\id MRK
\h San Marcos
\toc1 San Marcos
\mt Nihánj me nana̱ sa̱ꞌ cheꞌé Jesús cachrón Marcos a
\c 1
\s Caꞌmii natáj Juan Síí Cutaꞌ Ne man yuvii̱ a
\p
\v 1 Na̱nj vaa guun cheꞌe̱ nana̱ sa̱ꞌ cheꞌé Jesús Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ti̱nanii man Yuvii̱ rihaan Sayuun, Taꞌníí maꞌa̱n Yaꞌanj a.
\p
\v 2 Dan me se síí cuꞌna̱j Isaías síí nataꞌ snana̱ Yaꞌanj ga̱a naá roꞌ, cachrón soꞌ nana̱ nihánj rihaan yanj a:
\q Ni̱ꞌyaj soj á.
\q Vaa síí caꞌanj suun cheꞌé ꞌu̱nj,
\q ne̱ caꞌne̱j ꞌu̱nj man soꞌ quita̱j ya̱a̱n soꞌ rihaan so̱ꞌ,
\q ne̱ nuchra̱nꞌ nimán yuvii̱ veꞌé caꞌmi̱i̱ nij yuvii̱ ga̱ so̱ꞌ, quiꞌya̱j soꞌ a.
\q
\v 3 Nucua̱j ndoꞌo caꞌmi̱i̱ natáj ꞌo̱ soꞌ rej tacaan,
\q ne̱ cata̱j soꞌ a:
\q “Naquiꞌya̱j sa̱ꞌ soj chrej
\q cheꞌé se caꞌna̱ꞌ Síí ꞌNi̱j Raꞌa man níꞌ á.
\q Naquiꞌya̱j nica̱ soj chrej anica̱j cache̱n soꞌ á.”
\m Dan me nana̱ cachrón Isaías rihaan yanj ga̱a naá nana̱ taj xnaꞌanj cheꞌé Juan a.
\p
\v 4 Dan me se cavii síí cuꞌna̱j Juan Síí Cutaꞌ Ne man yuvii̱, ne̱ va̱j soꞌ rej tacaan a. Ne̱ caꞌmii natáj soꞌ rihaan nij yuvii̱, cataj soꞌ se vaa cata̱ꞌ ne nij yuvii̱ cheꞌé yan ti̱haa̱n nij soꞌ se vaa ya̱ nuchranꞌ nimán nij soꞌ ne̱ tanáj nij soꞌ chrej chiꞌi̱i̱, ne̱ caꞌve̱e tinavi̱j Yaꞌanj cacunꞌ tumé nij soꞌ, taj Juan ado̱nj.
\v 5 Ne̱ dan me se curiha̱nj uxrá ya̱ nij yuvii̱ ma̱n estadó Judea do̱ꞌ, ma̱n maꞌa̱n chumanꞌ Jerusalén do̱ꞌ, caꞌnaꞌ nij yuvii̱ rihaan Juan, ne̱ nataꞌ ya̱ nij yuvii̱ cheꞌé cacunꞌ tumé nij yuvii̱, ga̱a ne̱ cataꞌ ne nij yuvii̱ rá chráá cuꞌna̱j Jordán, quiꞌyaj Juan ado̱nj.
\p
\v 6 Dan me se Juan roꞌ, nu̱u̱ soꞌ yatzéj cutziin xcuu camelló, ne̱ ꞌni̱j catuu̱n soꞌ ꞌo̱ nuj, ne̱ na̱nj chá soꞌ rquíí chá soꞌ catziꞌ xtaan ma̱n quij chá soꞌ a.
\v 7 Ne̱ caꞌmii natáj soꞌ cataj soꞌ a:
\p ―Vaa ꞌó síí caꞌna̱ꞌ, ne̱ si̱j nucua̱j doj me soꞌ rihanj, ne̱ ꞌu̱nj nihánj me se a̱j ne nó xcúnj na̱chej nuj correá ꞌni̱j tacanj soꞌ maꞌ.
\v 8 Síí utaꞌ ne na u̱u̱n man soj mej, tza̱j ne̱ caꞌna̱ꞌ soꞌ, ne̱ cuta̱ꞌ ne soꞌ nimán soj ga̱ maꞌa̱n Nimán Yaꞌanj ado̱nj ―taj Juan a.
\s Cutaꞌ ne Juan man Jesús a
\p
\v 9 Ne̱ güii yoꞌ ta̱ꞌ asuun me se cavii Jesús chumanꞌ Nazaret chumanꞌ na̱j estadó Galilea caꞌanj soꞌ rej caꞌmii natáj Juan, ne̱ cataꞌ ne soꞌ rá chráá Jordán, quiꞌyaj Juan a.
\v 10 Nu̱ꞌ curiha̱nj uún Jesús rque na, ne̱ nu̱ꞌ queneꞌen soꞌ se vaa naxraꞌ rej xta̱ꞌ, ne̱ queneꞌen soꞌ se vaa nanij Nimán Yaꞌanj xráá maꞌa̱n soꞌ, ne̱ ase vaa chaꞌaa̱n roꞌ, vaa Nimán Yaꞌanj, curuviꞌ soꞌ a.
\v 11 Ga̱a ne̱ rej xta̱ꞌ caꞌmii Yaꞌanj ga̱ Jesús ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Taꞌníí ꞌu̱nj síí ꞌe̱e̱ ndoꞌo raj man mé so̱ꞌ, ne̱ aranꞌ ndoꞌo raj niꞌya̱j ꞌu̱nj mán so̱ꞌ ado̱nj ―taj nana̱ cavii rej xta̱ꞌ a.
\s Nanoꞌ ndoꞌo Síí Chre̱e da̱j quiꞌya̱j soꞌ quini̱j Jesús rihaan cacunꞌ a
\p
\v 12 Ne̱ dan me se nu̱ꞌ caꞌanj Jesús rej tacaan, quiꞌyaj Nimán Yaꞌanj a.
\v 13 Ne̱ vi̱j chiha̱a̱ ya̱ güii cunuû soꞌ rej tacaan, ne̱ nanoꞌ ndoꞌo Síí Chre̱e da̱j quiꞌya̱j soꞌ quini̱j Jesús rihaan cacunꞌ, tza̱j ne̱ ne quiꞌya̱j canaán Síí Chre̱e maꞌ. Ne̱ cunuû Jesús rej ma̱n xcuu yuva̱a̱, ne̱ tumé nij se‑mo̱zó Yaꞌanj man soꞌ a.
\s Caꞌanj Jesús estadó cuꞌna̱j Galilea a
\p
\v 14 Dan me se ga̱a quisíj caxríj nij tanuu tagaꞌ man síí cuꞌna̱j Juan, ne̱ caꞌanj Jesús estadó cuꞌna̱j Galilea, ne̱ caꞌmii natáj soꞌ snana̱ Yaꞌanj nana̱ sa̱ꞌ,
\v 15 ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―A̱j quisíj güii, ne̱ a̱j nichrunꞌ se vaa gu̱un chij Yaꞌanj ado̱nj. Cheꞌé dan nuchra̱nꞌ nimán soj, ne̱ cuchuma̱n rá soj cuno̱ soj snana̱ Yaꞌanj nana̱ sa̱ꞌ á ―taj Jesús a.
\s Cataj xnaꞌanj Jesús rihaan caꞌa̱nj síí rii xcuaj se vaa canoco̱ꞌ nij soꞌ man Jesús a
\p
\v 16 ꞌO̱ güii cachén Jesús tuꞌva na laguaná cuꞌna̱j Galilea, ne̱ queneꞌen soꞌ síí cuꞌna̱j Simón ga̱ tinúú Simón síí cuꞌna̱j Andrés, ne̱ dan me se tiguíj ro̱j soꞌ nanj rque na, cheꞌé se síí rii xcuaj me ro̱j soꞌ a.
\v 17 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan ro̱j soꞌ a:
\p ―Canoco̱ꞌ ro̱j so̱j manj á. ꞌO̱ se síí naquiꞌyaj chre̱ꞌ xcuaj me ro̱j so̱j, tza̱j ne̱ rej riha̱a̱n níꞌ me se gu̱un ro̱j so̱j síí naquiꞌyaj chre̱ꞌ yuvii̱, qui̱ꞌyáj, ne̱ canoco̱ꞌ nij yuvii̱ manj a ―taj Jesús a.
\p
\v 18 Ne̱ nu̱ꞌ tanáj ro̱j soꞌ xnánj ro̱j soꞌ, ne̱ canocoꞌ ro̱j soꞌ man Jesús, caꞌanj ro̱j soꞌ na̱nj ado̱nj.
\p
\v 19 Veé dan, ne̱ cachéé nij soꞌ doj, ga̱a ne̱ queneꞌen Jesús man síí cuꞌna̱j Jacobo taꞌníí síí cuꞌna̱j Zebedeo do̱ꞌ, man tinúú Jacobo síí cuꞌna̱j Juan do̱ꞌ a. Dan me se nu̱u̱ ro̱j soꞌ rque rihoo chéé rihaan na, ne̱ naquiꞌyaj sa̱ꞌ ro̱j soꞌ nanj rii xcuaj,
\v 20 ne̱ canacúún Jesús man ro̱j tinu̱j ro̱j soꞌ canoco̱ꞌ ro̱j soꞌ man Jesús a. Veé dan, ne̱ tanáj ro̱j soꞌ man rej ro̱j soꞌ Zebedeo rá rihoo ga̱ nij se‑mo̱zó soꞌ, ga̱a ne̱ canocoꞌ ro̱j soꞌ man Jesús, caꞌanj ro̱j soꞌ na̱nj ado̱nj.
\s Quirii Jesús man ꞌo̱ nana̱ chre̱e nimán ꞌo̱ snóꞌo a
\p
\v 21 Dan me se catúj nij soꞌ chumanꞌ Capernaum, ne̱ da̱j a̱ cueta̱nꞌ güii naránj rá nij yuvii̱ israelitá caꞌanj Jesús veꞌ tucuꞌyón nij soꞌ stucua̱nj Moisés, ne̱ tucuꞌyón soꞌ snana̱ Yaꞌanj man nij yuvii̱ a.
\v 22 Ne̱ caráyaꞌa̱nj nij yuvii̱ cheꞌé stucua̱nj soꞌ, cheꞌé se cu̱u doj tucuꞌyón soꞌ rihaan nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés a. ꞌO̱ se ase vaa aꞌmii ꞌo̱ síí uun chij ndoꞌo roꞌ, da̱nj caꞌmii soꞌ a.
\p
\v 23 Ne̱ dan me se ꞌo̱ güii naránj rá yáán ꞌo̱ síí nu̱u̱ nana̱ chre̱e nimán rá veꞌ yoꞌ, ne̱ caguáj soꞌ a:
\p
\v 24 ―Jesús si̱j cavii Nazaret, me cheꞌé raꞌyunj so̱ꞌ man núj ga̱. ꞌNáꞌ so̱ꞌ ti̱ríꞌ so̱ꞌ man núj naꞌ. Neꞌenj mán so̱ꞌ se vaa Síí Sa̱ꞌ Ina̱nj cavii rihaan Yaꞌanj mé so̱ꞌ ado̱nj ―taj soꞌ quiꞌyaj nana̱ chre̱e nu̱u̱ nimán soꞌ a.
\p
\v 25 Ga̱a ne̱ caxríj yuva̱a̱ Jesús man nana̱ chre̱e nu̱u̱ nimán snóꞌo yoꞌ, cataj soꞌ a:
\p ―Dínj tuꞌvá so̱ꞌ, cu̱riha̱nj so̱ꞌ cuaj nimán síí nihánj á ―taj Jesús a.
\p
\v 26 Nda̱a quisnúú maꞌa̱n snóꞌo yoꞌ, quiꞌyaj nana̱ chre̱e, ne̱ nucua̱j ndoꞌo caguáj nana̱ chre̱e, ne̱ curiha̱nj nana̱ chre̱e nimán snóꞌo yoꞌ a.
\v 27 Ga̱a ne̱ caꞌanj uxrá rá nij yuvii̱, ne̱ xnáꞌanj nij yuvii̱ man tuviꞌ nij yuvii̱, cataj nij yuvii̱ a:
\p ―Asa̱ꞌ caꞌvee quiꞌyaj soꞌ da̱nj ga̱. Tucuáán naca̱ me nihánj chugua̱nj. ꞌO̱ se guun chij ndoꞌo síí nihánj, ne̱ nda̱a rihaan nij nana̱ chre̱e aꞌneꞌ síí nihánj suun da̱j quiꞌya̱j nij soꞌ, ne̱ uno nij nana̱ chre̱e yoꞌ rihaan soꞌ asânj ―taj nij yuvii̱ rihaan tuviꞌ nij yuvii̱ a.
\p
\v 28 Ga̱a ne̱ cuaj chaꞌnuu̱ nana̱ rihaan cunuda̱nj nij yuvii̱ ma̱n nichru̱nꞌ estadó Galilea yoꞌ cheꞌé da̱j quiꞌyaj Jesús a.
\s Nahuun sa̱ꞌ nii che̱j Simón Pedró, quiꞌyaj Jesús a
\p
\v 29 Dan me se curiha̱nj nij tuvi̱ꞌ Jesús rá veꞌ tucuꞌyón nii stucua̱nj Moisés, ga̱a ne̱ catúj ta̱ranꞌ nij soꞌ rá veꞌ tucuá Simón ga̱ Andrés, ne̱ ꞌnaꞌ Juan ga̱ Jacobo ga̱ nij soꞌ a.
\v 30 Dan me se na̱j nii che̱j Simón cheꞌé se ranꞌ noꞌ chiꞌii̱ nacaa yuva̱a̱, ne̱ cataj xnaꞌanj ꞌo̱ nij soꞌ rihaan Jesús se vaa ranꞌ uxrá noꞌ a.
\v 31 Ga̱a ne̱ cuchiꞌ Jesús rej na̱j noꞌ, ne̱ canó soꞌ raꞌa noꞌ, ne̱ naxca̱j soꞌ man noꞌ, ne̱ naxaga̱a̱ noꞌ, ne̱ nu̱ꞌ xꞌnéj chiꞌii̱ nacaa xráá noꞌ, quiꞌyaj Jesús a. Ne̱ veé ma̱an orá dan quiꞌyaj chuvi̱i noꞌ cha̱ nij soꞌ na̱nj ado̱nj.
\s Nahuun sa̱ꞌ queꞌe̱e̱ ndoꞌo síí ranꞌ, quiꞌyaj Jesús a
\p
\v 32 Dan me se cataꞌ güii, ne̱ tiꞌnuu, ne̱ nica̱j nij yuvii̱ cunuda̱nj tuviꞌ nij yuvii̱ síí ranꞌ do̱ꞌ, síí nu̱u̱ nana̱ chre̱e nimán do̱ꞌ, va̱j nij yuvii̱ rej ya̱nj Jesús a.
\v 33 Ne̱ dan me se queꞌe̱e̱ ndoꞌo nij yuvii̱ ma̱n chumanꞌ Capernaum yoꞌ nuu chre̱ꞌ rihaan taꞌyaa veꞌ ya̱nj Jesús a.
\v 34 Ga̱a ne̱ nahuun sa̱ꞌ queꞌe̱e̱ ndoꞌo nij síí ranꞌ da̱j a̱ chiꞌii̱, quiꞌyaj Jesús, ne̱ quirii ndoꞌo soꞌ nana̱ chre̱e nimán nij yuvii̱, ne̱ caꞌneꞌ soꞌ suun rihaan nij nana̱ chre̱e se vaa se̱ caꞌmii nij nana̱ chre̱e a̱ doj nana̱ cheꞌé se vaa neꞌen nij nana̱ chre̱e me si̱j me Jesús a.
\s Caꞌanj Jesús nu̱ꞌ nij veꞌ tucuꞌyón nij yuvii̱ israelitá stucua̱nj Moisés, caꞌmi̱i̱ natáj soꞌ a
\p
\v 35 Ga̱a ne̱ rej taxre̱j naxaga̱a̱ Jesús, ne̱ cavii soꞌ chumanꞌ Capernaum, ne̱ caꞌanj soꞌ rej tacaan ne̱ cachíín niꞌya̱j soꞌ rihaan Yaꞌanj a.
\v 36 Ga̱a ne̱ nanoꞌ nij tuvi̱ꞌ Simón man soꞌ,
\v 37 ga̱a ne̱ nariꞌ nij soꞌ man soꞌ, ne̱ cataj nij soꞌ rihaan soꞌ a:
\p ―Cunuda̱nj nij yuvii̱ nanoꞌ mán so̱ꞌ á ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 38 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Cavi̱i̱ níꞌ rej nihánj, caꞌa̱nj níꞌ ꞌó nij chumanꞌ na̱j nichru̱nꞌ, ne̱ caꞌmi̱i̱ natáj ꞌu̱nj snana̱ Yaꞌanj rihaan nij yuvii̱ ma̱n ꞌó nij chumanꞌ uún á. ꞌO̱ se cheꞌé dan caꞌnáꞌ ꞌu̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 39 Ga̱a ne̱ caꞌanj soꞌ nu̱ꞌ nij chumanꞌ na̱j estadó Galilea, ne̱ caꞌmii natáj soꞌ rá veꞌ tucuꞌyón nij síí israelitá ma̱n nij chumanꞌ yoꞌ stucua̱nj Moisés, ne̱ quirii soꞌ man nij nana̱ chre̱e nu̱u̱ nimán yuvii̱ a.
\s Nahuun sa̱ꞌ ꞌo̱ síí ranꞌ luj riꞌyuj, quiꞌyaj Jesús a
\p
\v 40 Ga̱a ne̱ caꞌnaꞌ ꞌo̱ síí ranꞌ luj riꞌyuj, ne̱ caꞌanj ca̱yáán ru̱j soꞌ tacóó Jesús, ne̱ cachíín niꞌya̱j soꞌ rihaan Jesús a:
\p ―Sese me rá so̱ꞌ, ne̱ caꞌve̱e naquiꞌya̱j sa̱ꞌ so̱ꞌ manj á ―taj soꞌ a.
\p
\v 41 Ga̱a ne̱ cunuu ꞌe̱e̱ rá Jesús man soꞌ, ne̱ canó raꞌa Jesús man soꞌ, ne̱ cataj Jesús a:
\p ―Me raj qui̱ꞌyáj da̱nj á. Nahu̱un sa̱ꞌ so̱ꞌ qui̱ꞌyáj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 42 Nu̱ꞌ cataj Jesús da̱nj, ne̱ nu̱ꞌ navij luj riꞌyuj xráá síí ranꞌ, ne̱ nahuun sa̱ꞌ soꞌ cuaj a.
\p
\v 43 Ga̱a ne̱ caꞌmii nucua̱j Jesús ga̱ soꞌ, ne̱ quirii Jesús man soꞌ rá veꞌ,
\v 44 ne̱ cataj Jesús rihaan soꞌ a:
\p ―Se̱ guun cata̱j xnaꞌanj so̱ꞌ a̱ doj nana̱ rihaan a̱ ꞌó yuvii̱ maꞌ. Ma̱an se caꞌa̱nj so̱ꞌ rihaan xrej, ne̱ ti̱haán so̱ꞌ mán so̱ꞌ rihaan xrej se vaa nahuún so̱ꞌ, quiꞌyaj Yaꞌanj, ne̱ rque̱ so̱ꞌ rihaan Yaꞌanj nda̱a vaa cataj síí cuꞌna̱j Moisés ga̱a naá nda̱a vaa no̱ xcúún so̱ꞌ rque̱ so̱ꞌ rihaan Yaꞌanj cheꞌé yan nahuún so̱ꞌ ado̱nj. Ga̱a ne̱ xca̱j nii cuentá se vaa nahuun yá yá so̱ꞌ ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 45 Tza̱j ne̱ curiha̱nj síí nahuun yoꞌ, ne̱ guun cheꞌe̱ soꞌ caꞌmii natáj ndoꞌo soꞌ da̱j guun, ga̱a ne̱ chaꞌnuu̱ ndoꞌo nana̱ se vaa nahuun soꞌ quiꞌyaj Jesús a. Ne̱ dan me se a̱ doj ne caꞌve̱e catu̱u̱ ranga̱ꞌ Jesús rque nij chumanꞌ, quiꞌyaj nij nana̱ yoꞌ, ne̱ ina̱nj rej tacaan va̱j soꞌ, ne̱ canó nij yuvii̱ cuchiꞌ rej va̱j soꞌ a.
\c 2
\s Tinavij Jesús cacunꞌ tumé ꞌo̱ síí naꞌvee cache̱e̱ a
\p
\v 1 Dan me se cachén do̱j güii, ga̱a ne̱ catúj uún Jesús chumanꞌ Capernaum, ga̱a ne̱ cuchiꞌ nana̱ rihaan nij yuvii̱ se vaa ya̱nj soꞌ rá veꞌ a.
\v 2 Ga̱a ne̱ cunuu chre̱ꞌ queꞌe̱e̱ ndoꞌo nij yuvii̱ rque veꞌ yoꞌ, ne̱ nda̱a xraan maꞌa̱n mán nij yuvii̱, ne̱ nda̱a rihaan taꞌyaa veꞌ yoꞌ taj rej quisi̱j doj cuma̱n nij yuvii̱ a. Ne̱ nataꞌ Jesús snana̱ Yaꞌanj rihaan nij yuvii̱ a.
\v 3 Dan me se caꞌnaꞌ doj yuvii̱ nica̱j nij soꞌ ꞌo̱ tuviꞌ nij soꞌ síí naꞌvee cache̱e̱, ne̱ táá chiha̱ caꞌa̱nj nij soꞌ man soꞌ a.
\v 4 Tza̱j ne̱ ne caꞌve̱e cuchi̱ꞌ nij soꞌ rihaan Jesús, cheꞌé se ma̱n uxrá yuvii̱ a. Cheꞌé dan cavii nij soꞌ xráá veꞌ, ne̱ cayaꞌ nij soꞌ yuꞌuj xráá veꞌ rej nicu̱nꞌ Jesús rá veꞌ, ne̱ tananij nij soꞌ yuvéé ta̱j síí naꞌvee cache̱e̱ yoꞌ rihaan Jesús a.
\v 5 Dan me se ga̱a queneꞌen Jesús se vaa amán uxrá rá nij soꞌ se vaa caꞌve̱e nahu̱un sa̱ꞌ soꞌ quiꞌya̱j Jesús, ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan síí naꞌvee cache̱e̱ yoꞌ a:
\p ―Navij cacunꞌ xráá so̱ꞌ, na̱nj tinu̱j ―taj Jesús a.
\p
\v 6 Ne̱ ya̱nj do̱j síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés rá veꞌ yoꞌ ga̱ Jesús, ne̱ nuchruj ra̱a̱ nij soꞌ, ne̱ na̱nj guun nimán nij soꞌ a:
\v 7 “Me cheꞌé aꞌmii síí nihánj da̱nj ga̱. ꞌO̱ se aꞌmii soꞌ nana̱ qui̱j cheꞌé Yaꞌanj asânj. O̱rúnꞌ Yaꞌanj gu̱un nucua̱j tinavi̱j cacunꞌ xráá yuvii̱ na̱nj á”, da̱nj guun nimán nij soꞌ a.
\v 8 Dan me se queneꞌen nimán maꞌa̱n Jesús se vaa guun nimán nij soꞌ da̱nj, ne̱ cheꞌé dan cataj soꞌ a:
\p ―Me cheꞌé nuchruj ra̱a̱ soj nana̱ vaa da̱nj ga̱.
\v 9 Tuꞌva rma̱ꞌán ꞌu̱nj se vaa navij cacunꞌ xráá síí nihánj, rá soj a̱ naꞌ. Caꞌve̱e cata̱j u̱u̱n níꞌ navij cacunꞌ xráá síí nihánj naꞌ. Ase caꞌve̱e doj cata̱j níꞌ na̱xagaa soꞌ, ne̱ nacue̱ soꞌ tuvéé soꞌ, ne̱ cache̱e̱ soꞌ cuaj, cata̱j níꞌ xa̱ꞌ.
\v 10 Dan me se me rá ꞌu̱nj xca̱j soj cuentá se vaa no̱ xcúún ꞌu̱nj Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ni̱caj Yuꞌunj man Yuvii̱ roꞌ, ti̱navíí ꞌu̱nj cacunꞌ xráá nij yuvii̱ ma̱n rihaan chumii̱ nihánj ado̱nj ―taj Jesús rihaan nij soꞌ a.
\p Dan me se cataj Jesús rihaan síí naꞌvee cache̱e̱ a:
\p
\v 11 ―Rihaan so̱ꞌ taj ꞌu̱nj, ne̱ nacue̱ so̱ꞌ tuvéé so̱ꞌ, ne̱ na̱nꞌ so̱ꞌ tucuá so̱ꞌ á ―taj Jesús a.
\p
\v 12 Ga̱a ne̱ cuaj naxaga̱a̱ soꞌ, ne̱ nacué soꞌ tuvéé soꞌ, ga̱a ne̱ curiha̱nj soꞌ rá veꞌ, niꞌya̱j ta̱ranꞌ nij yuvii̱ ma̱n rá veꞌ a. Nda̱a síj, ga̱a ne̱ caꞌanj rá nij yuvii̱, ne̱ cataj nij soꞌ se vaa veꞌé uxrá quiꞌyaj Yaꞌanj, ne̱ cataj uún nij soꞌ a:
\p ―Daj chiha̱a̱ míj ne queneꞌe̱n níꞌ suun vaa da̱nj a̱ maan ado̱nj ―taj nij yuvii̱ a.
\s Nacúún Jesús man Leví, ne̱ canocoꞌ Leví man soꞌ a
\p
\v 13 Ga̱a ne̱ curiha̱nj uún Jesús, caꞌanj soꞌ tuꞌva na laguaná, ga̱a ne̱ caꞌnaꞌ ri̱i̱ uxrá nij yuvii̱ rej va̱j soꞌ, ga̱a ne̱ tucuꞌyón soꞌ man nij yuvii̱ a.
\p
\v 14 Veé da̱nj va̱j soꞌ, ne̱ queneꞌen soꞌ man síí cuꞌna̱j Leví taꞌníí síí cuꞌna̱j Alfeo, ne̱ dan me se ya̱nj soꞌ rihaan mesá rej aꞌnéj nii impuestó, ne̱ aꞌnéj soꞌ impuestó man yuvii̱ a. Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan soꞌ a:
\p ―Ca̱nocóꞌ so̱ꞌ manj, caꞌa̱nj níꞌ á ―taj Jesús a.
\p Ga̱a ne̱ naxuma̱a̱n soꞌ, ne̱ canocoꞌ soꞌ man Jesús, caꞌanj soꞌ a.
\s Me rá Jesús ra̱cuíj soꞌ man nij síí tumé cacunꞌ a
\p
\v 15 Ga̱a chá Jesús tucuá Leví, ne̱ chá queꞌe̱e̱ síí aꞌnéj impuestó do̱ꞌ, síí tumé cacunꞌ do̱ꞌ, ga̱ Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a. ꞌO̱ se canocoꞌ queꞌe̱e̱ nij síí vaa da̱nj snana̱ Jesús a.
\v 16 Ga̱a ne̱ queneꞌen nij síí fariseo naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés se vaa chá Jesús ga̱ nij síí aꞌnéj impuestó do̱ꞌ, ga̱ ꞌó nij síí tumé ndoꞌo cacunꞌ do̱ꞌ, ga̱a ne̱ cataj nij soꞌ rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús a:
\p ―Me cheꞌé chá síí nihánj ne̱ coꞌo soꞌ ga̱ nij síí aꞌnéj impuestó do̱ꞌ, ga̱ ꞌó nij síí tumé cacunꞌ do̱ꞌ ga̱ ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 17 Cuno Jesús nana̱ caꞌmii nij soꞌ, ga̱a ne̱ cataj soꞌ rihaan nij soꞌ a:
\p ―Nij síí vaa nucua̱j roꞌ, ne nanoꞌ nij soꞌ man doctor naquiꞌyaj conoꞌó man yuvii̱ maꞌ. Ma̱an síí ranꞌ roꞌ, me síí nanoꞌ man doctor ado̱nj. Ne caꞌna̱ꞌ ꞌu̱nj canacu̱nj ꞌu̱nj man síí me síí sa̱ꞌ rá maꞌa̱n maꞌ. Cheꞌé nij síí tumé cacunꞌ caꞌnaj se vaa canoco̱ꞌ nij soꞌ snana̱j ado̱nj ―taj Jesús a.
\s Nataꞌ Jesús me cheꞌé ne tocoꞌ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ xꞌnaa man maꞌa̱n nij soꞌ a
\p
\v 18 Dan me se nij síí tucuꞌyón snana̱ Juan Síí Utaꞌ Ne man yuvii̱ ga̱ nij síí fariseo roꞌ, cuꞌyón nij soꞌ tocoꞌ nij soꞌ xꞌnaa man maꞌa̱n nij soꞌ, cara̱a̱ gue̱e̱ nij soꞌ rihaan Yaꞌanj a. Ne̱ ꞌo̱ güii me se caꞌnaꞌ nij soꞌ rihaan Jesús, ne̱ xnáꞌanj nij soꞌ man Jesús a:
\p ―Me cheꞌé, ne̱ tocoꞌ núj si̱j tucuꞌyón snana̱ Juan do̱ꞌ, si̱j tucuꞌyón snana̱ nij síí fariseo do̱ꞌ, xꞌnaa man maꞌa̱n núj cheꞌé yan cara̱a̱ gue̱e̱ núj rihaan Yaꞌanj, tza̱j ne̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ so̱ꞌ me se ne tocoꞌ nij soꞌ xꞌnaa man maꞌa̱n nij soꞌ ga̱ ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 19 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Ase vaa síí cuchruj saꞌanj vaa ꞌu̱nj, ne̱ asa̱ꞌ caꞌve̱e toco̱ꞌ nij síí ma̱n ga̱j xꞌnaa man maꞌa̱n nij soꞌ, rá soj ga̱.
\v 20 Tza̱j ne̱ vaa güii, ne̱ gu̱un yaníj ꞌu̱nj rihaan nij soꞌ, quiꞌya̱j yuvii̱, ga̱a ne̱ nano̱ rá nij síí nihánj, ga̱a ne̱ toco̱ꞌ nij soꞌ xꞌnaa man maꞌa̱n nij soꞌ ado̱nj.
\s Se̱ guun canoco̱ꞌ nij síí noco̱ꞌ tucuáán nga̱ snana̱ Jesús maꞌ
\p
\v 21 ’Tza̱j ne̱ ase vaa yatzíj sinꞌ vaa tucuáán nga̱ noco̱ꞌ soj, ne̱ se̱ guun naꞌne̱j níꞌ mantá naca̱ man yatzíj nga̱ yoꞌ maꞌ. Sese quiꞌya̱j níꞌ da̱nj, ne̱ güii quina̱nj yuvii̱ yatzíj yoꞌ, ga̱a ne̱ nagüe̱j mantá naca̱ yoꞌ, ne̱ quisi̱nꞌ yoꞌ, ga̱a ne̱ cunu̱u xi̱j doj yuꞌuj ta̱j man yatzíj nga̱ yoꞌ na̱nj ado̱nj.
\v 22 Ne̱ ase vaa na vinó naca̱ vaa nana̱ tucuꞌyón ꞌu̱nj, ne̱ se̱ guun cara̱a yuvii̱ na vinó naca̱ rque nuj nga̱ maꞌ. Sese da̱nj quiꞌya̱j yuvii̱, ne̱ cuya̱nj na vinó cunu̱u xe̱e̱ yoꞌ, ne̱ se̱ cacuá nuj nga̱ maꞌ. Cheꞌé dan canu̱u̱ yoꞌ, ne̱ caya̱nj na vinó a. Cheꞌé dan araa nii na vinó naca̱ rque nuj naca̱, ne̱ ꞌo̱ mán sa̱ꞌ na vinó rque nuj yoꞌ na̱nj ado̱nj ―taj Jesús rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ síí cuꞌna̱j Juan do̱ꞌ, snana̱ nij síí fariseo do̱ꞌ a.
\s Nataꞌ Jesús cheꞌé güii naránj rá a
\p
\v 23 ꞌO̱ cueta̱nꞌ güii naránj rá nij yuvii̱ israelitá cachén Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ rque ꞌo̱ naa̱ ꞌnúú trigó, ne̱ guun cheꞌe̱ nij síí va̱j ga̱ soꞌ cuta nij soꞌ do̱j caa trigó a.
\v 24 Ga̱a ne̱ cataj nij síí fariseo rihaan Jesús a:
\p ―Ni̱ꞌyaj so̱ꞌ á. Me cheꞌé ꞌyaj nij síí tucuꞌyón snana̱ so̱ꞌ se vaa ne nó xcúún níꞌ quiꞌya̱j níꞌ güii naránj rá ga̱ ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 25 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Me cheꞌé, ne̱ ne naya̱a̱ soj rihaan Danj Yaꞌanj da̱j quiꞌyaj síí cuꞌna̱j David ga̱a naá a. Ga̱a quinaꞌaan rque nij tuvi̱ꞌ soꞌ,
\v 26 ga̱a ne̱ catúj soꞌ rá tucuá Yaꞌanj ga̱a cayáán síí cuꞌna̱j Abiatar xrej ata̱ suun noco̱o doj, ne̱ chá soꞌ rachrúún ta̱j rihaan se‑mesa̱ Yaꞌanj a. Ne̱ ne nó xcúún soꞌ cha̱ soꞌ rachrúún yoꞌ, ma̱an ina̱nj nij xrej nó xcúún cha̱ rachrúún yoꞌ a. Ne̱ rqué David yoꞌ chá nij tuviꞌ soꞌ uún a ―taj Jesús a.
\p
\v 27 Ga̱a ne̱ cataj uún soꞌ rihaan nij síí fariseo a:
\p ―Ma̱an cheꞌé rej caꞌve̱e nara̱a̱n rá nij yuvii̱ me cuchruj Yaꞌanj güii naránj rá na̱nj á. Né cheꞌe̱ rej ca̱ta̱ nij yuvii̱ suun navi̱j rá güii naránj rá me quiꞌyaj Yaꞌanj man nij yuvii̱ a̱ maꞌ.
\v 28 Cheꞌé dan me, ꞌu̱nj Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ni̱caj Yuꞌunj man Yuvii̱ roꞌ, no̱ xcúnj quiri̱i̱ taꞌngaj da̱j quiꞌya̱j yuvii̱ güii naránj rá na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\c 3
\s Nahuun sa̱ꞌ ꞌo̱ síí nacoo̱ raꞌa, quiꞌyaj Jesús a
\p
\v 1 Ga̱a ne̱ catúj uún Jesús rá veꞌ tucuꞌyón nij síí israelitá stucua̱nj Moisés, ne̱ dan me se yáán ꞌo̱ snóꞌo nacoo̱ raꞌa rá veꞌ yoꞌ a.
\v 2 Ne̱ do̱j nij síí fariseo me se yáán nij soꞌ rá veꞌ yoꞌ, ne̱ tumé uxrá nij soꞌ man Jesús sese nahu̱un snóꞌo yoꞌ quiꞌya̱j Jesús ga̱a güii naránj rá nij yuvii̱ israelitá a. Da̱nj quiꞌyaj nij soꞌ cheꞌé rej cuta̱ꞌ nij soꞌ cacunꞌ xráá Jesús a.
\v 3 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan síí nacoo̱ raꞌa a:
\p ―Na̱xuma̱a̱n so̱ꞌ canicu̱nꞌ ca̱yá so̱ꞌ scaꞌnúj núj á ―taj Jesús a.
\p
\v 4 Ga̱a ne̱ xnáꞌanj Jesús man nij síí fariseo yoꞌ a:
\p ―No̱ xcúún níꞌ ra̱cuíj níꞌ man tuviꞌ níꞌ güii naránj rá níꞌ naꞌ, ase no̱ xcúún níꞌ quiꞌya̱j chiꞌi̱i̱ níꞌ man tuviꞌ níꞌ xa̱ꞌ. No̱ xcúún níꞌ ti̱nanii níꞌ man tuviꞌ níꞌ rihaan sayuun güii naránj rá naꞌ, ase ni̱ꞌyaj u̱u̱n níꞌ cavi̱ꞌ soꞌ xa̱ꞌ ―taj Jesús rihaan nij soꞌ a.
\p Tza̱j ne̱ dínj tuꞌva nij soꞌ a.
\v 5 Ga̱a ne̱ caꞌmaan rá Jesús, ne̱ niꞌya̱j soꞌ man nij síí fariseo yoꞌ a. ꞌO̱ se nanó ndoꞌo rá soꞌ cheꞌé se síí nichra̱j ndoꞌo nimán me nij soꞌ a. Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan síí nacoo̱ raꞌa yoꞌ a:
\p ―Tu̱cuá so̱ꞌ raꞌá so̱ꞌ á ―taj Jesús a.
\p Ne̱ tucuá soꞌ raꞌa soꞌ, ne̱ cunuu sa̱ꞌ raꞌa soꞌ na̱nj ado̱nj.
\v 6 Ga̱a nu̱ꞌ curiha̱nj nij síí fariseo yoꞌ, ne̱ cunuu chre̱ꞌ nij soꞌ ga̱ nij síí noco̱ꞌ man síí cuꞌna̱j Herodes, ne̱ nuchruj ra̱a̱ ta̱ranꞌ nij soꞌ da̱j ga̱a̱ quiꞌya̱j nij soꞌ ne̱ cavi̱ꞌ Jesús a.
\s Xcaj ri̱i̱ ndoꞌo yuvii̱ cuentá se vaa síí ꞌyaj nahuun sa̱ꞌ yuvii̱ me Jesús a
\p
\v 7 Ga̱a ne̱ cavii Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ rej yoꞌ, ne̱ caꞌanj soꞌ tuꞌva na laguaná a. Ne̱ canocoꞌ ri̱i̱ uxrá yuvii̱ man soꞌ a. Dan me se síí ma̱n estadó Galilea do̱ꞌ,
\v 8 estadó Judea do̱ꞌ, chumanꞌ Jerusalén do̱ꞌ, estadó Idumea do̱ꞌ, rej rne̱j chráá cuꞌna̱j Jordán do̱ꞌ, nij chumanꞌ na̱j nu̱ꞌ anica̱j chumanꞌ Tiro do̱ꞌ, chumanꞌ Sidón do̱ꞌ, cuno nij soꞌ nana̱ da̱j quiꞌyaj Jesús cheꞌé nij síí ranꞌ, ne̱ cheꞌé dan caꞌnaꞌ ri̱i̱ uxrá nij soꞌ rihaan Jesús a.
\v 9 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ se vaa quiꞌya̱j chuvi̱i nij soꞌ ꞌo̱ rihoo chéé rihaan na catu̱u̱ soꞌ, ga̱a ne̱ se̱ gaa na̱nj curuꞌma̱an nij yuvii̱ man soꞌ, taj soꞌ a.
\v 10 ꞌO̱ se nahuun sa̱ꞌ uxrá yuvii̱, quiꞌyaj Jesús, ne̱ nda̱a síj, ga̱a ne̱ ta̱ranꞌ nij síí ranꞌ roꞌ, canocoꞌ uxrá nij soꞌ man Jesús cheꞌé rej caꞌve̱e cano̱ raꞌa nij soꞌ man soꞌ ga̱a ne̱ nahu̱un sa̱ꞌ nij soꞌ, rá nij soꞌ a.
\v 11 Ne̱ nij síí nu̱u̱ nana̱ chre̱e nimán roꞌ, ga̱a queneꞌen nij soꞌ man Jesús, ne̱ quinij ru̱j nij soꞌ tacóó Jesús, ne̱ cataj nij nana̱ chre̱e a:
\p ―So̱ꞌ me Taꞌníí Yaꞌanj ya̱ ado̱nj ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 12 Ga̱a ne̱ caꞌneꞌ ndoꞌo Jesús suun rihaan nij nana̱ chre̱e se vaa se̱ guun nata̱ꞌ nij soꞌ rihaan nij yuvii̱ cheꞌé soꞌ a.
