\id RUT - Southeast Ambrym Portions [tvk] -Vanuatu 2011 (DBL 2014)
\h Rut
\toc1 Rut
\toc3 Rut
\mt1 Rut
\c 1
\s1 Sakpisien Xil xa Nggeih Bemei e Meulien na Ate-Isrel Tei
\r Rut 1:1-5
\p
\v 1-2 Tetiamu, e melengien xil xa Iahova tesa eilep xil mei latetutou ni mol-Isrel xil e latelepis rin nae xil vengan xa suv toto nae tehe tovuol tamu, mae kekaten tei xa eilep tekapis e tan tahal Isrel. Ma moletin tei tahal Betlehem e tan na mol-Sudah xil, xi tehe kantri tahal Moab, hisen Elimelek. Xi texo vatimol xa mahulong na Efrat. Xi teha tetel atou nan, xa hisen Noume, e tetel horamue lu nalu, xa hisealu Malon e Kilion. Xil ba lateti huram vahis e rute ak.
\v 3 E melele xa lateti rute ak, Elimelek temat, ma Noume teta tasen tang tetel horamue nan xalu.
\v 4 Di, horamue xalu ak luteteli mi atou lu tahal Moab, hisealu Oripa e Rut. Melele xa huram hexalu (10) mei tetavi,
\v 5 Malon xal Kilion mun lutelel. Ma, Noume tetat temak tang, tiramue nan e horamue nan xalu mun latehe tovuol.
\s1 Noume Xal Havnahin Rut Ludilomun Lube Metimal Tahal Betlehem
\p
\v 6 Aveti vahis mei mitavi, e Noume milongeong ni xa Hi di duxol xat moletin nan xil nggo rin xa di misak ni anien sae xil di meul bos rilomun. Misak ni, Noume bue xat xi tengan ihe reling kantri tahal Moab itel havnahin xalu.
\v 7 Xatel vus latobituei latoba tengan latotilomun latohe tan na mol-Sudah xil. E melele xa di latoba,
\v 8 Noume biteni mi xalu bitene, “Multilomun mun tang mulihe visal ninemil xati xalu. Inou nasis tengan Hi ipisen hosien mi xamil ixoni ngan taxa mutepisen ni minou tetel horamue navan xalu xa lulel tuei.
\v 9 Nasisi mun xa Hi ipol ni xamil mikila muliteli rilomun e mulikamet hosien itel tiramue hu tova.”
\p Di, Noume maheah xat xalu tengan vastovokein xalu e vaha. E xalu di lumuis
\v 10 e lubiteni mini lubitene, “!Misakras li malherelinguk! Xamel malhusiluk, ratiha ratiti vituei itel moletin nam xil.”
\p
\v 11 E Noume bit rilomun ni mi xalu bitene, “Havuxahin xalu, bos mak mu xa mutitlomun muliha. ?Veneh ma mubit mulhusil nou? ?Munemi mubit inou nikila nipes horamue lu mun tengan muliteli mun itel xalu?
\v 12 !E-e! !Muliha! Inou nabe tovolih pupu tengan nateli rilomun. ?Tave ti neta xosxa inou nanemi namit nikila niteli mun xosali tang, e nipes horamue lu mun,
\v 13 xamil mulkila multatil xalu ha vuma ... lalomatu lalopin ni tetelien? E-e, ngan ak misakras vastal vamak. Havuxahin xalu, xos mulkila mulikamet hosien mu e meulien namil, e inou nasakras. Mulnahusil nou ti! E meulien navan, napus pangasien holu vengan xa he Iahova di nggeih da xat nou.”
\p
\v 14 Xalu lumuis vatei mun. Di, Oripa maheah xat avu sasa nan, misep lingi, e ba tengan vatilomun vahe visal vatimol nan xil. E Rut, xi miteli en nggeih, en titavei vahe relingi.
