\id JAS Western Tzutujil [tzt] NT (Guatemala) -2009 bd. \h SANTIAGO \toc1 Santiago \toc2 Stg \mt SANTIAGO \c 1 \s \p \v 1 Anin in Santiago in ajsamajel rxin ja Dios in chakajaꞌ in ajsamajel rxin ja kajaw Jesucristo. Wachꞌalal, anin ntakel rutzil ewach ja rix cablajuj tribu aj Israel ja rixchictajnak ixbenak nojel nat nakaj. \s * * * * * * * * * * \p \v 2 Wachꞌalal, ja tok newil jeꞌe prueba chipan ja recꞌaslemal congana ta nixquicot rmal, ma quixbison ta. \v 3 Queriꞌ nbij chewe como ewotak chi ja prueba jariꞌ nkꞌalasani janiꞌ ja yukulbal ecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Dios, ewotak chi wi cꞌol epaciencia chi rcochꞌic ja prueba quewaꞌ rcꞌamonto chewe riꞌ, más na nqꞌuiyi ja repaciencia chi rcochꞌic ja juleꞌ chic prueba ja penak chewach. \v 4 Teyaꞌaꞌ lugar tre ja paciencia chi nsamaj pa tak ewanma, teyaꞌaꞌ lugar tre chi nwinakarsaj nojel rwach ja rutzil xin Dios. Quirtariꞌ neban jutzꞌit utzcꞌa chi nqꞌuiyi utzcꞌa chi nwachini nojel rwach ja rutzil pa tak ewanma utzcꞌa chi majun ja maquita tzꞌakat tre ja rewanma. \v 5 Ja wi ecꞌoli chewe wi cꞌo jeꞌe ja matichꞌobtaj cumal nak rjawaxic chi nqueban tiquicꞌutuj tre ja Dios, arjaꞌ nuyaꞌ chique chi nchꞌobtaj cumal nak nqueban. Arjaꞌ nuyaꞌ chique xa nak ta necꞌutun tre in nojel rucꞌuꞌx nuyaꞌ chique, ma pa chꞌolinem ta. \v 6 Xarwariꞌ, rjawaxic chi yukul quecꞌuꞌx ruqꞌuin tok nquicꞌutuj tre, maxta xa caꞌiꞌ quecꞌuꞌx. Ja wi xa caꞌiꞌ acꞌuꞌx jariꞌ at junan ruqꞌuin ja nimak tak baloj pa mar, ma jun ta rubey, xa bar ta triꞌ ncꞌamarel wiꞌ rmal ja ikꞌ. \v 7 Ja winak ja queriꞌ nqueban maxta tiquechꞌob kaj chi cꞌoli nyataj chique ja netajini nquicꞌutuj tre ja kajaw Dios. \v 8 Ja cꞌa wi xa caꞌiꞌ acꞌuꞌx nacꞌutuj tre ja Dios triꞌ ntzꞌa̱t wiꞌ chi queriꞌ rbanic ja racꞌaslemal chaka ma at chꞌobol ta, ma cꞌayew ta naqꞌuex anaꞌoj. \s * * * * * * * * * * \p \v 9 Ja mebaꞌiꞌ chewe quequicot rmal chi congana nimak quekꞌij netzꞌa̱t rmal ja Dios. \v 10 Ja cꞌa biyomaꞌ chewe quequicoti chakajaꞌ rmal chi chꞌobtajnak cumal chi e caniꞌ tak mebaꞌiꞌ chwach ja Dios. Queriꞌ nbij chewe como ejeꞌeꞌ e caniꞌ rusiꞌj kꞌayis xa nocꞌo rwach. \v 11 Ja tok congana rwakꞌij nchakiji ja kꞌayis in ntiltoꞌi ja rusiꞌj, queriꞌ nuban, ba la noc wiꞌ ja rcoloril. Queriꞌ cꞌa quibanic ja biyomaꞌ chakajaꞌ, ejeꞌeꞌ quimajon rbanic ja quinegocio tok chaka jalal necami. \s * * * * * * * * * * \p \v 12 Kas quiꞌil chique ja necochꞌowi ja prueba ja nkꞌax jeꞌe chiquij. Ja tok nquechꞌec ja prueba jariꞌ nquicꞌutbej chi ni katzij wiꞌ chi cꞌo yukulbal quecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Dios. Ja wi queriꞌ nqueban cꞌacꞌariꞌ xtiyataj chique ja premio jariꞌ jun utzlaj cꞌaslemal ja mta qꞌuisic trij, jariꞌ premio rtzujun ja Dios chique canojelal ja neꞌajoꞌn rxin. \v 13 Ja wi cꞌo jun chewe nunaꞌ kaj chi cꞌoli ntakchiꞌin rxin chi rbanic ja il mac maxta tibij chi Dios takchiꞌin rxin. Como ja Dios majun nak ta xtitakchiꞌin ta rxin chi rbanic ja ritzelal nixtacꞌa arjaꞌ ta xtitakchiꞌij ta jun chi rbanic. \v 14 Pro ja nwinakarto wiꞌ tok noktakchiꞌixi chikajujunal jariꞌ tok cꞌoli nkayarij kaj