\id JHN Western Tzutujil [tzt] NT (Guatemala) -2009 bd. \h SAN JUAN \toc1 San Juan \toc2 Jn \mt SAN JUAN \c 1 \s \p \v 1 Ja kas nabey tok ni majun nak ta tzꞌucarsan ni cꞌo chi wiꞌ triꞌ ja Ralcꞌwalaxel ja nkꞌalasani janiꞌ rnaꞌoj ja Dios. Xa jun quibanon ruqꞌuin ja Dios in ni Dios wiꞌ arjaꞌ chakajaꞌ. \v 2 Ja tok majun nak ta tzꞌucarsan ni xa jun wiꞌ quibanon ruqꞌuin ja Dios. \v 3 In yataj tre rmal ja Dios chi arjaꞌ tzꞌucarsani ja caj in rwachꞌulew. Ni majun nak ta ja tzꞌucarsan ja maquita arjaꞌ tzꞌucarsani. \v 4 Arjaꞌ Yoꞌl cꞌaslemal in ja cꞌaslemal nuyaꞌ jariꞌ caniꞌ jun nimlaj luz. Jariꞌ luz ni rsakirsanto wiꞌ quebey ja winak ojer \v 5 in camic rmajon rsakirsaxic quewiꞌ canma ja winak chipan ja kꞌekumal in ni ma cowinnak ta wiꞌ ja kꞌekumal trij ja luz chi rchupun ta. \p \v 6 Cꞌo cꞌa jun achi tak rmal ja Dios, Juan rubiꞌ. \v 7 Ja samaj ja yataj tre ja Juan chi nuyaꞌ rbixic nak rbanic ja Ralcꞌwalaxel ja nsakirsan quebey ja winak utzcꞌa chi canojel ja winak tok xtiquicꞌaxaj nyukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Ralcꞌwalaxel. \v 8 Ja Juan ma arjaꞌ ta ja luz pro xarwariꞌ tak rmal ja Dios chi nuyaꞌ rbixic nak rbanic ja luz. \v 9 Jariꞌ luz ja kas mero luz xin Dios pi waweꞌ chwachꞌulew, arjaꞌ ja nsakirsani quewiꞌ canma ja winak canojelal. \p \v 10 Xurqꞌuejeꞌe ja Ralcꞌwalaxel waweꞌ chwachꞌulew in masqui arjaꞌ tzꞌucarsani ja rwachꞌulew pro ja winak ja recꞌo chwach ja rwachꞌulew ma xquinimaj ta chi arjaꞌ ja luz xin Dios. \v 11 Xurqꞌuejeꞌ chiquicojol ja rtinamit pro ejeꞌeꞌ ma xquinimaj ta. \v 12 Pro kanojelal ja xokniman rxin, kanojelal ja yukeꞌ kacꞌuꞌx ruqꞌuin, arjaꞌ xuyaꞌ chake chi xokoc ok ralcꞌwal Dios, \v 13 xuyaꞌ chake chi xokalax chic jutij pro ja cꞌacꞌa cꞌaslemal ja yatajnak chic chake jariꞌ ma cꞌamonpi ta chake cumal ja katiꞌt kamamaꞌ, ma xyataj ta chake cumal ja katataꞌ kateꞌ, ni majun winak yoꞌ ta chake, solo Dios yowi. \p \v 14 Ja Ralcꞌwalaxel ja nkꞌalasani janiꞌ rnaꞌoj ja Dios arjaꞌ kajto, xoc kach winak, qꞌuejeꞌ chikacojol. Katzꞌat ruqꞌuin kawach chi ja rcꞌaslemal arjaꞌ mero rcꞌaslemal ja Dios, junan ruqꞌuin ja rcꞌaslemal Dios Tatixel, mchita jun ralcꞌwal ja Tatixel ja queriꞌ chi ta. Arjaꞌ nojnak ja rutzil xin Dios pa ranma, nojel ja nuchꞌob, nojel ja nbij in nojel ja nuban ni katzij wiꞌ. \v 15 Arjaꞌ yaꞌ rbixic rmal ja Juan, quewaꞌ xbij ja Juan chique ja winak riꞌ: —Jariꞌ achi xinbij chewe ja tok quewaꞌ xinbij chewe riꞌ, cꞌo na jun ja majaꞌn tumaj rsamaj, arjaꞌ más na nim rukꞌij chinwach anin. Queriꞌ nbij chewe como arjaꞌ ni cꞌo chi wiꞌ ja tok majaꞌn quinalaxi masqui anin in nabey winak chwach, xincheꞌ chewe, neꞌe ja Juan. \p \v 16 Ja Ralcꞌwalaxel janila nojnak ja rutzil xin Dios pa ranma in jariꞌ utzil ocnak chic chake ajoj in xa janiꞌ npi más npi más pa tak kanma in xa sipan chake. \v 17 Ja Moisés arjaꞌ yowi ja ley xin Dios pro ja Jesucristo arjaꞌ cꞌamyonto ja rutzil ja nsipaj ja Dios, arjaꞌ cꞌamyonto ja totajem ja ni katzij wiꞌ chi totajem. \v 18 Ni majutij cꞌo ta jun winak tzꞌatyon ta rwach ja Dios pro ja Ralcꞌwal Dios ja ni xarwariꞌ jun arjaꞌ cꞌo pa ranma ja Tatixel, xa jun quibanon ruqꞌuin in arjaꞌ rkꞌalasan chikawach janiꞌ rnaꞌoj ja Dios. \s * * * * * * * * * * \p \v 19 Ja Juan arjaꞌ xeta̱kel juleꞌ achiꞌiꞌ ruqꞌuin cumal ja raj Israel chi necꞌaxax tre nak ja rocnak wiꞌ. Pa Jerusalén xeꞌelel wiꞌ ja rachiꞌiꞌ, juleꞌ chique e sacerdote in juleꞌ chic chique e levita. Ja tok xeꞌekaj ruqꞌuin ja Juan quewaꞌ quibij tre riꞌ: —¿Nak chi at achiꞌal? xecheꞌ tre. \v 20 Arjaꞌ bien xkꞌalasaj chiquewach chi ma arjaꞌ ta ja Cristo. \v 21 In quibij chic tre: \p —¿Nak cꞌa atocnak wiꞌ, la maxta cꞌa atat ja rat Elías? xecheꞌ chic tre. \p —Mni, neꞌe ja Juan chique. In quibij chic tre: \p —¿La maxta cꞌa atat ja rat profeta ja bitajnak can chake chi natpi na? xecheꞌ chic tre. \p —Mni, ma anin ta chakajaꞌ, neꞌ chic chique. \v 22 In quibij chic jutij tre: \p —¿Nak cꞌa ja kas atocnak wiꞌ? Tabij chake nak abanic utzcꞌa chi cꞌoli nekabij chique ja retakyonto kaxin awqꞌuin, xecheꞌ tre. \v 23 Ja cꞌa Juan xbij chique: \p —Ja nbanic anin jariꞌ rtzꞌiban can ja profeta Isaías ojer quewariꞌ: —Cꞌo jun achi nurak na ruchiꞌ pa jun lugar ja bar kas talan wiꞌ in quewaꞌ nbij chique ja winak riꞌ: —Techomarsaj ja recꞌaslemal chi raybexic ja kajaw Dios, neꞌ chique. Jawaꞌ ja tzꞌibtajnak can, anin cꞌariꞌ ja nrak nuchiꞌ, neꞌe ja Juan chique. \p \v 24 Ja rachiꞌiꞌ ja retakonel ruqꞌuin ja Juan ecꞌo juleꞌ fariseo etakyonel quixin. \v 25 In quibij chic tre: \p —Ja wi ma atat ta ja rat Cristo in wi ma at Elías ta in nixtacꞌa at profeta ta ja kayben chi npi na ¿nak cꞌa tre tok neꞌaban bautizar ja winak? xecheꞌ chic tre. \v 26 Ja cꞌa Juan xbij chique: \p —Ja ranin yaꞌ ncoj ja tok nenuban bautizar ja winak pro ja camic cꞌo jun checojol jariꞌ más chi na nim rukꞌij xarwariꞌ mta enaben chi queriꞌ. \v 27 Anin xa rbixic nyaꞌ ja samaj xin Dios ja xtumaj rbanic arjaꞌ como más chi na nim rukꞌij arjaꞌ chinwach anin, nixtacꞌa yatal ta chwij xquintiloc ta ruqꞌuin chi rquiric ja rcꞌamal rxajab. Queriꞌ xbij chique. \p \v 28 Jawaꞌ tzij bantaji riꞌ chipan jun lugar rbinaꞌan Betábara ja cꞌo chic chajuparaj binelyaꞌ rbinaꞌan Jordán, triꞌ ntajin wiꞌ ja Juan chi neruban bautizar ja winak. \p \v 29 Ja cꞌa chi rcab kꞌij ja Juan xutzꞌat pon ja Jesús chi xajalal majaꞌn turkaj ruqꞌuin in quewaꞌ xbij chique ja winak riꞌ: \p —Tetzꞌataꞌ mpeꞌ ja rachi leꞌ, arjaꞌ noc na caniꞌ jun carnelo ja nba̱n sacrificar chwach ja Dios, arjaꞌ takonto waweꞌ chwachꞌulew rmal ja Dios chi nurchupuꞌ kaj ja kil kamac kanojelal ja rok winak. \v 30 Ja cꞌalaꞌ ja nbin chic chewe chi nurbanaꞌ na ja samaj xin Dios in más chi na nim rukꞌij arjaꞌ chinwach anin. Anin in nabey winak chwach pro arjaꞌ ni cꞌo chi wiꞌ triꞌ ja tok majaꞌn quinalaxi. Queriꞌ nbin chewe. \v 31 Anin nabey mta nnaben chi arjaꞌ ja Toꞌonel ja takonto rmal ja Dios pro rmal arjaꞌ tok inpenak camic, rmal arjaꞌ tok nmajon quibanic bautizar ja winak tre yaꞌ. Queriꞌ nmajon rbanic utzcꞌa chi ajoj ja rok aj Israel nkotakij chi arjaꞌ ja Toꞌonel ja takonto rmal ja Dios, neꞌe ja Juan chique. \v 32 In xbij chic chique: \p —Anin xintzꞌat ja rEspíritu Santo penak chicaj caniꞌ jun ajsakaxicꞌ kajto trij in qꞌuejeꞌ ruqꞌuin. \v 33 Pro ja nabey mta nnaben chi arjaꞌ ja Toꞌonel ja takonto rmal ja Dios pro jariꞌ kꞌalasax chinwach rmal ja Dios. Ja cꞌa Dios arjaꞌ intakyonto chi nenuban bautizar ja winak tre yaꞌ in quewaꞌ xbij chwe riꞌ: —Ja tok xtatzꞌat ja rachi ja xtikajto ja rEspíritu Santo trij in xtiqꞌuejeꞌ ruqꞌuin, arjaꞌ cꞌariꞌ xtibano bautizar quixin ja winak tre ja rEspíritu Santo. Queriꞌ xbij chwe, \v 34 in caniꞌ xbij chwe ni queriꞌ xintzꞌat in camic nbij chewe chi jalaꞌ jun achi leꞌ arjaꞌ ja Ralcꞌwal Dios. Queriꞌ xbij ja Juan chique ja winak. \s * * * * * * * * * * \p \v 35 Ja cꞌa chi rcab kꞌij cꞌo chic jutij ja Juan chipan ja lugar e rachbil e caꞌiꞌ rdiscípulo. \v 36 Peti ja Jesús, kꞌax cuqꞌuin ja winak. Ja cꞌa Juan tok xutzꞌat ja Jesús quewaꞌ xbij chique ja winak riꞌ: \p —Tetzꞌataꞌ mpeꞌ ja rachi leꞌ, arjaꞌ noc na caniꞌ jun carnelo ja nba̱n sacrificar chwach ja Dios. Queriꞌ xbij chique. \v 37 Ja cꞌa re caꞌiꞌ discípulo rxin ja Juan ejeꞌeꞌ tok quicꞌaxaj chi queriꞌ xbij xetreꞌel trij ja Jesús. \v 38 Ja cꞌa Jesús tok caꞌy can trij xerutzꞌat chi etran trij: \p —¿Nak necanoj? neꞌ chique. \p —Rabí ¿bar atcꞌo wiꞌ? xecheꞌ tre. (Rabí tibij tzij Maestro.) \v 39 In bix chique rmal ja Jesús: \p —Joꞌ, quixtreꞌ chwij, tekatzꞌataꞌ ja bar incꞌo wiꞌ, xecheꞌxi. Queriꞌ queban xetreꞌel trij. Xeꞌekaji ja bar cꞌo wiꞌ in jariꞌ kꞌij xeqꞌuejeꞌ ruqꞌuin, a las cuatro chi lariꞌ xin takakꞌij. \p \v 40 Ja re caꞌiꞌ achiꞌiꞌ ja xecꞌaxani ja xbij ja Juan in xetreꞌel trij ja Jesús, jun chique rbinaꞌan Andrés ja rchꞌalal ja Simón Pedro. \v 41 Be chanim ja rAndrés ruqꞌuin ja Simón ja rchꞌalal in quewaꞌ xbij tre riꞌ: —Camic kawil ja Mesías, neꞌ tre. (Mesías tibij tzij Cristo.) \v 42 Cꞌacꞌariꞌ xucꞌamel ruqꞌuin ja Jesús. Ja cꞌa tok xeꞌekaji kas tzꞌelwachixi ja Simón rmal ja Jesús in quewaꞌ bix tre riꞌ: —Atat at Simón, at rcꞌajol ja Jonás pro nyataj chi na jun ja biꞌaj chawe Cefas natcheꞌxi. (Cefas tibij tzij Pedro owi abaj.) \p \v 43 Ja cꞌa chi rcab kꞌij chic ja Jesús nuchꞌob chi nbe chipan ja departamento Galilea. Cꞌacꞌariꞌ be ruqꞌuin ja Felipe in xbij tre: \p —Joꞌ, cattreꞌel chwij, neꞌ tre. \v 44 Ja Felipe arjaꞌ aj Betsaida. Ja Betsaida jariꞌ quitinamit ja rAndrés in Pedro, pa rcuenta Galilea cꞌo wiꞌ. \v 45 Be ja Felipe ruqꞌuin ja Natanael in quewaꞌ xbij tre riꞌ: \p —Camic kawilon chic ja Toꞌonel ja tzꞌibtal can chi npi na, ja tzꞌibtal can chipan ja ley xin Dios rmal ja Moisés in tzꞌibtal can chakajaꞌ cumal ja juleꞌ chic profeta. Ja waꞌan ariꞌ ja Jesús ja raj Nazaret ja rcꞌajol ja José, neꞌ tre. \v 46 Ja cꞌa Natanael arjaꞌ xbij: \p —¿La cꞌol ek jun achi nwinakar na triꞌ pa Nazaret ja congana buena? neꞌe. \p —Joꞌ mpeꞌ, tekatzataꞌ, neꞌxi rmal ja Felipe in xebe. \v 47 Ja cꞌa tok xeꞌekaji tzꞌati ja Natanael rmal ja Jesús in quewaꞌ xbij ja Jesús riꞌ: \p —Tetzꞌataꞌ mpeꞌ ja Natanael leꞌ, arjaꞌ jun achi aj Israel pro ni katzij wiꞌ chi aj Israel, arjaꞌ jun utzlaj achi in ni mta wiꞌ jun engaño nuban. Queriꞌ xbij ja Jesús. \v 48 Ja cꞌa Natanael tok xcꞌaxaj ja bix tre rmal ja Jesús quewaꞌ xbij tre riꞌ: \p —¿Nak tre awotak takaꞌan nwach? neꞌ tre. \p —Atat tok majaꞌn catesiqꞌuixto rmal ja Felipe tokoriꞌ xatnutzꞌat chi at tzꞌubul chuxeꞌ jun cheꞌ higuera, neꞌxi rmal ja Jesús. \p \v 49 —Rabí, camic bien chꞌobtaj mwal chi atat ja rat Ralcꞌwal Dios, atat ja rat Rey kaxin ja rok aj Israel, neꞌe ja Natanael tre. \p \v 50 —Takaꞌan jurata xinanimaj rmal ja xinbij chawe chi xatnutzꞌat chi attzꞌubul chuxeꞌ ja cheꞌ. Pro cꞌo na nimak tak milagro natzꞌat na ja más chi na nimak chwach ja caniꞌ xatzꞌat camic riꞌ, neꞌxi rmal ja Jesús. \v 51 Cꞌacꞌariꞌ xbij chic chique: \p —Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chewe riꞌ, netzꞌat na ja caj jakali, neꞌetzꞌat na ja ángel xin Dios chi nejoteꞌe in nexuleꞌto pro mwal anin nyataj chique chi nqueban queriꞌ, mwal anin ja rin Alcꞌwalaxel ja xinoc alaxic cuqꞌuin ja winak, queriꞌ xbij chique. \c 2 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Ja cꞌa chi rox kꞌij cꞌo jun cꞌulbic bantaji, ja cꞌa ruteꞌ ja Jesús cꞌo triꞌ. Jariꞌ cꞌulbic bantaj chipan ja tinamit Caná ja cꞌo pa rcuenta Galilea. \v 2 In chakajaꞌ banon invitar ja Jesús e rachbil ja rdiscípulo. \v 3 Pro chaka jalal tok qꞌuisi ja vino in bix tre ja Jesús rmal ja ruteꞌ: \p —Pakasaꞌ vino qꞌuisi, neꞌxi. \p \v 4 —Ixok, takaꞌan ma junan ta nkachꞌob awqꞌuin, majaꞌn waꞌan terilaꞌ ja tiempo chi ja winak xticotakij nak nbanic, neꞌ tre. \v 5 Cꞌacꞌariꞌ ja ruteꞌ xbij chique ja ilinelaꞌ: \p —Xa nak ta nbij ja Jesús chewe tebanaꞌ, neꞌ chique. \p \v 6 Triꞌ cꞌo wiꞌ wakiꞌ rcꞌolbal tak yaꞌ, abaj ocnak, ja jujun cꞌo la wukuꞌ waxakiꞌ cucuꞌ yaꞌ nbe chipan. Ja rsamaj noc wiꞌ ja yaꞌ jariꞌ banbal quicostumbre ja raj Israel ja nquichꞌachꞌojirsbej nakun jeꞌe ja caniꞌ nrajoꞌ ja quireligión chi nqueban. \v 7 Ja cꞌa Jesús quewaꞌ xbij chique ja ilinelaꞌ riꞌ: \p —Tenojsaj ja rcꞌolbal tak yaꞌ leꞌ, neꞌ chique. In queriꞌ queban, xequicꞌamaꞌto ja yaꞌ, quinojsaj. \v 8 Ja cꞌa tok nojstaj cumal cꞌacꞌariꞌ bix chic chique rmal ja Jesús: \p —Camic tepuluꞌel juleꞌ, jecꞌutuꞌ chwach ja rachi ja paꞌl trij ja waꞌim xin cꞌulbic, xecheꞌxi. In queriꞌ queban, quepulel. \v 9 Ja ilinelaꞌ ja xepuluꞌel ja yaꞌ ejeꞌeꞌ cotak chi qꞌuextaji ja yaꞌ in xoc vino pro ja rachi ja paꞌl trij ja waꞌim xin cꞌulbic arjaꞌ ma rotak ta. Tok xunaꞌ ja vino chi congana buena cꞌacꞌariꞌ xsiqꞌuij ja rachi ja cꞌuleꞌe \v 10 in quewaꞌ xbij tre riꞌ: \p —Canojel ja winak ja nechomini ja nimak tak waꞌim ejeꞌeꞌ utzlaj vino ja nquecoj nabey tok nmajtaji ja waꞌim. Ja cꞌa tok qꞌuiy chic ja vino quitijon chic ja winak cꞌacꞌariꞌ nya̱ꞌ chic chique ja vino ja ma kas ta buena. Pro ja ratat camic cꞌa pa rqꞌuisbal takaꞌan xacoj ja vino ja más chi na utz. Queriꞌ xbij tre. \p \v 11 Jawaꞌ nabey milagro xuban ja Jesús, pa Caná xuban wiꞌ ja cꞌo pa rcuenta Galilea, jawaꞌ xcꞌutbej chiquewach ja rdiscípulo chi congana nim rukꞌij in yukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin. \p \v 12 Ja Jesús tok tzur can rmal awaꞌ wariꞌ cꞌacꞌariꞌ be chipan ja tinamit rbinaꞌan Capernaum rachbil ja ruteꞌ e rachbil chakajaꞌ ja rchꞌalal in ja rdiscípulo. Ja cꞌa tok xeꞌekaji, triꞌ xeqꞌuejeꞌ wiꞌ jun caꞌiꞌ kꞌij. \s * * * * * * * * * * \p \v 13 Ja tok nnakajinto ja nmakꞌij pascua quixin ja raj Israel be ja Jesús pa Jerusalén. \v 14 Ja cꞌa tok xekaji xoc chipan ja nimlaj templo xin Dios. Chipan ja templo ecꞌo juleꞌ winak quimajon quicꞌayixic wacax, carnelo, palomax in ecꞌo juleꞌ qꞌuexol tak pwok chakajaꞌ. \v 15 Ja Jesús xbanlaꞌ jun asial in tok tzur rmal xeꞌerlasajto ja winak chipan ja templo, majun xutoꞌ ta riꞌ, in xeꞌerlasajto chakajaꞌ ja carnelo e cachbil ja wacax. Ja cꞌa qꞌuexol tak pwok ejeꞌeꞌ chicax chiquewach ja quipwok rmal in chꞌakix pa tokꞌulew ja quimesa chakajaꞌ. \v 16 Cꞌacꞌariꞌ xbij ja Jesús chique ja rajcꞌay tak palomax: —Queꞌewasajel jutzꞌit ja wariꞌ, ma teban ta tre ja rochoch ja nataꞌ Dios caniꞌ jun mercado, neꞌ chique. \v 17 Ja cꞌa rdiscípulo tok quicꞌaxaj ja xbij xurkaj chique ja tzij ja tzꞌibtal can chipan ja rtzobal Dios quewaꞌ nbij riꞌ: —Congana ntiꞌon chwe ja tok matiban respetar ja rawochoch in xa rmalariꞌ tok xtiqueban pokon chwe ja winak, neꞌe ja Cristo tre ja Tatixel. Queriꞌ ja tzꞌibtal can. \v 18 Ja cꞌa raj Israel quibij tre ja Jesús: \p —¿Nak cꞌa nacꞌutbej chikawach chi cꞌol akꞌaꞌ tre ja cꞌa xaban chipan ja templo riꞌ? xecheꞌ tre. \p \v 19 —Teyojoꞌ mpeꞌ ja templo riꞌ in ja ranin xa chi oxiꞌ kꞌij nyic chi wiꞌ jutij, neꞌe ja Jesús chique. \v 20 Ja cꞌa raj Israel quibij tre: \p —Jawaꞌ templo riꞌ tuban cuarentiséis junaꞌ majtajnakto rbanic in ¿nak moda cꞌariꞌ chi xa chi oxiꞌ kꞌij nayic chi wiꞌ jutij atat? xecheꞌ tre. \v 21 Pro ja templo ja xnataj ja Jesús jariꞌ ja rcuerpo arjaꞌ. \v 22 Ja cꞌa tok cꞌastajnak chic chiquicojol camnakiꞌ bien xurkaj chique ja rdiscípulo ja rbin can tre ja templo chi xa chi oxiꞌ kꞌij nuyic chi wiꞌ jutij. Quinimaj ja tzꞌibtal can chipan ja rtzobal Dios ojer in quinimaj chakajaꞌ ja tzij ja rbin can ja Jesús. \p \v 23 Ja cꞌa tok majtaji ja waꞌim rxin ja nmakꞌij pascua chipan ja tinamit Jerusalén triꞌ qꞌuejeꞌ wiꞌ ja Jesús in e qꞌuiy chique ja winak yukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin rmal ja milagro ja xuban jeꞌe chiquewach. \v 24 Pro ja Jesús arjaꞌ ma xyukeꞌ ta rucꞌuꞌx cuqꞌuin como bien rotak janiꞌ quinaꞌoj canojelal ja winak. \v 25 Arjaꞌ ma rjawaxic ta tre xtichꞌob ta na chwach janiꞌ quinaꞌoj como bien rotak ja cꞌo pa tak canma ja winak xa nak ta chi winakil. \c 3 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Cꞌo cꞌa jun achi Nicodemo rubiꞌ, arjaꞌ fariseo in chakajaꞌ arjaꞌ jun chique ja kꞌetol tak tzij quixin ja tinamit Israel. \v 2 Xuban cꞌa jutij xekaji ja Nicodemo ruqꞌuin ja Jesús chakꞌaꞌ in xumaj tzij ruqꞌuin, quewaꞌ xbij tre riꞌ: \p —Rabí, ajoj kotak chi atat at jun tijonel attakonto rmal ja Dios como anin wotak chi majun winak xticowin ta xtuban ta ja nimak tak milagro ja ramajon rbanic atat ja wi mta ja Dios ruqꞌuin, neꞌ tre. \v 3 Ja cꞌa Jesús xbij tre: \p —Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chawe riꞌ, ja winak rjawaxic chique chi neꞌalax chic jutij nowi maqueꞌalax chic jutij jariꞌ ni matichꞌobtaj wiꞌ cumal nak rbanic ja natoc chipan ja gobierno xin Dios, neꞌ tre. \p \v 4 —Pro ¿nak moda jun achi riꞌj chic in nalax chic jutij? ¿La cꞌo cꞌa moda ariꞌ nqꞌuejeꞌ chic jutij pa gracia in nalax chic jutij? neꞌe ja Nicodemo tre. \v 5 Ja cꞌa Jesús xbij chic tre: \p —Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chawe riꞌ, rjawaxic chi natalax tre yaꞌ in tre ja rEspíritu nowi ma queriꞌ ta naban jariꞌ macatcowini natoc chipan ja gobierno xin Dios. \v 6 Ja cꞌaslemal ja yatajnak chique ja winak cumal ja quitataꞌ queteꞌ jariꞌ xa ni junan wiꞌ ruqꞌuin ja caniꞌ quixin ja quitataꞌ queteꞌ. Ja cꞌa cꞌaslemal ja nyataj chawe rmal ja rEspíritu Santo jariꞌ ni junan wiꞌ ruqꞌuin ja caniꞌ rcꞌaslemal ja rEspíritu Santo. \v 7 Maxta junwiꞌ tacꞌwaxaj ja xinbij chawe chi rjawaxic chi natalax chic jutij. \v 8 Caniꞌ tre ikꞌ caniꞌ tre xcomel xa bar ta triꞌ nbe wiꞌ nsamaji in nacꞌwaxaj ja nuban pro ma awotak ta bar penak wiꞌ in nixtacꞌa bar nbe wiꞌ chakajaꞌ. Queriꞌ cꞌa chique canojel ja winak ja neꞌalax rmal ja rEspíritu Santo como nsamaji ja rEspíritu Santo in rmal arjaꞌ tok neꞌalax chic jutij, neꞌe ja Jesús tre. \p \v 9 —Pro ¿nak cꞌa ja kas mero rbanic ja ramajon rbixic chwe? neꞌ chic jutij ja Nicodemo. \v 10 Ja cꞌa Jesús xbij chic tre: \p —At maestro waꞌan quixin ja tinamit Israel ja rtinamit Dios pro takaꞌan matichꞌobtaj amwal ja nbij chawe. \v 11 Pro ajoj bien kotak nak rbanic ja kamajon rbixic, bien katzꞌaton ja kamajon rkꞌalasaxic chewach pro ja rixix xa matenimaj ja nkabij chewe. \v 12 Anin nmajon rchꞌobic jeꞌe chawach ja nbantaji waweꞌ chwachꞌulew pro wi matanimaj pior cꞌa ja tok xtinchꞌob chic jeꞌe chawach ja nbantaji chilaꞌ chicaj ¿nak moda cꞌariꞌ xtanimaj chakajaꞌ? \v 13 Ni majun nak ta ekajnak ta chilaꞌ chicaj rtzꞌaton ta nak rbanic ja chilaꞌ chicaj, xa jun ja tzꞌatyon nak rbanic, arjaꞌ ja Ralcꞌwalaxel ja kajto chilaꞌ chicaj ja xoc alaxic cuqꞌuin ja winak, arjaꞌ ja cꞌo pa ranma ja Tatixel chilaꞌ chicaj. \v 14 Caniꞌ xuban ja Moisés ojer chipan ja chakijlaj ulew, arjaꞌ cꞌo jun rachbal cumatz xjotbaꞌ chwach jun cheꞌ in xetotaji ja winak rmal in queriꞌ cꞌa xtiban na tre ja Ralcꞌwalaxel ja xoc alaxic cuqꞌuin ja winak, arjaꞌ njotbax na chwach jun cheꞌ. \v 15 Queriꞌ nba̱n na tre utzcꞌa chi canojelal ja winak ja xtiyukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin ejeꞌeꞌ maquetakel chipan ja rpokonal, nyataj jun utzlaj cꞌaslemal chique pro jun cꞌaslemal ja ni mta wiꞌ qꞌuisic trij. \p \v 16 Ja Dios congana nerajoꞌ canojelal ja winak rmalcꞌariꞌ tok xutakto waweꞌ chwachꞌulew ja Ralcꞌwal, xarariꞌ jun. Queriꞌ xuban utzcꞌa chi canojelal ja winak ja xtiyukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin ejeꞌeꞌ maquetakel chipan ja rpokonal, nyataj na chique jun utzlaj cꞌaslemal ja ni mta wiꞌ qꞌuisic trij. \v 17 Queriꞌ nbij como ja Dios tok xutakto ja Ralcꞌwal waweꞌ chwachꞌulew ma rmal ta chi xquerutakel ta ja winak chipan ja rpokonal. Pro jariꞌ xutakto utzcꞌa chi rmal ja Ralcꞌwal nquewil na ja totajem xin Dios canojelal. \v 18 Canojelal ja winak ja nyukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Ralcꞌwal Dios ejeꞌeꞌ mchita kꞌetoj tzij xin Dios chiquij pro ja cꞌa matiyukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin ejeꞌeꞌ kꞌeton chic tzij chiquij rmal ja Dios chi neta̱kel chipan ja rpokonal. Como matiyukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Ralcꞌwal Dios chewiꞌ tok nba̱n queriꞌ chique. \v 19 Como ejeꞌeꞌ mta quigana ruqꞌuin ja luz ja penak chilaꞌ chicaj ja nsakirsan quebey chiquewach xa chewiꞌ tok kꞌeton chic tzij chiquij. Como ja Ralcꞌwal Dios arjaꞌ caniꞌ jun luz peti waweꞌ chwachꞌulew pro ja winak más na xel quecꞌuꞌx trij ja kꞌekumal. Queriꞌ queban como xa itzelal ja quimajon rbanic. \v 20 Ja wi amajon rbanic ja ritzelal jariꞌ xa itzel natzꞌat ja luz, ni majun agana xcatekaj ta ja bar cꞌo wiꞌ ja luz. Queriꞌ naban utzcꞌa chi matotakixi ja ritzelal ja ramajon rbanic. \v 21 Pro ja cꞌa wi amajon rbanic ja rutzil xin Dios jariꞌ matapokonaj natekaji ja bar cꞌo wiꞌ ja luz. Matapokonaj como cꞌol agana chi natquetzꞌat ja winak chi ja Dios ucꞌayon awxin chi rbanic nojel ja nattajini naban. \s * * * * * * * * * * \p \v 22 Cꞌacꞌariꞌ ja Jesús xerachbilajel ja rdiscípulo xebe chipan jun lugar ja cꞌo pa rcuenta Judea. Ja cꞌa tok xekaji, triꞌ qꞌuejeꞌ wiꞌ in ecꞌoli winak neruban bautizar. \v 23 In queriꞌ nuban ja Juan chakajaꞌ, arjaꞌ ntajini neruban bautizar ja winak chipan ja lugar rbinaꞌan Enón ja cꞌo chinakaj Salim como ja triꞌ sobre yaꞌ. Triꞌ xeꞌekaj wiꞌ ja winak in xeba̱n bautizar. \v 24 Majaꞌn ticoj pa cheꞌ triꞌ ja Juan rmal ja rey Herodes. \p \v 25 Ja discípulo rxin ja Juan ejeꞌeꞌ quemaj tzij cuqꞌuin juleꞌ chic aj Israel in cꞌoli quechꞌaꞌ chibil tak quiꞌ tre ja bautismo. \v 26 Ja cꞌa discípulo rxin ja Juan xebe ruqꞌuin in quewaꞌ xequibij tre riꞌ: \p —Rabí, pakasariꞌ ja rachi ja xaban bautizar chajuparaj binelyaꞌ Jordán ja xayaꞌ rbixic chi arjaꞌ ja Toꞌonel ja takonto rmal ja Dios, camic arjaꞌ ntajini neruban bautizar ja winak in canojel ja winak nebe ruqꞌuin, xecheꞌ tre. \v 27 Pro ja Juan xbij chique: \p —Ja ranin ninquicoti chi netajini nebe ja winak ruqꞌuin ja Jesús. Ja samaj nkaban chikajujunal chilaꞌ chicaj penak wiꞌ. \v 28 Ixix bien xecꞌwaxaj ja tok xinbij chique ja winak chi ma anin ta ja rin Cristo xarwariꞌ intakonto chi nyaꞌ rbixic ja Cristo chi npi na. \v 29 Ja Jesús yatal trij chi nebe ja winak ruqꞌuin chi ncachbilaj. Caniꞌ tre jun alaꞌ tok ncꞌuleꞌe yatal trij chi ja rxjayil nrachbilaj. No anin xa in caniꞌ ramigo jun alaꞌ tok ncꞌuleꞌe. Pro ja ramigo paꞌloc pa rxquin ja ralaꞌ ja ncꞌuleꞌe in rmajon rcꞌaxaxic ja nbij in congana nquicoti chi rcꞌaxaxic. Queriꞌ cꞌa chwe anin camic chakajaꞌ ninquicoti, nojnak ja quicotemal pa wanma. \v 30 Ja rjawaxic camic chi ni xtimajtajel wiꞌ ryaꞌic rukꞌij ja Jesús chijutij cumal ja winak, ja cꞌa chwe anin rjawaxic