﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,080
Parisi-yemane ungu te pilieringi mele i-sipe:

2
00:00:09,080 --> 00:00:14,040
“Yesusi molemona yembo awisili ‘No lindepili!’

3
00:00:14,040 --> 00:00:15,700
ningu pulimele,

4
00:00:15,700 --> 00:00:20,880
˻No-Lindeli˼ Jono molemona yembo koltalo mele ‘No lindepili!’

5
00:00:20,880 --> 00:00:22,320
ningu pulimele.”

6
00:00:22,320 --> 00:00:24,520
niringi ungumu pilieringi.

7
00:00:24,520 --> 00:00:30,320
(Nalo Yesusi yu lombili puringi yemboma yuni no naa linderimu,

8
00:00:30,320 --> 00:00:34,880
yu lombili andoli yemane yemboma no linderingi.)

9
00:00:34,880 --> 00:00:51,340
˻Yesusini yembo no linderimu˼ temane akumu Parisi-yemane pilieringi mele pilipelie Awilimuni kanu walemonga kolea Judia-Disiriki mundupe siye kolopa kolea Gallilli-Disirikindu kelepa pumbe purumu.

10
00:00:51,340 --> 00:00:58,520
Yu Gallilli purumu aulke akumu kolea Sameria awi-suku-singine lepa purumu.

11
00:00:58,520 --> 00:01:04,920
Aulkemo aku-sipe lierimu-ne yu kolea Sameria lierimu taono tenga orumu,

12
00:01:04,920 --> 00:01:08,080
aku taonomonga imbimu Saika.

13
00:01:08,080 --> 00:01:17,300
Aku koleamo Juda-yembomanga anda-kolepa Jekopone yunge malo Josepo sirimu mamonga nondopa lierimu.

14
00:01:17,300 --> 00:01:20,200
Jekopone ‘No molopili!’

15
00:01:20,200 --> 00:01:26,140
nimbe muru akuorumu aku no-mongolomo kanu mamonga lierimu.

16
00:01:26,140 --> 00:01:35,020
Yesusi aulke sulune orumumunge siye terimu kulu aku no-kélona omba manie molopa múlu pilierimu.

17
00:01:35,020 --> 00:01:39,380
Kolea awi-tangoli mele akune omba molorumu.

18
00:01:39,380 --> 00:01:50,460
(Yesusi yu lombili andoli ye pea oringime yu mulu pilipe molopili eno langi topo toko lingendo Saika taonona puringi.)

19
00:01:50,460 --> 00:02:00,560
Pe yu mulu pilipe molorumu kinie Sameria-ambo te no kolombando orumu kinie Yesusini yundu nimbendo:

20
00:02:00,560 --> 00:02:03,300
“No te nambo kolko si!”

21
00:02:03,300 --> 00:02:04,480
nirimu.

22
00:02:04,480 --> 00:02:08,000
Sameria-ambomone yundu nimbendo:

23
00:02:08,000 --> 00:02:09,760
“Nu Juda-yemo.

24
00:02:09,760 --> 00:02:12,180
Na Sameria-ambomo.

25
00:02:12,180 --> 00:02:15,700
Pe nambemu-ne nando “No kolko si!”

26
00:02:15,700 --> 00:02:16,760
nikinuye?”

27
00:02:16,760 --> 00:02:17,920
nirimu.

28
00:02:17,920 --> 00:02:21,820
(Aku nirimumunge ungu-pulumu i-sipe:

29
00:02:21,820 --> 00:02:30,580
Juda-yembomane Sameria-yemboma konopu keri panjiku langi telumu moke teko naa nongo,

30
00:02:30,580 --> 00:02:36,400
eno-kinie telune tapu toko naa andoringimunge aku nirimu kanumu.)

31
00:02:36,400 --> 00:02:40,620
Yesusini topondopalie ambomondo nimbendo:

32
00:02:40,620 --> 00:02:44,340
“Pulu Yemone méle we silimo mélemo pilku,

33
00:02:44,340 --> 00:02:46,520
i ye “No kolko si!”

34
00:02:46,520 --> 00:02:51,300
nikimu yemo kanoko imbi silinanje yundu “No si!”

