﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:08,440
Be'ró Festo Romapɨ o'ôo'ta basiókã ĩ'yâgɨ,

2
00:00:08,440 --> 00:00:09,280
Paulore,

3
00:00:09,280 --> 00:00:15,160
tohô niikã́ ãpêrã bu'îri da'rerí wi'ipɨ niirã́re Júlio surára wiôgɨre ko'tê dutiwĩ.

4
00:00:15,160 --> 00:00:18,960
Júlio surára wiôgɨ Augusto wamêtiri kurakɨ̃hɨ niîwĩ.

5
00:00:18,960 --> 00:00:20,840
Yɨ'ɨ̂ Luca kẽ'ra naâ me'ra wa'âwɨ.

6
00:00:20,840 --> 00:00:29,500
Ɨ̃sâ ni'kâwɨ yukɨ̂sɨ Adramítio wamêtiri makakãhawɨ Ásiakãhase petaripɨ wa'apɨhɨ́ me'ra mɨhâ sãha wa'âwɨ.

7
00:00:29,500 --> 00:00:35,780
Ãpí Aristarco wamêtigɨ Macedônia di'ta Tessalônica wamêtiri makakɨ̃hɨ ɨ̃sâ me'ra wa'âwĩ.

8
00:00:35,780 --> 00:00:40,800
Cesaréiapɨ wiháa'kãrã ape nɨmɨ́ ɨ̃sâ Sidṍ wamêtiri makapɨre etâwɨ.

9
00:00:40,800 --> 00:00:42,400
Toopɨ́ ɨ̃sâ etakã́,

10
00:00:42,400 --> 00:00:44,960
Júlio Paulore pahá yã'agɨ a'tîro weewĩ́.

11
00:00:44,960 --> 00:00:51,320
Tookãhárã kɨ̃ɨ̂ me'rakãharã kɨ̃ɨ̂ ɨasé nohore o'oáto niîgɨ naâ tiropɨ sihâ dutigɨ o'ôo'wĩ.

12
00:00:51,320 --> 00:00:53,920
Ɨ̃sâ tii makápɨ niî'kãrã wihá wã'ka,

13
00:00:53,920 --> 00:00:56,760
Chipre nɨkɨrore diakɨ̃hɨ́kãha amukã pe'e yɨ'rɨáwɨ.

14
00:00:56,760 --> 00:00:58,760
Tiîape wĩ'ró tutuâtiwɨ.

15
00:00:58,760 --> 00:00:59,800
Ɨ̃sâ Cilícia,

16
00:00:59,800 --> 00:01:03,720
Panfília wamêtise di'ta tiro tii maáreta yɨ'rɨ tãrí pẽ'a,

17
00:01:03,720 --> 00:01:07,600
Mirra wamêtiri makapɨ Lícia di'tapɨre ehâwɨ.

18
00:01:07,600 --> 00:01:13,000
Tii makápɨ apêwɨpɨ mɨhâ sãharãtirã tiwɨpɨ́ sãyâ'kãrã diháawɨ.

19
00:01:13,000 --> 00:01:18,600
Be'ró surára wiôgɨ apêwɨ Alexandriakãhawɨ Itáliapɨ wa'apɨhɨ́re boka eháwĩ.

20
00:01:18,600 --> 00:01:20,040
Ɨ̃sâ tiwɨpɨ́ mɨhâ sãha,

21
00:01:20,040 --> 00:01:21,520
wa'â wa'âwɨ taha.

22
00:01:21,520 --> 00:01:24,480
Wĩ'ró ɨ̃sâre ɨpɨ́tɨ wẽé ka'mú ta'a yuukã,

23
00:01:24,480 --> 00:01:26,480
ɨ̃sâ pehe nɨmɨ́ri yogowɨ́.

24
00:01:26,480 --> 00:01:31,640
Ɨ̃sâ ɨpɨ́tɨ pi'etíka be'ropɨ ehâwɨ Gnido wamêtiri maka diakɨ̃hɨre.

25
00:01:31,640 --> 00:01:35,600
Wĩ'ró apé sia' pe'e wẽéo yuukã diakɨ̃hɨ́ yɨ'rɨá masiti,

26
00:01:35,600 --> 00:01:37,560
apêro pe'e mahâmiawɨ.

