﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:11,900
Ja Jesús arjaꞌ rmajon binem tok xutzꞌat jun achi ti moy ja ni pa ralaxic wiꞌ chi moy.

2
00:00:11,900 --> 00:00:15,100
Ja cꞌa rdiscípulo quicꞌaxaj tre:

3
00:00:15,100 --> 00:00:20,500
—Rabí ¿nak tre cꞌalaꞌ tok ni moy wiꞌ tok xalaxi ja rachi leꞌ,

4
00:00:20,500 --> 00:00:21,980
nak cꞌo ril chewiꞌ,

5
00:00:21,980 --> 00:00:24,580
la ril arjaꞌ owi quil rtataꞌ ruteꞌ?

6
00:00:24,580 --> 00:00:25,460
xecheꞌ tre.

7
00:00:25,460 --> 00:00:27,780
Ja cꞌa Jesús xbij chique:

8
00:00:27,780 --> 00:00:28,460
—Ma queriꞌ ta,

9
00:00:28,460 --> 00:00:34,900
ma ril ta arjaꞌ chewiꞌ tok rbanon quelaꞌ nixtacꞌa quil rtataꞌ ruteꞌ chakajaꞌ.

10
00:00:34,900 --> 00:00:43,020
Quelaꞌ rbanon ja rachi leꞌ utzcꞌa chi cꞌo jun nimlaj samaj xin Dios nkꞌalajin na ja tok xtitzuri.

11
00:00:43,020 --> 00:00:48,900
Ja tok cꞌa incꞌo na waweꞌ chwachꞌulew rjawaxic chi nban ja rsamaj ja takyonpi wxin.

12
00:00:48,900 --> 00:00:53,940
Caniꞌ tre ja tok noc akꞌaꞌ macatcowini natsamaj chic.

13
00:00:53,940 --> 00:00:58,860
Jaruꞌ pa tiempo xquinqꞌuejeꞌ waweꞌ chwachꞌulew anin inocnak in caniꞌ kꞌij rxin ja rwachꞌulew,

14
00:00:58,860 --> 00:00:59,740
neꞌ chique.

15
00:00:59,740 --> 00:01:08,340
Ja tok tzuri tzij rmal cꞌacꞌariꞌ chuban kaj pa tokꞌulew in xumaj rbanic chꞌabak tre ja ruchub,

16
00:01:08,340 --> 00:01:10,100
cꞌacꞌariꞌ xucꞌam,

17
00:01:10,100 --> 00:01:12,100
xuyaꞌ chi rwach ja ti moy

18
00:01:12,100 --> 00:01:13,820
in xbij tre:

19
00:01:13,820 --> 00:01:14,900
—Jat,

20
00:01:14,900 --> 00:01:17,620
jachꞌajaꞌ rawach pa yaꞌ ja rbinaꞌan Siloé,

21
00:01:17,620 --> 00:01:18,420
neꞌ tre.

22
00:01:18,420 --> 00:01:22,140
(Ja biꞌaj Siloé tibij tzij nta̱kel.)

23
00:01:22,140 --> 00:01:23,500
In queriꞌ xuban ja rachi be.

24
00:01:23,500 --> 00:01:26,900
Ja tok xekaji xuchꞌaj ja rwach.

25
00:01:26,900 --> 00:01:29,860
Ja cꞌa tok chꞌajtajto rmal melojto,

26
00:01:29,860 --> 00:01:30,940
ncaꞌy chic.

27
00:01:30,940 --> 00:01:38,980
Ja cꞌa rvecino ja rachi e cachbil juleꞌ chic winak ja bien quitzꞌaton chi moy nabey ejeꞌeꞌ quibij:

28
00:01:38,980 --> 00:01:43,140
—¿La ma ja ta cꞌalaꞌ ja rachi leꞌ ja ni ntzꞌabeꞌ wiꞌ chi rcꞌutuxic limosna?

29
00:01:43,140 --> 00:01:43,780
xecheꞌe.

30
00:01:43,780 --> 00:01:45,700
Ecꞌoli chique quibij:

31
00:01:45,700 --> 00:01:47,020
—Arjaꞌ nacꞌa,

32
00:01:47,020 --> 00:01:47,700
xecheꞌe.