35
00:02:51,300 --> 00:02:56,880
nilina kinie yuni konde molopa mindi puli nomo nu silke.”

36
00:02:56,880 --> 00:02:58,020
nirimu.

37
00:02:58,020 --> 00:03:01,120
Ambomone topondopa nimbendo:

38
00:03:01,120 --> 00:03:02,460
“Awilimu,

39
00:03:02,460 --> 00:03:05,860
nu no koloni mingi te naa menu,

40
00:03:05,860 --> 00:03:09,140
no-mongomo paa maniendopa lemo.

41
00:03:09,140 --> 00:03:16,540
Pe i no konde molopa mindi puli nikinu nomo nu tena kolkolie siniye?

42
00:03:16,540 --> 00:03:22,880
Olionga anda-kolepa ye Jekopone i no-mongolomo sirimu kanu yemo,

43
00:03:22,880 --> 00:03:29,260
yu kinie yunge ambolangoma kinie kongime kinie i nomo noringi,

44
00:03:29,260 --> 00:03:32,860
‘kanu yemo maniendopa nu olandopa.’

45
00:03:32,860 --> 00:03:34,220
ningu nikinuye?”

46
00:03:34,220 --> 00:03:35,380
nirimu.

47
00:03:35,380 --> 00:03:38,420
Yesusini topondopa nimbendo:

48
00:03:38,420 --> 00:03:44,620
“I no-mongolona no nonge yemboma altopa no waka lemba,

49
00:03:44,620 --> 00:03:50,880
nalo nane nosimbo nonge yemboma pe eno no paa waka naa lemba.

50
00:03:50,880 --> 00:03:53,300
Nane paa sike nikiru:

51
00:03:53,300 --> 00:04:00,320
“Nane no simbo akumu nonge yembomanga konopune no pikipe mindi molopa,

52
00:04:00,320 --> 00:04:03,580
konde molko mindi punge ulu-pulumu simbe.”

53
00:04:03,580 --> 00:04:04,160
nikiru.”

54
00:04:04,160 --> 00:04:05,320
nirimu.

55
00:04:05,320 --> 00:04:10,500
˻Yesusini ungu-iko torumu mele naa pilipelie nirimumuni,

56
00:04:10,500 --> 00:04:13,000
˼ ambomone yundu nimbendo:

57
00:04:13,000 --> 00:04:14,380
“Awilimu,

58
00:04:14,380 --> 00:04:17,380
na no altopa waka naa liepili,

59
00:04:17,380 --> 00:04:25,000
ya altopo taki-teki ombo no naa kolambo kene nuni no nikinumu nambo si!”

60
00:04:25,000 --> 00:04:26,260
nirimu.

61
00:04:26,260 --> 00:04:28,660
Yuni yundu nimbendo:

62
00:04:28,660 --> 00:04:31,660
“Nunge yemo pea kelko wangili,

63
00:04:31,660 --> 00:04:32,880
puku walsi-pou!”

64
00:04:32,880 --> 00:04:33,940
nirimu.

65
00:04:33,940 --> 00:04:36,980
Ambomone topondopa nimbendo:

66
00:04:36,980 --> 00:04:39,460
“Nanga ye te naa molemo.”

67
00:04:39,460 --> 00:04:40,560
nirimu.

68
00:04:40,560 --> 00:04:43,240
Yesusini yundu nimbendo:

69
00:04:43,240 --> 00:04:45,720
“ “Nunge ye te naa molemo.”

70
00:04:45,720 --> 00:04:47,640
nikinumu sike nikinu.

71
00:04:47,640 --> 00:04:50,680
Ou nu ye kise-pakera purunu.

72
00:04:50,680 --> 00:04:56,620
Pe kinié nu ye te pea pelembelemo nunge emena mólo!

73
00:04:56,620 --> 00:05:00,120
Nuni kinié ungu nikinumu sike nikinu.”

74
00:05:00,120 --> 00:05:01,200
nirimu.

75
00:05:01,200 --> 00:05:03,820
Ambomone yundu nimbendo:

76
00:05:03,820 --> 00:05:05,180
“Awilimu,

77
00:05:05,180 --> 00:05:13,380
na pilkiru nu Pulu Yemone ungu-umbu tondolemoma pilku yemboma ningu silino ye te lepamo.

