﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:12,000
˻Kanu-kinie˼ Yesusi kinie yu lombili andoli yema kinie kolea ‘Gesemani’ niline puringi.

2
00:00:12,000 --> 00:00:16,000
Akuna puringi kinie yuni enendo nimbendo:

3
00:00:16,000 --> 00:00:22,100
“Na Pulu Yemo-kinie popo topo ungu ni-pukuru kene ene ya molai!”

4
00:00:22,100 --> 00:00:23,500
nirimu.

5
00:00:23,500 --> 00:00:34,200
Aku nimbelie Pita keme Jemisi keme Jono keme lipe memba pupelie ˻‘Na teko kenjingí ulumu paa nondopa wendo ombá tekemo.’

6
00:00:34,200 --> 00:00:42,200
nimbe pilipelie˼ yu-yuyu kondo kolopa konopu keri panjipe kamelena mindili tepili molorumu.

7
00:00:42,200 --> 00:00:45,200
Yuni enendo nimbendo:

8
00:00:45,200 --> 00:00:52,200
“Nanga konopuna umbuni paa aili te tepamomonga na kolombo none tekemo.

9
00:00:52,200 --> 00:00:54,200
Ene uru naa peko,

10
00:00:54,200 --> 00:00:55,700
ya kanoko konjiku molai!”

11
00:00:55,700 --> 00:00:57,300
nirimu.

12
00:00:57,300 --> 00:01:10,400
Aku nimbelie yu-yuyu laye-kolte anju pupe koporongo langopa tamalu pepalie yu-kinie nondopa wendo ombá mele ‘Wendo naa omu liemo paa papu.’

13
00:01:10,400 --> 00:01:16,500
nimbe Pulu Yemo-kinie popo tombando ˻ungu-iku topa˼ mawa tepalie nimbendo:

14
00:01:16,500 --> 00:01:18,600
“Nanga Tara,

15
00:01:18,600 --> 00:01:26,500
nuni uluma pali manda teleno kene na mindili noli no-mingine no nombómo ‘Naa nambo!’

16
00:01:26,500 --> 00:01:27,600
nieni!

17
00:01:27,600 --> 00:01:31,600
Nakolo ‘Nane tepolie nanu konopu simbu.’

18
00:01:31,600 --> 00:01:34,600
konopu lekero mele naa teambo!

19
00:01:34,600 --> 00:01:38,600
Nuni kanoko peanga kanoni ulumu mindi teambo!”

20
00:01:38,600 --> 00:01:40,700
nirimu.

21
00:01:40,700 --> 00:01:49,700
Aku nimbelie kelepa yunge lombili andoli ye yepoko moloringine yando omba ene uru peringi kanopalie Pitando nimbendo:

22
00:01:49,700 --> 00:01:51,500
“Saimono,

23
00:01:51,500 --> 00:01:52,800
nu uru penu lemo.

24
00:01:52,800 --> 00:01:59,800
Nu uru naa peko ena laye kolte manda we kanoko konjiku naa molenaye?

25
00:01:59,800 --> 00:02:05,800
‘˻Kurumanga nomi Setenene˼ olio kondi tomba kinie tepo kenjimulú kene.’

26
00:02:05,800 --> 00:02:12,900
ningulie ˻uru naa peko˼ Pulu Yemo-kinie popo toko ungu ningu kanoko konjiku molayo!

27
00:02:12,900 --> 00:02:15,800
Sike ‘tepo konjemili!’

28
00:02:15,800 --> 00:02:23,900
nimbu konopumane pilimolo nakolo temolondo kangimu siye tepa tondolo naa pulimo.”

29
00:02:23,900 --> 00:02:24,700
nirimu.

30
00:02:24,700 --> 00:02:34,600
Aku-sipe nimbelie yu altopa anju pupe ou Pulu Yemo-kinie popo topa ungu nimbe mawa terimu mele altopa nirimu.

31
00:02:34,600 --> 00:02:41,500
Altopa yando orumu kinie ene uru paa orumuna altoko uru peringi kanorumu.

32
00:02:41,500 --> 00:02:48,200
Enene uru peringimunge pipili kolkolie yundu ningí mele naa piliringi.

33
00:02:48,200 --> 00:03:00,200
˻Altopa˼ wale yepoko-sipemonga ˻anju pupe Pulu Yemo-kinie popo topa ungu nimbé pupe˼ kelepa yando ombalie yuni enendo nimbendo:

34
00:03:00,200 --> 00:03:04,200
“Nambemuna we uru peko múlu pilku molemeleye?

35
00:03:04,200 --> 00:03:06,000
Manda peame!

