﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,040
Jesú ca-buiayupʉ Belén na ca-ĩri macapʉre,

2
00:00:09,040 --> 00:00:10,440
Judea yepapʉ,

3
00:00:10,440 --> 00:00:13,900
ti yepa Herode ʉpaʉ cʉ̃ ca-ani yʉtea ca-anopʉ.

4
00:00:13,900 --> 00:00:23,300
Cʉ̃ ca-buiaro bero muipu cʉ̃ ca-piya atí nʉgoa ca-anopʉ macá yepa macana Jerusalén'pʉre ca-ejayuparã.

5
00:00:23,300 --> 00:00:27,220
Ñocoa tʉjʉri ca-tʉgooña maji weorã ca-añuparã.

6
00:00:27,220 --> 00:00:29,200
Jerusalén'pʉre eja:

7
00:00:29,200 --> 00:00:30,360
—¿Noopʉ cʉ̃ ãtí,

8
00:00:30,360 --> 00:00:33,900
meere ca-buiaricʉ judío maja ʉpaʉ ca-anipaʉ?

9
00:00:33,900 --> 00:00:36,200
to macanare na ca-ĩi jeniñañuparã.

10
00:00:36,200 --> 00:00:42,520
—Muipu cʉ̃ ca-wamʉ atí nʉgoa macá mácapʉ cʉ̃ yaʉ ñocore jã ca-tʉjʉwʉ.

11
00:00:42,520 --> 00:00:44,120
Cʉ̃ ñocore tʉjʉrã,

12
00:00:44,120 --> 00:00:44,600
“Meere,

13
00:00:44,600 --> 00:00:45,520
buiaricʉmi,”

14
00:00:45,520 --> 00:00:47,120
jã ca-ĩi tʉjʉ majiwʉ.

15
00:00:47,120 --> 00:00:49,960
To bairi cʉ̃re áti nʉcʉbʉgorã anaa jã baiwʉ,

16
00:00:49,960 --> 00:00:50,800
ca-ĩiñuparã.

17
00:00:50,800 --> 00:00:55,800
Ʉpaʉ Herode to bairo na ca-ĩi jeniñaro apii seeto ca-tʉgooñañupʉ.

18
00:00:55,800 --> 00:00:59,480
Jerusalén macana quena to bairona seeto ca-tʉgooñañuparã.

19
00:00:59,480 --> 00:01:04,080
To bairo tʉgooñari Herode ca-pii neoñupʉ sacerdote maja ʉparãre,

20
00:01:04,080 --> 00:01:06,520
judío majare cabuerã menare.

21
00:01:06,520 --> 00:01:08,000
Na pii neo,

22
00:01:08,000 --> 00:01:09,580
na ca-jeniñañupʉ:

23
00:01:09,580 --> 00:01:14,740
—¿Noopʉ majuu Cristo mʉja ca-ĩi Dio cʉ̃ ca-joopaʉ cʉ̃ buiacʉtí?

24
00:01:14,740 --> 00:01:16,840
na ca-ĩi jeniñañupʉ.

25
00:01:16,840 --> 00:01:19,500
To bairo na cʉ̃ ca-ĩi jeniñaro:

26
00:01:19,500 --> 00:01:21,400
—Belén na ca-ĩri macapʉ,

27
00:01:21,400 --> 00:01:22,600
Judea yepapʉ.

28
00:01:22,600 --> 00:01:28,900
To bairona ca-ĩi ucayupi Dio ye quetire buiori majocʉ ca-aniñaricʉ atiere ucaʉ:

29
00:01:28,900 --> 00:01:31,980
Judea yepapʉ ãa Belén na ca-ĩri maca.

30
00:01:31,980 --> 00:01:35,500
Pairi macuena ca-ani majuuri maca ãa.

31
00:01:35,500 --> 00:01:38,440
Ti macapʉ buiagʉmi jĩcaʉ Ʉpaʉ,

32
00:01:38,440 --> 00:01:40,300
Israel majare ca-rotipaʉ.

33
00:01:40,300 --> 00:01:43,760
Caroaro na ca-jʉgo ãcʉ̃ anigʉmi Dio yarãre,

34
00:01:43,760 --> 00:01:48,180
ca-ĩi ucayupi Dio ye quetire cabuioricʉ tirʉmʉpʉ macacʉ,

35
00:01:48,180 --> 00:01:50,380
cʉ ca-ĩñuparã Herodere.

