﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,340
Ye se kuru torumu,

2
00:00:07,340 --> 00:00:09,480
yunga imbi LLasirasi.

3
00:00:09,480 --> 00:00:11,380
Yunga kolea Betani,

4
00:00:11,380 --> 00:00:16,180
akuna yunga kemulu Maria kinia Matatolo pea moloringi.

5
00:00:16,180 --> 00:00:28,920
Kanu ambo Mariane pe walte Ye-Awilimunga kimbuna wambola ondopa ape kandondopale Maria yunga penge-indimuni Ye-Awilimu yunga kimbuna kulu tondorumu.

6
00:00:28,920 --> 00:00:32,440
Ambo akumunga kemulu LLasirasi kuru torumu.

7
00:00:32,440 --> 00:00:40,120
Yunga kemulutolone LLasirasi kuru torumu-kulu Yesusi molorumuna ungu se ningu munduku ninguli:

8
00:00:40,120 --> 00:00:41,480
“Ye-Awilimu,

9
00:00:41,480 --> 00:00:44,200
nuni konopu mondoleno yemo kuru tomu.”

10
00:00:44,200 --> 00:00:45,360
niringili.

11
00:00:45,360 --> 00:00:49,960
Yesusini aku ungumu pilipale yu lombili andolimando nimbale:

12
00:00:49,960 --> 00:00:54,240
“LLasirasi kuru tokomomo manda naa kolomba,

13
00:00:54,240 --> 00:00:54,840
mólo.

14
00:00:54,840 --> 00:01:03,080
Pulu Yemonga tondolomo mona lepa yunga imbi ola molombamonga yu kuru tokomo.

15
00:01:03,080 --> 00:01:09,460
Yu kuru tokomomonga Pulu Yemonga Malonga tondolomo mona lepa imbi ola molombala.”

16
00:01:09,460 --> 00:01:11,060
nirimu.

17
00:01:11,060 --> 00:01:26,280
Yesusini ambo Mata kinia genu Mariatolo olonga kemulu LLasirasi kinia ono paa konopu mondorumu-na-kolo LLasirasi kuru torumu pilipale yu molorumu koleana wale talo we molorumu.

18
00:01:26,280 --> 00:01:30,920
Wale talo molopale pe yu lombili andoli yemando nimbale:

19
00:01:30,920 --> 00:01:35,680
“Olio kolea Judia disirikindu kelepo yando pamili.”

20
00:01:35,680 --> 00:01:36,520
nirimu.

21
00:01:36,520 --> 00:01:38,940
Aku-na-kolo onone ninguli:

22
00:01:38,940 --> 00:01:40,200
“Rapai,

23
00:01:40,200 --> 00:01:44,680
Juda ye awilimane nu u kouni toko kondonge seringi kanumu.

24
00:01:44,680 --> 00:01:47,720
Pe nu akuna kelko puni sekenoye?”

25
00:01:47,720 --> 00:01:49,160
niringi.

26
00:01:49,160 --> 00:01:52,820
Yesusini pundu topa ungu-iku topa nimbale:

27
00:01:52,820 --> 00:01:55,680
“Wale senga ekendo kolea simbulu topa,

28
00:01:55,680 --> 00:01:58,260
ekendo tangopa naa selemoye?

29
00:01:58,260 --> 00:02:08,300
Kolea tangolemo kinia yombo se ma-koleana pa sendelemona pumbale aulka sumbi sipa kanopa pumba manda a naa tolemo.

30
00:02:08,300 --> 00:02:15,920
Aku-na-kolo yombo se ipulieli pulimúmu pa sendélimu yu-kinia naa pelemomonga yu a tolemo.”

31
00:02:15,920 --> 00:02:16,880
nirimu.

32
00:02:16,880 --> 00:02:21,560
Aku nimbale pe yuni kelepa onondo ungu se pea nimbale:

33
00:02:21,560 --> 00:02:26,240
“Olionga pulu lemó ye LLasirasi uru pelemo.

34
00:02:26,240 --> 00:02:30,200
Aku-na-kolo nane pumbu yu topo makisindimbu.”

35
00:02:30,200 --> 00:02:31,180
nirimu.