chi xtiban chwe caniꞌ ma incꞌo ta chwach ja Jesús. \p \v 31 Ja Ralcꞌwalaxel ja penak chilaꞌ chicaj xa ruyon arjaꞌ ja más nim rukꞌij chiquewach canojelal. Pro ja rajoj ja rok winak ma katzꞌaton ta nak rbanic ja chilaꞌ chicaj, xa ok rxin ja rwachꞌulew, xa jariꞌ nkatzijoj ja kotakin waweꞌ chwachꞌulew. Pro ja penak chilaꞌ chicaj xa ni ruyon wiꞌ arjaꞌ ja más nim rukꞌij chiquewach canojelal. \v 32 Ja rtzꞌaton in ja rcꞌaxan chilaꞌ chicaj jariꞌ rmajon rbixic pro ja winak xa matiquinimaj ja nbij. \v 33 Ja cꞌa nenimani ja nbij quewaꞌ nquibij riꞌ: —Ja Dios ni katzij wiꞌ nojelal ja nbij, necheꞌe. \v 34 Dios takyonto rxin ja Ralcꞌwalaxel in como ruqꞌuin ja Dios penak wiꞌ chewiꞌ tok tzij xin Dios ja nbij. Queriꞌ nuban como ja Dios nutakto ja rEspíritu Santo ruqꞌuin in ni nojnak wiꞌ ja rEspíritu Santo pa ranma, majutij ja maquita ucꞌan rmal. \v 35 Ja Ralcꞌwalaxel janila najoꞌx rmal ja Tatixel in ni majun nak ta ja maquita jachon pa rukꞌaꞌ rmal. \v 36 Ja wi nyukeꞌ acꞌuꞌx ruqꞌuin ja Ralcꞌwalaxel jariꞌ awcꞌan chic ja utzlaj cꞌaslemal ja ni mta wiꞌ qꞌuisic trij. Pro ja wi matanimaj ja Ralcꞌwalaxel jariꞌ ni matawil wiꞌ ja utzlaj cꞌaslemal in ni cꞌo wiꞌ ryewal ja Dios chawij. \c 4 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Ja cꞌa fariseo xekaj rbixic ja Jesús cuqꞌuin quewariꞌ: —Ja Jesús más na e qꞌuiy ja winak netajini neꞌoc rdiscípulo chwach ja neꞌoc ruqꞌuin ja Juan in más na e qꞌuiy neruban bautizar chakajaꞌ, xecheꞌxi. \v 2 Pro ma ja ta ja Jesús nbanowi ja bautismo, rdiscípulo ja nebanowi. \v 3 Ja kajaw Jesús tok xcꞌaxaj chi xekaj rbixic ja tzij cuqꞌuin ja fariseo cꞌacꞌariꞌ xel chipan ja departamento Judea, be chic chipan ja departamento Galilea. \v 4 Pro rjawaxic chi nkꞌax na chipan ja departamento Samaria. \v 5 Queriꞌ xuban be, xekaj chipan jun lugar ja cꞌo chinakaj ja tinamit rbinaꞌan Sicar cꞌo pa rcuenta Samaria. Ja tinamit Sicar chinakaj jun ulew cꞌo wiꞌ ja rxin Jacob ojer, jun ulew ja xuyaꞌ can ja Jacob tre ja José ja rcꞌajol. \v 6 In triꞌ cꞌo wiꞌ jun yaꞌ cꞌoton rxin ja Jacob ojer chakajaꞌ. Congana cosnak ja Jesús rmal ja binem xa chewiꞌ tok tzꞌabeꞌ chuchiꞌ ja jul xin yaꞌ. Pa tak ncꞌajkꞌij chi lariꞌ ja tok xekaj triꞌ. \p \v 7 Cꞌo cꞌa jun ixok aj Samaria pulul yaꞌ xurkaji ja bar tzꞌubul wiꞌ ja Jesús. Ja cꞌa Jesús xbij tre ja rixok: \p —Tasipaj jutzꞌit nuyaꞌ, neꞌ tre. \v 8 Ja cꞌa rdiscípulo ja Jesús ejeꞌeꞌ ebenak pa tinamit pa lokꞌoj way. \v 9 Ja cꞌa rixok xbij tre ja Jesús: \p —Pro atat at aj Israel waꞌan, ja cꞌa ranin in jun ixok in aj Samaria, takaꞌan nacꞌutuj yaꞌ chwe, neꞌ tre. Queriꞌ xbij ja rixok como ja raj Israel xa itzel quitzꞌaton quiꞌ cuqꞌuin ja raj Samaria. \v 10 Ja cꞌa Jesús xbij chic tre: \p —Ja wixta chꞌobtajnak amwal nak rbanic ja cochinem ja nsipaj ja Dios chawe, wixta chꞌobtajnak amwal nak inocnak wiꞌ anin ja nintajini nintzijon awqꞌuin camic riꞌ ja nmajon rcꞌutuxic nuyaꞌ chawe, atat xacꞌutuj ta yaꞌ ariꞌ chwe chakajaꞌ in xinyaꞌ ta jun yaꞌ chawe pro jun yaꞌ ja rcꞌamonto jun cꞌacꞌa cꞌaslemal chawe, neꞌ tre. \p \v 11 —Pro mta napulbej ja yaꞌ in congana pos rpan ja jul ¿bar cꞌa cꞌo wariꞌ ja yaꞌ ja cꞌa xabij chwe? \v 12 Ja kamamaꞌ Jacob arjaꞌ yoyon can chake awaꞌ ja yaꞌ riꞌ ojer, jawaꞌ xutij arjaꞌ in quetij ralcꞌwal in quetij rwacax chakajaꞌ. ¿La atat laꞌan ja más na nim akꞌij chwach arjaꞌ? neꞌe ja rixok. \v 13 Ja cꞌa Jesús xbij chic jutij: \p —Xa nak ta ntijowi ja yaꞌ riꞌ arjaꞌ ni nunaꞌ wiꞌ chakichiꞌ. \v 14 Pro ja ntijowi ja yaꞌ ja nyaꞌ anin jariꞌ ni mchita wiꞌ jutij nchakij ta ruchiꞌ. Pro ja yaꞌ ja nyaꞌ anin tre jariꞌ congana npulinto pa ranma caniꞌ nuban jun tzꞌuquel yaꞌ in rcꞌamonto tre ja utzlaj cꞌaslemal pro jun cꞌaslemal ja ni mta wiꞌ qꞌuisic trij, neꞌ tre. \p \v 15 —Ja yaꞌ ja nabij leꞌ tayaꞌaꞌ jutzꞌit wxin utzcꞌa majutij xtichakij chi ta nuchiꞌ utzcꞌa ma rjawaxic chi ta xquinpi chi ta waweꞌ xtunpuluꞌ chi ta ja yaꞌ riꞌ, neꞌe ja rixok. \p \v 16 —Camic jat, jasiqꞌuijto ja rawachajil, tawachbilajto, neꞌe ja Jesús tre. \p \v 17 —Pro ja ranin mta wachajil, neꞌe ja rixok. \p —Ni katzij wiꞌ ja nabij leꞌ chi mta awachajil \v 18 como e joꞌoꞌ ja rawachajil ejachon ewiꞌ cuqꞌuin in ja rachi ja nqꞌuejeꞌ awqꞌuin camic jariꞌ ma awachajil ta. Ni katzij wiꞌ ja xabij chwe chi mta awachajil, neꞌxi rmal ja Jesús. \p \v 19 —Ja nchꞌob anin maxla at jun profeta xin Dios. \v 20 Ja katiꞌt kamamaꞌ ajoj ojer parwiꞌ ja jun jayuꞌ leꞌ queyaꞌ wiꞌ rukꞌij ja Dios pro ja rixix nebij chi rjawaxic chi pa Jerusalén nya̱ꞌ wiꞌ rukꞌij ja Dios, nixcheꞌe, neꞌe ja rixok. \p \v 21 —Tanimaj ja xtinbij chawe camic riꞌ, xa nnakajinto ja tiempo tok ma ruyon chi ta parwiꞌ ja jun jayuꞌ leꞌ neyaꞌ wiꞌ rukꞌij ja Tatixel in ma ruyon chi ta pa Jerusalén chakajaꞌ. \v 22 Ixix ja rix aj Samaria neyaꞌ rukꞌij jun Dios pro ma chꞌobtajnak ta emwal nak rbanic. Pro ja rajoj ja rok aj Israel nkayaꞌ rukꞌij ja Dios in bien chꞌobtajnak kumal nak rbanic como ja totajem xin Dios jariꞌ chipan ja tinamit Israel nwinakar wiꞌ. \v 23 Pro xa nnakajinto ja tiempo tok ja winak pa tak canma xtiwinakar wiꞌ ja nquiyabej rukꞌij ja Tatixel in ni katzij wiꞌ ja xtiqueban tre, ma chaka ta costumbre. Queriꞌ xtiqueban ja winak ja ni katzij wiꞌ chi nqueyaꞌ rukꞌij como queriꞌ nrajoꞌ ja Tatixel chi nba̱n tre in arjaꞌ rmajon quicanoxic ja nebano queriꞌ tre. In ja camic ecꞌo jujun ja queriꞌ chic nqueban tre. \v 24 Ja Dios arjaꞌ Espíritu, matitzꞌattaji chewiꞌ tok rjawaxic chi ja winak pa tak canma nwinakar wiꞌ ja nquiyabej rukꞌij in rjawaxic chakajaꞌ chi ni katzij wiꞌ ja nqueban, ma chaka ta costumbre. Queriꞌ xbij ja Jesús tre ja rixok. \p \v 25 —Anin wotak chi npi na ja Mesías chi nurchꞌoboꞌ chikawach nojelal nak rbanic, neꞌe ja rixok. (Mesías tibij tzij Cristo.) \p \v 26 —Pro anin cꞌariꞌ ja rin Mesías ja nmajon tzij awqꞌuin camic riꞌ, neꞌxi rmal ja Jesús. \p \v 27 Kas quimajon tzij tok xeꞌurkaji ja rdiscípulo ja Jesús. Ejeꞌeꞌ kas junwiꞌ quetzꞌat chi ntajini ntzijon ruqꞌuin jun ixok. Pro ni majun chique xbij ta tre: —¿Nak nawajoꞌ tre owi nak netzijoj ruqꞌuin? xcheꞌ ta tre. \v 28 Ja cꞌa rixok arjaꞌ xuyaꞌ can ja rcucuꞌ, be chipan ja tinamit. Ja cꞌa tok xekaji quewaꞌ xbij chique ja winak riꞌ: \v 29 —Cꞌo jun achi xoktzijon ruqꞌuin, arjaꞌ xbij chwe nojel ja nbanon chipan ja ncꞌaslemal. Joꞌ mpeꞌ, tekatzꞌataꞌ, maxla arjaꞌ ja Cristo, neꞌ chique. \v 30 Cꞌacꞌariꞌ xeꞌel chipan ja tinamit in xebe ruqꞌuin ja Jesús. \v 31 Majaꞌn queꞌekaji ja tok bix tre ja Jesús cumal ja rdiscípulo: \p —Rabí catwaꞌi, neꞌxi. \p \v 32 —Anin cꞌoli ja nway pro ixix xa ma ewotak ta nak rbanic, neꞌ chique. \v 33 Ja cꞌa rdiscípulo quewaꞌ quibij chiquibil tak quiꞌ riꞌ: —Maxla cꞌo jun cꞌamyonto rway, xecheꞌe. \v 34 Pro ja Jesús xbij chic chique: \p —Anin cꞌoli ja rocnak rqꞌuexwach nway. Anin ja tok nban rvoluntad ja Dios ja takyonpi wxin in tok nban cumplir ja samaj ja ryaꞌon chwe chi nban jariꞌ ja rocnak rqꞌuexwach ja nway. \v 35 Ja nebij ixix cꞌa chi quijiꞌ icꞌ nelto wiꞌ ja cosecha, nixcheꞌe. Pro anin nbij chewe, queꞌetzꞌataꞌ mpeꞌ ja winak leꞌ epenak, ejeꞌeꞌ e caniꞌ juleꞌ tijcoꞌm ja kꞌen chic, utz chic nba̱n cosechar. \v 36 Ja nebano cosechar quixin jariꞌ cꞌo jun rtojbalil nyataj chique. Ja cosecha xtiqueban quewaꞌ rbanic riꞌ, nequecoj ja winak chipan ja gobierno xin Dios in jariꞌ winak nyataj chique ja utzlaj cꞌaslemal ja ni mta wiꞌ qꞌuisic trij. Queriꞌ rbanic utzcꞌa chi nequicoti ja neticowi ja samaj in ja nebano cosechar ja samaj ejeꞌeꞌ nequicot cuqꞌuin chakajaꞌ. \v 37 Queriꞌ rbanic caniꞌ nbij ja jun tzij kacꞌaxan quewariꞌ: —Cꞌoli nticowi ja rijaꞌtz in cꞌoli ja nbano cosechar rwach, queriꞌ nbij. \v 38 Anin xixnutakel cuqꞌuin ja winak chi neꞌebanaꞌ cosechar pro ma ixix ta ja rixtijyonto rpokonal chi rbanic ja samaj pro ecꞌo juleꞌ chic ja retijyonto rpokonal chi rbanic ja samaj in ixix camic nixtajini neban cosechar ja quiticonto ejeꞌeꞌ. Queriꞌ xbij ja Jesús chique ja rdiscípulo. \p \v 39 Ja raj Samaria tok quicꞌaxaj ja bix chique rmal ja rixok ja cach aj tinamit chi ja Jesús xbij tre nojelal ja rbanon chipan ja rcꞌaslemal e qꞌuiy chique yukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Jesús rmal. \v 40 Rmalariꞌ tok xeꞌekaji ja raj Samaria ruqꞌuin ja Jesús quibij tre chi nqꞌuejeꞌ cuqꞌuin in queriꞌ xuban qꞌuejeꞌ caꞌiꞌ kꞌij cuqꞌuin. \v 41 In tok xumaj tzij ja Jesús cuqꞌuin ecꞌo na más chique yukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin rmal ja xbij chique. \v 42 In quibij tre ja rixok: —Ja nabey yukeꞌ kacꞌuꞌx ruqꞌuin ja Jesús rmal ja xabij chake pro ja camic más chi na yukul kacꞌuꞌx ruqꞌuin como kacꞌaxaj ja xbij chake in bien kotak chi arjaꞌ ja Cristo ja Toꞌonel kaxin kanojelal ja rok winak, xecheꞌ tre. \s * * * * * * * * * * \p \v 43 Ja Jesús tok tzꞌakati ja caꞌiꞌ kꞌij rmal cꞌacꞌariꞌ xeꞌelel triꞌ, xebe chic chipan ja departamento Galilea. \v 44 Arjaꞌ cꞌo jun tzij rbin chic chique juleꞌ winak, quewaꞌ rbin chique riꞌ: —Jun profeta xin Dios ma lokꞌ ta nnaꞌi cumal ja rach aj tinamit, neꞌe. \v 45 Ja cꞌa tok xekaji kas quiꞌil rcꞌulic bani cumal ja raj Galilea. Queriꞌ queban tre como quitzꞌaton chic nojel ja xuban ja Jesús pa Jerusalén chipan ja nmakꞌij pascua como ejeꞌeꞌ jun xepi chipan ja nmakꞌij. \p \v 46 Xekaj chic jutij chipan ja tinamit Caná ja cꞌo pa rcuenta Galilea ja bar xuban wiꞌ vino tre juleꞌ yaꞌ. Cꞌo cꞌa jun oficial xin gobierno, arjaꞌ aj Capernaum in cꞌo jun rcꞌajol yawaꞌ. \v 47 Ja cꞌa roficial tok xcꞌaxaj chi elnakto ja Jesús pa Judea in tok xcꞌaxaj chi cꞌo chic pa Galilea arjaꞌ be ruqꞌuin. Ja tok xekaji ruqꞌuin ja Jesús quewaꞌ xbij tre riꞌ: \p —Joꞌ paki jutzꞌit wqꞌuin, jatzursaj paki jutzꞌit ja ncꞌajol, xajalal majaꞌn ticami, neꞌ tre. \p \v 48 —Ixix takaꞌan ni ma xquinenimaj ta wiꞌ ja maquita cꞌo juleꞌ milagro nban chewach, neꞌxi rmal ja Jesús. \v 49 Pro ja roficial xbij chic jutij tre: \p —Joꞌ paki jutzꞌit wqꞌuin, ja ncꞌajol xajalal majaꞌn ticami, neꞌ chic tre. \p \v 50 —Jat, mchita camíc nuban ja racꞌajol, ntzuri, neꞌxi rmal ja Jesús. Ja roficial xnimaj ja bix tre in be. \v 51 Kas rmajon bey tok xerucꞌul ja rmoso in bix tre cumal chi: \p —Tzuri ja racꞌajol, mchita camíc nuban, neꞌxi. \p \v 52 —¿Nak hora xurkaj rwach pa sak? neꞌ chique. \p —Iwir a la una xin takakꞌij xpaxij riꞌ ja cꞌatan trij, neꞌxi. \v 53 Ja tatixel bien chꞌobtaj rmal chi jariꞌ misma hora tok bix tre rmal ja Jesús chi mchita camíc nuban ja rcꞌajol in ntzuri. Arjaꞌ más chi na yukeꞌ rucꞌuꞌx ruqꞌuin ja Jesús in ja recꞌo pa rochoch ejeꞌeꞌ yukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin chakajaꞌ. \v 54 Quircꞌawaꞌ xuban ja Jesús tok xelpi chic ja pa Judea in tok xekaj chic pa Galilea, ja cꞌawaꞌ rcab milagro xuban. \c 5 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Xerilaꞌ chic jun ja nmakꞌij ja ncꞌu̱l cumal ja raj Israel in be ja Jesús pa Jerusalén. \v 2 Triꞌ pa Jerusalén cꞌo wiꞌ jun yaꞌ. Cꞌo rubiꞌ ja yaꞌ, ja pa quitzobal ja raj Israel Betesda nbix tre. Ja yaꞌ chinakaj jun puerta cꞌo wiꞌ, jariꞌ puerta ja bar natoc wiꞌ chipan ja tinamit. Cꞌo rubiꞌ ja puerta, puerta quixin carnelo nbix tre. Cꞌo joꞌoꞌ galera ja bar cꞌo wiꞌ ja yaꞌ. Jariꞌ galera quixin yawaꞌiꞌ chi neqꞌuejeꞌ chuxeꞌ. \v 3 E qꞌuiy ja yawaꞌiꞌ ecꞌo triꞌ caniꞌ chique moyaꞌ, caniꞌ chique ja tak cojo in caniꞌ chique ja resiquirnak chakajaꞌ. Ja yawaꞌiꞌ cayben jun tiempo ja tok xtursil can ja yaꞌ rmal jun ángel. \v 4 Como cꞌo jun ángel nursilaꞌ can jeꞌe ja yaꞌ. Ja tok nsiltaj can ja yaꞌ nebe ja yawaꞌiꞌ chipan, ja cꞌa kas nkaji nabey chipan jariꞌ ntzuri xa nak ta chi yobilal cꞌo tre. \p \v 5 Cꞌo cꞌa jun ja rachi triꞌ yawaꞌ, tuban treintiocho junaꞌ tiyawaji. \v 6 Ja cꞌa Jesús xutzꞌat ja yawaꞌ in bien rotak chi congana tiempo cotzꞌol triꞌ in quewaꞌ xbij tre riꞌ: \p —¿La nawajoꞌ nattzuri? neꞌ tre. \p \v 7 —Anin ni majun nak ta nincꞌamoꞌel chipan ja yaꞌ leꞌ tok nursil can in tok ninbe nuyon junwiꞌ nekaj chinwach nabey chipan, neꞌxi rmal ja yawaꞌ. \p \v 8 —Catyictaji, tacꞌamaꞌel ja rawarbal in catbini, neꞌe ja Jesús tre. \v 9 In jariꞌ misma hora tzuri ja rachi, xucꞌol ja rwarbal in xumaj binem. \p Ja tok tzuri ja yawaꞌ jariꞌ pa jun xulaꞌnbal kꞌij. \v 10 Como xulaꞌnbal kꞌij rmalcꞌariꞌ tok quewaꞌ bix tre cumal ja raj Israel riꞌ: \p —Camic xulaꞌnbal kꞌij, xajan chi nawcꞌaj ja rawarbal, neꞌxi. \p \v 11 —Pro ja rachi ja xintzursani arjaꞌ bin chwe chi ncꞌol ja nwarbal in ninbini, neꞌe ja rachi chique. \p \v 12 —¿Nak cꞌa chi achiꞌal ariꞌ ja bin chawe chi queriꞌ naban? xecheꞌ tre. \v 13 Pro ja rachi arjaꞌ ma rotak ta rwach ja tzursan rxin como elnakel chic ja Jesús in cꞌuluto congana e qꞌuiy ja winak ecꞌo triꞌ. \v 14 Cꞌa coꞌl ariꞌ tok xiltaji ja rachi rmal ja Jesús chipan ja templo. Quewaꞌ xbij ja Jesús tre riꞌ: —Camic xattzuri pro macatmacun chi ta, matzij xa cꞌoli xtipi chic chipan ja racꞌaslemal ja más chi na lawuloꞌ, neꞌe. \p \v 15 Cꞌacꞌariꞌ be ja rachi cuqꞌuin ja raj Israel, xerbij chique chi Jesús ja tzursan rxin. \v 16 Como ja Jesús ecꞌoli winak nertzursaj pa tak xulaꞌnbal kꞌij rmalcꞌariꞌ tok ja raj Israel quemaj rcanoxic rij rwach nak nqueban tre chi nquicamsaj: —Takaꞌan nsamaji ja Jesús pa tak xulaꞌnbal kꞌij, necheꞌe. \v 17 Pro ja Jesús xbij chique: —Ja Nataꞌ arjaꞌ ni rmajonto wiꞌ samaj camic in anin ni nmajon wiꞌ samaj chakajaꞌ, neꞌ chique. \v 18 Rmalcꞌariꞌ ja tok más chi na quemaj rchꞌobic nak nqueban tre chi nquicamsaj como caꞌiꞌ chic ja ril ja Jesús nquibij. Jun, xuban ja pa xulaꞌnbal kꞌij ja chꞌaꞌoj rij chi nbani, in jun chic, xucoj ja Dios como rtataꞌ in jariꞌ xa njunsbej riꞌ ruqꞌuin ja Dios. \s * * * * * * * * * * \p \v 19 Cꞌacꞌariꞌ ja Jesús xbij chique: —Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chewe riꞌ, ja Ralcꞌwalaxel arjaꞌ mta moda ja chaka ta ruyon xtuban kaj ja cꞌo rgana nuban, ni ja wiꞌ ja rejemplo rxin ja Tatixel nucꞌam. Caniꞌ nuban ja Tatixel jariꞌ nban anin chakajaꞌ ja rin Alcꞌwalaxel. \v 20 Ja Tatixel como arjaꞌ nrajoꞌ ja Ralcꞌwalaxel chewiꞌ tok nucꞌut chwach nojel rwach ja samaj ja nuban. In cꞌa cꞌo na juleꞌ chic ja samaj ja majaꞌn tucꞌut chwach ja más chi na nimak tak samaj chwach ja caniꞌ emajon rtzꞌatic camic riꞌ. Queriꞌ cꞌa xtuban utzcꞌa chi ixix kas xticꞌascꞌoꞌi xtetzꞌat. \v 21 Ja Tatixel neruyic camnakiꞌ in nuyaꞌ cꞌacꞌa cꞌaslemal chique in queriꞌ cꞌa nuban ja Ralcꞌwalaxel chakajaꞌ, arjaꞌ nuyaꞌ cꞌacꞌa cꞌaslemal chique ja winak xa nak ta chi winakil ja cꞌo rgana nuyaꞌ chique. \v 22 Ja Tatixel ma arjaꞌ ta xtikꞌeto tzij chiquij ja winak como pa rukꞌaꞌ ja Ralcꞌwalaxel rjachon wiꞌ chi jaꞌ Ralcꞌwalaxel xtikꞌeto tzij chiquij ja winak canojelal. \v 23 Queriꞌ rbanon ja Tatixel utzcꞌa chi xtiyaꞌ na rukꞌij ja Ralcꞌwalaxel cumal canojelal ja winak ja caniꞌ nba̱n arjaꞌ tre ja Tatixel. Ja wi matayaꞌ rukꞌij ja Ralcꞌwalaxel jariꞌ matayaꞌ rukꞌij ja Tatixel chakajaꞌ como ja Tatixel arjaꞌ takyonto rxin ja Ralcꞌwalaxel. \p \v 24 Bien tecꞌwaxaj ja xtinbij chewe riꞌ, ja wi cꞌo jun winak nuyaꞌ rxquin tre ja ntzobal in wi yukul rucꞌuꞌx ruqꞌuin ja Tatixel ja takyonpi wxin jariꞌ rcꞌan chic ja utzlaj cꞌaslemal ja ni mta wiꞌ qꞌuisic trij in matitakel chipan ja nimlaj rpokonal, arjaꞌ kꞌaxnakpi chic chipan ja camíc, jariꞌ rwilon chic ja utzlaj cꞌaslemal. \v 25 Bien tecꞌwaxaj ja xtinbij chewe riꞌ, cꞌo jun tiempo nnakajinto, jariꞌ tiempo ni chwach chic okcꞌo wiꞌ riꞌ in chipan ariꞌ tiempo ja winak ja recamnak chwach ja Dios ejeꞌeꞌ nquicꞌaxaj na rukul ja Ralcꞌwal Dios. Ja necꞌaxani ja rukul ejeꞌeꞌ nyataj chique ja utzlaj cꞌaslemal. \v 26 Queriꞌ rbanic como ja Tatixel Yoꞌl cꞌaslemal in ryaꞌon tre ja Ralcꞌwalaxel chi arjaꞌ Yoꞌl cꞌaslemal chakajaꞌ \v 27 in rjachon pa rukꞌaꞌ chi arjaꞌ xtikꞌeto tzij chiquij ja winak. Queriꞌ rbanon tre como arjaꞌ ja Ralcꞌwalaxel ja xoc alaxic cuqꞌuin ja winak. \v 28 Maxta junwiꞌ tecꞌwaxaj ja cꞌa xinbij kaj chewe riꞌ como nerilaꞌ na jun kꞌij chi canojelal ja remukun pa tak comsanto nquicꞌaxaj na rukul ja Ralcꞌwalaxel \v 29 in tok xtiquicꞌaxaj ja rukul necꞌastaji canojelal rmal. Ja re banol utzil ejeꞌeꞌ necꞌastaj chipan ja utzlaj cꞌaslemal ja ni mta wiꞌ qꞌuisic trij, ja cꞌa re banol itzelal ejeꞌeꞌ necꞌastaji chakajaꞌ pro neta̱kel chipan ja nimlaj rpokonal. \p \v 30 Anin mta moda ja xta nnaꞌoj anin xtincoj kaj ta nuyon, ja tzij ja nbix chwe rmal ja Tatixel jariꞌ nkꞌetbej tzij chiquij ja winak. Anin ni rubey wiꞌ ja kꞌetoj tzij nban como ma nvoluntad ta anin nban kaj nuyon pro rvoluntad ja Tatixel ja takyonpi wxin. \v 31 Ja wixta xa nuyon anin ninyoꞌ testigoꞌil chewach tre nak inocnak wiꞌ cꞌo ta cꞌa moda ariꞌ xtebij ta chwe chi ma katzij ta ja nbij chewe. \v 32 Pro cꞌo chi na jun ja rocnak testigo chwij in bien wotak chi ni katzij wiꞌ ja testigoꞌil nuyaꞌ. \v 33 Ixix xetak rcꞌaxaxic tre ja Juan in arjaꞌ xoc testigo chwij chi ja Dios takyonpi wxin in ni katzij wiꞌ ja xbij chewe. \v 34 Pro anin ma rjawaxic ta chwe chi cꞌo ta jun winak xtoc ta testigo chwij xarwariꞌ nnataj chewe ja testigoꞌil xuyaꞌ ja Juan chwij utzcꞌa chi ixix newil ja totajem xin Dios rmal. \v 35 Ja Juan arjaꞌ xoqui caniꞌ jun kꞌakꞌ pro jun kꞌakꞌ tzijili ja congana ruchꞌaꞌ. Ja cꞌa rixix xixqꞌuejeꞌ conforme chi rcꞌaxaxic ja xbij ja Juan chewe in xixquicot rmal pro xa jurata, xa xocꞌo ecꞌuꞌx rmal chi rcꞌaxaxic. \v 36 Pro cꞌo chi na jun nyoꞌ testigoꞌil chwij in ja testigoꞌil nuyaꞌ arjaꞌ más chi na nim rukꞌij chwach ja xuyaꞌ ja Juan. Ja samaj ja nmajon rbanic jariꞌ ocnak testigoꞌil chwij, jariꞌ samaj yatajnak chwe rmal ja Tatixel chi nban in jariꞌ samaj ncꞌutuwi chi ja Tatixel intakyonto. \v 37 In jun chic, ja mismo Tatixel ja takyonto wxin arjaꞌ ni ryaꞌonto wiꞌ testigoꞌil chwij chakajaꞌ. Pro ixix ni majutij eyaꞌon ta ewxquin tre ja nbix chewe rmal ja Dios nixtacꞌa eyaꞌon ta caso tre ja tok arjaꞌ xkꞌalasaj jeꞌe riꞌ chewach. \v 38 In chakajaꞌ ma eyaꞌon ta lugar tre ja rtzobal chi ocnak ta pa tak ewanma. Ni kꞌalaj wiꞌ chi ma eyaꞌon ta lugar tre como arjaꞌ takyonto wxin in ixix ni majun egana xtiyukeꞌ ta ecꞌuꞌx wqꞌuin. \v 39 Ja rixix congana nesiqꞌuij ja rtzobal Dios: —Chipan ja rtzobal Dios nkawil wiꞌ ja utzlaj cꞌaslemal ja ni mta wiꞌ qꞌuisic trij, nixcheꞌ kaj. Pro ja rtzobal Dios, anin ja ninrtzijoj, ja rtzobal Dios jariꞌ nkꞌalasani nak inocnak wiꞌ. \v 40 Pro ja rixix ni majun egana xtiyukeꞌ ta ecꞌuꞌx wqꞌuin, xa nechꞌaꞌ ja utzlaj cꞌaslemal ja ntzujuj chewe ja ni mta wiꞌ qꞌuisic trij. \p \v 41 Ma ja ta nwajoꞌ ja xtiyaꞌ ta nukꞌij cumal winak \v 42 pro xarwariꞌ bien wotak chi mta ja rajoben riꞌil xin Dios pa tak ewanma. \v 43 Ja nataꞌ Dios arjaꞌ intakyonto pro ixix ni majun egana xtiyukeꞌ ta ecꞌuꞌx wqꞌuin. Pro ja tok cꞌo jun achi xa ruyon nuban mandar riꞌ chi nbe ewqꞌuin jariꞌ nyukeꞌ ecꞌuꞌx ruqꞌuin ixix. \v 44 Ja newajoꞌ ixix xa neyaꞌ ekꞌij chibil tak ewiꞌ pro ni majun nbij ecꞌuꞌx tre ja xteban ta ja rutzil xin Dios ja ni xarwariꞌ jun chi Dios. Ja tok xa queriꞌ neban jariꞌ congana cꞌayew ja xtiyukeꞌ ta ecꞌuꞌx wqꞌuin. \v 45 Pro maxta techꞌob chi anin xquinyoꞌ parte chewij chwach ja Tatixel. Ja nyoꞌ parte chewij jariꞌ ja Moisés in ixix nebij chi congana yukul ecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Moisés. \v 46 Ja wixta katzij chi xenimaj ja Moisés xinenimaj ta cꞌa anin ariꞌ chakajaꞌ como ja rtzꞌiban can ja Moisés, chwe anin rtzꞌiban can wiꞌ chi bien nkꞌalajini nak inocnak wiꞌ. \v 47 Pro wi matenimaj ja rtzꞌiban can ja Moisés ¿nak moda cꞌariꞌ xtenimaj ja ntzobal anin? Queriꞌ xbij ja Jesús chique. \c 6 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Cꞌacꞌariꞌ be chic ja Jesús chajuparaj mar xin Galilea ja cꞌo chic jun rubiꞌ mar xin Tiberias neꞌxi. \v 2 Congana e qꞌuiy ja winak xetreꞌ trij rmal ja nimak tak milagro xuban chiquewach como ecꞌoli ja yawaꞌiꞌ xertzursaj. \v 3 Joteꞌ chwach jun jayuꞌ in xuwil jun lugar ja bar tzꞌabeꞌ wiꞌ e rachbil ja rdiscípulo. \v 4 Xa nnakajinto ja nmakꞌij pascua ja ncꞌu̱l cumal ja raj Israel. \v 5 Ja Jesús tok xutzꞌat chi congana winak xeꞌekaj ruqꞌuin xbij tre ja Felipe: \p —¿Bar nekalokꞌoꞌ wiꞌ queway ja winak leꞌ? neꞌ tre. \v 6 Pro jawaꞌ tzij xbij xa ncꞌambajbej rxin ja Felipe como ja Jesús arjaꞌ bien rotak nak xtuban ja nertzukbej ja winak. \v 7 Ja cꞌa Felipe xbij tre: \p —Ja wixta cꞌo caꞌiꞌ ciento quetzal caxlanway maqueruban ja winak leꞌ xtiquetij ta tak tzꞌit chiquijujunal, neꞌe. \v 8 Cꞌo jun chique ja discípulo rbinaꞌan Andrés, arjaꞌ rchꞌalal ja Simón Pedro in quewaꞌ xbij tre ja Jesús riꞌ: \p \v 9 —Cꞌo jun talaꞌ waweꞌ riꞌ, arjaꞌ cꞌo joꞌoꞌ rkan caxlanway ruqꞌuin cebada ocnak in e caꞌiꞌ tak cakan chꞌuꞌ pro ¿la neruban ta cꞌalaꞌ winak leꞌ? congana e qꞌuiy, neꞌe. \v 10 Ja cꞌa Jesús xbij chique ja rdiscípulo: \p —Queꞌetzꞌubaꞌ canojel ja winak leꞌ, neꞌ chique. Como chipan ariꞌ lugar ja recꞌo wiꞌ cꞌo buen tak kꞌayis netzꞌabeꞌ chipan. In canojel ja winak xekaj chi tzꞌubulem, ecꞌo la joꞌoꞌ mil ja xa queyon achiꞌiꞌ. \v 11 Ja cꞌa Jesús xucꞌam ja caxlanway, xmaltioxij tre ja Dios in xujach chique ja discípulo. Ja cꞌa discípulo quemaj rjachic chique canojel ja winak ja retzꞌubuli in queriꞌ queban chique ja chꞌuꞌ chakajaꞌ. Ja winak quetij janiꞌ ja kas cꞌo quigana quetij. \v 12 Ja tok tzuri waꞌim cumal xenoji chi utz in quewaꞌ xbij ja Jesús chique ja discípulo riꞌ: \p —Temoloꞌ ruchiꞌ nojelal ja totaji, matinwajoꞌ xtitzꞌilox ta, neꞌ chique. \v 13 Ja cꞌa discípulo quemaj rmolic ruchiꞌ nojelal. Ja cꞌa tok moltaj cumal cablajuj chacach xuban pro ni noji chi cablajuj. Jariꞌ totaji tre ja joꞌoꞌ rkan caxlanway