78
00:05:13,380 --> 00:05:24,420
Olionga anda-kolepalimene i ma-pangine Pulu Yemo popo toko kapi niringi nalo eno Juda-yembomane ningendo:

79
00:05:24,420 --> 00:05:29,600
“Pulu Yemo popo toko kapi ninge koleamo paa Jerusalleme mindi.”

80
00:05:29,600 --> 00:05:30,560
nilimele.”

81
00:05:30,560 --> 00:05:31,720
nirimu.

82
00:05:31,720 --> 00:05:34,960
Yesusini tondolo-mundupe nimbendo:

83
00:05:34,960 --> 00:05:36,360
“Ambomo,

84
00:05:36,360 --> 00:05:39,840
nane ya nikirumu nu pilku lieni!

85
00:05:39,840 --> 00:05:50,460
Wale te wendo ombá kanu walemonga i ma-pangine kepe Jerusalleme kepe yembomane Lapa popo toko kapi naa ninge.”

86
00:05:50,460 --> 00:05:51,480
nirimu.

87
00:05:51,480 --> 00:05:54,480
˻Aku ungumunge pulumu i-sipe:

88
00:05:54,480 --> 00:05:58,760
“Koleamanga pali Pulu Yemo popo toko kapi ninge.”

89
00:05:58,760 --> 00:06:00,620
nimbe nirimu kanumu.˼

90
00:06:00,620 --> 00:06:08,900
“Eno Sameria-yembomane popo toko kapi nilimele yemo pilku sunduku we nilimele.

91
00:06:08,900 --> 00:06:16,820
Olio Juda-yembomane popo topo kapi nilimolo yemo molemo mele pilipu kondolemolo.

92
00:06:16,820 --> 00:06:18,480
Nambemu-ne,

93
00:06:18,480 --> 00:06:22,300
mana-yemboma Pulu Yemone lipe tapondopa,

94
00:06:22,300 --> 00:06:25,480
mindili nolemela aulkena wendo lipe,

95
00:06:25,480 --> 00:06:34,240
yu-kinie pea molko kondonge aulkena lipe mondolemo ulu pulumu Juda-yemboma-kinie wendo ombá,

96
00:06:34,240 --> 00:06:40,380
enone koleamanga pali yemboma liku ora singemonga aku-sipe.

97
00:06:40,380 --> 00:06:48,440
Nalo Pulu Yemo sike popo toko kapi ninge yembomane Tatanga ungumu ‘Sike ungumu.’

98
00:06:48,440 --> 00:06:58,820
ningu pilku yunge Minimuni tondolo silimomonga Pulu Yemo popo toko kapi ninge wale wendo ombámo koronga wendo omu.

99
00:06:58,820 --> 00:07:08,400
Pulu Yemo aku-siku popo toko kapi ninge yemboma Tatane korolemomonga kanu walemo wendo omu.

100
00:07:08,400 --> 00:07:11,580
Pulu Yemo yu minimu,

101
00:07:11,580 --> 00:07:21,500
akumunge yu popo toko kapi ninge yembomane yunge Minimuni tondolo silimomonga ‘Yunge ungumu sike-ungumu.’

102
00:07:21,500 --> 00:07:24,580
ningu sumbi-siku aku tenge.”

103
00:07:24,580 --> 00:07:25,760
nirimu.

104
00:07:25,760 --> 00:07:28,200
Ambomone nimbendo:

105
00:07:28,200 --> 00:07:31,440
“Ye-nomi Mesayamo ombá.

106
00:07:31,440 --> 00:07:39,280
Yu ombalie ungumenga pulume pali olio mimi-sipe nimbe simbe mele na pilipu molio.”

107
00:07:39,280 --> 00:07:40,380
nirimu.

108
00:07:40,380 --> 00:07:44,240
(Ipuru-Ungune ‘Mesaya’ niringi akumu,

109
00:07:44,240 --> 00:07:50,540
Giriki-Ungune ‘Kirasi’ niringi aku unguselonga pulumu telumu.