27
00:01:37,560 --> 00:01:39,880
Salmona peta tiro pe'e yɨ'rɨáa,

28
00:01:39,880 --> 00:01:43,200
Creta nɨkɨrore kũûpe' pe'e bahâ ke'awɨ.

29
00:01:43,200 --> 00:01:44,960
Ɨ̃sâ sumútohopɨ yɨ'rɨáa,

30
00:01:44,960 --> 00:01:49,840
ɨpɨ́tɨ da'rá yɨ'rɨa'kãrã kari butírãpɨ Ãyurí Peta wamêtiropɨre ehâwɨ.

31
00:01:49,840 --> 00:01:53,520
Tii petá Laséia wamêtiri maka pɨ'to niîwɨ.

32
00:01:53,520 --> 00:01:57,760
Ɨ̃sâ ɨpɨ́tɨ yogó'ke bu'iri Judeu masa be'tirí bosê nɨmɨ yɨ'rɨá tohakaro niîwɨ.

33
00:01:57,760 --> 00:01:59,880
Tohô weéro wĩ'ró ɨpɨ́tɨ wa'â,

34
00:01:59,880 --> 00:02:03,000
pu'êkɨ nɨ'kaátoho kã'roákã dɨ'sawɨ́.

35
00:02:03,000 --> 00:02:04,040
Ɨ̃sâ yɨ'rɨákã,

36
00:02:04,040 --> 00:02:05,920
ɨpɨ́tɨ waro wio pesá niîwɨ.

37
00:02:05,920 --> 00:02:06,760
Teeré masîgɨ,

38
00:02:06,760 --> 00:02:08,040
Paulo naâre werêmiwĩ:

39
00:02:08,040 --> 00:02:09,880
—Marî yɨ'rɨákã,

40
00:02:09,880 --> 00:02:11,520
wió niísa'.

41
00:02:11,520 --> 00:02:12,280
A'tîwɨ,

42
00:02:12,280 --> 00:02:13,800
tiwɨkãháse apeká,

43
00:02:13,800 --> 00:02:16,960
marí kẽ'rare mirîta wio niísa'.

44
00:02:16,960 --> 00:02:20,560
Tohô weérã marî a'topɨ́ta tohá ni'irã yuhûpɨ,

45
00:02:20,560 --> 00:02:21,720
niîmiwĩ.

46
00:02:21,720 --> 00:02:22,840
Kɨ̃ɨ̂ tohô niîmikã,

47
00:02:22,840 --> 00:02:25,360
surára wiôgɨ Paulo uúkũsere tɨ'otíwĩ.

48
00:02:25,360 --> 00:02:27,000
Tiwɨ́ wiôgɨ,

49
00:02:27,000 --> 00:02:30,640
tiwɨ́ au tuúgɨre naâ uúkũse pe'ere ẽho peówĩ.

50
00:02:30,640 --> 00:02:33,560
Tii petá pe'e pu'êkɨ niikã́ yã'â niîpa'ro.

51
00:02:33,560 --> 00:02:39,720
Tohô weérã tiwɨpɨ́ sãyarã́ pãharã́ tii nɨkɨ́ro Cretare yɨ'rɨá wa'â sĩ'riwã Fêni wamêtiri makapɨ.

52
00:02:39,720 --> 00:02:42,600
“Toopɨ́ apé tero weérã pu'êkɨ tõ'orã́sa'”,

53
00:02:42,600 --> 00:02:43,160
niîwã.

54
00:02:43,160 --> 00:02:45,840
Tii petá pe'ere ɨpɨ́tɨ wĩ'ró wẽetípa'ro.

55
00:02:45,840 --> 00:02:48,960
Tohô weérã sahâtiro wĩ'ró wẽê tuu wã'katikã,

56
00:02:48,960 --> 00:02:52,240
tiwɨ́ da'rarã́ pe'e “Yɨ'rɨáro ɨá' Fênipɨ”,

57
00:02:52,240 --> 00:02:53,400
niî wãkûwã.