\v 15 Ma Noume biteni mini bitene, “?Rut, pus ti? Tumahin di dilomun tengan vahe visal moletin nan xil e hi nan xil. Xouk mun uhusili muliha ha upus vatimol nam xil.
\p
\v 16 E Rut bit rilomun ni mini bitene, “!Onasil nou ti tengan name relinguk! Umaen ni nou li nihusiluk. !Rute xave xa uha en, inou mun niha en! Rute xave xa uta en, inou mun nita en. Moletin nam xil, lihe moletin navan xil mun. E Hi nam, ihe Hi navan mun.
\v 17 Rute xave xa umat en, inou mun nimat en, e litihin nou e rute ak. Nasakras namaen neta tova vahur rat nou ra xouk ha vuma ... tei ralu imat. !Ngan ak be hitxatien navan e Iahova isa longpangasien te xeih mei iti xat nou xosxa nihur xotehi!”
\p
\v 18 Melele xa Noume pus kila xa Rut, nenemien nan nggeih tengan ihusili, xi tasak ti mun tengan vasila vahe relingi.
\p
\v 19 Ma xalu lukakao vuma ... ba luduxoh metimal tahal Betlehem. E melele xa be lustal, moletin xil vus te rute ak latemanin ni xalu. E atou xil lamesep pupu e labitene, “?Noume mak xiak?”
\p
\v 20 E Noume bit rilomun ni mi xil bitene, “Munakes nou ni ‘Noume’ ti li mun. Mukes nou ni ‘Mara’ vengan xa Iahova pol ni meulien navan polu ni pangasien.\f + \fr 1:20 \ft ‘Noume’, koute teni be ‘hosien’, e Mara,’ koute teni be ‘pangasien’\f*
\v 21 Melele xa natehe reling rute ak, heok xalu tepolu ni hosien, e taxeak, Hi nggur rilomun ni nou namei del heok hon tang. ?Veneh ma mukes nou ni Noume vengan xa Hi te Xeihen di pol ni nggeih pupu minou e misa pangasien minou?”
\p
\v 22 Nggo sexien ak, Noume nggo kantri tahal Moab e dilomun bemei Isrel del havnahin Rut, xa be ate-Moab. E melele xa mei lustal e metimal tahal Betlehem, bale\f + \fr 1:22 \ft Bale be anien tei xa meul nggoni utual, e anien nen be vanute e langga ni nggoni raes.\f* mun be tematu e naho sa moletin xil.
\c 2
\s1 Rut Ba Pol e Naho sa Boas
\p
\v 1 E Betlehem, eilep tei da en xa holesok nan holu, hisen Boas. Xi nggo vatimol xati na Elimelek, tiramue na Noume.
\v 2 Vatei, Rut misis Noume bit, “Umaen nou nihe naho tova tengan nileh viton bale xil xa moletin te polien xil laki rasi di nga tengan mei ihe anien aralu. Xos nikila nikamet moletin tova xa imaen nou nipol ni e naho san.”\f + \fr 2:2 \ft Dut 24:19 bit bos xos mol-Isrel xil limaen ngan halesav xil itel tunau xil mei lileh viton rut bale mu uit xa laki rasi di nga.\f*
\p Ma Noume maen ni bit, “Havuxahin, bos tang, ha upol ni.”
\p
\v 3 Ma Rut ba be naho tei e di pol dutou ni moletin te polien xil e di mileh viton bale xil xa xil laki rasi di nga. E Rut, xi takil ti xa naho xa di pol en sa Boas xa nggo vatimol xati na Elimelek, tiramue na Noume.
\v 4 Tavehi, Boas nggo metimal tahal Betlehem e mei mistal mi moletin te polien nan xil e mikei ba ni xil bit, “!Iahova iti mi xamim!”
\p Ma xil labit rilomun ni mini labit, “!Iahova ituxol xatuk mun!”
\p
\v 5 Di, Boas misis vat te polien nan bit, “?Atul maxoe xai na visi?”
\p
\v 6 Ma vat ak bit rilomun ni mini bit, “Atou xai tahal Moab, e be xal Noume iaxa lumei.