\s Narii Jesús chuvi̱j síí caꞌa̱nj nata̱ꞌ snana̱ soꞌ a
\p
\v 13 Ga̱a ne̱ cavii Jesús rej tacaan, ne̱ canacúún soꞌ man nij síí me rá soꞌ caꞌna̱ꞌ rihaan soꞌ, ga̱a ne̱ cavii nij soꞌ, ne̱ cuchiꞌ nij soꞌ rihaan Jesús a.
\v 14 Ga̱a ne̱ cuneꞌ Jesús man chuvi̱j nij soꞌ se vaa cache̱e̱ nij soꞌ ga̱ soꞌ, ne̱ caꞌne̱j soꞌ man nij soꞌ caꞌmi̱i̱ natáj nij soꞌ rihaan nij yuvii̱ a.
\v 15 Ne̱ guun rá soꞌ nago̱ꞌ soꞌ suun uun chij raꞌa nij soꞌ cheꞌé rej caꞌve̱e nahu̱un sa̱ꞌ nij síí ranꞌ ne̱ quiri̱i̱ nij soꞌ man nij nana̱ chre̱e nimán nij yuvii̱ a.
\v 16 Dan me se cuneꞌ Jesús man síí cuꞌna̱j Simón, ne̱ tucuꞌnáj soꞌ Pedró man Simón a.
\v 17 Ne̱ cuneꞌ soꞌ man Jacobo taꞌníí síí cuꞌna̱j Zebedeo, ne̱ cuneꞌ soꞌ man tinúú Jacobo síí cuꞌna̱j Juan, ne̱ tucuꞌnáj soꞌ Boanerges man ro̱j soꞌ, ne̱ nana̱ Boanerges roꞌ, me raj cata̱a ase vaa taꞌníí tuꞌvii vaa ro̱j soꞌ a.
\v 18 Ne̱ cuneꞌ soꞌ man Andrés do̱ꞌ, Felipé do̱ꞌ, Bartolomé do̱ꞌ, Mateo do̱ꞌ, Tomás do̱ꞌ, Jacobo taꞌníí síí cuꞌna̱j Alfeo do̱ꞌ, Tadeo do̱ꞌ a. Ne̱ cuneꞌ soꞌ man ꞌó síí cuꞌna̱j Simón, ne̱ tuviꞌ nij síí me rá cunu̱ꞌ ga̱ gobiernó ma̱n Romá me soꞌ a.
\v 19 Ne̱ cuneꞌ Jesús man Judas Iscariote si̱j tacuachén man Jesús rihaan nij síí ta̱j riꞌyunj man Jesús a.
\s Cutaꞌ nij síí fariseo cacunꞌ rmi̱ꞌ xráá Jesús se vaa caꞌmii Jesús ga̱ Síí Chre̱e a
\p Ga̱a ne̱ catúj Jesús rá veꞌ aranꞌ soꞌ a.
\v 20 Ne̱ cunuu chre̱ꞌ ndoꞌo uún nij yuvii̱ rihaan soꞌ, ne̱ nda̱a ne ga̱a̱ yaꞌnúj rihaan Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ cha̱ nij soꞌ a.
\v 21 Ga̱a ne̱ cuchiꞌ nana̱ rihaan nij tuviꞌ Jesús da̱j ranꞌ soꞌ ꞌyaj nij yuvii̱, ne̱ cheꞌé dan caꞌanj nij tuviꞌ Jesús ta̱ꞌaa nij soꞌ man Jesús, cheꞌé se cataj nij soꞌ se vaa snúú Jesús a.
\p
\v 22 Ga̱a ne̱ nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés síí nanij chumanꞌ Jerusalén roꞌ, caꞌnaꞌ nij soꞌ ne̱ cataj nij soꞌ se vaa nana̱ chre̱e uun chij doj, síí cuꞌna̱j Beelzebú, nuû nimán Jesús a. Ne̱ cheꞌé dan guun nucua̱j Jesús quiri̱i̱ Jesús nana̱ chre̱e nimán yuvii̱, taj nij soꞌ a.
\p
\v 23 Ga̱a ne̱ canacúún Jesús man nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés, ne̱ nanó soꞌ do̱j cuentó rihaan nij soꞌ a:
\p ―Asa̱ꞌ caꞌve̱e quiri̱i̱ Síí Chre̱e man maꞌa̱n tuviꞌ soꞌ nana̱ chre̱e nimán nij yuvii̱, rá nij soj ga̱.
\v 24 Neꞌen soj se vaa sese vaa ꞌo̱ yoꞌóó noco̱o, ne̱ sese xraꞌ taꞌa̱j nij síí uun chij rihaan yoꞌóó noco̱o yoꞌ, ne̱ vaa güii, ne̱ nu̱ꞌ yoꞌóó noco̱o yoꞌ quiri̱ꞌ nu̱ꞌ na̱nj ado̱nj.
\v 25 Ne̱ sese xraꞌ taꞌa̱j nij tucua̱ ꞌo̱ yuvii̱, ne̱ quiri̱ꞌ nu̱ꞌ nij tucua̱ nij soꞌ na̱nj ado̱nj.
\v 26 Cheꞌé dan me sese unuꞌ Síí Chre̱e ga̱ tuviꞌ maꞌa̱n soꞌ, ne̱ xraꞌ taꞌa̱j nij soꞌ, ne̱ se̱ caꞌvee veé dan gu̱un chij Síí Chre̱e sese navi̱j tuviꞌ soꞌ maꞌ. Ma̱an se quiri̱ꞌ nu̱ꞌ soꞌ na̱nj ado̱nj.
\p
\v 27 ’Sese me rá ꞌo̱ soꞌ catu̱u̱ soꞌ rá veꞌ tucuá síí nucua̱j quiꞌya̱j itu̱u̱ soꞌ siꞌyaj síí nucua̱j yoꞌ, ne̱ asino nu̱míj soꞌ man síí nucua̱j yoꞌ, ga̱a ne̱ ca̱nica̱j soꞌ catzi̱j soꞌ tucuá síí nucua̱j yoꞌ ado̱nj.
\p
\v 28 ’Cata̱j xnaꞌanj yá yá ꞌu̱nj rihaan soj cuano̱ se vaa nu̱ꞌ cacunꞌ tumé yuvii̱ do̱ꞌ, me maꞌa̱n nana̱ qui̱j caꞌmi̱i̱ yuvii̱ do̱ꞌ roꞌ, caꞌve̱e tinavi̱j Yaꞌanj cacunꞌ yoꞌ cheꞌé nij yuvii̱ a.
\v 29 Tza̱j ne̱ sese caꞌmi̱i̱ ꞌo̱ soꞌ ꞌo̱ nana̱ qui̱j cheꞌé Nimán Yaꞌanj, ne̱ daj chiha̱a̱ míj se̱ navij cacunꞌ yoꞌ xráá soꞌ a̱ maꞌ. Tana̱nj quita̱j cacunꞌ yoꞌ xráá soꞌ nu̱ꞌ cavii nu̱ꞌ caꞌanj na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 30 Da̱nj cataj Jesús rihaan nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés, cheꞌé se a̱j cataj nij soꞌ se vaa nana̱ chre̱e nuû nimán soꞌ a.
\s Ase vaa nii Jesús do̱ꞌ, tinúú Jesús do̱ꞌ, raꞌvij Jesús do̱ꞌ, vaa nij síí uno rihaan Yaꞌanj a
\p
\v 31 Ga̱a ne̱ caꞌnaꞌ nii Jesús ga̱ nij tinúú Jesús, ne̱ nicunꞌ nij soꞌ xeꞌ rihaan veꞌ nu̱u̱ Jesús, ne̱ caꞌnéé nij soꞌ nana̱ rihaan Jesús se vaa cu̱riha̱nj soꞌ caꞌna̱ꞌ soꞌ rej nicu̱nꞌ nij soꞌ a.
\v 32 Ne̱ ya̱nj ndoꞌo yuvii̱ nu̱ꞌ anica̱j xꞌnúú Jesús, ne̱ cataj nii rihaan Jesús a:
\p ―Nicu̱nꞌ nií so̱ꞌ ga̱ nij tinúú so̱ꞌ xeꞌ, ne̱ me rá nij soꞌ queneꞌe̱n nij soꞌ mán so̱ꞌ á.
\p
\v 33 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Me chana̱ me nií ꞌu̱nj, rá soj ga̱. Me síí me tinúú ꞌu̱nj, rá soj ga̱ ―taj Jesús a.
\p
\v 34 Ga̱a ne̱ niꞌya̱j Jesús man nij síí ya̱nj nu̱ꞌ anica̱j xꞌnúú soꞌ, ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Ni̱ꞌyaj soj á. Ase vaa nií ꞌu̱nj do̱ꞌ, ase vaa tinúú ꞌu̱nj do̱ꞌ, vaa nij síí nihánj ado̱nj.
\v 35 Yuvii̱ ꞌo̱ uno rihaan Yaꞌanj roꞌ, ase vaa tinúú ꞌu̱nj do̱ꞌ, ase vaa raꞌvij ꞌu̱nj do̱ꞌ, ase vaa nií ꞌu̱nj do̱ꞌ, vaa nij soꞌ ado̱nj ―taj Jesús a.
\c 4
\s Nanó Jesús cuentó cheꞌé ꞌnúú trigó tixꞌnuu̱ ꞌo̱ soꞌ a
\p
\v 1 Ga̱a ne̱ caꞌanj Jesús tuꞌva na laguaná, ne̱ guun cheꞌe̱ soꞌ tucuꞌyón soꞌ snana̱ soꞌ rihaan yuvii̱ a. Ne̱ dan me se caꞌnaꞌ ri̱i̱ ndoꞌo yuvii̱ rihaan soꞌ, ne̱ cheꞌé dan cavii soꞌ rque ꞌo̱ rihoo chéé rihaan na, ne̱ caꞌanj ca̱yáán soꞌ rque rihoo yoꞌ, ne̱ canicunꞌ nij yuvii̱ rihaan yoꞌóó tuꞌva na laguaná yoꞌ a.
\p
\v 2 Ga̱a ne̱ tucuꞌyón soꞌ stucua̱nj soꞌ man nij yuvii̱, nanó ndoꞌo soꞌ cuentó rihaan nij soꞌ, ne̱ dan me se cataj soꞌ rihaan nij soꞌ a:
\p
\v 3 ―Cuno̱ soj caꞌmi̱j á: Dan me se curiha̱nj ꞌo̱ síí me rá ti̱xꞌnuu̱ ꞌnúú trigó,
\v 4 ne̱ cayuu do̱j ꞌnúú trigó yoꞌ rá chrej, ne̱ caꞌnaꞌ xtâj chá nu̱ꞌ xtâj man ꞌnúú trigó yoꞌ na̱nj ado̱nj.
\v 5 Ne̱ ꞌó taꞌa̱j ꞌnúú trigó yoꞌ roꞌ, cayuu rihaan yoꞌóó ta̱j rihaan yuvej a. Cheꞌé dan cuaj xraꞌ stanj leꞌe̱j a.
\v 6 Veé dan, ne̱ quisíj güii, ne̱ cuchrii naa̱ leꞌe̱j, quiꞌyaj naán, cheꞌé se ne caꞌve̱e caꞌa̱nj ni̱j yáá naa̱ leꞌe̱j yoꞌ a̱ maan ado̱nj.
\v 7 Ne̱ ꞌó taꞌa̱j ꞌnúú trigó yoꞌ roꞌ, cayuu scaꞌnúj coj tanj, ne̱ dan me se yo̱o ndoꞌo cachij coj tanj, ne̱ quiriꞌ nu̱ꞌ naa̱ leꞌe̱j, quiꞌyaj coj tanj yoꞌ, ne̱ ne cavi̱i̱ sa̱ꞌ naa̱ yoꞌ a̱ maan ado̱nj.
\v 8 Ne̱ ꞌó taꞌa̱j ꞌnúú trigó yoꞌ roꞌ, cayuu rihaan yoꞌóó sa̱ꞌ, ne̱ naa̱ yoꞌ roꞌ, cachij sa̱ꞌ a. Dan me se taꞌa̱j coj cavii ico̱ chi̱ꞌ (30) ya̱ ꞌnúú do̱ꞌ, ꞌó taꞌa̱j coj cavii vaꞌnu̱j chiha̱a̱ (60) ꞌnúú do̱ꞌ, ꞌó taꞌa̱j coj cavii cientó ꞌnúú do̱ꞌ na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 9 Ga̱a ne̱ cataj uún soꞌ a:
\p ―Sese ta̱j yuꞌuj xréé soj, ne̱ cuno̱ soj nana̱ nihánj á ―taj Jesús a.
\p Veé da̱nj quisíj cuentó nanó Jesús a.
\s Nataꞌ Jesús me cheꞌé nanó ndoꞌo soꞌ cuentó rihaan nij yuvii̱ a
\p
\v 10 Ga̱a ne̱ ga̱a quináj maꞌa̱n soꞌ ga̱ nij síí chéé ga̱ soꞌ do̱ꞌ, chuvi̱j nij síí cuneꞌ soꞌ caꞌa̱nj nata̱ꞌ snana̱ soꞌ do̱ꞌ, xnáꞌanj nij soꞌ man soꞌ cheꞌé nij cuentó nanó soꞌ rihaan nij yuvii̱ a.
\v 11 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Xa̱ꞌ soj, tza̱j ne̱ tihaán ꞌu̱nj nana̱ sa̱ꞌ yuve̱ rihaan soj cheꞌé da̱j vaa uun chij Yaꞌanj ado̱nj. Tza̱j ne̱ rihaan ꞌó nij yuvii̱ me se ina̱nj cuentó cheꞌé nij rasu̱u̱n nanoj,
\v 12 cheꞌé yan:
\q Ni̱ꞌyaj nij soꞌ,
\q tza̱j ne̱ se̱ queneꞌen nij soꞌ maꞌ.
\q Ne̱ atúj nana̱ xréé nij soꞌ,
\q tza̱j ne̱ se̱ xcaj nij soꞌ cuentá a̱ maꞌ.
\q ꞌO̱ se naꞌvej uxrá rá nij soꞌ ca̱nica̱j nimán nij soꞌ
\q ne̱ güe̱j cacunꞌ xráá nij soꞌ a̱ maan ado̱nj
\m ―taj Jesús a.
\s Nataꞌ Jesús cheꞌé se vaa me raj cata̱a cuentó cheꞌé ꞌnúú trigó yoꞌ a
\p
\v 13 Ga̱a ne̱ cataj uún Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Ne neꞌen soj me se me raj cata̱a cuentó nihánj naꞌ. Asa̱ꞌ caꞌve̱e xca̱j soj cuentá cheꞌé ꞌó nij cuentó, rá soj ga̱.
\p
\v 14 ’Dan me se síí tixꞌnuu̱ ꞌnúú trigó roꞌ, soꞌ me síí nataꞌ snana̱ Yaꞌanj ado̱nj.
\v 15 Ne̱ ase vaa ꞌnúú cayuu rá chrej quiꞌyaj síí tixꞌnuu̱ ꞌnúú roꞌ, da̱nj vaa taꞌa̱j nij síí uno snana̱ Yaꞌanj a. Uno nij soꞌ do̱j tzínꞌ, ne̱ nu̱ꞌ ꞌnaꞌ Síí Chre̱e, ne̱ aꞌnéj Síí Chre̱e snana̱ Yaꞌanj nana̱ catúj nimán nij soꞌ a.
\p
\v 16 ’Ne̱ vaa taꞌa̱j ꞌnúú trigó cayuu rihaan yoꞌóó ta̱j rihaan yuvej uún, ne̱ ase vaa nij síí uno snana̱ Yaꞌanj vaa yoꞌ, ne̱ cuaj uun niha̱ꞌ rá nij soꞌ canoco̱ꞌ nij soꞌ nana̱ yoꞌ a.
\v 17 Tza̱j ne̱ ataa xca̱j sa̱ꞌ nij soꞌ cuentá, ne̱ ga̱a uun cheꞌe̱ yuvii̱ ꞌyaj yuvii̱ sayuun man nij soꞌ cheꞌé nana̱ noco̱ꞌ nij soꞌ, ne̱ cuaj tanáj nij soꞌ nana̱ yoꞌ na̱nj ado̱nj.
\p
\v 18 ’Ne̱ ase vaa nij ꞌnúú trigó cayuu scaꞌnúj coj tanj roꞌ, da̱nj vaa ꞌó taꞌa̱j nij yuvii̱ uún, ne̱ dan me se uno nij soꞌ snana̱ Yaꞌanj,
\v 19 tza̱j ne̱ nanó ndoꞌo rá nij soꞌ cheꞌé se ma̱n rihaan chumii̱ nihánj, ne̱ me ndoꞌo rá nij soꞌ quiꞌya̱j canaán nij soꞌ saꞌanj, dan tihaꞌ yuꞌunj nij soꞌ man maꞌa̱n nij soꞌ cheꞌé saꞌanj, ne̱ me maꞌa̱n ꞌó nij rasu̱u̱n nanoꞌ ndoꞌo nij soꞌ, ne̱ cheꞌé dan tanáj xco̱ nij soꞌ snana̱ Yaꞌanj, ne̱ ne ꞌyaj nij soꞌ se sa̱ꞌ a̱ maꞌ.
\p
\v 20 ’Ne̱ ꞌnúú trigó cayuu rihaan yoꞌóó sa̱ꞌ roꞌ, ase vaa síí uno snana̱ Yaꞌanj vaa yoꞌ, ne̱ uun niha̱ꞌ rá soꞌ uno soꞌ nana̱ yoꞌ, ne̱ nuu sa̱ꞌ nimán soꞌ rihaan Yaꞌanj a. Ne̱ sa̱ꞌ ꞌyaj taꞌa̱j nij soꞌ, ne̱ sa̱ꞌ doj ꞌyaj ꞌó taꞌa̱j nij soꞌ, ne̱ sa̱ꞌ uxrá doj ꞌyaj ꞌó taꞌa̱j nij soꞌ uún na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p Veé da̱nj quisíj nana̱ caꞌmii Jesús cheꞌé cuentó yoꞌ a.
\s Nanó Jesús cuentó cheꞌé agaꞌ yaꞌan a
\p
\v 21 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Nuviꞌ a̱ ꞌó síí achrón yaꞌan raa̱ agaꞌ yaꞌan, ne̱ axríj yuve̱ soꞌ agaꞌ rque chrúún do̱ꞌ, rque camá do̱ꞌ maꞌ. Tana̱nj utaꞌ nii agaꞌ yaꞌan rej xta̱ꞌ ado̱nj.
\v 22 Dan me se vaa nana̱ cu̱u yuve̱ cuano̱, tza̱j ne̱ vaa güii quiꞌya̱j Yaꞌanj se vaa queneꞌe̱n yuvii̱ nana̱ yoꞌ a. Vaa nana̱ aráán rihaan soj cuano̱, tza̱j ne̱ vaa güii ti̱haa̱n Yaꞌanj nana̱ yoꞌ a.
\v 23 Sese ta̱j yuꞌuj xréé soj, ne̱ cuno̱ soj nana̱ nihánj á ―taj Jesús a.
\p
\v 24 Ne̱ cataj uún soꞌ rihaan nij soꞌ a:
\p ―Nuchru̱j ra̱a̱ soj nana̱ caꞌmij nihánj na̱nj á. Sese rquee̱ uxrá soj nari̱ꞌ soj nana̱ nihánj, ne̱ ra̱cuíj ndoꞌo Yaꞌanj man soj nari̱ꞌ soj nana̱ cu̱u na̱nj ado̱nj.
\v 25 ꞌO̱ se síí nariꞌ nda̱a vaa me raj cata̱a nana̱ roꞌ, doj a̱ nari̱ꞌ uún soꞌ, quiꞌya̱j Yaꞌanj na̱nj ado̱nj. Ne̱ síí naꞌvej rá nari̱ꞌ sa̱ꞌ nda̱a vaa me raj cata̱a nana̱ roꞌ, tana̱nj caꞌne̱e̱ Yaꞌanj do̱j snana̱ Yaꞌanj a̱j nariꞌ soꞌ rá soꞌ na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\s Nanó Jesús cuentó cheꞌé naa̱ a
\p
\v 26 Ga̱a ne̱ cataj Jesús a:
\p ―Dan me se ase vaa achij naa̱ trigó cuchruj ꞌo̱ snóꞌo roꞌ, da̱nj vaa uun chij Yaꞌanj, ne̱ snóꞌo yoꞌ roꞌ, cunô soꞌ ꞌnúú rihaan yoꞌóó,
\v 27 ne̱ otoj soꞌ rej nii̱, ne̱ naxaga̱a̱ soꞌ, ne̱ da̱nj ꞌyaj soꞌ da̱j a̱ güii, ne̱ dan me se xraꞌ naa̱ leꞌe̱j, ne̱ achij yoꞌ, ne̱ ne neꞌen uxrá snóꞌo asa̱ꞌ aꞌvee ꞌyaj yoꞌ da̱nj a̱ maꞌ.
\v 28 Achij maꞌa̱n naa̱ trigó rihaan yoꞌóó, ne̱ dan me se asino ya̱a̱n xraꞌ naa̱, ga̱a ne̱ anó lej naa̱, ga̱a ne̱ xíj míí naa̱ a.
\v 29 Ga̱a ne̱ ga̱a quisíj ꞌnúú trigó xráá naa̱, ne̱ aꞌnéé snóꞌo man nij síí quiri̱i̱ naa̱ na̱nj á. ꞌO̱ se quisíj tiempó quiri̱i̱ nii naa̱ na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\s Nanó Jesús cuentó cheꞌé caân cuêj mostazá xlá a
\p
\v 30 Ga̱a ne̱ cataj uún Jesús a:
\p ―Da̱j vaa uun chij Yaꞌanj, rá soj ga̱. Me se naquiꞌya̱j níꞌ ga̱ yoꞌ ga̱.
\v 31 Dan me se ase vaa achij caân cuêj mostazá xlá roꞌ, da̱nj ga̱a̱ yoꞌ ado̱nj. Dan me se axríj nii caân yoꞌ rihaan yoꞌóó, ne̱ caân yoꞌ me caân leꞌe̱j nii doj rihaan cunuda̱nj nij caân ma̱n rihaan chumii̱ nihánj a.
\v 32 Tza̱j ne̱ ga̱a axríj nii caân yoꞌ rihaan yoꞌóó, ne̱ achij caân yoꞌ, ne̱ xi̱j doj vaa coj yoꞌ rihaan cunuda̱nj nij coj axríj nii, ne̱ xca̱a̱n ndoꞌo vaa raꞌa cuêj yoꞌ, ne̱ aꞌvee ꞌyaj nij xtâj va̱j rej xta̱ꞌ saca̱ꞌ nij xoꞌ raa̱ cuêj yoꞌ, ne̱ aráán cachu̱nꞌ xráá nij xoꞌ, ꞌyaj cuêj mostazá xlá yoꞌ na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\s Nataꞌ Marcos me cheꞌé ina̱nj cuentó nanó Jesús rihaan nij yuvii̱ a
\p
\v 33 Dan me se queꞌe̱e̱ cuentó vaa da̱nj cuentó cheꞌé nij rasu̱u̱n nanó Jesús rihaan nij yuvii̱, nataꞌ soꞌ snana̱ Yaꞌanj, nda̱a vaa guun nucua̱j nij yuvii̱ cuno̱ nij yuvii̱ a.
\v 34 Ma̱an ina̱nj cuentó cheꞌé nij rasu̱u̱n nanó Jesús rihaan nij yuvii̱, tza̱j ne̱ rihaan maꞌa̱n nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ me se taj xnaꞌanj soꞌ cheꞌé nij cuentó yoꞌ a.
\s Caꞌneꞌ Jesús suun rihaan na do̱ꞌ, rihaan nana̱ do̱ꞌ, se vaa cunu̱u dínj yoꞌ a
\p
\v 35 Ga̱a ne̱ rej tiꞌnuu güii yoꞌ me se cataj Jesús rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a:
\p ―Caꞌa̱nj níꞌ nda̱a ꞌó níchrej tuꞌva na laguaná á ―taj soꞌ a.
\p
\v 36 Ga̱a ne̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús me se caꞌanj rihoo nu̱u̱ nij soꞌ ga̱ Jesús, quiꞌyaj nij soꞌ, ne̱ quináj nij yuvii̱ ri̱i̱ tuꞌva na laguaná, ne̱ vaa doj nij rihoo va̱j ga̱ nij soꞌ a.
\v 37 Ga̱a ne̱ cavii uxrá nana̱ yuva̱a̱ rihaan na laguaná, ne̱ quinaa̱n ndoꞌo rihaan na, ne̱ catúj uxrá na rque rihoo yoꞌ, ne̱ da̱j doj cara̱a nu̱ꞌ rque rihoo, quiꞌya̱j na a.
\v 38 Ne̱ Jesús me se na̱j soꞌ rej sihu̱u̱ rihoo, ne̱ ꞌni̱j raa̱ soꞌ yatzéj ꞌni̱j raa̱, otoj soꞌ a. Ga̱a ne̱ narii nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús nej rihaan Jesús, ne̱ cataj nij soꞌ a:
\p ―Nihánj me se da̱j doj cavi̱ꞌ níꞌ, maestro, ne̱ me cheꞌé ne rihuun rá so̱ꞌ ga̱ ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 39 Ga̱a ne̱ canicunꞌ caya̱ Jesús, ne̱ nucua̱j caꞌmii soꞌ rihaan nana̱, ne̱ cataj soꞌ rihaan na laguaná a:
\p ―Ga̱a̱ dínj rihaan so̱ꞌ, ne̱ se̱ quinaán so̱ꞌ maꞌ ―taj soꞌ a.
\p Ga̱a ne̱ nu̱ꞌ canicunꞌ nana̱, ne̱ cunuu dínj rihaan na laguaná yoꞌ, quiꞌyaj Jesús na̱nj ado̱nj.
\p
\v 40 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Me cheꞌé chuꞌviꞌ ndoꞌo nimán soj ga̱. Ataa cuchuma̱n sa̱ꞌ rá soj ni̱ꞌyaj soj manj naꞌ ―taj soꞌ a.
\p
\v 41 Ga̱a ne̱ cuchuꞌviꞌ ndoꞌo nij soꞌ, ne̱ xnáꞌanj nij soꞌ man tuviꞌ nij soꞌ a:
\p ―Da̱j si̱j me síí nihánj ga̱. Nda̱a nana̱ do̱ꞌ, nda̱a na do̱ꞌ, uno aꞌmii soꞌ asunj ―taj nij soꞌ a.
\c 5
\s Quirii Jesús man queꞌe̱e̱ nana̱ chre̱e nimán ꞌo̱ snóꞌo a
\p
\v 1 Ga̱a ne̱ caꞌanj nij soꞌ nda̱a níchrej tuꞌva na laguaná yoꞌ, nda̱a rej ya̱nj nij síí “gadareno” a.
\v 2 Dan me se nanij Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ rque rihoo, ne̱ nu̱ꞌ curiha̱nj ꞌo̱ snóꞌo nu̱u̱ nana̱ chre̱e nimán rque yuꞌuj yuvej rej achinꞌ nii xnangá ta̱j rej yoꞌ, ne̱ cuchiꞌ soꞌ rihaan Jesús a.
\p
\v 3 Cuꞌyón soꞌ cayáán soꞌ rque yuꞌuj yuvej yoꞌ, ne̱ ne caꞌve̱e nu̱míj nij yuvii̱ ma̱n rej yoꞌ man soꞌ, ne̱ a̱ agaꞌ ne̱ꞌ ne caꞌve̱e nu̱míj nij soꞌ man soꞌ maꞌ.
\v 4 ꞌO̱ se a̱j guun queꞌe̱e̱ ndoꞌo numíj nij yuvii̱ neꞌ do̱ꞌ, agaꞌ ne̱ꞌ do̱ꞌ, man soꞌ, tza̱j ne̱ cuxraꞌ soꞌ agaꞌ ne̱ꞌ, ne̱ caꞌneꞌ soꞌ neꞌ do̱ꞌ, ne̱ a̱ ꞌó yuvii̱ taj quisíj naquiꞌyaj cama̱nj man soꞌ a.
\v 5 Ne̱ niga̱nj me se nuvi̱i niga̱nꞌ cayáán soꞌ rque nij yuꞌuj yuvej do̱ꞌ, va̱j soꞌ tacaan do̱ꞌ, ne̱ caguáj ndoꞌo soꞌ, ne̱ nica̱j soꞌ yahij siha̱a̱ caꞌneꞌ ndoꞌo soꞌ nee̱ man maꞌa̱n soꞌ uún a.
\p
\v 6 Dan me se ga̱a queneꞌen soꞌ man Jesús se vaa ga̱nꞌ va̱j Jesús, ne̱ cunánj soꞌ nda̱a rej va̱j Jesús, ne̱ quinij ru̱j soꞌ tacóó Jesús,
\v 7 ne̱ nucua̱j ndoꞌo caguáj soꞌ rihaan Jesús, ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―A̱j neꞌén ꞌu̱nj se vaa Taꞌni̱j Yaꞌanj Si̱j Uun Chij Doj mé so̱ꞌ, Jesús. Me cheꞌé ꞌnáꞌ so̱ꞌ rej né ꞌu̱nj ga̱. Rqueé ꞌu̱nj man so̱ꞌ niꞌya̱j Yaꞌanj se vaa se̱ quiꞌyáá so̱ꞌ sayuun manj maꞌ ―taj síí nu̱u̱ nana̱ chre̱e nimán a.
\p
\v 8 Da̱nj caꞌmii soꞌ cheꞌé se a̱j cataj Jesús rihaan soꞌ a:
\p ―Rihaan so̱ꞌ na̱na̱ chre̱e nu̱u̱ nimán síí nihánj aꞌnéꞌ ꞌu̱nj suun se vaa cu̱riha̱nj so̱ꞌ nimán síí nihánj á ―taj Jesús a.
\p
\v 9 Ga̱a ne̱ xnáꞌanj Jesús man nana̱ chre̱e a:
\p ―Da̱j cuꞌna̱j so̱ꞌ ga̱ ―taj Jesús a.
\p Ga̱a ne̱ cataj nana̱ chre̱e rihaan Jesús a:
\p ―Xꞌneꞌ noco̱o cuꞌna̱j núj, cheꞌé se queꞌe̱e̱ ndoꞌo núj á ―taj nana̱ chre̱e a.
\p
\v 10 Ne̱ rquee̱ nij nana̱ chre̱e yoꞌ rihaan Jesús se vaa a̱ doj se̱ caꞌnéé Jesús man nij nana̱ chre̱e nda̱a ꞌó rej yaníj maꞌ.
\p
\v 11 Dan me se rej tacaan rej nicu̱nꞌ nij soꞌ me se chéé ꞌo̱ xꞌneꞌ noco̱o xcáá, chá nij xoꞌ coj,
\v 12 ga̱a ne̱ rquee̱ nij nana̱ chre̱e man Jesús, cataj nij soꞌ a:
\p ―Caꞌne̱j so̱ꞌ man núj catu̱u̱ núj nimán nij xcáá á ―taj nij nana̱ chre̱e a.
\p
\v 13 Ga̱a ne̱ caꞌvej rá Jesús quiꞌya̱j nij soꞌ da̱nj, ga̱a ne̱ curiha̱nj nij soꞌ nimán snóꞌo yoꞌ ne̱ catúj nij soꞌ nimán nij xcáá a. Ne̱ ruva̱a̱ uxrá tacaan nicu̱nꞌ tuꞌva na laguaná rej va̱j nij xcáá yoꞌ, ne̱ ga̱a catúj nij nana̱ chre̱e yoꞌ nimán nij xcáá yoꞌ, ga̱a ne̱ cunánj ndoꞌo nij xoꞌ, ne̱ quinij nij xoꞌ rque na, ne̱ canó xráá nij xoꞌ na̱nj ado̱nj. Ne̱ vi̱j míj xcáá caviꞌ ta̱ꞌ asuun a.
\p
\v 14 Ne̱ nij síí tumé nij xcáá roꞌ, cunánj nij soꞌ nataꞌ nij soꞌ rihaan nij yuvii̱ ma̱n chumanꞌ do̱ꞌ, rihaan nij yuvii̱ ma̱n tacaan do̱ꞌ a. Dan me se caꞌnaꞌ ni̱ꞌyaj nij yuvii̱ se vaa guun,
\v 15 ne̱ caꞌnaꞌ nij soꞌ rihaan Jesús, ne̱ queneꞌen nij soꞌ man síí curiha̱nj nana̱ chre̱e nimán a. A̱j nanuû soꞌ saga̱nꞌ soꞌ, ne̱ dínj ne soꞌ rihaan Jesús a. Ne̱ a̱j tiꞌinj se snúú soꞌ, ne̱ nuu sa̱ꞌ soꞌ a. Ga̱a ne̱ cuchuꞌviꞌ ndoꞌo nij yuvii̱ a.
\v 16 Ga̱a ne̱ nataꞌ nij síí queneꞌen yoꞌ rihaan ꞌó nij yuvii̱ da̱j quiꞌyaj Jesús cheꞌé síí cunuû nana̱ chre̱e nimán do̱ꞌ, da̱j quiranꞌ nij xcáá do̱ꞌ,
\v 17 ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ nij yuvii̱ rquee̱ nij yuvii̱ man Jesús se vaa cu̱riha̱nj soꞌ rej ya̱nj nij soꞌ caꞌa̱nj soꞌ rej yaníj a.
\p
\v 18 Cheꞌé dan cavii Jesús rque rihoo chéé rihaan na, ga̱a ne̱ rquee̱ síí curiha̱nj nana̱ chre̱e nimán man Jesús se vaa caꞌve̱j rá Jesús caꞌa̱nj soꞌ ga̱ Jesús a.
\v 19 Tza̱j ne̱ ne caꞌve̱j rá Jesús caꞌa̱nj soꞌ ga̱ Jesús maꞌ. Tana̱nj cataj Jesús rihaan soꞌ a:
\p ―Cavi̱i̱ so̱ꞌ nánꞌ so̱ꞌ veꞌ tucuá so̱ꞌ rej ya̱nj nij tuvíꞌ so̱ꞌ, ne̱ cata̱j xnaꞌanj so̱ꞌ rihaan nij soꞌ nu̱ꞌ rasu̱u̱n noco̱o quiꞌyaj Yaꞌanj Si̱j ꞌNi̱j Raꞌa man níꞌ cheꞌé so̱ꞌ, ne̱ da̱j vaa cunuu ꞌe̱e̱ rá Yaꞌanj niꞌya̱j Yaꞌanj mán so̱ꞌ á ―taj Jesús a.
\p
\v 20 Ga̱a ne̱ caꞌanj síí curiha̱nj nana̱ chre̱e nimán, ne̱ guun cheꞌe̱ soꞌ caꞌmii natáj soꞌ rihaan nij yuvii̱ ma̱n rej cuꞌna̱j Chi̱ꞌ Chumanꞌ, ne̱ cataj xnaꞌanj soꞌ nu̱ꞌ rasu̱u̱n noco̱o quiꞌyaj Jesús cheꞌé soꞌ a. Ne̱ caꞌanj ndoꞌo rá cunuda̱nj nij yuvii̱ cuno snana̱ soꞌ a.
\s Nahuun sa̱ꞌ ꞌo̱ chala̱ cunii do̱ꞌ, ꞌo̱ chana̱ chij do̱ꞌ, quiꞌyaj Jesús a
\p
\v 21 Dan me se nu̱u̱ Jesús rque rihoo chéé rihaan na, ne̱ caꞌanj uún soꞌ nda̱a níchrej tuꞌva na laguaná, ga̱a ne̱ cunuu chre̱ꞌ ri̱i̱ uxrá yuvii̱ rihaan soꞌ, ne̱ va̱j soꞌ tuꞌva na laguaná a.
\v 22 Ga̱a ne̱ caꞌnaꞌ ꞌo̱ nij síí ꞌni̱j raꞌa veꞌ tucuꞌyón nij yuvii̱ israelitá stucua̱nj Moisés, ne̱ Jairo cuꞌna̱j soꞌ a. Dan me se queneꞌen soꞌ man Jesús, ga̱a ne̱ quinij ru̱j soꞌ tacóó Jesús,
\v 23 ga̱a ne̱ rquee̱ uxrá soꞌ man Jesús, ne̱ dan me se cataj soꞌ a:
\p ―Taꞌníj chala̱ cunii roꞌ, ranꞌ ndoꞌo noꞌ, ne̱ da̱j doj cavi̱ꞌ noꞌ, ne̱ me rá ꞌu̱nj cuchi̱ꞌ so̱ꞌ veꞌ tucuaj, ne̱ cuta̱ꞌ so̱ꞌ raꞌá so̱ꞌ raa̱ noꞌ cheꞌé yan nahu̱un sa̱ꞌ noꞌ, ne̱ se̱ caviꞌ noꞌ, qui̱ꞌyáá so̱ꞌ maꞌ ―taj Jairo rihaan Jesús a.
\p
\v 24 Ga̱a ne̱ caꞌanj Jesús ga̱ soꞌ, ne̱ canocoꞌ ri̱i̱ uxrá yuvii̱ man ro̱j soꞌ, ne̱ nda̱a xraan maꞌa̱n chrej va̱j yuvii̱ ga̱ soꞌ a.
\p
\v 25 Dan me se scaꞌnúj nij soꞌ va̱j ꞌo̱ chana̱ ranꞌ ndoꞌo, ne̱ quisíj chuvi̱j ya̱ yoꞌ xraꞌ ton man noꞌ a.
\v 26 Ne̱ a̱j quiranꞌ ndoꞌo noꞌ sayuun, quiꞌyaj queꞌe̱e̱ nij doctor naquiꞌyaj conoꞌó man yuvii̱, ne̱ a̱j cutunꞌ noꞌ cunuda̱nj saꞌanj vaa rihaan noꞌ, tza̱j ne̱ taj se quiꞌyáꞌ a̱ doj nahu̱un sa̱ꞌ noꞌ a̱ maꞌ. Tana̱nj doj a̱ ranꞌ noꞌ na̱nj ado̱nj.
\v 27 Ga̱a ne̱ a̱j cuchiꞌ nana̱ rihaan noꞌ cheꞌé Jesús, ne̱ cheꞌé dan caꞌnaꞌ noꞌ scaꞌnúj nij yuvii̱ rej xco̱ Jesús, ga̱a ne̱ canó raꞌa noꞌ do̱j tuꞌva saga̱nꞌ soꞌ a.
\v 28 ꞌO̱ se guun rá noꞌ a: “Sese cano̱ raꞌa cuánꞌ ꞌu̱nj saga̱nꞌ Jesús, ne̱ nahu̱un sa̱ꞌ ꞌu̱nj na̱nj ado̱nj”, guun rá noꞌ a.
\v 29 Dan me se síj canó raꞌa noꞌ saga̱nꞌ Jesús, ga̱a ne̱ nu̱ꞌ canicunꞌ ton man noꞌ cuaj a. Ne̱ queneꞌen noꞌ se vaa nahuun sa̱ꞌ noꞌ, quiꞌyaj Jesús a.
\v 30 Dan me se nu̱ꞌ canó raꞌa noꞌ saga̱nꞌ Jesús, ne̱ nu̱ꞌ xcaj Jesús cuentá se vaa nahuun sa̱ꞌ yuvii̱ quiꞌyaj snucua̱j soꞌ a. Cheꞌé dan canica̱j soꞌ, ne̱ xnáꞌanj soꞌ a:
\p ―Me síí canó raꞌa saga̱nꞌ ꞌu̱nj ga̱ ―taj soꞌ a.
