\id TIT
\h Tito
\mt2 Osirúami
\mt2 mapurigá San Pablo oséli echi
\mt TITO
\c 1
\s Echi Pablo galá osé echi Tito
\p
\v 1 Nijé, Pablo, Riosi piónawala ju. Echi Walubela Jesucristo tamí nawesánalaga júuli, mapurigani nawisama echi ne Bichíwali, mapurigá si'néami echi jaré mapu ikí Riosi bachá niráa chapili, ma galá bichíima Binói Ra'íchala. Ayénachó Riosi tamí júuli mapurigani binérama mapurigá aboni galá machimea echi ne Bichíwali, ayénachó mapurigá aboni echijiti ku niwárami níima ne wabé galabé.
\v 2 Ayénachó nijeni julárami níili nawesánala mapurigá aboni galá bichíiga buwema mapurigá waminánomí aboni sinibí niráa ku pirélama echo'ná ripá riwigachi. A'lí echi Walubela Riosi tarapé ikaléami ju. A'lí ki'yá chokichí jonsa mapalí ke cho niwárami níili je'ná kawí, echalí Riosi bichíwaga anili mapu sinibí niráa pirélama si'néami mapu ikí galá bichíima Jesucristo niráa.
\v 3 A'lí jipi mapalí ma sébali tétali, jipi bukulí jonsa, Riosi nulali mapurigá Binói Ra'íchala galá nawésarami níima echi jaré pagótami. Echijiti echi Walubela Riosi mapu tamujé tamí Ku'wíriami ju, tamí we nuleli Binói Ra'íchala nawisánala, mapurigá Riosi Binói chopi nakili nulayá.
\v 4 Jipi, mujé Tito, nimí je'ná jerigá osé. Mujemi ne bichíwali mapurigá nijé binói ranala niráa jumi mapujítimi galá bichíili achigórigá mapurigá nijeni bichíi. Wabeni nakí mapurigá Riosi Onorúami, echi Walubela Jesucristo yuwa, mapu tamujé tamí Ku'wíriami ju, sinibí mi wabé natimaka ku'wírama mapurigami kilí ologá bitélama.
\p
\v 5 Echijiti chabénala nijé nimí ariweli echo'ná Krétachi anilíwachi nasipa walú ba'wírali nirúami kawí, mapurigami galá wachínaga katiwama suwaba Riosi nóchala echo'ná. Echalí nijé nimí nuleli mapurigami jawama jaré galabé bichíyami rijói echo'ná ibílana mapo'ná jaré bichíyami ritémtami sinibí napawí, mapurigá echi jaré mápumi echirigá jawa echo'ná nochama echi auché jaré napawika bichíyami yuwa mapurigá o'wéala ochérami niráa.
\v 6 Galá níima ibili o'wéala ochérami ne wabé galabé ologá pirélasa mapurigá aboni ke siné wi'nijírami níima mapurigá chati sitíi oláami niráa. Ayénachó arigá 'wérali ju mapu ibili aboni mapu ikí jubéami ju, chopi bilepi mukí upéami níima; ayénachó mapu aboni kúchuwala galá bichíyami níima Riosi; ayénachó mapu aboni kúchuwala ketasi wi'nijírami níima mapurigá chuwé oláami niráa; ayénachó mapu aboni kúchuwala galá nijéwiyami níima aboni 'wénawala.
\v 7 Mapujiti arigá 'wérali ju mapu echi jaré napawika bichíyami o'wéalawala galabé oláami níima, ayénachó mapu aboni ketasi wi'nijírami níima mapurigá chuwé oláami niráa, ayénachó mapu aboni ketasi we nóchami níima, ayénachó mapu aboni ketasi na'áwami níima, ayénachó mapu aboni ketasi bajíami níima echi suguí, ayénachó mapu aboni ketasi 'yékaka ologá 'yénami níima, ayénachó mapu aboni ketasi korúkami níima, mapujiti echi jaré napawika bichíyami o'wéalawala we nocha Riosi nóchala olayá.