\v 7 Xi misis nou tengan nimaen ni ha ti ihusil moletin te polien xil e ti ileh viton bale xil xa laki rasi di nga. Xi temei makoe roroh tamu e di ni polien duxoh taxeak. Xi ba mingel vuteili tang pe horao.”
\p
\v 8 Di, Boas ba misepin del Rut bit, “Ei, atuli. Uteong ni nou, ieok bei tengan upol e naho savan sangas visal atou te polien xil navan. Onaha ti mun naho na mosav tengan oleh viton bale en.
\v 9 Rute xave xa xil ti lipol en, xouk mun utat visal xil. Nasep xol moletin navan xil tuei tengan linapol ti nasa minuk. E xosxa meruru iatuk, ma uha umu ti oei e valoei xa langgutihi tuei di.”
\p
\v 10 Melele xa Rut milonge mak, mitingeiril be tan e valnaon duxoh tan. Xi bit rilomun ni mi bit, “?Veneh ma di onem pupu usil nou? ?Veneh ma di osak kuh moletin tei xa nggo kantri sav?”
\p
\v 11 Boas bit rilomun ni mini bitene, “Inou nalongeong ni sexien hos xil xa otepisen ni mi avu sasa nam melele xa tiramue nam temat. Nakila xa xouk oteheling tamom e ninom e kantri xati nam tengan mei odi mi moletin xil xa otnakil ti xil tetiamu.
\v 12 Nasis mi Iahova tengan isa xoles hosien xa otepisen ni mini. Reitin, Iahova, Hi na mol-Isrel xil, isa sanien tei xa ihos pupu minuk, vengan xa xouk oteling nenesien nam en tengan ilaxatuk e isikoe xol meulien nam.”
\p
\v 13 Di, Rut bit rilomun ni mini bitene, “O eilep navan, xouk obos pupu minou. Neta sav xa inou natapin ti tengan name atou te polien tei nam, xouk osepin kuhi minou e odal rat nenemien navan.”
\p
\v 14 E piniae, melele xa di langganien, Boas biteni mi Rut bitene, “Amei visali xamem, a ti beret e usa ni ihe sup \f + \fr 2:14 \ft uaen xa mikon\f* ak.” Ma xi dotan del moletin te polien xil, e Boas misa rut bale xa ladin ni meses mini. Xi ngganien pipin, di miserep kuh anien an xa ngga lingi ba di.
\v 15 Melele xa Rut dilomun ba tengan vapol, Boas misel xat moletin te polien nan xil bitene, “Mumaen ni ileh viton bale e rute xil vus xa ien bei. Tave ti neta xosxa ileh rerati ra vanute xil xa mubar vitoni ngamu di, munasep xole ti.
\v 16 E tei mun, bos xa muleh rerat ti bale ra vanute xil e muson ni ihe tan tengan atou ak mei ti ilehi.”
\p
\v 17 Ma Rut mileh viton bale e naho ak ba duxoh mahis. E melele xa bas rerat utute, mikameti xa utute xil vus xa miso vitoni, kilo nen be lu e le (12 kg).
\v 18 Mileh utut bale xil ak dilomun be tim e ba pisen ni mi avu sasa nan. Di, rut anien xa teserep kuhi, ngan ak mun, Rut misa ni mini.
\p
\v 19 Melele xa Noume pusi, mitemanin e misisi bitene, “?Xosali, oleh viton utut bale xil ak ingga xave? ?Naho sasi vari iaxa xouk otepol en? Tuxolxatien na Hi iti mi moletin xa pusuk e pol bos minuk mak.”
\p Ma Rut biteni mi Noume bit, “Natepol e naho sa moletin tei xa hisen Boas.”