\p
\v 31 Ga̱a ne̱ cataj nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús a:
\p ―Neꞌén so̱ꞌ se vaa xraan ndoꞌo va̱j nij yuvii̱ ga̱ so̱ꞌ, ne̱ me cheꞌé xnáꞌanj so̱ꞌ me síí canó raꞌa saga̱nꞌ so̱ꞌ ga̱ ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 32 Ga̱a ne̱ canica̱j Jesús, me rá soꞌ queneꞌe̱n soꞌ me síí canó raꞌa tuꞌva saga̱nꞌ soꞌ a.
\v 33 Ne̱ dan me se cuchuꞌviꞌ ndoꞌo noꞌ ne̱ nda̱a riꞌíj man noꞌ, ne̱ a̱j neꞌen noꞌ se vaa nahuun sa̱ꞌ noꞌ a. Ga̱a ne̱ caꞌanj noꞌ, ne̱ quinij ru̱j noꞌ tacóó Jesús, ne̱ cataj ya̱ noꞌ rihaan Jesús nu̱ꞌ se vaa quiꞌyaj noꞌ a.
\v 34 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan noꞌ a:
\p ―Nahuún so̱ꞌ cheꞌé se amán rá so̱ꞌ niꞌya̱j so̱ꞌ manj, nocoj. Veꞌé caꞌa̱nj so̱ꞌ, ne̱ dínj ga̱a̱ nimán so̱ꞌ á. Ga̱a̱ nu̱cuáá so̱ꞌ, cheꞌé se a̱j xꞌnéj nu̱ꞌ chiꞌii̱ yoꞌ xráá so̱ꞌ na̱nj á ―taj Jesús a.
\p
\v 35 Ataa navi̱j caꞌmii Jesús, ne̱ caꞌnaꞌ ꞌo̱ síí cavii tucuá Jairo, ne̱ cataj soꞌ rihaan Jairo a:
\p ―A̱j caviꞌ taꞌnij cha̱na̱ so̱ꞌ, ne̱ taj cheꞌé cara̱a̱ chrúú so̱ꞌ rihaan maestró a̱ maꞌ ―taj síí caꞌnaꞌ yoꞌ a.
\p
\v 36 Dan me se cuno Jesús nana̱ caꞌmii síí caꞌnaꞌ, ga̱a ne̱ cataj soꞌ rihaan Jairo a:
\p ―Se̱ cuchuꞌvíꞌ so̱ꞌ maꞌ. Ma̱an se cuchuma̱n ya̱ rá so̱ꞌ ni̱ꞌyaj so̱ꞌ manj á ―taj Jesús a.
\p
\v 37 Dan me se ne caꞌve̱j rá Jesús canoco̱ꞌ a̱ doj nij yuvii̱ man soꞌ, ne̱ ma̱an Pedró do̱ꞌ, Jacobo do̱ꞌ, Juan tinúú Jacobo do̱ꞌ, caꞌvej soꞌ canoco̱ꞌ man soꞌ a.
\v 38 Ga̱a ne̱ cuchiꞌ soꞌ rihaan veꞌ tucuá Jairo, ne̱ queneꞌen Jesús se vaa taꞌvee aguáj nij yuvii̱ ma̱n rá veꞌ a.
\v 39 Ga̱a ne̱ catúj Jesús rá veꞌ, ne̱ cataj soꞌ rihaan nij yuvii̱ a:
\p ―Me cheꞌé taꞌvee aguáj nij soj ga̱. Ne cavi̱ꞌ chala̱ cunii nihánj maꞌ. Ma̱an se otoj u̱u̱n noꞌ na̱nj á ―taj Jesús a.
\p
\v 40 Ga̱a ne̱ caꞌngaꞌ naco̱o̱ nij yuvii̱ niꞌya̱j nij yuvii̱ man Jesús a. Tza̱j ne̱ quirii Jesús man cunuda̱nj nij yuvii̱ xeꞌ, ga̱a ne̱ nica̱j soꞌ man ro̱j rej chala̱ cunii do̱ꞌ, man vaꞌnu̱j nij síí caꞌnaꞌ ga̱ soꞌ do̱ꞌ, ne̱ catúj soꞌ rá cuartó na̱j chala̱ cunii yoꞌ a.
\p
\v 41 Ga̱a ne̱ taꞌaa Jesús raꞌa chala̱ cunii, ne̱ cataj soꞌ rihaan noꞌ a:
\p ―Talita, cumi ―taj soꞌ rihaan noꞌ xnaꞌánj aꞌmii maꞌa̱n soꞌ a. Ne̱ nana̱ yoꞌ me raj cata̱a a: Na̱xaga̱a̱ so̱ꞌ, chala̱ cunii, taj nana̱ caꞌmii Jesús rihaan noꞌ a.
\p
\v 42 Nu̱ꞌ caꞌmii Jesús nana̱ vaa da̱nj, ne̱ nu̱ꞌ naxaga̱a̱ chala̱ cunii yoꞌ, chéé noꞌ cuaj a.
\p Ne̱ chuvi̱j yoꞌ va̱j noꞌ a.
\p Ne̱ nij síí queneꞌen roꞌ, caꞌanj ndoꞌo rá nij soꞌ a.
\v 43 Ga̱a ne̱ caꞌneꞌ uxrá Jesús suun rihaan nij soꞌ a:
\p ―A̱ ꞌó yuvii̱ se̱ cataj xnaꞌanj nij soj rihaan da̱j quiꞌyáj cheꞌé chala̱ cunii maꞌ ―taj Jesús a.
\p Ne̱ cataj soꞌ se vaa rque̱ nii se chá cha̱ noꞌ a.
\c 6
\s Ne caꞌve̱j rá nij síí ma̱n chiháán Jesús cuno̱ nij soꞌ snana̱ soꞌ maꞌ
\p
\v 1 Ga̱a ne̱ curiha̱nj Jesús rej yoꞌ, ga̱a ne̱ namán soꞌ rej chiháán soꞌ, ne̱ canocoꞌ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ man soꞌ a.
\v 2 Ne̱ ga̱a quisíj güii naránj rá nij yuvii̱ israelitá me se caꞌanj soꞌ veꞌ tucuꞌyón nij síí ma̱n chiháán soꞌ stucua̱nj Moisés, ne̱ guun cheꞌe̱ soꞌ tucuꞌyón soꞌ man nij síí ma̱n rá veꞌ yoꞌ a. Ne̱ caꞌanj ndoꞌo rá nij yuvii̱ ga̱a cuno nij yuvii̱ snana̱ Jesús, ga̱a ne̱ cataj nij yuvii̱ a:
\p ―Me rej nariꞌ síí nihánj nana̱ cu̱u avii raa̱ soꞌ ga̱. Me rej nariꞌ soꞌ se nucua̱j ꞌyaj soꞌ suun sa̱ꞌ noco̱o ga̱.
\v 3 Né si̱j acój chruun me soꞌ naꞌ. Ne̱ taꞌníí Mariá me soꞌ á. Ne̱ tinúú síí cuꞌna̱j Jacobo do̱ꞌ, José do̱ꞌ, Judas do̱ꞌ, Simón do̱ꞌ, me soꞌ á. Ne̱ nij raꞌvij soꞌ me chana̱ ya̱nj chiháán níꞌ á ―taj nij síí ma̱n chiháán Jesús rihaan tuviꞌ nij soꞌ, ne̱ guun naco̱o̱ rá nij soꞌ niꞌya̱j nij soꞌ man Jesús a.
\p
\v 4 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Me rej maꞌa̱n va̱j ꞌo̱ síí nataꞌ snana̱ Yaꞌanj, ne̱ aráj cochro̱j nij yuvii̱ rihaan soꞌ, tza̱j ne̱ nij yuvii̱ ma̱n chiháán soꞌ do̱ꞌ, nij tuviꞌ soꞌ do̱ꞌ, nij síí ya̱nj tucuá soꞌ do̱ꞌ, naꞌvej rá cara̱a̱ cochro̱j rihaan soꞌ maꞌ ―taj Jesús a.
\p
\v 5 Ne̱ ne gu̱un nucua̱j Jesús quiꞌya̱j soꞌ a̱ doj suun sa̱ꞌ noco̱o chiháán soꞌ, ma̱an se do̱j síí ranꞌ me se cutaꞌ soꞌ raꞌa soꞌ raa̱ ne̱ nahuun sa̱ꞌ nij soꞌ, quiꞌyaj soꞌ a.
\v 6 Ne̱ caráyaꞌa̱nj ndoꞌo soꞌ se vaa ne cuchuma̱n rá nij síí ma̱n chiháán soꞌ niꞌya̱j nij soꞌ man soꞌ a. Ga̱a ne̱ cavii soꞌ caꞌanj soꞌ nij chumanꞌ na̱j nichru̱nꞌ, tucuꞌyón soꞌ snana̱ soꞌ man nij yuvii̱ a.
\s Caꞌnéé Jesús man chuvi̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ caꞌa̱nj caꞌmi̱i̱ natáj nij soꞌ a
\p
\v 7 Ga̱a ne̱ canacúún Jesús man chuvi̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ soꞌ caꞌnéé soꞌ man vi̱j vi̱j nij soꞌ, ne̱ rqué soꞌ se nucua̱j man nij soꞌ, ga̱a ne̱ caꞌve̱e quiꞌya̱j canaán nij soꞌ rihaan nij nana̱ chre̱e a.
\v 8 Ne̱ caꞌneꞌ soꞌ suun rihaan nij soꞌ se vaa a̱ doj rasu̱u̱n se̱ nica̱j nij soꞌ ga̱a va̱j nij soꞌ chrej maꞌ. Ma̱an o̱rúnꞌ chruun garroté me se caꞌve̱e ni̱caj nij soꞌ, tza̱j ne̱ rachrúún do̱ꞌ, nanj do̱ꞌ, se̱ nica̱j nij soꞌ, ne̱ se̱ caꞌvee cu̱nuû saꞌanj rque marque̱ numi̱i catuu̱n nij soꞌ maꞌ.
\v 9 Tza̱j ne̱ qui̱ꞌnij tacóó nij soꞌ canj, ne̱ o̱rúnꞌ yatzéj quita̱j xráá nij soꞌ, taj Jesús a.
\v 10 Ne̱ cataj uún Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Me maꞌa̱n veꞌ cara̱nꞌ soj, ne̱ ꞌo̱ ca̱yáán soj veꞌ yoꞌ nda̱a se cu̱riha̱nj soj chumanꞌ yoꞌ á.
\v 11 Ne̱ me rej maꞌa̱n se̱ caꞌmii sa̱ꞌ nij yuvii̱ ga̱ soj do̱ꞌ, se̱ caꞌvej rá nij yuvii̱ cuno̱ nij yuvii̱ nana̱ aꞌmii soj do̱ꞌ, ne̱ asa̱ꞌ cavii soj rej yoꞌ, ne̱ nacuna̱nꞌ soj tacóó soj tucuayu̱u soj yoꞌóó tachru̱u̱ canó tacóó soj á. Ne̱ nda̱a dan, ga̱a ne̱ xca̱j nij síí ma̱n rej yoꞌ cuentá se vaa ya̱ tumé ndoꞌo nij soꞌ cacunꞌ ado̱nj. Cata̱j xnaꞌanj yá yá ꞌu̱nj rihaan soj cuano̱ se vaa doj a̱ quira̱nꞌ nij soꞌ cacunꞌ rihaan nij yuvii̱ ma̱n chumanꞌ Sodoma ga̱ chumanꞌ Gomorra na̱nj ado̱nj ―taj Jesús rihaan chuvi̱j nij soꞌ a.
\p
\v 12 Ga̱a ne̱ caꞌanj nij soꞌ, ga̱a ne̱ caꞌmii natáj nij soꞌ rihaan nij yuvii̱ se vaa nuchra̱nꞌ nimán nij yuvii̱ ne̱ ta̱náj nij yuvii̱ chrej chiꞌi̱i̱ a.
\v 13 Ne̱ quirii ndoꞌo nij soꞌ man nij nana̱ chre̱e nimán nij yuvii̱, ne̱ cutáj ndoꞌo nij soꞌ casté raa̱ nij síí ranꞌ, ne̱ nahuun sa̱ꞌ nij síí ranꞌ, quiꞌyaj nij soꞌ a.
\s Caviꞌ Juan Síí Cutaꞌ Ne man yuvii̱, quiꞌyaj rey Herodes a
\p
\v 14 Dan me se cuchiꞌ nana̱ rihaan rey Herodes cheꞌé nu̱ꞌ se vaa quiꞌyaj Jesús, cheꞌé se nu̱ꞌ cachra̱ꞌ chaꞌnuu̱ ndoꞌo nana̱ cheꞌé Jesús a. ꞌO̱ se cataj taꞌa̱j nij yuvii̱ a:
\p ―Jesús me Juan Síí Cutaꞌ Ne man yuvii̱ se vaa cunuu iꞌna̱ꞌ ya̱ uún soꞌ, ne̱ cheꞌé dan uun nucua̱j soꞌ ꞌyaj soꞌ suun sa̱ꞌ noco̱o yoꞌ na̱nj ado̱nj ―taj taꞌa̱j nij yuvii̱ a.
\p
\v 15 Ne̱ ꞌó taꞌa̱j nij yuvii̱ me se cataj se vaa síí cuꞌna̱j Elías síí nataꞌ snana̱ Yaꞌanj ga̱a naá me Jesús, ne̱ ꞌó taꞌa̱j nij yuvii̱ uún cataj se vaa ase vaa ꞌó nij síí nataꞌ snana̱ Yaꞌanj ga̱a naá me Jesús a.
\v 16 Dan me se cuno Herodes da̱j guun rá nij yuvii̱, ga̱a ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Síí cuꞌna̱j Juan síí caꞌneꞌ nij tanuu cúú yave̱ quiꞌyáj roꞌ, a̱j cunuu iꞌna̱ꞌ ya̱ soꞌ chugua̱nj ―taj soꞌ a.
\p
\v 17 ꞌO̱ se maꞌa̱n Herodes me síí caꞌnéé man nij tanuu ta̱ꞌaa nij tanuu man Juan asi̱j rque̱ doj, ne̱ numíj nij tanuu man Juan, ne̱ caxríj Herodes tagaꞌ man Juan cheꞌé chana̱ cuꞌna̱j Herodías nica̱ tinúú Herodes síí cuꞌna̱j Felipé a. ꞌO̱ se xcaj Herodes man chana̱ Herodías yoꞌ,
\v 18 ga̱a ne̱ cataj Juan rihaan Herodes a:
\p ―Ne nó xcúún so̱ꞌ xca̱j so̱ꞌ man choco̱ꞌ so̱ꞌ taj stucua̱nj Yaꞌanj maꞌ ―taj Juan a.
\p
\v 19 Cheꞌé dan nachriꞌ Herodías niꞌya̱j noꞌ man Juan, ne̱ guun ndoꞌo rá noꞌ cavi̱ꞌ Juan, tza̱j ne̱ ne caꞌve̱e maꞌ.
\v 20 ꞌO̱ se cuchuꞌviꞌ Herodes niꞌya̱j soꞌ man Juan, cheꞌé se queneꞌen Herodes se vaa síí nica̱ rá síí sa̱ꞌ nimán rihaan Yaꞌanj me Juan, ne̱ cheꞌé dan caráán Herodes rihaan se chiꞌi̱i̱ cheꞌé Juan a. Dan me se ga̱a cuno Herodes snana̱ Juan, ne̱ nitunj ndoꞌo nimán soꞌ, tza̱j ne̱ guun niha̱ꞌ rá soꞌ caꞌmi̱i̱ Juan rihaan soꞌ a.
\p
\v 21 Dan me se quisíj ꞌo̱ güii caꞌve̱e quiꞌya̱j canaán Herodías, ne̱ dan me se se‑chaꞌa̱nj Herodes me yoꞌ, ne̱ caꞌneꞌ soꞌ suun se vaa ca̱nuû se‑chaꞌa̱nj soꞌ, ne̱ canacúún soꞌ caꞌna̱ꞌ nij síí ꞌyaj suun ga̱ maꞌa̱n soꞌ do̱ꞌ, nij tanuu uun chij doj do̱ꞌ, nij síí uun chij rihaan estadó Galilea do̱ꞌ, caꞌna̱ꞌ cha̱ niꞌyánj nij soꞌ ga̱ soꞌ a.
\v 22 Ga̱a ne̱ catúj taꞌnij cha̱na̱ Herodías rej anuû chaꞌanj, ne̱ raꞌánj noꞌ, ne̱ guun niha̱ꞌ uxrá rá Herodes ga̱ nij síí caꞌnaꞌ chaꞌanj yoꞌ niꞌya̱j ta̱ranꞌ nij soꞌ man taꞌnij cha̱na̱ Herodías a. Ga̱a ne̱ cataj rey Herodes rihaan chana̱ ya̱a̱n yoꞌ a:
\p ―Cuano̱ nihánj me se a̱ me maꞌa̱n rasu̱u̱n me rá so̱ꞌ cachi̱nj so̱ꞌ rihanj, ne̱ rque̱ ꞌu̱nj mán so̱ꞌ ado̱nj
\v 23 Cuta̱ꞌ yá ꞌu̱nj raa̱ Yaꞌanj se vaa a̱ me maꞌa̱n rasu̱u̱n cachi̱nj so̱ꞌ rihanj, ne̱ rque̱ ꞌu̱nj mán so̱ꞌ á. Nda̱a yane̱j yoꞌóó uun chij ꞌu̱nj rihaan roꞌ, rque̱ ꞌu̱nj mán so̱ꞌ na̱nj ado̱nj ―taj Herodes a.
\p
\v 24 Ga̱a ne̱ curiha̱nj chana̱ ya̱a̱n, ne̱ xnáꞌanj noꞌ man nii noꞌ, ne̱ cataj noꞌ a:
\p ―Me se cachi̱nj ꞌu̱nj, ga̱ nahiin ―taj noꞌ rihaan nii noꞌ a.
\p Ga̱a ne̱ cataj nii noꞌ a:
\p ―Cachi̱nj so̱ꞌ cúú yave̱ Juan Síí Cutaꞌ Ne man yuvii̱ á ―taj noꞌ rihaan taꞌníí noꞌ a.
\p
\v 25 Ga̱a ne̱ nu̱ꞌ catúj raꞌya̱nj chana̱ ya̱a̱n yoꞌ rej ma̱n síí nica̱j suun rey Herodes, ne̱ cachíín niꞌya̱j noꞌ rihaan soꞌ, cataj noꞌ a:
\p ―Me rá ꞌu̱nj se vaa ma̱an orá cuano̱ roꞌ, caꞌne̱j so̱ꞌ cúú yave̱ Juan Síí Cutaꞌ Ne man yuvii̱ rque agaꞌ rcoꞌo̱o, ne̱ rque̱ so̱ꞌ rihanj cuaj á ―taj noꞌ a.
\p
\v 26 Ga̱a ne̱ nanó ndoꞌo rá síí nica̱j suun rey se vaa cachíín noꞌ man soꞌ, tza̱j ne̱ cheꞌé se a̱j cutaꞌ soꞌ raa̱ Yaꞌanj ne̱ a̱j cuno ta̱ranꞌ nij síí ya̱nj rihaan mesá ga̱ soꞌ, ne̱ cheꞌé dan ne caꞌve̱j rá soꞌ tari̱ꞌ soꞌ snana̱ soꞌ se vaa se̱ quiꞌyaj soꞌ nda̱a vaa taj chana̱ ya̱a̱n yoꞌ rihaan soꞌ a.
\v 27 Ga̱a ne̱ nu̱ꞌ caꞌnéé soꞌ man tanuu ticavi̱ꞌ man Juan, ne̱ caꞌneꞌ soꞌ suun se vaa ni̱caj tanuu cúú yave̱ Juan caꞌna̱ꞌ soꞌ a.
\v 28 Ga̱a ne̱ caꞌanj tanuu tagaꞌ, ne̱ caꞌneꞌ soꞌ cúú yave̱ Juan, ne̱ caꞌnéé soꞌ cúú yave̱ Juan rque agaꞌ rcoꞌo̱o, nica̱j soꞌ, caꞌnaꞌ soꞌ, ne̱ rqué soꞌ man chana̱ ya̱a̱n, ne̱ nagoꞌ chana̱ ya̱a̱n yoꞌ man nii noꞌ a.
\p
\v 29 Ga̱a ne̱ ga̱a cuchiꞌ nana̱ rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ Juan se vaa caviꞌ Juan, ne̱ caꞌnaꞌ nij soꞌ, ne̱ nica̱j nij soꞌ cúú man Juan, cachinꞌ nij soꞌ rque yuꞌuj yuvej a.
\s Rqué Jesús se chá ꞌu̱nꞌ míj (5,000) snóꞌo a
\p
\v 30 Dan me se nij síí cuneꞌ Jesús caꞌa̱nj nata̱ꞌ snana̱ soꞌ roꞌ, cunuu chre̱ꞌ nij soꞌ ga̱ Jesús, ne̱ nataꞌ nij soꞌ rihaan soꞌ cheꞌé nu̱ꞌ se vaa quiꞌyaj nij soꞌ do̱ꞌ, cheꞌé cunuda̱nj nij nana̱ tucuꞌyón nij soꞌ man nij yuvii̱ do̱ꞌ a.
\v 31 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Caꞌa̱nj níꞌ do̱j rej taj va̱j yuvii̱, ga̱a ne̱ caꞌve̱e nara̱a̱n rá nij soj do̱j á ―taj Jesús a.
\p ꞌO̱ se caꞌnaꞌ ndoꞌo yuvii̱ do̱ꞌ, caꞌanj ndoꞌo yuvii̱ do̱ꞌ, ne̱ a̱ ne vaa yaꞌnúj rihaan nij soꞌ cha̱ nij soꞌ a.
\p
\v 32 Ga̱a ne̱ cavii nij soꞌ rque rihoo chéé rihaan na, ne̱ caꞌanj o̱rúnꞌ nij soꞌ ꞌo̱ rej taj va̱j yuvii̱ a.
\v 33 Tza̱j ne̱ queneꞌen ndoꞌo nij yuvii̱ se vaa caꞌanj nij soꞌ, ne̱ xcaj yuvii̱ cuentá se vaa nij tuvi̱ꞌ Jesús me nij soꞌ, ga̱a ne̱ chéé taco̱j nij yuvii̱ ma̱n cunuda̱nj nij chumanꞌ na̱j rej yoꞌ, ne̱ cunánj nij yuvii̱ cuchiꞌ nij yuvii̱ asino ya̱a̱n rej caꞌa̱nj nij tuvi̱ꞌ Jesús a.
\v 34 Ne̱ nanij Jesús rá rihoo, ne̱ queneꞌen soꞌ se vaa a̱j ma̱n ri̱i̱ uxrá yuvii̱, ne̱ cunuu ꞌe̱e̱ rá soꞌ niꞌya̱j soꞌ man nij yuvii̱ a. ꞌO̱ se ase vaa matzinj nuviꞌ síí tumé man vaa nij yuvii̱, niꞌya̱j Jesús, ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ soꞌ tucuꞌyón ndoꞌo soꞌ snana̱ soꞌ man nij yuvii̱ a.
\p
\v 35 Dan me se cachén ndoꞌo orá, ga̱a ne̱ caꞌnaꞌ nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús rihaan soꞌ, ga̱a ne̱ cataj nij soꞌ a:
\p ―Rcoꞌ tacaan u̱u̱n me nihánj, ne̱ a̱j caꞌanj güii na̱nj á.
\v 36 Naꞌne̱j so̱ꞌ chrej man nij yuvii̱, caꞌa̱nj nij yuvii̱ chumanꞌ na̱j nichru̱nꞌ do̱ꞌ, nij ranchó na̱j nichru̱nꞌ do̱ꞌ, quira̱a̱n nij yuvii̱ se chá cha̱ nij soꞌ na̱nj á ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 37 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Rque̱ maꞌa̱n soj se chá cha̱ nij yuvii̱ á ―taj soꞌ a.
\p Ga̱a ne̱ cataj nij soꞌ rihaan Jesús a:
\p ―Caꞌa̱nj núj go̱ꞌ núj saꞌanj vaa tuꞌvee yuvii̱ ꞌyaj suun tu̱nj yavii ne̱ quira̱a̱n núj rachrúún, ne̱ rque̱ núj cha̱ nij yuvii̱, rá so̱ꞌ a̱ naꞌ ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 38 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Me daj rachrúún vaa rihaan soj ga̱. Caꞌa̱nj soj, ne̱ xca̱j soj cuentá á ―taj soꞌ a.
\p Quisíj quiꞌyaj nij soꞌ da̱nj, ga̱a ne̱ canica̱j nij soꞌ, ne̱ cataj nij soꞌ a:
\p ―Vaa ꞌu̱nꞌ rachrúún ne̱ vi̱j gue̱e̱ xcuaj rihaan núj na̱nj á ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 39 Ga̱a ne̱ caꞌneꞌ Jesús suun rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ se vaa caꞌa̱nj ca̱yáán taꞌngaꞌ xꞌneꞌ nij yuvii̱ rihaan coj chri̱nꞌ a.
\v 40 Ga̱a ne̱ naguun xꞌneꞌ cientó yuvii̱ do̱ꞌ, vi̱j chiha̱a̱ chi̱ꞌ (50) yuvii̱ do̱ꞌ, ne̱ cayáán nij soꞌ rihaan coj chri̱nꞌ a.
\p
\v 41 Ga̱a ne̱ taꞌaa Jesús ꞌu̱nꞌ nij rachrúún ne̱ vi̱j ro̱j xcuaj, ga̱a ne̱ niꞌya̱j soꞌ rej xta̱ꞌ, ne̱ cataj soꞌ guun niꞌya̱j níꞌ rihaan Yaꞌanj, ga̱a ne̱ cuxraꞌ taꞌa̱j soꞌ man rachrúún yoꞌ, ne̱ caxríj soꞌ ston nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, cheꞌé rej caxri̱i̱ nij soꞌ ston nij yuvii̱ a. Ga̱a ne̱ cuxraꞌ taꞌa̱j soꞌ nee̱ xcuaj cha̱ cunuda̱nj nij yuvii̱ a.
\v 42 Ga̱a ne̱ chá ta̱ranꞌ nij yuvii̱, ne̱ caraa rque cunuda̱nj nij soꞌ a.
\v 43 Ga̱a ne̱ naquiꞌyaj chre̱ꞌ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ se vaa quináj tuꞌva yuvii̱, ne̱ caraa chuvi̱j ya̱ scaa rachrúún do̱ꞌ, nee̱ xcuaj do̱ꞌ a.
\v 44 Ne̱ vaa ꞌu̱nꞌ míj snóꞌo scaꞌnúj nij yuvii̱ chá rachrúún rqué Jesús a.
\s Cachéé Jesús rihaan na a
\p
\v 45 Ga̱a ne̱ raꞌya̱nj caꞌneꞌ Jesús suun rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ se vaa cavi̱i̱ nij soꞌ rihoo chéé rihaan na caꞌa̱nj nij soꞌ rej xco̱ na laguaná yoꞌ nda̱a chumanꞌ Betsaida, quita̱j ya̱a̱n nij soꞌ rihaan soꞌ a. Dan me se maꞌa̱n Jesús naꞌne̱j chrej man nij yuvii̱ ri̱i̱ yoꞌ, taj Jesús a.
\v 46 Dan me se caꞌanj nij soꞌ, ne̱ cataj Jesús rihaan nij yuvii̱ se vaa caꞌve̱e caꞌa̱nj nij yuvii̱ a. Ga̱a ne̱ cavii soꞌ raa̱ tacaan cachi̱nj niꞌya̱j soꞌ rihaan Yaꞌanj a.
\p
\v 47 Dan me se ga̱a da̱j doj cata̱ꞌ güii, ne̱ va̱j rihoo tanu̱u̱ rihaan na laguaná, ne̱ o̱rúnꞌ maꞌa̱n Jesús nicunꞌ rihaan yoꞌóó a.
\v 48 Ne̱ queneꞌen soꞌ man nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ se vaa sayu̱u̱n tacuachéé nij soꞌ rihoo rihaan na cheꞌé se goꞌ nana̱ rej riha̱a̱n rihoo a. Dan me se rej rá ranga̱ꞌ caꞌanj Jesús rej va̱j nij soꞌ, chéé taco̱j u̱u̱n soꞌ rihaan na, va̱j soꞌ na̱nj ado̱nj. Ne̱ guun rá soꞌ gu̱un ya̱a̱n soꞌ rihaan nij soꞌ a.
\v 49 Ne̱ queneꞌen nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ man soꞌ se vaa chéé u̱u̱n soꞌ rihaan na, ne̱ guun rá nij soꞌ se vaa taꞌnaj me soꞌ, ne̱ cheꞌé dan caguáj ndoꞌo nij soꞌ a.
\v 50 ꞌO̱ se queneꞌen cunuda̱nj nij soꞌ man soꞌ, ne̱ cuchuꞌviꞌ ndoꞌo nimán nij soꞌ a. Veé dan, ne̱ nu̱ꞌ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Naquiꞌya̱j nucua̱j soj nimán soj á. ꞌU̱nj ꞌnaꞌ ado̱nj. Se̱ cuchuꞌviꞌ soj maꞌ ―taj soꞌ a.
\p
\v 51 Ga̱a ne̱ catúj soꞌ rque rihoo rej nu̱u̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ga̱a ne̱ canicunꞌ nana̱ yoꞌ, ne̱ caꞌanj ndoꞌo rá nij soꞌ a.
\v 52 ꞌO̱ se ne xca̱j sa̱ꞌ nij soꞌ cuentá cheꞌé se nucua̱j nica̱j Jesús ga̱a cuxraꞌ taꞌa̱j Jesús rachrúún chá nij yuvii̱ a. Ma̱an se nichra̱j ndoꞌo nimán nij soꞌ a.
\s Nahuun sa̱ꞌ nij síí ranꞌ ma̱n rej Genesaret, quiꞌyaj Jesús a
\p
\v 53 Ga̱a ne̱ cuchiꞌ nij soꞌ tuꞌva na laguaná rej cuꞌna̱j Genesaret, ne̱ numíj nij soꞌ rihoo tuꞌva na laguaná a.
\v 54 Ga̱a ne̱ nanij nij soꞌ rá rihoo, ne̱ nu̱ꞌ cunuu ya̱a̱n nij síí ma̱n rej yoꞌ man Jesús a.
\v 55 Ne̱ yo̱o caꞌanj nij soꞌ, ne̱ guun cheꞌe̱ nij soꞌ cuchruj nij soꞌ tuviꞌ nij soꞌ síí ranꞌ rihaan yuvéé, ne̱ quitáá chihá nij soꞌ nij síí ranꞌ yoꞌ, va̱j nij soꞌ me rej maꞌa̱n va̱j Jesús a.
\v 56 Ne̱ me maꞌa̱n chumanꞌ raꞌa̱ do̱ꞌ, chumanꞌ noco̱o do̱ꞌ, ranchó do̱ꞌ, catúj Jesús me se cuchruj nij yuvii̱ man nij síí ranꞌ rihaan yuꞌvee a. Ne̱ rquee̱ nij yuvii̱ man Jesús se vaa caꞌve̱j rá Jesús cano̱ raꞌa nij soꞌ do̱j tuꞌva saga̱nꞌ soꞌ a. Ne̱ nu̱ꞌ nij síí canó raꞌa do̱j man soꞌ roꞌ, nahuun sa̱ꞌ cunuda̱nj nij soꞌ cuaj na̱nj ado̱nj.
\c 7
\s Nataꞌ Jesús cheꞌé se ꞌyaj chiꞌi̱i̱ man yuvii̱ a
\p
\v 1 Ga̱a ne̱ nichrunꞌ taꞌa̱j nij síí fariseo do̱ꞌ, nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés do̱ꞌ, rihaan Jesús, ne̱ síí cavii chumanꞌ Jerusalén me nij soꞌ a.
\v 2 Ne̱ queneꞌen nij soꞌ se vaa ga̱a chá nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús, ne̱ ne naꞌya̱ꞌ nij soꞌ, ne̱ cheꞌé dan vaa ri̱nꞌ raꞌa nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús niꞌya̱j Yaꞌanj, rá nij síí fariseo ga̱ nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés a.
\v 3 ꞌO̱ se xa̱ꞌ nij síí fariseo ga̱ cunuda̱nj ꞌó nij síí israelitá, tza̱j ne̱ a̱ doj ne chá nij soꞌ sese ataa naꞌya̱ꞌ nij soꞌ maꞌ. Da̱nj ꞌyaj nij soꞌ, cheꞌé se ꞌo̱ xraan nocoꞌ nij soꞌ tucuáán cuchruj nij síí uun chij cayáán ga̱a naá a.
\v 4 Ne̱ ga̱a ꞌnaꞌ nique nij soꞌ rihaan yuꞌvee, ne̱ sese ataa cane̱ nij soꞌ, ne̱ ne chá nij soꞌ a̱ maꞌ. Ne̱ vaa uxrá doj tucuáán nica̱j nij soꞌ, ne̱ nda̱a vaa tucuáán cheꞌé tazá do̱ꞌ, cheꞌé xruj do̱ꞌ, cheꞌé agaꞌ do̱ꞌ, da̱j quiꞌya̱j nij soꞌ ga̱a naꞌnuꞌ nij soꞌ man nij rasu̱u̱n vaa nacaj yoꞌ a.
\p
\v 5 Ga̱a ne̱ xnáꞌanj nij síí fariseo ga̱ nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés man Jesús a:
\p ―Nij síí tucuꞌyón snana̱ so̱ꞌ me se me cheꞌé ne nocoꞌ nij soꞌ tucuáán cuchruj nij síí uun chij cayáán ga̱a naá, ne̱ nihánj me se chá nij soꞌ, ne̱ ne naruvii raꞌa nij soꞌ niꞌya̱j Yaꞌanj a̱ maꞌ ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 6 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Cuna̱j uxrá vaa nana̱ nataꞌ Isaías ga̱a naá ga̱a caꞌmii soꞌ cheꞌé nij soj si̱j nucuiꞌ rá, ne̱ dan me se caꞌmii soꞌ snana̱ Yaꞌanj, ne̱ cataj soꞌ a:
\q Yuvii̱ nihánj me se ma̱an tuꞌva u̱u̱n nij soꞌ aráj cochro̱j nij soꞌ mán ꞌu̱nj,
\q tza̱j ne̱ ga̱nꞌ uxrá nicunꞌ nimán nij soꞌ ga̱ ꞌu̱nj na̱nj ado̱nj.
\q
\v 7 Aráj gue̱e̱ rmaꞌa̱n nij soꞌ rihanj na̱nj á.
\q ꞌO̱ se tucuáán nataꞌ nij soꞌ roꞌ, me suun cavii raa̱ na̱nj yuvii̱ na̱nj ado̱nj,
\m taj snana̱ Yaꞌanj nataꞌ Isaías ga̱a naá a.
\v 8 ꞌO̱ se a̱j tanáj xco̱ soj suun caꞌneꞌ Yaꞌanj rihaan níꞌ, ne̱ na̱nj tucuáán cuchruj yuvii̱ u̱u̱n nocoꞌ soj na̱nj á ―taj Jesús a.
\p
\v 9 Ne̱ cataj uún soꞌ a:
\p ―Cuna̱j uxrá vaa ꞌyaj soj, rá soj, ne̱ utaꞌ yaníj soj suun caꞌneꞌ Yaꞌanj rihaan níꞌ, cheꞌé rej caꞌve̱e canoco̱ꞌ soj stucua̱nj maꞌa̱n soj asânj.
\p
\v 10 ’ꞌO̱ se caꞌneꞌ Moisés suun ne̱ cataj soꞌ a: “Cara̱a̱ co̱chróó so̱ꞌ rihaan réé so̱ꞌ do̱ꞌ, rihaan nií so̱ꞌ do̱ꞌ á.” Ne̱ cataj uún Moisés a: “Síí aꞌmii chre̱e cheꞌé rej do̱ꞌ, cheꞌé nii do̱ꞌ, me se yu̱u̱n cheꞌe̱ cavi̱ꞌ soꞌ quiꞌya̱j nii á.” Da̱nj cataj Moisés a.
\v 11 Tza̱j ne̱ taj soj se vaa sese cata̱j ꞌo̱ soꞌ rihaan rej soꞌ do̱ꞌ, rihaan nii soꞌ do̱ꞌ, se vaa a̱j rqué soꞌ nu̱ꞌ siꞌyaj soꞌ rihaan Yaꞌanj ne̱ cheꞌé dan se̱ caꞌvee ra̱cuíj soꞌ man rej soꞌ do̱ꞌ, man nii soꞌ do̱ꞌ, taj soj a.
\v 12 Ne̱ ne caꞌve̱j soj ra̱cuíj soꞌ man rej soꞌ do̱ꞌ, man nii soꞌ do̱ꞌ maꞌ.
\v 13 Dan me se da̱nj ina̱nj aꞌmii soj ga̱a tucuꞌyón soj snana̱ nij síí ma̱n ga̱a naá, ne̱ axríj yuve̱ soj man snana̱ Yaꞌanj na̱nj ado̱nj ―taj Jesús rihaan nij síí fariseo ga̱ nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés a.
\p
\v 14 Ga̱a ne̱ canacúún uún Jesús man cunuda̱nj nij yuvii̱ caꞌna̱ꞌ nij yuvii̱ rihaan soꞌ, ga̱a ne̱ cataj soꞌ rihaan nij soꞌ a:
\p ―Cuno̱ ta̱ranꞌ soj nana̱ nihánj, ne̱ xca̱j soj cuentá á:
\v 15 A̱ doj rasu̱u̱n atúj tuꞌva yuvii̱ se̱ caꞌvee quiꞌya̱j chiꞌi̱i̱ nimán yuvii̱ maꞌ. Tana̱nj se avii nimán yuvii̱ roꞌ, ꞌyaj chiꞌi̱i̱ nimán yuvii̱ ado̱nj.
\v 16 Sese ta̱j yuꞌuj xréé soj, ne̱ cuno̱ soj nana̱ nihánj á ―taj Jesús a.
\p
\v 17 Dan me se ga̱a caꞌanj yaníj Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ rihaan nij yuvii̱ ri̱i̱, ne̱ catúj nij soꞌ rá veꞌ, ga̱a ne̱ xnáꞌanj nij soꞌ man soꞌ me se me raj cata̱a nana̱ caꞌmii soꞌ a.
\v 18 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Vaa soj vaa, ne̱ ne xca̱j maꞌa̱n soj do̱ꞌ cuentá a̱ naꞌ. Ne̱ ne neꞌen soj se vaa nu̱ꞌ se atúj tuꞌva yuvii̱ roꞌ, se̱ caꞌvee quiꞌya̱j chiꞌi̱i̱ yoꞌ man yuvii̱ a̱ naꞌ.
\v 19 ꞌO̱ se ne atúj yoꞌ nda̱a nimán yuvii̱ maꞌ. Tana̱nj achén yoꞌ rque yuvii̱, ne̱ uriha̱nj yoꞌ ga̱a reꞌé yuvii̱ na̱nj á ―taj Jesús a.
\p Ne̱ nana̱ yoꞌ taj se vaa caꞌve̱e cha̱ yuvii̱ me maꞌa̱n rasu̱u̱n ne̱ né cacunꞌ me yoꞌ rihaan Yaꞌanj maꞌ.
\v 20 Ne̱ cataj uún soꞌ a:
\p ―Tza̱j ne̱ se uriha̱nj nimán yuvii̱ roꞌ, me se ꞌyaj chiꞌi̱i̱ ndoꞌo man yuvii̱ ado̱nj.