33
00:01:47,700 --> 00:01:49,180
In juleꞌ chic quibij:

34
00:01:49,180 --> 00:01:50,060
—Mni,

35
00:01:50,060 --> 00:01:53,540
ni quelaꞌ ncaꞌyi pro ma arjaꞌ ta,

36
00:01:53,540 --> 00:01:54,300
xecheꞌe.

37
00:01:54,300 --> 00:01:56,900
Pro ja rachi arjaꞌ xbij chique:

38
00:01:56,900 --> 00:01:57,980
—Anin nacꞌa,

39
00:01:57,980 --> 00:01:58,820
neꞌ chique.

40
00:01:58,820 --> 00:02:00,020
—¿Pro nak cꞌa xaban,

41
00:02:00,020 --> 00:02:01,260
natcaꞌy chic takaꞌan?

42
00:02:01,260 --> 00:02:01,860
xecheꞌ tre.

43
00:02:01,860 --> 00:02:04,820
—Cꞌo jun achi rbinaꞌan Jesús,

44
00:02:04,820 --> 00:02:11,260
arjaꞌ xchomij juleꞌ chꞌabak in tok chomtaj rmal xuyaꞌ chi nwach in xbij chwe:

45
00:02:11,260 --> 00:02:12,700
—Jat,

46
00:02:12,700 --> 00:02:15,980
jachꞌajaꞌ rawach pa yaꞌ rbinaꞌan Siloé,

47
00:02:15,980 --> 00:02:17,460
neꞌ chwe.

48
00:02:17,460 --> 00:02:19,420
In queriꞌ xinban xinbe.

49
00:02:19,420 --> 00:02:23,020
Ja cꞌa tok xinekaji xinchꞌaj ja nwach in queriꞌ xuban jaktaji,

50
00:02:23,020 --> 00:02:23,740
neꞌ chique.

51
00:02:23,740 --> 00:02:26,500
—¿Bar cꞌa cꞌo wiꞌ ja Jesús camic?

52
00:02:26,500 --> 00:02:27,460
xecheꞌ tre.

53
00:02:27,460 --> 00:02:30,300
—Jariꞌ ma wotak ta ba la cꞌo wiꞌ,

54
00:02:30,300 --> 00:02:30,940
neꞌ chique.

55
00:02:30,940 --> 00:02:34,140
Cꞌacꞌariꞌ cꞌamarel ja rachi ja jaktaj rwach,

56
00:02:34,140 --> 00:02:36,500
xeyaꞌ chiquewach ja fariseo.

57
00:02:36,500 --> 00:02:43,540
Ja Jesús tok xchomij ja chꞌabak in tok xujak rwach ja rachi jariꞌ pa jun xulaꞌnbal kꞌij xuban wiꞌ.

58
00:02:43,540 --> 00:02:46,860
Ja cꞌa rachi cꞌaxax chic tre cumal ja fariseo:

59
00:02:46,860 --> 00:02:49,780
—¿Nak xaban tok jaktaji ja rawach?

60
00:02:49,780 --> 00:02:50,260
xecheꞌ tre.

61
00:02:50,260 --> 00:02:55,700
—Ja rachi xchomij juleꞌ chꞌabak in tok chomtaj rmal xuyaꞌ chi nwach.

62
00:02:55,700 --> 00:03:01,140
Cꞌacꞌariꞌ xinchꞌaj ja nwach in queriꞌ xuban jaktaji,

63
00:03:01,140 --> 00:03:01,860
neꞌ chique.

64
00:03:01,860 --> 00:03:03,900
Ecꞌoli chique ja fariseo quibij:

65
00:03:03,900 --> 00:03:15,860
—Ja rachi rbinaꞌan Jesús ma Dios ta takyonto rxin como arjaꞌ matuban respetar ja xulaꞌnbal kꞌij como cꞌo samaj nuban chipan,

66
00:03:15,860 --> 00:03:16,660
xecheꞌe.

67
00:03:16,660 --> 00:03:18,900
Pro juleꞌ chic chique quewaꞌ quibij riꞌ:

68
00:03:18,900 --> 00:03:27,460
—¿Pro nak moda cꞌariꞌ jun achi wi xa il mac ja nuban in nuban jun milagro ja caniꞌ nkatzꞌat camic riꞌ?