58
00:02:53,400 --> 00:02:58,440
Tohô weé ɨ̃sâ Creta wamêtiri nɨkɨro sumútohopɨ yɨ'rɨáwɨ.

59
00:02:58,440 --> 00:03:03,800
Ɨ̃sâ wiháaka be'ro maatá wĩ'ró ɨpɨ́tɨ wẽé wã'katiwɨ ɨ̃sâ tiro nɨkɨ̂ro tiro pe'e.

60
00:03:03,800 --> 00:03:05,960
Teé wĩ'ró Nordeste wamêtiwɨ.

61
00:03:05,960 --> 00:03:08,920
Tiwɨré wĩ'ró ɨpɨ́tɨ wẽé ka'mu ta'awɨ.

62
00:03:08,920 --> 00:03:09,680
Tohô wẽekã́,

63
00:03:09,680 --> 00:03:12,360
wĩ'ró wẽe põó tẽoro pe'e wa'âta basiótiwɨ.

64
00:03:12,360 --> 00:03:14,200
Basiótikã ĩ'yâ,

65
00:03:14,200 --> 00:03:16,680
toó wẽé wã'karo pe'eta ɨ̃sâre sɨ'orí miáawɨ.

66
00:03:16,680 --> 00:03:21,160
Ɨ̃sâ ni'kâ nɨkɨro Clauda wamêtiri nɨkɨroakãpɨre ehâ,

67
00:03:21,160 --> 00:03:24,160
yɨ'rɨáwɨ wĩ'ró ɨpɨ́tɨ wẽéo pũritiro pe'e.

68
00:03:24,160 --> 00:03:28,040
Tiwɨ sirópɨ ni'kâwɨ yukɨ̂sɨ kã'wɨakã pahipɨhɨ́ mirikã́,

69
00:03:28,040 --> 00:03:30,160
naâ yɨ'rɨápɨhɨre dɨ'té po'o no'owɨ.

70
00:03:30,160 --> 00:03:31,760
Wĩ'ró ɨpɨ́tɨ weekã́,

71
00:03:31,760 --> 00:03:35,680
tiwɨákãre ɨpɨ́tɨ da'rá toharãpɨ pahipɨhɨ́hopɨ mii sãáwɨ.

72
00:03:35,680 --> 00:03:37,920
Tiwɨré wehê moro peo toha,

73
00:03:37,920 --> 00:03:42,760
pũú nɨ'mo daari me'ra wĩ'ró me'ra batarí niîrã pahipɨhɨ́pɨta warɨâ,

74
00:03:42,760 --> 00:03:43,920
dɨ'tewã́.

75
00:03:43,920 --> 00:03:44,960
Be'ró naâ uî,

76
00:03:44,960 --> 00:03:48,440
Sirte wamêtiro nukûporohopɨ marîre wẽéori niîrã,

77
00:03:48,440 --> 00:03:51,280
naâ “Su'ti kaséri wĩ'ró miáato” niî,

78
00:03:51,280 --> 00:03:54,280
dɨ'té õ'o'ke kaserire pãâkã'wã.

79
00:03:54,280 --> 00:03:57,160
Naâ pãâka be'ro wĩ'ró wẽéoro pe'eta wa'âwɨ.

80
00:03:57,160 --> 00:04:00,160
Ape nɨmɨ́ meharóta wĩ'ró wẽekã́ ĩ'yârã,

81
00:04:00,160 --> 00:04:01,400
a'tîro weewã́.

82
00:04:01,400 --> 00:04:05,640
Pa'sâ tutuato niîrã tiwɨpɨ́ apeká sãyasére kõ'â dɨowã.

83
00:04:05,640 --> 00:04:11,080
Ape nɨmɨ́ ɨ̃sâ basita ni'karé tiwɨkãháse su'ti kasérire,

84
00:04:11,080 --> 00:04:12,480
naâ dɨ'té'ke daarire,

85
00:04:12,480 --> 00:04:15,680
naâ tuâ tuu'ke sẽ'rerire doke yõó nemowɨ taha.

86
00:04:15,680 --> 00:04:18,040
Pehe nɨmɨ́ri muhîpũ ɨmɨ̂kohokɨ̃hɨ,

87
00:04:18,040 --> 00:04:19,560
yõkoá neê bahutíwã.