36
00:02:31,180 --> 00:02:33,780
Yunga lombili andolimane ninguli:

37
00:02:33,780 --> 00:02:35,360
“Ye-Awilimu,

38
00:02:35,360 --> 00:02:39,000
yu uru pemu liemu kelepa manda molombamo.”

39
00:02:39,000 --> 00:02:39,940
niringi.

40
00:02:39,940 --> 00:02:46,740
Yesusini LLasirasi kolorumumundu nirimu-na-kolo yunga lombili andolimane ‘Yu we uru pelemo.’

41
00:02:46,740 --> 00:02:48,000
konopu lieringi.

42
00:02:48,000 --> 00:02:54,540
Aku siku konopu lieringi-kulu Yesusini ungu-ikumunga pulumu nimba para sipa nimbale:

43
00:02:54,540 --> 00:02:57,680
“LLasirasi kolopa pora simu.”

44
00:02:57,680 --> 00:02:58,520
nirimu.

45
00:02:58,520 --> 00:03:07,080
“Aku-na-kolo na yu-kinia naa molondumunga ulu-tondolo wendo ombá kene onone na molio niliu mele ‘Sika.’

46
00:03:07,080 --> 00:03:12,000
ningu kuru mondongemonga yu-kinia naa molondumu papu sendu.

47
00:03:12,000 --> 00:03:13,920
Yu lemóna pamili waa.”

48
00:03:13,920 --> 00:03:15,280
nirimu.

49
00:03:15,280 --> 00:03:17,160
Aku nirimu pilipale,

50
00:03:17,160 --> 00:03:18,400
Tomasi,

51
00:03:18,400 --> 00:03:20,620
yunga imbi se Didimasi,

52
00:03:20,620 --> 00:03:23,200
yuni lombili andoli marendo nimbale:

53
00:03:23,200 --> 00:03:26,760
“Olio Yesusi yu kinia pea kolamili pamolo.”

54
00:03:26,760 --> 00:03:28,880
nirimu.

55
00:03:28,880 --> 00:03:37,640
Yesusi kolea-kanga Betani omba pilierimu kinia “LLasirasi yombo-óno-koleana wale kise pemu.”

56
00:03:37,640 --> 00:03:39,220
niringi pilierimu.

57
00:03:39,220 --> 00:03:46,020
Kolea-kanga Betani kinia kolea-awili Jerusalleme kinia paa nondopa mele lierimu,

58
00:03:46,020 --> 00:03:49,320
manda manjeli killomita yopoko mele.

59
00:03:49,320 --> 00:03:50,820
Nondopa lierimu-kulu

60
00:03:50,820 --> 00:03:59,760
Juda yombo awisili LLasirasi kolorumu-kulu pilkuli Mata Mariatolo moloringilina ono kola-ulka oringi.

61
00:03:59,760 --> 00:04:04,160
Matane Yesusi orumu pilipale yuni ‘Aulkana kanopo limbu.’

62
00:04:04,160 --> 00:04:05,560
nimba purumu,

63
00:04:05,560 --> 00:04:09,260
aku-na-kolo Maria yu ulka sukundu we molorumu.

64
00:04:09,260 --> 00:04:12,880
Matane Yesusi kanopa lipa yundu nimbale:

65
00:04:12,880 --> 00:04:14,640
“Ye-Awilimu,

66
00:04:14,640 --> 00:04:18,760
nu ya pea molemolánje nanga kemulu naa kolka.”

67
00:04:18,760 --> 00:04:19,360
nirimu.

68
00:04:19,360 --> 00:04:22,200
“Aku-na-kolo na pilkiru,

69
00:04:22,200 --> 00:04:30,520
kiniá kepe nuni Pulu Yemo-kinia mawa sení kinia nu mawa sení mélemo yuni pilipale nu simba.”

70
00:04:30,520 --> 00:04:31,480
nirimu.

71
00:04:31,480 --> 00:04:33,560
Yesusini yundu nimbale:

72
00:04:33,560 --> 00:04:37,360
“Kemilia kelepa lomboropa ola molomba.”

73
00:04:37,360 --> 00:04:38,180
nirimu.