110
00:07:50,540 --> 00:07:53,660
Unguselonga pulumu i-sipe:

111
00:07:53,660 --> 00:07:58,820
Pulu Yemone “Olio nokopa kondomba ye te lipu mundumbo.”

112
00:07:58,820 --> 00:08:02,160
nimbe mako torumu ye-nomi kanumu.)

113
00:08:02,160 --> 00:08:06,260
Kanu-kinie Yesusini tondolo mundupe nimbendo:

114
00:08:06,260 --> 00:08:09,360
“Nu “Ye-nomi Mesayamo ombá.”

115
00:08:09,360 --> 00:08:11,860
nikinu akumu na.

116
00:08:11,860 --> 00:08:16,420
Na nu-kinie ungu nimbu molkombolo-yemo kinie,

117
00:08:16,420 --> 00:08:20,860
nuni “Ye-nomi Mesaya” nikinu kanu yemo kinie,

118
00:08:20,860 --> 00:08:22,080
ye telumu.”

119
00:08:22,080 --> 00:08:23,240
nirimu.

120
00:08:23,240 --> 00:08:30,080
Yu aku nimbe molopili yu lombili andoli yema kelko yando ongolie niringimuni,

121
00:08:30,080 --> 00:08:38,220
yu ambo te-kinie ungu ningu moloringili kanokolie mini-wale munduku konopu awisili liku mundoringi.

122
00:08:38,220 --> 00:08:44,380
Nalo enonga ye tene “Nu nambolka mélte lini tekenoye?”,

123
00:08:44,380 --> 00:08:49,320
molo “Yu-kinie nambemu-ne ungu ningu molembeleye?”

124
00:08:49,320 --> 00:08:52,920
ningu tene kepe naa walseringi.

125
00:08:52,920 --> 00:09:03,200
Kanu-kinie ambo kanumu yunge no-mingimu mundupe siye kolopa yu kelepa kanu taonona yando pupe yembomando nimbendo:

126
00:09:03,200 --> 00:09:10,620
“Na ulu terindume pali ye tene na nimbe simu yemo eno ongo kaname!

127
00:09:10,620 --> 00:09:15,600
Pulu Yemone “Olio nokopa kondomba ye te lipu mundumbo.”

128
00:09:15,600 --> 00:09:18,380
nirimu ye-nomi Kirasimu yunje.”

129
00:09:18,380 --> 00:09:19,480
nirimu.

130
00:09:19,480 --> 00:09:27,340
Aku nirimu kulu pilkulie yemboma taono munduku siye kolko Yesusi molorumune onge oringi.

131
00:09:27,340 --> 00:09:34,460
Aku teko molangi yu lombili andolimene yu paa karaye tekolie ningendo:

132
00:09:34,460 --> 00:09:35,820
“Rapai,

133
00:09:35,820 --> 00:09:37,280
langi te nou!”

134
00:09:37,280 --> 00:09:38,620
niringi.

135
00:09:38,620 --> 00:09:41,720
Nalo yuni enondo nimbendo:

136
00:09:41,720 --> 00:09:44,200
“Na langi nombómo lemo,

137
00:09:44,200 --> 00:09:48,280
nalo akumu eno naa pilku naa kanolemele.”

138
00:09:48,280 --> 00:09:49,420
nirimu.

139
00:09:49,420 --> 00:09:56,700
Aku nirimu pilkulie yu lombili andolimene anjo-yando kerepale ningulie ningendo:

140
00:09:56,700 --> 00:10:00,780
“Yembo tene langi ou memba omba simunje?”

141
00:10:00,780 --> 00:10:02,120
niringi.

142
00:10:02,120 --> 00:10:04,360
Yesusini nimbendo:

143
00:10:04,360 --> 00:10:06,660
“Nanga langi i-sipe:

144
00:10:06,660 --> 00:10:09,120
Na ‘kongono teani pu!’

145
00:10:09,120 --> 00:10:13,640
nimbe lipe mundorumu yemone konopu silimo ulume tepo,

146
00:10:13,640 --> 00:10:16,920
yunge kongonomo tepo pora simbo.

147
00:10:16,920 --> 00:10:19,420
Akumu nanga langimu.

