﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,720
Cꞌol cꞌa jun acha Lázaro rubiꞌ,

2
00:00:07,720 --> 00:00:12,280
cꞌola chpam tnamet Betania y lowloꞌ yawaꞌ.

3
00:00:12,280 --> 00:00:14,280
Lázaro cꞌola e c-eꞌ ranaꞌ,

4
00:00:14,280 --> 00:00:18,480
jun María rubiꞌ y jun chic Marta rubiꞌ,

5
00:00:18,480 --> 00:00:21,280
ecꞌola chkaꞌ chpam tnamet Betania.

6
00:00:21,280 --> 00:00:28,080
Jaraꞌ María je xjupij perfume tzrij rkan Jesús y tzra resmal rwáꞌ xusuꞌ waꞌ.

7
00:00:28,080 --> 00:00:34,320
J-eꞌ cꞌa María ruqꞌuin Marta jrenmal xquetak ela rbixic tzra Jesús y cawra xecbij ela:

8
00:00:34,320 --> 00:00:36,080
—Kjawal,

9
00:00:36,080 --> 00:00:41,160
je kxibal jnewajoꞌ ewiꞌ ruqꞌuin camic congan lowloꞌ yawaꞌ.

10
00:00:41,160 --> 00:00:44,360
Jaꞌ Jesús tak xcꞌaxaj jxebixa tzra cawra xbij:

11
00:00:44,360 --> 00:00:47,640
—Jyubil rcꞌan Lázaro majoꞌn cmic recꞌmon ta,

12
00:00:47,640 --> 00:00:55,360
jrecꞌmon ta jaraꞌ che tzraꞌ ntzꞌeꞌt waꞌ che Dios congan rchukꞌaꞌ y nim rukꞌij,

13
00:00:55,360 --> 00:00:59,600
y chkaꞌ congan nyaꞌ na rukꞌij Rlecꞌwal Dios rmal.

14
00:00:59,600 --> 00:01:02,760
Jesús congan nquerajoꞌ Marta ruqꞌuin María,

15
00:01:02,760 --> 00:01:04,160
chkaꞌ cxibal Lázaro.

16
00:01:04,160 --> 00:01:11,360
Tak xekaja rbixic ruqꞌuin chcongan yawaꞌ Lázaro xecꞌjeꞌ na c-eꞌ kꞌij tzraꞌ abar cꞌol waꞌ.

17
00:01:11,360 --> 00:01:16,080
Tak xetzꞌkata c-eꞌ kꞌij rmal cawra xbij chca rdiscípulo:

18
00:01:16,080 --> 00:01:19,700
—Joꞌ komloj chic jmul chpam departamento Judea.

19
00:01:19,700 --> 00:01:21,840
J-eꞌ rdiscípulo cawra xecbij tzra:

20
00:01:21,840 --> 00:01:23,760
—Maestro,

21
00:01:23,760 --> 00:01:28,200
j-eꞌ wnak aj Israel xtzan abaj xcajoꞌ ta xatccamsaj.

22
00:01:28,200 --> 00:01:31,200
¿Nawajoꞌ ncatemloj chic jmul tzraꞌ?

23
00:01:31,200 --> 00:01:34,520
Jesús xuyaꞌ jun cꞌambal tzij chquewech y cawra xbij chca:

24
00:01:34,520 --> 00:01:35,400
—¿Me cbeljuj tcꞌa hor sak nuyaꞌ kꞌij?

25
00:01:35,400 --> 00:01:45,640
Tak pkꞌij ncatbina majoꞌn nachakꞌij ta awkan com kꞌij sak rebnon tzra rwech ruchꞌlew.

26
00:01:45,640 --> 00:01:49,480
Tak chakꞌaꞌ ncatbina jaraꞌ nachakꞌij awkan.

27
00:01:49,480 --> 00:01:54,600
Nbij tzij tak majoꞌn luz chpam awanm majoꞌn ncatecwin ta natzuꞌ abey.

28
00:01:54,600 --> 00:01:58,600
Tak xbitaja jawra rmal cawra xbij chic chca:

29
00:01:58,600 --> 00:02:04,000
—Kexbil Lázaro warnak chic per quenwajoꞌ quenba ruqꞌuin y cnecꞌsaꞌ.

30
00:02:04,000 --> 00:02:05,000
—Kjawal,

31
00:02:05,000 --> 00:02:07,980
we xwarnak jaraꞌ nbij tzij chnecꞌchoja.