74
00:04:38,180 --> 00:04:39,900
Matane nimbale:

75
00:04:39,900 --> 00:04:40,940
“Sika,

76
00:04:40,940 --> 00:04:42,320
na pilielio.

77
00:04:42,320 --> 00:04:50,360
Mulu ma pora nimbá walemonga yomboma lomboroko ola molonge kinia LLasirasi kepe lomboropa ola molomba.”

78
00:04:50,360 --> 00:04:51,260
nirimu.

79
00:04:51,260 --> 00:04:53,500
Yesusini yundu nimbale:

80
00:04:53,500 --> 00:05:02,040
“Yombo lomboroko ola molonge ulu-pulumu kinia konde mololi ulu-pulumu kinia aku ulutolonga pulumu na.”

81
00:05:02,040 --> 00:05:02,800
nirimu.

82
00:05:02,800 --> 00:05:05,840
“Na molio i nikiru mele ‘Sika.’

83
00:05:05,840 --> 00:05:09,400
nimba kuru mondolemo yombomo kolopale konde molomba.

84
00:05:09,400 --> 00:05:14,400
Yombo konde molopa ‘Yu sika Pulu Yemone lipa mundorumu yemo.’

85
00:05:14,400 --> 00:05:21,480
nimba kuru mondolemo yombomo paa sika kolou naa kolopa alieli konde molopa mindi pumbá.

86
00:05:21,480 --> 00:05:23,560
Aku nikirumu ‘Sika nikimu.’

87
00:05:23,560 --> 00:05:26,720
ningu kuru mondoko molkono molo móloye?”

88
00:05:26,720 --> 00:05:28,320
nirimu.

89
00:05:28,320 --> 00:05:30,560
Matane Yesusindu nimbale:

90
00:05:30,560 --> 00:05:31,800
“Sika,

91
00:05:31,800 --> 00:05:32,760
Ye-Awilimu.

92
00:05:32,760 --> 00:05:37,120
‘Pulu Yemone “Olio nokopa kondomba ye se lipu mundumbu.”

93
00:05:37,120 --> 00:05:37,520
nimba,

94
00:05:37,520 --> 00:05:42,280
nimba taltorumu ye nokoli Karasimu kinia Pulu Yemonga Malomo kinia,

95
00:05:42,280 --> 00:05:44,840
aku yemo “Ya mana ombá.”

96
00:05:44,840 --> 00:05:46,860
niringi ye akumu nu ongo moleno.’

97
00:05:46,860 --> 00:05:49,680
nimbu kuru mondopo molio.”

98
00:05:49,680 --> 00:05:50,440
nirimu.

99
00:05:50,440 --> 00:05:58,000
Matane aku nimbale yu yando pumbale genu Maria kiyongo nimba mangilipa “Pea molambili ou.”

100
00:05:58,000 --> 00:05:59,360
nimba yundu nimbale:

101
00:05:59,360 --> 00:06:02,320
“Ungu Mane Sili Yemo omba molopale,

102
00:06:02,320 --> 00:06:05,000
“Yu moliona ou.”

103
00:06:05,000 --> 00:06:05,360
nikimu.”

104
00:06:05,360 --> 00:06:06,440
nirimu kinia

105
00:06:06,440 --> 00:06:12,000
Maria pilipale yu popenge sepa ola gilipa Yesusi molorumuna purumu.

106
00:06:12,000 --> 00:06:16,440
Kola-ulka moloringina Yesusi u naa omba,

107
00:06:16,440 --> 00:06:21,200
Matane yu aulkana giliepili pumba kanopa orumu akuna yu we molorumu.

108
00:06:21,200 --> 00:06:30,560
Kanu-kinia Juda yombo kola-ulka pea moloringimane Maria popenge sepa ola gilipa omba pena purumu kinia kanokole niringimuni,

109
00:06:30,560 --> 00:06:35,320
‘Yunga kemulu óno seringi koleana kola sembá pukumunje.’

110
00:06:35,320 --> 00:06:36,720
ningu lombili puringi.

