﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,100
Parisi yemane ungu se pilieringi mele i-sipa:

2
00:00:09,100 --> 00:00:11,840
“Yesusi molemona yombo awisili ‘No lindepili.’

3
00:00:11,840 --> 00:00:13,160
ningu pulimili,

4
00:00:13,160 --> 00:00:16,840
˻No Lindeli˼ Jono molemona yombo koltalo mele ‘No lindepili.’

5
00:00:16,840 --> 00:00:18,140
ningu pulimili.”

6
00:00:18,140 --> 00:00:20,520
niringi ungumu pilieringi.

7
00:00:20,520 --> 00:00:26,700
(Aku-sipa na-kolo Yesusi yu lombili puringi yomboma yuni no naa linderimu,

8
00:00:26,700 --> 00:00:30,740
yu lombili andoli yemane yomboma no linderingi.)

9
00:00:30,740 --> 00:00:45,200
˻Yesusini yombo no linderimu˼ semane akumu Parisi yemane pilieringi mele pilipale Ye-Awilimuni kanu walemonga kolea Judia disiriki mundupa kelepa kolea Gallilli disirikindu kelepa pumbá purumu.

10
00:00:45,200 --> 00:00:51,220
Yu Gallilli purumu aulka akumu kolea Sameria awi-suku-singina lepa purumu.

11
00:00:51,220 --> 00:00:56,840
Aulkamo aku sipa lierimu-na yu kolea Sameria lierimu taono senga orumu,

12
00:00:56,840 --> 00:01:00,000
aku taonomonga imbimu Saika.

13
00:01:00,000 --> 00:01:08,380
Aku taonomo Juda yombomanga anda-kolepa Jekopone yunga malo Josepo sirimu mamonga nondopa lierimu.

14
00:01:08,380 --> 00:01:10,720
Jekopone ‘No molopili.’

15
00:01:10,720 --> 00:01:15,200
nimba muru akuorumu aku no-murumu kanu mamonga lierimu.

16
00:01:15,200 --> 00:01:23,020
Yesusi aulka suluna orumumunga siye serimu-kulu aku no kelona omba mania molopa mulu pilierimu.

17
00:01:23,020 --> 00:01:26,800
Kolea awi-tangoli mele akuna omba molorumu.

18
00:01:26,800 --> 00:01:37,740
(Yesusi yu lombili andoli ye pea oringima yu mulu pilipa molopili ono kere-langi topo toko lingíndu Saika taonona puringi.)

19
00:01:37,740 --> 00:01:44,960
Pe yu mulu pilipa molorumu kinia Sameria ambo se no kolombando orumu kinia Yesusini yundu nimbale:

20
00:01:44,960 --> 00:01:47,920
“No se nambo si.”

21
00:01:47,920 --> 00:01:49,600
nirimu.

22
00:01:49,600 --> 00:01:52,680
Sameria ambomone yundu nimbale:

23
00:01:52,680 --> 00:01:54,600
“Nu Juda yemo.

24
00:01:54,600 --> 00:01:56,180
Na Sameria ambomo.

25
00:01:56,180 --> 00:01:57,720
Pe nambi semu-na nando “No si.”

26
00:01:57,720 --> 00:01:59,780
nikinuye?”

27
00:01:59,780 --> 00:02:01,740
nirimu.

28
00:02:01,740 --> 00:02:05,100
(Aku nirimumunga ungu-pulumu i-sipa:

29
00:02:05,100 --> 00:02:12,260
Juda yombomane Sameria yomboma konopu kiri panjiku kere-langi selumu moke seko naa nongo,

30
00:02:12,260 --> 00:02:16,860
ono kinia seluna kopu seko naa andoringimunga aku nirimu kanumu.)

31
00:02:16,860 --> 00:02:20,200
Yesusini pundu topa ambomondo nimbale:

32
00:02:20,200 --> 00:02:23,840
“Pulu Yemone mélemo we silimú mele pilku,

33
00:02:23,840 --> 00:02:24,860
i ye “No si.”

34
00:02:24,860 --> 00:02:29,060
nikimu yemo kanoko imbi silinanje yundu “No si.”