pa tak kanma ja nokruban engañar in kas pan ekal nokrujicꞌ. \v 15 Ja ma utz ta jeꞌe nkayarij kaj pa tak kanma kas pan ekal nqꞌuiyi, tok nqꞌuiswani nalaxi ja il mac pa tak kanma. Ja cꞌa il mac tok qꞌuiynak chic xa camíc rcꞌamonto. \p \v 16 Chakꞌlaj wachꞌalal maxta teban kaj engañar ewiꞌ eyon, \v 17 ja Dios ni ruyon wiꞌ utzil ja nuyaꞌto. Xa nak ta rutzil nkacochij, xa nak ta ja nsipax chake ja majun itzelal rcꞌan jariꞌ chilaꞌ chicaj npi wiꞌ, ja katataꞌ Dios arjaꞌ ntakoto. Ja luz ruqꞌuin ja Dios npi wiꞌ nojelal caniꞌ tre kꞌij, icꞌ in chꞌumil, in arjaꞌ mta jutij xtiqꞌuextaj ta, ni utz wiꞌ ja nuban, ni mta wiꞌ kꞌekumal rcꞌan. \v 18 Ja xuban, xuyaꞌ chake chi kacꞌaxaj ja utzlaj tzij xin Jesucristo in rmalariꞌ xokalax chic jutij in kawil ja utzlaj cꞌaslemal. Queriꞌ xuban chi xokoc nabey tak cosecha chiquewach ja juleꞌ chic winak como nijawariꞌ rvoluntad ja rchominto. \s * * * * * * * * * * \p \v 19 Chakꞌlaj wachꞌalal, más na ncꞌatzin chake chi nkayaꞌ kaxquin tre ja nbix chake chwach ja maxcoꞌ noktzijoni, in maxta ma cꞌayew ta tipit ewayewal. \v 20 Queriꞌ nbij chewe como ja rayewal ni majun utzil xin Dios rcꞌamonpi ta. \v 21 Rmalcꞌariꞌ nbij chewe, teyaꞌaꞌ can jutzꞌit nojel ja xa ntzꞌilorsaj ja rewanma. Janila ritzelal nalaxi in nqꞌuiyi pa tak kanma ja rok winak, teyaꞌaꞌ can nojelal. Nojel ecꞌuꞌx nojel ewanma teyaꞌaꞌ ewxquin chi rcꞌaxaxic ja utzlaj tzij ja ticon chic pa tak ewanma rmal ja Dios, jariꞌ utzlaj tzij janila rchokꞌakꞌ, nixrutoꞌ chipan ja rewil emac chijutij. \p \v 22 Pro ja utzlaj tzij maxta chaka tecꞌwaxaj, tebanaꞌ cumplir ja nbij. Ja wi chaka necꞌwaxaj jariꞌ xa eyon neban kaj engañar ewiꞌ. \v 23 Queriꞌ rbanic como ja xa chaka nacꞌwaxaj jariꞌ at junan ruqꞌuin jun achi ja nutzꞌat rwach pan espejo. \v 24 Pro chaka nutzꞌat. Chaka maril ntzꞌattaj rmal nbe in nmestaj janiꞌ ncaꞌyi. \v 25 Pro ja wi nojel acꞌuꞌx nojel awanma nayaꞌ awxquin chi rcꞌaxaxic ja utzlaj tzij xin Jesucristo in wi ni matatanbaꞌ wiꞌ rnimaxic jariꞌ quicotemal xin Dios rcꞌamonpi chawe. Queriꞌ rbanic como ma chaka ta nacꞌwaxaj como matamestaj pro naban cumplir ja nbij chawe. Ja utzlaj tzij xin Jesucristo majun ja maquita tzꞌakat tre, jariꞌ nokwasanel libre. \p \v 26 Ja wi nachꞌob chi congana animan ja Dios pro wi matakꞌil pan achiꞌ jariꞌ xa naban kaj engañar awiꞌ ayon, jariꞌ majun noc wiꞌ ja rareligión, mta noc wiꞌ ja chaka nabij chi animan ja Dios. \v 27 Ja religión ja kas utz ntzꞌa̱t rmal ja katataꞌ Dios in nucꞌut chi katzij chi animan ja Dios quewaꞌ rbanic riꞌ, jun, natbe cuqꞌuin acꞌalaꞌ ja ma ecꞌo chi ta ja quitataꞌ queteꞌ in cuqꞌuin chakajaꞌ ja rixokiꞌ ja malcaniꞌ ja recamnak chic ja quichajilal in neꞌatoꞌoꞌ nak cꞌo rjawaxic chique. In jun chic, naban cuenta awiꞌ chwach ja ritzelal ja nqueban ja winak ja xa ruqꞌuin ja rwachꞌulew yukul wiꞌ quecꞌuꞌx, naban cuenta awiꞌ utzcꞌa chi matitzꞌilori ja rawanma rmal ja ritzelal. \c 2 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Wachꞌalal, janila nim rukꞌij ja kajaw Jesucristo in como yukul kacꞌuꞌx ruqꞌuin chewiꞌ maxta jun utz tetzꞌat in jun itzel. \v 2 Caniꞌ tre jun achi nekaj