32
00:02:07,980 --> 00:02:10,480
Caraꞌ xecbij rdiscípulo tzra.

33
00:02:10,480 --> 00:02:15,160
Per Jesús tak xbij chwarnak Lázaro nbij tzij che xcoma,

34
00:02:15,160 --> 00:02:20,400
per j-eꞌ rdiscípulo xquechꞌob xjic wram rebnon y xlannak jurmaj.

35
00:02:20,400 --> 00:02:22,880
Cꞌjaraꞌ Jesús xkꞌalsaj njelal chquewech:

36
00:02:22,880 --> 00:02:25,440
—Lázaro comnak chic.

37
00:02:25,440 --> 00:02:32,560
Anen congan quenquicota tak en majoꞌn tzraꞌ tak xcoma Lázaro per ewmal ixix tak quenbij cawra chewa.

38
00:02:32,560 --> 00:02:39,560
Joꞌ ekatzꞌtaꞌ Lázaro perc chewa ixix cꞌola utzlaj tak achnak recꞌmon ta chewa chneykeꞌa más ecꞌuꞌx wqꞌuin.

39
00:02:39,560 --> 00:02:42,080
Tomás jyuꞌx nbixa tzra,

40
00:02:42,080 --> 00:02:45,800
cawra xbij chca rexbil je rdiscípulo Jesús:

41
00:02:45,800 --> 00:02:50,040
—Joꞌ tzrij Jesús ch-utz cꞌaraꞌ chajoj chkaꞌ nkocoma ruqꞌuin.

42
00:02:50,040 --> 00:02:58,160
Tak xeꞌekaja pe rtnamet Lázaro xbixa tzra Jesús che cjiꞌ kꞌij mkun Lázaro chpam tuj.

43
00:02:58,160 --> 00:03:01,360
Je tnamet Betania xchenkaj Jerusalén cꞌo waꞌ,

44
00:03:01,360 --> 00:03:04,760
cꞌol lalaꞌ jun oxiꞌ kilómetro recjol ruqꞌuin.

45
00:03:04,760 --> 00:03:12,480
E qꞌuiy jeꞌ aj Israel eꞌulnak cuqꞌuin Marta y María che nercyukbaꞌ quecꞌuꞌx rmal recmic cxibal.

46
00:03:12,480 --> 00:03:16,480
Marta tak xcꞌaxaj che xpeta Jesús xerecꞌluꞌ,

47
00:03:16,480 --> 00:03:19,680
per María tzꞌbul cana pjay.

48
00:03:19,680 --> 00:03:22,080
Marta tak xucꞌul Jesús cawra xbij tzra:

49
00:03:22,080 --> 00:03:23,760
—Wajaw,

50
00:03:23,760 --> 00:03:26,840
wext atcꞌola kuqꞌuin mquita xcoma kxibal.

51
00:03:26,840 --> 00:03:30,200
Per anen wutkin nak nacꞌutuj tzra Dios,

52
00:03:30,200 --> 00:03:32,160
Dios nuyaꞌ.

53
00:03:32,160 --> 00:03:33,360
Jesús cawra xbij:

54
00:03:33,360 --> 00:03:36,440
—Axibal ncꞌastaja rwech.

55
00:03:36,440 --> 00:03:37,720
Marta cawra xbij tzra:

56
00:03:37,720 --> 00:03:43,480
—Anen wutkin che ncꞌastaj na tak xtquecꞌastaja cnomkiꞌ pe rqꞌuisbal kꞌij.

57
00:03:43,480 --> 00:03:44,920
Jesús cawra xbij tzra:

58
00:03:44,920 --> 00:03:48,720
—Per anen quenycowa cxin wnak chpam cmic,

59
00:03:48,720 --> 00:03:52,080
anen quenyowa utzlaj cꞌaslemal je rxin junlic.

60
00:03:52,080 --> 00:03:54,200
Nak ykula rucꞌuꞌx wqꞌuin,

61
00:03:54,200 --> 00:03:56,000
mesque ncoma per jaraꞌ mjunlic ta,

62
00:03:56,000 --> 00:03:59,240
necꞌseꞌ chna jmul.

63
00:03:59,240 --> 00:04:04,040
Y chkaꞌ nak cꞌcꞌas na camic y ykula rucꞌuꞌx wqꞌuin jaraꞌ majoꞌn cmic tzrij,

64
00:04:04,040 --> 00:04:07,880
y necꞌseꞌa rxin junlic.

65
00:04:07,880 --> 00:04:09,840
¿Nanimaj njelal jxenbij chawa?