\v 21 ꞌO̱ se nihánj me se chiꞌi̱i̱ avii nimán yuvii̱ a. Se nij me rá yuvii̱ do̱ꞌ, yan coto̱j yuvii̱ ga̱ ꞌó yuvii̱ sese né ni̱ca̱ yuvii̱ me do̱ꞌ, yan ticavi̱ꞌ man tuviꞌ do̱ꞌ,
\v 22 yan quiꞌya̱j itu̱u̱ siꞌyaj tuviꞌ do̱ꞌ, yan gu̱un rá ni̱caj siꞌyaj tuviꞌ do̱ꞌ, yan quiꞌya̱j da̱j a̱ se chiꞌi̱i̱ do̱ꞌ, yan tiha̱ꞌ yuꞌunj man tuviꞌ do̱ꞌ, yan ni̱ꞌyaj ndoꞌo man ꞌó chana̱ do̱ꞌ, yan gu̱un xco̱j ruva̱a̱ rá ni̱ꞌyaj tuviꞌ do̱ꞌ, yan caꞌmi̱i̱ nij cheꞌé tuviꞌ do̱ꞌ, yan caꞌmi̱i̱ xta̱ꞌ do̱ꞌ, yan quiꞌya̱j rmaꞌa̱n na̱j guun se nij do̱ꞌ, me nu̱ꞌ se avii nimán yuvii̱ a.
\v 23 Ne̱ nu̱ꞌ yoꞌ me se avii nimán yuvii̱ ne̱ ꞌyaj chiꞌi̱i̱ man yuvii̱ na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\s Cuchumán rá ꞌo̱ chana̱ sirofenicia se vaa ra̱cuíj Jesús man noꞌ a
\p
\v 24 Ga̱a ne̱ naxuma̱a̱n Jesús, ne̱ curiha̱nj soꞌ rej yoꞌ, ne̱ caꞌanj soꞌ rej na̱j chumanꞌ cuꞌna̱j Tiro ga̱ Sidón a. Ne̱ catúj soꞌ rá ꞌo̱ veꞌ, ne̱ ne caꞌve̱j rá soꞌ queneꞌe̱n nij yuvii̱ me rej vaj soꞌ a. Tza̱j ne̱ ne caꞌve̱e qui̱ꞌnij yuve̱ soꞌ maꞌ.
\v 25 Tana̱nj raꞌya̱nj cuchiꞌ nana̱ rihaan ꞌo̱ chana̱ me rej yáán soꞌ, ne̱ taꞌníí chana̱ roꞌ, me níí nu̱u̱ nana̱ chre̱e nimán, ne̱ caꞌnaꞌ chana̱, ne̱ quinij ru̱j chana̱ yoꞌ rihaan Jesús a.
\v 26 Dan me se chana̱ sirofenicia aꞌmii xnaꞌánj griego me chana̱ yoꞌ, ne̱ rquee̱ noꞌ man Jesús se vaa quiri̱i̱ Jesús nana̱ chre̱e nimán taꞌníí noꞌ a.
\v 27 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan noꞌ a:
\p ―Dan me se cha̱ asino nij xnii tucua̱ á. Se̱ caꞌvee ta̱ꞌaa níꞌ coꞌoo ma̱n rihaan nij xnii ne̱ go̱ꞌ níꞌ cha̱ nij chuvee maꞌ ―taj Jesús a.
\p
\v 28 Ga̱a ne̱ cataj noꞌ a:
\p ―Veé da̱nj vaa gue̱e̱, Señor. Tza̱j ne̱ nij chuvee nicu̱nꞌ rque chruun mesá roꞌ, chá nij xoꞌ tachruu̱ ayuu tuꞌva nij xnii na̱nj á ―taj chana̱ yoꞌ a.
\p
\v 29 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan noꞌ a:
\p ―Cheꞌé nana̱ caꞌmii so̱ꞌ nihánj roꞌ, caꞌve̱e cavi̱i̱ so̱ꞌ caꞌa̱nj so̱ꞌ, ne̱ a̱j curiha̱nj nana̱ chre̱e nimán taꞌníí so̱ꞌ na̱nj á ―taj soꞌ a.
\p
\v 30 Ga̱a ne̱ nucuiꞌ chana̱ tucuá noꞌ, ne̱ queneꞌen noꞌ se vaa dínj naj taꞌníí noꞌ rihaan camá, ne̱ a̱j curiha̱nj nana̱ chre̱e nimán taꞌníí chana̱ ado̱nj.
\s Nahuun sa̱ꞌ ꞌo̱ síí soꞌo̱ yaꞌmi̱i, quiꞌyaj Jesús a
\p
\v 31 Ga̱a ne̱ curiha̱nj uún Jesús rej na̱j chumanꞌ Tiro, ne̱ cachén soꞌ scaꞌnúj chumanꞌ cuꞌna̱j Sidón, ne̱ cachén soꞌ scaꞌnúj rej cuꞌna̱j Chi̱ꞌ Chumanꞌ, ne̱ caꞌanj uún soꞌ tuꞌva na laguaná Galilea a.
\v 32 Ne̱ nica̱j nij yuvii̱ man ꞌo̱ síí soꞌo̱ yaꞌmi̱i caꞌnaꞌ nij yuvii̱ rihaan Jesús, ne̱ rquee̱ uxrá nij yuvii̱ rihaan Jesús se vaa cuta̱ꞌ raꞌa Jesús xráá síí soꞌo̱ yaꞌmi̱i yoꞌ a.
\v 33 Ga̱a ne̱ nica̱j Jesús man soꞌ caꞌanj yaníj Jesús rihaan ꞌó nij yuvii̱, ga̱a ne̱ tucuaꞌanj Jesús raꞌa Jesús yuꞌuj xréé soꞌ, ga̱a ne̱ quirii talúj Jesús raꞌa Jesús, ne̱ canó raꞌa Jesús daa soꞌ a.
\v 34 Ga̱a ne̱ niꞌya̱j Jesús rej xta̱ꞌ, ga̱a ne̱ caráchej Jesús, ne̱ cataj Jesús rihaan soꞌ a:
\p ―Efata ―taj Jesús, ne̱ nana̱ Efata me raj cata̱a a: Nachugu̱u̱n xréé so̱ꞌ á.
\p
\v 35 Ga̱a ne̱ nachuguu̱n xréé soꞌ, ne̱ nahuun sa̱ꞌ daa soꞌ, ga̱a ne̱ caꞌmii sa̱ꞌ soꞌ a.
\v 36 Ga̱a ne̱ caꞌneꞌ Jesús suun se vaa se̱ guun cata̱j xnaꞌanj nij soꞌ rihaan a̱ ꞌó yuvii̱ a. Dan me se doj a̱ naꞌvej rá Jesús cata̱j xnaꞌanj nij soꞌ rihaan tuviꞌ nij soꞌ, tza̱j ne̱ doj a̱ nataꞌ nij soꞌ rihaan tuviꞌ nij soꞌ da̱j guun a.
\v 37 Ga̱a ne̱ caꞌanj uxrá rá nij yuvii̱ xcaj cuentá da̱j quiꞌyaj Jesús, ne̱ cataj nij yuvii̱ se vaa sa̱ꞌ uxrá vaa nu̱ꞌ se vaa quiꞌyaj Jesús, ne̱ nda̱a nachuguu̱n xréé nij síí soꞌo̱ do̱ꞌ, nda̱a aꞌmii sa̱ꞌ nij síí yaꞌmi̱i do̱ꞌ, ꞌyaj Jesús, taj nij yuvii̱ yoꞌ a.
\c 8
\s Rqué Jesús se chá caꞌa̱nj míj (4,000) snóꞌo a
\p
\v 1 Nij güii yoꞌ me se va̱j uún ri̱i̱ ndoꞌo yuvii̱ ga̱ Jesús, ne̱ nuviꞌ se chá rihaan nij yuvii̱, ga̱a ne̱ canacúún Jesús man nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ne̱ cataj soꞌ a:
\p
\v 2 ―Nuu ꞌe̱e̱ raj man nij yuvii̱ cheꞌé se síj vaꞌnu̱j güii vaj nij yuvii̱ ga̱ ꞌu̱nj, ne̱ taj va̱j se chá rihaan nij yuvii̱ cuano̱ a̱ maꞌ.
\v 3 Ne̱ sese naꞌne̱j ꞌu̱nj chrej man nij yuvii̱ cuano̱ quina̱nꞌ nij soꞌ ga̱a naꞌaan rque nij soꞌ, ne̱ ru̱j rmi̱ꞌ nij soꞌ rá chrej, ne̱ dan me se taꞌa̱j nij soꞌ me síí ya̱nj rej ga̱nꞌ ndoꞌo na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 4 Ga̱a ne̱ cataj nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ rihaan soꞌ a:
\p ―Tza̱j ne̱ rej tacaan u̱u̱n me nihánj, ne̱ se̱ quiriꞌ níꞌ rachrúún rej nihánj rque̱ níꞌ cha̱ nij yuvii̱ a̱ maꞌ ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 5 Ga̱a ne̱ xnáꞌanj Jesús man nij soꞌ a:
\p ―Me daj rachrúún vaa rihaan soj ga̱ ―taj soꞌ a.
\p ―Chi̱j gue̱e̱ rachrúún vaa rihaan núj na̱nj á ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 6 Ga̱a ne̱ caꞌneꞌ Jesús suun rihaan nij yuvii̱ se vaa caꞌa̱nj ca̱yáán nij yuvii̱ rihaan yoꞌóó a. Ga̱a ne̱ nica̱j soꞌ chi̱j nij rachrúún, ne̱ cataj soꞌ guun niꞌya̱j níꞌ rihaan Yaꞌanj cheꞌé rachrúún a. Ga̱a ne̱ cuxraꞌ taꞌa̱j soꞌ rachrúún yoꞌ, ne̱ caxríj soꞌ ston nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ ta̱cuachén nij soꞌ rihaan nij yuvii̱, ne̱ da̱nj quiꞌyaj nij soꞌ a.
\v 7 Ne̱ vaa do̱j xcuaj leꞌe̱j rihaan nij soꞌ uún, ne̱ cataj Jesús guun niꞌya̱j níꞌ rihaan Yaꞌanj cheꞌé nij xcuaj leꞌe̱j, ne̱ cataj soꞌ rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ se vaa ta̱cuachén nij soꞌ nee̱ xcuaj leꞌe̱j rihaan nij yuvii̱ uún a.
\v 8 Ga̱a ne̱ chá cunuda̱nj nij yuvii̱, ne̱ nda̱a caraa rque nij soꞌ a. Ga̱a ne̱ naquiꞌyaj chre̱ꞌ nii se vaa quináj tuꞌva nij yuvii̱, ne̱ caraa chi̱j ya̱ scaa a.
\v 9 Dan me se cunuda̱nj nij soꞌ chá, ne̱ quisíj nda̱a caꞌa̱nj míj yuvii̱ chá na̱nj ado̱nj.
\p Ga̱a ne̱ naꞌnéé Jesús chrej man nij yuvii̱,
\v 10 ga̱a ne̱ nu̱ꞌ cavii Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ rá rihoo chéé rihaan na, ne̱ caꞌanj nij soꞌ rej cuꞌna̱j Dalmanuta a.
\s Cachíín nij síí fariseo se vaa quiꞌya̱j Jesús ꞌo̱ suun sa̱ꞌ noco̱o queneꞌe̱n nij soꞌ a
\p
\v 11 Dan me se curiha̱nj do̱j nij síí fariseo, ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ nij soꞌ aꞌmii anó tuviꞌ nij soꞌ ga̱ Jesús, ne̱ cachíín niꞌya̱j nij soꞌ rihaan Jesús se vaa ra̱cuíj Yaꞌanj man Jesús, ne̱ quiꞌya̱j Jesús ꞌo̱ suun sa̱ꞌ noco̱o queneꞌe̱n nij soꞌ, ga̱a ne̱ gu̱un ya̱ rá nij soꞌ se vaa síí caꞌnéé ya̱ Yaꞌanj me Jesús, rá nij soꞌ a.
\v 12 Ga̱a ne̱ nucua̱j ndoꞌo caráchej Jesús, ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Me cheꞌé me rá nij síí ma̱n ya̱j qui̱ꞌyáj suun sa̱ꞌ noco̱o queneꞌe̱n nij soꞌ ga̱. Daj chiha̱a̱ míj se̱ quiꞌyáj suun sa̱ꞌ noco̱o cheꞌé soj si̱j ma̱n ya̱j a̱ maꞌ ―taj Jesús a.
\p
\v 13 Ga̱a ne̱ tanáj Jesús man nij soꞌ, ga̱a ne̱ cavii uún soꞌ rque rihoo chéé rihaan na, ne̱ caꞌanj soꞌ rej xco̱ na laguaná a.
\s Ne caꞌve̱j rá Jesús cuno̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ stucua̱nj nij síí fariseo do̱ꞌ, stucua̱nj síí cuꞌna̱j Herodes do̱ꞌ a
\p
\v 14 Dan me se niꞌyón nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús ni̱caj nij soꞌ rachrúún cha̱ nij soꞌ, ne̱ vaa o̱rúnꞌ gue̱e̱ rachrúún rá rihoo va̱j ga̱ nij soꞌ a.
\v 15 Ga̱a ne̱ caꞌneꞌ Jesús suun rihaan nij soꞌ a:
\p ―Tu̱mé soj man soj se̱ gaa na̱nj quira̱nꞌ soj sayuun, quiꞌya̱j se‑le̱vadura nij síí fariseo do̱ꞌ, se‑le̱vadura Herodes do̱ꞌ á ―taj Jesús a.
\p
\v 16 Nuchruj ra̱a̱ ndoꞌo nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús cheꞌé nana̱ caꞌmii soꞌ, ne̱ cataj nij soꞌ a:
\p ―Cheꞌé se taj rachrúún nica̱j níꞌ, ne̱ cheꞌé dan aꞌmii soꞌ cheꞌé levadura se ꞌyaj naraa nana̱ rque rachrúún na̱nj ado̱nj ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 17 A̱j neꞌen Jesús da̱j uun nimán nij soꞌ, ne̱ cheꞌé dan cataj soꞌ a:
\p ―Me cheꞌé nanó ndoꞌo rá soj se vaa taj rachrúún rihaan soj ga̱. Me cheꞌé ataa xca̱j soj cuentá ga̱. ꞌO̱ se vaa nichra̱j ndoꞌo nimán soj na̱nj ado̱nj.
\v 18 ꞌO̱ se vaa rlij rihaan soj, tza̱j ne̱ ne niꞌya̱j soj a̱ maꞌ. Vaa xréé soj, tza̱j ne̱ ne uno soj a̱ maꞌ. Ne̱ ne nuû rá soj
\v 19 ga̱a vaa ꞌu̱nꞌ gue̱e̱ rachrúún cuxraꞌ taꞌa̱j ꞌu̱nj tza̱j ne̱ quisíj chá cunu̱ꞌ ꞌu̱nꞌ míj snóꞌo, quiꞌyáj a. Ne̱ me daj scaa se chá quináj tuꞌva yuvii̱ naquiꞌyaj chre̱ꞌ soj, rá soj ga̱ ―taj Jesús, xnáꞌanj Jesús man nij soꞌ a.
\p Ga̱a ne̱ cataj nij soꞌ a:
\p ―Chuvi̱j a ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 20 Ga̱a ne̱ cataj uún Jesús a:
\p ―Ne̱ ne nuû rá soj ga̱a vaa da̱j ꞌó chi̱j gue̱e̱ rachrúún cuxraꞌ taꞌa̱j ꞌu̱nj tza̱j ne̱ quisíj chá cunu̱ꞌ caꞌa̱nj míj yuvii̱, quiꞌyáj a. Ne̱ me daj scaa se chá quináj tuꞌva yuvii̱ naquiꞌyaj chre̱ꞌ soj, rá soj ga̱ ―taj Jesús xnáꞌanj uún soꞌ man nij soꞌ a.
\p Ga̱a ne̱ cataj nij soꞌ a:
\p ―Chi̱j a ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 21 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Me cheꞌé me ataa xca̱j soj cuentá ga̱ ―taj Jesús rihaan nij soꞌ a.
\s Naxraꞌ rihaan ꞌo̱ síí tuchri̱i, quiꞌyaj Jesús a
\p
\v 22 Ga̱a ne̱ catúj Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ rá chumanꞌ Betsaida a. Ga̱a ne̱ nica̱j yuvii̱ ꞌo̱ síí tuchri̱i caꞌnaꞌ nij yuvii̱ rihaan Jesús, ne̱ rquee̱ nij soꞌ man Jesús se vaa cuta̱ꞌ Jesús raꞌa soꞌ raa̱ síí tuchri̱i cheꞌé rej naxra̱ꞌ rihaan soꞌ a.
\v 23 Ga̱a ne̱ taꞌaa Jesús raꞌa síí tuchri̱i yoꞌ, ne̱ curiha̱nj soꞌ rej tuꞌva chumanꞌ ga̱ síí tuchri̱i, ne̱ quirii talúj Jesús rlij rihaan síí tuchri̱i yoꞌ, ne̱ cutaꞌ raꞌa Jesús xráá soꞌ, ga̱a ne̱ xnáꞌanj Jesús man soꞌ a:
\p ―Ruviꞌ rihaan so̱ꞌ naꞌ ―taj Jesús a.
\p
\v 24 Ga̱a ne̱ niꞌya̱j síí tuchri̱i yoꞌ do̱j, ga̱a ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Neꞌén ꞌu̱nj nij snóꞌo, ne̱ ase vaa chruun vaa nij soꞌ, tza̱j ne̱ chéé nij soꞌ niꞌya̱j ꞌu̱nj na̱nj asânj ―taj soꞌ a.
\p
\v 25 Ga̱a ne̱ cutaꞌ raꞌa uún Jesús rihaan síí tuchri̱i yoꞌ, ga̱a ne̱ niꞌya̱j niꞌya̱j síí tuchri̱i, ne̱ dan me se nahuun sa̱ꞌ nu̱ꞌ rlij rihaan soꞌ, ne̱ curuviꞌ sa̱ꞌ cunuda̱nj rasu̱u̱n niꞌya̱j soꞌ na̱nj ado̱nj.
\v 26 Ga̱a ne̱ caꞌnéé Jesús man soꞌ quina̱nꞌ soꞌ, tza̱j ne̱ cataj Jesús rihaan soꞌ a:
\p ―A̱ doj se̱ catúj so̱ꞌ rá chumanꞌ nihánj, ne̱ se̱ cataj so̱ꞌ rihaan nij yuvii̱ ma̱n chumanꞌ nihánj da̱j quiꞌyáj cheꞌé so̱ꞌ maꞌ ―taj Jesús a.
\s Cataj xnaꞌanj Pedró me síí me Jesús a
\p
\v 27 Ga̱a ne̱ curiha̱nj Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ chumanꞌ Betsaida yoꞌ, ne̱ caꞌanj nij soꞌ nij chumanꞌ raꞌa̱ noco̱ꞌ man chumanꞌ cuꞌna̱j Cesarea de Filipo a.
\p Dan me se va̱j nij soꞌ, ne̱ xnáꞌanj Jesús man nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a:
\p ―Me síí mé ꞌu̱nj, taj nij yuvii̱ ga̱ ―taj Jesús a.
\p
\v 28 Ga̱a ne̱ cataj nij soꞌ a:
\p ―Vaa síí taj se vaa Juan Síí Cutaꞌ Ne man yuvii̱ mé so̱ꞌ ado̱nj. Ne̱ vaa síí taj uún se vaa Elías síí nataꞌ snana̱ Yaꞌanj ga̱a naá me so̱ꞌ chugua̱nj. Ne̱ vaa síí taj uún se vaa ꞌó síí nataꞌ snana̱ Yaꞌanj ga̱a naá me so̱ꞌ a ―cataj nij soꞌ a.
\p
\v 29 Ga̱a ne̱ xnáꞌanj Jesús man nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a:
\p ―Me síí mé ꞌu̱nj, rá maꞌa̱n soj ga̱ ―taj Jesús a.
\p Ga̱a ne̱ cataj Pedró a:
\p ―Síí Caꞌnéé Yaꞌanj Ti̱nanii man Yuvii̱ rihaan Sayuun mé so̱ꞌ chugua̱nj ―taj soꞌ a.
\p
\v 30 Ga̱a ne̱ cataj xnaꞌanj Jesús rihaan nij soꞌ se vaa a̱ doj se̱ nataꞌ nij soꞌ rihaan a̱ ꞌó yuvii̱ me síí me soꞌ, taj soꞌ a.
\s Cataj xnaꞌanj Jesús se vaa cavi̱ꞌ soꞌ ne̱ cunu̱u iꞌna̱ꞌ uún soꞌ a
\p
\v 31 Ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ Jesús tucuꞌyón soꞌ man nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ se vaa vaa cheꞌé quira̱nꞌ ndoꞌo soꞌ Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ni̱caj Yuꞌunj man Yuvii̱ sayuun a. Nachri̱ꞌ nij síí uun chij do̱ꞌ, nij xrej ata̱ suun noco̱o do̱ꞌ, nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés do̱ꞌ, ni̱ꞌyaj nij soꞌ man soꞌ, ne̱ ticavi̱ꞌ nii man soꞌ a. Ne̱ cache̱n vaꞌnu̱j güii, ga̱a ne̱ cunu̱u iꞌna̱ꞌ uún soꞌ, cataj soꞌ a.
\v 32 Nica̱ ndoꞌo nataꞌ soꞌ nana̱ yoꞌ rihaan nij soꞌ a. Ga̱a ne̱ quirii yaníj Pedró man Jesús, ne̱ guun cheꞌe̱ soꞌ cataj soꞌ se vaa ne nó xcúún Jesús caꞌmi̱i̱ Jesús nana̱ vaa da̱nj maꞌ.
\v 33 Ga̱a ne̱ canica̱j Jesús, ne̱ niꞌya̱j soꞌ man nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ne̱ nucua̱j caꞌmii soꞌ rihaan Pedró a:
\p ―Naxu̱u̱n so̱ꞌ mán so̱ꞌ rihanj á. ꞌO̱ se ase tuꞌva Síí Chre̱e roꞌ, da̱nj tuꞌvá so̱ꞌ asânj. Da̱nj tuꞌvá so̱ꞌ, cheꞌé se ne acaj so̱ꞌ cuentá da̱j me rá Yaꞌanj ado̱nj. Ma̱an se ina̱nj acaj so̱ꞌ cuentá da̱j me rá yuvii̱ na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 34 Ga̱a ne̱ canacúún Jesús man nij yuvii̱ caꞌna̱ꞌ nij yuvii̱ rej nicu̱nꞌ soꞌ ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ga̱a ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Sese me rá ꞌo̱ soꞌ canoco̱ꞌ soꞌ manj, ne̱ se̱ guun rá soꞌ quiꞌya̱j soꞌ se vaa me rá maꞌa̱n soꞌ quiꞌya̱j soꞌ maꞌ. Caꞌve̱e se quira̱nꞌ uxrá soꞌ sayuun do̱ꞌ, caꞌve̱e se nda̱a cachro̱n nii man soꞌ rihaan rcutze̱ do̱ꞌ, tza̱j ne̱ ꞌo̱ canoco̱ꞌ xraan soꞌ manj ado̱nj.
\v 35 ꞌO̱ se sese vaa ꞌo̱ síí me rá ti̱nanii man maꞌa̱n rihaan sayuun, ne̱ vaa güii, ne̱ ꞌo̱ cavi̱ꞌ nimán soꞌ ado̱nj. Tza̱j ne̱ sese cavi̱ꞌ ꞌo̱ soꞌ cheꞌé se vaa me soꞌ síí noco̱ꞌ manj do̱ꞌ, cheꞌé se nataꞌ soꞌ snana̱j nana̱ sa̱ꞌ do̱ꞌ, ne̱ vaa güii, ne̱ cunu̱u iꞌna̱ꞌ uún soꞌ ado̱nj.
\v 36 Ne̱ a̱ me se quiri̱ꞌ ꞌo̱ soꞌ sese quiꞌya̱j canaán soꞌ nu̱ꞌ rasu̱u̱n ma̱n rihaan chumii̱ nihánj ne̱ caꞌa̱nj niꞌya̱ nimán maꞌa̱n soꞌ, rá soj ga̱.
\v 37 Me se caꞌve̱e rque̱ ꞌo̱ soꞌ man Yaꞌanj, ga̱a ne̱ caꞌve̱e ga̱a̱ iꞌna̱ꞌ nimán soꞌ nu̱ꞌ cavii nu̱ꞌ caꞌanj, rá soj ga̱.
\p
\v 38 ’Dan me se xa̱ꞌ síí uun naꞌa̱j niꞌya̱j manj ga̱ snana̱j ga̱a yáán soꞌ scaꞌnúj nij síí ma̱n rihaan chumii̱ nihánj cuano̱ se vaa síí ne nocoꞌ man Yaꞌanj do̱ꞌ, síí ꞌyaj se chiꞌi̱i̱ do̱ꞌ, me nij soꞌ roꞌ, vaa güii gu̱un naꞌa̱j ꞌu̱nj Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ni̱caj Yuꞌunj man Yuvii̱ ni̱ꞌyaj ꞌu̱nj man soꞌ asa̱ꞌ caꞌnaꞌ uún ꞌu̱nj a. Ne̱ güii caꞌna̱ꞌ ꞌu̱nj me se niꞌndaj ya̱ sa̱ꞌ veꞌé gu̱un chij ꞌu̱nj da̱j se vaa uun chij Réé ꞌu̱nj Yaꞌanj, ne̱ caꞌna̱ꞌ nij se‑mo̱zó Yaꞌanj síí gue̱e̱ ga̱ ꞌu̱nj, ado̱nj ―taj Jesús a.
\c 9
\p
\v 1 Ga̱a ne̱ cataj uún soꞌ a:
\p ―Ya̱ ya̱ cata̱j xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan soj cuano̱ se vaa xa̱ꞌ taꞌa̱j soj si̱j nicu̱nꞌ nihánj cuano̱, me se ga̱a ataa a̱ cavi̱ꞌ taꞌa̱j soj, ne̱ ya̱ queneꞌe̱n taꞌa̱j soj asa̱ꞌ guun cheꞌe̱ Yaꞌanj nucua̱j ndoꞌo uun chij soꞌ na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\s Chuguu̱n ndoꞌo man Jesús niꞌya̱j vaꞌnu̱j síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a
\p
\v 2 Cachén vata̱nꞌ güii, ga̱a ne̱ nica̱j Jesús man Pedró do̱ꞌ, Jacobo do̱ꞌ, Juan do̱ꞌ, caꞌanj soꞌ raa̱ ꞌo̱ quij xca̱a̱n rej taj va̱j a̱ ꞌó yuvii̱ a. Ga̱a ne̱ ꞌo̱ cunuu ino̱ cunuda̱nj man Jesús niꞌya̱j nij soꞌ a.
\v 3 Ne̱ cunuu catzi̱i̱ ndoꞌo saga̱nꞌ soꞌ, ne̱ nda̱a raa̱n la maꞌa̱n saga̱nꞌ soꞌ niꞌya̱j nij soꞌ a. Ne̱ taj va̱j a̱ ꞌó síí ma̱n rihaan chumii̱ nihánj caꞌve̱e quiꞌya̱j catzi̱i̱ yatzíj nda̱a rá se vaa saga̱nꞌ Jesús a̱ maꞌ.
\v 4 Ne̱ dan me se naquiꞌyaa Elías ga̱ Moisés rihaan nij soꞌ, ne̱ caꞌmii ro̱j soꞌ ga̱ Jesús niꞌya̱j nij soꞌ a.
\v 5 Ga̱a ne̱ cataj Pedró rihaan Jesús a:
\p ―Cuna̱j uxrá vaa mán núj nihánj ga̱ so̱ꞌ, maestro. Ne̱ quiꞌya̱j núj vaꞌnu̱j veꞌ yacataj ca̱yáán soj na̱nj á. ꞌO̱ veꞌ ca̱yáán so̱ꞌ, ne̱ ꞌó veꞌ ca̱yáán Moisés, ne̱ ꞌó veꞌ ca̱yáán Elías rugua̱nj ―taj Pedró a.
\p
\v 6 ꞌO̱ se cuchuꞌviꞌ ndoꞌo vaꞌnu̱j nij soꞌ cheꞌé se vaa queneꞌen nij soꞌ, ne̱ cheꞌé dan ne queneꞌe̱n uxrá Pedró da̱j me cheꞌé caꞌmii soꞌ rihaan Jesús da̱nj a̱ maꞌ.
\p
\v 7 Ga̱a ne̱ caꞌnaꞌ ꞌo̱ ngaa, ne̱ caráán ngaa man ta̱ranꞌ nij soꞌ a. Ga̱a ne̱ Yaꞌanj roꞌ, caꞌmii nana̱ cuno nij soꞌ rque ngaa yoꞌ, ne̱ cataj Yaꞌanj a:
\p ―Síí nihánj me taꞌníj ado̱nj. ꞌE̱e̱ raj niꞌya̱j man soꞌ ado̱nj. Cuno̱ soj rihaan soꞌ na̱nj á ―taj Yaꞌanj cuno nij soꞌ a.
\p
\v 8 Ga̱a ne̱ nu̱ꞌ niꞌya̱j nij soꞌ, ne̱ ma̱an o̱rúnꞌ Jesús nicu̱nꞌ ga̱ nij soꞌ, queneꞌen nij soꞌ na̱nj ado̱nj.
\s Ase vaa síí cuꞌna̱j Elías roꞌ, da̱nj vaa Juan Síí Cutaꞌ Ne man yuvii̱ a
\p
\v 9 Ga̱a ne̱ ga̱a nanij nij soꞌ tacóó quij yoꞌ me se caꞌneꞌ Jesús suun rihaan nij soꞌ se vaa se̱ nataꞌ nij soꞌ rihaan a̱ doj yuvii̱ cheꞌé se vaa queneꞌen nij soꞌ a. Nda̱a quisíj caviꞌ soꞌ ne̱ cunuu iꞌna̱ꞌ uún soꞌ, ga̱a ne̱ caꞌve̱e nata̱ꞌ nij soꞌ se vaa queneꞌen nij soꞌ da̱j quiranꞌ soꞌ Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ni̱caj Yuꞌunj man Yuvii̱, taj Jesús a.
\v 10 Ne̱ ꞌo̱ nuû rá nij soꞌ nana̱ yoꞌ, ne̱ xnáꞌanj ndoꞌo nij soꞌ man tuviꞌ maꞌa̱n nij soꞌ me se me raj cata̱a se vaa cavi̱ꞌ soꞌ ne̱ cunu̱u iꞌna̱ꞌ uún soꞌ a.
\v 11 Ga̱a ne̱ xnáꞌanj nij soꞌ man Jesús a:
\p ―Me cheꞌé taj nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés se vaa asino caꞌna̱ꞌ uún Elías síí nataꞌ snana̱ Yaꞌanj ga̱a naá ga̱ ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 12 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Ya̱ aꞌmii nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés, taj nij soꞌ se vaa asino caꞌna̱ꞌ Elías, ga̱a ne̱ naquiꞌya̱j sa̱ꞌ soꞌ nimán yuvii̱ yan caꞌna̱ꞌ Síí Caꞌne̱j Yaꞌanj a. Ne̱ me cheꞌé taj Danj Yaꞌanj se vaa Síí Caꞌnéé Yaꞌanj Ni̱caj Yuꞌunj man Yuvii̱ me se quira̱nꞌ ndoꞌo soꞌ sayuun ne̱ nachri̱ꞌ nij yuvii̱ ni̱ꞌyaj nij yuvii̱ man soꞌ, rá soj ga̱.
\v 13 Tza̱j ne̱ cata̱j xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan soj se vaa a̱j caꞌnaꞌ ya̱ Elías, tza̱j ne̱ quiꞌyaj ya̱ yuvii̱ nda̱a vaa me rá maꞌa̱n nij yuvii̱ man soꞌ nda̱a vaa taj Danj Yaꞌanj cheꞌé soꞌ na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\s Nahuun sa̱ꞌ ꞌo̱ xnii nu̱u̱ nana̱ chre̱e nimán, quiꞌyaj Jesús a
\p
\v 14 Dan me se cuchiꞌ nij soꞌ rej nicu̱nꞌ ꞌó nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús, ne̱ queneꞌen nij soꞌ se vaa mán ri̱i̱ uxrá yuvii̱ rej nicu̱nꞌ nij soꞌ, ne̱ nicu̱nꞌ do̱j nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés, ne̱ caꞌmii cunuꞌ uxrá nij soꞌ ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús yoꞌ a.
\v 15 Ne̱ nu̱ꞌ queneꞌen nij yuvii̱ man Jesús, ne̱ nu̱ꞌ caꞌanj ndoꞌo rá nij yuvii̱, ne̱ cunánj nij yuvii̱ nda̱a rej va̱j Jesús caꞌmi̱i̱ nij soꞌ ga̱ soꞌ a.
\v 16 Ga̱a ne̱ xnáꞌanj Jesús man nij yuvii̱ a:
\p ―Me cheꞌé me caꞌmii cunuꞌ nij soj ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱j ga̱ ―taj soꞌ a.
\p
\v 17 Ga̱a ne̱ ꞌo̱ nij yuvii̱ cataj rihaan Jesús a:
\p ―ꞌU̱nj me se nica̱j ꞌu̱nj taꞌníj caꞌnáꞌ ꞌu̱nj nano̱ꞌ ꞌu̱nj mán so̱ꞌ, maestro. Ne̱ taꞌníj me se yaꞌmi̱i soꞌ ꞌyaj nana̱ chre̱e nu̱u̱ nimán soꞌ,
\v 18 ne̱ me rej maꞌa̱n me rá nana̱ chre̱e ta̱ꞌaa yoꞌ man soꞌ, ne̱ caganꞌ yoꞌ man soꞌ rihaan yoꞌóó, ne̱ avii yatanꞌ tuꞌva soꞌ, ne̱ chá ru̱j soꞌ cúú yanꞌ soꞌ, ne̱ nuu chrúnj nu̱ꞌ soꞌ na̱nj ado̱nj. Ne̱ cataj ꞌu̱nj rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ so̱ꞌ se vaa quiri̱i̱ nij soꞌ nana̱ chre̱e nimán taꞌníj, tza̱j ne̱ ne caꞌve̱e quiꞌya̱j canaán nij soꞌ maꞌ ―taj snóꞌo yoꞌ a.
\p
\v 19 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij yuvii̱ a:
\p ―Dan me se síí ne amán rá me soj si̱j ma̱n rihaan chumii̱ nihánj cuano̱, ne̱ a̱ me daj cache̱j ga̱ soj, ne̱ a̱ me daj ga̱a̱ naj nimanj ni̱ꞌyaj ꞌu̱nj man soj ga̱. Ni̱caj soj man xnii caꞌna̱ꞌ soj rihanj cuaj á ―taj Jesús a.
\p
\v 20 Ga̱a ne̱ nica̱j nij yuvii̱ man xnii caꞌnaꞌ nij yuvii̱ rihaan Jesús a. Ga̱a queneꞌen nana̱ chre̱e man Jesús, ne̱ nu̱ꞌ snúú xnii, ne̱ naxruꞌ xnii, quiꞌyaj nana̱ chre̱e yoꞌ, ne̱ natúj rmi̱i̱ xnii, ne̱ cavii yatanꞌ tuꞌva xnii a.
\v 21 Ga̱a ne̱ xnáꞌanj Jesús man rej xnii a:
\p ―Me daj güii ranꞌ taꞌníí so̱ꞌ da̱nj ga̱ ―taj Jesús a.
\p Ga̱a ne̱ cataj rej xnii a:
\p ―Da̱nj ranꞌ soꞌ asi̱j neꞌej me soꞌ,
\v 22 ne̱ queꞌe̱e̱ ndoꞌo caganꞌ nana̱ chre̱e man soꞌ rihaan yaꞌan do̱ꞌ, rihaan na do̱ꞌ, cheꞌé yan cavi̱ꞌ xnii, tza̱j ne̱ sese caꞌve̱e, ne̱ cunu̱u ꞌe̱e̱ rá so̱ꞌ manj ne̱ ra̱cuíj so̱ꞌ man núj rugua̱nj ―taj rej xnii yoꞌ rihaan Jesús a.
\p
\v 23 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan soꞌ a:
\p ―Taj cheꞌé gu̱un vi̱j rá so̱ꞌ maꞌ. ꞌO̱ se síí amán rá niꞌya̱j man Yaꞌanj roꞌ, caꞌve̱e quiꞌya̱j soꞌ cunuda̱nj na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 24 Nu̱ꞌ caꞌmii Jesús da̱nj, ne̱ nu̱ꞌ caguáj rej xnii, cataj soꞌ a:
\p ―Amán rá ꞌu̱nj niꞌya̱j ꞌu̱nj Yaꞌanj á. Ra̱cuíj so̱ꞌ manj cuchuma̱n doj raj, rugua̱nj ―taj soꞌ rihaan Jesús a.
\p
\v 25 Dan me se queneꞌen Jesús se vaa cunánj ndoꞌo yuvii̱ caꞌna̱ꞌ nij yuvii̱ rej nicu̱nꞌ soꞌ, ne̱ cheꞌé dan nucua̱j caꞌmii Jesús rihaan nana̱ chre̱e yoꞌ a:
\p ―Rihaan so̱ꞌ na̱na̱ chre̱e quiꞌyaj yaꞌmi̱i ne̱ quiꞌyaj soꞌo̱ man xnii nihánj aꞌmij, ne̱ aꞌnéꞌ ꞌu̱nj suun rihaan so̱ꞌ se vaa cu̱riha̱nj so̱ꞌ cuaj nimán soꞌ cuano̱, ne̱ daj chiha̱a̱ míj se̱ catúj uún so̱ꞌ nimán soꞌ a̱ maꞌ ―taj Jesús a.
\p
\v 26 Ga̱a ne̱ caguáj nana̱ chre̱e, ne̱ guun snu̱j ndoꞌo xnii naxruꞌ xnii, quiꞌyaj nana̱ chre̱e, ne̱ dan me se curiha̱nj nana̱ chre̱e nimán xnii yoꞌ a. Ga̱a ne̱ ase vaa síí caviꞌ roꞌ, da̱nj vaa xnii, naj xnii rihaan yoꞌóó, ne̱ queꞌe̱e̱ ndoꞌo yuvii̱ cataj se vaa ya̱ ya̱ caviꞌ soꞌ a.
\v 27 Tza̱j ne̱ taꞌaa Jesús raꞌa xnii, ne̱ naxca̱j Jesús man xnii, ne̱ naxaga̱a̱ soꞌ a.
\p
\v 28 Dan me se corá doj catúj Jesús rá veꞌ, ne̱ ina̱nj maꞌa̱n nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ roꞌ, ma̱n rá veꞌ ga̱ soꞌ, ga̱a ne̱ xnáꞌanj nij soꞌ man soꞌ a:
\p ―Me cheꞌé ne gu̱un nucua̱j núj quiri̱i̱ núj man nana̱ chre̱e yoꞌ nimán xnii ga̱ ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 29 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Xa̱ꞌ nana̱ chre̱e vaa da̱nj roꞌ, se̱ caꞌvee quiꞌya̱j níꞌ cu̱riha̱nj nij yoꞌ nimán yuvii̱ sese ne achíín niꞌya̱j ndoꞌo níꞌ rihaan Yaꞌanj maꞌ ―taj Jesús a.
\s Cataj xnaꞌanj uún Jesús se vaa cavi̱ꞌ soꞌ ne̱ cunu̱u iꞌna̱ꞌ uún soꞌ a
\p
\v 30 Ga̱a ne̱ cavii Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ rej yoꞌ, ne̱ cachén nij soꞌ estadó Galilea, ne̱ ne caꞌve̱j rá Jesús xca̱j nij yuvii̱ cuentá me rej va̱j soꞌ a.
\v 31 ꞌO̱ se tihaa̱n soꞌ man nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a:
\p ―Dan me se ꞌu̱nj Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ni̱caj Yuꞌunj man Yuvii̱ me se vaa güii nago̱ꞌ nii mán ꞌu̱nj rihaan yuvii̱, ne̱ ticavi̱ꞌ nij yuvii̱ manj, ga̱a ne̱ cache̱n vaꞌnu̱j güii, tza̱j ne̱ cunu̱u iꞌna̱ꞌ uún ꞌu̱nj na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 32 Tza̱j ne̱ ne queneꞌe̱n nij soꞌ me taj nana̱ caꞌmii Jesús, ne̱ chuꞌviꞌ nij soꞌ xna̱ꞌanj nij soꞌ man Jesús me taj nana̱ yoꞌ a.