35
00:02:29,060 --> 00:02:34,520
nilina kinia yuni konde molopa mindi puli nomo nu silka.”

36
00:02:34,520 --> 00:02:35,100
nirimu.

37
00:02:35,100 --> 00:02:37,620
Ambomone pundu topa nimbale:

38
00:02:37,620 --> 00:02:39,300
“Ye-Awilimu,

39
00:02:39,300 --> 00:02:41,880
nu no koloni mingi se naa menu,

40
00:02:41,880 --> 00:02:44,640
no-murumu paa maniandopa lemó.

41
00:02:44,640 --> 00:02:50,560
Pe i no konde molopa mindi puli no nikinumu nu sena kolkole siniye?

42
00:02:50,560 --> 00:03:01,540
Olionga anda-kolepa ye Jekopone i no-murumu sirimu kanu yemo yu kinia yunga bolangoma kinia kongima kinia i nomo noringi,

43
00:03:01,540 --> 00:03:04,400
‘kanu yemo maniandopa nu olandopa.’

44
00:03:04,400 --> 00:03:06,200
ningu nikinuye?”

45
00:03:06,200 --> 00:03:07,480
nirimu.

46
00:03:07,480 --> 00:03:09,880
Yesusini pundu topa nimbale:

47
00:03:09,880 --> 00:03:14,160
“I no-muruna no nonge yomboma kelepa no nonowale semba,

48
00:03:14,160 --> 00:03:21,160
aku-na-kolo nane no simbú nonge yomboma pe ono no paa nonowale naa semba.

49
00:03:21,160 --> 00:03:23,720
Nane paa sika nikiru:

50
00:03:23,720 --> 00:03:29,720
“Nane no simbú akumu nonge yombomanga konopumanga no pilkipa mindi molopa,

51
00:03:29,720 --> 00:03:32,600
konde molko mindi pungí ulu-pulumu simba.”

52
00:03:32,600 --> 00:03:33,960
nikiru.”

53
00:03:33,960 --> 00:03:35,380
nirimu.

54
00:03:35,380 --> 00:03:38,920
˻Yesusini ungu-iku torumu mele naa pilipale nirimumuni,

55
00:03:38,920 --> 00:03:41,680
˼ ambomone yundu nimbale:

56
00:03:41,680 --> 00:03:43,080
“Ye-Awilimu,

57
00:03:43,080 --> 00:03:46,200
na no kelepa nonowale naa sepili,

58
00:03:46,200 --> 00:03:52,920
ya kelepo alieli-alieli ombo no naa kolambo kene nuni no nikinumu nambo si.”

59
00:03:52,920 --> 00:03:53,780
nirimu.

60
00:03:53,780 --> 00:03:55,480
Yuni yundu nimbale:

61
00:03:55,480 --> 00:03:58,200
“Nunga yemo pea kelko wangili,

62
00:03:58,200 --> 00:03:59,960
pungu mangili-pou.”

63
00:03:59,960 --> 00:04:01,760
nirimu.

64
00:04:01,760 --> 00:04:03,600
Ambomone pundu topa nimbale:

65
00:04:03,600 --> 00:04:06,640
“Nanga ye se naa molemo.”

66
00:04:06,640 --> 00:04:08,120
nirimu.

67
00:04:08,120 --> 00:04:10,280
Yesusini yundu nimbale:

68
00:04:10,280 --> 00:04:11,720
“ “Nunga ye se naa molemo.”

69
00:04:11,720 --> 00:04:14,560
nikinumu sika nikinu.

70
00:04:14,560 --> 00:04:17,960
U nu ye se-pakara purunu.

71
00:04:17,960 --> 00:04:22,720
Pe kiniá nu ye se pea pelembelemo nunga mena mólo.

72
00:04:22,720 --> 00:04:26,120
Nuni kiniá ungu nikinumu sika nikinu.”

73
00:04:26,120 --> 00:04:27,160
nirimu.

74
00:04:27,160 --> 00:04:29,520
Ambomone yundu nimbale:

75
00:04:29,520 --> 00:04:30,840
“Ye-Awilimu,

76
00:04:30,840 --> 00:04:37,920
na pilkiru nu Pulu Yemone ungu-umbu tondolemoma pilku yomboma ningu silinu ye se lepomo.