36
00:01:50,380 --> 00:01:58,360
To bairo cʉ̃ na ca-ĩiro bero aperã na ca-tʉjʉquẽtopʉ ti macapʉ ca-ejaricarãre yajioro na pijori:

37
00:01:58,360 --> 00:02:02,220
—¿Diwatipʉ cʉ̃ ca-buia jʉgori cʉ̃ ñoco?

38
00:02:02,220 --> 00:02:04,700
na ca-ĩi jeniñañupʉ Herode.

39
00:02:04,700 --> 00:02:07,080
To bairo na cʉ̃ ca-ĩi jeniñaro:

40
00:02:07,080 --> 00:02:09,740
—To cõopʉ ca-buia jʉgowĩ,

41
00:02:09,740 --> 00:02:12,940
cʉ̃ ca-ĩi buioyuparã Herodere.

42
00:02:12,940 --> 00:02:15,920
To bairo cʉ̃ na ca-ĩi buioro:

43
00:02:15,920 --> 00:02:18,300
—Belén'pʉ aánaja.

44
00:02:18,300 --> 00:02:20,520
“¿Noopʉ cʉ̃ ãtí caʉpaʉ ca-anipaʉ,

45
00:02:20,520 --> 00:02:21,920
meere ca-buiaricʉ?”

46
00:02:21,920 --> 00:02:25,480
caroaro jeniña macaña to macanare.

47
00:02:25,480 --> 00:02:27,320
To bairi jeniña bʉga,

48
00:02:27,320 --> 00:02:30,160
cʉ̃ ca-bairije nipetiro maji peti,

49
00:02:30,160 --> 00:02:31,640
yʉ mʉja buiora apá tunu.

50
00:02:31,640 --> 00:02:35,760
Yʉ quena cʉ̃ yʉ áti nʉcʉbʉgoʉ aágʉ cʉ̃acãre,

51
00:02:35,760 --> 00:02:39,280
ñocore ca-tʉjʉricarãre na ca-ĩitoyupʉ Herode.

52
00:02:39,280 --> 00:02:41,360
To bairo na cʉ̃ ca-ĩiro apirã,

53
00:02:41,360 --> 00:02:42,680
cá-aácoajuparã.

54
00:02:42,680 --> 00:02:50,680
Nemoopʉre ñoco muipu cʉ̃ ca-piya atí nʉgoa macá yepapʉ na ca-tʉjʉricʉ na ca-jʉgo aájupʉ.

55
00:02:50,680 --> 00:02:52,440
Na jʉgo aá,

56
00:02:52,440 --> 00:02:56,240
cawimaʉacã cʉ̃ ca-ani paʉ bui majuu ca-ejayupʉ.

57
00:02:56,240 --> 00:03:02,480
To bairo ñoco jõopʉ na ca-tʉjʉricʉ na cʉ̃ ca-jʉgo aáto tʉjʉrã seeto ca-wariñuuñuparã.

58
00:03:02,480 --> 00:03:07,040
To bairi cadaquei cʉ̃ ca-ani wiipʉ ca-ejayuparã.

59
00:03:07,040 --> 00:03:07,600
Eja,

60
00:03:07,600 --> 00:03:07,840
jãa,

61
00:03:07,840 --> 00:03:10,080
cawimaʉacãre cʉ̃ ca-tʉjʉyuparã cʉ̃ paco mena.

62
00:03:10,080 --> 00:03:10,880
Cʉ̃ tʉjʉ,

63
00:03:10,880 --> 00:03:15,220
rʉpopatua tuatu ejacumuri cʉ̃ cá-áti nʉcʉbʉgoyuparã.

64
00:03:15,220 --> 00:03:18,440
Cʉ̃ áti nʉcʉbʉgorã na apeye patarire pãa,

65
00:03:18,440 --> 00:03:21,280
na ca-cʉgorijere cʉ̃ ca-jooyuparã.

66
00:03:21,280 --> 00:03:22,080
Ca-ajiyarijere,

67
00:03:22,080 --> 00:03:24,620
caroa ca-jʉti ñuurijere,

68
00:03:24,620 --> 00:03:29,600
ape wame caroa ca-jʉti ñuurije ca-wapa pacarije quenare cʉ̃ ca-jooyuparã.

69
00:03:29,600 --> 00:03:34,000
Cabero Dio na ca-quẽguerijepʉre oco bairo na ca-ĩi jooyupʉ:

70
00:03:34,000 --> 00:03:36,360
—Herode tʉ tunu aáqueticõaña,

71
00:03:36,360 --> 00:03:39,240
cadaqueire cʉ̃ majiri cʉ̃ jĩaremi ĩirã,

72
00:03:39,240 --> 00:03:42,240
na ca-ĩiñupʉ ñocore ca-tʉjʉricarãre.