88
00:04:19,560 --> 00:04:22,240
Tohô weérã ɨ̃sâ no'o diákɨ̃hɨ wa'ârãsari,

89
00:04:22,240 --> 00:04:23,840
niîta basiótiwɨ.

90
00:04:23,840 --> 00:04:25,880
Wĩ'ró kẽ'ra tohô wẽé nu'kukã'wɨ.

91
00:04:25,880 --> 00:04:28,000
Tohô weé “Ɨ̃sâ neê yɨ'rɨsomé”,

92
00:04:28,000 --> 00:04:28,720
niî wãkûmiwɨ.

93
00:04:28,720 --> 00:04:31,120
Pehe nɨmɨ́ri ɨ̃sâ ba'âtiwɨ.

94
00:04:31,120 --> 00:04:32,240
Tohô weekã́ ĩ'yâ,

95
00:04:32,240 --> 00:04:34,520
Paulo naâ wa'teropɨ niî'kɨ wã'kâ nɨ'ka,

96
00:04:34,520 --> 00:04:35,120
naâre niîwĩ:

97
00:04:35,120 --> 00:04:40,440
—Mɨsâre sõ'opɨ́ Cretapɨ yɨ'ɨ̂ werê'kere tɨ'okã́,

98
00:04:40,440 --> 00:04:42,600
ãyú niî booapã.

99
00:04:42,600 --> 00:04:45,080
Marî toopɨ́ wihatírã,

100
00:04:45,080 --> 00:04:46,760
a'tîwɨre dohórẽ',

101
00:04:46,760 --> 00:04:49,480
tiwɨkãhásere bahurióti booapã.

102
00:04:49,480 --> 00:04:52,920
Ni'kâroakãre mɨsâ uîtikã'ya.

103
00:04:52,920 --> 00:04:54,960
Neê ni'kɨ́ wẽrîsome.

104
00:04:54,960 --> 00:04:58,200
A'tîwɨ di'akɨ̃ bahu dutírosa'.

105
00:04:58,200 --> 00:05:00,760
Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peógɨ niî'.

106
00:05:00,760 --> 00:05:04,000
Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ wiôgɨ niîmi.

107
00:05:04,000 --> 00:05:09,280
Ni'kakã́ yami ni'kɨ́ kɨ̃ɨ̂re werê ko'tegɨ yɨ'ɨ̂ tiropɨ bahuámi.

108
00:05:09,280 --> 00:05:11,920
A'tîro niî wereámi:

109
00:05:11,920 --> 00:05:13,920
“Neê uîtikã'ya.

110
00:05:13,920 --> 00:05:19,160
Mɨ'ɨ̂ Augusto wiôgɨ tiropɨ besé no'ogɨ wa'âgɨsa'.

111
00:05:19,160 --> 00:05:22,920
Õ'âkɨ̃hɨ mɨ'ɨ̂ sẽrisére ãyuró tɨ'oámi.

112
00:05:22,920 --> 00:05:27,160
Tohô weérã a'tîwɨpɨ niirã́ yɨ'rɨ́ pe'tikã'rãsama.

113
00:05:27,160 --> 00:05:28,640
Neê ni'kɨ́ wẽrîsome”,

114
00:05:28,640 --> 00:05:30,000
niiámi.

115
00:05:30,000 --> 00:05:33,600
Tohô weérã mɨsâ wãkû tutuaya.

116
00:05:33,600 --> 00:05:35,680
Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó'.

117
00:05:35,680 --> 00:05:38,280
Kɨ̃ɨ̂ niî'ke diakɨ̃hɨ́ta wa'ârosa'.

118
00:05:38,280 --> 00:05:42,480
Wĩ'ró di'akɨ̃ marîre nɨkɨ̂ropɨ wẽé tu'a po'orosa',

119
00:05:42,480 --> 00:05:43,440
niîwĩ Paulo.

120
00:05:43,440 --> 00:05:51,400
Pɨá semana ɨ̃sâ Cretare wiháaka be'ro ehâkãti pahirí maa Adriático wamêtiri maahopɨre.