checojol ja bar emolon wiꞌ ewiꞌ, buena rnopkꞌaꞌ rcojonel puro oro, rwekonel riꞌ, buen tak tziak rcojonel ja nimak rjil, in chakajaꞌ nekaj chic jun achi ewqꞌuin congana ti mebaꞌ, congana lawuloꞌ ti rtziak rcojon. \v 3 In ixix kas nel ecꞌuꞌx trij ja rcojonel buen tak tziak, cꞌo ta man ta neban tre in nebij tre: —Cꞌo jun tzꞌulbal nim rukꞌij waweꞌ riꞌ, cattzꞌabeꞌ chwach, nixcheꞌ tre. Pro ja cꞌa ti mebaꞌ quewaꞌ nebij tre riꞌ: —Catpeꞌe triꞌ owi cattzꞌabeꞌe pa tokꞌulew, nixcheꞌ tre. \v 4 Ja wi queriꞌ neban jariꞌ ni kꞌalaj wiꞌ chi jun utz netzꞌat in jun itzel. Ja queriꞌ ix caniꞌ juleꞌ kꞌetol tak tzij ja xa itzel tak kꞌetoj tzij ja nqueban. \p \v 5 Chakꞌlaj wachꞌalal, camic teyaꞌaꞌ ewxquin tre ja xtinbij chewe riꞌ ¿la ma ewotak ta cꞌa chi ja mebaꞌiꞌ waweꞌ chwachꞌulew Dios erchaꞌon chi neꞌoc e biyomaꞌ? Ja ocnak quibiyomal jariꞌ ja yukulbal quecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Dios. Ejeꞌeꞌ cꞌo jun nimlaj herencia ja xtiyataj chique, jariꞌ herencia neqꞌuejeꞌe chijutij chipan ja gobierno xin Dios. Queriꞌ rtzujun ja Dios chique e janiꞌ neꞌajoꞌn rxin. \v 6 Pro ixix neban chique tak mebaꞌiꞌ ni ma ecꞌo ta. Ja cꞌa biyomaꞌ lokꞌ neꞌenaꞌ pro ¿la ma ejeꞌeꞌ ta cꞌa biyomaꞌ ja nebano pokon chewe, la ma ejeꞌeꞌ ta cꞌa biyomaꞌ ja nechararan ewxin pa tak kꞌetbaltzij? \v 7 ¿La ma ejeꞌeꞌ ta cꞌa biyomaꞌ chakajaꞌ ja xa itzel netzijon tre ja rubiꞌ ja Jesucristo? pro makanaꞌ maquita congana nim rukꞌij ja rubiꞌ ja Jesucristo, in chakajaꞌ ja rubiꞌ ja Jesucristo jariꞌ nataxi pan ecuenta chi echajixic. \p \v 8 Cꞌo jun ley tzꞌibtal can chipan ja rtzobal Dios in jariꞌ ley más na nim rukꞌij, quewaꞌ nbij riꞌ: —Caniꞌ nawajoꞌ kaj awiꞌ ayon queriꞌ cꞌa tabanaꞌ chique ja juleꞌ chic winak queꞌawajoꞌ chakajaꞌ. Queriꞌ nbij. Wi katzij chi queriꞌ amajon rbanic caniꞌ nbij ja ley jariꞌ utz ja ramajon rbanic. \v 9 Nowi xa jun utz in jun itzel natzꞌat jariꞌ il mac nattajini naban in ja ley xin Dios natruchap rmal in nbij chawe chi ma xatniman ta. \v 10 Queriꞌ nbij chewe como ja ley xin Dios wi cꞌo jun punto tre ja ma xanimaj ta, ley xin Dios ariꞌ ja matanimaj in natchap rmal. Queriꞌ nba̱n chawe masqui animan ja juleꞌ chic ley ja rcꞌan ja rtzobal Dios. \v 11 Queriꞌ rbanic como ja Dios arjaꞌ rbin can chipan ja ley chi: —Ma taban ta rij rwiꞌ ja rawixjayil owi awachajil, neꞌe, pro ja mismo Dios bini chakajaꞌ chi: —Ma taban ta camíc, neꞌe. Ja cꞌa rixix masqui ma xeban ta rij tak quewiꞌ ewixjayilal owi ewachajilal pro wi xeban camíc tibij cꞌa tzij ariꞌ chi ley xin Dios ja ma xenimaj ta. \v 12 Ja cꞌa rixix xa nak ta nebij, xa nak ta neban, bien turkaj chewe chi ja ley xin Cristo ja xokwasanel libre chipan ja kil kamac jariꞌ ley xtoc chewij, jariꞌ xtikꞌetbex tzij chewij. \v 13 Queriꞌ rbanic como ja wi matapokonaj quewach ja winak, tok xterilaꞌ ja nimlaj kꞌij xin juicio queriꞌ nba̱n chawe atat chakajaꞌ matipokonax awach. Nowi napokonaj quewach jariꞌ npokonax awach atat chakajaꞌ, ja juicio xin Dios matikaj chawij ja tok xtikꞌet tzij chawij. \s * * * * * * * * * * \p \v 14 Wachꞌalal, ja wi cꞌo jun nbij chi cꞌo yukulbal rucꞌuꞌx ruqꞌuin