\v 8 Chopi si'winárigá galá níima mapu aboni sinibí galá narema echi auché jaré ritémtami echo'ná aboni kalílachi. Ayénachó galá níima ibili aboni ne wabé galabé oláami níisa. Arigá 'wérali ju mapu aboni galabé 'nátami níima, ne wabé galabé wachínaga oláami niráa. Arigá 'wérali ju mapu ibili aboni chopi nakimea olánala mapurigá Riosi nakí, ayénachó mapu aboni tarapé chuwé oláami níima.
\v 9 Ayénachó arigá 'wérali ju mapu ibili rijói mapu o'wéala ochérami niráa nocha echi auché jaré napawika bichíyami yuwa ne galá bichíyami níima echi Galabé Riosi Ra'íchala, mapurigá aboni bachá niráa binératami níili. A'lí ibili aboni ayénachó galá omérama binériya echi auché jaré, ayénachó aboni galá omérama bichíiriya echi auché jaré mapu we sayéraga ra'ícha.
\p
\v 10 Echirigami chopi jawama jaré galabé oláami rijói mapurigá o'wéala ochérami niráa, mapujiti wikabé auché jaré we sayérami ju Riosi. A'lí jaré ibili echi Juríosi pagótami ne wabé simírami sayérami ju Riosi. A'lí echi jaré aboni ke newalite niráa ra'ícha, ayénachó aboni wabé 'yékami ju.
\v 11 Arigá 'wérali ju mápumi ketasi ariwema mapu echiyiri binériami waminabi binérama echi jaré pagótami, mapujiti aboni wabé si'winárigá binera mapuyénasí ne si'néami echo'ná jaréana bitichí piréami pagótami wabé si'winárigá bichíima. Echalí aboni ketasi galá bichíima Riosi Ra'íchala, mapujiti echi jaré 'yékami binériami wepi binera echi mapu ketasi galá ju, mapujiti aboni 'yékaka niráa ménali wenomí.
\p
\v 12 Chabé ki'yá bilé rijói nawésami echo'ná Krétachi bitéami jeanili: Ne si'néami jena'í Krétachi piréami pagótami ne wabé 'yékami ju. Ne si'néami wabé jobátami niráa ju. Aboni ne wabé simírami ko'wéami ju, ayénachó aboni ne wabé nasinákuli ju.
\v 13 Echi rijói ne bichíwaga anili. Echijiti nijeni nakí mápumi wabé oyérama echi jaré aboni, mapurigá aboni chopi bichíima echi mapu ne bichíwali ju.
\v 14 Ne galá oyéraga ané aboni mapurigá ketasi bichíima mapurigá echi jaré Juríosi pagótami 'yékaka ireta. Ayénachó oyéraga ané mapu aboni ketasi nijéwaga olama mapurigá echi jaré pagótami nulá, ne si'néami mapu ikí ketasi bichíinali echi ne Bichíwali.
\p
\v 15 Echi jaré mapu ikí Riosi ma galabé niráa 'natáraliko, abóniko chopi ne galabé niráa 'nata suwaba namuti jiti. Chopi echi auché jaré ke bichíyami pagótami ketasi galabé 'natáratami ju, echijiti aboni chopi wabé chati sitíi 'nata suwaba namuti jiti, mapujiti aboni ne wabé chati sitíi 'natáratami ju. A'lí mapalí aboni we chati sitíi olá, echalí aboni ketásirapé o'mona.
\v 16 Echi jaré aboni sinibí aní mapu aboni galá bichíi Riosi, chopi aboni wabé 'yékaka echirigá aní, mapujiti aboni ketasi galabé olá, chopi echi auché jaré mapu ikí bichíi Riosi sinibí ne wabé galá olá. Echi jaré chati sitíi oláami chopi ne wabé simírami chati sitíi olá. Abóniko ketasi nijéwami ju Riosi. A'lí aboni ketasi omero galabé olayá.
\c 2
\s Echi galabé binérawami
\p
\v 1 Mujé Tito, galá níima mápumi sinibí ne galabé niráa ra'ichása achigórigá mapurigami ne galabé niráa binératami níili.
\v 2 Galá nawésaga ruyé echi jaré ochérami mapu aboni ketasi tékami níima, chopi mapu aboni sinibí galabé oláami níima. Ayénachó nawésaga ruyé mapu aboni sinibí galabé 'nátami níima, ayénachó mapu aboni sinibí galá bichíyami níima. Ayénachó nawésaga ruyé mapu aboni sinibí wabé galéami níima, ayénachó mapu aboni arigá anacháma mapalí aboni risúu olárami ju.