121
00:05:51,400 --> 00:05:54,560
Wĩ'ró ɨpɨ́tɨ wẽéo ka'mu ta'a yuukã,

122
00:05:54,560 --> 00:05:55,280
yogokã́ti.

123
00:05:55,280 --> 00:05:58,040
Yamî deko niikã́ tiwɨkãhárã da'rarã́,

124
00:05:58,040 --> 00:06:00,200
“Marî di'tâ tiropɨ ehârã weé tɨ'sa'”,

125
00:06:00,200 --> 00:06:01,200
niîwã.

126
00:06:01,200 --> 00:06:03,280
Tohô weérã naâ no'ó kõ'ro ɨ̃'kɨámitito?

127
00:06:03,280 --> 00:06:04,120
niîrã,

128
00:06:04,120 --> 00:06:06,360
ni'kâ daa yapapɨ nɨkɨkaháre dɨ'té õ'o,

129
00:06:06,360 --> 00:06:07,560
keó yã'awã.

130
00:06:07,560 --> 00:06:08,400
Naâ tohô weekã́,

131
00:06:08,400 --> 00:06:10,600
trinta e seis metros ɨ̃'kɨáwɨ.

132
00:06:10,600 --> 00:06:13,080
Too nɨháro opâturi keó yã'awã taha.

133
00:06:13,080 --> 00:06:15,880
Vinte e sete metrota niîkaro niîwɨ maha.

134
00:06:15,880 --> 00:06:17,000
Yamî niî yuukã,

135
00:06:17,000 --> 00:06:18,920
naâ ɨ̃ta paápɨ dokê wã'ari niîrã,

136
00:06:18,920 --> 00:06:20,080
a'tîro weewã́.

137
00:06:20,080 --> 00:06:26,520
Ba'pâritise kome pĩhíri pakare tee yapúripɨ opa daári me'ra dɨ'té õ'o'kere doke yõówã.

138
00:06:26,520 --> 00:06:30,040
Au tuúro pe'e tiwɨré wehê yẽ'e po'oato niîrã tohô weewã́.

139
00:06:30,040 --> 00:06:33,520
Tohô weé tohaka be'ro naâ “Maatá bo'reakã́ ɨamísa'”,

140
00:06:33,520 --> 00:06:35,240
niî wãkû ke'tiwã.

141
00:06:35,240 --> 00:06:37,760
Yamîta tiwɨré da'rá ko'terã du'tí sĩ'rimiwã.

142
00:06:37,760 --> 00:06:43,080
Tohô weé naâ “Kome pĩhírire ɨ'mɨtã́ro pe'e doke yõórãtirã weé'” niî soo,

143
00:06:43,080 --> 00:06:44,480
yukɨ̂sɨakãre mii dihóo,

144
00:06:44,480 --> 00:06:46,560
tiwɨ́ me'ra du'tí sĩ'rimiwã.

145
00:06:46,560 --> 00:06:48,800
Paulo naâ tohô weé sĩ'rikã ĩ'yâgɨ,

146
00:06:48,800 --> 00:06:49,920
surára wiôgɨre,

147
00:06:49,920 --> 00:06:51,560
ãpêrã surárare werêwĩ:

148
00:06:51,560 --> 00:06:54,520
—Ã'rá a'tîwɨpɨ tohatíkã,

149
00:06:54,520 --> 00:06:56,640
mɨsâ neê ni'kɨ́ katîsome,

150
00:06:56,640 --> 00:06:57,160
niîwĩ.

151
00:06:57,160 --> 00:06:59,240
Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã,

152
00:06:59,240 --> 00:07:04,560
surára pe'e tiwɨ́ yukɨ̂sɨakãre dɨ'té'ke daarire dɨtê sure kehe yõokã'wã.

153
00:07:04,560 --> 00:07:07,680
Bo'rê ke'aatoho dɨporo Paulo tiwɨpɨ́ niirã́re ba'â dutiwĩ:

154
00:07:07,680 --> 00:07:10,760
—Pɨá semana wa'â' mɨsâ kãrití,

155
00:07:10,760 --> 00:07:13,040
ba'âtimirã mɨsâ niiró.