ja Jesucristo pro wi ni mta wiꞌ ja rutzil nuban ja ncꞌutbej chi cꞌoli ja yukulbal rucꞌuꞌx ¿la cꞌo cꞌa noc wariꞌ ja yukulbal rucꞌuꞌx nechꞌob ixix? Ja wi queriꞌ nuban ¿la ntotaj cꞌariꞌ rmal ja yukulbal rucꞌuꞌx nechꞌob ixix? \v 15 Tzucꞌa cꞌo ta jun kachꞌalal achi owi ixok congana ta rjawaxic tre, ni ta tak pena ja tak rtziak rcojon in ni ta majun nutij nojel tak kꞌij, \v 16 in jun ta cꞌa chewe quewaꞌ ta nbij tre riꞌ: —Jat cꞌa, tabanaꞌ cuenta awiꞌ, xtawil ta ja ratziak ja nacoj in ja natij chakajaꞌ, neꞌel ta tre. Queriꞌ nbij pro wi majun xuyaꞌel tre ja ncꞌatzin tre ¿nak cꞌa noc wariꞌ juleꞌ tzij ja xbijel tre nechꞌob ixix? \v 17 Queriꞌ cꞌa rbanic ja yukulbal acꞌuꞌx chakajaꞌ ja wi mta ja rutzil naban ja nacꞌutbej chi cꞌoli, in ja wi queriꞌ jariꞌ xa camnak chic ja yukulbal acꞌuꞌx, ni majun rsamaj. \p \v 18 Pro maxla cꞌo jun nbij chi junwiꞌ ja yukulbal kacꞌuꞌx ruqꞌuin ja Dios in junwiꞌ chi na ja rutzil jeꞌe ja nkaban. Pro anin nbij tre chi ma katzij ta ja yukulbal rucꞌuꞌx ruqꞌuin ja Dios ja wi mta ja rutzil nuban ja ncꞌutbej chi ni katzij wiꞌ chi cꞌoli ja yukulbal rucꞌuꞌx. Ja wi katzij chi cꞌo yukulbal nucꞌuꞌx ruqꞌuin ja Dios ma chaka ta cꞌoli pro nsamaji, ja cꞌa rutzil ja nban jeꞌe jariꞌ ncꞌutuwi chi cꞌoli. \v 19 Atat nabij chi cꞌo jun Dios in xarariꞌ jun in ni rubey wiꞌ ja queriꞌ nabij. Pro ja wi chaka nabij jariꞌ macattotaj rmal, queriꞌ na nquibij demonio, ejeꞌeꞌ chakajaꞌ nquibij chi cꞌo jun Dios pro maquetotaj rmal ja chaka nquibij, xa cꞌo jun nimlaj castigo cajal chiquewach in nebirbot rmal. \v 20 Ja ramajon rchꞌobic xa mta noc wiꞌ. ¿La matawajoꞌ chi anin nchꞌob jutzꞌit chawach chi ja yukulbal acꞌuꞌx tok mta ja rutzil naban ja nacꞌutbej chi ni katzij wiꞌ cꞌo yukulbal acꞌuꞌx jariꞌ xa camnak chic ja yukulbal acꞌuꞌx? \v 21 Ja kamamaꞌ Abraham cꞌoli xuban ojer ja xcꞌutbej chi cꞌoli ja yukulbal rucꞌuꞌx ruqꞌuin ja Dios in rmal ja xuban chewiꞌ tok utz tzꞌat rmal ja Dios in ban tre caniꞌ mta ril rumac rbanon. Ja cꞌa xcꞌutbej jariꞌ tok ma xpokonaj ta xuyaꞌ parwiꞌ altar ja ti rcꞌajol rbinaꞌan Isaac chi noc rqꞌuexwach jun sacrificio, laj xcamsaj chwach ja Dios. \v 22 Triꞌ cꞌa natzꞌat wiꞌ chi ja yukulbal rucꞌuꞌx ja rAbraham janila samaji, cꞌoli xuban ja xcꞌutbej chi ni katzij wiꞌ chi cꞌo yukulbal rucꞌuꞌx. Arjaꞌ xnimaj ja bix tre rmal ja Dios jariꞌ xcꞌutbej chi ni katzij wiꞌ chi cꞌo yukulbal rucꞌuꞌx. \v 23 In queriꞌ xuban, bantaj cumplir ja tzꞌibtal can chipan ja rtzobal Dios ojer, quewaꞌ nbij riꞌ: —Ja rAbraham arjaꞌ yukeꞌ rucꞌuꞌx ruqꞌuin ja Dios in rumac ja yukulbal rucꞌuꞌx chewiꞌ tok utz tzꞌat rmal ja Dios in ban tre caniꞌ mta ril rumac rbanon. Queriꞌ ja tzꞌibtal can. In bix tre ja rAbraham chakajaꞌ chi amigo xin Dios neꞌxi. \v 24 Triꞌ cꞌa netzꞌat wiꞌ chi ma chaka ta ruyon ja yukulbal ecꞌuꞌx ncꞌatzini ja tok utz nattzꞌat rmal ja Dios como ni ncꞌatzin wiꞌ chi naban ja rutzil ja nacꞌutbej chi ni katzij wiꞌ chi cꞌo yukulbal acꞌuꞌx ruqꞌuin. \v 25 In caniꞌ xuban chakajaꞌ ja rixok rbinaꞌan Rahab ja xa itzel ixok nabey, xa achiꞌiꞌ neryarij, arjaꞌ cꞌoli ja xuban in rmal ja xuban chewiꞌ tok utz tzꞌat rmal ja