ja ma xecowin ta ja winak trij chi rtijic. \p \v 14 Ja winak tok quetzꞌat ja milagro ja xuban ja Jesús chiquewach quewaꞌ quibij riꞌ: —Jalaꞌ jun achi leꞌ ni katzij wiꞌ chi arjaꞌ ja profeta xin Dios ja tzꞌibtal can chi npi na, xecheꞌe. \v 15 Ja cꞌa Jesús bien chꞌobtaj rmal chi ncajoꞌ nqueban puersa tre chi arjaꞌ noc rey pa quewiꞌ rmalcꞌariꞌ xelel chipan ja lugar, joteꞌ chic jutij chwach jun jayuꞌ ruyon in xuwil jun lugar ja bar qꞌuejeꞌ wiꞌ. \s * * * * * * * * * * \p \v 16 Ja cꞌa tok xuban hora tok kas nmalal chic xexuleꞌe ja discípulo chiꞌ mar. \v 17 Ja cꞌa tok xeꞌekaji xeꞌoquel chipan jun lancha, xebe pa Capernaum ja cꞌo chajuparaj chic mar. Ocnak chic akꞌaꞌ pro majaꞌn tekaji ja Jesús cuqꞌuin. \v 18 Pro chaka jalal tok jaktajto jun nimlaj ikꞌ chiquij, congana nimak tak baloj chic chipan ja mar. \v 19 Cꞌo la joꞌoꞌ wakiꞌ kilómetro quiyaꞌon can chic ja chiꞌ mar ja tok chaka jalal quetzꞌat ja Jesús, arjaꞌ rmajon binem parwiꞌ yaꞌ in xekaj chinakaj ja lancha ja recꞌo chipan. Ja cꞌa rejeꞌeꞌ congana quixbej quiꞌ rmal. \v 20 Pro ja Jesús xbij chique: —Ma texbej ta ewiꞌ, xwaꞌn anin, neꞌ chique. \v 21 Congana xequicoti, quecojel chic ja Jesús cuqꞌuin pa lancha in cꞌa jaꞌ quenaꞌ ecꞌo chic chipan ja lugar ja bar nebe wiꞌ. \s * * * * * * * * * * \p \v 22 Ja cꞌa chi rcab kꞌij ecꞌo can ja winak chiꞌ mar. Quetzꞌat chi ma xoquel ta ja Jesús pa lancha cuqꞌuin ja rdiscípulo tok xebe pa Capernaum, xa queyon xebe in mchita jun ja lancha, xa ni xarwariꞌ jun. \v 23 Pro cꞌo juleꞌ ja lancha xelel pa Tiberias, be kꞌax chic chajuparaj chic mar. Ja lugar ja bar xekaj wiꞌ chinakaj ja mismo lugar ja bar qꞌuejeꞌ wiꞌ ja Jesús tokoriꞌ tok xmaltioxij tre ja Dios in xerutzuk ja winak. \v 24 Ja cꞌa winak ja recꞌo can chiꞌ mar tok quetzꞌat chi mchita ja Jesús in nixtacꞌa rdiscípulo chi ta chakajaꞌ cꞌacꞌariꞌ xeꞌoquel pa tak lancha, xebe pa Capernaum chi rcanoxic ja Jesús. \p \v 25 Ja cꞌa tok xeꞌekaji ja chajuparaj chic mar pa Capernaum triꞌ quewil wiꞌ in quewaꞌ quibij tre riꞌ: \p —Rabí ¿nak hora xaturkaji ja waweꞌ? xecheꞌ tre ja Jesús. \v 26 Ja cꞌa Jesús xbij chique: \p —Ixix ninecanoj pro ma rmal ta chi chꞌobtaj emwal nak ja kas mero rcꞌamonto ja juleꞌ milagro ja xinban chewach. Ninecanoj pro xa rmal chi xixnutzuk tre ja caxlanway in xixnoji chi utz. \v 27 Ixix congana samaj neban chi rcanoxic ja reway pro juleꞌ way ja xa nocꞌowi pro ma xar tawaꞌ samaj teban. Pro ja neban, congana ta nixsamaji chi rcanoxic ja way ja ni mta wiꞌ ocꞌowem nuban, juleꞌ way ja rcꞌamonto ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. Ja Ralcꞌwalaxel ja xoc alaxic cuqꞌuin ja winak arjaꞌ nsipan chewe ja way ja cꞌa xinbij chewe riꞌ. Como Dios ja Tatixel arjaꞌ bien rkꞌalasan chic chi arjaꞌ takyonto rxin ja Ralcꞌwalaxel, xecheꞌxi ja winak rmal ja Jesús. \p \v 28 —¿Nak cꞌa chi samajil nkaban utzcꞌa chi samaj xin Dios ja nkaban? xecheꞌ chic tre. \p \v 29 —Tiyukeꞌ ecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Ralcꞌwalaxel ja takonto rmal ja Dios in tok nyukeꞌ ecꞌuꞌx ruqꞌuin ja cꞌariꞌ samaj xin Dios, xecheꞌxi rmal ja Jesús. \v 30 In quibij chic tre: \p —¿Nak cꞌa chi milagroꞌil naban ja nacꞌutbej chikawach chi ni katzij wiꞌ chi Dios attakyonto? ¿Nak cꞌa nacꞌut chikawach utzcꞌa chi nkatzꞌat in rmalariꞌ xcatkanimaj? ¿Nak cꞌa chi samajil naban atat chewiꞌ? \v 31 Ja katiꞌt kamamaꞌ ejeꞌeꞌ tok xeqꞌuejeꞌ chipan ja lugar chakijlaj ulew ojer cꞌo juleꞌ maná quetij ja takto chicaj caniꞌ tzꞌibtal can quewariꞌ: —Way xin chicaj xuyaꞌ chique chi nquetij, queriꞌ nbij, xecheꞌ tre. \v 32 Bix chic chique rmal ja Jesús: \p —Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chic chewe riꞌ, ja way ja pi chicaj ma ja ta Moisés yowi, ja nataꞌ Dios arjaꞌ yowi in ja way xin chilaꞌ chicaj ja ni katzij wiꞌ chi way ni ja wiꞌ nataꞌ Dios nyowi chakajaꞌ. \v 33 Queriꞌ nbij chewe como ja way ja nuyaꞌ ja Dios jariꞌ ja penak chilaꞌ chicaj jariꞌ ja nuyaꞌ utzlaj cꞌaslemal chique ja winak pro canojelal, xecheꞌxi. \p \v 34 —Kajaw ¿nak tre matayaꞌ chake laꞌ ja way ja nabij leꞌ pro ni ta ja wiꞌ nayaꞌ chake nojel tak kꞌij? xecheꞌ tre. Ja cꞌa Jesús xbij chic jutij chique: \p \v 35 —Anin cꞌariꞌ ja rin way, anin ninyowi ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. Ja winak ja nyukeꞌ quecꞌuꞌx wqꞌuin jariꞌ ni mchita wiꞌ waꞌal xtiquetij ta nixtacꞌa chakichiꞌ ta chakajaꞌ. \v 36 Pro caniꞌ nbin chic chewe chi ixix masqui inetzꞌaton chic pro ni matiyukeꞌ wiꞌ ecꞌuꞌx wqꞌuin. \v 37 Canojel ja winak ja neyataj chwe rmal ja Tatixel ejeꞌeꞌ neꞌurkaj wqꞌuin in tok neꞌurkaji mta ariꞌ ja maquita nenucꞌul canojelal. \v 38 Anin xinkajto chilaꞌ chicaj, inpenak chi rbanic ja rvoluntad ja rintakyonto, ma nvoluntad ta anin nunbanaꞌ kaj ta nuyon. \v 39 Ja Tatixel ja takyonpi wxin quewaꞌ rvoluntad riꞌ, chi canojel ja reyaꞌon chwe rmal ni majun chique xtintzꞌilaꞌ ta in tok xterilaꞌ ja qꞌuisbal tiempo nenuyic canojelal chipan ja camíc. \v 40 Ja Tatixel ja takyonpi wxin quewaꞌ rvoluntad riꞌ, chi canojel ja winak ja ncotakij rwach ja Ralcꞌwalaxel in nyukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin ejeꞌeꞌ nyataj chique ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. Ja cꞌa tok xterilaꞌ ja qꞌuisbal tiempo anin ninyico quixin chipan ja camíc. Queriꞌ xbij ja Jesús chique. \p \v 41 Ja cꞌa raj Israel ejeꞌeꞌ quemaj rtzijoxic ja Jesús como mta quigana ruqꞌuin ja xbij chique chi arjaꞌ ja way kajnakto chilaꞌ chicaj. \p \v 42 —Jalaꞌ jun achi leꞌ xwaꞌn Jesús ja rcꞌajol José, kotak waꞌan quewach rtataꞌ ruteꞌ alaꞌ. ¿Nak tre tok nbij chi kajnakto chilaꞌ chicaj? xecheꞌe. \v 43 Ja cꞌa Jesús xbij chique: \p —Ma quinetzijoj ta. \v 44 Canojel ja winak ja neꞌurkaj wqꞌuin chi nyukeꞌ quecꞌuꞌx wqꞌuin ni majun chique ja xta ruyon nurkaji, ni rjawaxic wiꞌ chi necꞌa̱mto rmal ja Tatixel ja takyonpi wxin. Pro ja neꞌurkaj wqꞌuin, ja tok xterilaꞌ ja qꞌuisbal tiempo anin ninyico quixin chipan ja camíc canojelal. \v 45 Caniꞌ tzꞌibtal can chipan ja libro quixin profeta quewaꞌ nbij riꞌ: —Nerilaꞌ na jun tiempo chi canojelal netijox na rmal ja Dios, neꞌe. Rmalcꞌariꞌ nbij chewe chi canojel ja winak ja quiyaꞌon quixquin tre ja Tatixel in wi cotakin ja cꞌutun chiquewach rmal ejeꞌeꞌ riꞌ ja neꞌurkaj wqꞌuin chi nyukeꞌ quecꞌuꞌx wqꞌuin. \v 46 Pro ma ja ta nbij chewe chi ecꞌoli winak ja retzꞌatyon rwach ja Tatixel. Cꞌo nacꞌa jun tzꞌatyon rwach pro xa ni xarwariꞌ jun jariꞌ ja Ralcꞌwalaxel ja mero in Dios penak wiꞌ. \v 47 Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chic chewe riꞌ, ja winak ja cꞌo yukulbal quecꞌuꞌx wqꞌuin ejeꞌeꞌ cucꞌan chic ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. \v 48 Anin ja rin way, anin ninyowi ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. \v 49 Ja rewatiꞌt emamaꞌ ojer ejeꞌeꞌ tok xeqꞌuejeꞌ chipan ja lugar chakijlaj ulew masqui quetij ja maná pro ja maná ma xerutoꞌ ta chipan ja camíc. \v 50 Pro ja way ja nmajon rbixic anin chewe camic riꞌ jariꞌ ja kajnakto chilaꞌ chicaj utzcꞌa chi nak xtitijo rxin jariꞌ maticami. \v 51 Ja way ja nyowi cꞌacꞌa cꞌaslemal, ja way ja kajnakto chilaꞌ chicaj, anin cꞌariꞌ. Jawaꞌ way ja cꞌa xinbij kaj chewe riꞌ, xa nak ta xtitijo rxin jariꞌ ncꞌaseꞌe pro ni chijutij. Cꞌoli way ja xtinyaꞌ chique ja winak waweꞌ chwachꞌulew utzcꞌa chi cꞌo jun cꞌacꞌa cꞌaslemal nyataj chique. Ja way xtinyaꞌ jariꞌ ncuerpo anin. Queriꞌ xbij ja Jesús chique. \p \v 52 Ja cꞌa raj Israel ejeꞌeꞌ quemaj chic tzij chibil tak quiꞌ, junwiꞌ nquibij juleꞌ in junwiꞌ chi na nquibij juleꞌ: \p —¿Nak rbanic cꞌalaꞌ nbij ja jun achi leꞌ chi nuyaꞌ ja rcuerpo chake chi nkatij? necheꞌe. \v 53 Ja cꞌa Jesús xbij chic chique: \p —Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chic chewe riꞌ, ja wi matetij ja cuerpo rxin ja Ralcꞌwalaxel ja xoc alaxic cuqꞌuin ja winak in wi matetij ja rquiqꞌuel chakajaꞌ jariꞌ ma ewcꞌan ta ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. \v 54 Pro xa nak ta netijowi ja ncuerpo rachbil ja nquiqꞌuel jariꞌ cucꞌan chic ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij in tok xterilaꞌ ja qꞌuisbal tiempo anin ninyico quixin chipan ja camíc. \v 55 Como ja ncuerpo anin jariꞌ ja mero way in ja nquiqꞌuel jariꞌ ja mero camsbal chakichiꞌ. \v 56 Ja netijowi ja ncuerpo rachbil ja nquiqꞌuel ejeꞌeꞌ neqꞌuejeꞌ pa wanma anin in anin chakajaꞌ ninqꞌuejeꞌ pa tak canma ejeꞌeꞌ. \v 57 Ja cꞌaslic Tatixel arjaꞌ inrtakonto in rmal arjaꞌ tok nij incꞌas wiꞌ in queriꞌ cꞌa chique ja winak ja xquetijowi ja ncuerpo rachbil nquiqꞌuel ejeꞌeꞌ necꞌaseꞌ na chijutij mwal anin. \v 58 Ja way ja nmajon rbixic chewe camic riꞌ jariꞌ ja kajnakto chilaꞌ chicaj, ma junan ta ruqꞌuin ja maná ja tij cumal ewatiꞌt emamaꞌ ojer pro ma xerutoꞌ ta chipan ja camíc. Jawaꞌ way ja nmajon rbixic chewe riꞌ xa nak ta netijowi necꞌaseꞌ na pro ni chijutij. Queriꞌ xbij ja Jesús chique. \v 59 Jawaꞌ tijonem riꞌ xuyaꞌ ja Jesús pa Capernaum chipan ja jay xin molbal riꞌil quixin ja raj Israel. \p \v 60 Ja cꞌa rdiscípulo ja Jesús ejeꞌeꞌ tok quicꞌaxaj ja xbij e qꞌuiy chique quewaꞌ quibij riꞌ: \p —Congana takaꞌan cꞌayew ja nbij leꞌ ¿nak ta wiꞌ xtel rucꞌuꞌx chi rcꞌaxaxic? xecheꞌe. \v 61 Pro ja Jesús arjaꞌ bien rotak chi ejeꞌeꞌ quimajon rchꞌaꞌic ja xbij chique in xbij chic chique: \p —¿La pokon xenaꞌ ja tijonem ja cꞌa xinyaꞌ chewe riꞌ? \v 62 Pro ja Ralcꞌwalaxel ja xoc alaxic cuqꞌuin ja winak wi nerilaꞌ na jun kꞌij tok xtetzꞌat chi arjaꞌ njoteꞌ chilaꞌ chicaj ja bar cꞌo wiꞌ nabey ¿nak cꞌa nechꞌob chic ariꞌ trij? \v 63 Ja rEspíritu arjaꞌ nyowi ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij, ma ja ta ja cuerpo xin jun winak nyowi. Ja tijonem xinyaꞌ chewe jariꞌ xin ewanma, jun tijonem ja nuyaꞌ chewe ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. \v 64 Pro ecꞌoli chewe ja mta yukulbal quecꞌuꞌx wqꞌuin. Queriꞌ xbij ja Jesús como arjaꞌ ni rotakinto wiꞌ echinatak ja matiyukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin in ni rotakinto wiꞌ chakajaꞌ nak xtijacho rxin pa quekꞌaꞌ ja winak ja netzelan rxin. \v 65 In xbij chic chique: —Rmalariꞌ ja tok xinbij chewe chi mta moda xturkaji jun winak wqꞌuin chi nyukeꞌ rucꞌuꞌx wqꞌuin ja wi matiyataj tre rmal ja Tatixel chi nyukeꞌ rucꞌuꞌx wqꞌuin. Queriꞌ xbij ja Jesús chique. \p \v 66 Ja cꞌa rdiscípulo ja Jesús tok quicꞌaxaj ja tijonem xuyaꞌ e qꞌuiy chique xemeloj can chiquij rmal, ma xetreꞌ chi ta trij. \v 67 Ja cꞌa Jesús xbij chic chique ja cablajuj apóstol: \p —Ja cꞌa rixix ¿nak neban camic, la nixmeloj ixix chakajaꞌ? neꞌ chique. \v 68 Ja cꞌa Simón Pedro quewaꞌ xbij tre riꞌ: \p —Wajaw ¿bar cꞌa nokbe chi wiꞌ? como xa ayon atat natyowi ja tijonem ja rcꞌamonto ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij \v 69 como ja rajoj yukul kacꞌuꞌx awqꞌuin in kotak chi atat ja rat Cristo, kotak chi at Ralcꞌwal ja cꞌaslic Dios, neꞌ tre. \v 70 Ja cꞌa Jesús xbij chic chique: \p —Ix cablajuj ja rixnchaꞌon pro cꞌo jun chewe ja xa ucꞌan rmal ja diablo, neꞌe. \v 71 Jawaꞌ tzij xbij riꞌ, tre ja Judas Iscariote tzijon wiꞌ, rcꞌajol jun achi rbinaꞌan Simón como ja Judas arjaꞌ njachowi ja Jesús pa quekꞌaꞌ ja winak ja netzelan rxin, arjaꞌ jun chique ja cablajuj apóstol. \c 7 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Cꞌacꞌariꞌ be ja Jesús chipan juleꞌ chic lugar ja cꞌo chipan ja departamento Galilea, matirajoꞌ nbe pa tak lugar ja cꞌo chipan ja departamento Judea como triꞌ ecꞌo wiꞌ juleꞌ aj Israel quimajon rchꞌobic nak nqueban tre chi nquicamsaj. \v 2 Jariꞌ tiempo cꞌo jun nmakꞌij nnakajinto quixin ja raj Israel, ja rubiꞌ ja nmakꞌij xin tabernáculo neꞌxi. \v 3 Rmalcꞌariꞌ tok quewaꞌ bix tre ja Jesús cumal ja rchꞌalal riꞌ: \p —¿Nak tre tok macatel waweꞌ in natbe pa Judea utzcꞌa chi ja radiscípulo ja recꞌo chilaꞌ ejeꞌeꞌ necowini nquetzꞌat nojel ja ramajon rbanic waweꞌ? \v 4 Como jun achi wi cꞌo rgana chi bien notakixi nojel ja samaj nuban mta moda xta pan awatali nsamaji. Como atat amajon rbanic waweꞌ nojel awaꞌ wariꞌ ¿nak cꞌa tre tok matacꞌut chiquewach ja juleꞌ chic winak chakajaꞌ pro ni chiquewach canojelal? \v 5 Queriꞌ bix tre cumal ja rchꞌalal como nixtacꞌa ejeꞌeꞌ ta yukul ta quecꞌuꞌx ruqꞌuin. \v 6 Ja cꞌa Jesús xbij chique: \p —Ja ranin majaꞌn terilaꞌ ja ntiempo chi ninbe pro ja chewe ixix nixcowini nixbe xa nak ta chi tiempoꞌal. \v 7 Como ja chewe ixix, ja winak mta moda itzel ta xquixquetzꞌat pro ma queriꞌ ta chwe anin, xa itzel ninquetzꞌat rmal ja nmajon rkꞌalasaxic chiquewach ja ritzelal nqueban. \v 8 Pro ja rixix jix, jebanaꞌ ja nmakꞌij, ja ranin cꞌa ninbe na como majaꞌn terilaꞌ ja ntiempo. \v 9 Queriꞌ xbij chique in qꞌuejeꞌ can pa Galilea. \s * * * * * * * * * * \p \v 10 Ja cꞌa tok ebenak chic ja rchꞌalal ja pa nmakꞌij cꞌacꞌariꞌ be chic arjaꞌ pro xa ruyon be, xa pan awatali xekaji. \v 11 Pro ja cꞌa raj Israel ejeꞌeꞌ quimajon rcanoxic ja Jesús chipan ja nmakꞌij ja ntajini nbani: —¿Bar cꞌa cꞌo wiꞌ? necheꞌe. \v 12 E qꞌuiy ja winak chipan ja nmakꞌij quimajon tzij tre ja Jesús pro kas pan ekal netzijoni. Ecꞌoli chique quewaꞌ nquibij riꞌ: —Congana utzlaj achi ja Jesús, necheꞌe, pro junwiꞌ chi na nquibij juleꞌ chic chique: —Xa neruyoj ja winak, xa neruban engañar, necheꞌe. \v 13 Pro como ni majun chique ja maquita nxbej riꞌ chiquewach ja cach tak aj Israel ja nimak quekꞌij chewiꞌ tok kas pan ekal netzijoni. \p \v 14 Kas cꞌa ncꞌajarnak ja nmakꞌij, cꞌo la quijiꞌ kꞌij majtajnak tok be ja Jesús chipan ja nimlaj templo xin Dios in xumaj quitijoxic ja winak. \v 15 Ja raj Israel congana cꞌascꞌoꞌi quicꞌaxaj ja tijonem xuyaꞌ: \p —¿Nak tre cꞌalaꞌ ja rachi leꞌ congana takaꞌan rotak pro mta waꞌan rtijon wiꞌ riꞌ? necheꞌe. \v 16 Ja cꞌa Jesús xbij chique: \p —Ja tijonem nyaꞌ anin ma anin ta inwinakarsyon, ja winakarsyon jariꞌ ja Tatixel ja takyonpi wxin. \v 17 Ja winak ja cꞌo quigana nqueban ja rvoluntad Dios ejeꞌeꞌ bien ncotakij na ja wi Dios winakarsyon ja tijonem nyaꞌ owi chaka ngana anin nwinakarsan nojoj nuyon. \v 18 Ja wi cꞌo jun achi nuyaꞌ jun tijonem in wi xa arjaꞌ winakarsyon nojoj ruyon jariꞌ bien kꞌalaj chi nrajoꞌ nya̱ꞌ rukꞌij cumal ja winak pro wi cꞌo jun nrajoꞌ chi nya̱ꞌ rukꞌij ja takyonpi rxin jariꞌ kꞌalaj chi ni katzij wiꞌ ja nbij in ni majun engaño nuban. \v 19 Ja rixix ¿la ma yatajnak ta cꞌa chewe ja ley xin Dios rmal ja Moisés chi nenimaj? pro ja ley ni majun chewe rmajon ta rnimaxic ja nbij. Queriꞌ nbij chewe como nixtajini necanoj wij nwach nak neban chwe chi ncamsaxic. Queriꞌ xbij chique. \p \v 20 —Atat xa jun demonio atchꞌujarsyon ¿nak bin chawe chi ecꞌoli necamsan awxin? xecheꞌ tre. \v 21 Ja cꞌa Jesús xbij chic chique: \p —Ja xinban jutij chipan jun xulaꞌnbal kꞌij, ixix kas junwiꞌ xetzꞌat. \v 22 Pro cꞌo cꞌa ebanon jeꞌe ixix chakajaꞌ masqui pa tak xulaꞌnbal kꞌij pro eꞌebanon circuncidar ja winak. Neꞌeban circuncidar como ja Moisés tzꞌibyon can chi queriꞌ neban chique in ja re nabey tak ewatiꞌt emamaꞌ cuqꞌuin ejeꞌeꞌ ja kas winakarsaxto wiꞌ ja circuncisión, ma ruqꞌuin ta ja Moisés. \v 23 Ja cꞌa rixix cꞌoli ebanon jeꞌe masqui pa tak xulaꞌnbal kꞌij pro eꞌebanon circuncidar ja winak como queriꞌ nrajoꞌ ja ley xin Moisés chi neban. Ja wi queriꞌ ebanon ixix ¿nak cꞌa tre tok pit ewayewal chwij tok xintzursaj jun achi pa jun xulaꞌnbal kꞌij? \v 24 Maxta tebilaꞌ ril jun winak ja tok ma ewotak ta bien ja wi ril ja xuban owi ma ril ta. Bien techꞌoboꞌ rij rwach nabey ja wi katzij chi ril ja xuban. Queriꞌ xbij ja Jesús chique. \s * * * * * * * * * * \p \v 25 Ecꞌo cꞌa juleꞌ chique ja winak ja raj Jerusalén tok quicꞌaxaj quewaꞌ quibij riꞌ: \p —¿La ma ja ta cꞌalaꞌ ja rachi leꞌ ja majtajnak rcanoxic rij rwach chi ncamsaxi? \v 26 Pro ja camic ni takaꞌan chiquewach ja winak ntzijon wiꞌ in ni majun nak ta nkꞌilo ta rxin chi matitzijoni. Ja kꞌetol tak tzij ¿la maxta cꞌa quiniman chic ejeꞌeꞌ chi arjaꞌ ja Cristo? \v 27 Pro jalaꞌ ja rachi leꞌ kotak ja bar penak wiꞌ pro ja Cristo ja tok xtipeti jariꞌ majun otakyon bar xtipi wiꞌ. Queriꞌ quibij. \v 28 Ja cꞌa Jesús rmajon quitijoxic ja winak chipan ja nimlaj templo xin Dios in quewaꞌ xbij chique riꞌ: \p —Ixix ewotak nwach in ewotak chakajaꞌ ja bar inpenak wiꞌ. Pro cꞌo jun ja rintakyonto, arjaꞌ ni katzij wiꞌ chi cꞌaslic Dios pro jariꞌ ma ewotak ta rwach. Ja ranin ma chaka ta xinban mandar wiꞌ nuyon chi xinpeti. \v 29 Pro ja ranin wotak rwach como ruqꞌuin arjaꞌ inpenak wiꞌ in arjaꞌ takyonto wxin, neꞌ chique. \p \v 30 Rmalcꞌariꞌ ja xbij chique xa chewiꞌ ja tok laj quechap chi nquecoj preso pro majun nak ta chique chapo ta rxin como majaꞌn terilaꞌ ja hora rxin chi nchapi. \v 31 Pro e qꞌuiy ja winak yukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin, quewaꞌ quibij riꞌ: —¿La ma Cristo ta cꞌawaꞌ wariꞌ, la cꞌo chi ta na cꞌa jun ja majaꞌn tipeti ja más chi na nimak tak milagro nuban chwach awaꞌ wariꞌ? xecheꞌe. \p \v 32 Ja cꞌa fariseo ejeꞌeꞌ quicꞌaxaj chi ja winak kas pan ekal quimajon rbixic chi ja Jesús arjaꞌ ja Cristo. Rmalcꞌariꞌ tok quecꞌam quiꞌ cuqꞌuin ja jefe quixin sacerdote, xequetak juleꞌ soldado chi nquechap ja Jesús. \v 33 Ja cꞌa Jesús arjaꞌ tzijon más cuqꞌuin ja winak, quewaꞌ xbij chic chique riꞌ: \p —Anin xa jun ti tiempo chic ninqꞌuejeꞌ checojol como ninmeloj ruqꞌuin ja rintakyonto. \v 34 Ninecanoj chi na pro maquinewil chic, ja bar xquineqꞌuejeꞌ chi wiꞌ maquixcowin ixix nixekaj chic triꞌ, neꞌ chique. \v 35 Ja cꞌa raj Israel ejeꞌeꞌ quemaj chic tzij tre ja cꞌa bix chique rmal ja Jesús: \p —¿Bar cꞌa xtibe wiꞌ ja rachi leꞌ in makocowini nkawil chic? ¿La nbe cuqꞌuin ja kach tak aj Israel ja recꞌo pa tak tinamit quixin ja winak ja ma e aj Israel ta, la triꞌ nbe wiꞌ chi neꞌertijoj ja ma e aj Israel ta? \v 36 ¿Nak tibij cꞌariꞌ ja xbij chake chi nkacanoj pro matikawil in chakajaꞌ ja bar cꞌo wiꞌ arjaꞌ makocowin ajoj nokekaj chic triꞌ? queriꞌ quibij. \p \v 37 Ja tok xerilaꞌ ja qꞌuisbal kꞌij rxin ja nmakꞌij jariꞌ kꞌij ja más nim rukꞌij, peꞌi ja Jesús chiquewach ja winak in quewaꞌ xbij chique riꞌ: \p —Ja wi cꞌo jun chewe nunaꞌ chakichiꞌ tipeti wqꞌuin camic, turtijaꞌ ja yaꞌ ja cꞌo wqꞌuin. \v 38 Caniꞌ nbij ja rtzobal Dios, ja winak ja nyukeꞌ quecꞌuꞌx wqꞌuin cꞌoli rkan tak yaꞌ ja congana xtipulinto pa tak canma pro juleꞌ yaꞌ ja rcꞌamonto ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. Queriꞌ nbij, neꞌe ja Jesús chique. \v 39 Queriꞌ xbij chique como jariꞌ nnatbej rxin ja rEspíritu Santo ja nyataj na chique ja winak ja yukul quecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Jesús. Pro ja rEspíritu Santo majaꞌn titakto triꞌ como ja Jesús majaꞌn tibe ruqꞌuin ja Tatixel pa gloria. \p \v 40 Ja winak tok quicꞌaxaj ja xbij ja Jesús ecꞌoli chique quibij: \p —Jalaꞌ jun achi leꞌ ni katzij wiꞌ chi jalaꞌ ja profeta xin Dios ja bitajnak can chi npi na, xecheꞌe. \v 41 Juleꞌ chic chique quibij: \p —Jalaꞌ ja Cristo ja Rey ja tzujunto ojer rmal ja Dios, xecheꞌe. Pro juleꞌ chic chique quewaꞌ quibij riꞌ: \p —¿La pa Galilea laꞌan npi wiꞌ ja Cristo chewiꞌ? \v 42 ¿La ma tzꞌibtal can ta cꞌa chipan ja rtzobal Dios chi pa Belén npi wiꞌ ja Cristo como ja Belén jariꞌ rtinamit ja rojer rey David in ja Cristo arjaꞌ riy rumam can ja David? xecheꞌe. \v 43 Queriꞌ queban ja winak, quemaj rchꞌaꞌic chibil tak quiꞌ rmal ja Jesús. \v 44 Ecꞌoli chique cajoꞌ ta quechap ja Jesús quecoj ta preso pro majun nak ta chique chapo ta rxin. \p \v 45 Ja rachiꞌiꞌ ja xetaki chi nequichapaꞌ ja Jesús ejeꞌeꞌ xemelojto cuqꞌuin ja sacerdote ja nimak quekꞌij in cuqꞌuin ja fariseo. Ja cꞌa tok xeꞌekaji quewaꞌ bix chique riꞌ: \p —¿Nak cꞌa tre tok ma xechappi ta ja rachi? xecheꞌxi. \p \v 46 —Caniꞌ ntzijoni ja rachi leꞌ ni majun achi ja queriꞌ ta tzijonnak caniꞌ arjaꞌ, xecheꞌ chique. \v 47 Ja cꞌa fariseo quibij chic chique: \p —¿La maxta cꞌa xixban engañar ixix rmal ja rachi chakajaꞌ? \v 48 Ma ecꞌo ta waꞌan ja kꞌetol tak tzij ja yukul ta quecꞌuꞌx ruqꞌuin in nixtacꞌa jun ta chake ajoj ja rok fariseo chakajaꞌ. \v 49 Jalaꞌ juleꞌ winak leꞌ ja yukul quecꞌuꞌx ruqꞌuin ejeꞌeꞌ xa ma cotak ta ja ley xin Dios, mta quisamaj, majun neꞌoc wiꞌ tre ja Dios, xecheꞌ chique. \v 50 Pro cꞌo cꞌa jun chique ja fariseo rbinaꞌan Nicodemo, jariꞌ ja xuban jutij be ruqꞌuin ja Jesús chakꞌaꞌ. Ja cꞌa Nicodemo arjaꞌ xbij chique ja rachbil: \p \v 51 —¿La queriꞌ ta cꞌa nrajoꞌ ja ley ja yatajnak chake rmal ja Dios nechꞌob ixix chi nkꞌe̱t tzij trij jun achi pro matiyaꞌ lugar tre chi ntzijoni in matotakixi nabey wi cꞌo ril owi mta? neꞌ chique. \v 52 Ja cꞌa rejeꞌeꞌ quemaj ryokꞌic ja Nicodemo in quewaꞌ quibij tre riꞌ: \p —¿La maxta cꞌa at aj Galilea atat chakajaꞌ? Bien tatzꞌataꞌ chipan ja rtzobal Dios chi ni mta wiꞌ jun profeta xtiwinakar ta pa Galilea, xecheꞌ tre. \v 53 Cꞌacꞌariꞌ quipaxijel quiꞌ, xebe chi tak cochoch canojelal. \c 8 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Ja cꞌa Jesús arjaꞌ be parwiꞌ ja ti jayuꞌ rbinaꞌan Rjayuꞌal Olivo. \v 2 Ja cꞌa chi rcab kꞌij be chic jutij chanim chipan ja nimlaj templo pa Jerusalén. Ja cꞌa winak xebe ruqꞌuin. Arjaꞌ tzꞌabeꞌe in xumaj quitijoxic. \v 3 Ja maestro ja netijon quixin ja winak tre ja ley xin Dios e cachbil ja fariseo ejeꞌeꞌ cꞌo jun ixok quicꞌamonto, xiltaji macunnak ruqꞌuin jun achi ja ma rchajil ta. Xequiyaꞌaꞌ ja rixok chiquicojol ja winak. \v 4 Cꞌacꞌariꞌ quibij tre ja Jesús: \p —Maestro, jawaꞌ rixok riꞌ xiltaji macun ruqꞌuin jun achi ja ma rchajil ta. \v 5 In bin can chake rmal ja Moisés chipan ja ley xin Dios chi necamsax tzaꞌn abaj ja rixokiꞌ ja re quitakawariꞌ. Ja