66
00:04:09,840 --> 00:04:12,600
—Quennimaj Wajaw,

67
00:04:12,600 --> 00:04:15,440
anen nniman chkaꞌ chatet at Cristo,

68
00:04:15,440 --> 00:04:19,680
at Rlecꞌwal Dios jbitanak cana ojer che npe na waweꞌ chwech ruchꞌlew.

69
00:04:19,680 --> 00:04:21,600
Caraꞌ xbij Marta.

70
00:04:21,600 --> 00:04:26,160
Jaꞌ Marta tak xbitaja tzij rmal xba siqꞌuiy María jruchakꞌ.

71
00:04:26,160 --> 00:04:30,640
Tak xekaja ruqꞌuin pnejkal xtzijona ruqꞌuin y cawra xbij tzra:

72
00:04:30,640 --> 00:04:33,960
—Xerkaja Maestro,

73
00:04:33,960 --> 00:04:34,920
ncatersiqꞌuij.

74
00:04:34,920 --> 00:04:39,680
Jaꞌ María tak xcꞌaxaj xyictaj ela alnak y xba ruqꞌuin Jesús.

75
00:04:39,680 --> 00:04:42,880
Jaꞌ Jesús qꞌuemjaꞌna toca chpam tnamet,

76
00:04:42,880 --> 00:04:46,280
qꞌue tzraꞌ cꞌol waꞌ abar xcꞌuꞌl waꞌ rmal Marta.

77
00:04:46,280 --> 00:04:51,960
J-eꞌ cꞌa aj Israel jecꞌola pjay ruqꞌuin María eponnak chnecyukbaꞌ quecꞌuꞌx,

78
00:04:51,960 --> 00:04:58,760
tak xquetzꞌet che xyictaj ela alnak María j-eꞌ chkaꞌ xeyictaj ela alnak y xetreꞌa tzrij,

79
00:04:58,760 --> 00:05:00,360
y cawra necbij chbil tak quiꞌ:

80
00:05:00,360 --> 00:05:03,200
—Tzraꞌ nba waꞌ abar mkun waꞌ comnak,

81
00:05:03,200 --> 00:05:05,400
tzraꞌ nbeꞌokꞌ waꞌ.

82
00:05:05,400 --> 00:05:09,320
María tak xekaja abar cꞌol waꞌ Jesús y tak xutzꞌet,

83
00:05:09,320 --> 00:05:11,600
xexqueꞌa chwech y cawra xbij tzra:

84
00:05:11,600 --> 00:05:13,240
—Wajaw,

85
00:05:13,240 --> 00:05:16,840
wext atcꞌola kuqꞌuin mquita xcoma nxibal.

86
00:05:16,840 --> 00:05:20,520
Jaꞌ Jesús tak xutzuꞌ María chcongan okꞌej remjon rij,

87
00:05:20,520 --> 00:05:24,440
y chkaꞌ jleꞌ chic aj Israel je rexbil jetrena tzrij congan nqueꞌokꞌa,

88
00:05:24,440 --> 00:05:30,120
junwaꞌ xunaꞌ y congan xukꞌut riꞌ ranm rmal bis.

89
00:05:30,120 --> 00:05:31,480
Y cawra xcꞌaxaj chca:

90
00:05:31,480 --> 00:05:33,440
—¿Abar cꞌa emkun waꞌ?

91
00:05:33,440 --> 00:05:34,760
—Kajaw,

92
00:05:34,760 --> 00:05:35,480
joꞌ mpaꞌ,

93
00:05:35,480 --> 00:05:36,520
ekatzꞌtaꞌ.

94
00:05:36,520 --> 00:05:38,880
Jesús xokꞌa.

95
00:05:38,880 --> 00:05:42,520
J-eꞌ cꞌa aj Israel tak xquetzuꞌ Jesús remjon okꞌej cawra xecbij:

96
00:05:42,520 --> 00:05:44,520
—Tetzꞌtaꞌ mpaꞌ,

97
00:05:44,520 --> 00:05:46,200
nkꞌalaj chcongan nrajoꞌ Lázaro.

98
00:05:46,200 --> 00:05:48,560
Per ecꞌola nicꞌaj cawra necbij:

99
00:05:48,560 --> 00:05:55,960
—Wxecwina xujak rwech jun acha moy ¿le mxecwin tcꞌaraꞌ xchumsaj Lázaro che mquita xcoma?