77
00:04:37,920 --> 00:04:47,360
Olionga anda-kolepalimane i ma-pangina Pulu Yemo popo toko kape niringi-na-kolo ono Juda yombomane ninguli:

78
00:04:47,360 --> 00:04:52,240
“Pulu Yemo popo toko kape ningí koleamo paa Jerusalleme mindi.”

79
00:04:52,240 --> 00:04:54,000
nilimili.”

80
00:04:54,000 --> 00:04:55,400
nirimu.

81
00:04:55,400 --> 00:04:57,880
Yesusini tondolo mundupa nimbale:

82
00:04:57,880 --> 00:04:59,200
“Ambomo,

83
00:04:59,200 --> 00:05:02,120
nane ya nikirumu nu pilku lieni.

84
00:05:02,120 --> 00:05:11,880
Wale se wendo ombá kanu walemonga i ma-pangina kepe Jerusalleme kepe yombomane Lapa popo toko kape naa ningí.”

85
00:05:11,880 --> 00:05:12,760
nirimu.

86
00:05:12,760 --> 00:05:16,080
˻Aku ungumunga pulumu:

87
00:05:16,080 --> 00:05:19,840
“Koleamanga pali Pulu Yemo popo toko kape ningí.”

88
00:05:19,840 --> 00:05:21,600
nimbándo nirimu kanumu.˼

89
00:05:21,600 --> 00:05:27,760
“Ono Sameria yombomane popo toko kape nilimili yemo pilku sunduku we nilimili.

90
00:05:27,760 --> 00:05:35,600
Olio Juda yombomane popo topo kape nilimulu yemo molemo mele pilipu kondolemolo.

91
00:05:35,600 --> 00:05:36,800
Nambi semu-na,

92
00:05:36,800 --> 00:05:39,480
mana-yomboma Pulu Yemone lipa tapondopa,

93
00:05:39,480 --> 00:05:42,480
mindili nolemolá aulkana wendo lipa,

94
00:05:42,480 --> 00:05:49,920
yu kinia pea molko kondonge aulkana lipa mondolemo ulu-pulumu Juda yomboma kinia wendo ombá,

95
00:05:49,920 --> 00:05:54,960
onone koleamanga pali yomboma liku ora singímunga aku sipa.

96
00:05:54,960 --> 00:06:02,680
Aku-sipa na-kolo Pulu Yemo sika popo toko kape ningí yombomane Tatanga ungumu ‘Sika ungumu.’

97
00:06:02,680 --> 00:06:12,520
ningu pilku yunga Minimuni tondolo silimúmunga Pulu Yemo popo toko kape ningí wale wendo ombámo koronga wendo omu.

98
00:06:12,520 --> 00:06:20,120
Pulu Yemo aku siku popo toko kape ningí yomboma Tatane korolemomonga kanu walemo wendo omu.

99
00:06:20,120 --> 00:06:21,920
Pulu Yemo yu minimu,

100
00:06:21,920 --> 00:06:30,240
akumunga yu popo toko kape ningí yombomane yunga Minimuni tondolo silimúmunga ‘Yunga ungumu sika ungumu.’

101
00:06:30,240 --> 00:06:33,200
ningu sumbi siku aku senge.”

102
00:06:33,200 --> 00:06:33,800
nirimu.

103
00:06:33,800 --> 00:06:36,240
Ambomone nimbale:

104
00:06:36,240 --> 00:06:38,480
“Ye nokoli Mesayamo ombá.

105
00:06:38,480 --> 00:06:45,440
Yu ombale ungumanga puluma pali olio mimi sipa nimba simba mele na pilipu molio.”

106
00:06:45,440 --> 00:06:46,840
nirimu.

107
00:06:46,840 --> 00:06:50,880
(Ipuru unguna ‘Mesaya’ niringi akumu,

108
00:06:50,880 --> 00:06:56,040
Giriki unguna ‘Karasi’ niringi aku ungutolonga pulumu selumu.

109
00:06:56,040 --> 00:06:58,200
Ungutolonga pulumu i-sipa:

110
00:06:58,200 --> 00:07:03,160
Pulu Yemone “Olio nokopa kondomba ye se lipu mundumbu.”