Dios. Tokoriꞌ xuban tok ecꞌo caꞌiꞌ achiꞌiꞌ xerwawaj pa rochoch ja retakonel rmal ja Josué, xerutoꞌ chipan ja camíc, junwiꞌ chic bey xerutakel wiꞌ. \v 26 Caniꞌ tre jun achi tok mchita rxulaꞌnbal jariꞌ camnak chic. In queriꞌ cꞌa tre chakajaꞌ ja yukulbal acꞌuꞌx ruqꞌuin ja Dios, tok chaka nabij chi cꞌoli pro wi mta ja rutzil xin Dios naban chi nacꞌutbej jariꞌ xa camnak ja yukulbal acꞌuꞌx. \c 3 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Wachꞌalal, maxta e qꞌuiy chewe chaka ta xtiquiminlaꞌ quiꞌ chipan ja samaj xin Dios chi nequitijoj ja kachꞌalal. Queriꞌ nbij chewe como ixix ewotak chi kanojel ja noktijon quixin ja kachꞌalal, tok xtekajachaꞌ na cuenta chwach ja Dios más na lawuloꞌ nba̱n chake ja wi ma rubey ta kaban. \v 2 Queriꞌ rbanic como kanojelal qꞌuiy ja kafalta nkaban. Ja wixta cꞌo jun winak ja ni ta majun tzij nelto pa ruchiꞌ ja nerbanbej ofender winak jariꞌ congana tzꞌakatnak tre ja rcꞌaslemal. Ja wixta cꞌo jun nuban queriꞌ ncowin ta cꞌariꞌ nuban cuenta riꞌ chwach nojelal in maquita xtibe chipan ja ritzelal. \v 3 Caniꞌ nkaban chique quiej tok nkacoj freno pa quechiꞌ nokquinimaj xa nak ta lugar nekacꞌamel wiꞌ. \v 4 In caniꞌ tre nimak tak lancha masqui congana nimak masqui congana lawuloꞌ nba̱n tre rmal nimak tak ikꞌ pro xa jun timón congana tinoꞌy nucꞌabex rxin in rmalariꞌ ja nbinsan rxin ja lancha ncowini nucꞌamel xa bar ta triꞌ nucꞌamel wiꞌ. \v 5 In queriꞌ cꞌa tre ja kakꞌ ja rok winak, masqui xa tinoꞌy pro congana jun nimlaj samaj nuban. Caniꞌ tre jutzꞌit ti kꞌakꞌ ncowini nporoj jun nimlaj cꞌachelaj. \v 6 Queriꞌ cꞌa rbanic ja kakꞌ, junan ruqꞌuin ja kꞌakꞌ. Ruqꞌuin ja kakꞌ nwinakarto wiꞌ nojel rwach ja ritzelal ja cꞌo waweꞌ chwachꞌulew, ni ma cꞌayew ta nuyoj ja racꞌaslemal. Queriꞌ rbanonto ja kakꞌ ryojonto ja kacꞌaslemal waweꞌ chwachꞌulew ja rok winak, caniꞌ nuban ja kꞌakꞌ nuban camíc pro congana jun nimlaj camíc ja nuban. Ja kakꞌ tok nuban camíc cꞌo jun kꞌakꞌ penak pan infierno jariꞌ ntzijo rxin. \v 7 Ja winak cowinnak erbanon mansar ja chicop in cowinnak chakajaꞌ ertijon xa nak ta chi chicopal caniꞌ chique itzel tak chicop ja netijoni in caniꞌ chique tzꞌiquin, caniꞌ chique cumatz in caniꞌ chique chakajaꞌ ja chicop ja recꞌo pa mar. \v 8 Pro ni majun winak ncowini nukꞌil ta pa ruchiꞌ, ja nuban ja kakꞌ ni matukꞌil wiꞌ riꞌ, congana itzelal rcꞌan, caniꞌ nuban ja veneno congana camíc nuban. \v 9 Ja kakꞌ jariꞌ nkacoj tok nkayaꞌ rukꞌij ja katataꞌ Dios in jariꞌ nkacoj chakajaꞌ tok xa itzel noktzijon chique winak pro makanaꞌ maquita e imagen xin Dios ja winak. \v 10 Ja pa kachiꞌ nelto utz in nelto itzel pro ja queriꞌ wachꞌalal ni ma rubey ta wiꞌ. \v 11 ¿La cꞌo cꞌa jun yaꞌ nechꞌob ixix ja bar ntzꞌucto wiꞌ caꞌiꞌ rwach ja yaꞌ nelto triꞌ, juleꞌ quiꞌ in juleꞌ cꞌay? \v 12 Wachꞌalal ¿la cꞌo cꞌa jun mocaj higo nwachij aceituna owi jun mocaj uva la nwachij cꞌa higo? Jariꞌ ma queriꞌ ta. Nixtacꞌa ja ta yaꞌ chakajaꞌ xtuyaꞌ ta juleꞌ quiꞌ in juleꞌ cꞌay. \s * * * * * * * * * * \p \v 13 Wachꞌalal, wi ecꞌoli checojol ja congana jakal quewiꞌ rjawaxic chi ncucꞌaj jun utzlaj anma in matiqueyaꞌ quekꞌij, ja wi