111
00:06:36,720 --> 00:06:44,520
Maria Yesusi gilierimuna omba Yesusi kanopale yunga kumbi-kerena omba tamalu pepa nimbale:

112
00:06:44,520 --> 00:06:45,520
“Ye-Awilimu,

113
00:06:45,520 --> 00:06:49,600
nu ya pea molemolánje nanga kemulu naa kolka.”

114
00:06:49,600 --> 00:06:50,640
nirimu.

115
00:06:50,640 --> 00:07:01,920
Maria kinia Juda yombo yu-kinia pea oringima kinia kola seringi-kulu kanopale yu ono paa kondo kolopa konopu umbuna awili sepa kolorumu.

116
00:07:01,920 --> 00:07:03,840
Yuni mangilipa nimbale:

117
00:07:03,840 --> 00:07:06,640
“Yu óno sena seringiye?”

118
00:07:06,640 --> 00:07:07,600
nirimu.

119
00:07:07,600 --> 00:07:10,080
Onone pundu toko ninguli:

120
00:07:10,080 --> 00:07:11,440
“Ye-Awilimu,

121
00:07:11,440 --> 00:07:12,820
nu ongo kanou.”

122
00:07:12,820 --> 00:07:14,080
niringi.

123
00:07:14,080 --> 00:07:16,040
Yesusi kola serimu.

124
00:07:16,040 --> 00:07:20,440
Aku serimu-kulu kanokole Juda yombomane ninguli:

125
00:07:20,440 --> 00:07:21,940
“Kaname.

126
00:07:21,940 --> 00:07:25,480
Ye kolorumumu yu paa konopu mondolemo lepomo.”

127
00:07:25,480 --> 00:07:26,860
niringi.

128
00:07:26,860 --> 00:07:29,720
Aku-na-kolo marene ninguli:

129
00:07:29,720 --> 00:07:38,040
“Ye senga mongo kiri lierimumu manda sepa peanga senderimu yemo yuni i kolorumu yemondo “Naa kolopili.”

130
00:07:38,040 --> 00:07:39,640
manda naa nilkaye?”

131
00:07:39,640 --> 00:07:40,800
niringi.

132
00:07:40,800 --> 00:07:46,880
Yesusi yu kelepa kameléna mindili serimu pilipale yombo-óno-koleana orumu.

133
00:07:46,880 --> 00:07:50,600
Aku óno-koleamo yu kou-kandemo.

134
00:07:50,600 --> 00:07:56,480
Yu óno seringi kou-kande kerepuluna kou awili sene pipi siku taltoringi lierimu.

135
00:07:56,480 --> 00:07:58,640
Yesusini nimbale:

136
00:07:58,640 --> 00:08:01,640
“Koumu wendo lie.”

137
00:08:01,640 --> 00:08:02,700
nirimu.

138
00:08:02,700 --> 00:08:07,600
Aku-na-kolo kolorumu yemonga kemulu Matane nimbale:

139
00:08:07,600 --> 00:08:09,160
“Ye-Awilimu,

140
00:08:09,160 --> 00:08:14,160
yu óno-koleana pepili wale kise omba pumu lupendi paa tomba.”

141
00:08:14,160 --> 00:08:15,240
nirimu.

142
00:08:15,240 --> 00:08:17,360
Yesusini yundu nimbale:

143
00:08:17,360 --> 00:08:21,920
“Nane nundu “Na molio mele nindu ungumu ‘Sika nimu.’

144
00:08:21,920 --> 00:08:26,320
ningu kuru mondonu liemu nuni Pulu Yemonga tondolomo kanoni.”

145
00:08:26,320 --> 00:08:27,800
nindu kanumu.”

146
00:08:27,800 --> 00:08:28,760
nirimu.

147
00:08:28,760 --> 00:08:33,440
Aku nirimu kinia onone kou akumu wendo liltingi.

148
00:08:33,440 --> 00:08:37,760
Kanu-kinia Yesusini olando sipa kanopa nimbale:

149
00:08:37,760 --> 00:08:38,800
“Tata,

150
00:08:38,800 --> 00:08:42,800
nuni na pilienumunga nane nu “Ange.

151
00:08:42,800 --> 00:08:43,460
Paa senu.”

152
00:08:43,460 --> 00:08:44,100
nikiru.