\s Cataj Jesús me síí gu̱un chij doj asa̱ꞌ guun chij Yaꞌanj a
\p
\v 33 Ga̱a ne̱ catúj Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ chumanꞌ Capernaum a. Dan me se ga̱a mán nij soꞌ rá veꞌ, ne̱ xnáꞌanj Jesús man nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a:
\p ―Me se cheꞌe̱ me caꞌmii canó tuviꞌ nij soj ga̱a va̱j níꞌ chrej ga̱ ―taj Jesús a.
\p
\v 34 Ga̱a ne̱ cunuu dínj tuꞌva nij soꞌ a. ꞌO̱ se ga̱a va̱j nij soꞌ chrej, ne̱ caꞌmii canó tuviꞌ nij soꞌ ga̱ maꞌa̱n tuviꞌ nij soꞌ me síí gu̱un chij doj vaa güii a.
\v 35 Ga̱a ne̱ caꞌanj quita̱j Jesús chruun xlá, ne̱ canacúún soꞌ man chuvi̱j nij soꞌ se vaa caꞌna̱ꞌ nij soꞌ rihaan soꞌ, ga̱a ne̱ cataj soꞌ rihaan nij soꞌ a:
\p ―Me maꞌa̱n ꞌo̱ síí me rá gu̱un chij doj, ne̱ soꞌ me síí gu̱un síí noco̱ꞌ, ne̱ nda̱a gu̱un soꞌ mozó rihaan cunuda̱nj tuviꞌ soꞌ ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 36 Ga̱a ne̱ nica̱j Jesús man ꞌo̱ xnii leꞌe̱j, ne̱ cachrón soꞌ man xnii leꞌe̱j yoꞌ tanu̱u̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ne̱ naꞌya̱a̱n soꞌ man xnii, ne̱ cataj soꞌ rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a:
\p
\v 37 ―Me maꞌa̱n ꞌo̱ síí aráj cochro̱j ne̱ aꞌmii sa̱ꞌ soꞌ ga̱ ꞌo̱ xnii leꞌe̱j nihánj cheꞌé se‑chu̱vií ꞌu̱nj, ne̱ adi̱ꞌ ma̱ꞌanj me aráj cochro̱j soꞌ ne̱ aꞌmii sa̱ꞌ soꞌ ga̱ vaa na̱nj ado̱nj. Dan me se síí aꞌmii sa̱ꞌ ga̱ ꞌu̱nj me se né o̱rúnꞌ ꞌu̱nj me aꞌmii sa̱ꞌ soꞌ ga̱ maꞌ. Ma̱an Yaꞌanj ya̱ síí caꞌnéé mán ꞌu̱nj rihaan chumii̱ nihánj me aráj cochro̱j ya̱ soꞌ ne̱ aꞌmii sa̱ꞌ ya̱ soꞌ ga̱ vaa na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\s Cataj xnaꞌanj Jesús se vaa me maꞌa̱n síí ne táá riꞌyunj man soꞌ me tuviꞌ soꞌ a
\p
\v 38 Cataj Juan rihaan Jesús a:
\p ―Queneꞌen núj man ꞌo̱ síí ataꞌ tuꞌva se‑chu̱vií so̱ꞌ, ne̱ uriha̱nj nana̱ chre̱e nimán nij yuvii̱, ꞌyaj soꞌ, na̱nj maestro. Tza̱j ne̱ caráán núj chrej caꞌmi̱i̱ soꞌ ne̱ se̱ quiꞌyaj soꞌ da̱nj, cheꞌé se né si̱j chéé ga̱ níꞌ me soꞌ, taj núj, na̱nj maestro ―taj Juan rihaan Jesús a.
\p
\v 39 Ga̱a ne̱ cataj Jesús a:
\p ―Caꞌne̱ꞌ rá soj quiꞌya̱j maꞌa̱n soꞌ da̱nj na̱nj á. ꞌO̱ se taj a̱ ꞌó síí ataꞌ tuꞌva se‑chu̱vií ꞌu̱nj ne̱ quiꞌyaj soꞌ suun sa̱ꞌ noco̱o, ne̱ síj, ga̱a ne̱ ca̱nica̱j soꞌ ne̱ caꞌmi̱i̱ chre̱e soꞌ cheꞌé ꞌu̱nj maꞌ.
\v 40 ꞌO̱ se xa̱ꞌ síí ne táá riꞌyunj man níꞌ, tza̱j ne̱ tuviꞌ níꞌ me soꞌ ado̱nj.
\v 41 ꞌO̱ se a̱ me maꞌa̱n ꞌo̱ síí rqué do̱j na coꞌo̱ nij soj cheꞌé se noco̱ꞌ soꞌ manj Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ti̱nanii man Yuvii̱ rihaan Sayuun, ne̱ ya̱ ya̱ cata̱j xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan soj se vaa daj chiha̱a̱ míj se̱ navij se sa̱ꞌ rque̱ Yaꞌanj rihaan síí rqué do̱j na yoꞌ coꞌo soj maꞌ.
\s Cataj Jesús da̱j quira̱nꞌ síí quiꞌyaj chiꞌi̱i̱ nimán ꞌo̱ síí leꞌe̱j amán rá niꞌya̱j man Jesús a
\p
\v 42 ’Dan me se me maꞌa̱n ꞌo̱ síí quiꞌya̱j chiꞌi̱i̱ nimán ꞌo̱ síí leꞌe̱j amán rá niꞌya̱j manj, ne̱ caꞌve̱e a̱ doj cavi̱i̱ sa̱ꞌ síí quiꞌyaj da̱nj sese toco̱ꞌ nii ꞌo̱ yuvej xi̱j váj ꞌnúú trigó gaán chihá soꞌ ne̱ ta̱güéj nii man soꞌ rque na yaꞌa̱nj na̱nj ado̱nj.
\p
\v 43 ’Dan me se sese raꞌá so̱ꞌ me rá quiꞌya̱j cacunꞌ, ne̱ táá a̱ se caꞌne̱ꞌ so̱ꞌ man yoꞌ na̱nj ado̱nj. Taj se ꞌyaj se taj va̱j raꞌá so̱ꞌ, tza̱j ne̱ caꞌve̱e ca̱yáán so̱ꞌ ga̱ Yaꞌanj ga̱a na̱nj á. Tza̱j ne̱ sese quita̱j raꞌá so̱ꞌ ne̱ quiꞌya̱j yoꞌ cacunꞌ, ne̱ caꞌa̱nj so̱ꞌ rihaan yaꞌan, quiꞌya̱j yoꞌ, ne̱ dan me se yaꞌan yoꞌ me se daj chiha̱a̱ míj se̱ quinaꞌáj yaꞌan yoꞌ nuvi̱i niga̱nꞌ a̱ maꞌ.
\v 44 Ne̱ nij síí ma̱n rihaan yaꞌan yoꞌ me se se̱ caꞌvee cavi̱ꞌ xlúú chá man nij soꞌ, ne̱ daj chiha̱a̱ míj se̱ quinaꞌáj yaꞌan rej cu̱nuû nij soꞌ caca̱a̱ nij soꞌ a̱ maan ado̱nj.
\p
\v 45 ’Ne̱ sese tacóó so̱ꞌ me rá quiꞌya̱j cacunꞌ, ne̱ táá a̱ se caꞌne̱ꞌ so̱ꞌ man yoꞌ na̱nj ado̱nj. Taj se ꞌyaj se taj va̱j tacóó so̱ꞌ, tza̱j ne̱ caꞌve̱e ca̱yáán so̱ꞌ ga̱ Yaꞌanj na̱nj á. Tza̱j ne̱ sese quita̱j tacóó so̱ꞌ ne̱ quiꞌya̱j yoꞌ cacunꞌ, ne̱ caꞌa̱nj so̱ꞌ rihaan yaꞌan, quiꞌya̱j yoꞌ na̱nj á.
\v 46 Ne̱ nij síí ma̱n rihaan yaꞌan yoꞌ me se se̱ caꞌvee cavi̱ꞌ xlúú chá man nij soꞌ, ne̱ daj chiha̱a̱ míj se̱ quinaꞌáj yaꞌan rej cu̱nuû nij soꞌ caca̱a̱ nij soꞌ a̱ maan ado̱nj.
\p
\v 47 ’Veé da̱nj uún sese me rá rlij rihaan so̱ꞌ quiꞌya̱j yoꞌ cacunꞌ, ne̱ táá a̱ se quiri̱i̱ so̱ꞌ man yoꞌ, ne̱ síí rihaan canuu̱ ga̱a̱ so̱ꞌ, tza̱j ne̱ caꞌve̱e catu̱u̱ so̱ꞌ rej gu̱un chij Yaꞌanj ado̱nj. Tza̱j ne̱ sese cu̱nuû rlij rihaan so̱ꞌ ne̱ quiꞌya̱j yoꞌ cacunꞌ, ne̱ caꞌa̱nj so̱ꞌ rihaan yaꞌan, quiꞌya̱j yoꞌ na̱nj á.
\v 48 Ne̱ nij síí ma̱n rihaan yaꞌan yoꞌ me se se̱ caꞌvee cavi̱ꞌ xlúú chá man nij soꞌ, ne̱ daj chiha̱a̱ míj se̱ quinaꞌáj yaꞌan rej cuma̱n nij soꞌ caca̱a̱ nij soꞌ a̱ maan ado̱nj.
\p
\v 49 ’ꞌO̱ se vaa sayuun quira̱nꞌ cunuda̱nj nij rasu̱u̱n ma̱n rihaan chumii̱ nihánj, quiꞌya̱j Yaꞌanj, ne̱ dan me se ase vaa nuu sa̱ꞌ nee̱ ꞌyaj yaan roꞌ, da̱nj ga̱a̱ cunu̱u sa̱ꞌ nij síí ma̱n rihaan chumii̱ nihánj, quiꞌya̱j yaꞌan ado̱nj.
\p
\v 50 ’Ne̱ ase vaa yaan ga̱ nee̱ roꞌ, da̱nj vaa nij soj si̱j tucuꞌyón snana̱j ga̱ chumii̱ nihánj, ne̱ vaa se uun ndoꞌo yaan ado̱nj. Dan me se sese ne ꞌne̱ꞌ chá yaan yoꞌ, ga̱a ne̱ taj se qui̱ꞌyáꞌ cunu̱u sa̱ꞌ yaan ga̱a a̱ maꞌ. Cheꞌé dan, ase vaa yaan ꞌne̱ꞌ sa̱ꞌ roꞌ, da̱nj ga̱a̱ soj, ne̱ dínj ca̱yáán soj ga̱ tuviꞌ soj, ne̱ caꞌve̱e cunu̱u sa̱ꞌ chumii̱ nihánj quiꞌya̱j soj na̱nj ado̱nj ―taj Jesús rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a.
\c 10
\s Cataj Jesús se vaa ne nó xcúún yuvii̱ quiriꞌi̱j yuvii̱ man nica̱ yuvii̱ a
\p
\v 1 Ga̱a ne̱ curiha̱nj Jesús rej yoꞌ, ne̱ caꞌanj soꞌ nda̱a estadó Judea do̱ꞌ, nda̱a rne̱j tuꞌva chráá Jordán do̱ꞌ a. Ga̱a ne̱ cunuu chre̱ꞌ uún ri̱i̱ yuvii̱ rihaan soꞌ, ne̱ tucuꞌyón uún soꞌ snana̱ soꞌ rihaan nij yuvii̱, nda̱a vaa uꞌyón soꞌ ꞌyaj soꞌ a.
\v 2 Ga̱a ne̱ caꞌnaꞌ do̱j síí fariseo rihaan soꞌ, ne̱ xnáꞌanj nij soꞌ man Jesús sese taj stucua̱nj Moisés se vaa caꞌve̱e quiriꞌi̱j snóꞌo man nica̱ soꞌ a. ꞌO̱ se guun rá nij soꞌ cuta̱ꞌ nij soꞌ cacunꞌ xráá Jesús cheꞌé nana̱ caꞌmi̱i̱ Jesús a.
\v 3 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Ne̱ da̱j cataj Moisés quiꞌya̱j soj ga̱ ―taj Jesús a.
\p
\v 4 Ga̱a ne̱ cataj nij soꞌ a:
\p ―Caꞌvej rá Moisés se vaa cachro̱n snóꞌo ꞌo̱ yanj actá taj se vaa tanáj soꞌ nica̱ soꞌ ne̱ quiriꞌi̱j soꞌ man noꞌ a ―taj nij síí fariseo a.
\p
\v 5 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Ma̱an cheꞌé se síí nichra̱j ndoꞌo rá me nij soj roꞌ, cheꞌé dan cachrón Moisés suun yoꞌ rihaan yanj cuno̱ soj a.
\v 6 Tza̱j ne̱ asi̱j quiꞌyaj Yaꞌanj chumii̱, ne̱ quiꞌyaj Yaꞌanj snóꞌo, ne̱ quiꞌyaj Yaꞌanj chana̱ a.
\v 7 “Cheꞌé dan ta̱náj snóꞌo man rej soꞌ do̱ꞌ, man nii soꞌ do̱ꞌ,
\v 8 ne̱ ase vaa o̱rúnꞌ yuvii̱ roꞌ, da̱nj ga̱a̱ snóꞌo ga̱ nica̱ snóꞌo”, taj Danj Yaꞌanj a. Dan me se né vi̱j yuvii̱ me ro̱j soꞌ asi̱j xcaj tuviꞌ ro̱j soꞌ a̱ maꞌ. O̱rúnꞌ yuvii̱ me ro̱j soꞌ na̱nj ado̱nj.
\v 9 Dan me se Yaꞌanj me síí quiꞌyaj xcaj tuviꞌ ro̱j soꞌ, ne̱ cheꞌé dan ne nó xcúún a̱ ꞌó yuvii̱ cuxra̱ꞌ taꞌa̱j yuvii̱ man ro̱j soꞌ maꞌ ―taj Jesús rihaan nij síí fariseo yoꞌ a.
\p
\v 10 Dan me se ga̱a mán nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús rá ꞌo̱ veꞌ ga̱ soꞌ, ga̱a ne̱ xnáꞌanj nij soꞌ man soꞌ cheꞌé nana̱ nihánj a.
\v 11 Ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Me maꞌa̱n ꞌo̱ síí riꞌíj man nica̱ ne̱ xcaj soꞌ man ꞌó chana̱, ne̱ tumé soꞌ cacunꞌ ase vaa síí otoj ga̱ chana̱ né ni̱ca̱ me vaa soꞌ, ne̱ nij quiꞌyaj soꞌ rihaan nica̱ soꞌ na̱nj á.
\v 12 Ne̱ sese cuna̱nj chana̱ rihaan nica̱ noꞌ, ne̱ xca̱j noꞌ man ꞌó snóꞌo, ne̱ tumé ndoꞌo noꞌ cacunꞌ uún ado̱nj ―taj Jesús a.
\s Cataj Jesús me cheꞌé aranꞌ rá soꞌ niꞌya̱j soꞌ man xnii leꞌe̱j a
\p
\v 13 Ga̱a ne̱ nica̱j nij yuvii̱ man nij xnii leꞌe̱j caꞌnaꞌ nij yuvii̱ rihaan Jesús, cheꞌé rej cuta̱ꞌ Jesús raꞌa soꞌ raa̱ nij xnii leꞌe̱j a. Tza̱j ne̱ caxríj yuva̱a̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús man nij yuvii̱ yoꞌ a.
\v 14 Tza̱j ne̱ xcaj Jesús cuentá da̱j quiꞌyaj nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ga̱a ne̱ caꞌmaan rá Jesús, ne̱ cataj soꞌ rihaan nij soꞌ a:
\p ―Caꞌne̱ꞌ rá soj caꞌna̱ꞌ nij xnii leꞌe̱j rihanj á. Se̱ caráán soj chrej rihaan nij xnii leꞌe̱j a̱ maꞌ. ꞌO̱ se nij síí vaa da̱j se vaa xnii leꞌe̱j roꞌ, síí aꞌvej rá gu̱un chij Yaꞌanj nimán me nij soꞌ na̱nj ado̱nj.
\v 15 Ya̱ ya̱ cata̱j xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan soj se vaa me maꞌa̱n ꞌo̱ síí naꞌvej rá gu̱un chij Yaꞌanj nimán nda̱a vaa ꞌyaj nij xnii leꞌe̱j, ne̱ daj chiha̱a̱ míj se̱ catúj soꞌ rej uun chij Yaꞌanj a̱ maꞌ ―taj Jesús rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a.
\p
\v 16 Ga̱a ne̱ naꞌya̱a̱n Jesús man nij xnii leꞌe̱j, ne̱ utaꞌ soꞌ raꞌa soꞌ raa̱ nij xnii leꞌe̱j, ne̱ achíín niꞌya̱j soꞌ rihaan Yaꞌanj quiꞌya̱j Yaꞌanj se lu̱j cheꞌé nij soꞌ a.
\s Caꞌmii Jesús ga̱ ꞌo̱ síí me rá ca̱yáán ga̱ Yaꞌanj nu̱ꞌ cavii nu̱ꞌ caꞌanj a
\p
\v 17 Dan me se ga̱a nayón Jesús chrej, ne̱ dan me se cunánj ꞌo̱ síí tachru̱u̱ caꞌnaꞌ soꞌ rihaan Jesús, ne̱ caꞌanj ca̱yáán ru̱j síí tachru̱u̱ yoꞌ rihaan Jesús, ne̱ xnáꞌanj soꞌ man Jesús a:
\p ―Maestro, síí sa̱ꞌ ina̱nj mé so̱ꞌ ado̱nj. Da̱j qui̱ꞌyáj ga̱a ne̱ caꞌve̱e ca̱yánj ga̱ Yaꞌanj nu̱ꞌ cavii nu̱ꞌ caꞌanj ga̱ ―taj síí tachru̱u̱ yoꞌ a.
\p
\v 18 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan soꞌ a:
\p ―Me cheꞌé cataj so̱ꞌ se vaa síí sa̱ꞌ ina̱nj mej ga̱. ꞌO̱ se o̱rúnꞌ Yaꞌanj me síí sa̱ꞌ ado̱nj.
\v 19 Ne̱ a̱j neꞌén so̱ꞌ nij suun noco̱o caꞌneꞌ Yaꞌanj cuno̱ níꞌ á. Dan me se nihánj me nij suun yoꞌ a: “Se̱ ticavíꞌ so̱ꞌ yuvii̱ maꞌ. Se̱ cotoj so̱ꞌ ga̱ ꞌó yuvii̱ sese né ni̱ca̱ so̱ꞌ me maꞌ. Se̱ quiꞌyaj itu̱u̱ so̱ꞌ siꞌyaj ꞌó yuvii̱ maꞌ. Se̱ nanó so̱ꞌ cuentó ne̱ cheꞌé yuvii̱ maꞌ. Se̱ tihaꞌ yuꞌunj so̱ꞌ man yuvii̱ cheꞌé saꞌanj maꞌ. Cara̱a̱ co̱chróó so̱ꞌ rihaan réé so̱ꞌ do̱ꞌ, rihaan nií so̱ꞌ do̱ꞌ á” ―taj Jesús a.
\p
\v 20 Ga̱a ne̱ cataj soꞌ rihaan Jesús a:
\p ―Asi̱j ga̱a mej xnii roꞌ, veꞌé unó ꞌu̱nj nu̱ꞌ nij nana̱ yoꞌ, na̱nj maestro ―taj soꞌ a.
\p
\v 21 Ga̱a ne̱ niꞌya̱j uxrá Jesús man soꞌ, ne̱ cunuu ꞌe̱e̱ rá Jesús man soꞌ, ne̱ cataj Jesús rihaan soꞌ a:
\p ―Da̱j o̱rúnꞌ rasu̱u̱n achiin ya̱ mán so̱ꞌ na̱nj á. Cavi̱i̱ so̱ꞌ caꞌa̱nj so̱ꞌ, ne̱ cutuꞌve̱e̱ so̱ꞌ nu̱ꞌ siꞌyáá so̱ꞌ, ne̱ saꞌanj quiri̱ꞌ so̱ꞌ roꞌ, caxri̱i̱ so̱ꞌ ston nij síí nique̱, ne̱ cuma̱n ndoꞌo siꞌyáá so̱ꞌ rej xta̱ꞌ, quiꞌya̱j Yaꞌanj na̱nj ado̱nj. Ne̱ dan me se caꞌna̱ꞌ so̱ꞌ, ne̱ ca̱nocóꞌ so̱ꞌ manj, caꞌa̱nj níꞌ á ―taj Jesús a.
\p
\v 22 Ga̱a ne̱ quiriꞌ ndoꞌo rá síí tachru̱u̱, quiꞌyaj snana̱ Jesús, ne̱ caꞌanj u̱u̱n soꞌ, ne̱ nanó ndoꞌo rá soꞌ a. ꞌO̱ se síí ruꞌvee me soꞌ, ne̱ vaa ndoꞌo siꞌyaj soꞌ a.
\p
\v 23 Ga̱a ne̱ niꞌya̱j Jesús nu̱ꞌ anica̱j rej nicu̱nꞌ soꞌ, ne̱ cataj soꞌ rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a:
\p ―Sayu̱u̱n uxrá vaa caꞌve̱j rá nij ruꞌvee gu̱un chij Yaꞌanj nimán nij soꞌ na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 24 Ga̱a ne̱ caꞌanj ndoꞌo rá nij soꞌ ga̱a cuno nij soꞌ nana̱ caꞌmii Jesús a. Ga̱a ne̱ cataj uún Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Sayu̱u̱n uxrá vaa caꞌve̱j rá yuvii̱ gu̱un chij Yaꞌanj nimán nij soꞌ na̱nj ado̱nj.
\v 25 Dan me se neꞌen soj se vaa sayu̱u̱n ndoꞌo vaa cache̱n xcuu camelló rihaan yuꞌuj ta̱j tacúún cúú nuvá, tza̱j ne̱ caꞌve̱e a̱ doj cache̱n xcuu yoꞌ yuꞌuj ta̱j tacúún cúú nuvá se vaa caꞌve̱j rá ꞌo̱ síí ruꞌvee gu̱un chij Yaꞌanj nimán soꞌ ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 26 Ga̱a ne̱ caꞌanj ndoꞌo rá nij soꞌ, ne̱ cataj nij soꞌ rihaan tuviꞌ nij soꞌ a:
\p ―Cheꞌé dan me se me síí gu̱un nucua̱j nani̱i̱ rihaan sayuun ga̱ ―taj nij soꞌ rihaan tuviꞌ nij soꞌ a.
\p
\v 27 Niꞌya̱j Jesús man nij soꞌ, ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Se̱ guun nucua̱j yuvii̱ nani̱i̱ maꞌa̱n nij yuvii̱ rihaan sayuun maꞌ. Sayu̱u̱n uxrá vaa rihaan nij soꞌ na̱nj ado̱nj. Tza̱j ne̱ xa̱ꞌ rihaan Yaꞌanj me se ne sayu̱u̱n a̱ doj vaa rihaan soꞌ a̱ maꞌ. Me maꞌa̱n rasu̱u̱n caꞌve̱e quiꞌya̱j soꞌ na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 28 Ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ Pedró cataj Pedró a:
\p ―Ne̱ núj ga̱. A̱j tanáj núj nu̱ꞌ siꞌyaj núj, ne̱ canocoꞌ núj mán so̱ꞌ á ―taj Pedró rihaan Jesús a.
\p
\v 29 Ga̱a ne̱ cataj Jesús a:
\p ―Ya̱ ya̱ cata̱j xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan nij soj se vaa síí tanáj veꞌ tucuá tanáj tinúú tanáj raꞌvij tanáj nii tanáj rej tanáj nica̱ tanáj taꞌníí tanáj toꞌóó tanáj cheꞌé se me rá soꞌ canoco̱ꞌ soꞌ manj ne̱ nata̱ꞌ soꞌ snana̱j nana̱ sa̱ꞌ rihaan yuvii̱,
\v 30 ne̱ cientó doj a̱ rasu̱u̱n quiri̱ꞌ uún soꞌ ga̱a vaa iꞌna̱ꞌ soꞌ rihaan chumii̱ nihánj cuano̱ ado̱nj. Dan me se cuma̱n queꞌe̱e̱ veꞌ tucuá soꞌ do̱ꞌ, tinúú soꞌ do̱ꞌ, raꞌvij soꞌ do̱ꞌ, nii soꞌ do̱ꞌ, taꞌníí soꞌ do̱ꞌ, toꞌóó soꞌ do̱ꞌ, rihaan soꞌ ga̱a vaa iꞌna̱ꞌ soꞌ rihaan chumii̱ nihánj, tza̱j ne̱ vaa sayuun quira̱nꞌ soꞌ cheꞌé ꞌu̱nj ado̱nj. Ne̱ asa̱ꞌ guun chij Yaꞌanj rihaan chumii̱ nihánj me se ꞌo̱ ca̱yáán soꞌ ga̱ Yaꞌanj nu̱ꞌ cavii nu̱ꞌ caꞌanj na̱nj ado̱nj.
\v 31 Tza̱j ne̱ queꞌe̱e̱ uxrá nij síí guun chij ndoꞌo rihaan chumii̱ nihánj roꞌ, gu̱un nij soꞌ síí noco̱ꞌ, ne̱ queꞌe̱e̱ uxrá nij síí ne gu̱un chij rihaan chumii̱ nihánj roꞌ, gu̱un chij nij soꞌ, quiꞌya̱j Yaꞌanj vaa güii na̱nj ado̱nj ―taj Jesús rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a.
\s Síj vaꞌnu̱j cataj xnaꞌanj Jesús se vaa cavi̱ꞌ soꞌ ne̱ cunu̱u iꞌna̱ꞌ uún soꞌ a
\p
\v 32 Dan me se va̱j nij soꞌ chrej avii nij soꞌ chumanꞌ Jerusalén, ne̱ táá ya̱a̱n Jesús rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ne̱ maꞌanj ndoꞌo rá nij soꞌ, ne̱ nij síí noco̱ꞌ xcó nij soꞌ me se cuchuꞌviꞌ ndoꞌo nij soꞌ a. Dan me se nacúún yaníj Jesús man chuvi̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ne̱ guun cheꞌe̱ soꞌ cataj xnaꞌanj soꞌ rihaan nij soꞌ da̱j quira̱nꞌ soꞌ a.
\v 33 Dan me se cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Ni̱ꞌyaj soj á. Va̱j níꞌ chrej avii níꞌ chumanꞌ Jerusalén, ne̱ ta̱ꞌaa nii manj Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ni̱caj Yuꞌunj man Yuvii̱, ne̱ nago̱ꞌ nii manj rihaan nij xrej ata̱ suun noco̱o ga̱ nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés a. Ne̱ cuta̱ꞌ nij soꞌ cacunꞌ xráj, ne̱ cavi̱i̱ tuꞌva nij soꞌ se vaa cavi̱ꞌ ꞌu̱nj a. Ga̱a ne̱ nago̱ꞌ nij soꞌ manj rihaan nij síí yaníj,
\v 34 ne̱ caꞌnga̱ꞌ naco̱o̱ nij síí yaníj ni̱ꞌyaj nij soꞌ manj, ne̱ go̱ꞌ nij soꞌ cuartá xráj, ne̱ quiri̱i̱ talúj nij soꞌ rihanj, ne̱ ticavi̱ꞌ nij soꞌ manj a. Tza̱j ne̱ cache̱n vaꞌnu̱j güii, ga̱a ne̱ cunu̱u iꞌna̱ꞌ uún ꞌu̱nj, quiꞌya̱j Yaꞌanj ado̱nj ―taj Jesús rihaan chuvi̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a.
\s Cachíín niꞌya̱j Jacobo ga̱ Juan se vaa ca̱ta̱ ro̱j soꞌ suun sa̱ꞌ doj quiꞌya̱j Jesús a
\p
\v 35 Ga̱a ne̱ cuchiꞌ Jacobo ga̱ Juan rihaan Jesús, ne̱ taꞌníí síí cuꞌna̱j Zebedeo me ro̱j soꞌ a. Ga̱a ne̱ cataj ro̱j soꞌ rihaan Jesús a:
\p ―Me rá rój se vaa qui̱ꞌyáá so̱ꞌ nda̱a vaa cachi̱nj niꞌya̱j rój rihaan so̱ꞌ cheꞌé rój, maestro ―taj ro̱j soꞌ a.
\p
\v 36 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan ro̱j soꞌ a:
\p ―Da̱j qui̱ꞌyáj cheꞌé ro̱j so̱j, rá ro̱j so̱j ga̱ ―taj soꞌ a.
\p
\v 37 Ga̱a ne̱ cataj ro̱j soꞌ rihaan Jesús a:
\p ―Cata̱j xnaꞌanj so̱ꞌ se vaa asa̱ꞌ niꞌndaj ya̱ sa̱ꞌ veꞌé guun chij so̱ꞌ rihaan chumii̱ nihánj, ne̱ quita̱j rój xꞌnúú so̱ꞌ, ne̱ ca̱ta̱ rój suun sa̱ꞌ doj, qui̱ꞌyáá so̱ꞌ á. Dan me se ꞌo̱ rój ca̱yáán rej nuva̱ꞌ so̱ꞌ, ne̱ ꞌó rój ca̱yáán rej ni̱chruún so̱ꞌ, rá rój a ―taj ro̱j soꞌ a.
\p
\v 38 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan ro̱j tinu̱j ro̱j soꞌ a:
\p ―Ne neꞌen ro̱j so̱j me se cachíín niꞌya̱j ro̱j so̱j rihanj nihánj a̱ maꞌ. ꞌO̱ se gu̱un nucua̱j ro̱j so̱j quira̱nꞌ ro̱j so̱j sayuun nda̱a vaa qui̱ránꞌ ꞌu̱nj naꞌ ―taj Jesús a.
\p
\v 39 ―Gu̱un nucua̱j rój na̱nj ado̱nj ―taj ro̱j soꞌ a.
\p Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan ro̱j soꞌ a:
\p ―Ya̱ ya̱ quira̱nꞌ ro̱j so̱j sayuun nda̱a vaa qui̱ránꞌ ꞌu̱nj ga̱a na̱nj á.
\v 40 Tza̱j ne̱ ne nó xcúnj cata̱j xnaꞌanj ꞌu̱nj me síí ca̱yáán xꞌnúú ꞌu̱nj rej nuva̱ꞌ ꞌu̱nj do̱ꞌ, rej ni̱chrunj do̱ꞌ maꞌ. O̱rúnꞌ Yaꞌanj me síí cata̱j xnaꞌanj me síí quiri̱i̱ taꞌngaꞌ ga̱j vaa güii na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 41 Ga̱a ne̱ cuno ꞌó chi̱ꞌ nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús se vaa cataj Jacobo ga̱ Juan rihaan Jesús, ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ nij soꞌ caꞌmaan rá nij soꞌ niꞌya̱j nij soꞌ man ro̱j soꞌ a.
\v 42 Ga̱a ne̱ canacúún Jesús man cunuda̱nj nij soꞌ se vaa caꞌna̱ꞌ nij soꞌ rihaan soꞌ, ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Neꞌen soj se vaa nij síí ata̱ suun rihaan nij síí yaníj rá yuvii̱ roꞌ, rii taꞌngaꞌ uxrá nij soꞌ rihaan tuviꞌ nij soꞌ, ne̱ uun niha̱ꞌ rá nij síí noco̱o doj uun chij nij soꞌ rihaan yuvii̱ ado̱nj.
\v 43 Tza̱j ne̱ se̱ gaa da̱nj scaꞌnúj soj quiꞌya̱j soj maꞌ. ꞌO̱ se sese me rá ꞌo̱ soj gu̱un chij soꞌ rihaan soj, ne̱ gu̱un soꞌ da̱j se vaa síí nu̱u̱ rihaan tuviꞌ,
\v 44 ne̱ ase vaa mozó roꞌ, da̱nj ga̱a̱ xa̱ꞌ soꞌ rihaan soj na̱nj ado̱nj.
\v 45 Dan me se nda̱ꞌ se Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ni̱caj Yuꞌunj man Yuvii̱ mej, tza̱j ne̱ ne caꞌna̱ꞌ ꞌu̱nj cheꞌé yan gu̱un nij yuvii̱ mozó rihanj maꞌ. ꞌO̱ se caꞌnáꞌ ꞌu̱nj guún ꞌu̱nj mozó rihaan nij yuvii̱ na̱nj ado̱nj. Ne̱ caꞌnáꞌ ꞌu̱nj nayo̱n ma̱ꞌanj rihaan yuvii̱ ne̱ cavi̱ꞌ ꞌu̱nj cheꞌé cacunꞌ ata̱ nij soꞌ, ga̱a ne̱ nani̱i̱ nij soꞌ rihaan sayuun, qui̱ꞌyáj na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\s Naxraꞌ rihaan síí tuchri̱i cuꞌna̱j Bartimeo, quiꞌyaj Jesús a
\p
\v 46 Ga̱a ne̱ catúj nij soꞌ chumanꞌ Jericó a. Ne̱ ga̱a curiha̱nj Jesús do̱ꞌ, nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ do̱ꞌ, ri̱i̱ yuvii̱ do̱ꞌ, chumanꞌ Jericó, ne̱ dan me se yáán ꞌo̱ síí tuchri̱i cuꞌna̱j Bartimeo tuꞌva chrej, ne̱ taꞌníí síí cuꞌna̱j Timeo me soꞌ, ne̱ síí achíín caridad me soꞌ a.
\v 47 Ga̱a ne̱ xcaj soꞌ cuentá se vaa Jesús síí cavii chumanꞌ Nazaret me síí cache̱n rej ya̱nj soꞌ, ne̱ cheꞌé dan guun cheꞌe̱ soꞌ caguáj soꞌ, ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Taꞌníí Taꞌnij Siꞌno̱ David síí cayáán ga̱a naá mé so̱ꞌ, Jesús. Cunu̱u ꞌe̱e̱ rá so̱ꞌ ni̱ꞌyaj so̱ꞌ manj rugua̱nj ―taj soꞌ a.
\p
\v 48 Tza̱j ne̱ caxríj yuva̱a̱ queꞌe̱e̱ yuvii̱ man soꞌ a:
\p ―Dínj tuꞌvá so̱ꞌ á ―taj nij soꞌ a.
\p Tza̱j ne̱ doj a̱ nucua̱j caguáj soꞌ, cataj soꞌ a:
\p ―Taꞌníí Taꞌnij Siꞌno̱ David síí cayáán ga̱a naá mé so̱ꞌ ado̱nj. Cunu̱u ꞌe̱e̱ rá so̱ꞌ ni̱ꞌyaj so̱ꞌ manj rugua̱nj ―taj uún soꞌ a.
\p
\v 49 Ga̱a ne̱ canicunꞌ Jesús, ne̱ caꞌneꞌ Jesús suun rihaan nij síí nicu̱nꞌ ga̱ soꞌ se vaa caꞌa̱nj nacu̱nj nij soꞌ man síí tuchri̱i yoꞌ a. Ga̱a ne̱ caꞌanj canacu̱nj nij soꞌ man síí tuchri̱i, ne̱ cataj nij soꞌ a:
\p ―ꞌO̱ caꞌne̱j nucuaj nimán so̱ꞌ á. Nacúún soꞌ mán so̱ꞌ, ne̱ na̱xuma̱a̱n so̱ꞌ, caꞌa̱nj níꞌ á ―taj nij soꞌ rihaan síí tuchri̱i cuꞌna̱j Bartimeo a.
\p
\v 50 Ga̱a ne̱ tanáj soꞌ yatzíj ta̱j xráá soꞌ, ne̱ güéj soꞌ, ne̱ caꞌnaꞌ soꞌ rihaan Jesús a.
\v 51 Ga̱a ne̱ xnáꞌanj Jesús man soꞌ a:
\p ―Da̱j qui̱ꞌyáj mán so̱ꞌ, rá so̱ꞌ ga̱ ―taj Jesús a.
\p Ga̱a ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Nachugu̱u̱n rihanj, raj, maestro ―taj soꞌ rihaan Jesús a.
\p
\v 52 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan soꞌ a:
\p ―Caꞌve̱e caꞌa̱nj so̱ꞌ á. Ma̱an cheꞌé se amán rá so̱ꞌ niꞌya̱j so̱ꞌ manj roꞌ, cheꞌé dan cunuu sa̱ꞌ rihaan so̱ꞌ ado̱nj ―taj Jesús rihaan soꞌ a.
\p Nu̱ꞌ caꞌmii Jesús da̱nj, ne̱ nu̱ꞌ curuviꞌ rihaan síí tuchri̱i yoꞌ, ne̱ caꞌanj soꞌ ga̱ Jesús chrej va̱j Jesús a.
\c 11
\s Catúj Jesús chumanꞌ Jerusalén a
\p
\v 1 Ga̱a ne̱ nichrunꞌ Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ ro̱j chumanꞌ cuꞌna̱j Betfagé ga̱ Betania, ne̱ ro̱j chumanꞌ yoꞌ roꞌ, naj nichru̱nꞌ tuꞌva chumanꞌ Jerusalén, ne̱ tacóó tacaan cuꞌna̱j Tacaan ma̱n Chruun Olivó naj ro̱j chumanꞌ yoꞌ a. Ga̱a ne̱ caꞌnéé Jesús man vi̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ,
\v 2 ne̱ cataj soꞌ rihaan ro̱j soꞌ a:
\p ―Caꞌa̱nj ro̱j so̱j, ne̱ catu̱u̱ ro̱j so̱j chumanꞌ na̱j rihaan níꞌ, ne̱ nu̱ꞌ nari̱ꞌ ro̱j so̱j man ꞌo̱ burró leꞌe̱j yaꞌa̱nj numi̱i a. Dan me se nache̱ ro̱j so̱j man xoꞌ, ne̱ ni̱caj ro̱j so̱j caꞌna̱ꞌ ro̱j so̱j rihanj á.
\v 3 Ne̱ sese xna̱ꞌanj nii man ro̱j so̱j me cheꞌé ꞌyaj ro̱j so̱j da̱nj ga̱ burró, ne̱ cata̱j ro̱j so̱j a: “Síí ꞌNi̱j Raꞌa man níꞌ achiin xcuu nihánj rihaan chugua̱nj. Ne̱ rque do̱j nanica̱j uún xoꞌ, quiꞌya̱j soꞌ na̱nj á”, cata̱j ro̱j so̱j á ―taj Jesús a.
\p
\v 4 Dan me se caꞌanj ro̱j soꞌ, ne̱ catúj ro̱j soꞌ chumanꞌ, ne̱ nariꞌ ro̱j soꞌ man burró leꞌe̱j nicu̱nꞌ rá ꞌo̱ callé rihaan taꞌyaa ꞌo̱ veꞌ, ne̱ numi̱i xoꞌ a. Dan me se nache ro̱j soꞌ man xoꞌ a.
\v 5 Ne̱ nicu̱nꞌ do̱j yuvii̱ rej yoꞌ, ne̱ xnáꞌanj taꞌa̱j nij soꞌ man ro̱j soꞌ a:
\p ―Me cheꞌé nache ro̱j so̱j burró ga̱ ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 6 Ne̱ cataj ro̱j síí tucuꞌyón snana̱ Jesús nda̱a vaa caꞌneꞌ Jesús suun rihaan ro̱j soꞌ, ga̱a ne̱ caꞌvej rá nij síí nicu̱nꞌ rej yoꞌ ni̱caj ro̱j soꞌ burró caꞌa̱nj ro̱j soꞌ a.