\v 3 Ayénachó echirigá achigórigá ruyé mapu echi jaré 'wékami ne galá bichíyami níima Riosi, ayénachó mapu aboni ketasi chuwé sitíi chati ra'ícha 'yénami níima, auché jaré sayéraga. Ayénachó nawésaga ruyé mapu echi jaré 'wékami ketasi bajíami níima suguí. Galá níima mapu aboni chopi we galabé oláami níima, mapurigá echi auché jaré muguí echirigá riwisá, galá binema achigórigá galabé olayá.
\v 4 Ayénachó galá níima mapurigá echi auché jaré muguí mapu ketasi 'me 'wékami ju galá binema galeya aboni kunala, ayénachó mapu aboni binema galeya aboni kúchuwala.
\v 5 Ayénachó galá níima mapu echi jaré 'wékami galá binérama echi auché jaré muguí mapurigá aboni ketasi chuwé olama, chopi mapu ibili bilepi rijói yuwa bitélama. Ayénachó galá níima mapu echi jaré 'wékami binérama echi auché jaré muguí mapurigá aboni galá nocháma echo'ná ibílana aboni pirélachi, ayénachó mapu ibili galabé oláami níima, ayénachó mapu ibili ne galá nijéwami níima aboni kunala, mapurigá ke wesi echi auché jaré omérama sayéraga ra'ícha echi Wabé Galabé Riosi Ra'íchala, siné káachi riwisá mapu jaré muguí bichíyami ketasi galá olá.
\p
\v 6 Mujé Tito, nimí nulé mápumi achigórigá ruyema echi auché jaré ri'malí mapurigá aboni ne galabé wachínaga 'nátami níima.
\v 7 Ayénachó nijé nimí nulé mapu mujemi ne suwaba galabé olama, mapurigá echi auché jaré témali echirigá riwisá ayénachó binema galabé olayá. Ne sinibí galá bineri echi Galabé Riosi Ra'íchala, galá wachínaga ologá mapurigá Riosi nakí. Sinibí galabéala 'nalí 'nátaga bineri, ne wabé galabé niráka Riosi Ra'íchala.
\v 8 Sinibí ne galá wachínaga ra'ichá mapurigá ke wesi mi wi'nijima mapurigá chuwé ra'íchami niráa. Echalí echi jaré mapu ikí mi kichiko ne wabé riwélama mapujiti aboni ketasi omérama sayéraga ra'ícha jeanigá mapu tamujeta chati sitíi oláami ju.
\p
\v 9 Nijé nimí nulé mápumi ruyema echi jaré pióntami galá bichíyami mapu aboni ne galá nijéwami níima echi jaré aboni o'wéalawala yuwa. Ne galá nawésaga bineri mapurigá echi jaré pióntami bichíyami sébali galá nocháma, mapurigá aboni o'wéalawala nulé, ayénachó mapu aboni ketasi ku kuwana ni'yókami níima.
\v 10 Ayénachó nulé mapu echi jaré galá bichíyami pióntami ketasi chigóoma echi jaré aboni o'wéalawala níwala namuti. Chopi galá níima mapu aboni sinibí ne galá wachínaga oláami níima, mapurigá aboni o'wéalawala echirigá riwisá animea mapu Riosi Ra'íchala binékowami ne wabé galabé ju. A'lí echi Walubela Riosi, mapu tamujé tamí Ku'wíriami ju, waminabi walubéraga anérami níima.
\p
\v 11 Echi Walubela Riosi ma tamujé tamí machírali mapurigá Binói ne wabé galéami ju, echijiti Binói ku wikáwama ne si'néami pagótami mapu ikí galá bichíima Jesucristo niráa.
\v 12 A'lí mapujiti Riosi echirigá ne wabé simírami galabé ju, echijiti tamujeta binératami ju máputa waminá ariwebo suwaba chati sitíi oluwáwami, ayénachó máputa tarapé chati sitíi olánalabo mapurigá echi auché jaré jena'í wichimóbachi piréami sinibí chati sitíi olánali. A'lí bicheta binératami ju máputa galabé wachínaga ologá pirélabo jena'í wichimóbachi, ne wabé galá 'nátami niráa, ayénachó máputa sinibí galá o'wikébo Riosi.