\p
\v 20 Noume mikei nggeih bitene, “!Tuxolxatien na Iahova iti mini! Iahova di pisen hosien nan mi ralu xa rumeul rudi e mi tiramue naralu xalu xa lulel ngamu. Moletin xai nggo vatimol xati na tiramue naralu xalu. E nggusil sexien na mol-Isrel xil, xi iaxa ilaxat kuh rin xil naralu.”
\p
\v 21 Ma Rut bitene, “E ngan bos mak mu, xi biteni minou bit tit nileh viton bale itel moletin te polien nan xil ha ituxoh melele xa lileh vuol ni bale ra naho san xil.”
\p
\v 22 Noume biteni mi Rut bitene, “O havuxahin, bos mak mu xa xouk tit upol itel atou xil xa di lapol e naho sa Boas. Vengan xa xosxa upol e naho sa mosav, moletin tova ipol isa minuk.”
\p
\v 23 Ma Rut pol del xat atou te polien xil na Boas ba vuma ... duxoh melele xa laleh vuol ni bale, e dutou, laleh uit mun ra naho xil vus san. E Rut nggulehi dat visal tova nan.
\c 3
\s1 Noume Pol ni Suse tengan Rut Vahur Rilomun ni Tiramue Tova
\p
\v 1 Vatei, Noume biteni mi Rut bitene, “Havuxahin, bos xa nikamet tiramue tova tengan muliteli e ilaxat kuh xouk.
\v 2 ?Onem xat Boas, moletin xa di otepol tetel atou te polien nan xil? Xi nggo vatimol na tiramue naralu xalu. Ma uteong kuhi, xosali mahis, xi iha ihas rerat utut bale ra valite.
\v 3 Ma uha uxul, using ihos e uhas ti vokon e xouk. Ti, uhe von polien nan, e onapol ni ti xa xi nakila xa xouk ode rute ak. Utatil melele xa xi ianien e imu ti uaen ivus
\v 4 e upus xat kuh rute xa xi ha ipat en. Melele xa xi ipor vovong, uha ulat kutei man e ha upat uting xat kaelen tengan ipisen ni xa usisi tengan ilaxat kuh rin xil nam. Ti, xi sung ihit naha xa xouk upol ni.”
\p
\v 5 Rut bit rilomun ni mini bitene, “Inou nipol vuol ni neta xil vus xa obiteni minou tengan nipol ni.”
\p
\v 6 Ma Rut be von polien na Boas, e pol ni nggoni ngan xa tova nan tehiteni mini.
\v 7 Melele xa Boas ngganien e mu uaen bus, xi milonge bos. Di, be visal seri tetit bale xa mitihu di e ba pat. Melele xa xi por vovong, Rut mika merou ba, milat kutei man e ba pat miting xat kaelen.
\p
\v 8 E hilaep te vongien, Boas mesep ni neta tei. E melele xa mea biles, pusi xa atou tei di pat e di miting xat kaelen.
\v 9 Ma misisi bit, “?Ei, xouk visi?”
\p E Rut bit rilomun ni mini bit, “Inou Rut li tang, atou te polien nam. Suv, xouk obe tei e vatimol na tiramue navan xa mat tuei. Misak ni, nggusil sexien namim xil, xouk iaxa ulaxat kuh rin xil navan, e ukila uhur nou mei nihe atou nam.”
\p
\v 10 E Boas bit rilomun ni mini bit, “Rut, Iahova ituxol xatuk. Di opisen sexien xa bos mi vatimol namem xil xa be eilep mak mu mili naha xa di opisen ni mi tova nam xa be tunau namem. Xouk, vongite xa ova olang ni tiram maxoe sav tova ngamu, ngan xa holesok nan holu mu ngan xa holesok nan tovuol, e xouk otapol ni ti.
\v 11 Ma xouk onanem ti nahe holu usil naha xa istal. Inou nipol vuol ni holesok xil xa otsis nou ven tengan nilaxat rin xil nam vengan xa xouk obe atou tei xa moletin xil vus lapus kil hosien nam.