\p
\v 7 Dan me se nica̱j ro̱j soꞌ burró namán ro̱j soꞌ rej nicu̱nꞌ Jesús, ne̱ cutaꞌ ro̱j soꞌ saga̱nꞌ ro̱j soꞌ xráá burró, ne̱ caꞌanj quita̱j Jesús xráá burró yoꞌ a.
\v 8 Dan me se uchruj ndoꞌo nij yuvii̱ yatzíj saga̱nꞌ nij soꞌ rá chrej, ne̱ ꞌó taꞌa̱j nij yuvii̱ roꞌ, aꞌneꞌ nij soꞌ coj chruun ma̱n tacaan, uchruj nij soꞌ rá chrej, ne̱ achén Jesús ga̱ burró leꞌe̱j a.
\p
\v 9 Ne̱ va̱j yuvii̱ ta̱j ya̱a̱n rihaan Jesús, ne̱ ꞌnaꞌ yuvii̱ noco̱ꞌ rej xco̱ Jesús, ne̱ caguáj nij yuvii̱, cataj nij yuvii̱ a:
\p ―Síí sa̱ꞌ uxrá me Yaꞌanj na̱nj ado̱nj. ꞌNaꞌ síí caꞌnéé Síí ꞌNi̱j Raꞌa man níꞌ á. Se lu̱j ndoꞌo me ꞌyaj Yaꞌanj cheꞌé soꞌ a.
\v 10 Cuna̱j uxrá vaa ꞌnaꞌ síí gu̱un chij nda̱a vaa guun chij xi̱i níꞌ rey David ga̱a naá a. Síí sa̱ꞌ uxrá me Yaꞌanj si̱j nicu̱nꞌ xta̱ꞌ na̱nj á ―taj nij yuvii̱ yoꞌ a.
\p
\v 11 Ga̱a ne̱ catúj Jesús chumanꞌ Jerusalén ne̱ caꞌanj soꞌ rej ya̱nj nuvií noco̱o, ne̱ niꞌya̱j Jesús man cunuda̱nj nij rasu̱u̱n ma̱n anica̱j rihaan nuvií noco̱o, ne̱ ma̱an cheꞌé se nichrunꞌ gu̱un rmi̱ꞌ, ne̱ cheꞌé dan curiha̱nj uún Jesús ga̱ chuvi̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ne̱ nanica̱j soꞌ caꞌanj soꞌ chumanꞌ Betania a.
\s Caꞌmii Jesús rihaan chruun higó nuviꞌ chruj raa̱ a
\p
\v 12 Ne̱ ꞌó güii me se curiha̱nj uún nij soꞌ chumanꞌ Betania, ne̱ naꞌaan rque Jesús a.
\v 13 Ga̱a ne̱ ga̱nꞌ nicunꞌ ꞌo̱ chruun higó ta̱j coj raa̱ queneꞌen Jesús a. Ne̱ cuchiꞌ soꞌ tacóó chruun, ne̱ niꞌya̱j soꞌ, ne̱ taj va̱j a̱ doj chruj mán raa̱ chruun a̱ maꞌ. Ma̱an na̱nj coj u̱u̱n táá raa̱ chruun yoꞌ a. ꞌO̱ se né tie̱mpó avii chruj higó me yoꞌ maꞌ.
\v 14 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan chruun a:
\p ―Daj chiha̱a̱ míj se̱ cumán chruj raá so̱ꞌ cha̱ yuvii̱ a̱ maꞌ ―taj Jesús a.
\p Ne̱ cuno nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ se vaa caꞌmii soꞌ da̱nj a.
\s Quirii Jesús man nij yuvii̱ tuꞌvéj rasu̱u̱n ma̱n rej ya̱nj nuvií noco̱o a
\p
\v 15 Ga̱a ne̱ catúj Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ chumanꞌ Jerusalén, ga̱a ne̱ catúj Jesús rej ya̱nj nuvií noco̱o, ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ soꞌ quirii soꞌ man nu̱ꞌ nij síí tuꞌvéj rasu̱u̱n do̱ꞌ, man nij síí quiránj rasu̱u̱n ma̱n rej ya̱nj nuvií noco̱o do̱ꞌ a. Ne̱ tiguíj raꞌa soꞌ nij chruun mesá natuná nii saꞌanj rihaan, ne̱ tiguíj raꞌa soꞌ chruun xlá ta̱j nij síí tuꞌvéj chaꞌaa̱n a.
\v 16 Ne̱ caráán soꞌ chrej se̱ cata̱ nij yuvii̱ rasu̱u̱n tuꞌvéj cache̱n nij soꞌ rej ya̱nj nuvií a.
\v 17 Ga̱a ne̱ tucuꞌyón soꞌ man nij síí ma̱n rihaan nuvií, ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Ya̱ uxrá taj Danj Yaꞌanj se vaa tucuá Yaꞌanj rej achíín niꞌya̱j nda̱a nij yuvii̱ yaníj rihaan Yaꞌanj me nihánj ado̱nj. Tza̱j ne̱ ase vaa yuꞌuj yuvej rej atúj yuve̱ síí itu̱u̱ vaa tucuá Yaꞌanj nihánj, quiꞌyaj soj na̱nj á ―taj Jesús a.
\p
\v 18 Cuno nij xrej ata̱ suun noco̱o do̱ꞌ, nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés do̱ꞌ, da̱j caꞌmii Jesús, ga̱a ne̱ nanoꞌ uxrá nij soꞌ da̱j quiꞌya̱j nij soꞌ ne̱ caꞌve̱e cavi̱ꞌ Jesús a. ꞌO̱ se chuꞌviꞌ nij soꞌ niꞌya̱j nij soꞌ man Jesús, cheꞌé se caꞌanj ndoꞌo rá cunuda̱nj nij yuvii̱ cuno nij yuvii̱ tucuáán tucuꞌyón Jesús a.
\v 19 Tza̱j ne̱ caꞌanj güii, ne̱ nichrunꞌ gu̱un rmi̱ꞌ, ne̱ curiha̱nj uún Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ chumanꞌ Jerusalén caꞌanj nij soꞌ a.
\s Nacoo̱ chruun higó a
\p
\v 20 Ga̱a ne̱ rej naꞌya̱a̱n ꞌó güii me se va̱j Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ chrej, ne̱ cachén nij soꞌ rej nicu̱nꞌ chruun higó caꞌmii Jesús rihaan güii quii, ne̱ ꞌo̱ nacoo̱ nda̱a yáá chruun yoꞌ a.
\v 21 Dan me se nanuj rá Pedró da̱j caꞌmii Jesús rihaan chruun yoꞌ, ne̱ cheꞌé dan cataj soꞌ rihaan Jesús a:
\p ―Ni̱ꞌyaj so̱ꞌ, maestro. Nacoo̱ nu̱ꞌ chruun cataj so̱ꞌ rihaan se vaa se̱ cavii sa̱ꞌ na̱nj á ―taj Pedró a.
\p
\v 22 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan ta̱ranꞌ nij soꞌ a:
\p ―Cuchuma̱n rá soj ni̱ꞌyaj soj Yaꞌanj á.
\v 23 Ya̱ ya̱ cata̱j xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan soj se vaa me maꞌa̱n ꞌo̱ síí cata̱j rihaan nda̱a quij xca̱a̱n yoꞌ se vaa cu̱riha̱nj quij rej nicu̱nꞌ quij ne̱ caꞌa̱nj ni̱j quij rque na yaꞌa̱nj, ne̱ sese se̱ guun vi̱j rá soꞌ ne̱ cuchuma̱n ya̱ rá soꞌ se vaa gu̱un nu̱ꞌ nda̱a vaa cataj soꞌ, ne̱ ya̱ da̱nj gu̱un ado̱nj.
\v 24 Cheꞌé dan cata̱j xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan soj se vaa nu̱ꞌ se vaa cachi̱nj niꞌya̱j soj rihaan Yaꞌanj roꞌ, sese cuchuma̱n rá soj se vaa ya̱ quiꞌya̱j Yaꞌanj da̱nj cheꞌé soj, ne̱ ya̱ ya̱ gu̱un nda̱a vaa cachíín niꞌya̱j soj ado̱nj.
\v 25 Ne̱ ga̱a nicunꞌ soj achíín niꞌya̱j soj rihaan Yaꞌanj, ne̱ sese vaa cacunꞌ quiꞌyaj ꞌo̱ soꞌ rihaan soj, ne̱ cara̱a̱ xꞌnaa soj cheꞌé cacunꞌ tumé tuviꞌ soj, ga̱a ne̱ caꞌve̱e tinavi̱j Rej soj síí nicu̱nꞌ xta̱ꞌ cacunꞌ tumé maꞌa̱n soj ado̱nj.
\v 26 Tza̱j ne̱ sese se̱ caráj xꞌnaa soj cheꞌé cacunꞌ quiꞌyaj tuviꞌ soj rihaan soj, ne̱ daj chiha̱a̱ míj se̱ tinavij Rej soj síí nicu̱nꞌ xta̱ꞌ cacunꞌ tumé maꞌa̱n soj a̱ maꞌ ―taj Jesús rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a.
\s Xnáꞌanj nii man Jesús me síí caꞌneꞌ suun rihaan soꞌ quiꞌya̱j soꞌ nda̱a vaa ꞌyaj soꞌ a
\p
\v 27 Ga̱a ne̱ catúj uún Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ rque chumanꞌ Jerusalén, ga̱a ne̱ chéé Jesús rej ya̱nj nuvií noco̱o, ne̱ cuchiꞌ nij xrej ata̱ suun noco̱o do̱ꞌ, nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés do̱ꞌ, nij síí uun chij do̱ꞌ, rihaan soꞌ,
\v 28 ga̱a ne̱ cataj nij soꞌ rihaan soꞌ a:
\p ―Me síí caꞌneꞌ suun rihaan so̱ꞌ qui̱ꞌyáá so̱ꞌ nda̱a vaa ꞌyáá so̱ꞌ ga̱ ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 29 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Ne̱ vaa ꞌo̱ nana̱ xna̱ꞌanj ꞌu̱nj man nij soj, ne̱ sese ya̱ cata̱j xnaꞌanj nij soj nana̱ yoꞌ rihanj, ne̱ cata̱j xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan soj me síí caꞌneꞌ suun rihanj a.
\v 30 Dan me se me síí caꞌneꞌ suun rihaan Juan síí cuta̱ꞌ ne man yuvii̱, rá soj ga̱. Yaꞌanj naꞌ. Ase nij yuvii̱ xa̱ꞌ. Cata̱j xnaꞌanj nij soj rihanj á ―taj Jesús a.
\p
\v 31 Ga̱a ne̱ nuchruj ra̱a̱ ndoꞌo nij soꞌ ga̱ tuviꞌ nij soꞌ, ne̱ cataj nij soꞌ a:
\p ―Sese cata̱j níꞌ se vaa Yaꞌanj caꞌneꞌ suun rihaan Juan cuta̱ꞌ ne soꞌ man yuvii̱, ne̱ cata̱j Jesús rihaan níꞌ me cheꞌé ne cuchuma̱n rá níꞌ nana̱ caꞌmii Juan a.
\v 32 Tza̱j ne̱ a̱ doj se̱ caꞌvee cata̱j níꞌ se vaa ma̱an yuvii̱ caꞌneꞌ suun rihaan Juan quiꞌya̱j soꞌ da̱nj maꞌ ―taj nij soꞌ rihaan tuviꞌ nij soꞌ, cheꞌé se cuchuꞌviꞌ nij soꞌ niꞌya̱j nij soꞌ man nij yuvii̱ a.
\p ꞌO̱ se síí caꞌnéé Yaꞌanj nata̱ꞌ snana̱ Yaꞌanj rihaan yuvii̱ me ya̱ Juan, rá cunuda̱nj nij yuvii̱ a.
\p
\v 33 Ga̱a ne̱ cataj nij soꞌ rihaan Jesús a:
\p ―Ne neꞌen núj me síí caꞌneꞌ suun rihaan Juan cuta̱ꞌ ne soꞌ man yuvii̱ maꞌ ―taj nij soꞌ a.
\p Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Cheꞌé dan se̱ cataj xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan nij soj me síí caꞌneꞌ suun rihanj qui̱ꞌyáj nda̱a vaa ꞌyáj maꞌ ―taj Jesús a.
\c 12
\s Nanó Jesús cuentó cheꞌé yuvii̱ chiꞌi̱i̱ ꞌyaj suun rihaan naa̱ a
\p
\v 1 Ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ Jesús nanó soꞌ cuentó rihaan nij soꞌ a:
\p ―Dan me se cuchruj ꞌo̱ soꞌ naa̱ chruj uvá, ne̱ quiꞌyaj soꞌ chingá nu̱ꞌ anica̱j tuꞌva naa̱ yoꞌ, ga̱a ne̱ gáán soꞌ yuꞌuj rej xtu̱nꞌ chruj uvá ne̱ cavi̱i̱ na uvá, ne̱ cuneꞌ soꞌ ꞌo̱ veꞌ nataꞌ ca̱yáán nij síí tu̱mé naa̱ yoꞌ a.
\p ’Ga̱a ne̱ tanáj soꞌ naa̱ yoꞌ rihaan nij síí quiꞌya̱j suun naa̱ yoꞌ, ne̱ curiha̱nj soꞌ caꞌanj soꞌ ga̱nꞌ a.
\v 2 Ga̱a quisíj yavii cuta̱ nii chruj uvá, ne̱ caꞌnéé síí xna̱a̱ yoꞌ man ꞌo̱ se‑mo̱zó soꞌ rihaan nij síí nu̱u̱ tumé xnaa̱ soꞌ a. Me rá soꞌ caꞌna̱ꞌ ni̱caj se‑mo̱zó soꞌ taꞌa̱j chruj uvá rihaan maꞌa̱n soꞌ a.
\p
\v 3 ’Ga̱a ne̱ taꞌaa nij síí nu̱u̱ tumé naa̱ man se‑mo̱zó síí xna̱a̱, ne̱ goꞌ uxrá nij soꞌ chruun xráá soꞌ, ne̱ caꞌnéé nij soꞌ man soꞌ rihaan síí xna̱a̱ a. Tza̱j ne̱ a̱ doj chruj uvá ne ni̱caj soꞌ caꞌanj soꞌ, quiꞌyaj nij soꞌ a̱ maꞌ.
\v 4 Ga̱a ne̱ caꞌnéé síí xna̱a̱ man ꞌó mozó rihaan nij síí nu̱u̱ tumé xnaa̱ soꞌ uún a. Tza̱j ne̱ goꞌ nij soꞌ yahij raa̱ soꞌ, ne̱ caxríj naꞌa̱j nij soꞌ man soꞌ a.
\p
\v 5 ’Ga̱a ne̱ caꞌnéé síí xna̱a̱ ꞌó mozó uún, ne̱ ticaviꞌ nij síí nu̱u̱ tumé naa̱ man soꞌ, ne̱ queꞌe̱e̱ doj mozó caꞌnéé uún síí xna̱a̱, ne̱ taꞌa̱j nij soꞌ goꞌ nij síí nu̱u̱ tumé naa̱, ne̱ ꞌó taꞌa̱j nij soꞌ ticaviꞌ nij síí nu̱u̱ tumé naa̱ a.
\p
\v 6 ’Ne̱ da̱j o̱rúnꞌ soꞌ quináj, ne̱ síí quináj me taꞌníí síí xna̱a̱, ne̱ ꞌe̱e̱ ndoꞌo rá síí xna̱a̱ man taꞌníí soꞌ a. Tza̱j ne̱ caꞌnéé síí xna̱a̱ yoꞌ man taꞌníí soꞌ rihaan nij síí tumé xnaa̱ soꞌ, ne̱ cataj soꞌ a: “Cara̱a̱ cochro̱j nij síí tumé naa̱ rihaan taꞌníj sese caꞌa̱nj taꞌníj tza̱j xe̱e̱”, taj síí xna̱a̱ yoꞌ a.
\p
\v 7 ’Tza̱j ne̱ cataj nij síí tumé naa̱ rihaan tuviꞌ nij soꞌ a: “Síí nihánj me síí gu̱un xna̱a̱ naa̱ nihánj vaa güii na̱nj á. Cheꞌé dan ticavi̱ꞌ níꞌ man soꞌ, ne̱ vaa güii, ne̱ gu̱un xna̱a̱ maꞌa̱n níꞌ man naa̱ nihánj chugua̱nj”, taj nij soꞌ niꞌya̱j nij soꞌ man taꞌníí síí xna̱a̱ yoꞌ a.
\v 8 Ga̱a ne̱ taꞌaa nij soꞌ man soꞌ, ne̱ ticaviꞌ nij soꞌ man soꞌ, ne̱ quiriꞌíj nij soꞌ man soꞌ xeꞌ a.
\p
\v 9 ’Ne̱ da̱j quiꞌya̱j síí xna̱a̱ man nij síí tumé xnaa̱ soꞌ, rá soj ga̱. Dan me se caꞌna̱ꞌ soꞌ, ne̱ ticavi̱ꞌ soꞌ man nij soꞌ, ne̱ ta̱cuachén soꞌ xnaa̱ soꞌ rihaan ꞌó nij síí tu̱mé xnaa̱ soꞌ a.
\v 10 Ne naya̱a̱ nij soj nana̱ nihánj nana̱ no̱ rihaan Danj Yaꞌanj naꞌ:
\q Yuvej quiriꞌíj nij síí cuneꞌ veꞌ roꞌ,
\q guun yuvej sa̱ꞌ vaa se uun doj
\q rihaan cunuda̱nj nij yuvej ma̱n tacóó veꞌ yoꞌ na̱nj ado̱nj.
\q
\v 11 Maꞌa̱n Yaꞌanj Si̱j ꞌNi̱j Raꞌa man níꞌ quiꞌyaj da̱nj,
\q ne̱ cuna̱j uxrá vaa yoꞌ, rá níꞌ ado̱nj,
\m taj Danj Yaꞌanj a ―taj Jesús rihaan nij síí uun chij rihaan nij yuvii̱ israelitá a.
\p
\v 12 Ga̱a ne̱ nanoꞌ nij soꞌ da̱j ga̱a̱ ta̱ꞌaa nij soꞌ man Jesús, ese queneꞌen nij soꞌ se vaa cheꞌé maꞌa̱n nij soꞌ me cuentó nanó Jesús a. Tza̱j ne̱ cuchuꞌviꞌ nij soꞌ niꞌya̱j nij soꞌ man nij yuvii̱ nuu chre̱ꞌ a. Ne̱ tanáj nij soꞌ man Jesús, ne̱ caꞌanj nij soꞌ a.
\s Nataꞌ Jesús cheꞌé impuestó go̱ꞌ níꞌ rihaan gobiernó do̱ꞌ, cheꞌé se rque̱ níꞌ rihaan Yaꞌanj do̱ꞌ a
\p
\v 13 Ga̱a ne̱ caꞌnéé nij síí uun chij yoꞌ do̱j síí fariseo do̱ꞌ, do̱j síí noco̱ꞌ man Herodes do̱ꞌ, rihaan Jesús, cheꞌé rej cuta̱ꞌ nij soꞌ cacunꞌ xráá Jesús cheꞌé nana̱ caꞌmi̱i̱ Jesús a.
\v 14 Dan me se cuchiꞌ nij síí tihaꞌ yuꞌunj yoꞌ rihaan Jesús, ne̱ cataj nij soꞌ rihaan soꞌ a:
\p ―Neꞌen núj se vaa nana̱ ya̱ ina̱nj aꞌmii so̱ꞌ, maestro. Ne̱ ne chuꞌvíꞌ so̱ꞌ niꞌya̱j so̱ꞌ man nij yuvii̱ da̱j cata̱j nij yuvii̱ maꞌ. Ne̱ ꞌo̱ cuya̱a̱n vaa nu̱ꞌ yuvii̱ rihaan so̱ꞌ chugua̱nj. Ma̱an se ya̱ tucuꞌyón so̱ꞌ rihaan yuvii̱ da̱j quiꞌya̱j yuvii̱ canoco̱ꞌ yuvii̱ man Yaꞌanj ado̱nj. Ne̱ no̱ xcúún yuvii̱ rque̱ yuvii̱ impuestó rihaan síí nica̱j suun emperador César naꞌ. Ase se̱ rqué yuvii̱ xa̱ꞌ. Dan me se rque̱ núj naꞌ. Se̱ rqué núj xa̱ꞌ ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 15 Dan me se a̱j neꞌen Jesús se vaa síí nucuiꞌ rá me nij soꞌ, ne̱ cheꞌé dan cataj soꞌ rihaan nij soꞌ a:
\p ―Me cheꞌé me rá soj tiha̱ꞌ yuꞌunj soj manj ne̱ cuta̱ꞌ soj cacunꞌ xráj ga̱. Ti̱haa̱n soj ꞌo̱ saꞌanj aga̱ꞌ rihanj ni̱ꞌyaj á ―taj Jesús rihaan nij soꞌ a.
\p
\v 16 Ne̱ tihaa̱n nij soꞌ ꞌo̱ saꞌanj aga̱ꞌ rihaan soꞌ, ne̱ xnáꞌanj soꞌ man nij soꞌ a:
\p ―Me síí no̱ rihaan saꞌanj aga̱ꞌ nihánj ga̱. Ne̱ me síí se‑chuvi̱i no̱ rihaan saꞌanj aga̱ꞌ nihánj ga̱ ―taj Jesús a.
\p Ga̱a ne̱ cataj nij soꞌ rihaan Jesús a:
\p ―Síí nica̱j suun César me nó rihaan saꞌanj aga̱ꞌ yoꞌ, ne̱ nó se‑chuvi̱i soꞌ rihaan saꞌanj a ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 17 Ga̱a ne̱ cataj Jesús a:
\p ―Rque̱ soj siꞌyaj síí nica̱j suun rihaan maꞌa̱n soꞌ, ne̱ rque̱ soj siꞌyaj Yaꞌanj rihaan Yaꞌanj á ―taj Jesús a.
\p Ga̱a ne̱ caꞌanj ndoꞌo rá nij síí me rá tiha̱ꞌ yuꞌunj yoꞌ niꞌya̱j nij soꞌ man Jesús a.
\s Cataj Jesús se vaa ya̱ cunu̱u iꞌna̱ꞌ uún nij síí caviꞌ a
\p
\v 18 Ga̱a ne̱ cuchiꞌ do̱j síí saduceo rihaan Jesús a. Nij síí saduceo roꞌ, taj se vaa daj chiha̱a̱ míj se̱ cunuu iꞌna̱ꞌ uún yuvii̱ asa̱ꞌ caviꞌ yuvii̱ a. Dan me se xnáꞌanj nij soꞌ man Jesús a:
\p
\v 19 ―Cachrón Moisés nana̱ nihánj rihaan yanj cuno̱ níꞌ a: “Sese caviꞌ ꞌo̱ soꞌ, ne̱ quináj nica̱ soꞌ, ne̱ sese taj va̱j taꞌníí soꞌ, ne̱ no̱ xcúún tinúú soꞌ xca̱j tinúú soꞌ man choco̱ꞌ soꞌ, ne̱ coto̱j tinúú síí caviꞌ ga̱ noꞌ, ne̱ cuchru̱j noꞌ neꞌej, ne̱ gu̱un taꞌni̱j síí caviꞌ man neꞌej yoꞌ a.” Nihánj me nana̱ cachrón Moisés rihaan yanj ga̱a naá, maestro.
\v 20 Dan me se vaa chi̱j nij tinu̱j ꞌo̱ nij soꞌ, ne̱ síí chava̱ꞌ me se xcaj soꞌ chana̱, ga̱a ne̱ caviꞌ soꞌ, ne̱ taj va̱j neꞌej cuchruj nica̱ soꞌ, quiꞌyaj soꞌ maꞌ.
\v 21 Ga̱a ne̱ xcaj scueꞌe̱e̱ síí caviꞌ man chana̱ caviꞌ nica̱, ga̱a ne̱ caviꞌ soꞌ uún, ne̱ taj neꞌej cuchruj chana̱ yoꞌ, quiꞌyaj soꞌ, ne̱ veé da̱nj xcaj scueꞌe̱e̱ soꞌ uún man chana̱, ne̱ caviꞌ soꞌ uún, ne̱ veé da̱nj quiꞌyaj chi̱j nij tinu̱j nij soꞌ, ne̱ taj va̱j a̱ ꞌó neꞌej cuchruj chana̱ yoꞌ a̱ maan ado̱nj.
\v 22 Nda̱a síj, ga̱a ne̱ caviꞌ maꞌa̱n chana̱ uún,
\v 23 ne̱ dan me se asa̱ꞌ cunuu iꞌna̱ꞌ uún nij síí caviꞌ, ga̱a ne̱ me nij soꞌ ni̱caj man chana̱ yoꞌ, rá so̱ꞌ ga̱. ꞌO̱ se ga̱a vaa iꞌna̱ꞌ nij soꞌ, ne̱ nica̱ ta̱ranꞌ nij tinu̱j nij soꞌ guun noꞌ a ―taj nij síí saduceo, xnáꞌanj nij soꞌ man Jesús a.
\p
\v 24 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Tuná uxrá soj se vaa nuchruj ra̱a̱ soj, cheꞌé se ne neꞌen soj me taj snana̱ Yaꞌanj do̱ꞌ, da̱j vaa snucua̱j Yaꞌanj do̱ꞌ maꞌ.
\v 25 ꞌO̱ se asa̱ꞌ cunuu iꞌna̱ꞌ uún nij síí caviꞌ, ne̱ se̱ xcaj tuviꞌ nij soꞌ a̱ maꞌ. ꞌO̱ se ase vaa nij se‑mo̱zó Yaꞌanj ma̱n rej xta̱ꞌ roꞌ, da̱nj ga̱a̱ nij soꞌ na̱nj ado̱nj.
\v 26 Cata̱j xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan soj da̱j ga̱a̱ queneꞌe̱n soj se vaa ya̱ ya̱ cunu̱u iꞌna̱ꞌ uún yuvii̱ asa̱ꞌ caviꞌ yuvii̱ ado̱nj. Ataa naya̱a̱ soj nana̱ nihánj nana̱ no̱ rihaan danj Moisés nana̱ cheꞌé coj acoꞌ yaꞌan raa̱ naꞌ. Ne̱ dan me se ga̱a queneꞌen Moisés coj yoꞌ, ne̱ cataj Yaꞌanj rihaan Moisés a: “Yaꞌanj noco̱ꞌ nij síí ma̱n ga̱a naá síí cuꞌna̱j Abraham do̱ꞌ, Isaac do̱ꞌ, Jacob do̱ꞌ, mej a.” Da̱nj cataj Yaꞌanj cheꞌé nij síí ma̱n ga̱a naá yoꞌ a.
\v 27 Dan me se né Taꞌa̱nj nij xnangá me Yaꞌanj maꞌ. Ina̱nj nij síí vaa iꞌna̱ꞌ aꞌvee aráj gue̱e̱ rihaan Yaꞌanj na̱nj ado̱nj. Ya̱ uxrá tuná raa̱ soj na̱nj á ―taj Jesús rihaan nij síí saduceo yoꞌ a.
\s Cataj Jesús me suun me suun noco̱o doj cuno̱ níꞌ a
\p
\v 28 Ga̱a ne̱ ꞌo̱ nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés cuchiꞌ rihaan Jesús, ne̱ soꞌ roꞌ, me síí cuno da̱j caꞌmii Jesús ga̱ nij síí saduceo yoꞌ a. Ne̱ queneꞌen soꞌ se vaa sa̱ꞌ uxrá caꞌmii Jesús, ne̱ cheꞌé dan xnáꞌanj soꞌ man Jesús a:
\p ―Me suun me suun noco̱o doj rihaan cunuda̱nj nij suun caꞌneꞌ Yaꞌanj no̱ xcúún níꞌ cuno̱ níꞌ ga̱ ―taj soꞌ a.
\p
\v 29 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan soꞌ a:
\p ―Suun noco̱o doj rihaan cunuda̱nj nij suun no̱ xcúún níꞌ cuno̱ níꞌ me suun nihánj a: “Cuno̱ soj si̱j israelitá á. Yaꞌanj Si̱j ꞌNi̱j Raꞌa man níꞌ me se o̱rúnꞌ soꞌ,
\v 30 ne̱ nda̱a nimán yá so̱ꞌ gu̱un rá so̱ꞌ ni̱ꞌyaj so̱ꞌ man Yaꞌanj Si̱j ꞌNi̱j Raꞌa man níꞌ, ne̱ ꞌo̱ nda̱a cúú yave̱ yá so̱ꞌ cuchuma̱n ya̱ rá ni̱ꞌyaj man Yaꞌanj, ne̱ nda̱a nu̱ꞌ snucua̱j yá so̱ꞌ cara̱a̱ cochro̱j rihaan Yaꞌanj na̱nj ado̱nj.” Ne̱ nihánj me ya̱ suun noco̱o vaa se uun doj na̱nj á.
\v 31 Ne̱ vaa ꞌó suun nihánj suun me rá Yaꞌanj cuno̱ uún níꞌ a: “Adi̱ꞌ se ꞌe̱e̱ rá so̱ꞌ man ma̱ꞌán so̱ꞌ roꞌ, da̱nj ga̱a̱ ꞌe̱e̱ rá so̱ꞌ man tuvíꞌ so̱ꞌ á.” Taj va̱j ꞌó suun noco̱o doj rihaan ro̱j suun nihánj suun caꞌneꞌ Yaꞌanj no̱ xcúún níꞌ cuno̱ níꞌ a̱ maan ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 32 Ga̱a ne̱ cataj síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés yoꞌ rihaan Jesús a:
\p ―Cuna̱j uxrá caꞌmii so̱ꞌ, maestro, ne̱ ya̱ uxrá vaa nana̱ caꞌmii so̱ꞌ, se vaa o̱rúnꞌ Yaꞌanj, ne̱ taj va̱j tuviꞌ Yaꞌanj, ma̱an se o̱rúnꞌ soꞌ nicunꞌ a.
\v 33 Ne̱ ya̱ uxrá vaa nana̱ se vaa sese nda̱a nimán ya̱ níꞌ gu̱un rá níꞌ ni̱ꞌyaj níꞌ man Yaꞌanj do̱ꞌ, sese ꞌo̱ cuchuma̱n rá nda̱a cúú yave̱ ya̱ níꞌ ni̱ꞌyaj níꞌ man Yaꞌanj do̱ꞌ, sese nda̱a nu̱ꞌ se nucua̱j man níꞌ cara̱a̱ cochro̱j rihaan Yaꞌanj do̱ꞌ, sese ga̱a̱ ꞌe̱e̱ rá níꞌ man tuviꞌ níꞌ nda̱a se ꞌe̱e̱ rá níꞌ man maꞌa̱n níꞌ do̱ꞌ, ne̱ sa̱ꞌ doj vaa ro̱j suun nihánj rihaan nu̱ꞌ nij xcuu acaa do̱ꞌ, nij xcuu aviꞌ do̱ꞌ, rihaan Yaꞌanj ado̱nj ―taj síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés yoꞌ rihaan Jesús a.
\p
\v 34 Ga̱a ne̱ queneꞌen Jesús se vaa ya̱ cavii raa̱ síí caꞌmii da̱nj rihaan soꞌ, ne̱ cheꞌé dan cataj Jesús rihaan soꞌ a:
\p ―So̱ꞌ me se nichrunꞌ ya̱ caꞌve̱j rá so̱ꞌ gu̱un chij Yaꞌanj nimán so̱ꞌ na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p Ne̱ taj va̱j síí quisíj rá xna̱ꞌanj ꞌó nana̱ man Jesús a̱ maꞌ.
\s Síí Caꞌnéé Yaꞌanj Ti̱nanii man Yuvii̱ rihaan Sayuun roꞌ, né na̱nj yuvii̱ me soꞌ maꞌ
\p
\v 35 Dan me se ga̱a tucuꞌyón Jesús snana̱ soꞌ man nij yuvii̱ rej ya̱nj nuvií noco̱o, ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés roꞌ, me cheꞌé taj nij soꞌ se vaa na̱nj taꞌníí taꞌnij siꞌno̱ rey David me Síí Caꞌne̱j Yaꞌanj Ti̱nanii man Yuvii̱ rihaan Sayuun, rá soj ga̱.
\v 36 ꞌO̱ se nuû Nimán Yaꞌanj nimán David, ne̱ cataj soꞌ a:
\q Caꞌmii Yaꞌanj Si̱j ꞌNi̱j Raꞌa man níꞌ rihaan Síí ꞌNi̱j Raꞌa manj a:
\q “Caꞌa̱nj ca̱yáán so̱ꞌ xꞌnúú ꞌu̱nj rej nuva̱ꞌ ꞌu̱nj,
\q nda̱a se quisi̱j quiꞌya̱j canaán ꞌu̱nj
\q rihaan ta̱ranꞌ nij síí ta̱j riꞌyunj mán so̱ꞌ,
\q ne̱ quiri̱i̱ taꞌngáꞌ so̱ꞌ rihaan nij soꞌ ado̱nj”,
\m taj David a.
\v 37 Dan me se Síí ꞌNi̱j Raꞌa man David me Síí Caꞌne̱j Yaꞌanj, taj maꞌa̱n David a. Sese ꞌni̱j raꞌa soꞌ man David, ne̱ asa̱ꞌ aꞌvee guun soꞌ na̱nj taꞌníí taꞌnij siꞌno̱ David ga̱. Taj cheꞌé cata̱j nij soꞌ se vaa na̱nj yuvii̱ me soꞌ maꞌ ―taj Jesús a.
\p Cuno ri̱i̱ yuvii̱ snana̱ Jesús, ne̱ guun niha̱ꞌ rá nij soꞌ uno nij soꞌ snana̱ soꞌ a.
\s Nataꞌ Jesús cheꞌé cacunꞌ tumé nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés a
\p
\v 38 Dan me se ga̱a tucuꞌyón Jesús stucua̱nj soꞌ man nij yuvii̱, ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Xca̱j nij soj cuentá da̱j ꞌyaj nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés, ne̱ tu̱mé soj man soj se̱ gaa na̱nj quiꞌya̱j soj nda̱a vaa ꞌyaj nij soꞌ á. Dan me se niha̱ꞌ rá nij soꞌ cu̱nuû nij soꞌ yatzéj sa̱ꞌ xca̱a̱n cache̱e̱ nij soꞌ rej queneꞌe̱n yuvii̱ man nij soꞌ, ne̱ me rá nij soꞌ caꞌmi̱i̱ sa̱ꞌ yuvii̱ ga̱ nij soꞌ ga̱a chéé nij soꞌ rihaan yuꞌvee a.
\v 39 Ne̱ uun rá nij soꞌ quita̱j nij soꞌ chruun xlá sa̱ꞌ doj ga̱a ꞌanj nij soꞌ veꞌ nuu chre̱ꞌ níꞌ tu̱cuꞌyón níꞌ stucua̱nj Moisés do̱ꞌ, ga̱a ꞌanj nij soꞌ chaꞌanj do̱ꞌ a.
\v 40 Ne̱ aꞌnéj nij soꞌ veꞌ tucuá chana̱ caviꞌ nica̱, ne̱ yu̱u̱n cheꞌe̱ guun tucua̱ nij soꞌ man veꞌ yoꞌ, ne̱ ꞌyaj xca̱a̱n ndoꞌo nij soꞌ cuentó achíín niꞌya̱j nij soꞌ rihaan Yaꞌanj, cheꞌé rej sa̱ꞌ doj gu̱un nucua̱j nij soꞌ tiha̱ꞌ yuꞌunj nij soꞌ man yuvii̱ a. Cheꞌé dan doj a̱ ga̱a̱ sayuun quira̱nꞌ nij soꞌ quiꞌya̱j Yaꞌanj, asa̱ꞌ caꞌneꞌ Yaꞌanj cacunꞌ cheꞌé yuvii̱ ado̱nj ―taj Jesús a.
\s ꞌO̱ chana̱ nique̱ caviꞌ nica̱ roꞌ, sa̱ꞌ doj quiꞌyaj noꞌ rihaan nij ruꞌvee, niꞌya̱j Yaꞌanj a
\p
\v 41 Dan me se ta̱j Jesús rej ta̱j chrúún saꞌanj ta̱j rihaan nuvií noco̱o, ne̱ neꞌen soꞌ da̱j quiꞌyaj nij yuvii̱ ga̱a araa nij yuvii̱ saꞌanj aga̱ꞌ rque chrúún saꞌanj yoꞌ cheꞌé Yaꞌanj, ne̱ dan me se ma̱n ndoꞌo síí ruꞌvee araa uxrá saꞌanj rque chrúún yoꞌ a.
\v 42 Ne̱ dan me se caꞌnaꞌ ꞌo̱ chana̱ caviꞌ nica̱ chana̱ nique̱, ne̱ caraa noꞌ vi̱j gue̱e̱ saꞌanj aga̱ꞌ leꞌe̱j rque chrúún yoꞌ a.
\v 43 Ga̱a ne̱ canacúún Jesús man nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ caꞌna̱ꞌ nij soꞌ rihaan soꞌ, ga̱a ne̱ cataj soꞌ rihaan nij soꞌ a:
\p ―Cata̱j xnaꞌanj yá yá ꞌu̱nj rihaan nij soj cuano̱ se vaa xa̱ꞌ chana̱ caviꞌ nica̱ chana̱ nique̱ nihánj, tza̱j ne̱ doj a̱ caraa noꞌ saꞌanj rque chrúún yoꞌ rihaan saꞌanj caraa cunuda̱nj ꞌó nij yuvii̱ na̱nj ado̱nj.
\v 44 ꞌO̱ se nij soꞌ me se da̱j doj saꞌanj quináj raa̱ se‑saꞌa̱nj nij soꞌ roꞌ, caraa nij soꞌ rque chrúún a. Xa̱ꞌ noꞌ, tza̱j ne̱ nda̱ꞌ se achiin ndoꞌo saꞌanj rihaan noꞌ, tza̱j ne̱ rqué noꞌ rihaan Yaꞌanj cunuda̱nj saꞌanj nica̱j noꞌ saꞌanj quira̱a̱n noꞌ se cha̱ noꞌ na̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\c 13
\s Cataj Jesús se vaa cane̱e̱ nu̱ꞌ nuvií noco̱o ya̱nj chumanꞌ Jerusalén a
\p
\v 1 Ga̱a ne̱ curiha̱nj Jesús rej ya̱nj nuvií noco̱o, ga̱a ne̱ ꞌo̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ cataj rihaan soꞌ a:
\p ―Ni̱ꞌyaj so̱ꞌ, maestro. Sa̱ꞌ ina̱nj vaa yuvej, ne̱ veꞌé ndoꞌo vaa nij veꞌ asânj ―taj ꞌo̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús a.
\p
\v 2 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan soꞌ a:
\p ―Neꞌén so̱ꞌ nu̱ꞌ nij veꞌ noco̱o ma̱n rej ya̱nj nuvií nihánj naꞌ. Vaa güii, ne̱ cane̱e̱ nu̱ꞌ nihánj, ne̱ a̱ ꞌó yuvej se̱ quitáá xráá tuviꞌ yuvej nihánj a̱ maꞌ ―taj Jesús a.
\s Nataꞌ Jesús cheꞌé sayuun gu̱un rihaan chumii̱ nihánj vaa güii a
\p
\v 3 Dan me se caꞌanj ca̱yáán Jesús raa̱ tacaan cuꞌna̱j Tacaan ma̱n Chruun Olivó, rej ruviꞌ sa̱ꞌ nuvií noco̱o, ne̱ ma̱an Pedró do̱ꞌ, Jacobo do̱ꞌ, Juan do̱ꞌ, Andrés do̱ꞌ, cuchiꞌ rihaan soꞌ, ne̱ xnáꞌanj nij soꞌ man soꞌ a:
\p
\v 4 ―Maestro, aman cane̱e̱ nu̱ꞌ yoꞌ ga̱. Ne̱ a̱ me rasu̱u̱n caꞌna̱ꞌ qui̱ꞌyáá so̱ꞌ asa̱ꞌ quisíj caꞌna̱ꞌ nu̱ꞌ nij sayuun nda̱a vaa cataj xnaꞌanj so̱ꞌ rihaan núj ga̱ ―taj caꞌa̱nj nij soꞌ a.