\v 13 Ayénachó tamujeta binératami ju máputa galá bichíiga buwebo mapuyénasí echi tamujé Walubélawala Jesucristo ku nawama jena'í wichimóbachi mapurigá ne Walubela niráa, mapujiti Binói tamujé Riósawala ju, ayénachó Binói tamujé tamí Walubela Ku'wíimi ju. Echalita 'nebo mapurigá ne wabé galabé niráa sebama ne suwaba mapurigá ne bichíwaga anirúami ju echo'ná Riosi Ra'íchala oselíwalachi.
\v 14 Mapujiti echi Walubela Jesucristo, ki'yánala niráa, a Binói nijali tamujé tamí jiti mapurigá Binói waminá mi'lirúami níima echo'ná kúrsichi michóniga, tamujé chati sitíi olalila jiti. Jesucristo echirigá olali mapujiti Binói we nakili tamujé tamí ku wikawánala suwaba mapurigata chati sitíi olali, ayénachó mapurigá Binói tamujé tamí suwaba ku bi'wama, mapurigata Binói níwala pagótami níibo, ayénachó mapurigata ne wabé nakíami níibo galabé olánala.
\p
\v 15 Arigá 'wérali ju mapu mujemi sinibí je'ná jerigá galá nawésaga binérama echi jaré pagótami, ne galá bichíiraga aboni. Ayénachó we oyera echi jaré mapu ikí ketasi galá nijéwami ju. Ketasi ariwé mapurigá echi auché jaré pagótami mi ke 'me niráma.
\c 3
\s Pablo ruyegá aní mapu churigá galá níima olasa si'néami echi jaré bichíyami
\p
\v 1 Mujé Tito, we galá ruyé echi jaré napawika bichíyami mapu aboni ne galá o'wikéami níima echi jaré aboni igúsawala, ayénachó echi auché jaré aboni o'wéalawala. Galá ruyé mapu aboni ne galá nijéwami níima, ayénachó mapu aboni sinibí nakíami níima galabéala 'nalí olánala.
\v 2 Ayénachó galá ruyé mapu aboni ke wesi sitila anema. Ayénachó ruyé mapu aboni sinibí kilí ologá pirélama, ne galá natimáami niráa. Galá níima mapu echi jaré bichíyami sinibí kilí oláami nílama si'néami echi auché jaré pagótami yuwa.
\p
\v 3 Mapujiti chabénala tamujé aboni ayénachó ke newalite niráa níilate mapurigá echi auché jaré, ayénachóta ketasi nijéwami níili Riosi. Echalita chopi 'wigáami niráa 'yénali, ayénachóta chuwé ologá piréali. Echalita wabé chati sitíi olali, suwaba namuti chati sitíi oluwáwami, ayénachóta wabé korúkami níili. Echalita ne wabé nakichíami níili, ayénachóta wabé nakichiga 'yénali a'nagupi.
\v 4 Chopi wakinánala mapalí echi Walubela Riosi, mapu tamujé tamí Ku'wíimi ju, galá machírali jena'í wichimóbachi piréami mapu Binói ne wabé simírami natimáami ju, ayénachó mapalí Riosi galá machírali aboni mapu Binói ne wabé galé si'néami jena'í wichimóbachi piréami,
\v 5 echalí Riosi tamujé tamí ne wabé galigá ku wikáwali. Chopi tamujeta ketásirapé namuti galabé niráa olali mapurigá Riosi echijiti tamujé tamí ku wikáwama; mapujítita ketasi omérali galabé olayá. Echalí Riosi tamujé tamí ku wikáwali chopi mapujiti Binói tamujé tamí ne wabé natimali. Echalí Riosi tamujé tamí ku bi'wali pachana tamujé sulálachi suwaba mapurigata chati sitíi olali, mapurigata auchecho siné bukulíwami niráa ku ranarúami níibo. Ayénachó Riosi tamujé tamí ku bi'wali, echi Wabé Galabé Riosi Iwigala jiti, echi mapu Riosi tamujé tamí 'yali mapurigata bukulíwami niráa ku pirélabo sinibí niráa.