cꞌa ratat ¿nak nabij tre? xecheꞌ tre. \v 6 Ja quicꞌaxaj tre xa nquicꞌambajbej rxin, nquicanoj nak nquichapbej rxin. Ja cꞌa Jesús chꞌuqueꞌ kaj chwi rkan, xumaj tzꞌibanem pa tokꞌulew, rwirukꞌaꞌ xucoj. \v 7 Pro ejeꞌeꞌ como xajutij quimajon rcꞌaxaxic tre peꞌe nojoj in quewaꞌ xbij chique riꞌ: \p —Ja ni majun ril rumac chewe jariꞌ tiyowi ja nabey abaj tre ja rixok leꞌ, neꞌ chique. \v 8 Ja tok bitaj queriꞌ rmal chꞌuqueꞌ kaj chic jutij chwi rkan in xumaj chic jutij tzꞌibanem pa tokꞌulew. \v 9 Ja tok quicꞌaxaj ja bix chique rmal ja Jesús quenaꞌ kaj chi cꞌo quil quemac ejeꞌeꞌ chakajaꞌ rmalcꞌariꞌ pa jujunal pa jujunal xebe. Ja cꞌa rijaꞌ ejeꞌeꞌ riꞌ ja kas xeꞌelel nabey in tok qꞌuiswani xebe canojelal. Xa ruyon chic ja Jesús qꞌuejeꞌ can, ja cꞌa rixok arjaꞌ peꞌe can chwach. \v 10 Ja cꞌa Jesús tok peꞌe nojoj chic jutij tok xerutzꞌat ja winak ba la xeꞌoc wiꞌ, ti ruyon chic ja rixok cꞌo can in xbij tre: \p —¿Bar cꞌa xeꞌoc wiꞌ ja winak ja nebini ja rawil? ¿La mta jun chique xukꞌet ta tzij chawij xatruqꞌuiak ta tzaꞌn abaj? neꞌ tre. \p \v 11 —Ni majun, neꞌe ja rixok. \p —In nixtacꞌa anin ta xtinkꞌet ta tzij chawij. Camic jat xarwariꞌ macatmacun chi ta, neꞌxi rmal ja Jesús. \s * * * * * * * * * * \p \v 12 Cꞌacꞌariꞌ tzijon chic jutij ja Jesús cuqꞌuin ja winak in xbij chique: \p —Anin ja rin luz, nenuyaꞌ pa sakil canojelal ja winak ja recꞌo chwachꞌulew. Canojel ja winak ja nyukeꞌ quecꞌuꞌx wqꞌuin ejeꞌeꞌ maqueqꞌuejeꞌ chipan ja kꞌekumal, nyataj chique ja sakil pro jun sakil ja nuyaꞌ chique ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. Queriꞌ xbij chique. \v 13 Pro ja fariseo ejeꞌeꞌ quechꞌaꞌ tre ja xbij: \p —Atat como xa nayaꞌ kaj testigoꞌil chawij ayon chewiꞌ tok matikanimaj ja nabij leꞌ, xecheꞌ tre. \p \v 14 —Masqui xa nuyon nyaꞌ kaj testigoꞌil chwij pro ni katzij wiꞌ ja nbij como anin wotak nak rbanic ja bar inpenak wiꞌ in triꞌ ninmeloj chi wiꞌ chakajaꞌ. Pro ja rixix ma ewotak ta ja bar inpenak wiꞌ in bar xquinmeloj chi wiꞌ. \v 15 Xa enaꞌoj ixix necoj ja nekꞌetbej tzij chwij, ma xin Dios ta, pro ja chwe anin ni majun nak ta nkꞌet ta tzij trij. \v 16 Pro wi cꞌoli ja kꞌetoj tzij nban jariꞌ ni rubey wiꞌ ja kꞌetoj tzij nban. Queriꞌ nbij chewe como ma nuyon ta anin ninkꞌetowi ja tzij, ok caꞌiꞌ ruqꞌuin ja Tatixel ja takyonto wxin. \v 17 Ja chipan ja ley xin Dios ja cꞌol ewqꞌuin cꞌoli tzꞌibtal can chipan quewariꞌ, ja tok ecꞌo caꞌiꞌ achiꞌiꞌ ja xa junan ja testigoꞌil nqueyaꞌ jariꞌ seguro chi ni katzij wiꞌ ja testigoꞌil nqueyaꞌ, queriꞌ tzꞌibtal can. \v 18 Queriꞌ cꞌa chwe anin chakajaꞌ, anin jun in testigo chwij nak ja rinocnak wiꞌ in ja Tatixel ja takyonpi wxin arjaꞌ jun chakajaꞌ. Queriꞌ xbij chique. \p \v 19 —¿Bar cꞌa cꞌo wariꞌ ja ratataꞌ? xecheꞌ tre. \p —Ja rixix ni ma chꞌobtajnak ta wiꞌ emwal nak inocnak wiꞌ in nixtacꞌa ja ta ja Nataꞌ chakajaꞌ chꞌobtajnak ta emwal nak rbanic. Ja wixta chꞌobtajnak emwal nak nbanic anin chꞌobtajnak ta cꞌariꞌ emwal nak rbanic ja Nataꞌ chakajaꞌ, neꞌe ja Jesús chique. \p \v 20 Queriꞌ cꞌa rbanic ja juleꞌ tzij xuban ja Jesús chipan ja nimlaj templo xin Dios ja tok arjaꞌ rmajon quitijoxic ja winak. Triꞌ paꞌl wiꞌ ja bar nqueyaꞌ can wiꞌ ja quiꞌofrenda ja winak pro ni majun nak ta chapo ta rxin como majaꞌn terilaꞌ ja hora chi nchapi. \p \v 21 Xumaj chic jutij tzij cuqꞌuin: \p —Anin ninmeloji ja bar inpenak wiꞌ. Ja cꞌa rixix ninecanoj chi na pro maquinewil chic, chipan ja rewil emac nixcam wiꞌ. Ja bar xquinbe chi wiꞌ maquixcowin ixix nixekaj ta triꞌ. \v 22 Ja cꞌa raj Israel ejeꞌeꞌ quemaj tzij chibil tak quiꞌ: \p —¿La ncamsaj kaj riꞌ ruyon xa chewiꞌ tok makocowini nokekaji ja bar xtibe wiꞌ arjaꞌ? xecheꞌe. \v 23 Ja cꞌa Jesús xbij chic jutij chique: \p —Ixix xa ix xin waweꞌ, ja cꞌa ranin in xin chilaꞌ chicaj, xa ix xin rwachꞌulew pro ja chwe anin ma in queriꞌ ta. \v 24 Rmalcꞌariꞌ xinbij chewe chi chipan ja rewil emac nixcam wiꞌ. Ja rinocnak wiꞌ anin nij in quirwariꞌ ja caniꞌ nbin chic chewe, ja cꞌa wi matenimaj chi queriꞌ nbanic jariꞌ ni nixcam wiꞌ chipan ja rewil emac. Queriꞌ xbij chique. \p \v 25 —¿Nak cꞌa ja ratat? xecheꞌ tre. \p —Ja rinocnak wiꞌ anin nij in quirwariꞌ ja caniꞌ nbinto chewe nabey. \v 26 Cꞌa cꞌo na ja rebanon ja majaꞌn tinchꞌaꞌ chewe ja nixbanbex condenar. Pro ja takyonto wxin arjaꞌ ni katzij wiꞌ nojel ja nbij in ja rbin arjaꞌ chwe jariꞌ nmajon rbixic anin chique ja winak waweꞌ chwachꞌulew, neꞌe ja Jesús chique. \v 27 Pro ja xbij ja Jesús ejeꞌeꞌ matichꞌobtaj cumal chi tre ja Tatixel ntzijon wiꞌ. \v 28 Cꞌacꞌariꞌ xbij chic jutij chique: \p —Ja Ralcꞌwalaxel ja xoc alaxic cuqꞌuin ja winak tok xtejotbaꞌ chwach jun cruz tokoriꞌ newotakij na nak inocnak wiꞌ chi nij in quirwariꞌ ja caniꞌ nbinto chewe in newotakij na chakajaꞌ chi nojel ja nmajon rbanic ma chaka ta nuyon kaj nban como nojel ja nmajon rbixic, ja Nataꞌ arjaꞌ cꞌutyon chinwach. \v 29 Ja takyonpi wxin arjaꞌ cꞌo wqꞌuin camic, ja Nataꞌ ni ma inryaꞌon can ta wiꞌ. Queriꞌ rbanon chwe como anin ni nmajon wiꞌ rbanic ja nrajoꞌ chwe chi nban, neꞌe ja Jesús chique. \v 30 Ja tok xbij ja tzij riꞌ e qꞌuiy chique ja winak yukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin. \s * * * * * * * * * * \p \v 31 Cꞌacꞌariꞌ xumaj tzij cuqꞌuin ja raj Israel ja yukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin, quewaꞌ xbij chique riꞌ: \p —Ja wi xajutij nixqꞌuejeꞌ chipan ja ntzobal jariꞌ ni katzij wiꞌ chi ix ndiscípulo. \v 32 Ja wi queriꞌ neban newotakij na janiꞌ ja nnaꞌoj in newotakij na chakajaꞌ chi ni katzij wiꞌ ja ntzobal in tok xtewotakij jariꞌ nixwasanel libre, neꞌ chique. \p \v 33 —Pro ja rajoj ok riy rumam can ja rAbraham, majutij okqꞌuejenak ta pa quekꞌaꞌ winak okquibanon ta mandar ¿la ok preso laꞌan chewiꞌ tok nabij chake chi nokwasaxel libre? xecheꞌ tre. \v 34 Ja cꞌa Jesús xbij chic chique: \p —Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chewe riꞌ, canojel ja winak ja nemacuni ejeꞌeꞌ xa e esclavo pa rukꞌaꞌ ja il mac como jaꞌ il mac nbano mandar quixin. \v 35 Jun esclavo arjaꞌ mta rukꞌaꞌ tre chi xtiqꞌuejeꞌ ta chijutij chipan ja jay rxin ja rajaw pro jun alcꞌwalaxel jariꞌ cꞌo rukꞌaꞌ tre chi nqꞌuejeꞌe chijutij. \v 36 Rmalcꞌariꞌ nbij chewe chi ja Ralcꞌwal Dios wi arjaꞌ nixwasanel libre jariꞌ ni katzij wiꞌ chi ix libre. \v 37 Anin wotak chi ix riy rumam can ja rAbraham pro masqui ix riy rumam can pro emajon rcanoxic wij nwach nak neban chwe chi ninecamsaj. Queriꞌ cꞌa neban como mateyaꞌ lugar tre ja ntzobal chi nqꞌuiy más pa tak ewanma. \v 38 Nojel ja nmajon rbixic anin jariꞌ ruqꞌuin Nataꞌ ntzꞌaton wiꞌ. Pro nojel ja remajon rbanic ixix jariꞌ etataꞌ ixix biyon chewe chi neban. Queriꞌ xbij ja Jesús chique. \p \v 39 —Pro ja katataꞌ ajoj jariꞌ ja rAbraham, xecheꞌ tre. \p —Ja wixta katzij chi ix riy rumam can ja rAbraham ja ta cꞌariꞌ emajon rbanic ja caniꞌ xuban ja rAbraham. \v 40 Anin nojel ja nbin chewe jariꞌ ni katzij wiꞌ como ja Dios arjaꞌ biyon chwe pro masqui queriꞌ rbanic pro ixix necanoj wij nwach nak neban chwe chi ninecamsaj pro ja rAbraham ma queriꞌ ta xuban ja caniꞌ nixtajini neban ixix chwe camic. \v 41 Ja cꞌa retataꞌ ixix, ja caniꞌ nuban arjaꞌ jariꞌ emajon rbanic ixix chakajaꞌ, neꞌe ja Jesús chique. \p —Ajoj tok xokalaxi ma ok alakꞌan tak acꞌalaꞌ ta, ajoj xa jun Tatixel kaxin jariꞌ ja Dios, xecheꞌ tre. \v 42 Ja cꞌa Jesús xbij chic chique: \p —Ja wixta katzij chi ja Dios arjaꞌ Tatixel ewxin ninewajoꞌ ta cꞌa anin ariꞌ chakajaꞌ. Queriꞌ nbij chewe como anin pa ranma ja Dios inelnakto wiꞌ, ruqꞌuin arjaꞌ inpenak wiꞌ. Ma chaka ta ngana inpenak, arjaꞌ takyonto wxin. \v 43 ¿Nak cꞌa tre tok matichꞌobtaj emwal ja nbij chewe? Matichꞌobtaji como ja ntzobal mta egana necꞌwaxaj. \v 44 Ixix ix ralcꞌwal ja diablo in nak cꞌo rgana ja diablo chi nuban nijawariꞌ cꞌol egana ixix neban chakajaꞌ. Ja diablo arjaꞌ ni camsanel wiꞌ ja tok winakarto ja rwachꞌulew. Nojelal ja nbij ja Dios xa rcꞌulel ja diablo como ja diablo arjaꞌ ni majutij ja katzij ta nbij. Ja tok nutzꞌak tzij ja diablo jariꞌ ni rxin wiꞌ como arjaꞌ ni tzꞌakol tzij wiꞌ, arjaꞌ kas nwinakarsani ja tzꞌakoj tak tzij. \v 45 Pro anin ja nmajon rbixic chewe jariꞌ ni katzij wiꞌ pro como ni katzij wiꞌ xa chewiꞌ ja tok maquinenimaj. \v 46 ¿La cꞌo ta cꞌa jun chewe ncowini nbij chi cꞌo wil nbanon? Pro ja nmajon rbixic chewe, ja wi ni katzij wiꞌ ¿nak cꞌa tre tok maquinenimaj? \v 47 Ja ralcꞌwal Dios ejeꞌeꞌ nqueyaꞌ quixquin tre ja nbix chique rmal ja Dios pro ja rixix mateyaꞌ ewxquin tre ja nbix chewe rmal como ma ix ralcꞌwal Dios ta chewiꞌ. Queriꞌ xbij ja Jesús chique. \p \v 48 Ja cꞌa raj Israel quemaj chic ryokꞌic, quewaꞌ quibij tre riꞌ: \p —Ajoj ni rubey wiꞌ tok kabij chawe chi xa at caniꞌ jun aj Samaria in cꞌo jun demonio ucꞌayon awxin chakajaꞌ, xecheꞌ tre. \v 49 Ja cꞌa Jesús xbij chic chique: \p —Anin mta jun demonio incꞌayon ta como anin nmajon ryaꞌic rukꞌij ja nataꞌ Dios pro ja rixix xa nineyokꞌ. \v 50 Pro anin ma ja ta ncanoj chi nya̱ꞌ nukꞌij cumal winak pro ja Nataꞌ arjaꞌ ntajini nchomarsaj nak nuban chi nya̱ꞌ nukꞌij cumal ja winak, arjaꞌ cꞌa xtibini bar cꞌo wiꞌ ja kas katzij, wi wqꞌuin anin owi ewqꞌuin ixix. \v 51 Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chewe riꞌ, ja wi cꞌo jun nnimaj ja ntzobal jariꞌ ni mta wiꞌ camíc trij, neꞌ chique. \v 52 Ja cꞌa raj Israel ejeꞌeꞌ quibij chic jutij tre: \p —Camic bien kꞌalaj chi cꞌo jun demonio ucꞌayon awxin como atat nabij chi ni mta wiꞌ camíc trij jun winak wi arjaꞌ nnimaj ja ratzobal pro ¿la ma xcam ta laꞌan ja rAbraham ojer in la ma xecam ta laꞌan ja rojer tak profeta chakajaꞌ? \v 53 ¿La tibij an tzij ariꞌ chi atat más nim akꞌij chwach ja katataꞌ Abraham ja tok arjaꞌ cami? In ja rojer tak profeta xecam na ariꞌ chakajaꞌ. ¿Nak cꞌa atocnak wiꞌ nanaꞌ kaj atat? \v 54 Ja cꞌa Jesús xbij chique: \p —Ja ranin wixta xa nyaꞌ nojoj nukꞌij nuyon jariꞌ mta noc wiꞌ pro ja Nataꞌ arjaꞌ nyoꞌ nukꞌij in ixix nebij tre ja Nataꞌ chi arjaꞌ Dios ewxin. \v 55 Pro xa ma ewotakin ta rwach ja Nataꞌ pro anin bien wotak rwach. Ja wixta xinbij chewe chi ma wotak ta rwach jariꞌ xta cꞌa in junan ewqꞌuin ariꞌ ja rix tzꞌakol tak tzij. Pro jariꞌ wotak rwach, ni nnimaj wiꞌ ja rtzobal. \v 56 Ja rAbraham ja retataꞌ nixcheꞌ tre, arjaꞌ janila quicoti ojer ja tok chꞌobtaj rmal chi nutzꞌat na ja kꞌij ja tok xquinpit anin in jariꞌ xutzꞌat, congana quicot rmal, neꞌe ja Jesús chique. \p \v 57 —¿Nak moda cꞌariꞌ pro majaꞌn waꞌan taban cincuenta ajunaꞌ, la atzꞌaton cꞌariꞌ ja rAbraham? xecheꞌ tre. \v 58 Ja cꞌa Jesús xbij chic chique: \p —Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chewe riꞌ, anin nij incꞌo chi wiꞌ ja tok majaꞌn talaxi ja rAbraham, neꞌ chique. \v 59 Ja tok xbij queriꞌ chique ejeꞌeꞌ quisicꞌlaꞌ abaj, laj queqꞌuiak tzaꞌn abaj pro ja Jesús arjaꞌ xrawaj riꞌ, xelel chipan ja templo in be. \c 9 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Ja Jesús arjaꞌ rmajon binem tok xutzꞌat jun achi ti moy ja ni pa ralaxic wiꞌ chi moy. \v 2 Ja cꞌa rdiscípulo quicꞌaxaj tre: \p —Rabí ¿nak tre cꞌalaꞌ tok ni moy wiꞌ tok xalaxi ja rachi leꞌ, nak cꞌo ril chewiꞌ, la ril arjaꞌ owi quil rtataꞌ ruteꞌ? xecheꞌ tre. \v 3 Ja cꞌa Jesús xbij chique: \p —Ma queriꞌ ta, ma ril ta arjaꞌ chewiꞌ tok rbanon quelaꞌ nixtacꞌa quil rtataꞌ ruteꞌ chakajaꞌ. Quelaꞌ rbanon ja rachi leꞌ utzcꞌa chi cꞌo jun nimlaj samaj xin Dios nkꞌalajin na ja tok xtitzuri. \v 4 Ja tok cꞌa incꞌo na waweꞌ chwachꞌulew rjawaxic chi nban ja rsamaj ja takyonpi wxin. Caniꞌ tre ja tok noc akꞌaꞌ macatcowini natsamaj chic. \v 5 Jaruꞌ pa tiempo xquinqꞌuejeꞌ waweꞌ chwachꞌulew anin inocnak in caniꞌ kꞌij rxin ja rwachꞌulew, neꞌ chique. \v 6 Ja tok tzuri tzij rmal cꞌacꞌariꞌ chuban kaj pa tokꞌulew in xumaj rbanic chꞌabak tre ja ruchub, cꞌacꞌariꞌ xucꞌam, xuyaꞌ chi rwach ja ti moy \v 7 in xbij tre: —Jat, jachꞌajaꞌ rawach pa yaꞌ ja rbinaꞌan Siloé, neꞌ tre. (Ja biꞌaj Siloé tibij tzij nta̱kel.) In queriꞌ xuban ja rachi be. Ja tok xekaji xuchꞌaj ja rwach. Ja cꞌa tok chꞌajtajto rmal melojto, ncaꞌy chic. \p \v 8 Ja cꞌa rvecino ja rachi e cachbil juleꞌ chic winak ja bien quitzꞌaton chi moy nabey ejeꞌeꞌ quibij: \p —¿La ma ja ta cꞌalaꞌ ja rachi leꞌ ja ni ntzꞌabeꞌ wiꞌ chi rcꞌutuxic limosna? xecheꞌe. \v 9 Ecꞌoli chique quibij: \p —Arjaꞌ nacꞌa, xecheꞌe. In juleꞌ chic quibij: \p —Mni, ni quelaꞌ ncaꞌyi pro ma arjaꞌ ta, xecheꞌe. Pro ja rachi arjaꞌ xbij chique: \p —Anin nacꞌa, neꞌ chique. \p \v 10 —¿Pro nak cꞌa xaban, natcaꞌy chic takaꞌan? xecheꞌ tre. \p \v 11 —Cꞌo jun achi rbinaꞌan Jesús, arjaꞌ xchomij juleꞌ chꞌabak in tok chomtaj rmal xuyaꞌ chi nwach in xbij chwe: —Jat, jachꞌajaꞌ rawach pa yaꞌ rbinaꞌan Siloé, neꞌ chwe. In queriꞌ xinban xinbe. Ja cꞌa tok xinekaji xinchꞌaj ja nwach in queriꞌ xuban jaktaji, neꞌ chique. \p \v 12 —¿Bar cꞌa cꞌo wiꞌ ja Jesús camic? xecheꞌ tre. \p —Jariꞌ ma wotak ta ba la cꞌo wiꞌ, neꞌ chique. \p \v 13 Cꞌacꞌariꞌ cꞌamarel ja rachi ja jaktaj rwach, xeyaꞌ chiquewach ja fariseo. \v 14 Ja Jesús tok xchomij ja chꞌabak in tok xujak rwach ja rachi jariꞌ pa jun xulaꞌnbal kꞌij xuban wiꞌ. \v 15 Ja cꞌa rachi cꞌaxax chic tre cumal ja fariseo: \p —¿Nak xaban tok jaktaji ja rawach? xecheꞌ tre. \p —Ja rachi xchomij juleꞌ chꞌabak in tok chomtaj rmal xuyaꞌ chi nwach. Cꞌacꞌariꞌ xinchꞌaj ja nwach in queriꞌ xuban jaktaji, neꞌ chique. \v 16 Ecꞌoli chique ja fariseo quibij: \p —Ja rachi rbinaꞌan Jesús ma Dios ta takyonto rxin como arjaꞌ matuban respetar ja xulaꞌnbal kꞌij como cꞌo samaj nuban chipan, xecheꞌe. Pro juleꞌ chic chique quewaꞌ quibij riꞌ: \p —¿Pro nak moda cꞌariꞌ jun achi wi xa il mac ja nuban in nuban jun milagro ja caniꞌ nkatzꞌat camic riꞌ? xecheꞌe. In queriꞌ queban, ma junan ta quechꞌob trij ja Jesús. \v 17 In quibij chic tre ja rachi ja jaktaj rwach: \p —In atat ¿nak nabij tre ja rachi rbinaꞌan Jesús? como arjaꞌ xujak awach. ¿Nak ocnak wiꞌ nachꞌob atat? xecheꞌ tre. \p —Arjaꞌ jun profeta xin Dios, xecheꞌx rmal ja rachi. \p \v 18 Ja cꞌa raj Israel ejeꞌeꞌ ma xquinimaj ta chi ni moy wiꞌ ja rachi nabey, ma xquinimaj ta chi cꞌa jaktaji ja rwach xa chewiꞌ tok quetak quisiqꞌuixic ja rtataꞌ ruteꞌ. \v 19 Ja tok xeꞌekaji ja rtataꞌ ruteꞌ ja rachi cꞌaxax chique: \p —¿La ewalcꞌwal ixix jawaꞌ jun achi riꞌ, la arjaꞌ ja nebij chi ni moy wiꞌ tok xalaxi? ¿Nak cꞌa tre tok ncaꞌy chic camic? xecheꞌxi. \p \v 20 —Ajoj kotak chi jalaꞌ kalcꞌwal in kotak chakajaꞌ chi arjaꞌ ni moy wiꞌ tok xalaxi. \v 21 Pro ma kotak ta nak tre tok ncaꞌy chic camic nixtacꞌa kotak ta chakajaꞌ nak jakowi ja rwach. Mejor, tre arjaꞌ tecꞌwaxaj wiꞌ como cꞌo chic rjunaꞌ, riꞌj chic, arjaꞌ cꞌa nbin alaꞌ chewe nak ja xuban, xecheꞌe ja rtataꞌ ruteꞌ. \v 22 Queriꞌ quibij chique ja raj Israel como nquixbej quiꞌ chiquewach como ja raj Israel ejeꞌeꞌ quichomin chic chi xa nak ta nbini chi ja Jesús arjaꞌ ja Cristo wi neꞌe, jariꞌ maticꞌul chic chipan ja jay xin molbal riꞌil ja bar nquemol wiꞌ quiꞌ ja raj Israel chi rcꞌaxaxic ja rtzobal Dios, nchꞌakixel chijutij. \v 23 Rmalcꞌariꞌ ja tok quibij: —Mejor, tre arjaꞌ tecꞌwaxaj wiꞌ como cꞌo chic rjunaꞌ, riꞌj chic waꞌan, xecheꞌe. \p \v 24 Cꞌacꞌariꞌ xecꞌamar chic jutij ja rachi ja moy nabey in quewaꞌ quibij tre riꞌ: \p —Chwach Dios tabij ja kas mero rubey como ajoj kotak chi ja rachi rbinaꞌan Jesús arjaꞌ xa il mac ja nuban, xecheꞌ tre. \p \v 25 —Ja wi xa il mac ja nuban jariꞌ ma wotak ta anin xarwariꞌ ja wotak chi anin in moy nabey pro ja camic nincaꞌy chic, xecheꞌx rmal ja rachi. \p \v 26 —Pro ¿nak cꞌa xuban chawe? ¿Nak cꞌa xuban tok xujak awach? xecheꞌ chic tre. \p \v 27 —Pro jariꞌ nbin chi waꞌan chewe pro ixix mta egana necꞌwaxaj. ¿Nak cꞌa tre tok necꞌwaxaj chic jutij chwe? ¿La maxta cꞌa newajoꞌ ixix chakajaꞌ nixoc rdiscípulo? neꞌ chique. \v 28 Ejeꞌeꞌ congana pi quiyewal trij in quewaꞌ quibij tre riꞌ: \p —Ja ratat ni kꞌalaj chi at discípulo rxin arjaꞌ pro ja rajoj ok discípulo rxin ja Moisés. \v 29 Ajoj kotak chi tzijoni ja Dios ruqꞌuin ja Moisés pro ja rachi rbinaꞌan Jesús jariꞌ ba la penak wiꞌ, nak la takyonto rxin, xecheꞌ tre. \p \v 30 —Pro nak moda takaꞌan matichꞌobtaj emwal nak takyonto rxin pro xujak cꞌa nwach, neꞌe ja rachi chique. \v 31 Bien kotak chi ja Dios arjaꞌ maticꞌaxaj ja tok cꞌoli ncꞌutux tre rmal jun achi ja wi xa il mac nuban ja rachi. Pro jun achi wi nuyaꞌ rukꞌij ja Dios in wi nnimaj ja najoꞌx tre rmal ja Dios chi nuban jariꞌ ncꞌaxaxi ja ncꞌutuj tre ja Dios. \v 32 Jaruꞌ pa tiempo winakarnakto ja rwachꞌulew ni majun kacꞌaxan ta chi cꞌo ta jun achi rjakon ta rwach jun achi ja ni pa ralaxic wiꞌ chi moy. \v 33 Ja Jesús wixta ma in Dios ta penak wiꞌ ni ta cꞌa majun nak ta ncowini nuban ariꞌ, queriꞌ xbij ja rachi. \v 34 Ja cꞌa rejeꞌeꞌ quemaj chic ryokꞌic ja rachi, quewaꞌ quibij tre riꞌ: \p —Ja ratat xa rmal il mac tok nij at moy wiꞌ xatalaxi ¿in atat nawajoꞌ nokatijoj ajoj? Queriꞌ quibij tre in quiwasajel chiquicojol chijutij in ma xquecꞌul chi ta. \p \v 35 Ja cꞌa Jesús tok xcꞌaxaj chi wasaxto ja rachi in maticꞌul chic arjaꞌ be, xerilaꞌ in quewaꞌ xcꞌaxaj tre riꞌ: \p —¿La yukul chic acꞌuꞌx ruqꞌuin ja Ralcꞌwal Dios? neꞌ tre. \p \v 36 —Anin nwajoꞌ nyukeꞌ nucꞌuꞌx ruqꞌuin pro tacꞌutuꞌ chinwach nak chi achiꞌal cꞌariꞌ ja Ralcꞌwal Dios, neꞌe ja rachi. \v 37 Ja cꞌa Jesús xbij chic tre: \p —Pro jariꞌ atzꞌaton chic, anin cꞌariꞌ ja rin Ralcꞌwal Dios ja nmajon tzij awqꞌuin camic riꞌ, neꞌ tre. \v 38 Cꞌacꞌariꞌ ja rachi xbij: \p —Wajaw, anin camic nyukeꞌ nucꞌuꞌx awqꞌuin. Queriꞌ xbij tre ja Jesús, xuqueꞌ chwach in xumaj ryaꞌic rukꞌij. Cꞌacꞌariꞌ ja Jesús xbij: \p \v 39 —Anin inpenak waweꞌ chwachꞌulew utzcꞌa chi bien nkꞌalajin na nak quibanic ja winak. Inpenak utzcꞌa ja moyaꞌ njaktaj quewach utzcꞌa chakajaꞌ ja winak ja nebini chi necaꞌyi ejeꞌeꞌ nekꞌalajin na chi xa e moyaꞌ, neꞌe. \v 40 Ecꞌoli ja fariseo ecꞌo chinakaj ja Jesús tok quicꞌaxaj ja xbij congana pi quiyewal trij in quewaꞌ quibij tre riꞌ: \p —¿La ok moyaꞌ laꞌan ajoj chakajaꞌ chewiꞌ tok nabij queriꞌ? xecheꞌ tre. \p \v 41 —Ja wixta xeyaꞌ chewij chi pa kꞌekumal ixcꞌo wiꞌ jariꞌ mta nixchapbexi pro como nebij chi: —Ajoj bien kotak chic ja rbey Dios, nixcheꞌe, jariꞌ nixchapbexi. Queriꞌ xbij ja Jesús chique. \c 10 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Cꞌacꞌariꞌ xbij chic: \p —Ja tzij xtinbij chewe riꞌ ni katzij wiꞌ, tok cꞌo jun nrajoꞌ noc chipan jun corral quixin tak carnelo pro wi ma triꞌ ta noc wiꞌ ja bar wasan can wiꞌ ruchiꞌ ja corral, ja wi xa junwiꞌ njoteꞌ wiꞌ in nkaj chipan jariꞌ xa jun alakꞌom in camsanel chakajaꞌ. \v 2 Pro ja noqui ja bar wasan can wiꞌ ruchiꞌ ja corral jariꞌ ni katzij wiꞌ chi arjaꞌ yukꞌul quixin ja tak carnelo. \v 3 Ja tok nekaji ja rajyukꞌ chuchiꞌ ja corral nja̱k chwach rmal ja jakol chiꞌ corral. Ja cꞌa tok noc chipan ncꞌaxax rukul cumal ja tak carnelo, ja cꞌa tak rxin arjaꞌ nerkꞌijlaꞌ, nbij quebiꞌ chiquijujunal in numajto quilasaxic chipan ja corral. \v 4 Ja cꞌa tok nelastajpi rmal nucꞌamel quebey in ja tak carnelo ejeꞌeꞌ netreꞌel trij como ejeꞌeꞌ bien cotak rukul chi arjaꞌ yukꞌul quixin. \v 5 Pro wi cꞌo jun nsiqꞌuin quixin ja tak carnelo pro wi ma cotak ta rwach jariꞌ maquetreꞌ trij, ja nqueban neꞌanmajel chwach como ma cotak ta quekul ja winak ja re junwiꞌ chi na. \v 6 Jawaꞌ cꞌambal tzij riꞌ xbij ja Jesús pro ja fariseo ejeꞌeꞌ xa matichꞌobtaj cumal. \v 7 Ja cꞌa Jesús xbij chic jutij chique: \p —Anin cꞌariꞌ ja rin rchiꞌ corral ja bar neꞌoc wiꞌ ja tak carnelo. \v 8 Canojel ja xepeti ja tok majaꞌn quinpit anin in ma pa rchiꞌ corral ta xeꞌoc wiꞌ ejeꞌeꞌ ariꞌ xa e alakꞌomaꞌ in xa e camsanelaꞌ pro ma xyaꞌ ta caso chique cumal ja tak carnelo. \v 9 Anin cꞌariꞌ ja rin rchiꞌ corral, xcꞌa nak ta ja xturkaj wqꞌuin jariꞌ ntotaji in nyataj tre xa nak ta ja ncꞌatzin tre, caniꞌ chique ja tak carnelo ejeꞌeꞌ nyataj chique chi neꞌeli neꞌoqui chipan ja quicorral, tok neꞌelto nquewil ja buen tak kꞌayis in nquetij. \v 10 Ja ralakꞌom tok nbe cuqꞌuin ja tak carnelo bien rchꞌobonel chi neꞌerlakꞌajto, nercamsaj in neruyoj. Pro ja ranin inpenak cuqꞌuin nunyaꞌaꞌ jun cꞌacꞌa cꞌaslemal chique in ma ruyon tariꞌ pro nnoji chakajaꞌ jun nimlaj quicotemal chipan ja quicꞌaslemal. \p \v 11 Anin in ajyukꞌ ja ni katzij wiꞌ chi in utzlaj ajyukꞌ. Ja utzlaj ajyukꞌ arjaꞌ matipokonaj ncam pa quicuenta ja tak carnelo. \v 12 Pro ma queriꞌ ta nqueban ja xa etojon ja ma katzij ta chi e ajyukꞌaꞌ, ejeꞌeꞌ ma e quixin ta ja tak carnelo in wi quetzꞌat chi pi jun itzel chicop ejeꞌeꞌ nequeyaꞌ can ja tak carnelo in neꞌanmajel. Ja cꞌa ritzel chicop arjaꞌ neruchap ja tak carnelo in nerchicaj. \v 13 Neꞌanmaji como matel quecꞌuꞌx chiquij ja tak carnelo, ja quijil ja netojbexi xa jariꞌ ja elnak quecꞌuꞌx trij. \v 14 Anin in jun ajyukꞌ ja ni katzij wiꞌ chi in utzlaj ajyukꞌ, nenwajoꞌ ja tak ncarnelo in bien wotak janiꞌ quinaꞌoj in queriꞌ quibanon chwe anin chakajaꞌ, \v 15 caniꞌ kabanon ruqꞌuin ja Tatixel, arjaꞌ ninrajoꞌ in bien rotak janiꞌ nnaꞌoj in queriꞌ nbanon anin tre chakajaꞌ, in anin matinpokonaj nincam pa quicuenta ja tak ncarnelo. \v 16 In chakajaꞌ ecꞌo chi na juleꞌ tak ncarnelo ja ma ecꞌo ta chipan awaꞌ corral riꞌ. Jariꞌ neꞌencꞌamaꞌ na, ja cꞌa tok xtiquicꞌaxaj ja nukul ejeꞌeꞌ nqueyaꞌ caso chwe in xa jun moc xtinban chique canojelal in xa jun ajyukꞌ nyukꞌun quixin. \p \v 17 Como anin matinpokonaj nincam pa quicuenta ja tak ncarnelo chewiꞌ tok ninrajoꞌ ja Tatixel. Anin nyaꞌ wiꞌ pa camíc cumal in nincꞌastaj chi na chipan ja camíc. \v 18 Ja wixta mta ngana nincami maquincami, majun nak