100
00:05:55,960 --> 00:06:01,160
Wjic chic jaꞌ Jesús junwaꞌ xunaꞌ rmal bis y xba abar mkun waꞌ Lázaro.

101
00:06:01,160 --> 00:06:04,080
Cꞌola jun jul cꞌton chwech jun jyuꞌ,

102
00:06:04,080 --> 00:06:08,000
chpam mkun waꞌ y tzꞌapin ruchiꞌ tzan jun nimlaj abaj.

103
00:06:08,000 --> 00:06:09,320
—Telsaj abaj,

104
00:06:09,320 --> 00:06:12,800
caraꞌ xbij Jesús chca.

105
00:06:12,800 --> 00:06:14,400
Jaꞌ Marta ranaꞌ comnak cawra xbij:

106
00:06:14,400 --> 00:06:14,760
—Wajaw,

107
00:06:14,760 --> 00:06:18,600
jalaꞌ chuw chic perc xuban cjiꞌ kꞌij comnak.

108
00:06:18,600 --> 00:06:20,760
—¿Le mxenbij tcꞌa chawa,

109
00:06:20,760 --> 00:06:26,400
wneykeꞌa ecꞌuꞌx wqꞌuin netzꞌet che Dios congan rchukꞌaꞌ y nim rukꞌij?

110
00:06:26,400 --> 00:06:30,920
Cꞌjaraꞌ xquelsaj abaj chuchiꞌ jul abar mkun waꞌ comnak.

111
00:06:30,920 --> 00:06:35,080
Jaꞌ Jesús xcaꞌy chcaj y cawra xbij:

112
00:06:35,080 --> 00:06:36,520
—Nedtaꞌ,

113
00:06:36,520 --> 00:06:40,120
anen quenmeltioxij chawa che xawcꞌaxaj jxencꞌutuj chawa.

114
00:06:40,120 --> 00:06:44,600
Per anen wutkin che cnawcꞌaxaj nak quencꞌutuj chawa.

115
00:06:44,600 --> 00:06:54,240
Cawra quenbij chawa camic ch-utz cꞌaraꞌ jeꞌ wnak jquemlon quiꞌ camic neccꞌaxaj nak nemjon rbixic chawa ch-utz cꞌaraꞌ quencnimaj chatet attakyon ta wxin.

116
00:06:54,240 --> 00:06:59,280
Caraꞌ xbij tzra Ttixel jcꞌola chcaj.

117
00:06:59,280 --> 00:07:03,680
Tak xbitaja tzij rmal Jesús xtzijon chic jmul,

118
00:07:03,680 --> 00:07:06,160
per ncow xtzijona y cawra xbij:

119
00:07:06,160 --> 00:07:07,560
—Lázaro,

120
00:07:07,560 --> 00:07:08,960
catel ta.

121
00:07:08,960 --> 00:07:12,560
Cꞌjaraꞌ Lázaro xel ta per mcomnak xta.

122
00:07:12,560 --> 00:07:17,640
Jeꞌ rukꞌaꞌ y rkan btzꞌon pe tziak y ruplaj btzꞌon pjun suꞌt.

123
00:07:17,640 --> 00:07:19,240
Y Jesús xbij:

124
00:07:19,240 --> 00:07:23,000
—Tecraꞌ y tey-aꞌ cꞌas tzra che nba.

125
00:07:23,000 --> 00:07:29,520
J-eꞌ cꞌa aj Israel e quexbil María tak xquetzꞌet jxuban Jesús e qꞌuiy chca xeykeꞌa quecꞌuꞌx ruqꞌuin.

126
00:07:29,520 --> 00:07:32,720
Per ecꞌola jleꞌ chca xeba cuqꞌuin aj fariseo,

127
00:07:32,720 --> 00:07:35,520
xecbij chca jmilagro xuban Jesús.

128
00:07:35,520 --> 00:07:42,760
J-eꞌ cꞌa sacerdote e quexbil fariseo xecsiqꞌuij jleꞌ chic e kꞌatbaltzij y cawra xecbij chca:

129
00:07:42,760 --> 00:07:44,800
—¿Nak nkaban camic?

130
00:07:44,800 --> 00:07:47,840
Jesús congan jeꞌ milagro remjon rij.

131
00:07:47,840 --> 00:07:54,920
We xtkayaꞌ cꞌas tzra chnuban más milagro jaraꞌ mpen ta neykeꞌa quecꞌuꞌx che conjelal wnak ruqꞌuin.