queriꞌ nqueban jariꞌ nquicꞌutbej chi ni katzij wiꞌ chi jakal quewiꞌ. \v 14 Pro wi congana quiakarem cꞌo pa tak ewanma, wi xa por interés necoj ewiꞌ cuqꞌuin juleꞌ in xa neꞌechꞌaꞌ juleꞌ chic, ja wi queriꞌ ebanon ¿nak cꞌa noc wiꞌ ja neyaꞌ ekꞌij? Ja wi queriꞌ ebanon jariꞌ ma katzij ta chi jakal ewiꞌ. \v 15 Ja wi queriꞌ emajon rbanic in wi nbix chewe chi jakal ewiꞌ jariꞌ ma ruqꞌuin ta Dios penak wiꞌ ja nbix chewe chi jakal ewiꞌ, xa xin rwachꞌulew, xa quixin winak, xa ruqꞌuin diablo penak wiꞌ. \v 16 Queriꞌ nbij chewe como ja winak wi cꞌoli ja quiakarem pa tak canma, in ja nqueban jeꞌe wi xa por interés tok nqueban jariꞌ ni cꞌo wiꞌ sícꞌ chꞌaꞌoj chiquicojol jariꞌ nquiwinakarsbej nojel rwach ja ritzelal. \v 17 Pro ja winak ja jakal quewiꞌ ja ni katzij wiꞌ chi Dios jakyon quewiꞌ quewaꞌ quibanic riꞌ, jun, cꞌo jun chꞌajchꞌojlaj anma cucꞌan, in jun chic, matiquecꞌam rkan sícꞌ chꞌaꞌoj, e utzlaj tak winak, maquechꞌolini, nqueyaꞌ quixquin tre ja nbix chique, nquipokonaj quewach winak, congana utzil nquecꞌut, ma jun ta utz ma jun ta itzel nquetzꞌat in chakajaꞌ matiqueban cacaꞌ quipalaj. \v 18 Ja winak ja matiquecꞌam rkan sícꞌ chꞌaꞌoj ejeꞌeꞌ riꞌ ja netajini nquetic jun utzlaj ijaꞌtz ja ni majun sícꞌ chꞌaꞌoj rcꞌamonto, ja nwachij solo utzil. \c 4 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 ¿Bar nwinakarto wiꞌ ja sícꞌ chꞌaꞌoj neban nechꞌob ixix? Ja ritzel tak yarinem ja cꞌo pa tak ewanma jariꞌ nticowi ja sícꞌ chꞌaꞌoj checojol. \v 2 Ja tok cꞌoli neyarij in wi matiyaꞌ chewe neban camíc rmal. In chakajaꞌ nquiakir ewanma chibil tak ewiꞌ in wi matiyaꞌ chewe ja regana xa netic chꞌaꞌoj rmal. Matiyataj chewe ja newajoꞌ pro ma chaka ta matiyataj chewe, rumac chi ma chi Dios ta necꞌutuj wiꞌ. \v 3 Owi masqui necꞌutuj pro xa ma rubey ta ja rcꞌutuxic neban chewiꞌ tok matiyataj chewe. Queriꞌ rbanic como ja rechꞌobon ixix tok xtiyataj chewe xa nixquicot kaj ruqꞌuin eyon, xa neban ruqꞌuin nak cꞌol egana neban. \v 4 Xa más na yukul ecꞌuꞌx ruqꞌuin ja ntzujuj ja rwachꞌulew chwach ja nyukeꞌ ecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Dios. ¿La ma ewotak ta cꞌa nak rcꞌamonto ja tok yukul ecꞌuꞌx ruqꞌuin ja ntzujuj ja rwachꞌulew? Ja tok queriꞌ neban jariꞌ xa necꞌullaꞌaj ja Dios. Ja winak ja ncajoꞌ nyukeꞌ quecꞌuꞌx ruqꞌuin ja rwachꞌulew xa nak ta chi winakil ejeꞌeꞌ neꞌoc rcꞌulel ja Dios. \v 5 Owi ¿la xa chaka queriꞌ tzꞌibtal can chipan ja rtzobal Dios nechꞌob ixix ja tok nbij chake chi ja rEspíritu xin Dios ja yatajnak chake congana ntiꞌon ranma chakij, matirajoꞌ ja junwiꞌ chi ta xtiyukeꞌ wiꞌ kacꞌuꞌx? \v 6 Pro janila ja rutzil nuyaꞌ chake caniꞌ tzꞌibtal can chipan ja rtzobal Dios, quewaꞌ nbij riꞌ: —Ja Dios nuyaꞌ ja rutzil chique ja nebano taknoꞌy chwach pro nchꞌojin cuqꞌuin ja nquenaꞌ kaj chi congana e nimak. Queriꞌ tzꞌibtal can. \v 7 Teyaꞌaꞌ ewiꞌ pa rukꞌaꞌ ja Dios, cow quixpeꞌe chwach ja Satanás in arjaꞌ nanmaji chewach. \v 8 Quixtiloc ruqꞌuin ja Dios in arjaꞌ chakajaꞌ ntiloc ewqꞌuin. Ja rix ajꞌil ja rix ajmaquiꞌ rjawaxic chi neyaꞌ can ja ritzelal. Ja rixix ja xa cacaꞌ ecꞌuꞌx rjawaxic chi nechꞌachꞌojirsaj ja rewanma. \v 