111
00:07:03,160 --> 00:07:03,760
nimba,

112
00:07:03,760 --> 00:07:06,360
nimba taltorumu ye nokoli kanumu.)

113
00:07:06,360 --> 00:07:10,120
Kanu-kinia Yesusini tondolo mundupa nimbale:

114
00:07:10,120 --> 00:07:13,200
“Nu “Ye nokoli Mesayamo ombá.”

115
00:07:13,200 --> 00:07:15,360
nikinu akumu na.

116
00:07:15,360 --> 00:07:18,360
Na nu-kinia ungu nimbu molkombolo yemo kinia,

117
00:07:18,360 --> 00:07:22,000
nuni “Ye nokoli Mesaya” nikinu kanu yemo kinia,

118
00:07:22,000 --> 00:07:23,320
ye selumu.”

119
00:07:23,320 --> 00:07:25,420
nirimu.

120
00:07:25,420 --> 00:07:32,240
Yu aku nimba molopili yu lombili andoli yema kelko yando ongole niringimuni,

121
00:07:32,240 --> 00:07:39,500
yu ambo se kinia ungu ningu moloringili kanokole mini-wale munduku konopu awisili kimbu siringi.

122
00:07:39,500 --> 00:07:45,960
Aku-sipa na-kolo ononga ye sene “Nu nambolka mélse lini sekenoye?”,

123
00:07:45,960 --> 00:07:50,360
molo “Yu-kinia nambi semu-na ungu ningu molembeleye?”

124
00:07:50,360 --> 00:07:53,180
ningu sene kepe naa mangilieringi.

125
00:07:53,180 --> 00:08:01,960
Kanu-kinia ambo kanumu yunga no-mingimu mundupa kelepa yu kelepa kanu taonona yando pumba yombomando nimbale:

126
00:08:01,960 --> 00:08:07,880
“Na ungu serinduma pali ye sene na nimba simu yemo ono ongo kaname!

127
00:08:07,880 --> 00:08:12,260
Pulu Yemone “Olio nokopa kondomba ye se lipu mundumbu.”

128
00:08:12,260 --> 00:08:15,420
nirimu ye nokoli Karasimu yunje.”

129
00:08:15,420 --> 00:08:16,860
nirimu.

130
00:08:16,860 --> 00:08:24,100
Aku nirimu-kulu pilkuli yomboma taono munduku kelko Yesusi molorumuna onge oringi.

131
00:08:24,100 --> 00:08:29,940
Aku seko molangi yu lombili andolimane yu paa ta ningu ninguli:

132
00:08:29,940 --> 00:08:30,920
“Rapai,

133
00:08:30,920 --> 00:08:32,600
kere-langi se nou.”

134
00:08:32,600 --> 00:08:34,000
niringi.

135
00:08:34,000 --> 00:08:37,420
Aku-na-kolo yuni onondo nimbale:

136
00:08:37,420 --> 00:08:39,960
“Na kere-langi nombómo lemó,

137
00:08:39,960 --> 00:08:44,360
na-kolo akumu ono naa pilku naa kanolemele.”

138
00:08:44,360 --> 00:08:45,800
nirimu.

139
00:08:45,800 --> 00:08:51,680
Aku nirimu pilkuli yu lombili andolimane anju yando angelema ningu ninguli:

140
00:08:51,680 --> 00:08:55,240
“Yombo sene kere-langi u memba omba simunje?”

141
00:08:55,240 --> 00:08:56,800
niringi.

142
00:08:56,800 --> 00:08:58,760
Yesusini nimbale:

143
00:08:58,760 --> 00:09:01,240
“Nanga kere-langi i-sipa:

144
00:09:01,240 --> 00:09:03,420
Na ‘kongono sani pu.’

145
00:09:03,420 --> 00:09:07,160
nimba lipa mundorumu yemone konopu silimú uluma sepo,

146
00:09:07,160 --> 00:09:09,920
yunga kongonomo sepo pora simbú.

147
00:09:09,920 --> 00:09:12,700
Akumu nanga kere-langimu.