153
00:08:44,100 --> 00:08:47,280
Nuni nanga ungumu alieli pilieleno,

154
00:08:47,280 --> 00:08:55,160
nuni pilieleno mele na pilielio-na-kolo ‘Yombo ya i gilkimilimane ‘Na nuni mundorunu yemo.’

155
00:08:55,160 --> 00:08:56,840
ningu kuru mondangi.’

156
00:08:56,840 --> 00:08:59,980
nimbu nane nundu “Na pilienumunga ange.”

157
00:08:59,980 --> 00:09:01,200
nindu.”

158
00:09:01,200 --> 00:09:02,260
nirimu.

159
00:09:02,260 --> 00:09:04,240
Aku nimbale nirimumuni,

160
00:09:04,240 --> 00:09:06,300
tondolo mangilipa nimbale:

161
00:09:06,300 --> 00:09:08,080
“LLasirasi,

162
00:09:08,080 --> 00:09:10,360
nu makiliku wendo ou.”

163
00:09:10,360 --> 00:09:11,460
nirimu.

164
00:09:11,460 --> 00:09:15,720
Kanu-kinia ye kolorumu kanumu makilipa wendo orumu.

165
00:09:15,720 --> 00:09:29,960
Yu wendo orumu kinia yunga kimbu kima banisini ka toko yunga kumbikeremo kepe maminiane okoko yu óno seringima wendo naa lipa we omba gilierimu-kulu Yesusini onondo nimbale:

166
00:09:29,960 --> 00:09:34,880
“Yu okongi mulu-maminiamo wendo lieyo.

167
00:09:34,880 --> 00:09:36,560
Yu omba pupili.”

168
00:09:36,560 --> 00:09:37,640
nirimu.

169
00:09:37,640 --> 00:09:49,600
LLasirasi kolorumu kinia Yesusini yu topa makisinderimu-kulu Juda yombo kola-ulka oringimanga awisilini yuni aku serimu ulumu kanokole ‘Yu “molio.”

170
00:09:49,600 --> 00:09:51,800
nilimú mele sika akumu molemo.’

171
00:09:51,800 --> 00:09:53,140
ningu kuru mondoringi.

172
00:09:53,140 --> 00:10:02,460
Aku-na-kolo mare Parisi yema Jerusalleme moloringina pungu Yesusini serimu mele semane toko siringi.

173
00:10:02,460 --> 00:10:15,520
Aku ungumu pilkuli Parisima kinia Pulu Yemo popo tondoringi ye awilima kinia onone “Olio Juda yombomanga kanjolloma pali maku tamili waa.”

174
00:10:15,520 --> 00:10:16,780
ningu ninguli:

175
00:10:16,780 --> 00:10:20,160
“Olione i yemo nambi semoloye?

176
00:10:20,160 --> 00:10:27,000
I yemone Pulu Yemo kinia kopu seko molembele mele lipa ora silimú ulu-tondolo awisili selemo.”

177
00:10:27,000 --> 00:10:28,240
niringi.

178
00:10:28,240 --> 00:10:35,180
“Olione yu aku sipa sepa molopili siye kolomulu liemu yombomane paa pali ‘Yu “molio.”

179
00:10:35,180 --> 00:10:37,380
nilimú mele sika akumu molemo.’

180
00:10:37,380 --> 00:10:43,200
ningu kuru mondokole ˻yu lombili andonge˼ kinia Romo-gapomanomo olio-kinia ‘Opa semolo.’

181
00:10:43,200 --> 00:10:44,920
konopu lekole ningímuni,

182
00:10:44,920 --> 00:10:53,440
ongo olionga Pulu Yemo popo topo kalolemolo ulka-tembelemo toko sikisiku olionga yomboma toko bulu-balu siku mundungí.”

183
00:10:53,440 --> 00:10:54,960
niringi.

184
00:10:54,960 --> 00:10:59,080
Kanu-kinia ononga ye ‘Kayapasi’ nili ye se,

185
00:10:59,080 --> 00:11:04,640
yu aku kalia-ingimunga Pulu Yemo popo tondoringi ye awili olandopamo molorumu,

186
00:11:04,640 --> 00:11:06,960
yuni nimbale:

187
00:11:06,960 --> 00:11:08,360
“Ono amu toko,

188
00:11:08,360 --> 00:11:11,620
i ulu wendo okomomonga pulumu naa pilielemele.