69
00:03:27,460 --> 00:03:27,740
xecheꞌe.

70
00:03:27,740 --> 00:03:28,740
In queriꞌ queban,

71
00:03:28,740 --> 00:03:31,300
ma junan ta quechꞌob trij ja Jesús.

72
00:03:31,300 --> 00:03:34,180
In quibij chic tre ja rachi ja jaktaj rwach:

73
00:03:34,180 --> 00:03:39,180
—In atat ¿nak nabij tre ja rachi rbinaꞌan Jesús?

74
00:03:39,180 --> 00:03:41,580
como arjaꞌ xujak awach.

75
00:03:41,580 --> 00:03:42,820
¿Nak ocnak wiꞌ nachꞌob atat?

76
00:03:42,820 --> 00:03:43,940
xecheꞌ tre.

77
00:03:43,940 --> 00:03:46,460
—Arjaꞌ jun profeta xin Dios,

78
00:03:46,460 --> 00:03:48,980
xecheꞌx rmal ja rachi.

79
00:03:48,980 --> 00:03:54,780
Ja cꞌa raj Israel ejeꞌeꞌ ma xquinimaj ta chi ni moy wiꞌ ja rachi nabey,

80
00:03:54,780 --> 00:04:01,060
ma xquinimaj ta chi cꞌa jaktaji ja rwach xa chewiꞌ tok quetak quisiqꞌuixic ja rtataꞌ ruteꞌ.

81
00:04:01,060 --> 00:04:05,660
Ja tok xeꞌekaji ja rtataꞌ ruteꞌ ja rachi cꞌaxax chique:

82
00:04:05,660 --> 00:04:09,260
—¿La ewalcꞌwal ixix jawaꞌ jun achi riꞌ,

83
00:04:09,260 --> 00:04:13,420
la arjaꞌ ja nebij chi ni moy wiꞌ tok xalaxi?

84
00:04:13,420 --> 00:04:16,420
¿Nak cꞌa tre tok ncaꞌy chic camic?

85
00:04:16,420 --> 00:04:16,740
xecheꞌxi.

86
00:04:16,740 --> 00:04:24,420
—Ajoj kotak chi jalaꞌ kalcꞌwal in kotak chakajaꞌ chi arjaꞌ ni moy wiꞌ tok xalaxi.

87
00:04:24,420 --> 00:04:33,620
Pro ma kotak ta nak tre tok ncaꞌy chic camic nixtacꞌa kotak ta chakajaꞌ nak jakowi ja rwach.

88
00:04:33,620 --> 00:04:34,660
Mejor,

89
00:04:34,660 --> 00:04:38,180
tre arjaꞌ tecꞌwaxaj wiꞌ como cꞌo chic rjunaꞌ,

90
00:04:38,180 --> 00:04:39,620
riꞌj chic,

91
00:04:39,620 --> 00:04:43,340
arjaꞌ cꞌa nbin alaꞌ chewe nak ja xuban,

92
00:04:43,340 --> 00:04:46,100
xecheꞌe ja rtataꞌ ruteꞌ.

93
00:04:46,100 --> 00:04:57,300
Queriꞌ quibij chique ja raj Israel como nquixbej quiꞌ chiquewach como ja raj Israel ejeꞌeꞌ quichomin chic chi xa nak ta nbini chi ja Jesús arjaꞌ ja Cristo wi neꞌe,

94
00:04:57,300 --> 00:05:05,580
jariꞌ maticꞌul chic chipan ja jay xin molbal riꞌil ja bar nquemol wiꞌ quiꞌ ja raj Israel chi rcꞌaxaxic ja rtzobal Dios,

95
00:05:05,580 --> 00:05:07,380
nchꞌakixel chijutij.

96
00:05:07,380 --> 00:05:09,220
Rmalcꞌariꞌ ja tok quibij:

97
00:05:09,220 --> 00:05:09,700
—Mejor,

98
00:05:09,700 --> 00:05:15,140
tre arjaꞌ tecꞌwaxaj wiꞌ como cꞌo chic rjunaꞌ,

99
00:05:15,140 --> 00:05:16,220
riꞌj chic waꞌan,

100
00:05:16,220 --> 00:05:17,420
xecheꞌe.