148
00:09:12,700 --> 00:09:17,220
Onone “Oli kise omba pumbá kinia rasi-witi nou lemba,

149
00:09:17,220 --> 00:09:19,160
inia topo lipu taltomolo.”

150
00:09:19,160 --> 00:09:20,680
nilimili kanumu.

151
00:09:20,680 --> 00:09:24,040
Aku-sipa na-kolo nane onondo nimbuli:

152
00:09:24,040 --> 00:09:25,260
“Kaliama kaname!

153
00:09:25,260 --> 00:09:28,040
Kere-langi pali koronga nou liemu.”

154
00:09:28,040 --> 00:09:29,040
nikiru.

155
00:09:29,040 --> 00:09:35,780
Kere-langi inia tondolemo yemo kere-langi inia tondolemomonga méle kaloli koronga lipa,

156
00:09:35,780 --> 00:09:37,320
‘Lepa mindi pupili.’

157
00:09:37,320 --> 00:09:40,640
nimba kere-langima inia tondopa molemo.

158
00:09:40,640 --> 00:09:50,880
Aku sendelemomonga kalia sepa kere-langi panjerimu yemo kinia kere-langi inia tondolemo yemo peatolo konopu singilí.

159
00:09:50,880 --> 00:09:54,120
Akumunga ungu se pelemomo sika.

160
00:09:54,120 --> 00:09:57,320
‘Ye sene kere-langi umbu tondolemo.

161
00:09:57,320 --> 00:09:59,600
Sene kere-langi inia tondolemo.’

162
00:09:59,600 --> 00:10:01,200
nilimili ungumu sika.

163
00:10:01,200 --> 00:10:06,320
Kere-langi onone umbu naa toringima nane “Ono inia to-paa.”

164
00:10:06,320 --> 00:10:08,180
nimbu lipu mundorundu.

165
00:10:08,180 --> 00:10:11,680
Yombo lupamane kalia kála seko seringi,

166
00:10:11,680 --> 00:10:17,240
aku-na-kolo yombo lupamane seringi kere-langima ono inia tolemele.”

167
00:10:17,240 --> 00:10:18,500
nirimu.

168
00:10:18,500 --> 00:10:24,200
Ambomone “Na ungu serinduma pali yuni na nimba simu.”

169
00:10:24,200 --> 00:10:34,840
nirimu-kulu pilkuli kanu taonona moloringi Sameria yombo awisili ‘Yu sika Pulu Yemone ‘Ono nokopa kondomba ye se lipu mundumbu.’

170
00:10:34,840 --> 00:10:38,060
nimba u nimba taltorumu ye nokoli Karasimu.’

171
00:10:38,060 --> 00:10:39,900
ningu kuru mondoringi.

172
00:10:39,900 --> 00:10:43,900
Akumunga Sameria yomboma yu molorumuna ongo,

173
00:10:43,900 --> 00:10:46,480
“Nu paa ya pea molamili.”

174
00:10:46,480 --> 00:10:47,160
niringi,

175
00:10:47,160 --> 00:10:51,280
kanu-kinia wale talo yu ono-kinia molorumu.

176
00:10:51,280 --> 00:11:00,280
Kanu-kinia yombo awisili pea yu yuyu ungu nirimumu pilkuli ‘Yu sika ˻ye nokoli Karasimu omba molemo.

177
00:11:00,280 --> 00:11:01,400
Yuni sika nikimu.

178
00:11:01,400 --> 00:11:03,280
˼’ ningu kuru mondoringila.

179
00:11:03,280 --> 00:11:05,820
Onone ambomondo ninguli:

180
00:11:05,820 --> 00:11:10,360
“Nuni u ungu ninumu pilipu ‘Yu sika ye nokoli Karasimu.’

181
00:11:10,360 --> 00:11:21,880
nimbu kuru mondomulu-na-kolo kiniá olio oliolio yunga ungumu pilipuli ‘Sika i yemo olio mana-yomboma Lipa Tapondopa Mindili Nolemolá Aulkana Wendo Limú Yemo molemo.’

182
00:11:21,880 --> 00:11:24,160
nimbu kuru mondokomolo.”

183
00:11:24,160 --> 00:11:25,120
niringi.