9 Titiꞌon cꞌa chewe ja rewil emac ja rebanon in quixokꞌ rmal chakajaꞌ. Ma quixtzeben chi ta rmal ja quicotemal xin rwachꞌulew, ja neban quixokꞌ rmal ja rewil emac in quixbison rmal. \v 10 Tebanaꞌ taknoꞌy chwach ja kajaw Dios, ja cꞌa wi neban taknoꞌy chwach nerilaꞌ na jun kꞌij tok arjaꞌ xtuyaꞌ chewe chi nimak ekꞌij. \s * * * * * * * * * * \p \v 11 Wachꞌalal, ma tetzijoj ta ewiꞌ. Ja tok natzijoj awiꞌ owi natoc at caniꞌ kꞌetol tzij chiquij ja kachꞌalal jariꞌ junan ruqꞌuin ja xa itzel natzꞌat ja ley xin Cristo, jariꞌ junan ruqꞌuin ja nacoj awiꞌ ayon pa rqꞌuexwach ja ley. Ja wi queriꞌ naban jariꞌ ma ley ta ja nanimaj, xa nacoj awiꞌ ayon chi at kꞌetol tzij. \v 12 Pro xa ruyon ja Dios ja Yoꞌl ley, xa ruyon arjaꞌ Kꞌetol Tzij, ruyon arjaꞌ ncowini natrutoꞌ owi natrutakel chijutij chipan ja nimlaj rpokonal. Pro atat ¿nak cꞌa atocnak wiꞌ tok nakꞌet tzij trij jun awach winak? \s * * * * * * * * * * \p \v 13 Camic nwajoꞌ nintzijon ewqꞌuin ja quewaꞌ nebij riꞌ: —Seguro nokbe camic owi chwak pa jun tinamit in jun junaꞌ nokeqꞌuejeꞌ triꞌ, nekabanaꞌ jun negocio in nkachꞌec kapwok, nixcheꞌe. \v 14 Queriꞌ nebij pro ja kacꞌaslemal ma kotak ta nak la xin chwak xin cabij. ¿La ma ewotak ta cꞌa nak rbanic ja kacꞌaslemal chi junan ruqꞌuin juleꞌ sutzꞌ nwinakar nojoj in xa jurata nqꞌuis kaj chic? \v 15 Ja kas rubey quewaꞌ ta nebij riꞌ: —Ja wi rvoluntad ja kajaw Dios xtuyaꞌ más ja kacꞌaslemal nkaban cꞌariꞌ ja kachꞌobon, quixcheꞌe. \v 16 Pro ja neban ixix congana ix nimak nenaꞌ kaj, neyaꞌ ekꞌij, in ja tok queriꞌ neban jariꞌ congana itzel na chwach ja Dios. \v 17 Ja wi cꞌo jun utzil ja yatal chawij chi naban, ja wi awotak chi yatal chawij chi naban in wi cꞌa mataban jariꞌ il mac ja naban chwach ja Dios. \c 5 \s * * * * * * * * * * \p \v 1 Camic nwajoꞌ nintzijon cuqꞌuin ja biyomaꞌ. ¿Nak tre tok matiqueyaꞌ sícꞌ, nak tre tok maqueꞌokꞌ rmal ja nimlaj juicio ja cajal chiquewach? \v 2 Ja quimebaꞌil ja quimolon ruchiꞌ xa nakꞌayi in ja quitziak ja nimak rjil xa nti̱j cumal chicop. \v 3 Ja oro in plata ja cꞌo cuqꞌuin xa nyojtaji, xa nkꞌuxari. Ja tok xa nkꞌuxari jariꞌ nucꞌut chikawach chi ma xquecoj ta chi quitoꞌic ja winak in congana nquetij na rpokonal rmal ja queriꞌ queban. Ja cꞌa kꞌux jariꞌ retal chi neqꞌuejeꞌ chipan jun nimlaj rpokonal caniꞌ chipan jun kꞌakꞌ neqꞌuejeꞌ wiꞌ. Chaka queriꞌ quimolon ruchiꞌ ja quimebaꞌil pro ja juicio cajal chiquewach xin qꞌuisbal tak kꞌij. \v 4 Pakasaꞌ quimoso ja ma xquetoj ta quekꞌij pa rtiempo cosecha ja tok xesamaj cuqꞌuin kas kꞌalawachili ma xequetoj ta in jariꞌ Dios bien rotak ja queban chique. Ja cꞌa moso ejeꞌeꞌ neꞌokꞌ rmal ja quijil in ja rokꞌej nqueban ncꞌaxax rmal ja nimlaj kajaw Dios. \v 5 Ja biyomaꞌ janila ja mebaꞌil cꞌo cuqꞌuin in janila equicotnak chipan waweꞌ chwachꞌulew pro cꞌo jun nimlaj rcꞌayewal cajal chiquewach, caniꞌ nba̱n tre jun wacax tok nchakꞌaji ncꞌamarel pa rasta chi npochꞌi. \v 6 Ja cꞌa utzlaj tak winak quekꞌet tzij chiquij chi xequicamsaj, ejeꞌeꞌ ni majun nak ta quitobej ta quiꞌ pa quekꞌaꞌ. \s * * * * * * * * * * \p \v 7 Rmalcꞌariꞌ wachꞌalal nbij chewe, tecochꞌoꞌ ewach chipan nojel ja rpokonal in ni ta quirwariꞌ ebanon ja tok xtipi chic jutij ja kajaw Jesucristo. Caniꞌ nuban ja rajchonlaꞌ cꞌo rpaciencia chi raybexic ja caꞌiꞌ tiempo xin jab in chakajaꞌ cꞌo rpaciencia chi raybexic ja tiempo ja xtiwachin wiꞌ ja rtijcoꞌm. \v 8 Queriꞌ cꞌa chewe ixix chakajaꞌ, tiqꞌuejeꞌe ja repaciencia, cow quixpeꞌi como xa nnakajinto ja tiempo tok xtipi chic jutij ja kajaw Jesucristo. \v 9 Wachꞌalal, ja rpokonal ixcꞌo wiꞌ maxta techap ewiꞌ rmal, queriꞌ nbij chewe utzcꞌa chi matikꞌet tzij chewij. Queriꞌ nbij chewe como xa nnakajinto ja tiempo rxin ja Kꞌetol Tzij jariꞌ Jesucristo. \v 10 Queriꞌ ta neban ja caniꞌ queban ja ojer tak profeta ja xebini ja rtzobal ja kajaw Dios, ejeꞌeꞌ quetij ja rpokonal pro qꞌuejeꞌe ja quipaciencia chi rcochꞌic. \v 11 Turkaj chake ja nkabij chique ja cow xepeꞌe chipan ja rpokonal, co chique, nokcheꞌ chique. Ixix ecꞌwaxan nak xuban ja Job ojer, arjaꞌ cow peꞌe chipan ja rpokonal in ja pa rqꞌuisbal congana ja rutzil yataj tre rmal ja Dios. Triꞌ cꞌa nkatzꞌat wiꞌ chi ja Dios janila npokonaj kawach. \p \v 12 Pro ja xtinbij chic chewe camic riꞌ wachꞌalal más chi na nim rukꞌij. Ja tok cꞌoli nebij jeꞌe maxta quewaꞌ tebij riꞌ: —Por Dios ni katzij wiꞌ ja nmajon rbixic, maxta quixcheꞌe. Ja neban, ni tebij rubiꞌ, wi can, can catcheꞌe, nowi ma can ta, ma can ta catcheꞌe. Chakajaꞌ ma tenataj ta ja rwachꞌulew nixtacꞌa cꞌo ta jun nak ta nenataj ja ta riꞌ xtecoj ta ebase chi ni katzij wiꞌ ja nebij. Quirtariꞌ neban jutzꞌit utzcꞌa chi matikꞌet tzij chewij rmal ja Dios. \p \v 13 Ja tok cꞌo jun chewe ja lawuloꞌ rbanon tibanaꞌ orar. Ja cꞌa wi cꞌo jun chewe ja congana nquicoti tibixaj rubiꞌ ja Dios. \v 14 Ja cꞌa wi cꞌo jun yawaꞌ chewe quersiqꞌuij ja kachꞌalal ja recꞌayon ewxin. Ejeꞌeꞌ tok neꞌekaji nqueban orar ruqꞌuin in pa rubiꞌ ja kajaw Jesucristo nquecoj can aceite tre. \v 15 Ja nebanowi ja roración wi yukul quecꞌuꞌx ruqꞌuin ja Jesucristo chi rbanic ja roración ja yawaꞌ ntzuri, ja kajaw Jesucristo arjaꞌ ntoꞌo rxin chipan ja yobil. In wi cꞌo ril rumac rbanon ja yawaꞌ chakajaꞌ ncuytaji. \v 16 In queriꞌ chewe ixix chakajaꞌ, wi cꞌol ewil emac ebanon techoloꞌ chibil tak ewiꞌ in kabanaꞌ orar pa kacuenta chibil tak kiꞌ. Quirtariꞌ neban jutzꞌit utzcꞌa chi nixtzuri. Ja racꞌaslemal ja wi utz ntzꞌa̱t rmal ja Dios in tok naban oración congana jun nimlaj samaj nuban ja raworación. \v 17 Caniꞌ xuban ja rElías ojer arjaꞌ como winak xa ok junan ruqꞌuin pro nojel rucꞌuꞌx nojel ranma xcꞌutuj tre ja Dios chi majun jab nkaji. In queriꞌ xuban, oxiꞌ junaꞌ in nicꞌaj ni majun jab kaji. \v 18 Ja cꞌa tok xuban chic jutij ja roración kaji ja jab in ja rwachꞌulew xumaj chic jutij ryaꞌic jeꞌe ja cosecha. \p \v 19 Wachꞌalal, wi cꞌo jun chewe nuyaꞌ can ja utzlaj tijonem xin Jesucristo ja kaniman, ja cꞌa wi cꞌo jun nmelonpi chic jutij rxin chipan ja utzlaj tijonem jariꞌ congana utz ja nuban. \v 20 Kas bien techꞌoboꞌ, ja wi cꞌo jun ajꞌil ajmac nemelojto chipan ja bar tzaknak wiꞌ quewaꞌ rcꞌamonto riꞌ, ja rajꞌil ajmac arjaꞌ ntotaji chipan ja camíc in ja cꞌa ril rumac rbanon masqui qꞌuiy jariꞌ ncuytaji.