101
00:05:17,420 --> 00:05:22,380
Cꞌacꞌariꞌ xecꞌamar chic jutij ja rachi ja moy nabey in quewaꞌ quibij tre riꞌ:

102
00:05:22,380 --> 00:05:33,820
—Chwach Dios tabij ja kas mero rubey como ajoj kotak chi ja rachi rbinaꞌan Jesús arjaꞌ xa il mac ja nuban,

103
00:05:33,820 --> 00:05:34,380
xecheꞌ tre.

104
00:05:34,380 --> 00:05:44,660
—Ja wi xa il mac ja nuban jariꞌ ma wotak ta anin xarwariꞌ ja wotak chi anin in moy nabey pro ja camic nincaꞌy chic,

105
00:05:44,660 --> 00:05:46,540
xecheꞌx rmal ja rachi.

106
00:05:46,540 --> 00:05:48,860
—Pro ¿nak cꞌa xuban chawe?

107
00:05:48,860 --> 00:05:50,580
¿Nak cꞌa xuban tok xujak awach?

108
00:05:50,580 --> 00:05:51,580
xecheꞌ chic tre.

109
00:05:51,580 --> 00:05:56,580
—Pro jariꞌ nbin chi waꞌan chewe pro ixix mta egana necꞌwaxaj.

110
00:05:56,580 --> 00:05:59,900
¿Nak cꞌa tre tok necꞌwaxaj chic jutij chwe?

111
00:05:59,900 --> 00:06:04,140
¿La maxta cꞌa newajoꞌ ixix chakajaꞌ nixoc rdiscípulo?

112
00:06:04,140 --> 00:06:04,740
neꞌ chique.

113
00:06:04,740 --> 00:06:08,660
Ejeꞌeꞌ congana pi quiyewal trij in quewaꞌ quibij tre riꞌ:

114
00:06:08,660 --> 00:06:17,700
—Ja ratat ni kꞌalaj chi at discípulo rxin arjaꞌ pro ja rajoj ok discípulo rxin ja Moisés.

115
00:06:17,700 --> 00:06:27,380
Ajoj kotak chi tzijoni ja Dios ruqꞌuin ja Moisés pro ja rachi rbinaꞌan Jesús jariꞌ ba la penak wiꞌ,

116
00:06:27,380 --> 00:06:28,900
nak la takyonto rxin,

117
00:06:28,900 --> 00:06:29,780
xecheꞌ tre.

118
00:06:29,780 --> 00:06:35,460
—Pro nak moda takaꞌan matichꞌobtaj emwal nak takyonto rxin pro xujak cꞌa nwach,

119
00:06:35,460 --> 00:06:38,620
neꞌe ja rachi chique.

120
00:06:38,620 --> 00:06:47,700
Bien kotak chi ja Dios arjaꞌ maticꞌaxaj ja tok cꞌoli ncꞌutux tre rmal jun achi ja wi xa il mac nuban ja rachi.

121
00:06:47,700 --> 00:06:58,580
Pro jun achi wi nuyaꞌ rukꞌij ja Dios in wi nnimaj ja najoꞌx tre rmal ja Dios chi nuban jariꞌ ncꞌaxaxi ja ncꞌutuj tre ja Dios.

122
00:06:58,580 --> 00:07:09,540
Jaruꞌ pa tiempo winakarnakto ja rwachꞌulew ni majun kacꞌaxan ta chi cꞌo ta jun achi rjakon ta rwach jun achi ja ni pa ralaxic wiꞌ chi moy.

123
00:07:09,540 --> 00:07:17,340
Ja Jesús wixta ma in Dios ta penak wiꞌ ni ta cꞌa majun nak ta ncowini nuban ariꞌ,

124
00:07:17,340 --> 00:07:19,460
queriꞌ xbij ja rachi.