\v 6 Echalí Riosi tamujé tamí ne wabé simírami 'yali echi Galabé Riosi Iwigala mapujítita galá bichíili echi Walubela Jesucristo niráa, echi mapu tamujé tamí ku Wikáwami ju.
\v 7 A'lí Riosi tamujé tamí echirigá 'yali echi Galabé Riosi Iwigala, mapurigá Riosi Binói echijiti galá omérama tamujé tamí nareya mapurigá Binói kúchuwala niráa, mapujiti Riosi ne wabé galabé ju. A'lí Riosi echirigá olali mapurigá tamujeta echijiti 'yárami níibo mapurigata sinibí niráa pirélabo, achigórigá mapurigata bachá niráa bichíwaga anérami níili, mapurigá osirúami ju jena'í Riosi Ra'íchala oselíwalachi.
\p
\v 8 Je'ná jerigá mapurigá nijeni aní, ne bichíwali ju. Ayénachó nijeni nakí mápumi sinibí ne wabé nílaga je'ná jerigá nawésama echi jaré pagótami, mapurigá echi jaré mapu ikí galá bichíyami ju Riosi sinibí galabé ologá pirélama. Ne suwaba je'ná jerigá mapurigá nijeni mi oséli ne wabé galabé ju. Ayénachó si'néami mapu ikí je'ná jerigá olako, galá ku'wíratami níima.
\v 9 Mujé Tito, ketasi ra'ichá wiká namuti jiti rugá mapu ke newalite niráa ju. Ketasi ra'ichá mapurigá jaré pagótami chopi nakí ra'ichánala aboni a'nayáwali jiti irétaga rugá. Ketasi cho wiká namuti jiti rukugá yóniga ra'ichá echi nulalíwami jiti mapurigá echi walula Moisesi osogá nulali, mapujiti suwaba je'ná jerigá ra'ichálawami ketasi galá ju.
\p
\v 10 Mujé Tito, galá oyéraga ruyé mapuyíripi rijói mapu a'nagupi na'áwataga rojuana echi auché jaré napawika bichíyami, mapurigá echi rijói ketasi waminabi echirigá olama. A'lí a echi rijói waminabi echirigá na'áwataga rojonásagá echi auché jaré napawika bichíyami, echalí auchecho siné oyéraga ruyé mapurigá ketasi echirigá olama. A'lí a échiko arigá waminabi echirigá olásagá, echalí waminá julá echiyiri rijói echo'ná 'yemi napawika bichíyamichi jonsa,
\v 11 mapujiti mujemi echijiti galá machimea mapu echiyiri rijói we chati sitíi ologá, ma si'wina wichili. Ayénachómi machimea mapu echiyiri rijói ma wi'nijírami ju mapujiti binói wabé chati sitíi olali.
\p
\v 12 A'lí mapalí nijeni julama echi Artémasi riwéami rijimala echo'ná mujé yuwa, mapalini echo'ná julama echi Tíkiko riwéami kéremá, echalí we sapú echo'ná Nikópolichi anilíwachi simigá, mapujiti nijeni echo'ná asimea, mapujítini nakí mapurigani echo'ná bitélama jipi romó.
\v 13 Pe waminana echo'ná simírama echi Sénasi riwéami rijói mapu we machíami ju echi nulalíwami. Echi Apolo riwéami ayénachó echo'ná simírama. Suwaba galá ku'wíra aboni, ne suwaba mapu ikí aboni newalé, mapurigá aboni we kanílaga waminabi simama mapo'ná aboni simiba.
\v 14 Echirigá nulé echi jaré tamujé níwala napawika bichíyami mapurigá aboni echirigá ku'wírama echi Sénasi, echi Apolo, mapurigá echi jaré tamujé níwala ayénachó binema ne galabé ologá ku'wíriya echi jaré we newaléami mapu ikí Riosi jiti julárami ju nawésanala, mapurigá echi jaré tamujé níwala ritémtami sinibí galá ku'wíriami níima.
\p
\v 15 Si'néami echi auché jaré mapu tamí yuwa muchuwi mi galá ripora. Mujé ayénachó ripori echo'ná piréami napawika bichíyami, si'néami mapu ikí tamujé tamí wabé galé. Nijeni nakí mapu Riosi sinibí waminabi ku'wírama si'néami 'yemi. ¡Echirigá níima!