156
00:07:13,040 --> 00:07:19,960
Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ mɨsâ baa nɨhá tutuato niîgɨ mɨsâre ba'â dutigɨti.

157
00:07:19,960 --> 00:07:23,120
Neê kã'roákã mɨsâre mehêkã wa'âsome,

158
00:07:23,120 --> 00:07:24,120
niîwĩ.

159
00:07:24,120 --> 00:07:25,000
Tohô niî toha,

160
00:07:25,000 --> 00:07:26,600
Paulo pãuré miî,

161
00:07:26,600 --> 00:07:30,120
niî pe'tirã ĩ'yóropɨ Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú'” niîwĩ.

162
00:07:30,120 --> 00:07:32,600
Be'ró kɨ̃ɨ̂ basi tigaré dekô me'ra pe'ê,

163
00:07:32,600 --> 00:07:33,280
ba'âwĩ.

164
00:07:33,280 --> 00:07:35,240
Naâ kɨ̃ɨ̂ tohô ba'akã́ ĩ'yârã,

165
00:07:35,240 --> 00:07:37,120
naâ bɨhâ wetimi'kere akobohó,

166
00:07:37,120 --> 00:07:39,360
naá kẽ'ra e'katíse me'ra ba'âwã.

167
00:07:39,360 --> 00:07:43,440
Ɨ̃sâ tiwɨpɨ́ sãyarã́ niî pe'tirã duzentos setenta e seis niîwɨ.

168
00:07:43,440 --> 00:07:50,640
Naâ ba'â sĩ'riro põo tẽóro naâ ba'âka be'ro tiwɨpɨ́ sãyasé trigo ahurire tii maápɨ doke yõó pe'okã'wã.

169
00:07:50,640 --> 00:07:54,720
Yukɨ̂sɨ ka'rasá nemopɨhɨ tohaáto niîrã teeré kõ'âwã.

170
00:07:54,720 --> 00:07:58,440
Bo'rê ke'aka be'ro tiwɨ́ da'rarã́ nɨkɨ̂rore ĩ'yâ bokawã.

171
00:07:58,440 --> 00:07:59,720
No'opɨ́ niîti,

172
00:07:59,720 --> 00:08:01,040
niî ĩ'yâ masitiwã.

173
00:08:01,040 --> 00:08:02,760
Naâ tohô ĩ'yâ masitimirã,

174
00:08:02,760 --> 00:08:05,440
opâ tũku nukûporo niiróre ĩ'yâ,

175
00:08:05,440 --> 00:08:06,480
“Sõ'ó bɨâ nɨharã,

176
00:08:06,480 --> 00:08:08,720
apé tero weéro basiókã maa,

177
00:08:08,720 --> 00:08:09,600
toó maharã́”,

178
00:08:09,600 --> 00:08:10,400
niîwã.

179
00:08:10,400 --> 00:08:14,640
Tohô weérã too dɨpóro “Kome pĩhíri wehê yẽ'e po'oato” niî,

180
00:08:14,640 --> 00:08:18,720
naâ dɨ'té doke yõó'ke pĩhirire dɨtê sure dihowã́.

181
00:08:18,720 --> 00:08:20,800
Apêye wahâ pĩhiri pakare,

182
00:08:20,800 --> 00:08:24,360
au tuúse pĩhiri dɨ'té'ke daarire pãâ ka'ra nɨ'kowã.

183
00:08:24,360 --> 00:08:32,560
Naâ tohô weé tohaka be'ro ɨ'mɨtã́ropɨ niirí su'ti kasérore wĩ'ró tii kaséropɨ yẽ'ê miáato niîrã wehê moro yoowã.

184
00:08:32,560 --> 00:08:36,840
Tohô weéro tiwɨ́ nukûporo sumútoho pe'e nɨháawɨ.

185
00:08:36,840 --> 00:08:37,640
Nɨháa,

186
00:08:37,640 --> 00:08:41,680
ɨ̃'kɨátiro nukûporo opâ bu'a niirópɨ sɨ'â peha wa'âwɨ.

187
00:08:41,680 --> 00:08:45,440
Wahá mɨ'taro pe'e nukûporopɨ opâ sĩ'o doké bi'pe ke'awɨ.