125
00:07:19,460 --> 00:07:22,300
Ja cꞌa rejeꞌeꞌ quemaj chic ryokꞌic ja rachi,

126
00:07:22,300 --> 00:07:23,900
quewaꞌ quibij tre riꞌ:

127
00:07:23,900 --> 00:07:33,540
—Ja ratat xa rmal il mac tok nij at moy wiꞌ xatalaxi ¿in atat nawajoꞌ nokatijoj ajoj?

128
00:07:33,540 --> 00:07:38,500
Queriꞌ quibij tre in quiwasajel chiquicojol chijutij in ma xquecꞌul chi ta.

129
00:07:38,500 --> 00:07:43,860
Ja cꞌa Jesús tok xcꞌaxaj chi wasaxto ja rachi in maticꞌul chic arjaꞌ be,

130
00:07:43,860 --> 00:07:46,460
xerilaꞌ in quewaꞌ xcꞌaxaj tre riꞌ:

131
00:07:46,460 --> 00:07:49,940
—¿La yukul chic acꞌuꞌx ruqꞌuin ja Ralcꞌwal Dios?

132
00:07:49,940 --> 00:07:50,500
neꞌ tre.

133
00:07:50,500 --> 00:07:57,860
—Anin nwajoꞌ nyukeꞌ nucꞌuꞌx ruqꞌuin pro tacꞌutuꞌ chinwach nak chi achiꞌal cꞌariꞌ ja Ralcꞌwal Dios,

134
00:07:57,860 --> 00:07:59,660
neꞌe ja rachi.

135
00:07:59,660 --> 00:08:01,540
Ja cꞌa Jesús xbij chic tre:

136
00:08:01,540 --> 00:08:03,860
—Pro jariꞌ atzꞌaton chic,

137
00:08:03,860 --> 00:08:07,380
anin cꞌariꞌ ja rin Ralcꞌwal Dios ja nmajon tzij awqꞌuin camic riꞌ,

138
00:08:07,380 --> 00:08:07,820
neꞌ tre.

139
00:08:07,820 --> 00:08:10,140
Cꞌacꞌariꞌ ja rachi xbij:

140
00:08:10,140 --> 00:08:12,340
—Wajaw,

141
00:08:12,340 --> 00:08:15,380
anin camic nyukeꞌ nucꞌuꞌx awqꞌuin.

142
00:08:15,380 --> 00:08:17,340
Queriꞌ xbij tre ja Jesús,

143
00:08:17,340 --> 00:08:19,860
xuqueꞌ chwach in xumaj ryaꞌic rukꞌij.

144
00:08:19,860 --> 00:08:22,380
Cꞌacꞌariꞌ ja Jesús xbij:

145
00:08:22,380 --> 00:08:29,540
—Anin inpenak waweꞌ chwachꞌulew utzcꞌa chi bien nkꞌalajin na nak quibanic ja winak.

146
00:08:29,540 --> 00:08:40,020
Inpenak utzcꞌa ja moyaꞌ njaktaj quewach utzcꞌa chakajaꞌ ja winak ja nebini chi necaꞌyi ejeꞌeꞌ nekꞌalajin na chi xa e moyaꞌ,

147
00:08:40,020 --> 00:08:41,140
neꞌe.

148
00:08:41,140 --> 00:08:49,220
Ecꞌoli ja fariseo ecꞌo chinakaj ja Jesús tok quicꞌaxaj ja xbij congana pi quiyewal trij in quewaꞌ quibij tre riꞌ:

149
00:08:49,220 --> 00:08:53,460
—¿La ok moyaꞌ laꞌan ajoj chakajaꞌ chewiꞌ tok nabij queriꞌ?

150
00:08:53,460 --> 00:08:54,740
xecheꞌ tre.

151
00:08:54,740 --> 00:09:01,580
—Ja wixta xeyaꞌ chewij chi pa kꞌekumal ixcꞌo wiꞌ jariꞌ mta nixchapbexi pro como nebij chi:

152
00:09:01,580 --> 00:09:04,260
—Ajoj bien kotak chic ja rbey Dios,

153
00:09:04,260 --> 00:09:05,140
nixcheꞌe,

154
00:09:05,140 --> 00:09:06,740
jariꞌ nixchapbexi.

155
00:09:06,740 --> 00:09:11,020
Queriꞌ xbij ja Jesús chique.