148
00:10:19,420 --> 00:10:25,920
Enone “Oli kise omba pumbe kinie rasi-witi nou lemba,

149
00:10:25,920 --> 00:10:28,960
inie topo lipu nosimolo.”

150
00:10:28,960 --> 00:10:30,720
nilimele kanumu.

151
00:10:30,720 --> 00:10:34,560
Nalo nane enondo nimbondo:

152
00:10:34,560 --> 00:10:37,020
“Poniema kaname!

153
00:10:37,020 --> 00:10:39,560
Langi pali koronga nou liemu.”

154
00:10:39,560 --> 00:10:40,640
nikiru.

155
00:10:40,640 --> 00:10:48,000
Langi inie tondolemo yemo langi inie tondolemomonga méle kaloli koronga lipe,

156
00:10:48,000 --> 00:10:50,680
‘Lepa mindi pupili!’

157
00:10:50,680 --> 00:10:53,860
nimbe langime inie tondopa molemo.

158
00:10:53,860 --> 00:11:05,200
Aku tendelemomonga ponie tepa langi panjerimu yemo kinie langi inie tondolemo yemo kinie peaselo konopu singele.

159
00:11:05,200 --> 00:11:08,780
Akumunge ungu te pelemomo sike.

160
00:11:08,780 --> 00:11:11,760
‘Ye tene langi umbu tondolemo.

161
00:11:11,760 --> 00:11:14,360
Tene langi inie tondolemo.’

162
00:11:14,360 --> 00:11:16,740
nilimele ungumu sike.

163
00:11:16,740 --> 00:11:22,460
Langi enone umbu naa toringime nane “Eno inie to-paa!”

164
00:11:22,460 --> 00:11:25,260
nimbu lipu mundorundu.

165
00:11:25,260 --> 00:11:29,060
Yembo-lupemane ponie mindili siku teringi,

166
00:11:29,060 --> 00:11:34,720
nalo yembo-lupemane teringi langime eno inie tolemele.”

167
00:11:34,720 --> 00:11:35,840
nirimu.

168
00:11:35,840 --> 00:11:41,380
Ambomone “Na ulu terindume pali yuni na nimbe simu.”

169
00:11:41,380 --> 00:11:52,800
nirimu kulu pilkulie kanu taonona moloringi Sameria-yembo awisili ‘Yu sike ˻Pulu Yemone ‘Eno nokopa kondomba ye te lipu mundumbo.’

170
00:11:52,800 --> 00:11:56,340
nimbe ou mako torumu˼ ye-nomi Kirasimu.’

171
00:11:56,340 --> 00:11:58,820
ningu tondolo munduku pilieringi.

172
00:11:58,820 --> 00:12:03,800
Akumunge Sameria-yemboma yu molorumune ongo,

173
00:12:03,800 --> 00:12:06,040
“Nu paa ya pea molamili!”

174
00:12:06,040 --> 00:12:06,960
niringi,

175
00:12:06,960 --> 00:12:11,300
kanu-kinie wale talo yu eno-kinie molorumu.

176
00:12:11,300 --> 00:12:20,420
Kanu-kinie yembo awisili pea yu-yuyu ungu nirimumu pilkulie ‘Yu sike ˻ye-nomi Kirasimu omba molemo.

177
00:12:20,420 --> 00:12:22,320
Yuni sike nikimu.

178
00:12:22,320 --> 00:12:25,220
˼’ ningu tondolo-munduku pilieringila.

179
00:12:25,220 --> 00:12:28,260
Enone ambomondo ningendo:

180
00:12:28,260 --> 00:12:33,960
“Nuni ou ungu ninumu pilipu ‘Yu sike ye-nomi Kirasimu.’

181
00:12:33,960 --> 00:12:50,440
nimbu tondolo-mundupu piliemulu nalo kinié olio-oliolio yunge ungumu pilipulie ‘Sike i yemo olio mana-yemboma Lipe Tapondopa Mindili Nolemela Aulkena Wendo Limo Yemo molemo.’

182
00:12:50,440 --> 00:12:52,980
nimbu tondolo-mundupu pilkimulu.”

183
00:12:52,980 --> 00:12:54,800
niringi.

