nakí mapurigami tamujé tamí ruyema mapu ikí mujemi 'nata, mapujítita machí mapu suníami piréami pagótami we sayéraga ra'icha je'ná bukulíwami bichíiluwami sayéraga.
\p
\v 23 A'lí siné rawé tétali mapu echalí aboni napawima. Echalí rawé sébachi wikabé echi jaré Juríosi pagótami napawili echo'ná mapo'ná echi Pablo bitébaga asali. Echalí rawé bi'yá jonsa, pe alíwachi yénasí echi Pablo nawésali aboni jeanigá mapurigá Riosi ne galá nulema jena'í wichimóbachi piréami pagótami. Echalí echi Pablo we nakili bichíiranala aboni suwaba namuti mapu Jesusi jiti rugá osirúami ju echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi mapo'ná osali echi Moisesi, ayénachó mapo'ná osali echi auché jaré Riosi jiti nawésami.
\v 24 Jaré aboni galá bichíili mapurigá echi Pablo nawésaga binérali, chopi auché jaré ketasi bichíili.
\v 25 Echalí mapalí aboni ketasi a'nawí chópirigá 'nátali, jaré ibili chótali ku simásiya. Echalí echi Pablo jeaneli: Echo'ná echi walula Riosi jiti nawésami Isaíasi riwéami oselíwalachi osirúami ju mapurigá echi Wabé Galabé Riosi Iwigala chabénala niráa galá aneli echi binói Isaíasi. Mapujiti echi Wabé Galabé Riosi Iwigala jeaneli mapurigá binói Isaíasi ruyema echi auché jaré ki'yá piréami tamujé Juríosi pagótawala, jeanigá:
\q
\v 26 Ku simigá mujé, galá ané je'ná pagótami jeanigá: 'Yémitamo sinibí galá námabo, chopi ketásitamo galá machiboa máputamo nami.
\q Ayénachó 'yémitamo sinibí galá 'nebo, chopi arigá ketasi galá riwibóatamo.
\q
\v 27 Mapujiti 'yemi sulálachi ma wabé biwacheli. Ayénachó 'yémitamo ketasi galá nami.
\q Ayénachó 'yémitamo ma kupili 'yemi busila mapurigátamo ma ketasi riwiboa 'yemi busila jiti,
\q ayénachó mapurigátamo ma ketasi námabo 'yemi nakala jiti.
\q Ayénachó 'yemi ketasi galá machí sulachí niráa, nirapétamo ku ro'wí Riosi yuwa mapurigá Binói 'yemi mi ku sa'wama.
\m
\v 28 Echalí Pablo binói jeaneli: Galá machisí 'yemi Juríosi pagótami mapu jipi jonsa Riosi tamí julama nawesánala echi auché jaré isena pagótami, je'ná Galabé Riosi Ra'íchala, mapurigá aboni galá ku'wíratami níima. Echalí echi jaré isena pagótami ne galá nijéwaga námama.
\p
\v 29 Chopi mapalí echi Pablo je'ná jerigá aneli echalí echi jaré Juríosi pagótami wabé a'nagupi ra'íchaga ku simíbali.
\p
\v 30 A'lí echi Pablo echo'ná tibili ne okuá bamíbali yénasí, echo'ná mapo'ná binói taga biteka asali. Echalí binói galá nareli si'néami mapu ikí binói 'nébiya sísali.
\v 31 Ayénachó echi Pablo ne galá bichíiga nawésali Riosi Ra'íchala, jeanigá mapurigá Riosi galá nulema jena'í wichimóbachi piréami pagótami, ayénachó binói binérali echi Walubela Jesucristo jiti rugá. Echalí ke wesi aneli mapurigá echi Pablo ketasi echirigá nawisama Riosi Ra'íchala.