ta ncowin ta chwij chi ninrcamsaj ta pro jariꞌ ni ngana wiꞌ chi nyaꞌ wiꞌ chipan ja camíc. Wqꞌuin anin cꞌo wiꞌ como nincowini nyaꞌ wiꞌ chipan ja camíc in nincowini nincꞌastaj chic chipan chakajaꞌ. Jariꞌ bin chwe rmal ja Nataꞌ chi queriꞌ nban. Queriꞌ xbij ja Jesús chique. \p \v 19 Ja tok bitaji tzij riꞌ rmal ja Jesús ja raj Israel ejeꞌeꞌ quemaj chic jutij rchꞌaꞌic chibil tak quiꞌ. \v 20 Ecꞌoli chique quewaꞌ quibij riꞌ: \p —Xa jun demonio ucꞌayon rxin ja rachi leꞌ, xa chꞌujarnak. ¿Nak tre tok neyaꞌ caso tre? xecheꞌe. \v 21 In juleꞌ chic chique quewaꞌ quibij riꞌ: \p —Pro ma quelaꞌ ta ntzijon jun winak ja tok cꞌo jun demonio ucꞌayon rxin. ¿La ncowin laꞌan jun demonio xtujak quewach moyaꞌ nechꞌob ixix? xecheꞌe. \s * * * * * * * * * * \p \v 22 Xerilaꞌ ja nmakꞌij ja cꞌo rubiꞌ dedicación neꞌxi, chi ncꞌuli chipan ja tinamit Jerusalén. Jariꞌ tiempo rtiempo tew. \v 23 Ja cꞌa Jesús arjaꞌ rmajon binem chipan ja nimlaj templo xin Dios. Cꞌo cꞌa jun pa rkan jay ja rubiꞌ nbixi xin Salomón neꞌxi, triꞌ cꞌa rmajon wiꞌ binem. \v 24 Ja cꞌa raj Israel xequimoloꞌ quiꞌ trij in quibij tre: \p —¿Nak tre tok matabij rubiꞌ chake? Ja wi atat ja rat Cristo ni takꞌalasaj jutzꞌit chikawach, xecheꞌ tre. \p \v 25 —Pro jariꞌ nbin chic chewe pro ja rixix xa maquinenimaj. Nojel ja samaj ja nmajon rbanic ja bin chwe rmal ja Nataꞌ jariꞌ ncꞌutuwi nak inocnak wiꞌ. \v 26 Pro ixix xa maquinenimaj como ma ix tak ncarnelo ta caniꞌ nbin chic chewe. \v 27 Ja tak ncarnelo ejeꞌeꞌ nquicꞌaxaj ja nukul in ninquinimaj, anin nenwajoꞌ, bien wotak janiꞌ quinaꞌoj in ejeꞌeꞌ netreꞌ chwij. \v 28 Anin nyaꞌ chique ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij, ni maquebe wiꞌ chipan ja nimlaj rpokonal in majun nak ta xquelasan ta pa nukꞌaꞌ. \v 29 Ja Nataꞌ arjaꞌ xeyoꞌ chwe in arjaꞌ más kꞌaxnak chi na rchokꞌakꞌ chiquewach canojelal in majun nak ta xquelasan ta pa rukꞌaꞌ. \v 30 Anin xa ok junan ruqꞌuin ja Tatixel, neꞌe ja Jesús chique. \p \v 31 Ja cꞌa raj Israel jutij chic quisicꞌlaꞌ abaj, laj queqꞌuiak chic ja Jesús tzaꞌn abaj. \v 32 Ja cꞌa Jesús xbij chique: \p —Anin qꞌuiy rwach ja samaj ja utzlaj samaj nbanon chewach ja yatajnak chwe rmal ja Nataꞌ chi xinban. ¿La xa rumac on jun utzlaj samaj xinban xa chewiꞌ tok newajoꞌ ninecamsaj? neꞌ chique. \p \v 33 —Ma rmal ta jun samaj utz xaban chewiꞌ tok natkaqꞌuiak tzaꞌn abaj, rumac chi xacoj awiꞌ como at Dios pro xwaꞌn at winak in ja neli xa naban ofender ja Dios, xecheꞌ tre. \v 34 Ja cꞌa Jesús xbij chic chique: \p —¿La ma tzꞌibtal can ta cꞌa chipan ja ley xin Dios ja cꞌol ewqꞌuin chi ja Dios arjaꞌ quewaꞌ xbij chique juleꞌ winak riꞌ? —Anin xinbij chewe chi ix dios, neꞌe ja Dios chique, queriꞌ tzꞌibtal can. \v 35 Queriꞌ rbanic, ja Dios arjaꞌ xbij chique chi e dios, queriꞌ ja rtzobal Dios quicꞌaxaj in bien kotak chi ja rtzobal Dios mta moda xtiqꞌuextaj ta. \v 36 Ja cꞌa chwe anin, Dios xinruchaꞌ in xinrutakto waweꞌ chwachꞌulew. Ja cꞌa rejeꞌeꞌ wi bix chique chi e dios ¿nak cꞌa tre tok nebij ixix chwe chi xa ofensa rcꞌamonto tre ja Dios ja tok xinbij chi anin ja rin Ralcꞌwal Dios? \v 37 Ja samaj ja nmajon rbanic, ja wi ma xin Nataꞌ ta ni cꞌa utz wariꞌ ja wi maquinenimaj. \v 38 Pro wi xin nataꞌ Dios ja samaj ja nmajon rbanic tenimaj cꞌa chi rxin arjaꞌ masqui matiyukeꞌ ecꞌuꞌx wqꞌuin anin. Queriꞌ nwajoꞌ chewe utzcꞌa chi newotakij na chi ja Tatixel xa jun rbanon wqꞌuin in anin chakajaꞌ xa jun nbanon ruqꞌuin utzcꞌa chi nyukeꞌ ecꞌuꞌx wqꞌuin. Queriꞌ xbij chique. \v 39 Jutij chic cajoꞌ ta quechap quecoj ta preso pro arjaꞌ xutoꞌel riꞌ pa quekꞌaꞌ. \p \v 40 Cꞌacꞌariꞌ be chic jutij ja Jesús chajuparaj ja binelyaꞌ Jordán. Ja cꞌa tok xekaji triꞌ qꞌuejeꞌ wiꞌ. Jariꞌ lugar triꞌ xeba̱n wiꞌ bautizar ja winak nabey rmal ja Juan. \v 41 E qꞌuiy ja winak xeꞌekaj ruqꞌuin ja Jesús in quewaꞌ quibij riꞌ: —Ja Juan masqui mta milagro xuban can arjaꞌ pro ni katzij wiꞌ nojel ja rbin can tre ja Jesús leꞌ, xecheꞌe. \v 42 In e qꞌuiy chique ja yukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin triꞌ. \c 11 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Cꞌo cꞌa jun achi rbinaꞌan Lázaro aj Betania, arjaꞌ yawajnak. Ja Lázaro arjaꞌ cꞌo jun ranaꞌ rbinaꞌan María in triꞌ cꞌo wiꞌ ja María pa Betania chakajaꞌ rachbil ja Marta ja rnimal. \v 2 Jariꞌ María ja xuban jutij xucꞌam juleꞌ akꞌom quiꞌ rxulaꞌ, xucoj chi rkan ja kajaw Jesús in xusuꞌ chi rsamal rwiꞌ. \v 3 Ja cꞌa María rachbil Marta ejeꞌeꞌ quetakel rbixic tre ja Jesús, quewaꞌ quibijel tre riꞌ: \p —Kajaw, ja kaxibal ja congana newajoꞌ ewiꞌ ruqꞌuin, arjaꞌ yawajnak, queriꞌ quibijel tre. \v 4 Ja cꞌa Jesús tok xcꞌaxaj ja xebix tre quewaꞌ xbij riꞌ: \p —Ja yobil tre ja Lázaro ma camíc ta rcꞌamonto pro ja rcꞌamonto quewariꞌ, triꞌ nkꞌalajin na wiꞌ chi ja Dios arjaꞌ congana rchokꞌakꞌ in congana nim rukꞌij, in jun chic, congana nya̱ꞌ na rukꞌij ja Ralcꞌwal Dios rmal, neꞌe. \p \v 5 Ja Jesús congana nerajoꞌ chi e oxiꞌ Marta in María ja ruchakꞌ in ja Lázaro chakajaꞌ. \v 6 Ja cꞌa tok xekaj rbixic ruqꞌuin chi yawaꞌ ja Lázaro arjaꞌ qꞌuejeꞌ chi na caꞌiꞌ kꞌij ja bar cꞌo wiꞌ. \v 7 Ja tok tzꞌakati ja caꞌiꞌ kꞌij cꞌacꞌariꞌ xbij chic chique ja rdiscípulo: \p —Joꞌ chic jutij chipan ja departamento Judea, neꞌ chique. \v 8 Ja cꞌa rdiscípulo ejeꞌeꞌ quibij tre: \p —Rabí, ja raj Israel ja recꞌo triꞌ laj waꞌan xatqueqꞌuiak tzaꞌn abaj in ¿nawajoꞌ cꞌa natbe chic jutij triꞌ? xecheꞌ tre. \v 9 Ja cꞌa Jesús xcꞌambej jun tzij chiquewach, quewaꞌ xbij chique riꞌ: \p —¿La mta cꞌa cablajuj hora ncaꞌyi ja kꞌij chipan jun kꞌij? Ja wi pa kꞌij natbini jariꞌ matachokꞌ awakan como ja kꞌij nsakirsan abey chawach. \v 10 Ja cꞌa wi chakꞌaꞌ natbini jariꞌ nachokꞌ awakan como mta luz pan awanma ja nsakirsan abey chawach, neꞌe. \v 11 Cꞌacꞌariꞌ xbij chic chique: \p —Warnak chic ja Lázaro ja kamigo pro can ninbe ruqꞌuin chi nencꞌasaꞌ, neꞌ chique. \p \v 12 —Kajaw, pro wi warnak chic chꞌenchilaꞌ, ntzur alaꞌ, xecheꞌ tre. \v 13 Pro ja Jesús tok xbij chi warnak ja Lázaro jariꞌ tibij tzij chi cami pro ja nquechꞌob ja discípulo xa jic chi waram rbanon ja Lázaro, xulaꞌnnak. \v 14 Cꞌacꞌariꞌ ja Jesús ni xkꞌalasaj chiquewach chi utz: \p —Camnak chic ja Lázaro, neꞌ chique. In xbij chic chique: \p \v 15 —Anin ninquicoti ja ma incꞌo ta triꞌ ja tok cami pro emwal ixix tok nbij queriꞌ chewe como jariꞌ cꞌoli rcꞌamonto chewe utzcꞌa chi nyukeꞌ más ecꞌuꞌx wqꞌuin. Pro camic joꞌ tekatzꞌataꞌ, neꞌ chique. \v 16 Ja cꞌa Tomás ja yoꞌx neꞌxi, arjaꞌ xbij chique ja rach tak discípulo: \p —Joꞌ trij ja Jesús utzcꞌa chi ajoj jun nokcamsax ruqꞌuin chakajaꞌ, neꞌ chique, in xebe. \p \v 17 Ja cꞌa tok xeꞌekaji bix tre ja Jesús chi quijiꞌ kꞌij mukun chic ja Lázaro pa jul. \v 18 Ja tinamit Betania xa chinakaj Jerusalén cꞌo wiꞌ, cꞌo la oxiꞌ kilómetro rcojol ruqꞌuin, \v 19 in e qꞌuiy ja raj Israel eꞌurkajnak cuqꞌuin ja Marta in María chi nurquiyukbaꞌ quecꞌuꞌx rmal ja cami ja quixibal. \v 20 Ja Marta tok xcꞌaxaj chi peti ja Jesús xercꞌuluꞌ pro ja María tzꞌubul can pa jay. \v 21 Ja cꞌa Marta tok xucꞌul ja Jesús quewaꞌ xbij tre riꞌ: \p —Wajaw, ja wixta atcꞌo kuqꞌuin maquita cami ja nxibal. \v 22 Pro anin wotak chi ja camic xa nak ta nacꞌutuj tre ja Dios nuyaꞌ chawe, neꞌ tre. \p \v 23 —Ja raxibal can ncꞌastaj rwach, neꞌe ja Jesús tre. \v 24 Ja cꞌa Marta xbij chic tre: \p —Anin wotak chi ncꞌastaj na pro tokoriꞌ tok xquecꞌastaji ja camnakiꞌ chipan ja qꞌuisbal kꞌij, neꞌ tre. \v 25 Ja cꞌa Jesús xbij tre: \p —Pro nij anin wiꞌ ninyico quixin ja winak chipan ja camíc, nij anin wiꞌ ninyowi ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. Xa nak ta ja yukul rucꞌuꞌx wqꞌuin arjaꞌ masqui cami pro jariꞌ ma chijutij ta, ncꞌaseꞌ chi na jutij. \v 26 In chakajaꞌ xa nak ta ja cꞌa cꞌas na camic ja wi yukul rucꞌuꞌx wqꞌuin jariꞌ ni mta wiꞌ camíc trij chijutij. ¿La nanimaj ja cꞌa xinbij chawe riꞌ? neꞌ tre. \p \v 27 —Can nnimaj Wajaw, anin nnimaj chi atat ja rat Cristo, atat ja rat Ralcꞌwal Dios ja bitajnak can ojer chi natpi na waweꞌ chwachꞌulew, neꞌe ja Marta tre. \p \v 28 Ja Marta tok bitaj can rmal ja tzij riꞌ be chi rsiqꞌuixic ja María ja ruchakꞌ. Ja cꞌa tok xekaj ruqꞌuin pan ekal tzijon ruqꞌuin, quewaꞌ xbij tre riꞌ: —Xurkaji ja Maestro, natrsiqꞌuij, neꞌ tre. \v 29 Ja cꞌa María tok xcꞌaxaj yictaji alnak in be ruqꞌuin ja Jesús. \v 30 Ja Jesús arjaꞌ majaꞌn toc chipan ja tinamit, triꞌ cꞌo can wiꞌ ja bar cꞌul wiꞌ rmal ja Marta. \v 31 Ja cꞌa raj Israel ja recꞌo pa jay ruqꞌuin ja María chi ryukbaxic rucꞌuꞌx tok quetzꞌat chi yictaji alnak ja María in be ejeꞌeꞌ xetreꞌel trij chakajaꞌ in quewaꞌ quibij chibil tak quiꞌ riꞌ: —Triꞌ nbe wiꞌ ja bar mukun wiꞌ ja camnak, triꞌ neꞌokꞌ chi wiꞌ, xecheꞌe. \p \v 32 Ja María tok xekaji ja bar cꞌo wiꞌ ja Jesús tok xutzꞌat xuqueꞌ chwach in xbij tre: \p —Wajaw, ja wixta atcꞌo kuqꞌuin maquita cami ja nxibal, neꞌ tre. \v 33 Ja cꞌa Jesús tok xutzꞌat ja María chi rmajon okꞌej in ja juleꞌ chic aj Israel e rachbil chakajaꞌ quimajon okꞌej arjaꞌ congana junwiꞌ xunaꞌ, congana xkꞌututuj riꞌ ja ranma rmal bis \v 34 in xcꞌaxaj chique: \p —¿Bar cꞌa emukun wiꞌ? neꞌ chique. \p —Kajaw, joꞌ mpeꞌ tekatzꞌataꞌ, xecheꞌ tre. \v 35 Ja cꞌa Jesús xumaj okꞌej. \v 36 Ja cꞌa raj Israel tok quetzꞌat chi rmajon okꞌej quewaꞌ quibij riꞌ: \p —Tetzꞌataꞌ mpeꞌ leꞌ, ni kꞌalaj chi congana nrajoꞌ ja Lázaro, xecheꞌe. \v 37 Pro ecꞌoli chique quewaꞌ quibij riꞌ: \p —Ja wi xujak rwach ja rachi ja moy ¿la maquita cꞌa cowin ariꞌ xtzursaj ja Lázaro in maquita cami? xecheꞌe. \p \v 38 Jutij chic ja Jesús congana junwiꞌ xunaꞌ rumac bis in be ja bar mukun wiꞌ ja Lázaro. Cꞌo jun jul cꞌoton chwach jun jayuꞌ, chipan mukun wiꞌ in tzꞌapin ruchiꞌ tre jun nimlaj abaj. \p \v 39 —Tewasaj ja rabaj leꞌ, neꞌe ja Jesús chique. Ja cꞌa Marta ja ranaꞌ ja camnak arjaꞌ xbij tre: \p —Wajaw, jalaꞌ chuw chic como tuban quijiꞌ kꞌij ticami, neꞌ tre. \p \v 40 —¿La ma xinbij ta cꞌa chawe ja wi nyukeꞌ acꞌuꞌx wqꞌuin natzꞌat na chi ja Dios congana rchokꞌakꞌ in congana nim rukꞌij? neꞌe ja Jesús tre. \v 41 Cꞌacꞌariꞌ quiwasaj ja rabaj chuchiꞌ ja jul ja bar mukun wiꞌ ja camnak. Ja cꞌa Jesús caꞌy chicaj in quewaꞌ xbij riꞌ: \p —Nataꞌ, anin nmaltioxij chawe chi xacꞌwaxaj ja xincꞌutuj chawe. \v 42 Pro anin bien wotak chi ni nacꞌwaxaj wiꞌ ja ncꞌutuj chawe xarwariꞌ quewaꞌ nbij chawe camic utzcꞌa ja winak ja quimolon quiꞌ riꞌ ejeꞌeꞌ nquicꞌaxaj ja nintajini nbij chawe in nquinimaj chi atat attakyonpi wxin, neꞌ tre ja Tatixel. \v 43 Ja tok bitaji tzij riꞌ rmal ja Jesús arjaꞌ tzijon chic jutij pro ni cow tzijoni, quewaꞌ xbij riꞌ: —Lázaro, catelto, neꞌe. \v 44 Cꞌacꞌariꞌ xelto ja Lázaro pro ma camnak chi ta. Ja rukꞌaꞌ rkan batzꞌon pa tziak in batzꞌon rpalaj tre jun suꞌt. Ja cꞌa Jesús xbij chique: —Tequiraꞌ, teyaꞌaꞌ lugar tre chi nbe, neꞌ chique. \s * * * * * * * * * * \p \v 45 Ja cꞌa raj Israel ja cachbilanel ja María ejeꞌeꞌ tok quetzꞌat ja xuban ja Jesús e qꞌuiy chique yukeꞌ chic quecꞌuꞌx ruqꞌuin. \v 46 Pro ecꞌo chic juleꞌ chique, ejeꞌeꞌ xebe cuqꞌuin ja fariseo, xequibij chique ja milagro ja xuban ja Jesús. \v 47 Ja cꞌa jefe quixin sacerdote e cachbil ja fariseo ejeꞌeꞌ xequemol ja juleꞌ chic cach kꞌetol tak tzij in quewaꞌ quibij chique riꞌ: \p —¿Nak nkaban cꞌawaꞌ? Congana takaꞌan milagro nuban ja Jesús. \v 48 Ja wi xtikayaꞌ lugar tre chi nuban más jariꞌ ma cꞌayew ta chi nyukeꞌ quecꞌuꞌx ja winak ruqꞌuin pro ni canojelal. Jariꞌ neyictajto ja raj Roma, nurquiyojoꞌ ja katemplo rachbil ja katinamit chakajaꞌ, xecheꞌ chique. \v 49 Cꞌo cꞌa jun chique rbinaꞌan Caifás, arjaꞌ ocnak lokꞌlaj sacerdote chipan ariꞌ junaꞌ. Quewaꞌ xbij ja Caifás chique riꞌ: \p —Ixix takaꞌan majun nixcowini nechomij. \v 50 Xa matichꞌobtaj emwal chi más na utz nokeli ja xa jun ncam pa kaqꞌuexwach ja rok aj Israel chwach ja nqꞌuisi chi jun ja tinamit, neꞌ chique. \v 51 Ja Caifás arjaꞌ majun rnaben chi Dios yoꞌ tre ja tzij xbij. Como arjaꞌ ocnak lokꞌlaj sacerdote chipan ariꞌ junaꞌ chewiꞌ tok Dios xuyaꞌ tre chi xbij pon nak ja majaꞌn tiban tre ja Jesús chi arjaꞌ ncam na pa quicuenta ja tinamit Israel. \v 52 Pro ma queyon ta ja raj Israel ncam pa quicuenta, arjaꞌ nerumol na chakajaꞌ canojel ja winak ja neꞌoc na e ralcꞌwal Dios ja recꞌo nojel rwachꞌulew utzcꞌa xa jun nuban chique canojelal. \v 53 Jariꞌ kꞌij quemajto rchꞌobic ja kꞌetol tak tzij nak nqueban tre ja Jesús chi nquicamsaj. \p \v 54 Rmalcꞌariꞌ tok ja Jesús arjaꞌ ma kas ta qꞌuejeꞌ chic chiquicojol ja raj Israel pro be chipan jun tinamit rbinaꞌan Efraín ja cꞌo chinakaj jun lugar ja kas talani. Ja tok xekaji, triꞌ qꞌuejeꞌ wiꞌ e rachbil ja rdiscípulo. \p \v 55 Xa nnakajinto ja nmakꞌij quixin ja raj Israel rbinaꞌan pascua. E qꞌuiy ja winak ja tok xajalal majaꞌn terilaꞌ ja nmakꞌij xeꞌelto pa tak quitinamit, xebe pa Jerusalén chi rbanic juleꞌ costumbre ja nquichꞌachꞌojirsbej pon quiꞌ caniꞌ nrajoꞌ ja quireligión. \v 56 Ja cꞌa winak quimajon rcanoxic ja Jesús, ecꞌo chipan ja nimlaj templo xin Dios in quemaj rcꞌaxaxic chibil tak quiꞌ: —¿Nak nechꞌob ixix tre ja Jesús, la npeti, la nurbanaꞌ ja nmakꞌij owi ma can ta? necheꞌe. \v 57 Ja cꞌa jefe quixin sacerdote e cachbil ja fariseo cꞌo chic jun orden quiyaꞌon, quewaꞌ nbij ja orden riꞌ: —Xa nak ta xtotakini bar cꞌo wiꞌ ja Jesús tiyaꞌaꞌ rbixic chake. Queriꞌ queban utzcꞌa chi nquechap ja Jesús in nquecoj preso. \c 12 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Wakiꞌ kꞌij cꞌo chi wiꞌ ja nmakꞌij pascua tok be chic jutij ja Jesús pa Betania ja bar cꞌo wiꞌ ja Lázaro. Jariꞌ mismo Lázaro ja yataj tre rmal ja Jesús chi cꞌastaj chiquicojol camnakiꞌ. \v 2 Cꞌo jun nimlaj waꞌim chomixi ja pa Betania rumac ja xekaji ja Jesús cuqꞌuin. Ja Marta arjaꞌ rmajon ilinem, ja cꞌa Lázaro arjaꞌ jun tzꞌubul chiquicojol ja winak ja retzꞌubul ruqꞌuin ja Jesús pa mesa. \v 3 Ja cꞌa María arjaꞌ xucꞌam ncꞌaj litro akꞌom nardo neꞌxi, congana quiꞌ rxulaꞌ in congana nim rjil chakajaꞌ. Ja cꞌa xuban, xutix ja rakꞌom trij rkan ja Jesús cꞌacꞌariꞌ xusuꞌ chi rsamal rwiꞌ. Ja rakꞌom ni noji rxulaꞌ pa jay. \v 4 Cꞌo cꞌa jun chique ja rdiscípulo ja Jesús rbinaꞌan Judas Iscariote, arjaꞌ rcꞌajol jun achi rbinaꞌan Simón, arjaꞌ njacho na ja Jesús pa quekꞌaꞌ ja winak ja netzelan rxin. Ja Judas tok xutzꞌat ja xuban ja María quewaꞌ xbij riꞌ: \p \v 5 —Ja rakꞌom leꞌ ¿nak tre tok ma xuyaꞌ ta chake kacꞌayij ta chi oxiꞌ ciento quetzal, ja cꞌa rjil kayaꞌ ta chique ja tak mebaꞌiꞌ? neꞌe. \v 6 Queriꞌ xbij pro ma rmal ta chi npokonaj quewach ja tak mebaꞌiꞌ como arjaꞌ xa alakꞌom xa chewiꞌ tok nlakꞌaj kaj ja pwok pa caja como pa rukꞌaꞌ cꞌo wiꞌ ja pwok quixin ja Jesús e rachbil ja rdiscípulo. \v 7 Ja cꞌa Jesús xuchꞌaꞌ tre ja xbij, quewaꞌ xbij tre riꞌ: \p —Ma tanak ta ja María como arjaꞌ rcꞌolon ja rakꞌom chi nucoj chwij jariꞌ nnatbej ja ncamic. \v 8 Ja tak mebaꞌiꞌ ejeꞌeꞌ nij ecꞌo wiꞌ checojol ja wi cꞌol egana neban utzil chique pro ja chwe anin maquinqꞌuejeꞌ ewqꞌuin nojel tiempo, ninwasaxel na checojol, neꞌe. \p \v 9 Congana e qꞌuiy chique ja raj Israel tok quicꞌaxaj chi cꞌo chic pa Betania ja Jesús, triꞌ xebe wiꞌ nequitzꞌataꞌ rwach pro ma ruyon ta ja Jesús como cꞌo quigana nequitzꞌataꞌ rwach ja Lázaro chakajaꞌ. Jariꞌ mismo Lázaro ja yataj tre rmal ja Jesús chi cꞌastaji chiquicojol ja camnakiꞌ. \v 10 Ja cꞌa jefe quixin sacerdote ejeꞌeꞌ quemol quiꞌ chi rchomarsaxic nak nqueban tre ja Lázaro chi nquicamsaj arjaꞌ chakajaꞌ. \v 11 Queriꞌ queban como rumac ja Lázaro chewiꞌ tok e qꞌuiy chique ja cach tak aj Israel xeꞌelel cuqꞌuin ejeꞌeꞌ in yukeꞌ chic quecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Jesús. \s * * * * * * * * * * \p \v 12 Ja cꞌa chi rcab kꞌij ja winak ja reꞌekajnak chi rcꞌulic ja nmakꞌij e qꞌuiy chique tok quicꞌaxaj chi benak ja Jesús pa Jerusalén \v 13 ejeꞌeꞌ quecꞌam rxak tak palma, xepeti chi nurquicꞌuluꞌ. Cꞌacꞌariꞌ quemaj rakic quechiꞌ, quewaꞌ quibij riꞌ: —Dios, koꞌatoꞌoꞌ camic, peti ja Toꞌonel janila nim rukꞌij, arjaꞌ ja Rey kaxin ja rok aj Israel ja penak pa rubiꞌ ja kajaw Dios, xecheꞌe. \v 14 Ja cꞌa Jesús arjaꞌ xcanoj jun bur ja cꞌa ti coꞌl na. Ja tok contaj rmal cꞌacꞌariꞌ tzꞌabeꞌel trij. Queriꞌ xuban ja caniꞌ tzꞌibtal can ojer chipan ja rtzobal Dios chi nbantaj na, quewaꞌ nbij riꞌ: \v 15 —Ja rix aj Sión ma texbej ta ewiꞌ camic, tetzꞌataꞌ mpeꞌ leꞌ peti ja Rey ewxin, tzꞌubulto trij jun bur ja cꞌa ti coꞌl na. Queriꞌ ja tzꞌibtal can ojer. \p \v 16 Pro ja cꞌa rdiscípulo ja Jesús ejeꞌeꞌ xa matichꞌobtaj cumal nabey nojel awaꞌ wariꞌ ja ntajini nuban ja Jesús. Ja tok cꞌastaji ja Jesús chiquicojol ja camnakiꞌ in tok joteꞌ chilaꞌ chicaj cꞌa tokocꞌariꞌ chꞌobtaj cumal in xurkaj chique chi tzꞌibtal can ojer chipan ja rtzobal Dios nojel awaꞌ wariꞌ ja xuban ja Jesús in caniꞌ tzꞌibtal can ni queriꞌ ja ban tre. \v 17 Triꞌ ecꞌo wiꞌ juleꞌ winak ja xetzꞌato rxin ja Jesús tok xuyic ja Lázaro chiquicojol ja camnakiꞌ, ejeꞌeꞌ quetzꞌat ja xuban ja tok xbij tre ja Lázaro chi nelto chipan ja jul ja bar mukun wiꞌ. Jawaꞌ winak riꞌ ejeꞌeꞌ quimajon rbixic chique ja juleꞌ chic winak ja quetzꞌat. \v 18 Rmalcꞌariꞌ tok xepeti ja winak chi rcꞌulic ja Jesús como quicꞌaxaj ja milagro xuban tre ja Lázaro. \v 19 Ja cꞌa fariseo xa pokon quenaꞌ rmal in quemaj rbixic chibil tak quiꞌ: —Queꞌetzꞌataꞌ mpeꞌ ja winak leꞌ xebe ruqꞌuin ja Jesús pro ni canojelal, camic majun nokcowini nkaban chic tre, xecheꞌe. \p \v 20 Ecꞌo cꞌa juleꞌ winak aj Grecia, ejeꞌeꞌ eꞌurkajnak pa Jerusalén, epenak chi ryaꞌic rukꞌij ja Dios chipan ja nmakꞌij pascua. \v 21 Xebe ruqꞌuin ja Felipe ja raj Betsaida ja cꞌo pa rcuenta Galilea. Ja tok xeꞌekaj ruqꞌuin quewaꞌ quibij tre riꞌ: —Ajoj nkajoꞌ nkotakij rwach ja Jesús, xecheꞌ tre. \v 22 Ja cꞌa Felipe arjaꞌ xerbij tre ja rAndrés cꞌacꞌariꞌ xebe chi e caꞌiꞌ xequibij tre ja Jesús. \v 23 Ja cꞌa Jesús tok xcꞌaxaj ja bix tre quewaꞌ xbij chique riꞌ: \p —Camic ja Ralcꞌwalaxel ja xoc alaxic cuqꞌuin ja winak xurwilaꞌ ja tiempo chi congana nya̱ꞌ rukꞌij. \v 24 Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chewe ja ncꞌambej tzij chewach riꞌ. Ja jun chirwach trigo ja wi napokonaj namuk pa tokꞌulew jariꞌ majun nelto in majun cosecha nuyaꞌ pro ja wi matapokonaj namuk pa tokꞌulew jariꞌ nelto in congana rwach nuyaꞌ. \v 25 Ja wi napokonaj nayaꞌ can ja racꞌaslemal waweꞌ chwachꞌulew jariꞌ natzꞌilaꞌ ja utzlaj cꞌaslemal pro wi matapokonaj nayaꞌ can ja racꞌaslemal waweꞌ chwachꞌulew jariꞌ nij awcꞌan wiꞌ ja utzlaj cꞌaslemal in jariꞌ cꞌaslemal ni mta wiꞌ qꞌuisic trij. \v 26 Ja winak ja neniman wxin rjawaxic chi triꞌ nekꞌax wiꞌ ja bar ninkꞌax wiꞌ anin in chakajaꞌ triꞌ neꞌeqꞌuejeꞌ wiꞌ ja bar incꞌo wiꞌ anin. Xa nak ta ja neniman wxin ejeꞌeꞌ nya̱ꞌ na quekꞌij rmal ja Nataꞌ. \p \v 27 Camic congana ntiꞌoni ja wanma, ni lawuloꞌ nban rmal pro ¿nak cꞌa nban? ¿La xtinbij ta cꞌa tre ja Nataꞌ chi arjaꞌ ninrutoꞌ utzcꞌa chi maquita ninkꞌax chipan ja rpokonal ja penak chinwach riꞌ? Jariꞌ ma can ta como ja penak chinwach riꞌ xa rmalariꞌ tok inpenak anin waweꞌ chi ninkꞌax chipan. \v 28 Xarwariꞌ nbij chawe Nataꞌ, takꞌalasaj chiquewach ja winak chi congana nim akꞌij atat. Queriꞌ xbij ja Jesús. Cꞌacꞌariꞌ cꞌo jun kulaj cꞌaxaxi penak chilaꞌ chicaj quewaꞌ xbij riꞌ: —Jariꞌ nkꞌalasan chic in nkꞌalasaj chi na más chakajaꞌ, neꞌe ja kulaj rxin ja Tatixel. \v 29 Ja winak ja recꞌo triꞌ ecꞌoli chique tok quicꞌaxaj ja kulaj ejeꞌeꞌ quibij chi xuban quiakolijay, xecheꞌe. In juleꞌ chic quibij: —Jun ángel tzijonto ruqꞌuin, xecheꞌe. \v 30 Pro ja Jesús arjaꞌ xbij chique: \p —Ja kulaj ja cꞌa xecꞌwaxaj jariꞌ ma mwal ta anin tzijoni, emwal ixix. \v 31 Camic xurwilaꞌ ja tiempo chi nkꞌalajini nak rbanic ja ritzelal ja cꞌo pa tak canma ja winak waweꞌ chwachꞌulew, xurwilaꞌ ja tiempo chi nkajsax rchokꞌakꞌ ja Satanás ja nbano mandar waweꞌ chwachꞌulew in nbatataxel. \v 32 Pro ja chwe anin ja tok xquinjecbaxi jariꞌ nenujicꞌ canojelal ja winak xa nak ta chi winakil utzcꞌa chi nyukeꞌ quecꞌuꞌx wqꞌuin. Queriꞌ xbij ja Jesús. \v 33 Ja tok xbij queriꞌ jariꞌ xcꞌutbej nak xtiban tre ja tok xticamsaxi chi chwach jun cruz njecbax wiꞌ. \v 34 Ja cꞌa winak quewaꞌ quibij tre riꞌ: \p —Pro kacꞌaxan waꞌan chipan ja rtzobal Dios chi tok xtipeti ja Cristo arjaꞌ ni mta wiꞌ camíc trij ¿nak cꞌa tre tok nabij atat chi ja Ralcꞌwalaxel ja xoc alaxic cuqꞌuin ja winak chi rjawaxic chi njecbax na chicaj? ¿Nak cꞌa ja ralcꞌwalaxel ja nabij leꞌ? xecheꞌ tre. \v 35 Ja cꞌa Jesús xbij chic chique: \p —Ja nsakirsan ebey camic arjaꞌ xa jun caꞌiꞌ kꞌij nqꞌuejeꞌ chi na checojol rmalcꞌariꞌ nbij chewe, como cꞌa cꞌo na ja luz checojol teyaꞌaꞌ lugar tre chi noc pa tak ewanma utzcꞌa chi matoqui ja kꞌekumal pa tak ewanma. Ja winak ja xa pa kꞌekumal nebin wiꞌ ejeꞌeꞌ ma cotak ta bar xqueꞌekaj wiꞌ. \v 36 Como majaꞌn tel checojol ja nsakirsan ebey chewiꞌ tok nbij chewe, tiyukeꞌ ecꞌuꞌx ruqꞌuin camic utzcꞌa chi ni ja wiꞌ ja sakil nucꞌan ewxin, neꞌe ja Jesús chique. Ja tok bitaj awaꞌ tzij rmal riꞌ cꞌacꞌariꞌ be, rawaj riꞌ chiquewach. \s * * * * * * * * * * \p \v 37 Ja Jesús masqui congana qꞌuiy ja milagro rbanon chic ja rcꞌutben chiquewach nak ja rocnak wiꞌ pro ejeꞌeꞌ ni ma xyukeꞌ ta wiꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin. \v 38 Queriꞌ queban utzcꞌa chi nbantaj cumplir ja bitajnak can rmal ja profeta Isaías ojer quewariꞌ: —Wajaw, xa ma e nim ta ja xenimani ja ratzobal ja kayaꞌ rbixic, xa ma e nim ta ja chꞌobtaj cumal nak rbanic ja nimak tak milagro naban chiquewach. Queriꞌ tzꞌibtal can. \v 39 Rmalcꞌariꞌ ma xecowin ta ja winak yukeꞌ ta quecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Jesús. Queriꞌ queban como cꞌo chic juleꞌ tzij bitajnak can rmal ja rIsaías quewariꞌ: \v 40 —Ja xuban ja Dios chique caniꞌ xermoyirsaj in xcowirsaj ja canma. Queriꞌ xuban chique utzcꞌa chi matiquetzꞌat ja ncꞌu̱t chiquewach chi matichꞌobtaj cumal ja nbix chique in matiqueqꞌuex quinaꞌoj chi netzuri. \v 41 Queriꞌ rbin can ja rIsaías, tokoriꞌ xbij ja tok xutzꞌat ja gloria ja rcꞌan ja Kajaw in tok tzijon tre nak rbanic. \p \v 42 Pro e qꞌuiy chique ja kꞌetol tak tzij ejeꞌeꞌ quinimaj ja Jesús pro xa nquipokonaj nquibij chi yukul quecꞌuꞌx ruqꞌuin como nquixbej quiꞌ chiquewach ja fariseo: —Maxla nokquichꞌakijto chipan ja jay xin molbal riꞌil ja bar ncꞌaxax wiꞌ ja rtzobal Dios in makoquecꞌul chic chipan, xecheꞌe. \v 43 Queriꞌ queban como más na nqueyaꞌ caso tre ja nbix chique cumal ja winak chwach ja nbix chique rmal ja Dios. \p \v 44 Xumaj chic jutij tzij ja Jesús, cow tzijoni in quewaꞌ xbij riꞌ: \p —Ja winak ja yukul quecꞌuꞌx wqꞌuin jariꞌ yukul cꞌa quecꞌuꞌx ariꞌ chakajaꞌ ruqꞌuin ja rintakyonto, ma ruyon ta wqꞌuin anin. \v 45 Ja winak ja retzꞌatyon nwach quitzꞌaton cꞌa rwach ariꞌ chakajaꞌ ja rintakyonto. \v 46 Anin inpenak waweꞌ chwachꞌulew chi nsakirsaj quebey ja winak chiquewach utzcꞌa xa nak ta chi winakil ja xtiyukeꞌ quecꞌuꞌx wqꞌuin ejeꞌeꞌ maqueqꞌuejeꞌ más chipan ja kꞌekumal. \v 47 Anin inpenak waweꞌ chwachꞌulew ma rmal ta chi nkꞌet ta tzij chiquij ja winak pro inpenak chi quitoꞌic. Rmalcꞌariꞌ nbij chewe, ja wi ecꞌoli winak ja necꞌaxani ja nbij chique pro wi matiquinimaj jariꞌ ma anin ta ninkꞌeto tzij chiquij. \v 48 Ja wi maticajoꞌ nyukeꞌ quecꞌuꞌx wqꞌuin in wi maticajoꞌ nquinimaj ja nbin chique jariꞌ cꞌoli ja nkꞌetbex tzij chiquij como ja tzij ja xinbij chique jariꞌ nkꞌetbex tzij chiquij tokoriꞌ tok xterilaꞌ ja nimlaj juicio xin qꞌuisbal kꞌij. \v 49 Queriꞌ nbij chewe como ja tijonem ja ncꞌutun chewach jariꞌ yaꞌon chwe rmal ja Tatixel ja rintakyonto, ma chaka ta nwinakarsan nojoj nuyon, \v 50 in ja tijonem ja yaꞌon chwe rmal ja Tatixel bien wotak chi jariꞌ cꞌamyonto ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. Queriꞌ rbanic, nojel ja tzij nbij, xa nak ta chi tzijal, jaꞌ Tatixel biyon chwe. Queriꞌ xbij ja Jesús. \c 13 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Xerilaꞌ ja pispra rxin ja nmakꞌij pascua. Ja cꞌa Jesús arjaꞌ rotak chi xurwilaꞌ ja hora chi nuyaꞌ can ja rwachꞌulew in nmeloj ruqꞌuin ja Tatixel. Caniꞌ rbanonto chique ja rdiscípulo waweꞌ chwachꞌulew nij erajoꞌonto wiꞌ in niquirwariꞌ xuban can chic chique, cꞌoli ja xcꞌutbej chic chiquewach chi ni nerajoꞌ wiꞌ. \v 2 Arjaꞌ rmajon waꞌim cuqꞌuin ja rdiscípulo. Ja cꞌa diablo arjaꞌ rbanon chic ja samaj pa ranma ja Judas Iscariote ja rcꞌajol Simón, rtakchiꞌin chic chi nujach ja Jesús pa quekꞌaꞌ ja winak ja netzelan rxin. \v 3 Ja cꞌa Jesús arjaꞌ bien rotak chi jachon pa rukꞌaꞌ nojelal rmal ja Tatixel in bien rotak chakajaꞌ chi arjaꞌ ruqꞌuin ja Dios penak wiꞌ in ruqꞌuin nmeloj chi wiꞌ jutij. \v 4 Cꞌacꞌariꞌ yictajto pa mesa, ja cꞌa tziak ja rcojon trij ja rtziak jariꞌ xlasaj can, xucꞌam chic jun tziak ja caniꞌ nquecoj ja rilinelaꞌ in jariꞌ xucoj chic xeꞌ rupan. \v 5 Cꞌacꞌariꞌ xchomij jun palangana yaꞌ in xumaj rchꞌajic cakan ja rdiscípulo. Ja cꞌa tok nchꞌajtaji nusuꞌ tre ja tziak ja rcojon xeꞌ rupan. \v 6 Ja cꞌa tok xekaj ruqꞌuin ja Simón Pedro chi nuchꞌaj ja rkan quewaꞌ bix tre rmal ja Pedro riꞌ: \p —Wajaw, takaꞌan nachꞌaj wakan, neꞌxi. \p \v 7 —Xa matichꞌobtaj amwal camic ja nmajon rbanic chawe pro nerilaꞌ na jun kꞌij tok nchꞌobtaj na amwal, neꞌe ja Jesús tre. \p \v 8 —Ma can ta, atat ni ma yatal ta wiꞌ chawij chi xtachꞌaj ta wakan, neꞌe ja Pedro tre. \p —Ja wi matinchꞌaj jariꞌ ma at wachbil chi ta cꞌariꞌ, neꞌe ja Jesús tre. \v 9 Cꞌacꞌariꞌ ja Pedro xbij tre: \p —Wajaw, ja wi queriꞌ rbanic, ma ruyon ta cꞌa wakan nachꞌaj ariꞌ, tachꞌajaꞌ cꞌa nukꞌaꞌ in tabakaꞌ nwiꞌ chakajaꞌ, neꞌ tre. \v 10 Ja cꞌa Jesús xbij chic tre: \p —Jun achi wi rtijon chic atinem jariꞌ chꞌajchꞌoj chic, ma rjawaxic chi ta tre chi njoskꞌix chic, xa ruyon chic rkan nchꞌaji, in queriꞌ chewe ixix, ix chꞌajchꞌojiꞌ chic pro ma ewanojelal ta, neꞌ tre. \v 11 Como arjaꞌ bien rotak nak ja njacho na rxin pa quekꞌaꞌ ja netzelan rxin chewiꞌ tok xbij chi: —Ma ewanojelal ta ix chꞌajchꞌojiꞌ, neꞌ chique. \p \v 12 Ja tok chꞌajtaji ja cakan rmal cꞌacꞌariꞌ xucoj chic ja rtziak ja rwasan can in tzꞌabeꞌ chic jutij pa mesa in quewaꞌ xbij chic chique riꞌ: \p —¿La nchꞌobtaj emwal ja cꞌa xinban chewe riꞌ? \v 13 Ixix nebij chwe Maestro, nixcheꞌ chwe, in Kajaw, nixcheꞌ chwe, in jariꞌ ni rubey wiꞌ ja nebij como ni katzij wiꞌ chi in Emaestro, in Ewajaw chakajaꞌ. \v 14 Anin in Ewajaw, in Emaestro chakajaꞌ pro ma xinpokonaj ta xinchꞌaj ja rewakan in queriꞌ cꞌa chewe ixix chakajaꞌ rjawaxic chi matepokonaj nechꞌaj ja rewakan chibil tak ewiꞌ. \v 15 Jun ejemplo awaꞌ xinyaꞌ chewach riꞌ chi queriꞌ neban ixix chibil tak ewiꞌ ja caniꞌ xinban anin chewe. \v 16 Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chewe riꞌ, jun ilinel ¿la nim ta cꞌa rukꞌij chwach ja rajaw in jun banol takquil la nim ta cꞌa rukꞌij chwach ja takyonel rxin? \v 17 Ja wi nchꞌobtaj emwal ja cꞌa xinbij chewe riꞌ jariꞌ congana quiꞌil chewe pro ja wi nenimaj. \p \v 18 Pro ma ewanojelal ta ja quiꞌil chewe como anin wotak janiꞌ enaꞌoj ja rixnchaꞌon. In ni rjawaxic wiꞌ chi nbantaj na cumplir ja tzꞌibtal can chwe ojer chipan ja rtzobal Dios, quewaꞌ nbij riꞌ: —Cꞌo jun xinwachbilaj chi waꞌim jariꞌ xoc ncꞌulel, yictaj chwij. Queriꞌ tzꞌibtal can. \v 19 Ja xinbij chewe riꞌ masqui majaꞌn tibantaji pro nbij chewe camic chi ni nbantaj na wiꞌ. Queriꞌ nbij chewe utzcꞌa ja tok xtibantaji tokoriꞌ bien nchꞌobtaj emwal nak inocnak wiꞌ utzcꞌa nenimaj chi nij in quirwariꞌ ja caniꞌ nbinto chewe. \v 20 Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chewe riꞌ, xa nak ta xquecꞌulu quixin ja rajsamajelaꞌ ja nenutakel, anin cꞌariꞌ ninquecꞌul chakajaꞌ, in xa nak ta xquecꞌulu wxin nquecꞌul cꞌariꞌ chakajaꞌ ja takyonto wxin. Queriꞌ xbij ja Jesús chique. \s * * * * * * * * * * \p \v 21 Ja tok bitaji tzij riꞌ rmal cꞌacꞌariꞌ xumaj jun nimlaj bis, congana lawuloꞌ nuban ranma rmal in xbij chic chique: \p —Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chewe riꞌ, cꞌo jun chewe, arjaꞌ njacho na wxin pa quekꞌaꞌ ja winak ja netzelan wxin, neꞌ chique. \v 22 Ja cꞌa rdiscípulo ejeꞌeꞌ quemaj rtzꞌatic quiꞌ, matichꞌobtaj cumal chok tre bix wiꞌ ja tzij. \v 23 Cꞌo jun chique ja rdiscípulo ja congana najoꞌx rmal, arjaꞌ kꞌeloc ruqꞌuin ja Jesús pa mesa. \v 24 Ja cꞌa Simón Pedro arjaꞌ xuban pon rukꞌaꞌ chwach ja jun chic discípulo chi ncꞌaxaj tre chok tre bix wiꞌ ja tzij rmal ja Jesús. \v 25 Ja cꞌa discípulo como arjaꞌ kꞌeloc chwa rucꞌuꞌx ja Jesús chewiꞌ tok xcꞌaxaj tre: \p —Kajaw ¿nak chake ja njacho awxin? neꞌ tre. \p \v 26 —Ja bar xtinyaꞌ wiꞌ ja caxlanway ja muꞌun, arjaꞌ cꞌariꞌ, neꞌe ja Jesús tre. Cꞌacꞌariꞌ xumuꞌ ja caxlanway in tre ja Judas Iscariote xuyaꞌ wiꞌ, ja rcꞌajol Simón. \v 27 Ja cꞌa Judas arjaꞌ tok cꞌamtaj rmal ja caxlanway cꞌacꞌariꞌ xoqui ja Satanás pa ranma in bix tre rmal ja Jesús: \p —Ja ramajon rchꞌobic chi naban jat, tabanaꞌ chanim, neꞌxi. \v 28 Pro ja recꞌo pa mesa ni majun chique chꞌobtaj ta cumal nak tre tok bix queriꞌ tre ja Judas rmal ja Jesús. \v 29 Ecꞌoli chique, ejeꞌeꞌ quechꞌob kaj chi ja Judas bix tre chi nbe, nerlokꞌoꞌ ja ncꞌatzin tre ja waꞌim xin nmakꞌij owi nta̱kel chi nersipaj jun ti ayuda chique ja tak mebaꞌiꞌ como ja Judas ruqꞌuin arjaꞌ cꞌo wiꞌ caja xin pwok. \v 30 Queriꞌ xuban ja Judas tok chaka maril cꞌamtaj rmal ja caxlanway be, xelel chiquicojol, ocnak chic akꞌaꞌ. \s * * * * * * * * * * \p \v 31 Ja cꞌa tok elnakel chic ja Judas xumaj chic jutij tzij ja Jesús, quewaꞌ xbij chic riꞌ: \p —Camic ni kꞌalaj wiꞌ chi congana nim rukꞌij ja Ralcꞌwalaxel ja xoc alaxic cuqꞌuin ja winak. In jun chic, rmal ja rcꞌaslemal ja Ralcꞌwalaxel triꞌ ntzꞌa̱t wiꞌ chi congana nim rukꞌij ja Dios chakajaꞌ. \v 32 Como ja Dios arjaꞌ nya̱ꞌ rukꞌij rmal ja rcꞌaslemal ja Ralcꞌwalaxel rmalcꞌariꞌ ja Dios nkꞌalasaj na chi congana nim rukꞌij ja Ralcꞌwalaxel chakajaꞌ, nkꞌalasaj na chi xa jun quibanon ruqꞌuin in jariꞌ nkꞌalasaj chanim. \v 33 Chakꞌlaj walcꞌwal, anin xa jun ti tiempo chic ninqꞌuejeꞌ checojol. Ninecanoj chi na pro caniꞌ xinbij chique ja juleꞌ chic aj Israel queriꞌ nbij chic chewe ixix camic quewariꞌ, ja bar xquinbe chi wiꞌ maquixcowin ixix nixekaj triꞌ. \v 34 Cꞌo jun cꞌacꞌa mandamiento nbij can chewe riꞌ, tewajoꞌ ewiꞌ. Caniꞌ nbanonto anin chewe nij ixnwajoꞌonto wiꞌ queriꞌ cꞌa tebanaꞌ ixix chakajaꞌ ni tewajoꞌ wiꞌ ewiꞌ. Jariꞌ ja cꞌacꞌa mandamiento nyaꞌ can chewe. \v 35 Ja wi queriꞌ neban wi newajoꞌ ewiꞌ triꞌ cꞌa nixtzꞌa̱t wiꞌ cumal canojelal ja winak chi ni katzij wiꞌ chi ix ndiscípulo, neꞌe ja Jesús. \v 36 Ja cꞌa Simón Pedro arjaꞌ xbij tre: \p —Kajaw ¿bar cꞌa triꞌ natbe wiꞌ? neꞌ tre. \p —Ja bar xquinbe wiꞌ, atat macatcowini nattreꞌ chwij camic pro nerilaꞌ na jun kꞌij ja tok xcattreꞌ na chwij, neꞌxi rmal ja Jesús. \p \v 37 —Wajaw ¿nak tre tok ma xquincowin ta xquintreꞌ chawij camic? Anin matinpokonaj nincamsax amwal, neꞌe ja Pedro. \p \v 38 —¿La ni katzij wiꞌ nabij chi matapokonaj natcamsax mwal? Pro ja xtinbij anin chawe riꞌ ni katzij wiꞌ, ja tok majaꞌn tokꞌi ja acꞌ, atat oxmul xtabij chwe chi ma awotak ta nwach, neꞌxi rmal ja Jesús. \c 14 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Cꞌacꞌariꞌ xbij chic chique: \p —Maxta ticapuj ecꞌuꞌx, ni tiyukeꞌ wiꞌ ecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Dios in wqꞌuin anin chakajaꞌ. \v 2 Ja chi rochoch ja Nataꞌ sobre ja lugar cꞌo chilaꞌ. Ja wixta ma queriꞌ ta xinbij ta cꞌariꞌ chewe chakajaꞌ. Anin ninbe camic nenchomarsaj na ja lugar ewxin. \v 3 In como xinbij chewe chi ninbe chi nenchomarsaj ja relugar pro ninmelojpi chic jutij nixuncꞌamaꞌ kaj utzcꞌa chi nixqꞌuejeꞌ chic wqꞌuin. Queriꞌ nban utzcꞌa ja bar xquinqꞌuejeꞌ wiꞌ anin triꞌ nixqꞌuejeꞌ wiꞌ ixix chakajaꞌ. \v 4 Ixix ewotak ja bar xquinbe wiꞌ in ewotak ja bey chakajaꞌ, neꞌ chique. \v 5 Ja cꞌa Tomás arjaꞌ xbij tre: \p —Wajaw, ajoj ma kotak ta ja bar natbe wiꞌ ¿nak moda cꞌariꞌ tok nabij chake chi kotak ja bey? neꞌ tre. \p \v 6 —Pro anin cꞌa ja rin bey, wqꞌuin anin niltaj wiꞌ nojelal ja ni katzij wiꞌ ja ni majun engaño rcꞌan in anin ninyowi ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. Mta jun nak ta xtekaj ta ruqꞌuin ja Tatixel ja maquita yukul rucꞌuꞌx wqꞌuin. \v 7 Ja wixta chꞌobtajnakto emwal nabey nak ja kas mero nbanic chꞌobtajnak ta cꞌariꞌ emwal chakajaꞌ nak rbanic ja Nataꞌ pro ja camic riꞌ xtichꞌobtajel emwal nak rbanic ja Nataꞌ in etzꞌaton chic rwach chakajaꞌ, neꞌe ja Jesús chique. \v 8 Ja cꞌa Felipe arjaꞌ xbij tre: \p —Wajaw, tacꞌutuꞌ chikawach ja Tatixel in xa ruqꞌuin ariꞌ nokquicoti, mta nak chi ta nkajoꞌ chawe, neꞌ tre. \v 9 Ja cꞌa Jesús xbij tre: \p —Felipe ¿nak tre tok nabij queriꞌ chwe chi anin ncꞌut chewach ja Tatixel pro tuban waꞌan qꞌuiylaj tiempo incꞌol ewqꞌuin, la majaꞌn cꞌa tichꞌobtaj amwal ariꞌ nak nbanic? pro ja reꞌotakyon nwach jariꞌ cotak cꞌa rwach ariꞌ ja Tatixel. \v 10 ¿La matanimaj chi anin xa jun nbanon ruqꞌuin ja Tatixel in ja Tatixel arjaꞌ xa jun rbanon wqꞌuin chakajaꞌ? Nojel ja tzij ja nbij chewe ma chaka ta nwinakarsan nojoj nuyon, ja Tatixel ja cꞌo pa wanma arjaꞌ nsamaj pa wanma chi rbanic nojel ja nmajon rbanic. \v 11 Tenimaj ja nbij chewe chi anin xa jun nbanon ruqꞌuin ja Tatixel in jaꞌ Tatixel xa jun rbanon wqꞌuin anin chakajaꞌ. Owi matenimaj ja chaka tzij nban ewqꞌuin como cꞌo cꞌa ja nimak tak milagro nbanon chewach rmaltariꞌ xtenimaj. \p \v 12 Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chewe riꞌ, ja winak ja nyukeꞌ quecꞌuꞌx wqꞌuin ejeꞌeꞌ xtiyataj na chique chakajaꞌ chi nqueban ja nimak tak milagro ja caniꞌ nban anin. Xtiyataj na chique chi más chi na nimak tak milagro xtiqueban chwach ja caniꞌ nbanon anin. Queriꞌ nbij chewe como anin ninbe ruqꞌuin ja Tatixel rmalcꞌariꞌ tok xtiyataj na chique chi queriꞌ nqueban. \v 13 In jun chic, nojel ja xtecꞌutuj tre ja Nataꞌ in wi yukul ecꞌuꞌx wqꞌuin chi rcꞌutuxic, anin nyaꞌ chewe ja necꞌutuj. Queriꞌ rbanic utzcꞌa chi nya̱ꞌ na rukꞌij ja Tatixel pro rmal ja Ralcꞌwalaxel tok nya̱ꞌ rukꞌij. \v 14 In jutij chic nbij chewe, xa nak ta ja xtecꞌutuj in wi yukul ecꞌuꞌx wqꞌuin chi rcꞌutuxic, anin ninyoꞌ chewe ja necꞌutuj. \s * * * * * * * * * * \p \v 15 Ja wi ni katzij wiꞌ chi ninewajoꞌ jariꞌ nenimaj ja nbij chewe chi neban. \v 16 Ja cꞌa ranin ncꞌutuj na tre ja Tatixel chi arjaꞌ nutakto jun chic ja ntoꞌo ewxin ja nqꞌuejeꞌ ewqꞌuin pro ni chijutij. \v 17 Ja nta̱kto chic ewqꞌuin jariꞌ ja rEspíritu Santo ja ni katzij wiꞌ nojel ja nbij. Ja winak ja xa ruqꞌuin rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx ejeꞌeꞌ maquecowini nquechꞌob nak rbanic ja rEspíritu Santo in matiquecꞌul. Como ejeꞌeꞌ matiquetzꞌat rwach in nixtacꞌa cotak ta rwach chewiꞌ tok queriꞌ nqueban. Pro ja rixix ewotak rwach como arjaꞌ cꞌol ewqꞌuin in nqꞌuejeꞌ na pa tak ewanma. \p \v 18 Anin ninbe pro matinban can chewe ix caniꞌ tak acꞌalaꞌ ja chaka nemalataji, can ninmelojpi chic jutij ewqꞌuin. \v 19 Xajalal majaꞌn quinbe. Ja cꞌa tok xquinbe maquinquetzꞌat chic ja winak ja xa ruqꞌuin rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx pro ja rixix ninetzꞌat chi na. Como anin wcꞌan ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij rmalariꞌ newcꞌaj na ixix chakajaꞌ ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. \v 20 Ja cꞌa tok xtipeti ja rEspíritu Santo jariꞌ bien nchꞌobtaj chic emwal chi anin xa jun kabanon ruqꞌuin ja Tatixel, bien nchꞌobtaj chic emwal triꞌ chi ixix xa jun ebanon wqꞌuin in anin chakajaꞌ xa jun nbanon ewqꞌuin. \v 21 Ja winak ja necꞌolowi ja ntzobal pa tak canma in wi nquinimaj ja ntzobal triꞌ netzꞌa̱t wiꞌ chi ni katzij wiꞌ chi nincajoꞌ. Ja winak ja neꞌajoꞌn wxin neꞌajoꞌx cꞌa ejeꞌeꞌ ariꞌ rmal ja Nataꞌ in neꞌajoꞌx mwal anin chakajaꞌ in xtinkꞌalasaj wiꞌ chiquewach. Queriꞌ xbij ja Jesús chique. \p \v 22 Cꞌacꞌariꞌ cꞌoli ja bix tre rmal ja Judas pro ma ja ta ja Judas Iscariote, quewaꞌ bix tre riꞌ: \p —¿Nak cꞌa rbanic ariꞌ ja nabij leꞌ chi nakꞌalasaj awiꞌ chikawach ajoj pro matakꞌalasaj awiꞌ chiquewach ja winak ja xa ruqꞌuin rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx? neꞌxi. \p \v 23 —Ja winak wi ni katzij wiꞌ chi nincajoꞌ nquinimaj cꞌariꞌ ja ntzobal. Ja wi queriꞌ nqueban neꞌajoꞌx cꞌariꞌ rmal ja Nataꞌ, ok caꞌiꞌ ruqꞌuin ja Nataꞌ nokekaj cuqꞌuin in noqui ja canma como kochoch in nokqꞌuejeꞌ chipan. \v 24 Ja winak ja maqueꞌajoꞌn wxin matiquinimaj cꞌariꞌ ja ntzobal. Ja cꞌa ntzobal ja remajon rcꞌaxaxic camic ma anin ta inwinakarsyon nojoj nuyon, ja Tatixel ja takyonpi wxin arjaꞌ biyon chwe. \p \v 25 Nojel awaꞌ nbin chewe como cꞌa incꞌo na checojol. \v 26 Pro ja cꞌa tok ma incꞌo chi ta checojol tokocꞌariꞌ cꞌo chi na jun nta̱kpi na ewqꞌuin chi etoꞌic jariꞌ ja rEspíritu Santo. Arjaꞌ nta̱kto na rmal ja Nataꞌ in pa nubiꞌ anin tok xtitakto. Arjaꞌ xticꞌutu chic chewach nojelal, arjaꞌ nnatan chic chewe nojel ja nbin can chewe. \v 27 Anin ninbe pro kas tiquicot can ja rewanma. Anin cꞌo jun quicotemal wqꞌuin jariꞌ nyaꞌ can chewe pro jariꞌ ma junan ta ruqꞌuin ja quicotemal ja xa xin rwachꞌulew. Maxta ticapuj ecꞌuꞌx in maxta texbej ewiꞌ chakajaꞌ. \v 28 Ixix xecꞌwaxaj ja tok quewaꞌ xinbij chewe riꞌ: —Anin ninbe pro ninmelojpi chi na jutij ewqꞌuin. Ruqꞌuin ja Nataꞌ ninbe wiꞌ, xincheꞌ chewe. Ja wixta congana ninewajoꞌ xixquicot ta cꞌariꞌ ja tok xinbij chewe chi ruqꞌuin ja Nataꞌ ninbe wiꞌ como ja Nataꞌ arjaꞌ más na nim rukꞌij chinwach anin. \v 29 Camic nyaꞌon pon chic rbixic chewe nak ja majaꞌn tiban chwe utzcꞌa tok xtibantaji tokoriꞌ nyukeꞌ ecꞌuꞌx wqꞌuin pro ni chijutij. \v 30 Xa jurata chic incꞌo checojol chi noktzijon ewqꞌuin. Queriꞌ nbij chewe como ja Satanás ja nbano mandar waweꞌ chwachꞌulew arjaꞌ xajalal majaꞌn turkaji chi ninurchapaꞌ pro arjaꞌ mta rukꞌaꞌ chwe, majun nak ta ninrchapbej. \v 31 Xarwariꞌ anin nyaꞌ wiꞌ pa rukꞌaꞌ utzcꞌa chi ja winak ja xa ruqꞌuin rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx ejeꞌeꞌ bien ncotakij na chi congana nwajoꞌ ja Tatixel utzcꞌa bien ncotakij na chi nnimaj ja bin chwe rmal ja Tatixel chi nunbanaꞌ kaj. Camic quixyictaji, joꞌ, koꞌel chipan ja lugar riꞌ, neꞌ chique. \c 15 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Cꞌacꞌariꞌ xcꞌambej tzij chiquewach, quewaꞌ xbij chique riꞌ: \p —Wqꞌuin anin nelto wiꞌ ja cꞌaslemal ja katzij chi cꞌaslemal, anin in junan ruqꞌuin ja rkan jun mocaj uva. Ja cꞌa Nataꞌ arjaꞌ junan ruqꞌuin ja nbano cuenta ja uva in njoskꞌij. \v 2 Arjaꞌ nkupijel ja rkꞌaꞌ uva nojelal ja mta rwach nuyaꞌ, ejeꞌeꞌ cꞌariꞌ ja winak ja chaka ecꞌoloc wqꞌuin. Pro ja rkꞌaꞌ uva ja nwachini jariꞌ njoskꞌix rmal ja Nataꞌ utzcꞌa chi nwachin más. \v 3 Pro ja rixix ixjoskꞌin chic como nojel ja tzij xinbij chewe jariꞌ xixjoskꞌbexi. \v 4 Xa jun tebanaꞌ wqꞌuin in xa jun nban anin ewqꞌuin chakajaꞌ. Caniꞌ tre ja rkꞌaꞌ uva ja wixta ma jun ta rbanon ruqꞌuin ja rkan jariꞌ mta moda xtiwachin ta. In queriꞌ chewe ixix chakajaꞌ, ja wi ma jun ta neban wqꞌuin jariꞌ mta moda xtiwachin ta ja rutzil xin Dios pa tak ewanma. \p \v 5 Anin in rkan ja jun mocaj uva, ja cꞌa rixix ix tak rukꞌaꞌ. Xa nak ta chewe wi xa jun nuban wqꞌuin in wi anin xa jun nban ruqꞌuin jariꞌ junan ruqꞌuin ja rkꞌaꞌ uva ja buena nwachini. Queriꞌ nbij chewe como majun nak ta nixcowini neban ja wi ma jun ta neban wqꞌuin. \v 6 Ja winak ja ma jun ta nqueban wqꞌuin queriꞌ nba̱n na chique ja caniꞌ nba̱n tre ja rkꞌaꞌ uva, nkupixel in nchakiji cꞌacꞌariꞌ nmo̱l ruchiꞌ in nporox pa kꞌakꞌ. \v 7 Ja wi xa jun neban wqꞌuin wi nqꞌuejeꞌe ja ntzobal pa tak ewanma jariꞌ tecꞌutuj tre ja Dios xa nak ta newajoꞌ in nyataj na chewe. \v 8 Ja wi buena nwachini ja rutzil xin Dios pa tak ecꞌaslemal jariꞌ nya̱ꞌ rukꞌij ja Nataꞌ cumal ja winak emwal in triꞌ nixtzꞌat wiꞌ chi ni katzij wiꞌ chi ix ndiscípulo. \v 9 Caniꞌ rbanon anin chwe ja Tatixel arjaꞌ nij inrajoꞌon wiꞌ in queriꞌ nbanon anin chewe chakajaꞌ nij ixnwajoꞌon wiꞌ in camic nbij chewe, quixqꞌuejeꞌ chipan ja rajoben riꞌil wxin. \v 10 Ja wi ni nenimaj wiꞌ ja nbij chewe chi neban jariꞌ ni nixqꞌuejeꞌ wiꞌ chipan ja rajoben riꞌil wxin, caniꞌ nbanon anin, ni nniman wiꞌ ja bin chwe rmal ja Nataꞌ chi nban in nij incꞌo wiꞌ chipan ja rajoben riꞌil rxin ja Nataꞌ. \v 11 Nojel ja cꞌa xinbij kaj chewe riꞌ utzcꞌa chi xtiqꞌuejeꞌ ta pa tak ewanma ja quicotemal ja cꞌo pa wanma anin. Xinbij chewe utzcꞌa chi xtinoj ta ja quicotemal pa tak ewanma. \p \v 12 Caniꞌ nbanon anin chewe nij ixnwajoꞌon wiꞌ queriꞌ cꞌa tebanaꞌ ixix chakajaꞌ tewajoꞌ ewiꞌ, jawaꞌ jun mandamiento nyaꞌ can chewe chi neban. \v 13 Ja tok matapokonaj natcam pa quicuenta ja rawamigo jariꞌ bien kꞌalaj chi congana neꞌawajoꞌ, mta jun ajoben riꞌil ja queriꞌ chi ta. \v 14 Ja cꞌa rixix ix wamigo ja wi nenimaj ja nbij chewe chi neban. \v 15 Nojel ja ncꞌwaxan ja bin chwe rmal ja Nataꞌ jariꞌ nkꞌalasan chic chewach in rmalariꞌ nbij chewe chi ix wamigo. Camic ma ja ta nbij chewe chi xa ix nmoso como jun moso arjaꞌ ma rotak ta nak ntajini nuchꞌob ja rpatrón. \v 16 Ma ixix ta xixcanon wxin, ja xinban, anin xincanon ewxin chi xixoc apóstol, xinbij chewe chi nixbe nebanaꞌ ja nsamaj. Queriꞌ xinban chewe utzcꞌa chi ja samaj ja nebanaꞌ cꞌoli ja rutzil xin Dios nwachij utzcꞌa chi ja rutzil ja newachij jariꞌ mta qꞌuisic trij. Queriꞌ rbanic utzcꞌa ja Tatixel arjaꞌ nuyaꞌ na chewe xa nak ta necꞌutuj tre ja wi yukul ecꞌuꞌx wqꞌuin chi rcꞌutuxic. \v 17 Nojel awaꞌ ja cꞌa xinbij chewe riꞌ utzcꞌa chi newajoꞌ ewiꞌ. \s * * * * * * * * * * \p \v 18 Ja winak ja xa ruqꞌuin rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx ja wi ejeꞌeꞌ xa itzel nixquetzꞌat bien techꞌoboꞌ chi queriꞌ queban anin chwe nabey, itzel xinquetzꞌat chakajaꞌ. \v 19 Ja wixta ix cachbil ja winak ja xa ruqꞌuin rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx jariꞌ lokꞌ ta nixquenaꞌ ariꞌ. Pro jariꞌ ma ix cachbil ta como anin xixnuchaꞌ chiquicojol in xixnpartiꞌij rmalcꞌariꞌ tok itzel nixquetzꞌat. \v 20 Turkaj chewe jun tzij ja xinbij chewe quewariꞌ: —Jun moso arjaꞌ ma nim ta rukꞌij chwach ja rpatrón, xincheꞌ chewe. Tibij cꞌa tzij ariꞌ ja wi cꞌo pokon quibanon anin chwe cꞌo cꞌa pokon xtiqueban ariꞌ chewe ixix chakajaꞌ. Ja cꞌa wi quinimaj ja ntzobal ja xinbij chique jariꞌ xtiquinimaj ja xtebij ixix chique chakajaꞌ. \v 21 Pro mwal anin ja tok xtetij pokon pa quekꞌaꞌ. Ejeꞌeꞌ nqueban na pokon chewe como ma cotak ta janiꞌ rnaꞌoj ja Dios ja takyonto wxin. \v 22 Ja wixta maquita xinpeti wixta maquita xinkꞌalasaj chiquewach janiꞌ rnaꞌoj ja Dios jariꞌ mta nechapbexi pro ja camic mta nquitobej quiꞌ xtiquibij ta chi ma quemac ta. \v 23 Ja winak ja xa itzel ninquetzꞌat jariꞌ xa itzel nquetzꞌat ja Nataꞌ chakajaꞌ. \v 24 Ja wixta maquita xinban ja nimak tak milagro chiquewach, pro juleꞌ milagro ja ni majun nak chi ta banyon, jariꞌ mta nechapbexi pro jariꞌ quetzꞌat in camic xa itzel ninquetzꞌat in xa itzel nquetzꞌat ja Nataꞌ chakajaꞌ. \v 25 Queriꞌ nqueban utzcꞌa chi nbantaj cumplir ja tzꞌibtal can chwe chipan ja ley xin Dios ja cꞌo cuqꞌuin, quewaꞌ nbij riꞌ: —Ejeꞌeꞌ xa itzel xinquetzꞌat pro chaka queriꞌ mta wil, mta xinban chique. Queriꞌ ja tzꞌibtal can. \v 26 Pro ja jun chic Toꞌonel ja cꞌo ruqꞌuin ja Nataꞌ arjaꞌ nkajto na