73
00:03:42,240 --> 00:03:48,440
To bairo na cʉ̃ ca-ĩiro na ya yepapʉre tunu aána ape wãpʉ ca-tunucoajuparã yua.

74
00:03:48,440 --> 00:03:55,040
Na ca-tunu aáto bero Dio tʉ macacʉ Josére ca-buia ejayupʉ cʉ̃ ca-quẽguerijepʉre.

75
00:03:55,040 --> 00:03:58,120
Buia ejari cʉ̃ ca-ĩiñupʉ Josére yua:

76
00:03:58,120 --> 00:04:00,240
—¡Yupiya!

77
00:04:00,240 --> 00:04:01,360
cʉ̃ ca-ĩiñupʉ.

78
00:04:01,360 --> 00:04:07,000
—Cadaqueire cʉ̃ paco menare na jʉgo ruti aácʉja Ejiptopʉre.

79
00:04:07,000 --> 00:04:09,360
Herode cʉ̃ macari cʉ̃ jĩaremi.

80
00:04:09,360 --> 00:04:11,320
Topʉ anicõaña.

81
00:04:11,320 --> 00:04:14,280
Mʉ yʉ ca-buioropʉ to cõo mʉ tunu atígʉ,

82
00:04:14,280 --> 00:04:18,160
cʉ̃ ca-ĩiñupʉ ángel Dio tʉ macacʉ Josére.

83
00:04:18,160 --> 00:04:20,360
To bairo cʉ̃re cʉ̃ ca-ĩiro api,

84
00:04:20,360 --> 00:04:22,220
ca-yupiyupʉ José.

85
00:04:22,220 --> 00:04:23,280
Yupi,

86
00:04:23,280 --> 00:04:24,000
cadaqueire,

87
00:04:24,000 --> 00:04:26,720
cʉ̃ pacore na ca-jʉgo aácoajupʉ ñamina,

88
00:04:26,720 --> 00:04:28,980
Ejiptopʉre na jʉgo ruti aácʉ.

89
00:04:28,980 --> 00:04:30,220
Topʉ eja,

90
00:04:30,220 --> 00:04:33,580
ca-añupʉ Herode ʉpaʉ cʉ̃ ca-catíri yʉtea cõo.

91
00:04:33,580 --> 00:04:41,760
To bairi tirʉmʉpʉ Dio ye quetire buiori majocʉ cʉ̃ ca-ĩi ucaricarore bairona ca-baiyupe ati wame ca-bairique:

92
00:04:41,760 --> 00:04:44,800
“ ‘Ejiptopʉ ca-ãcʉ̃re yʉ Macʉre cʉ̃ yʉ pii joogʉ,’

93
00:04:44,800 --> 00:04:45,860
ĩmi Dio,”

94
00:04:45,860 --> 00:04:50,580
ca-ĩi ucayupi Dio ye quetire buiori majocʉ ca-aniñaricʉ.

95
00:04:50,580 --> 00:05:00,440
To bairi Herode ñocoare tʉjʉri tʉgooña maji jʉgoyeyeri maja ape wãpʉ cʉ̃ na ca-neto tunu aátiere majiri seeto ca-punijiniñupʉ.

96
00:05:00,440 --> 00:05:02,040
Punijini,

97
00:05:02,040 --> 00:05:07,880
cʉ̃ yarã polisía majare caʉmʉa cawimarãacãre na ca-jĩa rotiyupʉ Belén ca-ãnare,

98
00:05:07,880 --> 00:05:10,760
Belén tʉacã ca-ãna quenare.

99
00:05:10,760 --> 00:05:13,360
“Judío maja ʉpaʉ anigʉmi cadaquei,”

100
00:05:13,360 --> 00:05:15,040
na ca-ĩiro na ca-jĩa rotiyupʉ.

101
00:05:15,040 --> 00:05:17,640
Pʉga cʉma ca-cʉgorã,

102
00:05:17,640 --> 00:05:21,440
ca-ẽorobʉjana ca-ãna quenare ca-jĩa ree rotiyupʉ,

103
00:05:21,440 --> 00:05:22,880
ñocoa tʉjʉri maja,

104
00:05:22,880 --> 00:05:23,400
“Meere,

105
00:05:23,400 --> 00:05:26,840
pʉga cʉma netocoapa cʉ̃ ñoco cʉ̃ ca-buiaricaro bero,”

106
00:05:26,840 --> 00:05:29,600
cʉ̃ na ca-ĩi buioricaro tʉgooñari.

107
00:05:29,600 --> 00:05:39,520
Ca-jʉgoyepʉna to bairo Herode cʉ̃ cá-átipere ca-ĩi ucayupi Dio ye quetire buiori majocʉ ca-aniñaricʉ Jeremía ca-wamecʉcʉ.

108
00:05:39,520 --> 00:05:41,480
Oco bairo ca-ucayupi:

109
00:05:41,480 --> 00:05:45,440
Ramá na ca-ĩri macapʉ seeto tʉgooñarique paibana,

110
00:05:45,440 --> 00:05:46,760
seeto otigarãma.

111
00:05:46,760 --> 00:05:50,500
Raquel cõ pãramerãpʉ seeto tʉgooñarique paigarãma.

112
00:05:50,500 --> 00:05:55,020
Aperã dope bairo na tʉgooña tutuarique joo majiquetigarãma,

113
00:05:55,020 --> 00:05:58,880
na punaare aperã nare na ca-jĩa reebojaro,

114
00:05:58,880 --> 00:06:04,120
ca-ĩi ucayupi Jeremía tirʉmʉpʉ macacʉ Herode cʉ̃ ca-jĩa rotipere.

115
00:06:04,120 --> 00:06:05,080
José,

116
00:06:05,080 --> 00:06:05,760
María,

117
00:06:05,760 --> 00:06:10,200
Jesúacã Ejiptopʉ na ca-ano Herode ca-bai yajiyupʉ yua.

118
00:06:10,200 --> 00:06:18,840
Herode cʉ̃ ca-bai yajiro bero Ejiptopʉre Josére cʉ̃ ca-quẽguerijepʉ Dio tʉ macacʉ cʉ̃ tʉpʉ ca-buia ejayupʉ tunu.

119
00:06:18,840 --> 00:06:20,200
Cʉ̃ buia ejari,

120
00:06:20,200 --> 00:06:21,440
Josére cʉ̃ ca-ĩiñupʉ:

121
00:06:21,440 --> 00:06:23,360
—¡Yupiya!

122
00:06:23,360 --> 00:06:28,280
Cawimaʉre cʉ̃ paco menare Israel yepapʉ cʉ̃ jʉ́go tunu aácʉja.

123
00:06:28,280 --> 00:06:28,680
Meere,

124
00:06:28,680 --> 00:06:31,840
cʉ̃re ca-jĩagabatana ca-bai yaji peticoama,

125
00:06:31,840 --> 00:06:35,040
cʉ̃ ca-ĩiñupʉ Dio tʉ macacʉ ángel.

126
00:06:35,040 --> 00:06:37,480
To bairo cʉ̃ ca-ĩiro api,

127
00:06:37,480 --> 00:06:43,240
nemoo cawimaʉre cʉ̃ paco menare na ca-jʉgo tunu aájupʉ José Israel yepapʉre yua.

128
00:06:43,240 --> 00:06:43,960
Aá,

129
00:06:43,960 --> 00:06:50,880
Arquelau ca-wamecʉcʉ cʉ̃ pacʉ Herode bero Judeapʉre ʉpaʉ cʉ̃ ca-aniere ca-queti apiyupʉ.

130
00:06:50,880 --> 00:06:53,920
To bairi topʉ cá-aá uwiyupʉ José.

131
00:06:53,920 --> 00:06:54,920
Cabero,

132
00:06:54,920 --> 00:06:56,720
“Judeapʉre aáquẽja,”

133
00:06:56,720 --> 00:07:00,340
cʉ̃ ca-quẽguerijepʉre Dio tʉ macacʉ cʉ̃re cʉ̃ ca-ĩiro,

134
00:07:00,340 --> 00:07:03,240
Galilea na ca-ĩri yepapʉ cá-aájupʉ.

135
00:07:03,240 --> 00:07:03,920
Topʉ aá,

136
00:07:03,920 --> 00:07:07,700
Nasaré na ca-ĩri macapʉ ca-añupʉ yua.

137
00:07:07,700 --> 00:07:13,920
To bairona cʉ̃ ca-baipere ca-jʉgoyepʉna ca-ĩi ucayupa Dio ye quetire buiori maja ãnana:

138
00:07:13,920 --> 00:07:15,740
“ ‘Nasaré macacʉ ãmi,’

139
00:07:15,740 --> 00:07:17,200
cʉ̃ ĩigarãma,”

140
00:07:17,200 --> 00:07:21,800
ca-ĩi ucayupa Jesú cʉ̃ ca-baipere.