188
00:08:45,440 --> 00:08:47,280
Neê sĩô bɨrota basiótiwɨ.

189
00:08:47,280 --> 00:08:50,880
Tiwɨ́ au tuúro pe'e pã'kôri pakase paâ kehe õ'okã,

190
00:08:50,880 --> 00:08:52,200
batá wa'âwɨ.

191
00:08:52,200 --> 00:08:53,200
Tohô wa'akã́ ĩ'yâ,

192
00:08:53,200 --> 00:09:00,720
surára tiwɨpɨ́ bu'îri kɨorã́ naâ yẽ'ê'kãrãre neê ni'kɨ́ dokê yõha baá du'titikã'ato niîrã wẽhékã' sĩ'rimiwã.

193
00:09:00,720 --> 00:09:03,200
Surára wiôgɨ pe'e Paulore yɨ'rɨó sĩ'rigɨ,

194
00:09:03,200 --> 00:09:04,680
naâre ka'mú ta'awĩ.

195
00:09:04,680 --> 00:09:08,480
Be'ró baa masírãre sumútohopɨ baa nɨhá mɨ'ta dutiwĩ.

196
00:09:08,480 --> 00:09:12,400
Ãpêrãre tábua pĩhiri me'ra pa'sâ nɨha dutiwĩ.

197
00:09:12,400 --> 00:09:13,800
Teé me'ra wa'âtirã,

198
00:09:13,800 --> 00:09:17,360
tiwɨkãháse batá'ke pĩhiri me'ra pa'sâ nɨha dutiwĩ.

199
00:09:17,360 --> 00:09:18,440
Tohô wee tĩhárã,

200
00:09:18,440 --> 00:09:21,600
ɨ̃sâ niî pe'tirã yɨ'rɨ́ pe'tikã'wɨ.

201
00:09:21,600 --> 00:09:25,060
Ɨ̃sâ niî pe'tirã sumútohopɨ nɨhahá,

202
00:09:25,060 --> 00:09:26,980
mahá nɨ'kaka be'ro ɨ̃sâ masîwɨ,

203
00:09:26,980 --> 00:09:29,460
tii nɨkɨ́ro Malta wamêtikaro niîwɨ.

204
00:09:29,460 --> 00:09:33,300
Tookãhárã masá akôro pehakã́ yɨsɨákã ĩ'yârã,

205
00:09:33,300 --> 00:09:34,860
ɨ̃sâre ãyuró pahá yã'awã.

206
00:09:34,860 --> 00:09:36,980
Tohô weérã pekâ me'e wĩha basá,

207
00:09:36,980 --> 00:09:39,140
ɨ̃sâre so'ma dutírã pihîowã.

208
00:09:39,140 --> 00:09:41,780
Paulo kẽ'ra pekâ boposé seégɨ wa'â,

209
00:09:41,780 --> 00:09:42,540
mii tĩáwĩ.

210
00:09:42,540 --> 00:09:47,180
Kɨ̃ɨ̂ tohô mii tĩári kura ãyâ pekâpɨ niî'kɨ asisé uî wihatigɨ,

211
00:09:47,180 --> 00:09:50,300
Paulo yaa amûkãpɨ kũ'rî doke yohawĩ.

212
00:09:50,300 --> 00:09:51,700
Toopɨ́ta wã'yákã'wĩ.

213
00:09:51,700 --> 00:09:55,660
Tii nɨkɨ́rokãharã ãyâ Paulo yaa amûkãpɨ wã'yakã́ ĩ'yârã,

214
00:09:55,660 --> 00:09:57,060
naâ a'tîro niîwã:

215
00:09:57,060 --> 00:09:58,940
—Ã'rí masá wẽhegɨ́ niîsami.

216
00:09:58,940 --> 00:10:02,500
Kɨ̃ɨ̂ diâ pahirí maapɨ yɨ'rɨ́ toha'kɨ niîmigɨ,

217
00:10:02,500 --> 00:10:05,980
kɨ̃ɨ̂ yã'âro weé'ke wapa wẽrîgɨsami,

218
00:10:05,980 --> 00:10:06,480
niîwã.