\p
\v 5 Ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ Jesús cataj xnaꞌanj soꞌ rihaan nij soꞌ a:
\p ―Tu̱mé ndoꞌo soj man soj se̱ gaa na̱nj tiha̱ꞌ yuꞌunj yuvii̱ man soj á.
\v 6 ꞌO̱ se caꞌna̱ꞌ uxrá yuvii̱ cata̱j se vaa ꞌu̱nj caꞌnéé man nij soꞌ ne̱ cata̱j nij soꞌ a: “ꞌU̱nj me síí naꞌvi̱j soj, Síí Ti̱nanii man Yuvii̱ rihaan Sayuun á”, cata̱j nij soꞌ, ne̱ dan me se tiha̱ꞌ yuꞌunj uxrá nij soꞌ man tuviꞌ nij soꞌ na̱nj ado̱nj.
\p
\v 7 ’Dan me se asa̱ꞌ queneꞌen soj se vaa unuꞌ uxrá chumanꞌ ga̱ tuviꞌ chumanꞌ, ne̱ asa̱ꞌ cuno uxrá soj nana̱ se vaa unuꞌ chumanꞌ ma̱n ga̱nꞌ ga̱ tuviꞌ chumanꞌ yoꞌ, ne̱ tu̱mé soj man soj se̱ cuchuꞌviꞌ nimán soj maꞌ. Ma̱an se vaa cheꞌé gu̱un sayuun yoꞌ rihaan chumii̱ nihánj ado̱nj. Tza̱j ne̱ asa̱ꞌ quisíj guun da̱nj, ga̱a ne̱ se̱ caꞌanj niꞌya̱ chumii̱ nihánj nu̱ꞌ orá dan maꞌ.
\v 8 Dan me se cunu̱ꞌ uxrá ꞌo̱ chumanꞌ noco̱o ga̱ ꞌó chumanꞌ noco̱o, ne̱ cunu̱ꞌ ꞌo̱ gobiernó ga̱ ꞌó gobiernó a. Ne̱ cache̱n yuún noco̱o queꞌe̱e̱ chumanꞌ, ne̱ cache̱n ndoꞌo xꞌnaa uún a. Nu̱ꞌ sayuun nihánj roꞌ, ase vaa guun cheꞌe̱ ꞌo̱ chana̱ veꞌee̱ rque noꞌ cuchru̱j noꞌ neꞌej roꞌ, da̱nj ga̱a̱ nu̱ꞌ sayuun nihánj na̱nj ado̱nj.
\p
\v 9 ’Ne̱ ta̱dó soj cheꞌé sayuun quira̱nꞌ maꞌa̱n soj na̱nj á. ꞌO̱ se ta̱cuachén nii man soj rihaan nij xꞌneꞌ nij síí ata̱ suun rihaan níꞌ si̱j israelitá, ne̱ ta̱cuachén nii man soj rihaan nij síí ma̱n rá veꞌ tucuꞌyón níꞌ stucua̱nj Moisés, ne̱ ma̱an yoꞌ go̱ꞌ nii cuartá xráá soj a. Ne̱ ta̱cuachén nii man soj canicu̱nꞌ soj rihaan síí nica̱j suun noco̱o do̱ꞌ, rihaan síí nica̱j suun rey do̱ꞌ, cheꞌé se me soj síí noco̱ꞌ manj a. Ne̱ cata̱j xnaꞌanj soj rihaan nij síí nica̱j suun cheꞌej a.
\v 10 Ne̱ asino caꞌmi̱i̱ natáj soj snana̱j nana̱ sa̱ꞌ rihaan cunuda̱nj nij xꞌneꞌ yuvii̱ ino̱ vaa stucua̱nj, ga̱a ne̱ caꞌve̱e navi̱j chumii̱ nihánj ado̱nj.
\p
\v 11 ’Dan me se asa̱ꞌ caꞌa̱nj ni̱caj nii man soj rihaan nij síí nica̱j suun, ne̱ se̱ nanó rá soj da̱j caꞌmi̱i̱ soj rihaan nij soꞌ maꞌ. Ma̱an Nimán Yaꞌanj rque̱ nu̱ꞌ nana̱ caꞌmi̱i̱ soj man orá yoꞌ na̱nj ado̱nj. ꞌO̱ se né maꞌa̱n soj me nij síí caꞌmi̱i̱ rihaan nij soꞌ maꞌ. ꞌO̱ se Nimán Yaꞌanj me síí caꞌmi̱i̱ rihaan nij soꞌ na̱nj ado̱nj.
\v 12 Dan me se caꞌa̱nj ni̱caj snóꞌo man tinúú snóꞌo rihaan nij síí nica̱j suun, ne̱ ticavi̱ꞌ nii man tinúú snóꞌo yoꞌ, quiꞌya̱j maꞌa̱n soꞌ na̱nj ado̱nj. Ne̱ caꞌa̱nj ni̱caj snóꞌo man taꞌníí snóꞌo rihaan nij síí nica̱j suun, ne̱ ticavi̱ꞌ nii man taꞌníí snóꞌo yoꞌ, quiꞌya̱j soꞌ ado̱nj. Ne̱ cunu̱ꞌ xnii ga̱ rej xnii, ne̱ caꞌa̱nj ni̱caj xnii man rej xnii rihaan nij síí nica̱j suun, ne̱ ticavi̱ꞌ nii man rej xnii yoꞌ, quiꞌya̱j soꞌ na̱nj á.
\v 13 Ne̱ nachri̱ꞌ cunuda̱nj nij yuvii̱ ni̱ꞌyaj nij soꞌ man soj, cheꞌé se me soj síí noco̱ꞌ manj ado̱nj. Tza̱j ne̱ síí noco̱ꞌ xraan manj nda̱a se cavi̱ꞌ soꞌ roꞌ, soꞌ me síí nani̱i̱ rihaan sayuun nu̱ꞌ cavii nu̱ꞌ caꞌanj ado̱nj ―taj Jesús rihaan caꞌa̱nj nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a.
\p
\v 14 Ne̱ soj si̱j nayaa nana̱ nihánj roꞌ, xca̱j uxrá soj cuentá me se me raj cata̱a nana̱ nihánj nana̱ caꞌmii Jesús cheꞌé se chiꞌi̱i̱ á.
\p Dan me se cataj uún Jesús a:
\p ―A̱j neꞌen soj se vaa vaa ꞌo̱ se chiꞌi̱i̱ quiꞌya̱j ndoꞌo sayuun man yuvii̱, nda̱a vaa cataj Daniel síí nataꞌ snana̱ Yaꞌanj ga̱a naá, ne̱ dan me se güii queneꞌe̱n soj man se chiꞌi̱i̱ yoꞌ rej ne nó xcúún yoꞌ canicu̱nꞌ yoꞌ, ne̱ ꞌo̱ cuna̱nj nij síí ma̱n estadó Judea caꞌa̱nj nij soꞌ raa̱ quij á.
\v 15 Ne̱ síí ta̱j xráá veꞌ tucuá roꞌ, se̱ catúj soꞌ rá veꞌ tucuá soꞌ quiri̱i̱ soꞌ siꞌyaj soꞌ maꞌ.
\v 16 Ne̱ síí ꞌyaj suun tacaan roꞌ, se̱ canica̱j soꞌ ta̱ꞌaa soꞌ saga̱nꞌ soꞌ maꞌ.
\v 17 Nique̱ nij chana̱ nu̱u̱ rque do̱ꞌ, chana̱ vaa taꞌníí neꞌej utzii do̱ꞌ, güii caꞌna̱ꞌ sayuun yoꞌ a. ꞌO̱ se sayu̱u̱n vaa cuna̱nj nij chana̱ yoꞌ a.
\v 18 Cachi̱nj niꞌya̱j soj rihaan Yaꞌanj se vaa se̱ caꞌnaꞌ sayuun yoꞌ tiempó acoj ndoꞌo maꞌ.
\p
\v 19 ’ꞌO̱ se güii yoꞌ me se caꞌna̱ꞌ uxrá sayuun, ne̱ qui̱j doj ga̱a̱ sayuun yoꞌ rihaan nu̱ꞌ nij sayuun quiranꞌ yuvii̱ asi̱j quiꞌyaj Yaꞌanj chumii̱, ne̱ daj chiha̱a̱ míj se̱ quiranꞌ uún yuvii̱ sayuun vaa da̱nj a̱ maꞌ.
\v 20 Sese queꞌe̱e̱ uxrá güii gu̱un sayuun, ne̱ a̱ ꞌó yuvii̱ se̱ nanii rihaan sayuun yoꞌ maꞌ. Tza̱j ne̱ vaa güii quisi̱j sayuun, quiꞌya̱j Yaꞌanj Si̱j ꞌNi̱j Raꞌa man níꞌ, cheꞌé rej nani̱i̱ nij síí narii soꞌ canoco̱ꞌ man soꞌ ado̱nj.
\p
\v 21 ’Ne̱ güii yoꞌ me se sese cata̱j ꞌo̱ yuvii̱, “Ni̱ꞌyaj soj; nihánj nicunꞌ Síí Caꞌnéé Yaꞌanj Ti̱nanii man Yuvii̱ rihaan Sayuun á”, ase cata̱j ꞌó yuvii̱, “Ni̱ꞌyaj soj; yoꞌ nicunꞌ soꞌ á”, ne̱ se̱ cuchumán rá soj maꞌ.
\v 22 ꞌO̱ se caꞌna̱ꞌ uxrá síí aꞌmii ne̱ cata̱j se vaa Síí Caꞌnéé Yaꞌanj Ti̱nanii man Yuvii̱ rihaan Sayuun me nij soꞌ, ne̱ caꞌna̱ꞌ uxrá síí aꞌmii ne̱ cata̱j se vaa nataꞌ nij soꞌ snana̱ Yaꞌanj a. Ne̱ quiꞌya̱j nij soꞌ da̱j a̱ nij suun noco̱o ga̱ suun quiꞌya̱j caꞌa̱nj rá nij yuvii̱, cheꞌé rej tiha̱ꞌ yuꞌunj nij soꞌ man cunuda̱nj nij yuvii̱ na̱nj ado̱nj. Ne̱ nda̱a gu̱un rá nij soꞌ tiha̱ꞌ yuꞌunj nij soꞌ man nij síí narii Yaꞌanj, tza̱j ne̱ se̱ caꞌve̱e quiꞌya̱j nij soꞌ da̱nj maꞌ.
\v 23 Ta̱dó uxrá soj á. Nihánj me se a̱j cataj xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan soj da̱j gu̱un rihaan chumii̱ nihánj vaa güii na̱nj á.
\p
\v 24 ’Tza̱j ne̱ güii yoꞌ me se asa̱ꞌ navij quisíj sayuun yoꞌ, ga̱a ne̱ gu̱un rmi̱ꞌ güii gu̱un rmi̱ꞌ yavii gu̱un rmi̱ꞌ,
\v 25 ne̱ cayu̱u nij yatiꞌ xta̱ꞌ, ne̱ quina̱a̱n ta̱ranꞌ nij rasu̱u̱n nucua̱j ma̱n rej xta̱ꞌ a.
\v 26 Ga̱a ne̱ queneꞌe̱n nii mán ꞌu̱nj Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ni̱caj Yuꞌunj man Yuvii̱ á. Dan me se rque ngaa caꞌna̱ꞌ ꞌu̱nj, ne̱ gu̱un nucua̱j ndoꞌoj quiri̱i̱ taꞌngaj, ne̱ niꞌndaj ya̱ sa̱ꞌ veꞌé curuvi̱ꞌ ꞌu̱nj caꞌna̱j a.
\v 27 Ga̱a ne̱ caꞌne̱j ꞌu̱nj man nij se‑mo̱zó ꞌu̱nj cuchi̱ꞌ nij soꞌ rihaan nu̱ꞌ chumii̱ nihánj, ne̱ dan me se naquiꞌya̱j chre̱ꞌ ꞌu̱nj man nij síí narii Yaꞌanj man canoco̱ꞌ manj a. Dan me se caꞌa̱nj nij se‑mo̱zó ꞌu̱nj rihaan nu̱ꞌ cachra̱ꞌ chumii̱ nihánj, nano̱ꞌ nij soꞌ ta̱ranꞌ nij síí cunu̱u chre̱ꞌ ga̱ ꞌu̱nj na̱nj ado̱nj.
\s Cataj Jesús da̱j queneꞌe̱n níꞌ se vaa nichrunꞌ caꞌna̱ꞌ uún soꞌ a
\p
\v 28 ’Tu̱cuꞌyón soj nana̱ nihánj nana̱ cheꞌé chruun higó á. Ga̱a quisíj nahuun yaꞌni̱j tahúj chruun, ne̱ naca coj yaꞌni̱j raꞌa chruun, ne̱ neꞌen soj se vaa nichrunꞌ ꞌnaꞌ tiempó maan a.
\v 29 Dan me se xca̱j uún soj cuentá se vaa asa̱ꞌ queneꞌen soj nu̱ꞌ se vaa cataj xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan soj cuano̱, ne̱ nichrunꞌ caꞌna̱ꞌ uún ꞌu̱nj na̱nj ado̱nj. Dan me se ase vaa síí nicu̱nꞌ taꞌyaa roꞌ, ga̱a̱ ꞌu̱nj ado̱nj.
\v 30 Ya̱ ya̱ cata̱j xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan soj cuano̱ se vaa queneꞌe̱n taꞌa̱j soj si̱j vaa iꞌna̱ꞌ rihaan chumii̱ nihánj cuano̱ se vaa quisi̱j ya̱ nu̱ꞌ rasu̱u̱n nihánj nu̱ꞌ se vaa cataj xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan soj cuano̱ na̱nj á.
\v 31 Vaa güii caꞌa̱nj niꞌya̱ chumii̱ ga̱ xta̱ꞌ, tza̱j ne̱ snana̱j me se daj chiha̱a̱ míj se̱ caꞌanj niꞌya̱ yoꞌ maꞌ.
\s Ne neꞌen níꞌ me güii caꞌna̱ꞌ uún Jesús maꞌ
\p
\v 32 ’Nihánj me cata̱j xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan soj se vaa a̱ ꞌó síí ne neꞌen me güii ne̱ me orá caꞌna̱ꞌ uún ꞌu̱nj rihaan chumii̱ nihánj maꞌ. Caꞌve̱e se nda̱a se‑mo̱zó Yaꞌanj ma̱n rej xta̱ꞌ, caꞌve̱e se nda̱a ma̱ꞌanj Taꞌni̱j Yaꞌanj, tza̱j ne̱ ne neꞌen núj me güii me yoꞌ maꞌ. O̱rúnꞌ Réj me síí neꞌen na̱nj ado̱nj.
\v 33 ꞌO̱ ni̱ꞌyaj soj, ne̱ se̱ guun coto̱j soj maꞌ. ꞌO̱ se ne neꞌen uxrá soj me güii me caꞌna̱j maꞌ.
\v 34 Dan me se ase vaa síí caꞌa̱nj ꞌó chumanꞌ na̱j ga̱nꞌ vaa tiempó nuvíꞌ ꞌu̱nj ca̱yáán a. A̱j tanáj soꞌ veꞌ tucuá soꞌ, ne̱ caꞌneꞌ soꞌ suun rihaan ꞌo̱ ꞌo̱ nij mozó nu̱u̱ rihaan soꞌ se vaa veꞌé tu̱mé nij soꞌ nu̱ꞌ siꞌyaj soꞌ, ne̱ cataj soꞌ rihaan síí tumé taꞌyaa se vaa ni̱ꞌyaj soꞌ a.
\v 35 Cheꞌé dan tu̱mé uxrá soj man soj, ne̱ ni̱ꞌyaj soj á. ꞌO̱ se ne neꞌen soj aman caꞌna̱ꞌ ꞌu̱nj si̱j tucua̱ veꞌ maꞌ. Caꞌve̱e caꞌna̱j rej tiꞌnuu, caꞌve̱e rej ya̱nꞌ, caꞌve̱e orá aguáj taꞌloo caꞌve̱e rej naꞌya̱a̱n caꞌve̱e,
\v 36 ne̱ ta̱dó soj se̱ gaa na̱nj ta̱j niꞌyo̱n caꞌna̱j ne̱ nari̱ꞌ ꞌu̱nj man soj ne̱ xca̱j ꞌu̱nj cuentá se vaa otoj rmaꞌa̱n soj na̱nj á.
\v 37 Ne̱ nana̱ nihánj nana̱ taj xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan nij soj roꞌ, veé nana̱ nihánj taj xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan cunuda̱nj nij yuvii̱, se vaa tu̱mé soj man soj se̱ gaa na̱nj coto̱j rmaꞌa̱n soj á ―taj Jesús rihaan caꞌa̱nj nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a.
\c 14
\s ꞌO̱ guun rá nij xrej ata̱ suun noco̱o do̱ꞌ, nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés do̱ꞌ, se vaa cavi̱ꞌ Jesús a
\p
\v 1 Dan me se rque vi̱j güii ca̱nuû Chaꞌanj Pascuá chaꞌanj chá nij yuvii̱ israelitá rachrúún ne atúj levadura, ne̱ dan me se ꞌo̱ guun rá nij xrej ata̱ suun noco̱o ga̱ nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés se vaa tiha̱ꞌ yuꞌunj nij soꞌ man Jesús, ne̱ ta̱ꞌaa yuve̱ nij soꞌ man Jesús, ne̱ cavi̱ꞌ Jesús, quiꞌya̱j nij soꞌ, rá nij soꞌ a.
\v 2 Ne̱ cataj nij soꞌ a:
\p ―Se̱ taꞌaa níꞌ man soꞌ ga̱a anuû chaꞌanj maꞌ. Sese da̱nj quiꞌya̱j níꞌ, ne̱ caꞌma̱an rá nij yuvii̱, ne̱ gu̱un sayuun, quiꞌya̱j nij yuvii̱ na̱nj ado̱nj ―taj nij soꞌ a.
\s Cutáj ꞌo̱ chana̱ casté raa̱ Jesús a
\p
\v 3 Dan me se yáán Jesús chumanꞌ Betania, ne̱ ne soꞌ rá ꞌo̱ veꞌ tucuá Simón síí quiranꞌ luj riꞌyuj a. Ne̱ yáán Jesús rihaan mesá, ne̱ cuchiꞌ ꞌo̱ chana̱ rihaan soꞌ, ne̱ nica̱j chana̱ ꞌo̱ agaꞌ catzi̱i̱ nu̱u̱ casté gunꞌ da̱j rii nii man coj cuꞌna̱j nardo, ne̱ casté tuꞌve̱e̱ ndoꞌo me yoꞌ a. Naxraꞌ chana̱ yoꞌ agaꞌ, ne̱ cutáj chana̱ casté raa̱ Jesús a.
\v 4 Ne̱ caꞌmaan rá taꞌa̱j nij síí queneꞌen, ne̱ cataj nij soꞌ rihaan tuviꞌ nij soꞌ a:
\p ―Me cheꞌé tiriꞌ rmaꞌa̱n chana̱ nihánj casté sa̱ꞌ ga̱.
\v 5 Me cheꞌé ne cutuꞌve̱e̱ noꞌ casté, ne̱ quiri̱ꞌ noꞌ saꞌanj ase vaa ꞌyaj canaán yuvii̱ rque ꞌo̱ yoꞌ táá doj, ne̱ caxri̱i̱ noꞌ saꞌanj yoꞌ ston nij síí nique̱ ga̱ ―taj nij soꞌ rihaan tuviꞌ nij soꞌ, ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ nij soꞌ caxríj yuva̱a̱ nij soꞌ man chana̱ yoꞌ a.
\p
\v 6 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Me cheꞌé aꞌmii soj da̱nj niꞌya̱j soj man chana̱ ga̱. Caꞌne̱ꞌ rá nij soj na̱nj á. ꞌO̱ se veꞌé uxrá quiꞌyaj noꞌ manj ado̱nj.
\v 7 ꞌO̱ se da̱j a̱ güii mán nij síí nique̱ ga̱ soj, ne̱ me maꞌa̱n güii gu̱un rá soj, ne̱ caꞌve̱e quiꞌya̱j soj se lu̱j ga̱ nij soꞌ ado̱nj. Tza̱j ne̱ ꞌu̱nj me se vaa güii caꞌa̱nj ꞌu̱nj, ne̱ se̱ caꞌvee quiꞌya̱j soj se lu̱j cheꞌej maꞌ.
\v 8 Ne̱ chana̱ nihánj quiꞌyaj nu̱ꞌ nda̱a vaa caꞌvee quiꞌyaj noꞌ, ne̱ dan me se ga̱a ataa cavi̱ꞌ ꞌu̱nj ne̱ a̱j caxríj noꞌ casté gunꞌ da̱j manj cheꞌé rej xca̱j soj cuentá se vaa nichrunꞌ güii cachi̱nꞌ nii manj ado̱nj.
\v 9 Ne̱ cata̱j yá yá ꞌu̱nj rihaan nij soj cuano̱ se vaa me rej maꞌa̱n caꞌmi̱i̱ natáj yuvii̱ snana̱j nana̱ sa̱ꞌ rihaan nij yuvii̱ ma̱n rihaan nu̱ꞌ chumii̱ nihánj roꞌ, ne̱ cata̱j xnaꞌanj uún yuvii̱ rihaan tuviꞌ yuvii̱ cheꞌé se vaa quiꞌyaj chana̱ nihánj manj, ne̱ se̱ niꞌyón yuvii̱ man noꞌ maꞌ ―taj Jesús a.
\s Cutuꞌvéj Judas man Jesús rihaan nij síí ta̱j riꞌyunj man Jesús a
\p
\v 10 Ga̱a ne̱ Judas Iscariote ꞌo̱ chuvi̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús me se caꞌanj soꞌ rihaan nij xrej ata̱ suun noco̱o, cheꞌé rej ra̱cuíj soꞌ man nij soꞌ ta̱ꞌaa nij soꞌ man Jesús a.
\v 11 Ne̱ ga̱a cuno nij xrej ata̱ suun noco̱o, ne̱ guun niha̱ꞌ uxrá rá nij soꞌ, ne̱ cataꞌ tuꞌva nij soꞌ se vaa rque̱ nij soꞌ saꞌanj man Judas a. Ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ Judas nuchruj ra̱a̱ soꞌ aman caꞌve̱e ra̱cuíj soꞌ man nij soꞌ ta̱ꞌaa nij soꞌ man Jesús a.
\s Cataj Jesús se vaa ta̱cuachén ꞌo̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ man soꞌ rihaan nij síí ta̱j riꞌyunj man soꞌ a
\p
\v 12 Dan me se quisíj güii guun cheꞌe̱ Chaꞌanj Pascuá ga̱a chá nij yuvii̱ israelitá rachrúún ne atúj levadura, ne̱ güii ticaviꞌ nij soꞌ matzinj leꞌe̱j rihaan Yaꞌanj cheꞌé Pascuá me yoꞌ a. Ne̱ dan me se xnáꞌanj nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús man soꞌ a:
\p ―Me rej caꞌa̱nj núj quiꞌya̱j chuvi̱i núj cha̱ xtiꞌno̱ níꞌ Chaꞌanj Pascuá, rá so̱ꞌ ga̱ ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 13 Ga̱a ne̱ caꞌnéé Jesús man vi̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ne̱ cataj soꞌ rihaan ro̱j soꞌ a:
\p ―Cavi̱i̱ ro̱j so̱j, ne̱ catu̱u̱ ro̱j so̱j chumanꞌ Jerusalén nihánj, ne̱ nari̱ꞌ tuviꞌ ro̱j so̱j ga̱ ꞌo̱ síí ata̱ ꞌo̱ cacuaj na, ne̱ canoco̱ꞌ ro̱j so̱j man soꞌ a.
\v 14 Ne̱ rihaan síí tucua̱ veꞌ catu̱u̱ soꞌ me se cata̱j ro̱j so̱j a: “Xnáꞌanj se‑maestro̱ níꞌ mán so̱ꞌ me rej ne veꞌ cha̱ xtiꞌno̱ maestró ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ cheꞌé Chaꞌanj Pascuá, taj soꞌ a”, cata̱j ro̱j so̱j rihaan síí tucua̱ veꞌ yoꞌ á.
\v 15 Ga̱a ne̱ ti̱haa̱n soꞌ ꞌo̱ cuartó xi̱j vaa rej xta̱ꞌ rque veꞌ nataꞌ rihaan ro̱j so̱j, ne̱ a̱j vaa chuvi̱i chruun rá cuartó yoꞌ a. Yoꞌ me rej quiꞌya̱j chuvi̱i ro̱j so̱j cha̱ níꞌ á ―taj Jesús rihaan ro̱j soꞌ a.
\p
\v 16 Ga̱a ne̱ curiha̱nj ro̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús, ne̱ catúj ro̱j soꞌ chumanꞌ Jerusalén, ne̱ nariꞌ ro̱j soꞌ nu̱ꞌ nda̱a vaa cataj xnaꞌanj Jesús rihaan ro̱j soꞌ, ga̱a ne̱ quiꞌyaj chuvi̱i ro̱j soꞌ cha̱ xtiꞌno̱ nij soꞌ cheꞌé Chaꞌanj Pascuá, ne̱ canica̱j ro̱j soꞌ a.
\p
\v 17 Ne̱ rej tiꞌnuu, ne̱ caꞌnaꞌ Jesús ga̱ chuvi̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a.
\v 18 Dan me se yáán nij soꞌ rihaan mesá, chá nij soꞌ, ne̱ cataj Jesús a:
\p ―Ya̱ ya̱ cata̱j xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan soj cuano̱ se vaa ꞌo̱ nij soj me síí ta̱cuachén manj rihaan nij síí ta̱j riꞌyunj manj, ne̱ síí chá ga̱ ꞌu̱nj cuano̱ me síí quiꞌya̱j da̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 19 Ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ quinanó ndoꞌo rá nij soꞌ, ne̱ xnáꞌanj ꞌo̱ ꞌo̱ nij soꞌ man Jesús, cataj ꞌo̱ ꞌo̱ nij soꞌ a:
\p ―ꞌU̱nj me síí quiꞌya̱j da̱nj naꞌ ―taj ꞌo̱ ꞌo̱ nij soꞌ a.
\p
\v 20 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―ꞌO̱ nij tuvi̱ꞌ chuvi̱j nij soj si̱j tucuꞌyón snana̱j me síí ta̱cuachén manj rihaan nij síí ta̱j riꞌyunj manj, ne̱ síí tiguíj rachrúún ga̱ ꞌu̱nj rá coꞌoo me soꞌ ado̱nj.
\v 21 ꞌO̱ se taj Danj Yaꞌanj se vaa caꞌa̱nj ꞌu̱nj cavi̱ꞌ ꞌu̱nj Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ni̱caj Yuꞌunj man Yuvii̱, ne̱ ya̱ da̱nj qui̱ránꞌ ꞌu̱nj ado̱nj. Tza̱j ne̱ nique̱ ndoꞌo síí ta̱cuachén manj rihaan nij síí ta̱j riꞌyunj manj na̱nj á. Quira̱nꞌ uxrá soꞌ sayuun na̱nj á. Snóꞌo yoꞌ me se sese ne caꞌnga̱a̱ soꞌ, ne̱ cavii sa̱ꞌ soꞌ doj tza̱j ado̱nj ―taj Jesús a.
\s Rqué Jesús rachrúún cha̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ do̱ꞌ, na vinó coꞌo̱ nij soꞌ do̱ꞌ a
\p
\v 22 Ne̱ ga̱a chá nij soꞌ, ne̱ taꞌaa Jesús ꞌo̱ rachrúún, ne̱ cataj soꞌ guun niꞌya̱j níꞌ rihaan Yaꞌanj, ne̱ cuxraꞌ taꞌa̱j soꞌ rachrúún, ne̱ rqué soꞌ rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Ta̱ꞌaa soj rachrúún nihánj á. Nee̱ manj me rachrúún nihánj ado̱nj ―taj soꞌ a.
\p
\v 23 Ga̱a ne̱ taꞌaa Jesús agaꞌ tazá nu̱u̱ na vinó, ne̱ cataj soꞌ guun niꞌya̱j níꞌ rihaan Yaꞌanj, ne̱ tacuachén soꞌ agaꞌ nu̱u̱ na vinó rihaan nij soꞌ, ne̱ coꞌo cunuda̱nj nij soꞌ a.
\v 24 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Ton manj me na nihánj, ne̱ cheꞌé ton manj roꞌ, cataꞌ tuꞌva Yaꞌanj rihaan soj da̱j quiꞌya̱j Yaꞌanj ga̱ soj a. Dan me se caya̱nj ton manj cheꞌé rej tinavi̱j Yaꞌanj cacunꞌ cheꞌé ri̱i̱ yuvii̱ ado̱nj.
\v 25 Ne̱ cata̱j yá yá ꞌu̱nj rihaan soj cuano̱ se vaa se̱ coꞌo uún ꞌu̱nj na vinó nihánj nda̱a quisi̱j güii coꞌo̱ naca̱ ꞌu̱nj rej uun chij Réé ꞌu̱nj ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 26 Ga̱a ne̱ cachráá ta̱ranꞌ nij soꞌ ꞌo̱ chraꞌ rihaan Yaꞌanj, ne̱ cavii nij soꞌ, caꞌanj nij soꞌ tacaan cuꞌna̱j Tacaan ma̱n Chruun Olivó a.
\s Cataj Jesús se vaa cata̱j Pedró se vaa né si̱j noco̱ꞌ man Jesús me soꞌ a
\p
\v 27 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Nii̱ cuanꞌ nihánj roꞌ, gu̱un naꞌa̱j ta̱ranꞌ soj ne̱ ta̱náj nij soj manj, cheꞌé se taj danj Yaꞌanj a: “Go̱ꞌ ꞌu̱nj man síí tumé matzinj, ne̱ cuna̱nj nij matzinj chaꞌnu̱u̱ nij xoꞌ a”, taj Danj Yaꞌanj a.
\v 28 Tza̱j ne̱ asa̱ꞌ quisíj cunuu iꞌna̱ꞌ uún ꞌu̱nj, ne̱ quita̱j ya̱a̱n ꞌu̱nj rihaan soj caꞌa̱nj ꞌu̱nj estadó Galilea, ne̱ nari̱ꞌ tuviꞌ níꞌ estadó Galilea na̱nj ado̱nj ―taj Jesús rihaan nij soꞌ a.
\p
\v 29 Ga̱a ne̱ cataj Pedró rihaan soꞌ a:
\p ―Caꞌve̱e se ta̱náj ta̱ranꞌ nij soꞌ mán so̱ꞌ, tza̱j ne̱ daj chiha̱a̱ míj se̱ tanáj ꞌu̱nj mán so̱ꞌ maꞌ ―taj Pedró a.
\p
\v 30 Ne̱ cataj Jesús a:
\p ―Ya̱ ya̱ cata̱j xnaꞌanj ꞌu̱nj rihaan so̱ꞌ cuano̱ se vaa a̱j neꞌén ꞌu̱nj se vaa nii̱ cuanꞌ ga̱a ataa quisi̱j vi̱j aguáj taꞌloo, ne̱ vaꞌnu̱j ya̱ cata̱j so̱ꞌ rihaan yuvii̱ se vaa né si̱j noco̱ꞌ manj mé so̱ꞌ a ―taj Jesús rihaan Pedró a.
\p
\v 31 Ga̱a ne̱ nucua̱j uxrá cataj Pedró rihaan Jesús a:
\p ―Taj maꞌ. Caꞌve̱e se ticavi̱ꞌ yuvii̱ man níꞌ, tza̱j ne̱ daj chiha̱a̱ míj se̱ cataj ꞌu̱nj se vaa né si̱j noco̱ꞌ mán so̱ꞌ mej maꞌ ―taj Pedró a.
\p Ne̱ veé da̱nj cataj ta̱ranꞌ nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús uún a.
\s Caꞌanj Jesús rej Getsemaní ne̱ cachíín niꞌya̱j soꞌ rihaan Yaꞌanj a
\p
\v 32 Ga̱a ne̱ caꞌanj Jesús ga̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ nda̱a ꞌó rej cuꞌna̱j Getsemaní, ne̱ cataj xnaꞌanj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Ca̱yáán soj nihánj, na̱ꞌvi̱j soj mán ꞌu̱nj, ne̱ caꞌa̱nj ꞌu̱nj, cachi̱nj ni̱ꞌyáj rihaan Réj a ―taj Jesús a.
\p
\v 33 Ne̱ nica̱j Jesús man Pedró do̱ꞌ, Jacobo do̱ꞌ, Juan do̱ꞌ, caꞌanj soꞌ, ne̱ guun cheꞌe̱ soꞌ caꞌnaꞌ ndoꞌo xruꞌ nimán soꞌ ne̱ quinanó ndoꞌo rá soꞌ a.
\v 34 Ga̱a ne̱ cataj soꞌ rihaan nij soꞌ a:
\p ―Nanó uxrá rá nimanj ado̱nj. Ma̱an cheꞌé rej nanó ndoꞌo rá nimanj, quiꞌya̱j cavi̱ꞌ ꞌu̱nj, raj a. Quina̱j soj nihánj, ne̱ se̱ cotoj soj maꞌ ―taj Jesús a.
\p
\v 35 Ga̱a ne̱ cavii soꞌ yaníj do̱j tzínꞌ, ne̱ caꞌanj ca̱yáán ru̱j soꞌ nda̱a canó rihaan soꞌ rihaan yoꞌóó, ne̱ cachíín niꞌya̱j soꞌ rihaan Yaꞌanj se vaa sese caꞌve̱e, ne̱ ca̱ráán raꞌa Yaꞌanj xráá soꞌ, se̱ gaa na̱nj quira̱nꞌ soꞌ sayuun a.
\v 36 Dan me se cataj soꞌ a:
\p ―Caꞌve̱e qui̱ꞌyáá so̱ꞌ cunuda̱nj, Ata̱j. Ca̱ráán raꞌá so̱ꞌ xráj, se̱ gaa na̱nj quira̱nꞌ uxrá ꞌu̱nj sayuun, tza̱j ne̱ sese ma̱ꞌán so̱ꞌ me rá qui̱ránꞌ ꞌu̱nj sayuun, ne̱ qui̱ꞌyáá so̱ꞌ nda̱a vaa me rá ma̱ꞌán so̱ꞌ, ne̱ se̱ quiꞌyáá so̱ꞌ nda̱a vaa me rá ma̱ꞌanj maꞌ ―taj Jesús, cachíín niꞌya̱j soꞌ rihaan Yaꞌanj a.
\p
\v 37 Ga̱a ne̱ canica̱j uún soꞌ caꞌnaꞌ soꞌ rihaan vaꞌnu̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ne̱ queneꞌen soꞌ se vaa cotoj nij soꞌ a. Ga̱a ne̱ cataj soꞌ rihaan Pedró a:
\p ―Otoj so̱ꞌ, na̱nj Pedro. A̱ ꞌó ya̱ orá ne gu̱un nu̱cuáá so̱ꞌ ni̱ꞌyaj so̱ꞌ a̱ maꞌ.
\v 38 Ma̱an se ni̱ꞌyaj soj, ne̱ cachi̱nj niꞌya̱j soj rihaan Yaꞌanj se vaa ca̱ráán Yaꞌanj rihaan Síí Chre̱e se̱ caxríj Síí Chre̱e chrej chiꞌi̱i̱ rque soj á. ꞌO̱ se me rá nimán soj quiꞌya̱j soj se sa̱ꞌ, tza̱j ne̱ ne uun nucua̱j soj maꞌ ―taj Jesús a.
\p
\v 39 Ga̱a ne̱ cavii uún Jesús, caꞌanj soꞌ, ne̱ cachíín niꞌya̱j soꞌ rihaan Yaꞌanj, ne̱ cuya̱a̱n vaa nana̱ caꞌmii soꞌ cachíín niꞌya̱j uún soꞌ a.
\v 40 Ga̱a ne̱ canica̱j uún soꞌ caꞌnaꞌ soꞌ, ne̱ queneꞌen soꞌ se vaa cotoj uún vaꞌnu̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a. ꞌO̱ se caꞌnaꞌ ndoꞌo nej rihaan nij soꞌ a. Ne̱ ne nari̱ꞌ nij soꞌ nana̱ cata̱j nij soꞌ rihaan soꞌ a̱ maꞌ.
\p
\v 41 Ga̱a ne̱ síj vaꞌnu̱j caꞌnaꞌ uún soꞌ rej ma̱n vaꞌnu̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Caꞌve̱e coto̱j soj caꞌve̱e nara̱a̱n rá soj caꞌve̱e sese vaa yaꞌnúj rihaan soj á. Ni̱ꞌyaj soj á. Quisíj orá ta̱cuachén ꞌo̱ soꞌ manj Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ni̱caj Yuꞌunj man Yuvii̱ rihaan síí tumé ndoꞌo cacunꞌ ado̱nj.
\v 42 Na̱xagaa soj, caꞌa̱nj níꞌ na̱nj á. Ni̱ꞌyaj soj á. ꞌNaꞌ síí ta̱cuachén manj rihaan síí ta̱j riꞌyunj manj na̱nj chugua̱nj ―taj Jesús a.
\s Taꞌaa nii man Jesús a
\p
\v 43 Dan me se nicu̱nꞌ Jesús caꞌmii soꞌ, ne̱ nu̱ꞌ caꞌnaꞌ Judas ꞌo̱ nij chuvi̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús, ne̱ caꞌnaꞌ uxrá yuvii̱ ga̱ soꞌ, ne̱ nica̱j nij yuvii̱ neê espadá do̱ꞌ, chruun do̱ꞌ a. Dan me se yuvii̱ caꞌnéé nij xrej ata̱ suun noco̱o do̱ꞌ, nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés do̱ꞌ, nij síí uun chij rihaan nij yuvii̱ israelitá do̱ꞌ, me nij soꞌ a.
\v 44 Ne̱ Judas roꞌ, cataj xnaꞌanj rihaan nij yuvii̱ da̱j quiꞌya̱j soꞌ ga̱ Jesús, ga̱a ne̱ cunu̱u ya̱a̱n nij yuvii̱ man Jesús, ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Síí ru̱tuꞌvaj roꞌ, soꞌ me síí ta̱ꞌaa soj cuaj á. Raan cano̱ soj man soꞌ, caꞌa̱nj soj á ―taj Judas a.
\p
\v 45 Ga̱a ne̱ nu̱ꞌ cuchiꞌ soꞌ cuaj rihaan Jesús, ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Maestro ―taj soꞌ a.
\p Ne̱ nu̱ꞌ cachrón tuꞌva̱ soꞌ xruu̱ Jesús a.
\v 46 Ga̱a ne̱ cuchiꞌ nij yuvii̱ rihaan Jesús, ne̱ taꞌaa nij yuvii̱ man soꞌ a.
\p
\v 47 Ne̱ ꞌo̱ síí nicu̱nꞌ ga̱ Jesús me se quirii soꞌ taneê soꞌ neê espadá, ne̱ goꞌ soꞌ neê espadá yoꞌ raa̱ ꞌo̱ se‑mo̱zó xrej ata̱ suun noco̱o doj, ne̱ veé dan güéj nu̱ꞌ nuj xréé mozó yoꞌ, quiꞌyaj soꞌ a.
\v 48 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij yuvii̱ a:
\p ―Me cheꞌé nica̱j soj neê espadá nica̱j soj chruun nica̱j soj, caꞌnaꞌ soj ga̱. Síí itu̱u̱ mé ꞌu̱nj, rá soj naꞌ.