132
00:07:54,920 --> 00:07:58,840
Tak xtbantaja caraꞌ nyictaj ta nimlaj tnamet Roma,

133
00:07:58,840 --> 00:08:02,240
nretruꞌ ktemplo ruqꞌuin ketnamet.

134
00:08:02,240 --> 00:08:04,760
Cꞌola nimlaj sacerdote ocnak jaraꞌ junaꞌ,

135
00:08:04,760 --> 00:08:05,920
rubiꞌ Caifás,

136
00:08:05,920 --> 00:08:07,520
arjaꞌ cawra xbij:

137
00:08:07,520 --> 00:08:11,320
—Ixix tak majoꞌn achnak nquixecwina nechumij.

138
00:08:11,320 --> 00:08:21,280
Xe mtchꞌobtaja ewmal che más na utz nkoꞌela xjun ncoma pkecꞌxiwach jara ajoj ok aj Israel que chwech nqꞌuisa nimlaj ketnamet,

139
00:08:21,280 --> 00:08:23,080
caraꞌ xbij chca kꞌatbaltzij.

140
00:08:23,080 --> 00:08:28,080
Jaꞌ Caifás majoꞌn rnaben che Dios xbina tzra jtzij je xbij.

141
00:08:28,080 --> 00:08:39,120
Com arjaꞌ ocnak nimlaj sacerdote chpam jaraꞌ junaꞌ rmal cꞌaraꞌ xyaꞌa tzra rmal Dios chxuyaꞌ pona rbixic chJesús ncom na pquecwent tnamet Israel.

142
00:08:39,120 --> 00:08:42,120
Per mruyon ta precwent Israel ncom waꞌ,

143
00:08:42,120 --> 00:08:50,640
arjaꞌ nquerumol na conjelal rlecꞌwal Dios je cchican quiꞌ chwech ruchꞌlew ch-utz cꞌaraꞌ xjun nuban chca conjelal.

144
00:08:50,640 --> 00:08:56,600
Jaraꞌ kꞌij xquemaj rchꞌobic je kꞌatbaltzij nak nqueban tzra Jesús che neccamsaj.

145
00:08:56,600 --> 00:09:01,080
Rmal cꞌaraꞌ Jesús majoꞌn kas txecꞌjeꞌ chic chquecjol aj Israel.

146
00:09:01,080 --> 00:09:03,080
Xba chpam jun tnamet chic,

147
00:09:03,080 --> 00:09:04,640
rubiꞌ Efraín,

148
00:09:04,640 --> 00:09:08,960
chenkaj pona chuchiꞌ chkilaj tak lwar.

149
00:09:08,960 --> 00:09:12,160
Tzraꞌ xecꞌjeꞌ waꞌ e rexbil rdiscípulo.

150
00:09:12,160 --> 00:09:13,760
Y xyamer nerlaꞌ kꞌij rxin jun nimlaj nimkꞌij,

151
00:09:13,760 --> 00:09:14,800
pascua rubiꞌ.

152
00:09:14,800 --> 00:09:20,760
Tak qꞌuemjaꞌna terlaꞌ kꞌij rxin nimkꞌij e qꞌuiy jeꞌ wnak xeꞌel ta chpam quetnamet,

153
00:09:20,760 --> 00:09:28,760
xeba chpam tnamet Jerusalén e bnoy jleꞌ ccostumbre ch-utz cꞌaraꞌ nqueꞌoca e chꞌajchꞌoj ajniꞌ nrajoꞌ creligión.

154
00:09:28,760 --> 00:09:32,040
Jeꞌ wnak jecꞌola chpam nimlaj templo rxin Dios quemjon rconxic Jesús.

155
00:09:32,040 --> 00:09:34,960
Y quemjon rcꞌaxic chbil tak quiꞌ:

156
00:09:34,960 --> 00:09:38,800
—¿Nak nechꞌob ixix tzrij Jesús,

157
00:09:38,800 --> 00:09:41,640
le npeta bnoy nimkꞌij o wmajoꞌn?

158
00:09:41,640 --> 00:09:48,040
J-eꞌ cꞌa cjefe sacerdote e quexbil aj fariseo quey-on chic jun orden jcawra nbij:

159
00:09:48,040 --> 00:09:53,960
—Nak wnak rutkin abar cꞌol waꞌ Jesús tey-aꞌ rbixic chka.

160
00:09:53,960 --> 00:09:59,400
Caraꞌ xqueban ch-utz cꞌaraꞌ nquechap Jesús y nquecsaj pcars.