ewqꞌuin como anin xquintakoto rxin. Arjaꞌ ja rEspíritu Santo pro jun Espíritu ja ni katzij wiꞌ nojel ja nbij, jun Espíritu ja ruqꞌuin Nataꞌ npi wiꞌ. Ja tok xturkaj ewqꞌuin arjaꞌ nkꞌalasaj na chiquewach ja winak nak inocnak wiꞌ anin. \v 27 Ja cꞌa rixix chakajaꞌ nekꞌalasaj na chiquewach ja winak nak inocnak wiꞌ como ixix nij ixcꞌo wiꞌ wqꞌuin ja tok xinmajto ja nsamaj. \c 16 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Nojel awaꞌ ja cꞌa xinbij kaj chewe riꞌ utzcꞌa chi mateyaꞌ can ja yukulbal ecꞌuꞌx wqꞌuin ja tok cꞌoli nak xtipi chewij. \v 2 Como ja winak ejeꞌeꞌ nixquichꞌakijto na pa tak jay xin molbal riꞌil ja bar ncꞌaxax wiꞌ ja rtzobal Dios in maquixcꞌul chic chipan. In cꞌuluto, nerilaꞌ na jun kꞌij ja tok nixquicamsaj in ja pa quetzij ejeꞌeꞌ rvoluntad Dios nqueban ja nixquicamsaj. \v 3 Queriꞌ xtiqueban chewe como ejeꞌeꞌ xa ma cotak ta janiꞌ rnaꞌoj ja Tatixel in nixtacꞌa cotak ta ja nnaꞌoj anin chakajaꞌ. \v 4 Nojel awaꞌ ja xinyaꞌ pon rbixic chewe riꞌ utzcꞌa tok xtibantaji quewaꞌ nebij riꞌ: —Ja cꞌawaꞌ bin can chake rmal ja Jesús, xquixcheꞌ na. Ma xinbij ta chewe nabey nojel awaꞌ wariꞌ como cꞌa incꞌo na checojol. \v 5 Pro ja camic como ninbe chewiꞌ tok nbij can chewe. Camic ninmeloj ruqꞌuin ja takyonto wxin pro ni majun chewe ncꞌwaxaj ta chwe: —¿Bar cꞌa natbe wiꞌ? neꞌ ta chwe. \v 6 Pro ja rebanon, nojnak ja bis pa tak ewanma rmal ja xinbij chewe. \v 7 Pro nojel ja nmajon rbixic chewe ni katzij wiꞌ. Ja ninel checojol jariꞌ cꞌoli rcꞌamonto chewe. Ja wixta maquinbe maquita nkajto ariꞌ ewqꞌuin ja jun chic Toꞌonel pro ja wi ninbe, anin ninetakoto rxin ewqꞌuin. \v 8-11 Ja cꞌa tok xtikajto ja jun chic Toꞌonel quewaꞌ ja samaj ja nurbanaꞌ kaj riꞌ. Jun, bien nkꞌalasaj na chiquewach ja winak ja xa ruqꞌuin rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx chi cꞌoli ja quil quemac quibanon. Como ejeꞌeꞌ ma yukul ta quecꞌuꞌx wqꞌuin chewiꞌ tok xtuchꞌob chiquewach chi e ajꞌil e ajmaquiꞌ. In jun chic ja samaj nurbanaꞌ kaj, bien nkꞌalasaj na chiquewach chi ja Tatixel arjaꞌ ni utz wiꞌ ninrutzꞌat como arjaꞌ nuyaꞌ na chwe chi triꞌ ninbe wiꞌ ja bar cꞌo wiꞌ arjaꞌ in maquinetzꞌat chic. In cꞌo chic jun ja samaj ja nurbanaꞌ kaj, bien nkꞌalasaj na chiquewach chi ja Dios arjaꞌ nukꞌet tzij chiquij ja banol tak itzelal como arjaꞌ rkꞌeton chic tzij trij ja Satanás ja nbano mandar waweꞌ chwachꞌulew. \p \v 12 Anin cꞌa cꞌo na ja majaꞌn tinbij chewe pro matichꞌobtaj emwal ja xtinbij ta chewe camic. \v 13 Ja tok xtipeti ja rEspíritu Santo ja nkꞌalasani janiꞌ ja Dios ja ni katzij wiꞌ chi Dios arjaꞌ nucꞌan ewxin in bien nkꞌalasaj na chewach nojelal nak ja kas mero rbanic ja Dios. Queriꞌ xtuban como arjaꞌ ma chaka ta ruyon xtiwinakarsaj nojoj ja xtibij, ja nbix tre rmal ja Tatixel jariꞌ nbij arjaꞌ. In jun chic, arjaꞌ nkꞌalasaj na jeꞌe chewach ja majaꞌn tibantaji. \v 14 Ja cꞌa tok xtipeti jariꞌ nukꞌij anin nuryaꞌaꞌ como arjaꞌ nucꞌamto na ja cꞌo pa nukꞌaꞌ anin chi nurkꞌalasaj chewach nak rbanic. \v 15 Nojel ja cꞌo ruqꞌuin ja Tatixel cꞌo nukꞌaꞌ anin tre chakajaꞌ rmalcꞌariꞌ tok xinbij chewe chi ja rEspíritu Santo arjaꞌ nucꞌamto na ja cꞌo pa nukꞌaꞌ anin chi nurkꞌalasaj chewach nak rbanic. \s * * * * * * * * * * \p \v 16 Xa jurata chic ninqꞌuejeꞌ checojol in maquinetzꞌat chic pro xa ma nim ta ja tiempo ja maquinetzꞌat cꞌacꞌariꞌ ninetzꞌat chi na jutij. Queriꞌ nbij chewe como ninbe ruqꞌuin ja Tatixel. Queriꞌ xbij ja Jesús chique. \v 17 Cꞌacꞌariꞌ ecꞌoli chique ja rdiscípulo quemaj tzij chibil tak quiꞌ, quewaꞌ quibij riꞌ: \p —¿Nak tibij cꞌawaꞌ ja nbij chake chi: —Xa jurata chic ninqꞌuejeꞌ checojol in maquinetzꞌat chic pro xa ma nim ta ja tiempo ja maquinetzꞌat cꞌacꞌariꞌ ninetzꞌat chi na jutij, takaꞌan neꞌ chake, in ja jun chic nbij chakajaꞌ chi: —Queriꞌ nbij chewe como ninbe ruqꞌuin ja Tatixel? takaꞌan neꞌe. \v 18 ¿Nak tibij cꞌawaꞌ ja nbij xa jurata? takaꞌan matichꞌobtaj kumal ja nbij, necheꞌe. \v 19 Ja cꞌa Jesús arjaꞌ rotak chi ncajoꞌ nquicꞌaxaj tre nak rbanic in xbij chique: \p —¿La jaꞌ necꞌwaxaj chibil tak ewiꞌ ja xinbij chewe chi xa jurata chic ninqꞌuejeꞌ checojol in maquinetzꞌat chic pro xa ma nim ta ja tiempo ja maquinetzꞌat cꞌacꞌariꞌ ninetzꞌat chi na jutij? \v 20 Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chewe riꞌ, ixix nixokꞌ na, nixbison na pro ja winak ja xa ruqꞌuin rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx ejeꞌeꞌ nequicot na. Pro masqui xquixbisoni pro jariꞌ bis chaka jalal tok xtocꞌowi in nwinakar chi na jun quicotemal pa tak ewanma. \v 21 Caniꞌ nuban jun ixok ja tok xajalal majaꞌn tiqꞌuejeꞌe jun ti ral, arjaꞌ lawuloꞌ nuban rmal ja rtiꞌobal como xurwilaꞌ ja hora chi nqꞌuejeꞌe ja ti ral. Pro ja teꞌej tok cꞌo chic ja tacꞌal jariꞌ matinataj chic rmal ja tiꞌonem ja kꞌax trij. Matinataj chic pro rumac ja quicotemal ja cꞌo chic pa ranma como cꞌo chic jun ti yaquiꞌ xuyaꞌ chwachꞌulew. \v 22 Queriꞌ cꞌa chewe ixix chakajaꞌ camic, emajon bis pro nutzꞌat chi na jutij riꞌ kawach ewqꞌuin, janila xquixquicot rmal pro jun quicotemal ja majun nak ta xtiwasan ta chewe. \v 23 Ja cꞌa tok xterilaꞌ riꞌ kꞌij tokoriꞌ ma rjawaxic chi ta chewe chi cꞌo chi ta xtecꞌwaxaj chi ta chwe. Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chewe riꞌ, xa nak ta ja xtecꞌutuj tre ja Tatixel wi pa nubiꞌ anin necꞌutuj wi yukul ecꞌuꞌx wqꞌuin chi rcꞌutuxic arjaꞌ nuyaꞌ chewe. \v 24 Ja caniꞌ ebanonto mta ecꞌutun pan oración ja pa nubiꞌ ta anin. Pro ja camic anin nbij chewe, tecꞌutuj in nyataj chewe. Quirtariꞌ neban utzcꞌa chi xtinoj ta ja quicotemal xin Dios pa tak ewanma. \s * * * * * * * * * * \p \v 25 Nojel awaꞌ ja nbin chewe riꞌ cꞌo jeꞌe cꞌambal tak tzij xincoj chi rbixic ja ma xel ta claro chewach. Pro nerilaꞌ na jun kꞌij tok ma rjawaxic chi ta xkotzijon chi ta ewqꞌuin pa cꞌambal tak tzij tokocꞌariꞌ bien nkꞌalasaj na chewach nak rbanic ja Tatixel. \v 26 Ja cꞌa tok xterilaꞌ ja kꞌij tokoriꞌ tok pa nubiꞌ anin necꞌutuj tre ja Tatixel nak ja kas newajoꞌ. Pro ma rjawaxic ta ja kas ta na nbochiꞌij ja Tatixel chi nuyaꞌ chewe ja necꞌutuj tre. \v 27 Arjaꞌ nuyaꞌ chewe como nixrajoꞌ xa chewiꞌ tok nuyaꞌ chewe. Queriꞌ nuban chewe como ixix ninewajoꞌ in chakajaꞌ nenimaj chi ruqꞌuin ja Dios inpenak wiꞌ. \v 28 Ruqꞌuin ja Tatixel inelnakto wiꞌ, inpenak waweꞌ chwachꞌulew in camic nyaꞌ can ja rwachꞌulew, ninmeloj chic jutij ruqꞌuin ja Tatixel. Queriꞌ xbij ja Jesús chique. \v 29 Ja cꞌa rdiscípulo ejeꞌeꞌ quibij tre: \p —Camic bien takaꞌan claro xel chikawach ja cꞌa xabij leꞌ, jalaꞌ ma cꞌambal tzij ta. \v 30 Ja camic bien chꞌobtajnak chic kumal chi atat nojel awotak, ma rjawaxic ta chawe chi nacꞌwaxaj ta na ja nkacꞌaxaj chawe como jariꞌ awotak chic tok majaꞌn tikacꞌaxaj chawe rmalcꞌariꞌ nkanimaj chi ruqꞌuin ja Dios atpenak wiꞌ, xecheꞌ tre. \v 31 Ja cꞌa Jesús xbij chique: \p —¿La ni katzij wiꞌ chi nenimaj chi ruqꞌuin ja Dios inpenak wiꞌ? \v 32 Pro nerilaꞌ na waꞌan jun hora ja tok nineyaꞌ can ti nuyon in jariꞌ xajalal nrajoꞌ chi nbantaj cumplir. Jariꞌ hora nixchicaxi, nixanmaji in nixbe chi ewochoch chejujunal. Pro masqui nineyaꞌ can pro ma nuyon ta anin ja ninqꞌuejeꞌ can como ja Tatixel arjaꞌ ni cꞌo wiꞌ wqꞌuin. \v 33 Nojel awaꞌ ja xinbij chewe chipan awaꞌ jun tucwakꞌabil riꞌ utzcꞌa chi nyataj na chewe ja quicotemal xin Dios ja tok xa jun chic ebanon wqꞌuin. Ja chipan awaꞌ rwachꞌulew riꞌ congana rpokonal xtetij na pro quixquicoti como ja ritzelal rxin ja rwachꞌulew jariꞌ ni ma cowinnak ta wiꞌ chwij, nij anin wiꞌ inchꞌocmajnak. Queriꞌ xbij ja Jesús chique ja rdiscípulo. \c 17 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Ja Jesús tok bitaj rmal ja tzij riꞌ caꞌy chicaj in xumaj chic rbanic oración, quewaꞌ xbij tre ja Tatixel riꞌ: \p —Nataꞌ, camic xurwilaꞌ ja hora, tabanaꞌ cꞌa chwe ja nakꞌalasbej chiquewach ja winak chi congana nim nukꞌij ja rin Alcꞌwalaxel, queriꞌ ta naban chwe utzcꞌa chi anin natnkꞌalasaj chic atat chiquewach chakajaꞌ chi congana nim akꞌij. \v 2 Como atat ayaꞌon chwe chi cꞌo nukꞌaꞌ chique canojelal ja winak. Queriꞌ abanon chwe utzcꞌa chi anin cꞌoli ja utzlaj cꞌaslemal nyaꞌ chique canojel ja winak ja reꞌayaꞌon chwe pro jun utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. \v 3 Ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij quewaꞌ rbanic riꞌ, ja winak tok cotak janiꞌ ja ranaꞌoj atat ja xa ayon chi ni katzij wiꞌ chi at Dios in tok cotak janiꞌ nnaꞌoj anin ja rin Jesucristo ja rinatakonto waweꞌ chwachꞌulew jariꞌ cucꞌan ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij. \v 4 Anin nyaꞌon akꞌij waweꞌ chwachꞌulew, xinqꞌuis rbanic nojel ja samaj ja rayaꞌon chwe chi nban. \v 5 Camic Nataꞌ, tayaꞌaꞌ chwe chi queriꞌ nkaban chic awqꞌuin pa gloria ja caniꞌ kabanon nabey ja tok majaꞌn titzꞌucarsaxi ja rwachꞌulew, congana nim nukꞌij triꞌ. Tayaꞌaꞌ chwe chi ninbe chic jutij awqꞌuin pa gloria ja bar nkꞌalajin wiꞌ chi congana nim nukꞌij. \p \v 6 Ecꞌoli ja rachiꞌiꞌ ja reꞌachaꞌon chiquicojol ja winak waweꞌ chwachꞌulew, ejeꞌeꞌ eꞌayaꞌon chwe. Anin bien xinkꞌalasaj chiquewach janiꞌ ja ranaꞌoj. Ejeꞌeꞌ nij e awxin wiꞌ in camic eꞌayaꞌon chwe, quiniman ja ratzobal. \v 7 Ejeꞌeꞌ cotak chic camic chi awqꞌuin atat penak wiꞌ nojel ja xinban ja rayaꞌon chwe chi xinban. \v 8 Como anin nbin chic chique nojel ja rabin chwe. Ejeꞌeꞌ quiniman chic ja nbin chique in camic bien cotak chi awqꞌuin atat inpenak wiꞌ, nquinimaj chi atat attakyonto wxin. \v 9 Ja camic nintajini nban orar pa quicuenta ejeꞌeꞌ, ma pa quicuenta ta ja winak ja xa ruqꞌuin rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx. Nintajini nban orar pa quicuenta ja reꞌayaꞌon chwe como e awxin. \v 10 Canojel ja re wxin anin e awxin atat chakajaꞌ, canojel ja re awxin atat e wxin anin chakajaꞌ. Como xa jun kabanon cuqꞌuin chewiꞌ tok ruqꞌuin ja quicꞌaslemal ntzꞌattaj wiꞌ chi janila nim nukꞌij. \v 11 Padre Santo, camic maquinqꞌuejeꞌ chic más waweꞌ chwachꞌulew pro ja rejeꞌeꞌ neqꞌuejeꞌ na pro ja ranin ninmeloj chic jutij awqꞌuin. Pan abiꞌ atat queꞌachajij can queꞌawaraj can ja reꞌayaꞌon chwe utzcꞌa xta jun xtiqueban ja caniꞌ kabanon ajoj awqꞌuin xa jun kabanon. \v 12 Anin tok xinqꞌuejeꞌ cuqꞌuin waweꞌ chwachꞌulew pan abiꞌ atat xenuban cuenta, majun nak ta chique xtzꞌilaꞌ ta riꞌ, xa jun chique ja xtzꞌilaꞌ riꞌ pro jariꞌ ja ni yatal wiꞌ trij chi nutij pokon chipan ja juicio. Queriꞌ xuban utzcꞌa chi nbantaj cumplir ja tzꞌibtal can ojer chipan ja rtzobal Dios. \v 13 Pro ja camic anin ninmeloj awqꞌuin in nojel awaꞌ ja nintajini nbij chawe camic riꞌ ni chiquewach ejeꞌeꞌ nbij can wiꞌ waweꞌ chwachꞌulew utzcꞌa chi xtinoj ta pa tak canma ja quicotemal ja cꞌo wqꞌuin. \v 14 Anin bien xinkꞌalasaj chiquewach ja ratzobal ja rabin chwe in camic xa itzel netzꞌa̱t cumal ja winak ja xa ruqꞌuin rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx como ejeꞌeꞌ ma ruqꞌuin ta rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx in caniꞌ chwe anin chakajaꞌ ma ruqꞌuin ta rwachꞌulew yukul wiꞌ nucꞌuꞌx. \v 15 Ma ja ta ncꞌutuj chawe chi neꞌawasajel waweꞌ chwachꞌulew xquebe ta awqꞌuin camic riꞌ, ja nwajoꞌ chawe chi neꞌaban cuenta waweꞌ chwachꞌulew utzcꞌa chi maquechꞌac rmal ja ritzelal. \v 16 Ejeꞌeꞌ ma ruqꞌuin ta rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx caniꞌ chwe anin chakajaꞌ ma ruqꞌuin ta rwachꞌulew yukul wiꞌ nucꞌuꞌx. \v 17 Camic queꞌapartiꞌij, tachꞌachꞌojirsaj ja canma tre ja ratzobal como ruqꞌuin ja ratzobal nkatzꞌat wiꞌ nak ja kas mero abanic ja katzij chi at Dios. \v 18 Caniꞌ abanon chwe xinatakto waweꞌ chwachꞌulew queriꞌ cꞌa nban anin chique chakajaꞌ nchomarsan chic chi nenutakel chwach ja rwachꞌulew chi nequibanaꞌ ja rasamaj. \v 19 Camic anin npartiꞌij wiꞌ chi solo avoluntad atat nban pro cumal ejeꞌeꞌ ja tok nban queriꞌ. Queriꞌ nban utzcꞌa chi nepartiꞌix chic ejeꞌeꞌ chakajaꞌ chi solo avoluntad atat nqueban pro rumac ja neqꞌuejeꞌ chipan ja ratzobal ja nkꞌalasan chiquewach nak ja kas mero abanic ja ni katzij wiꞌ chi at Dios. \p \v 20 Pro ma queyon ta ejeꞌeꞌ nmajon rbanic oración pa quicuenta como ejeꞌeꞌ nqueyaꞌ na nbixic chique juleꞌ chic in rmal ja xtiquibij ecꞌo chi na juleꞌ ja xtiyukeꞌ na quecꞌuꞌx wqꞌuin in camic nban orar pa quicuenta ejeꞌeꞌ chakajaꞌ. \v 21 Camic nban pon orar pa quicuenta utzcꞌa chi xta jun xtiqueban canojelal ja winak ja nyukeꞌ quecꞌuꞌx wqꞌuin caniꞌ kabanon ajoj awqꞌuin Nataꞌ como atat xa jun abanon wqꞌuin in xa jun nbanon anin awqꞌuin chakajaꞌ. Ja kas ngana anin xta jun xtiqueban kuqꞌuin canojelal utzcꞌa ja winak ja xa ruqꞌuin rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx ejeꞌeꞌ xtiquinimaj chi atat attakyonto wxin. \v 22 Caniꞌ ayaꞌon chwe chi bien kꞌalaj chi atat atcꞌayon ja ncꞌaslemal in queriꞌ nbanon anin chakajaꞌ, nyaꞌon chique chi bien kꞌalaj chi atat atcꞌayon ja quicꞌaslemal ejeꞌeꞌ chakajaꞌ. Queriꞌ nbanon chique utzcꞌa chi xta jun xtiqueban ja caniꞌ kabanon ajoj awqꞌuin como xa jun kabanon. \v 23 Quewaꞌ neli riꞌ, anin xa jun nban cuqꞌuin in atat chakajaꞌ xa jun naban wqꞌuin utzcꞌa tok xtiqꞌuiswani mta ariꞌ ja maquita jun nqueban. Queriꞌ nwajoꞌ utzcꞌa ja winak ja xa ruqꞌuin rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx ejeꞌeꞌ xticotakij na chi atat attakyonto wxin utzcꞌa chi xticotakij na chakajaꞌ chi congana neꞌawajoꞌ ja winak ja xa jun quibanon wqꞌuin ja caniꞌ abanon chwe como congana ninawajoꞌ. \p \v 24 Nataꞌ, ja winak ja reꞌayaꞌon chwe cꞌo ngana chi triꞌ neꞌeqꞌuejeꞌ wiꞌ ja bar xquineqꞌuejeꞌ wiꞌ anin. Queriꞌ nwajoꞌ chique utzcꞌa chi necowini nquetzꞌat ja nimlaj gloria xin Dios wcꞌan ja caniꞌ ayaꞌon chwe. Como atat nij inawajoꞌonto wiꞌ ja tok majaꞌn titzꞌucarsaxto ja rwachꞌulew. \v 25 Nataꞌ, atat nij at utzlaj kꞌetol tzij wiꞌ pro ja winak ja xa ruqꞌuin rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx ejeꞌeꞌ xa ma cotak ta janiꞌ ja ranaꞌoj pro ja ranin wotak in chakajaꞌ ja winak ja recꞌo wqꞌuin ja reꞌayaꞌon chwe ejeꞌeꞌ cotak chi atat attakyonto wxin. \v 26 Anin nkꞌalasan chic chiquewach janiꞌ ja ranaꞌoj in can nkꞌalasaj na más chiquewach chakajaꞌ. Queriꞌ xtinban chique utzcꞌa chi nqꞌuejeꞌ pa tak canma ja mismo ajoben riꞌil ja caniꞌ inawajoben anin utzcꞌa chi ninqꞌuejeꞌ anin pa tak canma chakajaꞌ. Queriꞌ xbij ja Jesús tre ja Tatixel. \c 18 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Ja tok bitaji tzij riꞌ rmal ja Jesús cꞌacꞌariꞌ xerachbilajel ja rdiscípulo. Cꞌo jun siwan rbinaꞌan Cedrón xebe chajuparaj. Triꞌ cꞌo wiꞌ jun lugar ticon juleꞌ cheꞌ chwach. Ja cꞌa tok xeꞌekaji xeꞌoc chipan ja lugar. \v 2 Ja Jesús e rachbil ja rdiscípulo ejeꞌeꞌ qꞌuiylaj mul quimolon quiꞌ chipan ariꞌ lugar in xa rmalariꞌ ja Judas arjaꞌ bien rotak ja lugar. Jariꞌ mismo Judas ja rchomarsan chic chi nujach ja Jesús pa quekꞌaꞌ ja winak ja netzelan rxin. \v 3 Ja cꞌa Judas arjaꞌ xeꞌercꞌamaꞌ juleꞌ soldado e rachbil juleꞌ pulisiyaꞌ ja nesamaj pa quicuenta ja jefe quixin sacerdote in pa quicuenta ja fariseo. Ja tok xecꞌamtaj rmal cꞌacꞌariꞌ xucꞌamel chic quebey, xebe chipan ja lugar. Cꞌo kꞌakꞌ quecꞌamel ja nquitzꞌatbej quebey in cꞌoli banbal tak chꞌaꞌoj quecꞌamel chakajaꞌ. \v 4 Ja cꞌa tok xeꞌekaji xelto ja Jesús xeꞌurcꞌuluꞌ como arjaꞌ bien rotak chic nojel ja majaꞌn tiban tre. Quewaꞌ xbij ja Jesús chique riꞌ: \p —¿Nak necanoj? neꞌ chique. \p \v 5 —Jesús ja raj Nazaret nkacanoj, xecheꞌ tre. \p —Anin, neꞌ chic ja Jesús chique. Cꞌoli ja Judas chiquicojol ja njacho rxin ja Jesús pa quekꞌaꞌ. \v 6 Ja cꞌa tok bix chique rmal ja Jesús chi: —Anin, xecheꞌxi, cꞌacꞌariꞌ xemeloj chiquij in xebe pa tokꞌulew. \v 7 Ja cꞌa Jesús arjaꞌ xcꞌaxaj chic jutij chique: \p —¿Nak necanoj? neꞌ chic chique. \p —Jesús ja raj Nazaret nkacanoj, xecheꞌ chic tre. \p \v 8 —Nbin chic chewe chi anin. Pro wi anin ja ninecanoj teyaꞌaꞌ lugar chique ja wachbil ja recꞌo wqꞌuin chi nebe, neꞌe ja Jesús chique. \v 9 Queriꞌ xbij chique utzcꞌa chi nbantaj cumplir ja tzij ja xbij tre ja Tatixel quewariꞌ: —Ja reꞌayaꞌon chwe ni majun nak ta chique xinban ta perder, neꞌe. \p \v 10 Peti ja Simón Pedro rcꞌan jun espada, xwasajto ja respada in xusoc jun achi tre, xkupijel jun rxquin ja cꞌo pa riquikꞌaꞌ. Ja rachi ja soqui Malco rubiꞌ, arjaꞌ jun moso rxin ja lokꞌlaj sacerdote. \v 11 Pro ja Jesús arjaꞌ xbij tre ja Pedro: —Tacꞌoloꞌ ja respada pa rcꞌolibal como cꞌo jun rpokonal chomin rmal ja Nataꞌ chi ntij in ni rjawaxic wiꞌ chi ninkꞌax chipan, neꞌ tre. \s * * * * * * * * * * \p \v 12 Cꞌacꞌariꞌ chapi ja Jesús cumal ja soldado e cachbil ja capitán ja paꞌl chiquij e cachbil chakajaꞌ ja pulisiyaꞌ quixin ja raj Israel. Ja tok chaptaj cumal quebacꞌ. \v 13 Ja cꞌa tok bacꞌtaj cumal cꞌacꞌariꞌ quecꞌamel. Chwach Anás quecꞌamel wiꞌ nabey, ja rjiꞌnam ja Caifás. Chipan ariꞌ junaꞌ ocnak lokꞌlaj sacerdote ja Caifás. \v 14 Jariꞌ mismo Caifás ja biyon chique ja rach tak aj Israel chi: —Más na utz nokeli ja xa jun ncam pa kaqꞌuexwach ja rok aj Israel chwach ja nqꞌuisi chi jun ja tinamit. Queriꞌ ja rbin chique. \p \v 15 Ja cꞌa Simón Pedro rachbil jun chic discípulo ejeꞌeꞌ quitrarbejel ja Jesús. Ja jun chic discípulo arjaꞌ otakin rwach rmal ja lokꞌlaj sacerdote in tok xoqui ja Jesús chwa jay ruqꞌuin ja lokꞌlaj sacerdote xoc arjaꞌ chakajaꞌ. \v 16 Pro ja Pedro arjaꞌ qꞌuejeꞌ can, ma xoc ta. Ja cꞌa discípulo ja otakin rwach rmal ja lokꞌlaj sacerdote arjaꞌ meloji ja bar ocnakto wiꞌ. Triꞌ cꞌo wiꞌ jun xtan ja nchajini ja ruchiꞌ ja bar natoc wiꞌ. Ja discípulo xbij tre ja xtan chi nucojto ja Pedro cꞌacꞌariꞌ xocto ja Pedro. \v 17 Ja cꞌa tok ocnakto chic ja Pedro bix tre rmal ja xtan: \p —¿La maxta atat jun chakajaꞌ at discípulo rxin ja rachi leꞌ ja rbinaꞌan Jesús? neꞌxi. \p —Mni waꞌan, neꞌe ja Pedro. \v 18 Ecꞌo juleꞌ moso ja nesamaj pa jay e cachbil ja pulisiyaꞌ ja nechajin rxin ja Jesús, cꞌo jun kꞌakꞌ quiboxon como congana tew quimajon rmakꞌic quiꞌ epaꞌl chuchiꞌ. Ja cꞌa Pedro arjaꞌ jun paꞌloc cuqꞌuin chuchiꞌ ja kꞌakꞌ, rmajon rmakꞌic riꞌ. \p \v 19 Ja cꞌa Jesús arjaꞌ majtaj rcꞌotic ruchiꞌ rmal ja lokꞌlaj sacerdote, quewaꞌ cꞌaxax tre riꞌ: \p —¿Echinatak ja radiscípulo in nak rbanic ja tijonem nayaꞌ? neꞌxi. \v 20 Ja cꞌa Jesús xbij tre: \p —Pro ma pan awatal ta waꞌan tok xinyaꞌ ja tijonem, ni chiquewach ja winak xintzijon wiꞌ. Xentijoj pa tak jay xin molbal riꞌil, xentijoj chipan ja nimlaj templo xin Dios como ni triꞌ wiꞌ nquemol wiꞌ quiꞌ ja raj Israel in ni majun nak ta ja chaka ta pan awatali xinbij chique. \v 21 ¿Nak tre tok chwe anin nacꞌwaxaj wiꞌ nak rbanic? Como ja winak ja xentijoj ejeꞌeꞌ bien cotak ja tijonem xinyaꞌ, mejor chique cꞌa tacꞌwaxaj wiꞌ nak rbanic ja nbin chique, neꞌe ja Jesús tre. \v 22 Ja Jesús tok bitaj rmal ja tzij riꞌ cꞌo jun chique ja pulisiyaꞌ ja recꞌo triꞌ xuyaꞌ jun kꞌaꞌ chi rpalaj in xbij tre: \p —¿La rubey ta cꞌa ja chaka quelaꞌ nacꞌulbaꞌ? Makanaꞌ maquita lokꞌlaj sacerdote ja ntzijon awqꞌuin, neꞌxi rmal ja pulisiꞌy. \v 23 Ja cꞌa Jesús quewaꞌ xbij tre riꞌ: \p —Ja wi ma utz ta ja xinbij tabij cꞌa chwe nak ja ma utz ta xinbij nowi rubey ja xinbij ¿nak cꞌa tre tok xinachꞌay? Queriꞌ xbij tre. \v 24 Cꞌacꞌariꞌ ja Anás xutakel chic ja Jesús chwach ja Caifás ja lokꞌlaj sacerdote, ni cꞌa bacꞌon na wiꞌ ja Jesús. \p \v 25 Ja cꞌa Simón Pedro arjaꞌ kas paꞌloc chiꞌ kꞌakꞌ, rmajon rmakꞌic riꞌ ja tok cꞌaxax tre: \p —¿La maxta atat jun chakajaꞌ at discípulo rxin ja Jesús? neꞌxi. Pro ja Pedro ma xuyaꞌ ta trij: \p —Ma anin ta, neꞌe. \v 26 Cꞌo cꞌa jun chique ja moso rxin ja lokꞌlaj sacerdote, arjaꞌ rchꞌalal ja rachi ja kupixel rxquin rmal ja Pedro, arjaꞌ xcꞌaxaj tre: \p —¿La ma atat ta cꞌa xatnutzꞌat chipan ja lugar ja bar chaptaj wiꞌ ja Jesús, la ma awachbilan ta cꞌa triꞌ? neꞌ tre ja Pedro. \v 27 Pro ja Pedro arjaꞌ ni ma xuyaꞌ ta wiꞌ trij in chaka jalal ja tok xokꞌi ja acꞌ. \s * * * * * * * * * * \p \v 28 Cꞌacꞌariꞌ quecꞌamel chic jutij ja Jesús, xeꞌelel ruqꞌuin ja Caifás xebe chic ja bar cꞌo wiꞌ ja jay rxin ja gobernador. Kas nsakari xebe. Ja cꞌa tok xeꞌekaji ma xeꞌoc ta chipan ja jay como cꞌo jun costumbre quiniman chi jun aj Israel xajan wi noc pa jay ruqꞌuin jun winak ja ma rach aj Israel ta. In jun chic quiniman, wi xatoqui pa jay ruqꞌuin jariꞌ xajan chic natiꞌ ja ntiꞌi cumal ja raj Israel chipan ja nmakꞌij pascua. \v 29 Xelto ja gobernador Pilato chipan ja jay in quewaꞌ xbij chique riꞌ: \p —Ja rachi ja recꞌamonto ¿la cꞌo ril nebij? neꞌ chique. \p \v 30 —Ja wixta maquita itzel achi maquita cꞌa nurkajachaꞌ ariꞌ pan akꞌaꞌ, xecheꞌ tre. \p \v 31 —Mejor tecꞌamaꞌel ixix. Como cꞌoli ja ley ewxin jariꞌ tecojoꞌ chi nekꞌetbej tzij trij, neꞌe ja Pilato chique. \p —Pro jariꞌ chꞌaꞌoj rij ajoj ta xtikakꞌet ta tzij trij jun winak chi nkacamsaj, xecheꞌ tre. \v 32 Ja tok quibij chi ma ejeꞌeꞌ ta nekꞌeto tzij trij ja Jesús chi nquicamsaj, triꞌ bantaj wiꞌ cumplir ja rbin chic ja Jesús como arjaꞌ rbin pon chic nak xtiban na tre ja tok xticamsaxi. \p \v 33 Cꞌacꞌariꞌ xoc chic jutij ja Pilato chipan ja jay, xutak rsiqꞌuixic ja Jesús in quewaꞌ xcꞌaxaj tre riꞌ: \p —¿La atat ja rat rey quixin ja tinamit Israel? neꞌ tre. \v 34 Ja cꞌa Jesús xbij tre: \p —¿La nachꞌob atat chi in rey quixin xa chewiꞌ tok nacꞌwaxaj chwe owi la xa rmal ja bin chawe cumal juleꞌ chic winak? neꞌ tre. \p \v 35 —¿La in aj Israel laꞌan anin chewiꞌ tok nabij queriꞌ chwe? Ja jefe quixin sacerdote e cachbil juleꞌ chic awach tak aj Israel ejeꞌeꞌ atquijachon pa nukꞌaꞌ camic ¿nak cꞌa awil abanon? neꞌ chic ja Pilato tre. \v 36 Ja cꞌa Jesús quewaꞌ xbij chic tre riꞌ: \p —Anin cꞌo jun