\v 49 ꞌO̱ se guun queꞌe̱e̱ güii cayáán ꞌu̱nj rihaan rej ya̱nj nuvií noco̱o, tucuꞌyón ꞌu̱nj snana̱j rihaan soj, tza̱j ne̱ ne ta̱ꞌaa soj manj maꞌ. Tza̱j ne̱ nihánj me se qui̱ránꞌ ꞌu̱nj nu̱ꞌ se vaa taj nana̱ no̱ rihaan Danj Yaꞌanj a ―taj Jesús a.
\p
\v 50 Ga̱a ne̱ tanáj cunuda̱nj nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús man soꞌ, ne̱ cunánj nij soꞌ, caꞌanj nij soꞌ a.
\v 51 Ne̱ vaa ꞌo̱ síí tachru̱u̱ noco̱ꞌ xcó Jesús, ne̱ o̱rúnꞌ yatzéj mantá nique̱e̱ soꞌ, ne̱ taꞌaa nij yuvii̱ man soꞌ,
\v 52 ga̱a ne̱ tanáj soꞌ yatzéj mantá raꞌa nij yuvii̱, cunánj soꞌ, ne̱ cánj u̱u̱n vaa soꞌ, cunánj soꞌ a.
\s Cutaꞌ nii cacunꞌ xráá Jesús a
\p
\v 53 Dan me se nij síí taꞌaa man Jesús me se nica̱j nij soꞌ man Jesús caꞌanj nij soꞌ rihaan síí ya̱nj xrej ata̱ suun noco̱o doj, ga̱a ne̱ cunuu chre̱ꞌ ꞌó nij xrej ata̱ suun noco̱o do̱ꞌ, nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés do̱ꞌ, nij síí uun chij do̱ꞌ, rej ma̱n nij soꞌ a.
\v 54 Ne̱ ga̱nꞌ ga̱nꞌ canocoꞌ Pedró xcó Jesús, ne̱ cuchiꞌ soꞌ catúj soꞌ rihaan veꞌ ya̱nj xrej ata̱ suun noco̱o doj yoꞌ, ne̱ cayáán soꞌ ga̱ nij se‑mo̱zó xrej ma̱n rá veꞌ, nuguu̱n soꞌ rihaan yaꞌan a.
\p
\v 55 Dan me se nanoꞌ nij xrej ata̱ suun noco̱o do̱ꞌ, nu̱ꞌ Xꞌneꞌ Nij Síí Ata̱ Suun Noco̱o Doj rihaan nij yuvii̱ israelitá do̱ꞌ, man yuvii̱ cata̱j xnaꞌanj cheꞌé cacunꞌ tumé Jesús a. Me rá nij soꞌ nari̱ꞌ nij soꞌ cacunꞌ cuta̱ꞌ nij soꞌ xráá Jesús, ne̱ cavi̱ꞌ Jesús, rá nij soꞌ a. Tza̱j ne̱ nuviꞌ cacunꞌ tumé Jesús nariꞌ nij soꞌ maꞌ.
\v 56 ꞌO̱ se cuchiꞌ uxrá síí ne̱ rihaan nij síí ata̱ suun caꞌmii ne̱ nij soꞌ, tza̱j ne̱ ino̱ vaa nana̱ caꞌmii ꞌo̱ ꞌo̱ nij soꞌ a.
\v 57 Ga̱a ne̱ canicunꞌ ꞌó do̱j síí ne̱ uún, ne̱ cutaꞌ nij soꞌ cacunꞌ xráá Jesús, cataj nij soꞌ a:
\p
\v 58 ―Cuno núj se vaa cataj Jesús a: “ꞌU̱nj me síí ta̱cuanee nuvií noco̱o nihánj nuvií cuneꞌ yuvii̱, ne̱ rque vaꞌnu̱j güii cune̱ꞌ ꞌu̱nj ꞌó nuvií uún, tza̱j ne̱ né nu̱vií cune̱ꞌ maꞌa̱n yuvii̱ me nuvií cune̱ꞌ ꞌu̱nj a̱ maan ado̱nj”, taj Jesús cuno núj na̱nj á ―taj síí ne̱ niꞌya̱j nij soꞌ man Jesús a.
\p
\v 59 Tza̱j ne̱ nda̱a snana̱ nij soꞌ roꞌ, ino̱ do̱j vaa nana̱ caꞌmii ꞌo̱ ꞌo̱ nij soꞌ a.
\p
\v 60 Ga̱a ne̱ canicunꞌ xrej ata̱ suun noco̱o doj tanu̱u̱ ꞌó nij síí ma̱n rá veꞌ yoꞌ, ne̱ xnáꞌanj soꞌ man Jesús a:
\p ―Me cheꞌé ne aꞌmii so̱ꞌ ga̱. Da̱j vaa nana̱ nihánj nana̱ aꞌmii nij síí nihánj cheꞌé so̱ꞌ ga̱ ―taj soꞌ a.
\p
\v 61 Tza̱j ne̱ dínj vaa tuꞌva Jesús, ne̱ ne caꞌmi̱i̱ soꞌ a̱ doj nana̱ a̱ maꞌ. Ga̱a ne̱ xnáꞌanj uún xrej ata̱ suun noco̱o doj man Jesús a:
\p ―So̱ꞌ me Síí Caꞌnéé Yaꞌanj Ti̱nanii man Yuvii̱ rihaan Sayuun, ne̱ Taꞌníí Yaꞌanj síí aráj cochro̱j cunuda̱nj yuvii̱ rihaan mé so̱ꞌ naꞌ ―taj soꞌ a.
\p
\v 62 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan soꞌ a:
\p ―Veé da̱nj vaa ya̱ na̱nj ado̱nj. Ne̱ queneꞌe̱n soj se vaa quita̱j ꞌu̱nj rej nuva̱ꞌ Yaꞌanj ne̱ ni̱caj ꞌu̱nj se‑nucua̱j soꞌ gu̱un chij ꞌu̱nj á. Ne̱ queneꞌe̱n uún soj se vaa caꞌna̱ꞌ uún ꞌu̱nj Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ni̱caj Yuꞌunj man Yuvii̱ rihaan chumii̱ nihánj, ne̱ quita̱j ꞌu̱nj xráá ngaa xta̱ꞌ caꞌna̱j ado̱nj ―taj Jesús a.
\p
\v 63 Ga̱a ne̱ caꞌmaan rá xrej yoꞌ, ne̱ cutzinꞌ xrej yoꞌ saga̱nꞌ maꞌa̱n xrej, ne̱ cataj xrej rihaan tuviꞌ xrej a:
\p ―Se̱ cachiin a̱ doj síí caꞌna̱ꞌ cata̱j xnaꞌanj rihaan níꞌ cheꞌé cacunꞌ tumé síí nihánj a̱ maꞌ.
\v 64 Ne̱ cuno soj nana̱ qui̱j caꞌmii soꞌ se vaa quita̱j maꞌa̱n soꞌ rej xꞌnu̱j Yaꞌanj naꞌ. A̱j cuno soj chugua̱nj. Ne̱ da̱j quiꞌya̱j níꞌ man soꞌ, rá soj ga̱ ―taj xrej a.
\p Ga̱a ne̱ cataj cunuda̱nj nij soꞌ se vaa ya̱ tumé Jesús cacunꞌ, ne̱ no̱ xcúún soꞌ cavi̱ꞌ soꞌ a.
\p
\v 65 Ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ taꞌa̱j nij soꞌ quirii talúj nij soꞌ man Jesús, ne̱ caráán nij soꞌ yatzéj rihaan Jesús, ne̱ goꞌ nij soꞌ man Jesús, ne̱ cataj nij soꞌ a:
\p ―Sese ya̱ síí nataꞌ snana̱ Yaꞌanj mé so̱ꞌ, ne̱ cata̱j xnaꞌanj so̱ꞌ rihaan núj me síí goꞌ mán so̱ꞌ vi̱j ―taj nij soꞌ, tihaꞌ yuꞌunj nij soꞌ man Jesús a.
\p Ne̱ nica̱j nij tanuu man soꞌ, ne̱ goꞌ nij tanuu man soꞌ a.
\s Cataj Pedró se vaa né si̱j noco̱ꞌ man Jesús me soꞌ a
\p
\v 66 Veé dan, ne̱ ya̱nj Jesús ga̱ ꞌó nij soꞌ rá veꞌ, ne̱ ya̱nj Pedró rej rque̱ doj rej rihaan veꞌ yoꞌ a. Ga̱a ne̱ caꞌnaꞌ ꞌo̱ mozó cha̱na̱ nu̱u̱ rihaan xrej ata̱ suun noco̱o doj,
\v 67 ne̱ queneꞌen noꞌ man Pedró ga̱a nuguu̱n soꞌ rihaan yaꞌan a. Ga̱a ne̱ niꞌya̱j uxrá mozó cha̱na̱ yoꞌ man Pedró, ga̱a ne̱ cataj noꞌ a:
\p ―Ne̱ ma̱ꞌán so̱ꞌ me ꞌo̱ síí cachéé ga̱ Jesús síí cavii chumanꞌ Nazaret ado̱nj ―taj noꞌ a.
\p
\v 68 Ga̱a ne̱ cataj Pedró a:
\p ―Ne neꞌén ꞌu̱nj man soꞌ, ne̱ ne neꞌén ꞌu̱nj me taj so̱ꞌ maꞌ ―taj Pedró rihaan mozó cha̱na̱ yoꞌ a.
\p Ga̱a ne̱ curiha̱nj soꞌ, ne̱ canicunꞌ soꞌ rihaan chingá a. Ne̱ caguáj taꞌloo a.
\v 69 Ga̱a ne̱ queneꞌen mozó cha̱na̱ se vaa nicu̱nꞌ Pedró rihaan chingá, ne̱ guun cheꞌe̱ noꞌ caꞌmii noꞌ rihaan nij yuvii̱ nicu̱nꞌ rihaan chingá ga̱ Pedró, cataj noꞌ a:
\p ―Síí nihánj me ꞌo̱ nij síí cachéé ga̱ Jesús asânj ―taj noꞌ a.
\p
\v 70 Ga̱a ne̱ cataj uún Pedró se vaa ne neꞌen soꞌ man Jesús a.
\p Dan me se corá nii doj me se cataj nij síí nicu̱nꞌ ga̱ Pedró rihaan Pedró a:
\p ―Ya̱ ya̱ ꞌo̱ síí cachéé ga̱ Jesús mé so̱ꞌ ado̱nj. ꞌO̱ se si̱j cavii estadó Galilea mé so̱ꞌ chugua̱nj ―taj nij soꞌ rihaan Pedró a.
\p
\v 71 Ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ Pedró nucua̱j doj caꞌmii Pedró, cataj Pedró se vaa caꞌve̱e quiꞌya̱j Yaꞌanj sayuun man soꞌ sese né na̱na̱ ya̱ me nana̱ aꞌmii soꞌ, ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Ne neꞌenj man snóꞌo nihánj síí aꞌmii soj cheꞌé a̱ maꞌ ―taj uún Pedró a.
\p
\v 72 Ga̱a ne̱ nu̱ꞌ quisíj vi̱j caguáj taꞌloo a. Ga̱a ne̱ nanuj rá Pedró nda̱a vaa a̱j cataj Jesús rihaan soꞌ quii se vaa ga̱a ataa quisi̱j vi̱j caguáj taꞌloo, ne̱ vaꞌnu̱j cata̱j Pedró se vaa né si̱j noco̱ꞌ man Jesús me maꞌa̱n Pedró a. Ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ Pedró taꞌvee ndoꞌo soꞌ a.
\c 15
\s Caꞌmii Pilató ga̱ Jesús a
\p
\v 1 Ga̱a ne̱ rej ranga̱ꞌ cunuu chre̱ꞌ nij xrej ata̱ suun noco̱o do̱ꞌ, nij síí uun chij do̱ꞌ, nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés do̱ꞌ, nu̱ꞌ Xꞌneꞌ Nij Síí Ata̱ Suun Noco̱o Doj do̱ꞌ, quiꞌyaj nij soꞌ juntá, ga̱a ne̱ numíj nij soꞌ man Jesús, ne̱ nica̱j nij soꞌ man Jesús caꞌanj nij soꞌ rihaan Pilató, ne̱ tacuachén nij soꞌ man Jesús rihaan soꞌ a.
\v 2 Ga̱a ne̱ xnáꞌanj Pilató man Jesús a:
\p ―So̱ꞌ me síí nica̱j suun rey uun chij rihaan nij yuvii̱ israelitá naꞌ ―taj soꞌ a.
\p ―Veé ya̱ nda̱a vaa cataj so̱ꞌ roꞌ, veé da̱nj vaa na̱nj á ―taj Jesús rihaan soꞌ a.
\p
\v 3 Ne̱ cutaꞌ ndoꞌo nij xrej ata̱ suun noco̱o cacunꞌ xráá Jesús a.
\v 4 Ga̱a ne̱ xnáꞌanj uún Pilató man Jesús a:
\p ―Me cheꞌé ne aꞌmii so̱ꞌ ga̱. Nihánj me se utaꞌ uxrá nii cacunꞌ xráá so̱ꞌ asânj ―taj Pilató a.
\p
\v 5 Tza̱j ne̱ yu̱u̱n cheꞌe̱ ne caꞌmi̱i̱ Jesús a̱ doj nana̱ rihaan soꞌ, ne̱ caráyaꞌa̱nj uxrá Pilató cheꞌé yan quiꞌyaj soꞌ da̱nj a.
\s Cataj Pilató se vaa cavi̱ꞌ Jesús rihaan rcutze̱ a
\p
\v 6 Ne̱ vaa ꞌo̱ tucuáán noco̱ꞌ Pilató se vaa rii soꞌ man ꞌo̱ síí ꞌni̱j tagaꞌ ꞌo̱ ꞌo̱ Chaꞌanj Pascuá, ne̱ tinavij u̱u̱n soꞌ cacunꞌ tumé síí uriha̱nj tagaꞌ yoꞌ a. Me maꞌa̱n ꞌo̱ síí ꞌni̱j tagaꞌ achíín nij yuvii̱ se vaa quiri̱i̱ soꞌ, ne̱ caꞌve̱e da̱nj quiꞌya̱j soꞌ a.
\v 7 Dan me se vaa ꞌo̱ síí cuꞌna̱j Barrabás ꞌni̱j tagaꞌ ga̱ ꞌó nij síí tucuáá rihaan gobiernó, ne̱ nij soꞌ me se ga̱a cunuꞌ nij soꞌ ga̱ gobiernó, ne̱ ticaviꞌ nij soꞌ yuvii̱ a.
\v 8 Dan me se cavii ri̱i̱ nij yuvii̱ israelitá, ne̱ guun cheꞌe̱ nij soꞌ cachíín nij soꞌ man Pilató se vaa quiri̱i̱ soꞌ man ꞌo̱ síí ꞌni̱j tagaꞌ nda̱a vaa uꞌyón soꞌ ꞌyaj soꞌ cheꞌé nij soꞌ a.
\v 9 Ga̱a ne̱ xnáꞌanj Pilató man nij yuvii̱ a:
\p ―Me rá soj quiri̱i̱ ꞌu̱nj man síí nica̱j suun rey uun chij rihaan soj si̱j israelitá naꞌ ―taj soꞌ a.
\p
\v 10 Da̱nj caꞌmii soꞌ, cheꞌé se neꞌen soꞌ se vaa ma̱an cheꞌé se guun xco̱j ruva̱a̱ rá nij xrej ata̱ suun noco̱o me tacuachén nij xrej man Jesús rihaan soꞌ a.
\p
\v 11 Tza̱j ne̱ nij xrej ata̱ suun noco̱o me se rquee̱ nij soꞌ man nij yuvii̱ se vaa cachi̱nj nij yuvii̱ se vaa quiri̱i̱ Pilató man Barrabás tagaꞌ a.
\p
\v 12 Ga̱a ne̱ xnáꞌanj uún Pilató man nij yuvii̱ a:
\p ―Cheꞌé se me rá soj quiri̱i̱ ꞌu̱nj man Barrabás rihaan soj, ne̱ da̱j qui̱ꞌyáj man síí tucuꞌnáj soj síí nica̱j suun rey uun chij rihaan soj rá soj ga̱ ―taj soꞌ a.
\p
\v 13 Ga̱a ne̱ caguáj uún nij yuvii̱, cataj nij yuvii̱ a:
\p ―Cavi̱ꞌ soꞌ rihaan rcutze̱, qui̱ꞌyáá so̱ꞌ á ―taj nij yuvii̱ a.
\p
\v 14 Ga̱a ne̱ cataj Pilató rihaan nij yuvii̱ a:
\p ―Tza̱j ne̱ me cacunꞌ tumé soꞌ ga̱ ―taj Pilató a.
\p Tza̱j ne̱ doj a̱ caguáj nij yuvii̱, cataj nij yuvii̱ a:
\p ―Cavi̱ꞌ soꞌ rihaan rcutze̱, qui̱ꞌyáá so̱ꞌ cuaj á ―taj nij yuvii̱ caguáj nij soꞌ a.
\p
\v 15 Ne̱ Pilató me se guun rá soꞌ quiꞌya̱j soꞌ se vaa gu̱un niha̱ꞌ rá nij yuvii̱, ne̱ cheꞌé dan quirii soꞌ man Barrabás tagaꞌ, ne̱ goꞌ nij tanuu cuartá xráá Jesús, quiꞌyaj soꞌ, ne̱ tacuachén soꞌ man Jesús rihaan nij tanuu cheꞌé rej cachro̱n nij tanuu man Jesús rihaan rcutze̱ a.
\s Caꞌngaꞌ naco̱o̱ nij tanuu niꞌya̱j nij tanuu man Jesús a
\p
\v 16 Ga̱a ne̱ caꞌanj nica̱j nij tanuu man Jesús tucuá suun ya̱nj gobernador, ga̱a ne̱ canacúún nij tanuu man ta̱ranꞌ nij tuviꞌ tanu̱u nij soꞌ cunu̱u chre̱ꞌ nij soꞌ a.
\v 17 Ga̱a ne̱ nanuû Jesús saga̱nꞌ rey yatzíj tintá, quiꞌyaj nij tanuu, ne̱ quiꞌyaj nij soꞌ cachriin tanj, cutaꞌ nij soꞌ raa̱ Jesús a.
\v 18 Ga̱a ne̱ guun cheꞌe̱ nij tanuu caguáj nij tanuu rihaan Jesús, cataj nij soꞌ a:
\p ―Ya̱ ya̱ si̱j nica̱j suun rey rii taꞌngaꞌ rihaan nij yuvii̱ israelitá mé so̱ꞌ na̱nj ado̱nj ―taj nij soꞌ, tihaꞌ nij soꞌ man Jesús a.
\p
\v 19 Ga̱a ne̱ goꞌ uxrá nij soꞌ vará raa̱ Jesús, ne̱ quirii talúj nij soꞌ man soꞌ, ne̱ cayáán ru̱j nij soꞌ rihaan soꞌ, ne̱ quiꞌyaj nij soꞌ nda̱a vaa ꞌyaj yuvii̱ aráj gue̱e̱ rihaan ꞌo̱ yaꞌanj a.
\v 20 Síj caꞌngaꞌ naco̱o̱ nij soꞌ niꞌya̱j nij soꞌ man Jesús, ga̱a ne̱ quirii uún nij soꞌ saga̱nꞌ rey yatzéj tintá nu̱u̱ Jesús, ne̱ naꞌnéé uún nij soꞌ saga̱nꞌ Jesús man soꞌ a. Ga̱a ne̱ nica̱j nij soꞌ man Jesús cavii nij soꞌ caꞌanj nij soꞌ yan cachro̱n nij soꞌ man Jesús rihaan rcutze̱ a.
\s Cachrón nij tanuu man Jesús rihaan rcutze̱ a
\p
\v 21 Dan me se ga̱a va̱j nij tanuu ga̱ Jesús, ne̱ ꞌnaꞌ nique ꞌo̱ síí cuꞌna̱j Simón síí cavii chumanꞌ Cirene rej tacaan, ne̱ rej ro̱j síí cuꞌna̱j Alejandró ga̱ Rufo me soꞌ, ne̱ cata̱ Simón rcutze̱ quiꞌyaj nij tanuu a.
\p
\v 22 Dan me se nica̱j nij tanuu man Jesús caꞌanj nij tanuu tacaan cuꞌna̱j Gólgota, ne̱ nana̱ Gólgota roꞌ, me raj cata̱a Tacaan Cúú Yave̱ Xnangá a.
\v 23 Ga̱a ne̱ rqué nij tanuu do̱j na vinó nachej ga̱ rmedió e̱ꞌ cuꞌna̱j “mirra” man Jesús coꞌo̱ soꞌ a. Tza̱j ne̱ ne coꞌo̱ soꞌ maꞌ.
\v 24 Veé dan, ne̱ cachrón nij tanuu man Jesús rihaan rcutze̱, ne̱ tico tixaj nij soꞌ cheꞌé saga̱nꞌ Jesús me síí quiꞌya̱j canaán ꞌo̱ ꞌo̱ taꞌa̱j saga̱nꞌ soꞌ a.
\p
\v 25 Dan me se agaꞌ u̱u̱n rej xta̱ꞌ güii me cachrón nij tanuu man Jesús rihaan rcutze̱ a.
\v 26 Ne̱ cachrón nij tanuu letrá rihaan ꞌo̱ rcuchra̱ꞌ, ne̱ taj xnaꞌanj letrá yoꞌ me cheꞌé cavi̱ꞌ Jesús a: “Síí nihánj me síí nica̱j suun rey uun chij rihaan nij yuvii̱ israelitá a”, taj letrá yoꞌ a.
\v 27 Ga̱a ne̱ cachrón nij tanuu man yavíj snóꞌo rihaan yavíj rcutze̱, ne̱ síí itu̱u̱ me ro̱j soꞌ a. Dan me se nicu̱nꞌ ꞌo̱ soꞌ rej nuva̱ꞌ Jesús, ne̱ nicu̱nꞌ ꞌó soꞌ rej nichru̱un Jesús a.
\v 28 Ne̱ veé da̱nj quisíj ya̱ nu̱ꞌ nana̱ no̱ rihaan Danj Yaꞌanj nana̱ taj ya̱ da̱j gu̱un a. Ne̱ taj nana̱ yoꞌ a: “Guun rá nii se vaa ꞌo̱ tuviꞌ nij síí tumé cacunꞌ me soꞌ, rá nii a”, taj snana̱ Yaꞌanj yoꞌ a.
\p
\v 29 Ga̱a ne̱ cachén yuvii̱ rej nicu̱nꞌ Jesús, ne̱ caꞌmii chiꞌi̱i̱ ndoꞌo nij yuvii̱ niꞌya̱j nij yuvii̱ man Jesús a. Dan me se tucunó nij yuvii̱ raa̱ nij yuvii̱, cataj nij yuvii̱ a:
\p ―Nihánj táá so̱ꞌ si̱j guun rá ta̱cuanee man nuvií noco̱o ne̱ cune̱ꞌ ꞌó nuvií noco̱o rque vaꞌnu̱j güii naꞌ.
\v 30 Ti̱nanii so̱ꞌ man ma̱ꞌán so̱ꞌ rihaan rcutze̱, ne̱ nani̱j so̱ꞌ rihaan yoꞌóó ya̱j vi̱j ―taj nij yuvii̱ yoꞌ a.
\p
\v 31 Ne̱ da̱nj quiꞌyaj uún nij xrej ata̱ suun noco̱o do̱ꞌ, nij síí naquiꞌyaj cu̱u stucua̱nj Moisés do̱ꞌ, caꞌmii chiꞌi̱i̱ nij soꞌ rihaan tuviꞌ nij soꞌ niꞌya̱j nij soꞌ man Jesús a:
\p ―Tinanii síí nihánj man ꞌó yuvii̱ rihaan sayuun, rá soꞌ, tza̱j ne̱ ne gu̱un nucua̱j soꞌ ti̱nanii soꞌ man maꞌa̱n soꞌ a̱ maan asânj.
\v 32 Sese ya̱ ya̱ Si̱j Caꞌnéé Yaꞌanj Ti̱nanii man Yuvii̱ rihaan Sayuun me soꞌ do̱ꞌ, sese ya̱ ya̱ si̱j nica̱j suun rey uun chij rihaan níꞌ si̱j israelitá me soꞌ do̱ꞌ, ne̱ nani̱j soꞌ cuano̱ rihaan yoꞌóó, ne̱ queneꞌe̱n níꞌ, ne̱ cuchuma̱n rá níꞌ ni̱ꞌyaj níꞌ man soꞌ ado̱nj ―taj nij soꞌ a.
\p Ne̱ ro̱j síí itu̱u̱ nicu̱nꞌ rihaan rcutze̱ rej xꞌnu̱j Jesús me se caꞌmii ro̱j soꞌ nana̱ nij rihaan Jesús uún a.
\s Caviꞌ Jesús a
\p
\v 33 Veé dan, ne̱ caxu̱j, ne̱ yu̱u̱n cheꞌe̱ guun rmi̱ꞌ nu̱ꞌ rihaan yoꞌóó nda̱a quisíj agaꞌ vaꞌnu̱j rej anocoꞌ güii a.
\v 34 Veé dan, ne̱ quisíj agaꞌ vaꞌnu̱j, ga̱a ne̱ nucua̱j ndoꞌo caguáj Jesús, cataj soꞌ a:
\p ―Eloi, Eloi, lama sabactani ―taj soꞌ, caguáj soꞌ xnaꞌánj aꞌmii maꞌa̱n soꞌ a. Ne̱ nana̱ caguáj soꞌ me raj cata̱a a: Taꞌanj ꞌu̱nj, Taꞌanj ꞌu̱nj mé so̱ꞌ á. Me cheꞌé tanáj u̱u̱n so̱ꞌ mán ꞌu̱nj ga̱, taj nana̱ caguáj Jesús a.
\p
\v 35 Ne̱ cuno taꞌa̱j nij síí nicu̱nꞌ rej xꞌnu̱j Jesús nana̱ caguáj soꞌ, tza̱j ne̱ ne queneꞌe̱n nij soꞌ me taj Jesús a̱ maꞌ. Ma̱an se cataj nij soꞌ a:
\p ―Ni̱ꞌyaj soj á. Nacúún síí nihánj man Elías asânj ―taj nij soꞌ a.
\p
\v 36 Ga̱a ne̱ cunánj ꞌo̱ soꞌ, ne̱ caraa soꞌ na vinó yu̱u̱ rque ꞌo̱ yataa̱n, ne̱ cutaꞌ soꞌ raa̱ ꞌo̱ rihaa, ne̱ ruꞌmaan soꞌ yataa̱n tuꞌva Jesús, ne̱ coꞌo Jesús na yu̱u̱ yoꞌ, quiꞌyaj soꞌ, ne̱ cataj síí quiꞌyaj da̱nj a:
\p ―Dínj quiꞌya̱j soj á. Queneꞌe̱n níꞌ sese caꞌna̱ꞌ Elías ta̱nanij Elías man soꞌ rihaan yoꞌóó na̱nj á ―taj soꞌ a.
\p
\v 37 Ga̱a ne̱ nucua̱j caguáj Jesús, ne̱ caviꞌ soꞌ a.
\v 38 Ga̱a ne̱ yatzíj mantá cortiná xi̱j ma̱nj noco̱ꞌ rá nuvií noco̱o yoꞌ roꞌ, quisinꞌ rej raa̱ yoꞌ nda̱a tacóó yoꞌ a.
\p
\v 39 Veé dan, ne̱ nicunꞌ tanuu capitán romanó ꞌni̱j raꞌa cientó tanuu rihaan Jesús, ne̱ queneꞌen soꞌ nu̱ꞌ se vaa guun ga̱a caviꞌ Jesús, ga̱a ne̱ cataj soꞌ a:
\p ―Ya̱ ya̱ Taꞌni̱j Yaꞌanj me snóꞌo nihánj asânj ―taj soꞌ a.
\p
\v 40 Ne̱ ga̱nꞌ doj nicunꞌ queꞌe̱e̱ chana̱, niꞌya̱j nij chana̱ man Jesús a. ꞌO̱ noꞌ me Mariá Magdalena, ne̱ ꞌó noꞌ me Mariá nii síí cuꞌna̱j Jacobo síí cuni̱j ga̱ José a. Ne̱ ꞌó noꞌ me chana̱ cuꞌna̱j Salomé a.
\v 41 Dan me se ga̱a va̱j Jesús estadó Galilea roꞌ, nocoꞌ nij chana̱ yoꞌ man soꞌ ne̱ racuíj nij noꞌ man soꞌ a. Ne̱ vaa queꞌe̱e̱ doj chana̱ níí caꞌanj chumanꞌ Jerusalén ga̱ Jesús a.
\s Cachinꞌ nii man Jesús a
\p
\v 42 Dan me se rej ataꞌ güii me yoꞌ, ne̱ güii no̱ xcúún nij yuvii̱ israelitá quiꞌya̱j chuvi̱i nij soꞌ cheꞌé güii naránj rá nij soꞌ me yoꞌ,
\v 43 ne̱ cheꞌé dan caꞌnaꞌ José síí cavii chumanꞌ Arimatea a. ꞌO̱ síí sa̱ꞌ me soꞌ, ne̱ ꞌo̱ tuviꞌ Xꞌneꞌ Nij Síí Ata̱ Suun Noco̱o Doj rihaan nij yuvii̱ israelitá me soꞌ, ne̱ síí naꞌvi̱j gu̱un chij Yaꞌanj me uún soꞌ a. Dan me se quisíj rá soꞌ, ne̱ catúj soꞌ rihaan Pilató, ne̱ cachíín niꞌya̱j soꞌ rihaan Pilató se vaa caꞌve̱j Pilató cachi̱nꞌ soꞌ cúú man Jesús a.
\v 44 Dan me se caráyaꞌa̱nj ndoꞌo Pilató ga̱a cuno soꞌ nana̱ se vaa a̱j caviꞌ Jesús, ga̱a ne̱ canacúún soꞌ caꞌna̱ꞌ tanuu capitán ꞌni̱j raꞌa cientó tanuu rihaan soꞌ, ne̱ xnáꞌanj soꞌ man tanuu yoꞌ sese ya̱ ya̱ caviꞌ Jesús a.
\v 45 Ga̱a ne̱ cataj tanuu capitán yoꞌ se vaa ya̱ ya̱ caviꞌ Jesús, ne̱ cheꞌé dan caꞌvej rá Pilató ni̱caj José cúú man Jesús caꞌa̱nj cachi̱nj soꞌ a.
\v 46 Ga̱a ne̱ xcaj José yatzéj mantá, ga̱a ne̱ tananij soꞌ man Jesús, ne̱ nacutáj soꞌ yatzéj mantá xráá Jesús, ne̱ cuchruj soꞌ cúú man Jesús rque yuꞌuj gáán nii rque yuvej, ne̱ caráán soꞌ yuvej xi̱j caxra̱ꞌ tuꞌva yuꞌuj yoꞌ a.
\v 47 Ne̱ queneꞌen Mariá Magdalena ga̱ Mariá nii José rej cachinꞌ nii man Jesús a.
\c 16
\s Cunuu iꞌna̱ꞌ uún Jesús a
\p
\v 1 Ne̱ tiꞌnuu güii naránj rá nij yuvii̱ israelitá me se quiránj Mariá Magdalena do̱ꞌ, Mariá nii Jacobo do̱ꞌ, Salomé do̱ꞌ, se gunꞌ da̱j, cheꞌé rej caꞌa̱nj caxri̱i̱ nij noꞌ se gunꞌ da̱j cúú man Jesús a.
\v 2 Ga̱a ne̱ cotungó rej naꞌya̱a̱n me se caꞌanj vaꞌnu̱j nij chana̱ rej cachinꞌ nii man Jesús, ne̱ a̱j quisíj güii ga̱a va̱j nij noꞌ,
\v 3 ne̱ cataj nij chana̱ rihaan tuviꞌ nij chana̱ a:
\p ―Me síí naxu̱u̱n yaníj yuvej aráán tuꞌva yuꞌuj ga̱a ne̱ catu̱u̱ níꞌ ga̱ ―taj nij noꞌ a.
\p
\v 4 Ga̱a ne̱ niꞌya̱j nij chana̱, ne̱ queneꞌen nij noꞌ se vaa a̱j nicu̱nꞌ yaníj yuvej, ne̱ dan me se yuvej xi̱j ndoꞌo me yoꞌ a.
\v 5 Ga̱a ne̱ catúj nij noꞌ rque yuꞌuj, ga̱a ne̱ queneꞌen nij noꞌ se vaa ya̱nj ꞌo̱ síí ya̱a̱n rej nuva̱ꞌ nij noꞌ, ne̱ nuû soꞌ yatzíj xca̱a̱n catzi̱i̱, ne̱ cuchuꞌviꞌ ndoꞌo nij noꞌ a.
\p
\v 6 Ga̱a ne̱ cataj síí ya̱a̱n rihaan nij chana̱ a:
\p ―Taj cheꞌé cuchuꞌvi̱ꞌ nij soj maꞌ. Nihánj me nanoꞌ nij soj man Jesús síí cavii chumanꞌ Nazaret síí cachrón nii rihaan rcutze̱ a. A̱j cunuu iꞌna̱ꞌ uún soꞌ na̱nj ado̱nj. Ne̱ ni̱ꞌyaj soj rej cuchruj nii man soꞌ, ne̱ xca̱j soj cuentá se vaa nuviꞌ soꞌ naj nihánj a̱ mado̱nj.
\v 7 Tana̱nj cavi̱i̱ soj cata̱j soj rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ do̱ꞌ, nda̱a rihaan Pedró do̱ꞌ, cata̱j soj a: “Táá ya̱a̱n Jesús rihaan soj ꞌanj soꞌ estadó Galilea, ne̱ yoꞌ me rej queneꞌe̱n nij soj man soꞌ nda̱a vaa cataj maꞌa̱n soꞌ rihaan soj á”, cata̱j nij soj á ―taj síí ya̱a̱n rihaan nij noꞌ a.
\p
\v 8 Ga̱a ne̱ curiha̱nj nij chana̱ rque yuꞌuj, ne̱ cunánj nij noꞌ, caꞌanj nij noꞌ a. ꞌO̱ se caráyaꞌa̱nj nij noꞌ, ne̱ nda̱a riꞌíj man nij noꞌ a. Ne̱ ne caꞌve̱e caꞌmi̱i̱ nij noꞌ a̱ doj nana̱ rihaan a̱ ꞌó yuvii̱, cheꞌé se cuchuꞌviꞌ ndoꞌo nij noꞌ a.
\s Queneꞌen Mariá Magdalena man Jesús a
\p
\v 9 Dan me se cunuu iꞌna̱ꞌ uún Jesús rej naꞌya̱a̱n cotungó, ga̱a ne̱ curuviꞌ soꞌ asino ya̱a̱n rihaan Mariá Magdalena, ne̱ noꞌ me chana̱ quirii soꞌ chi̱j nana̱ chre̱e nimán asi̱j rque̱ doj a.
\v 10-11 Dan me se caꞌanj noꞌ rej ma̱n nij síí chéé ga̱ Jesús, ne̱ dan me se nanó ndoꞌo rá nij soꞌ, ne̱ taꞌvee nij soꞌ a. Ne̱ dan me se cataj xnaꞌanj noꞌ rihaan nij soꞌ se vaa vaa iꞌna̱ꞌ Jesús ne̱ queneꞌen noꞌ man Jesús, taj noꞌ, tza̱j ne̱ ne cuchuma̱n rá nij soꞌ a̱ maꞌ.
\s Curuviꞌ Jesús rihaan vi̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ ga̱a va̱j ro̱j soꞌ rej tacaan a
\p
\v 12 Cachén do̱j, ga̱a ne̱ chéé vi̱j nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús rej tacaan, ne̱ curuviꞌ Jesús rihaan ro̱j soꞌ, tza̱j ne̱ ino̱ doj vaa soꞌ, ruviꞌ soꞌ, niꞌya̱j ro̱j soꞌ a.
\v 13 Ga̱a ne̱ cavii ro̱j soꞌ uún, nataꞌ ro̱j soꞌ rihaan ꞌó nij síí cuneꞌ soꞌ caꞌa̱nj nata̱ꞌ snana̱ Jesús, tza̱j ne̱ a̱ nij soꞌ ne cuchuma̱n rá snana̱ ro̱j soꞌ a̱ maꞌ.
\s Curuviꞌ Jesús rihaan xa̱a̱n nij síí cuneꞌ soꞌ caꞌanj nata̱ꞌ snana̱ soꞌ a
\p
\v 14 Cachén do̱j, ga̱a ne̱ yáán xa̱a̱n nij síí tucuꞌyón snana̱ Jesús rihaan mesá, ne̱ curuviꞌ maꞌa̱n Jesús rihaan nij soꞌ, ne̱ caxríj yuva̱a̱ soꞌ man nij soꞌ se vaa guun nichra̱j rá nij soꞌ ne̱ ne cuchuma̱n rá nij soꞌ snana̱ nij síí queneꞌen se vaa a̱j cunuu iꞌna̱ꞌ uún soꞌ a.
\v 15 Ga̱a ne̱ cataj Jesús rihaan nij soꞌ a:
\p ―Caꞌa̱nj nij soj rihaan nu̱ꞌ cachra̱ꞌ chumii̱, ne̱ caꞌmi̱i̱ natáj soj nana̱ sa̱ꞌ cheꞌé ꞌu̱nj rihaan cunuda̱nj nij yuvii̱ a.
\v 16 Ne̱ me maꞌa̱n ꞌo̱ síí cuchuma̱n rá snana̱ soj ne̱ cata̱ꞌ ne, ne̱ soꞌ me síí nani̱i̱ rihaan sayuun ne̱ cavi̱i̱ sa̱ꞌ quiꞌya̱j Yaꞌanj, tza̱j ne̱ síí naꞌvej rá cuchuma̱n rá snana̱ soj me se quiꞌya̱j Yaꞌanj sayuun man soꞌ cheꞌé cacunꞌ tumé soꞌ ado̱nj.
\v 17 Ne̱ nihánj me suun sa̱ꞌ noco̱o quiꞌya̱j nij síí amán ya̱ rá niꞌya̱j manj a. Dan me se cheꞌé se‑chu̱vií ꞌu̱nj quiri̱i̱ nij soꞌ nana̱ chre̱e nimán yuvii̱, ne̱ caꞌmi̱i̱ nij soꞌ xnaꞌánj naca̱ xnaꞌánj ne neꞌen maꞌa̱n nij soꞌ a.
\v 18 Ne̱ maꞌa̱n raꞌa nij soꞌ ta̱ꞌaa nij soꞌ xcuáá yuva̱a̱, ne̱ caꞌve̱e se coꞌo̱ nij soꞌ se xna̱j, tza̱j ne̱ a̱ doj se̱ quiranꞌ nij soꞌ chiꞌii̱ maꞌ. Ne̱ cuta̱ꞌ raꞌa nij soꞌ xráá síí ranꞌ, ne̱ nahu̱un sa̱ꞌ nij síí ranꞌ yoꞌ a ―taj Jesús rihaan xa̱a̱n nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ a.
\s Cavii Jesús xta̱ꞌ a
\p
\v 19 Dan me se quisíj caꞌmii Jesús Si̱j ꞌNi̱j Raꞌa man níꞌ nana̱ dan rihaan nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ, ga̱a ne̱ cavii soꞌ xta̱ꞌ, ga̱a ne̱ cayáán soꞌ rej nuva̱ꞌ Yaꞌanj a.
\v 20 Ga̱a ne̱ nij síí tucuꞌyón snana̱ soꞌ me se caꞌanj caꞌmi̱i̱ natáj nij soꞌ snana̱ soꞌ nu̱ꞌ nij chumanꞌ, ne̱ racuíj Síí ꞌNi̱j Raꞌa man níꞌ man nij soꞌ, ne̱ dan me se cheꞌé suun sa̱ꞌ noco̱o quiꞌyaj nij soꞌ me se xraan doj canocoꞌ nij yuvii̱ snana̱ Jesús a.