\v 12 Reitin mak xa inou nabe ngan xa ilaxat kuh rin nam xil vengan xa nabe vatimol xati na tiramue nam xa temat e nakila nihuruk e nilaxatuk. E moletin tei mun de vatimol namem xa xi mak mu be sangas ni tiramue nam, e xi mikila itiamu ni nou tengan ihuruk e ilaxat rin xil nam. E xos ien ti navei, ma inou sung nipol ni.
\v 13 E vongien ak, bos xa uta tak. Ti, sangas ut ilan, ma ralikameti e ralikila xa xi en ihei tengan ilaxatuk mu en ti navei. Xos en ihei, ma bos, e xos en ti navei, ma inou nabiteni reitin pe met Iahova xa inou sung, nihuruk e ti nilaxatuk. E vongien ak, upat uta tak ituxoh makoe.”
\p
\v 14 Ma Rut pat miting xat kaelen duxoh makoe. E makoe roroh tamu, xi mitamea tengan vaha, vengan xa Boas ien ti tavei moletin xil lakila xa atou tei temei tepat e von polien ak.
\v 15 E diamu xa bit vaha, Boas biteni mini bitene, “Hur rat kot nam e uten ni itak.” Melele xa Rut miteni, Boas mirang utut bale xa kilo nen duxoh hanutap tei e hexalu mun (30 kg) ba en. Di, dutou ni po rati de vatuvun e Rut poe dilomun be tim. E Boas, xi be metimal.
\p
\v 16 Melele xa Rut duxoh tim, tova nan misisi bit, “?Havuxahin midep?”
\p Ma Rut bit vuol ni holesok xil xa Boas biteni mini.
\v 17 E Rut biteni mun mini bitene, “E xi ien ti tavei xa heok vaka hon melele xa nadilomun namei tim mei napusuk, ma misa utut bale xil ak xa kilo nen be hanutap tei e hexalu mun (30 kg) minou.”
\p
\v 18 Noume bit rilomun ni mini bitene, “Onanexo ti. Utatili tengan upus ti xa rin ak istal itep, vengan xa Boas misakras vangel ha vuma ... imal ni rin xil vus nam.”
\c 4
\s1 Boas Nggur Rut Be Atou Nan
\p
\v 1 E makoe ak, Boas ba dotan e von totanen xa de sangas visal puiteh te vioh te metimal tahal Betlehem. Di, Boas pus moletin xa di tesep usili bit xi be sagas mu ni tiramue na Rut. Melele xa Boas pusi xa di mikakao tengan vali, mikesi bit, “Tua navan, amei mu, totan ti inggaxalei.” Ma moletin ak bemei dotan visali.
\v 2 Di, Boas ba mikamet eilep xil labe hexalu (10) tengan limei liteong ni rin nalu. Melele xa xil vus lamei vituei,
\v 3 Boas biteni mi tua nan ak bit, “Noume xa dilomun nggo kantri tahal Moab bemei, xi ien bei vapos ni tan xil na tiramue nan Elimelek xa tehe vatimol tei naralu.
\v 4 E inou nanemi momal xa nisep kila minuk. Ma xosxa xouk iem ihei, ma ukila uxale pe met ngan xil xa ladotan ladi xiak. E xosxa iem ti navei, ma uhiteni, vengan xa xouk obe sangas mu mi tiramue na Noume mili nou e ukila uxal rat tan ak itiamu. E xosxa onaxale ti, ma inou sung nixale.”
\p E moletin ak bit, “E-e, inou nixale.”
\p
\v 5 Di, Boas biteni mini bit, “Bos pupu. E melengien xa uxal rat tan ak ra Noume, uhur tunau Rut mun xa be ate-Moab. Imak, ma muimol namil ikila ihur tan e holesok sav xil na tiramue na Rut xa mat tuei tengan vatimol nan navop ti.”
\p
\v 6 Melele xa moletin ak milonge mak, bit rilomun ni mini bitene, “Ve rin ak, inou ninaxal ti tan ak, vengan xa inou nasakras nasa rati mi horamue xati navan xil vahe nae. Itep, ma xouk tang uxale, inou ieok ti tavei mun.”