gobierno pa nukꞌaꞌ pro jariꞌ ma xin rwachꞌulew ta. Ja wixta xin rwachꞌulew neyictaj ta cꞌariꞌ ja rajsamajelaꞌ ja recꞌo pa ncuenta utzcꞌa chi maquinjach pa quekꞌaꞌ ja raj Israel. Pro ma xin rwachꞌulew ta ja ngobierno anin, neꞌ tre. \p \v 37 —¿La katzij chi at rey? neꞌe ja Pilato tre. Ja cꞌa Jesús xbij chic tre: \p —In rey nacꞌa caniꞌ cꞌa xabij kaj, xcꞌa rmalariꞌ tok inpenak waweꞌ chwachꞌulew, xcꞌa rmalariꞌ chakajaꞌ tok xinalaxi. Inpenak chi rkꞌalasaxic chiquewach ja winak nak ja kas mero rbey Dios. Canojel ja winak ja cꞌo quigana ruqꞌuin ja rbey Dios ejeꞌeꞌ nqueyaꞌ quixquin tre chi rcꞌaxaxic ja nmajon rbixic chique, neꞌ tre. \p \v 38 —Pro nak la ja rbey Dios, neꞌe ja Pilato tre. \p Ja Pilato tok bitaji tzij riꞌ rmal xelto chic jutij chipan ja jay in quewaꞌ xbij chique ja raj Israel riꞌ: \p —Ja ntzꞌat anin ni majun ril ja Jesús. \v 39 Pro ixix cꞌamonnak chewe chi cꞌo jun preso ewach aj tinamit nsokpijel pa tak nmakꞌij pascua. Camic tebij chwe ¿la cꞌol egana chi nsokpijel ja rey ewxin ja rix aj Israel? neꞌ chique. \v 40 Pro ja rejeꞌeꞌ quemaj chic jutij rakoj quechiꞌ, quewaꞌ quibij riꞌ: \p —Mejor, Barrabás ja nasokpijel, ma Jesús ta, xecheꞌe. Pro ja Barrabás arjaꞌ xa jun alakꞌom. \c 19 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Ja cꞌa Pilato arjaꞌ xucꞌamel ja Jesús in xuyaꞌ orden chi rapaxi. \v 2 Ja cꞌa soldado cꞌo jun corona quichomarsaj, qꞌuix quecoj. Ja tok chomarstaj cumal quecoj pa rwiꞌ ja Jesús. In cꞌo jun tziak morada quecoj tre. \v 3 Cꞌacꞌariꞌ queyaꞌ jun saludo tre pro jariꞌ xa nquiyokꞌbej rxin: \p —Atat at rey quixin ja tinamit Israel, queriꞌ quibij tre in queyaꞌ kꞌaꞌ chi rpalaj chakajaꞌ. \v 4 Xelto chic jutij ja Pilato chipan ja kꞌetbaltzij in xbij chique ja raj Israel: \p —Tetzꞌataꞌ mpeꞌ riꞌ, camic npabaꞌ chewach ja Jesús utzcꞌa chi newotakij chi anin ni majun ril nak ta xinwil, neꞌ chique. \v 5 Cꞌacꞌariꞌ xelto ja Jesús, rcojon ja corona ja qꞌuix ocnak in chakajaꞌ rcojon ja tziak ja morada. \p —Tetzꞌataꞌ mpeꞌ ja rachi riꞌ, neꞌe ja Pilato chique. \v 6 Ja cꞌa jefe quixin sacerdote e cachbil ja pulisiyaꞌ ejeꞌeꞌ tok quetzꞌat ja Jesús quemaj rakoj quechiꞌ: \p —Tacamsaj chwach cruz, tacamsaj chwach cruz, xecheꞌe. \p —Pro ja ntzꞌat anin ni majun ril, mejor tecꞌamaꞌel ixix, ixix cꞌalaꞌ nixripo rxin chwach cruz, neꞌe ja Pilato chique. \p \v 7 —Ajoj cꞌo jun ley kaxin in jariꞌ ley nbini chi yatal trij alaꞌ jun achi leꞌ chi ncamsaxi como arjaꞌ xbij: —Anin ja rin Ralcꞌwal Dios, kas neꞌe, queriꞌ quibij tre ja Pilato. \v 8 Ja cꞌa Pilato arjaꞌ tok xcꞌaxaj chi queriꞌ rbin ja Jesús más chi na xbej riꞌ rmal. \v 9 Xoc chic jutij chipan ja jay in xcꞌaxaj chic tre ja Jesús: \p —¿Bar cꞌa kas atpenak wiꞌ? neꞌ tre. Pro ja Jesús arjaꞌ ma xcꞌulbaꞌ ta ja cꞌaxax tre. \v 10 Ja cꞌa Pilato xbij chic tre: \p —¿Nak tre tok matacꞌulbaꞌ ja ncꞌwaxaj chawe? ¿La ma awotak ta cꞌa chi anin cꞌo nukꞌaꞌ chawe ja wi natnsokpijel owi nyaꞌ orden chi natrip chwach cruz? neꞌ tre. \p \v 11 —Ja wixta maquita yatajnak chawe rmal ja Dios ja cꞌo chilaꞌ chicaj ni ta cꞌa majun akꞌaꞌ ariꞌ chwe. Rmalcꞌariꞌ nbij chawe camic, más chi na nim ja ril ja jacho wxin pan akꞌaꞌ, neꞌe ja Jesús tre. \p \v 12 Ja cꞌa Pilato tok xcꞌaxaj ja bix chic tre congana xutij rukꞌij chi nsokpijel ja Jesús pro ja raj Israel ejeꞌeꞌ quemaj chic jutij rakoj quechiꞌ, quewaꞌ quibij tre riꞌ: \p —Atat, wi nasokpijel ja rachi leꞌ jariꞌ ma at ramigo ta ja nimlaj rey César. Como ja rachi leꞌ arjaꞌ xucoj riꞌ como rey in xa nak ta ja nucoj kaj riꞌ ruyon como rey arjaꞌ rcꞌulel ja César, xecheꞌ tre. \v 13 Ja cꞌa Pilato tok xcꞌaxaj ja quibij tre cꞌacꞌariꞌ xercꞌamaꞌpi chic jutij ja Jesús. Cꞌacꞌariꞌ tzꞌabeꞌ chipan ja lugar ja bar nbij wiꞌ tre jun preso ja wi cꞌo ril owi mta. Jariꞌ lugar cꞌo rubiꞌ nbixi, Ja Lugar Empedrado neꞌxi, ja cꞌa chipan ja tzobal hebreo Gabata neꞌxi. \v 14 Pa jun pispra rxin nmakꞌij pascua bantaj wiꞌ ja wariꞌ, pa ncꞌajkꞌij lariꞌ ja tok bantaji. Tzijon chic jutij ja Pilato cuqꞌuin ja raj Israel, quewaꞌ xbij chique riꞌ: \p —Tetzꞌataꞌ mpeꞌ riꞌ, waweꞌ cꞌo wiꞌ ja rey ewxin, neꞌ chique. \p \v 15 —Tacamsaj, tacamsaj, chwach cruz tacamsaj wiꞌ. Queriꞌ quibij. Ja cꞌa Pilato xbij chic chique: \p —¿La cꞌol egana chi nrip chwa cruz ja rey ewxin? neꞌ chique. Ja cꞌa jefe quixin sacerdote ejeꞌeꞌ quibij tre: \p —Mchita jun rey ja cꞌo chi ta rukꞌaꞌ chake, xa ni ruyon wiꞌ ja César, xecheꞌ tre. \v 16 Cꞌacꞌariꞌ jachi ja Jesús pa quekꞌaꞌ rmal ja Pilato chi ncamsax chwach cruz. Ja tok jachtaj rmal cꞌacꞌariꞌ cꞌamarel. \s * * * * * * * * * * \p \v 17 Queriꞌ xuban ja Jesús, be. Cꞌo jun cruz rijkajel, be chipan jun lugar rbinaꞌan Rwiꞌcamnak. Ja cꞌa chipan ja tzobal hebreo Gólgota neꞌxi ja lugar. \v 18 Ja cꞌa tok xeꞌekaji triꞌ querip wiꞌ ja Jesús chwach cruz. Ecꞌo chi na caꞌiꞌ achiꞌiꞌ xequerip chwach jujun cruz chakajaꞌ, e jujun pa tak rxquin ja Jesús. \p \v 19 Ja Pilato arjaꞌ cꞌo juleꞌ tzꞌibanem xuban in xuyaꞌ parwiꞌ ja cruz, quewaꞌ nbij ja tzꞌibanem riꞌ: —Jesús aj Nazaret, rey quixin ja tinamit Israel, neꞌe. \v 20 E qꞌuiy chique ja raj Israel ja xetzꞌatowi ja tzꞌibanem como ja lugar ja bar rip wiꞌ ja Jesús chwach cruz xa chinakaj ja tinamit cꞌo wiꞌ. Ja tzꞌibanem oxiꞌ rwach ja tzobal tzꞌibax wiꞌ, jun pan hebreo, jun pa griego in jun pa latín. \v 21 Pro ja jefe quixin sacerdote quixin ja raj Israel ejeꞌeꞌ quibij tre ja Pilato: \p —Ajoj ma ok conforme ta ruqꞌuin ja tzij ja xatzꞌibaj chi arjaꞌ rey kaxin ja rok aj Israel. Mejor ja naban, quewaꞌ tatzꞌibaj riꞌ chi arjaꞌ nbini chi: —In rey quixin ja raj Israel, neꞌe, xecheꞌ tre. \p \v 22 —Ja xintzꞌibaj, xintzꞌibaj ariꞌ, xecheꞌxi rmal ja Pilato. \p \v 23 Ja cꞌa re quijiꞌ soldado tok quiripon chic ja Jesús chwach cruz cꞌacꞌariꞌ quejal ja rtziak in quejach chiquewach, jujun quixin ja tziak. Pro cꞌo chi na jun ja tziak ja ni majun dison wiꞌ, xa jun chi quiemic. \v 24 Rmalcꞌariꞌ ja soldado quewaꞌ quibij chibil tak quiꞌ riꞌ: —Mejor matikarak ja wariꞌ, kabanaꞌ suerte trij nak xtikajben chake, xecheꞌe. Queriꞌ queban in triꞌ bantaj wiꞌ cumplir ja tzꞌibtal can ojer chipan ja rtzobal Dios, quewaꞌ nbij riꞌ: —Quejach ja ntziak chiquewach in cꞌo jun ja ntziak queban suerte trij, queriꞌ ja tzꞌibtal can in ni queriꞌ queban ja soldado. \p \v 25 Ja cꞌa ruteꞌ ja Jesús rachbil jun ruchakꞌ ecꞌo chinakaj ja cruz e rachbil chic caꞌiꞌ ixokiꞌ, jun María ja rxjayil Cleofas in jun chic María Magdalena rubiꞌ. \v 26 Ja Jesús xutzꞌat ja ruteꞌ in cꞌoli ja discípulo xutzꞌat chakajaꞌ ja congana nrajoꞌ. Ja cꞌa tok xutzꞌat chi ecꞌo chirnakaj quewaꞌ xbij tre ja ruteꞌ riꞌ: \p —Jalaꞌ jun ndiscípulo leꞌ jalaꞌ noc chic awal, neꞌ tre. \v 27 Cꞌacꞌariꞌ xbij tre ja rdiscípulo: \p —Ja nuteꞌ leꞌ jalaꞌ noc chic ateꞌ atat, neꞌ tre. Ja cꞌa discípulo tok meloji xucꞌamel ja ruteꞌ ja Jesús in xucꞌul chijutij pa rochoch. \p \v 28 Ja Jesús arjaꞌ rotak chi tzurnak chic rmal nojelal ja samaj ja yatajnak tre chi nurbanaꞌ cꞌacꞌariꞌ xbij: —Chakichiꞌ nnaꞌ, neꞌe. Ja tok xbij awaꞌ tzij riꞌ triꞌ bantaj wiꞌ cumplir ja tzꞌibtal can ojer chipan ja rtzobal Dios. \v 29 Triꞌ cꞌo wiꞌ juleꞌ vinagre cꞌolon pa rcꞌolibal. Ja cꞌa soldado ejeꞌeꞌ quecꞌam jun esponja, quexim chutzaꞌm jun cheꞌ, quichꞌakbaꞌ tre ja vinagre cꞌacꞌariꞌ queyaꞌ nojoj chwa rey ja Jesús in xutij. \v 30 Ja cꞌa tok titaj rmal quewaꞌ xbij riꞌ: —Camic xinqꞌuis rbanic ja nsamaj nojelal, neꞌe. Cꞌacꞌariꞌ kꞌochkꞌoꞌ kaj ja rwiꞌ, xujach ja ranma pa rukꞌaꞌ ja Dios in cam kaj. \s * * * * * * * * * * \p \v 31 Como jariꞌ kꞌij pispra rxin ja nmakꞌij pascua in pispra rxin ja xulaꞌnbal kꞌij chakajaꞌ rmalcꞌariꞌ tok ja raj Israel ejeꞌeꞌ quicꞌutuj tre ja Pilato chi nkꞌi̱p cakan ja recꞌo chwach cruz utzcꞌa chi necami chanim in newasaxel. Queriꞌ queban utzcꞌa ja quicuerpo matiqꞌuejeꞌ chwach cruz chipan ja xulaꞌnbal kꞌij como jariꞌ xulaꞌnbal kꞌij nmakꞌij pascua chakajaꞌ in congana nim rukꞌij. \v 32 Ja cꞌa soldado ejeꞌeꞌ xeꞌekaj cuqꞌuin ja re caꞌiꞌ achiꞌiꞌ ja reripon chwach cruz pa tak rxquin ja Jesús in quekꞌip cakan. \v 33 Pro ja tok quetzꞌat ja Jesús chi camnak chic ma xquekꞌip chi ta ja rkan. \v 34 Pro cꞌo jun chique ja soldado, arjaꞌ xumin jun lanza pa rupox ja Jesús in chanim xelto juleꞌ quicꞌ rachbil yaꞌ. \v 35 Jawaꞌ ja bantaji riꞌ anin xintzꞌat ruqꞌuin nwach in ja xintzꞌat jariꞌ nyaꞌon chic rbixic in bien wotak chi ni katzij wiꞌ in camic nbij chic chewe utzcꞌa chi nenimaj ixix chakajaꞌ. \v 36 Queriꞌ bantaji como ni rjawaxic wiꞌ chi bantaj cumplir ja tzꞌibtal can tre ja Cristo chipan ja rtzobal Dios ojer como quewaꞌ nbij riꞌ: —Ni majun rbakil xtikꞌip ta, neꞌe. \v 37 In jun chic ja tzꞌibtal can tre quewaꞌ nbij riꞌ: —Ejeꞌeꞌ nquetzꞌat na rwach ja cꞌo jun chꞌichꞌ min pa rupox cumal, neꞌe. \s * * * * * * * * * * \p \v 38 Cꞌo cꞌa jun achi José rubiꞌ aj Arimatea, arjaꞌ jun discípulo rxin ja Jesús, be ruqꞌuin ja Pilato chi nercꞌutuj tre ja cuerpo rxin ja Jesús. Pro xa pan awatali tok be como arjaꞌ nxbej riꞌ chiquewach ja rach tak aj Israel. Ja cꞌa tok xekaji ruqꞌuin ja Pilato yaꞌ lugar tre rmal chi nucꞌamel ja cuerpo in queriꞌ xuban xucꞌamel. \v 39 In xekaji ja Nicodemo chakajaꞌ, jariꞌ mismo Nicodemo ja xuban jutij be ruqꞌuin ja Jesús chakꞌaꞌ xerkꞌijlaꞌ. Arjaꞌ cꞌo la jun quintal akꞌom rcꞌamonto congana quiꞌ rxulaꞌ, caꞌiꞌ rwach ja rakꞌom, juleꞌ mirra neꞌxi, in juleꞌ chic áloes neꞌxi. \v 40 Ja Nicodemo rachbil ja José ejeꞌeꞌ quecꞌam ja cuerpo rxin ja Jesús, quecoj ja rakꞌom trij juleꞌ tziak in quebar ja cuerpo rxin ja Jesús chipan. Niquirwariꞌ ja quicostumbre ja raj Israel tok cꞌo jun mukuninem nbani. \v 41 Ja bar rip wiꞌ ja Jesús chwach cruz triꞌ cꞌo wiꞌ jun lugar cꞌo juleꞌ tijcoꞌm ticon chwach. Cꞌo jun jul xin camnak chipan ja lugar. Ja jul jariꞌ cꞌoton chwach jun portales pro cꞌa rcꞌotic wiꞌ, ni mta wiꞌ jutij cojon ta jun camnak chipan. \v 42 Como xa nakaj cꞌo pon wiꞌ ja jul rmalcꞌariꞌ tok queyaꞌ can ja cuerpo rxin ja Jesús chipan. Queriꞌ queban como xa nnakajinto ja hora ja numajel wiꞌ ja nmakꞌij pascua. \c 20 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Ja cꞌa xin domingo be ja María Magdalena ja bar mukun wiꞌ ja Jesús, chanim be, cꞌa kꞌekuꞌm na. Ja cꞌa tok xekaji xutzꞌat ja nimlaj abaj ja tzꞌapben ruchiꞌ ja panteón, junwiꞌ yaꞌon pon chi wiꞌ. \v 2 Cꞌamcꞌol ranim be ja bar ecꞌo wiꞌ ja Simón Pedro rachbil ja jun chic discípulo ja congana najoꞌx rmal ja Jesús. Ja cꞌa tok xekaji quewaꞌ xbij chique riꞌ: —Ja kajaw Jesús takaꞌan mchita chipan ja panteón, cꞌamarel pro ba la quiyaꞌon chi wiꞌ, neꞌ chique. \v 3 Ja cꞌa Pedro rachbil ja jun chic discípulo ejeꞌeꞌ xebe ja bar cꞌo wiꞌ ja panteón. \v 4 Cꞌamcꞌol canim xebe chi e caꞌiꞌ pro ja jun más na xutij rukꞌij chwach ja Pedro chewiꞌ tok arjaꞌ xekaji nabey ja bar cꞌo wiꞌ ja panteón. \v 5 Ja cꞌa tok xekaji luqueꞌ kaj, cayoc chipan ja panteón, xutzꞌatoc ja utzlaj tak tziak rxin ja camnak chi xa ruyon chic cꞌo can pro ma xoc ta chipan ja panteón. \v 6 Ja cꞌa Simón Pedro arjaꞌ cꞌa tran can na pro ja tok xekaji xoc chipan ja panteón. Arjaꞌ xutzꞌat ja tziak rxin ja camnak chi xa ruyon chic cꞌo can. \v 7 In xutzꞌat chakajaꞌ ja tziak ja barben rpalaj ja camnak pro ma ruqꞌuin chi ta cꞌo wiꞌ ja juleꞌ chic tziak, junwiꞌ cꞌo pon chi wiꞌ, botol can ruyon. \v 8 Cꞌacꞌariꞌ xoc chipan ja panteón chakajaꞌ ja jun chic discípulo ja xekaji nabey in tok xutzꞌat ja tziak arjaꞌ xnimaj chi cꞌastajnak chic ja Jesús chiquicojol camnakiꞌ. \v 9 Como ejeꞌeꞌ nabey matichꞌobtaj cumal ja tzꞌibtal can chipan ja rtzobal Dios chi rjawaxic chi ncꞌastaj na ja Cristo chiquicojol ja camnakiꞌ. \v 10 Cꞌacꞌariꞌ xemeloji ja discípulo chi cochoch. \s * * * * * * * * * * \p \v 11 Ja cꞌa María arjaꞌ paꞌl can chuchiꞌ ja panteón, rmajon okꞌej. Kas cꞌa rmajon okꞌej ja tok luqueꞌ kaj, cayoc chipan ja panteón. \v 12 Ecꞌo caꞌiꞌ ángel xerutzꞌatoc chipan. Congana sak quitziak ja ángel, jun tzꞌubuli ja bar qꞌuejeꞌ wiꞌ rwiꞌ ja Jesús in jun chic tzꞌubuli ja bar qꞌuejeꞌ wiꞌ rkan. \v 13 Quewaꞌ quibij tre ja María riꞌ: \p —Ixok ¿nak tre tok natokꞌi? xecheꞌ tre. \p —Cꞌamarel ja Wajaw in ma wotak ta ba la xeya̱ꞌ chi wiꞌ, neꞌe ja María chique. \v 14 Ja tok bitaji tzij rmal xuyaꞌ vuelta in xutzꞌat ja Jesús paꞌl chwach pro ma rotak ta chi Jesús. \v 15 Ja cꞌa Jesús xbij tre: \p —Ixok ¿nak tre tok natokꞌi, nak nacanoj? neꞌ tre. Ja xuchꞌob kaj ja María chi chajil tijcoꞌm ja ntzijon ruqꞌuin in quewaꞌ xbij tre riꞌ: \p —Ja wi atat xatcꞌamoꞌel rxin tabij jutzꞌit chwe bar xayaꞌ wiꞌ, anin nincꞌamoꞌel rxin, neꞌ tre. \v 16 Cꞌacꞌariꞌ ja Jesús xbij tre: \p —María, neꞌ tre. Ja cꞌa María be ruqꞌuin in quewaꞌ xbij tre riꞌ: \p —Raboni, neꞌ tre. Jariꞌ tzij xbij tre, pan hebreo xbij wiꞌ in tibij tzij Maestro. \v 17 Ja cꞌa Jesús xbij tre: \p —Ma quinachap ta, quinasokpij como majaꞌn quinjoteꞌe ruqꞌuin ja Nataꞌ. Pro ja naban, jat cuqꞌuin ja wachꞌalal, jabij chique chi ninjoteꞌ na ruqꞌuin ja Nataꞌ. Arjaꞌ Etataꞌ ixix chakajaꞌ. Arjaꞌ Dios wxin anin in chakajaꞌ Dios ewxin ixix, neꞌ tre. \v 18 Cꞌacꞌariꞌ be ja María Magdalena cuqꞌuin ja discípulo xerbij chique chi: —Anin xintzꞌat rwach ja kajaw Jesús, neꞌ chique, in xbij chique chakajaꞌ nojel ja binel tre rmal ja Jesús. \s * * * * * * * * * * \p \v 19 Jariꞌ kꞌij domingo, ja cꞌa discípulo como ejeꞌeꞌ nquixbej quiꞌ chiquewach ja cach tak aj Israel chewiꞌ tok quimolon quiꞌ pa jay, quitzꞌapinto quechiꞌ. Ja cꞌa tok xoc akꞌaꞌ xekaji ja Jesús cuqꞌuin, peꞌi chiquicojol in quewaꞌ xbij chique riꞌ: \p —Ja quicotemal xin Dios tiqꞌuejeꞌ checojol, neꞌ chique. \v 20 Ja cꞌa tok bitaji tzij rmal cꞌacꞌariꞌ xucꞌut chiquewach ja pa rukꞌaꞌ in ja pa rupox chakajaꞌ. Congana xequicoti ja discípulo ja tok quetzꞌat chi ni katzij wiꞌ chi ja kajaw Jesús ja cꞌo cuqꞌuin. \v 21 Ja cꞌa Jesús xbij chic jutij chique: \p —Ja quicotemal xin Dios tiqꞌuejeꞌ checojol. Ja Nataꞌ arjaꞌ xinrutakto waweꞌ chwachꞌulew in queriꞌ cꞌa nban chic chewe ixix chakajaꞌ, nixnutakel chi nebanaꞌ ja nsamaj, neꞌ chique. \v 22 Ja cꞌa tok bitaji tzij rmal cꞌacꞌariꞌ xerxupuj in quewaꞌ xbij chique riꞌ: —Camic, tecꞌuluꞌ ja rEspíritu Santo. \v 23 Ja wi nebij tre jun winak xa nak ta chi winakil chi cuytaji ja ril rumac cuytaj cꞌariꞌ owi nebij tre chi ma xcuytaj ta ma xcuytaj ta cꞌariꞌ. Queriꞌ xbij chique. \s * * * * * * * * * * \p \v 24 Pro cꞌo jun chique ja cablajuj apóstol rbinaꞌan Tomás ja yoꞌx neꞌxi, arjaꞌ mta ja tok xekaji ja Jesús cuqꞌuin ja juleꞌ chic discípulo. \v 25 Ja cꞌa tok xekaji ja Tomás bix tre cumal ja juleꞌ chic: \p —Katzꞌat rwach ja kajaw Jesús, neꞌxi. Pro ja Tomás xbij chique: \p —Jariꞌ matinnimaj chi cꞌastaji. Ja wi xtintzꞌat ja pa rukꞌaꞌ ja bar soctajnak wiꞌ rmal ja clawux in wi xtinmin ja rwinukꞌaꞌ triꞌ in wi xtinmin nukꞌaꞌ pa rupox ja bar soctajnak wiꞌ chakajaꞌ cꞌa tokoriꞌ xtinnimaj, neꞌ chique. \p \v 26 Ja cꞌa cha jun domingo chic quimolon chic jutij quiꞌ ja discípulo chipan ja jay cachbil ja Tomás. Tzꞌapali ja chiꞌjay pro chaka jalal tok xekaji ja Jesús, peꞌi chiquicojol in quewaꞌ xbij chique riꞌ: \p —Ja quicotemal xin Dios tiqꞌuejeꞌ checojol, neꞌ chique. \v 27 Cꞌacꞌariꞌ xbij tre ja Tomás: \p —Taminaꞌ ja rwiakꞌaꞌ waweꞌ riꞌ, tatzꞌataꞌ mpeꞌ ja pa nukꞌaꞌ riꞌ in taminaꞌ ja rakꞌaꞌ pa nupox. Maxta ma catniman chi ta pro ni catniman wiꞌ, neꞌ tre. \p \v 28 —Atat at Wajaw, atat at nDios, neꞌe ja Tomás tre. \v 29 Ja cꞌa Jesús xbij tre: \p —Tomás, atat natzꞌat nwach camic chewiꞌ tok natnimani pro congana na quiꞌil chique ja nenimani masqui matiquetzꞌat nwach, neꞌ tre. \s * * * * * * * * * * \p \v 30 Ja Jesús cꞌo chi na juleꞌ milagro ja xuban ja xkꞌalasbej riꞌ chiquewach ja rdiscípulo pro jariꞌ ma xintzꞌibaj ta chipan awaꞌ jun libro riꞌ. \v 31 Pro cꞌoli ja xintzꞌibaj chipan awaꞌ jun libro riꞌ utzcꞌa chi nenimaj ja Jesús chi arjaꞌ ja Cristo ja Ralcꞌwal Dios in tok queriꞌ nenimaj jariꞌ nyataj chewe ja utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij como jariꞌ nyataj chake ja tok xa jun nkaban ruqꞌuin. \c 21 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Ja cꞌa tok bantajnak chic nojel awaꞌ wariꞌ cꞌacꞌariꞌ ja Jesús xucꞌut chic jutij riꞌ chiquewach ja discípulo tokoriꞌ tok ecꞌo chuchiꞌ ja mar ja rbinaꞌan Tiberias in quewaꞌ rbanic riꞌ. \v 2 Ecꞌo cꞌa juleꞌ rdiscípulo quimolon quiꞌ, quewaꞌ quebiꞌ riꞌ, jun Simón Pedro, jun chic Tomás ja yoꞌx neꞌxi, jun chic Natanael ja raj Caná cꞌo pa rcuenta Galilea. Ecꞌoli chakajaꞌ ja rcꞌajol Zebedeo in ecꞌo chi na caꞌiꞌ ja discípulo. \v 3 Ja cꞌa Simón Pedro arjaꞌ xbij chique: \p —Can ninbe anin pa chapoj chꞌuꞌ, neꞌ chique. \p —Nokbe ajoj chawij chakajaꞌ, xecheꞌ tre. Queriꞌ queban xebe, xeꞌoc chipan ja lancha pro jariꞌ akꞌaꞌ ni majun ja chꞌuꞌ xequechap. \p \v 4 Ja cꞌa tok pi rsakaric paꞌli ja Jesús chiyaꞌ ja bar ecꞌo wiꞌ ja discípulo pro ejeꞌeꞌ ma cotak ta chi Jesús ja paꞌl triꞌ. \v 5 Ja cꞌa Jesús quewaꞌ xbij chique riꞌ: \p —Walcꞌwal ¿la ma ecꞌo ta chꞌuꞌ eꞌechapon nekatiꞌ? neꞌ nojoj chique. \p —Ni majun, xecheꞌpi tre. \p \v 6 —Camic pan ewiquikꞌaꞌ teqꞌuiakaꞌ wiꞌ ja recꞌam in ecꞌoli ja chꞌuꞌ neꞌechap, neꞌ nojoj chic jutij chique. Queriꞌ queban queqꞌuiak ja cꞌam pro congana jun chꞌuꞌ xeꞌoc chipan, maquecowin chic nquiwasajto pa yaꞌ. \v 7 Cꞌoli ja discípulo ja congana najoꞌx rmal ja Jesús, arjaꞌ xbij tre ja Pedro: \p —Jalaꞌ laleꞌ kajaw Jesús, neꞌ tre. Ja cꞌa Simón Pedro arjaꞌ tok xcꞌaxaj chi queriꞌ xcojlaꞌ ja rtziak in xuqꞌuiakto riꞌ pa yaꞌ in xuleꞌto. \v 8 Pro ja juleꞌ chic discípulo ejeꞌeꞌ xexuleꞌto pa lancha, quichararanto ja cꞌam ja renojnak chꞌuꞌ chipan. Ma bien ta nat ecꞌo wiꞌ, xla jun cien metro quiyaꞌon can ja chiyaꞌ. \p \v 9 Ja cꞌa tok xekajto ja chiyaꞌ quetzꞌat juleꞌ rchakꞌakꞌ saꞌon jun chꞌuꞌ parwiꞌ in cꞌo juleꞌ caxlanway chakajaꞌ. \v 10 Ja cꞌa Jesús xbij chique: \p —Queꞌecꞌamaꞌto juleꞌ chique ja chꞌuꞌ ja cꞌa xeꞌechapto, neꞌ chique. \v 11 Cꞌacꞌariꞌ be ja Simón Pedro, xoc chipan ja lancha, xerlasajto ja cꞌam pa yaꞌ enojnak ja nimak tak chꞌuꞌ chipan, e jun ciento in cincuentitrés ja chꞌuꞌ. Pro masqui congana e qꞌuiy ja chꞌuꞌ pro ma xraktaj ta ja cꞌam. \v 12 Ja cꞌa Jesús xbij chic chique: —Quixajoꞌ, quixwaꞌi, neꞌ chique. Canojel ja discípulo nquixbej quiꞌ nquicꞌaxaj tre: —¿Nak abiꞌ? xecheꞌ ta tre como cotak chi ja kajaw Jesús. \v 13 Peti ja Jesús triꞌ, xucꞌam ja caxlanway, xuyaꞌ chique in queriꞌ xuban tre ja chꞌuꞌ chakajaꞌ. \v 14 Quewaꞌ cꞌa xuban ja Jesús ja tok cꞌastaji chiquicojol camnakiꞌ, roxmul cꞌawaꞌ wariꞌ ja tucꞌut riꞌ chiquewach ja rdiscípulo. \s * * * * * * * * * * \p \v 15 Ja cꞌa tok colbetaji waꞌim cumal cꞌacꞌariꞌ cꞌaxax tre ja Simón Pedro rmal ja Jesús: \p —Simón ja rat rcꞌajol Jonás ¿la ni katzij wiꞌ chi atat ja más na natajoꞌn wxin chiquewach ja juleꞌ chic awachbil riꞌ? neꞌxi. \p —Queriꞌ Wajaw, atat awotak chi congana nel nucꞌuꞌx chawij, neꞌe ja Pedro. \p —Queꞌayukꞌuj cꞌa ja yukul quecꞌuꞌx wqꞌuin como ejeꞌeꞌ e caniꞌ tak ncarnelo, neꞌxi rmal ja Jesús. \v 16 Cꞌacꞌariꞌ ja Jesús xcꞌaxaj chic jutij tre: \p —Simón ja rat rcꞌajol Jonás ¿la ninawajoꞌ? neꞌ tre. \p —Queriꞌ Wajaw, atat awotak chi congana nel nucꞌuꞌx chawij, neꞌx chic jutij rmal ja Pedro. \p —Queꞌachajij cꞌa ja ncarnelo, neꞌe ja Jesús tre. \v 17 Pa roxmul cꞌaxax chic tre ja Pedro: \p —Simón ja rat rcꞌajol Jonás ¿la congana nel acꞌuꞌx chwij? neꞌxi rmal ja Jesús. Ja cꞌa Pedro arjaꞌ xumaj bis rmal ja cꞌaxax oxmul tre ja wi congana nel rucꞌuꞌx trij ja Jesús: \p —Wajaw, atat ni majun nak ta ja maquita awotak, awotak chi congana nel nucꞌuꞌx chawij, neꞌe ja Pedro tre. \p —Queꞌayukꞌuj cꞌa ja ncarnelo, neꞌe ja Jesús tre. \p \v 18 In xbij chic jutij tre: \p —Ni katzij wiꞌ ja xtinbij chawe riꞌ, ja tok cꞌa at cꞌajol na xacoj ja ratziak, xaxim xeꞌ apan in xatbe xa bar ta cꞌo wiꞌ agana chi xatbe wiꞌ. Pro ja tok xcatrajiꞌxi narip na akꞌaꞌ in junwiꞌ chic nximo awxin in natrucꞌamel ja bar mta wiꞌ agana natbe wiꞌ, neꞌe ja Jesús tre. \v 19 Ja tok queriꞌ xbij jariꞌ xcꞌutbej nak xtiban na tre ja Pedro tok xticamsaxi, jariꞌ xcꞌutbej chi ja rcamic ja Pedro noc na yaꞌbal rukꞌij ja Dios. Cꞌacꞌariꞌ ja Jesús xbij chic tre ja Pedro: —Joꞌ, ni quinawachbilaj wiꞌ, neꞌ tre. \v 20 Ja cꞌa Pedro arjaꞌ caꞌy can trij in xutzꞌat chi tran chiquij ja discípulo ja congana najoꞌx rmal ja Jesús. Jariꞌ mismo discípulo ja kꞌeꞌoc chwarucꞌuꞌx ja Jesús tokoriꞌ tok queban ja qꞌuisbal waꞌim ruqꞌuin ja tok cꞌo jun pregunta xcꞌaxaj tre ja Jesús quewariꞌ: —Wajaw ¿nak xtijacho awxin pa quekꞌaꞌ ja netzelan awxin? neꞌ tre. \v 21 Ja cꞌa Pedro arjaꞌ tok xutzꞌat ja discípulo chi tran chiquij quewaꞌ xbij tre ja Jesús riꞌ: \p —Wajaw, jalaꞌ jun kachbil leꞌ ¿nak cꞌa xtiban na tre arjaꞌ chakajaꞌ? neꞌ tre. \p \v 22 —Ja wi cꞌo ngana chi cꞌa cꞌas na arjaꞌ ja tok xquinmeloj chic jutij jariꞌ mta akꞌaꞌ atat tre pro xar ja naban atat, ni quinawachbilaj wiꞌ, neꞌxi ja Pedro rmal ja Jesús. \v 23 Jariꞌ tzij ja xbij ja Jesús be rtzijoxic chiquicojol ja kachꞌalal pro queqꞌuex rbixic: —Ni maticam wiꞌ ja discípulo, xecheꞌe, pro ma queriꞌ ta xbij ja Jesús como arjaꞌ xbij: —Ja wi cꞌo ngana chi cꞌa cꞌas na arjaꞌ ja tok xquinmeloj chic jutij jariꞌ mta akꞌaꞌ atat tre, queriꞌ xbij. \p \v 24 Jariꞌ mismo discípulo arjaꞌ ntajini nkꞌalasaj nojel awaꞌ ja bantaji riꞌ, arjaꞌ tzꞌibyon nojel ja cꞌo chipan awaꞌ jun libro riꞌ in bien kotak chi ni katzij wiꞌ ja nbij. \v 25 Pro ja Jesús arjaꞌ cꞌa cꞌo na más ja xuban waweꞌ chwachꞌulew. Nojel ja xuban ja Jesús wixta tzꞌibtali chijujunal pa tak libro maquita nuban ariꞌ ja rwachꞌulew xticꞌol ta ja libro chwach. Amén.