189
00:11:11,620 --> 00:11:16,360
Yombo se yombomanga pali kolali sepa kolondomu liemu peanga.

190
00:11:16,360 --> 00:11:21,640
Se kolali sepa naa kolondomba kinia yomboma pali kolongi liemu manda naa sembá.”

191
00:11:21,640 --> 00:11:22,880
nirimu.

192
00:11:22,880 --> 00:11:27,440
Yuni aku nirimumu yuyu pilipa naa nirimu.

193
00:11:27,440 --> 00:11:40,960
Yu aku kalia-ingimunga Pulu Yemo popo tondoringi ye awili olandopamo molorumumunga Pulu Yemone yunga konopuna sukundu ungu-umbu se tondopa nimba panjerimu kinia pilipale aku sipa walu nirimu.

194
00:11:40,960 --> 00:11:45,680
˻Aku nirimu ungumunga sika pulumu naa pilierimu.

195
00:11:45,680 --> 00:11:50,360
˼ Yesusi yu sembá mele Kayapasini nirimumunga pulumu i-sipa:

196
00:11:50,360 --> 00:11:55,480
Yesusi Juda yombomanga pali nimba kolali sepa kolondomba.

197
00:11:55,480 --> 00:12:00,200
Aku-sipa na-kolo Juda yombomanga manjipa mólo.

198
00:12:00,200 --> 00:12:13,100
Pulu Yemonga bolango koleamanga pali molemele akuma pea seluna lipa memba omba maku tombamonga yu ononga pea nimba kolondombamondo Kayapasi yuni nirimu.

199
00:12:13,100 --> 00:12:22,480
Kanu-kinia Kayapasini kerena nirimu mele pilkuli kanjollomane Yesusi toko kondongendo pulu polko langi niringi.

200
00:12:22,480 --> 00:12:32,860
Kanu-kinia Juda ye awilimane yu toko kondongendo langi niringi pilipale Yesusi ono moloringina yu we mona naa andorumu.

201
00:12:32,860 --> 00:12:39,840
Yu ono mundupa kelepa kolea ku lielina nondopa lierimu kolea kanga Ipereme pumba,

202
00:12:39,840 --> 00:12:43,400
akuna yunga lombili andolima pea moloringi.

203
00:12:43,400 --> 00:13:04,360
˻Juda yombomane kalia-ingi senga senga kolea-awili Jerusalleme ongo akuna sukundu˼ Pulu Yemone ononga anda-kolepalima Naa Topa We Omba Purumu mele pilieringi walema nondopa wendo ombá serimu kinia Juda yombo awisili ononga pulu koleama munduku kelko pungu,

204
00:13:04,360 --> 00:13:11,400
Pulu Yemone ono kake sepili molonge kanomba uluma sengendo Jerusalleme olando puringi.

205
00:13:11,400 --> 00:13:14,600
Akuna punguli Yesusi korokole,

206
00:13:14,600 --> 00:13:21,400
Pulu Yemo popo toko kaloringi ulka-tembelena maku toko gilkuli anju yando angelema ningu ninguli:

207
00:13:21,400 --> 00:13:25,460
“Ono nambolka konopu lekemeleye?

208
00:13:25,460 --> 00:13:35,340
Pulu Yemone olionga anda-kolepalima Naa Topa We Omba Purumu mele pilimulúndu Pulu Yemo-kinia ulu semoloma ‘pea samili.’

209
00:13:35,340 --> 00:13:37,520
nimba naa ombáye?”

210
00:13:37,520 --> 00:13:38,800
niringi.

211
00:13:38,800 --> 00:13:47,920
Aku-na-kolo Pulu Yemo popo tondoringi ye awilima kinia Parisi yema kinia onone u ningu panjiku ninguli:

212
00:13:47,920 --> 00:13:51,200
“Yombo sene Yesusi senga molomba kanopale,

213
00:13:51,200 --> 00:13:53,320
ka siemili olio nimba sipili.”

214
00:13:53,320 --> 00:13:56,560
niringi.