\p
\v 7 (E melele nen ak, sexien na moletin xil mak: melele xa labit lapos ni tan tei mu neta sav tova, ma moletin xa tan nan ileh rerat sandel tei nan, e isa ni mi ngan xa ixale. Sexien ak ipisen ni xa lasep maen ni ngamu tengan lixal rat tan ak.)
\p
\v 8 Ma melele xa moletin ak maen tan ak mi Boas tengan vaxale, xi mileh rat sandel nan e misa ni mini.
\v 9 Di, Boas di bithiteni mi eilep xil e ngan teisav xil mun bitene, “Xamim vus mupus rin xa mistal xosali xa inou nanggal rat holesok xil vus ra he Noume xa tehe na Elimelek del horamue nan xalu xa hisealu tehe Kilion e Malon.
\v 10 E rin tei mun, nihur Rut mun, ate-Moab xa teteli tetel Malon tetiamu, mei ihe atou navan. Nggoni sexien nar, muimol namel xa ihe malahos ikila ihur xat holesok xil vus xa vahe na Malon. Ngan ak isak ni vatimol xil na Elimelek navop ti, xil lixulehi liti visal xir e melengien xil xa ti imei. Xamim vus mupus naha xa mistal taxeak.”
\p
\v 11 Eilep xil e moletin sav xil mun labiteni mini labitene, “Io, xamem mapus holesok xil xa mistal xosali. Xamem musis mi Iahova tengan ipol ni atou ak xa mei iti e tim sam mei ixoni Resel xal Leah, xa lutpes horamue xil holu na Siekob xa mei labe vatimol xil xa eilep tahal Isrel. E musis mun tengan Iahova ipol ni xouk uhe eilep tei xa moletin xil xa langgo vatimol na Efrat limerere ni. Reitin, xi isa his tei minuk xa ihe eilep e metimal nar tahal Betlehem.
\v 12 Horamue xil xa Iahova isa ni minuk ixo ate maxoe ak lipol ni vatimol nam ixoni vatimol na Peres, nat Sudah xa Tamar telingi.”
\s1 Ngan Xil xa Lastal Langgo Vatimol Na Boas
\p
\v 13 Ma Boas nggur Rut mei be atou nan e Iahova duxol xati. Ma xi di ni tuvava tei, e ngguri be malahos.
\v 14 Atou xil labiteni mi Noume labit, “!Rapet rat his Iahova! Xosali, xi misa havmali tei tengan ti ilaxatuk melele xa mei uhe tovolih. Horamue ak imei ihe eilep tei e Isrel.
\v 15 Havmahin, eheien nan eilep pupu e xouk. Holesok xil vus xa pol ni minuk bos mak mu mili naha natumali xil lakila lapol ni minuk, neta sav xa xil lave lu e he sav (7). Horamue xa tehuri isak ni meulien nam ihe neta hu rilomun, vengan xa melele xa umei uhe tovolih kuhi, xi ikila ilaxatuk.”
\v 16 Ma Noume po rat tuvava ak, bulu xati e di milaxati.
\p
\v 17 Atou xil xa ladi sangas mi xil lamei laling his tuvava ak be ‘Ovet’. Labiteni mi moletin xil vus labit, “Tutut horamue tei, lapesi ve Noume.”
\p Melele xa Ovet ak mei matu, xi mei be tame Tiese, xa mei be tame suv toto Deved.
\p
\v 18 E ngan ak be vatimol xa testal texo Peres:
\pi Peres tehe tame Hesron.
\pi
\v 19 Hesron tehe tame Ram xa tehe tame Aminatap.
\pi
\v 20 Aminatap tehe tame Nason xa tehe tame Salmon.
\pi
\v 21 Salmon tehe tame Boas xa tehe tame Ovet.
\pi
\v 22 E Ovet tehe tame Tiese xa tehe tame suv toto Deved.