219
00:10:06,480 --> 00:10:09,540
Paulo pe'e ãyâre pekâ me'epɨ wehêste kehe sãawĩ.

220
00:10:09,540 --> 00:10:11,500
Kɨ̃ɨ̂re neê mehêkã wa'âtiwɨ.

221
00:10:11,500 --> 00:10:14,700
Naâ tookãhárã pe'e “Maatá kɨ̃ɨ̂re bipiá wa'ârosa'”,

222
00:10:14,700 --> 00:10:15,700
niîmiwã.

223
00:10:15,700 --> 00:10:16,700
“Bipitíkã maa,

224
00:10:16,700 --> 00:10:17,900
wãkûtiro bɨrɨ̂ ke'a,

225
00:10:17,900 --> 00:10:19,060
wẽrîa wa'âgɨsami”,

226
00:10:19,060 --> 00:10:20,060
niî wãkûmiwã.

227
00:10:20,060 --> 00:10:22,220
Naâ yoakã́ yuû kue kumí,

228
00:10:22,220 --> 00:10:24,100
kɨ̃ɨ̂re mehêkã wa'âtikã ĩ'yâ,

229
00:10:24,100 --> 00:10:25,660
mehêkã wãkûwã taha.

230
00:10:25,660 --> 00:10:27,460
“Ã'rí ɨmɨ mehéta niîsami.

231
00:10:27,460 --> 00:10:29,300
Marî ẽho peógɨ niîgɨ niîsami.

232
00:10:29,300 --> 00:10:31,380
Tohô weéro kɨ̃ɨ̂re ãyâ kũ'rikã́,

233
00:10:31,380 --> 00:10:32,940
neê mehêkã wa'á wee'”,

234
00:10:32,940 --> 00:10:33,940
niîwã.

235
00:10:33,940 --> 00:10:39,300
Ɨ̃sâre tohô wa'â'karo tii nɨkɨ́ro wiôgɨ Públio wamêtigɨ yaá di'ta pɨ'toakã niîwɨ.

236
00:10:39,300 --> 00:10:43,340
Kɨ̃ɨ̂ ɨ̃sâre kɨ̃ɨ yaá wi'ipɨ kãri dutígɨ pihîkã'wĩ.

237
00:10:43,340 --> 00:10:47,580
I'tiá nɨmɨ ɨ̃sâ kɨ̃ɨ yaá wi'ipɨ niisé nɨmɨrire ɨ̃sâre ãyuró weewĩ́.

238
00:10:47,580 --> 00:10:49,980
Tiîtare Públio pakɨ uhá'ke,

239
00:10:49,980 --> 00:10:51,660
yohâ do'âtigɨ kãhiwĩ́.

240
00:10:51,660 --> 00:10:53,180
Paulo kɨ̃ɨ̂ kãhirópɨ sãhá,

241
00:10:53,180 --> 00:10:54,820
Õ'âkɨ̃hɨre sẽri basá,

242
00:10:54,820 --> 00:10:56,540
kɨ̃ɨ̂ dɨpôapɨre yãa peówĩ.

243
00:10:56,540 --> 00:10:58,420
Tohô weé kɨ̃ɨ̂re yɨ'rɨkã́ weewĩ́.

244
00:10:58,420 --> 00:10:59,820
Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ ĩ'yârã,

245
00:10:59,820 --> 00:11:04,740
tii nɨkɨ́ropɨ niirã́ do'âtirã naâ do'âtisere yɨ'rɨó dutirã kɨ̃ɨ̂ tiropɨ a'tîwã.

246
00:11:04,740 --> 00:11:07,460
Niî pe'tirã naâ do'âtisere yɨ'rɨó no'owã.

247
00:11:07,460 --> 00:11:10,300
Tii nɨkɨ́rokãharã ɨ̃sâre pehé apêye noho o'ôwã.

248
00:11:10,300 --> 00:11:12,780
Be'ropɨ́ ɨ̃sâ yukɨ̂sɨpɨ wa'ârã,

249
00:11:12,780 --> 00:11:14,720
pu'êtiatehe kẽ'rare o'ôwã.