36
00:03:06,000 --> 00:03:15,300
Manie Omba Mana-Ye Au Lerimu Yemo ˻tonge˼ ulu-pulu-keri telemele yema liku singí enamo wendo ombá tekemo.

37
00:03:15,300 --> 00:03:17,300
Ola angilku pamili wame!

38
00:03:17,300 --> 00:03:23,300
Na lipe anju simbe yemo okomo kanai!”

39
00:03:23,300 --> 00:03:24,500
nirimu.

40
00:03:24,500 --> 00:03:36,400
Yesusini ˻kolea Gesemani yu lombili andolimendo˼ aku nimbe molopili yu lombili andoli rurepo akumanga ye Judasi orumu.

41
00:03:36,400 --> 00:03:40,400
Pulu Yemo popo tonjiringi ye-ailime kinie,

42
00:03:40,400 --> 00:03:46,200
Pulu Yemonga ungu-manemanga puluma pilku mane siringi yema kinie,

43
00:03:46,200 --> 00:03:49,500
Juda-yambomanga tápu-yema kinie,

44
00:03:49,500 --> 00:03:52,500
kanu yemane liku munduringi ye aisili,

45
00:03:52,500 --> 00:03:59,500
yambo toli lou-pulsema kinie kopema kinie mengo Judasi-kinie oringi.

46
00:03:59,500 --> 00:04:16,600
Ou Yesusi molorumuna naa wangi Yesusi Juda-ye ailime lipe simbe nimbe panjirimu ye ˻Judasini˼ ene Yesusi yu ipulueli manda kanonge mele nimbe sipelie nimbendo:

47
00:04:16,600 --> 00:04:22,500
“Nane ye te kanopolie kangulumbu akumu Yesusi.

48
00:04:22,500 --> 00:04:26,700
Yu ambolko liku ka siku mengo pangi!”

49
00:04:26,700 --> 00:04:28,000
nirimu.

50
00:04:28,000 --> 00:04:35,900
˻Aku yema˼ oringi kinie ˻Judasi˼ yu Yesusi molorumuna sumbi-sipe ombalie “Rapai,

51
00:04:35,900 --> 00:04:37,900
nu akuna angilinu lemo.”

52
00:04:37,900 --> 00:04:40,300
nimbe omba yu kangulurumu.

53
00:04:40,300 --> 00:04:45,900
Aku terimu kinie kanokolie Yesusi liku ka siringi.

54
00:04:45,900 --> 00:05:05,600
Aku teringi kinie kanopalie ˻Yesusi-kinie˼ nondoko angiliringi ye tene yunge lou-pokete-napimu kulu topa wendo lipe Pulu Yemo popo tonjiringi ye-aili-olandopamonga kendemande-ye te yunge komu te topa laká lenjirimu,

55
00:05:05,600 --> 00:05:08,100
aku komumu wendo orumu.

56
00:05:08,100 --> 00:05:14,600
Kanu-kinie Yesusini ˻yu ka singí oringi˼ yemando nimbendo:

57
00:05:14,600 --> 00:05:18,300
“Na ‘yambo topa wa noli yere molemo.’

58
00:05:18,300 --> 00:05:27,600
konopu lelkolie na ka singíndu yambo toli lou-pulsema kinie kopema kinie mengo okomeleye?

59
00:05:27,600 --> 00:05:42,600
Ulke-tembele ˻kerepuluna we-yamboma máku toko molemele˼ koleana alieli ene pea molemolo kinie ungu-mane sipu molio kinie na liku ka naa silimele kanumu.

60
00:05:42,600 --> 00:05:53,000
Nakolo ˻Pulu Yemonga˼ bokuna toringi molemo mele kamu wendo ombámonga enene tenge tekemele uluma wendo okomo.”

61
00:05:53,000 --> 00:05:54,300
nirimu.

62
00:05:54,300 --> 00:06:00,800
Kanu-kinie yu lombili andolime pali ˻‘Olio pea ka singínje.’

63
00:06:00,800 --> 00:06:06,800
ningu pilkulie˼ yu munduku kelko ene talopa lelko puringi.

64
00:06:06,800 --> 00:06:13,800
Kango-ye te múlu telu mindi pakopa Yesusi lombili andorumu.

65
00:06:13,800 --> 00:06:18,800
Kanu kangomo ˻Yesusi ka siringi yemane˼ amboloringi kinie

66
00:06:18,800 --> 00:06:22,600
yunge múlumu ˻mindi˼ ambolko molangi,

67
00:06:22,600 --> 00:06:26,800
mélte naa panjipe we-we talopa lepa purumu.

68
00:06:26,800 --> 00:06:36,400
Kanu-kinie Yesusi ˻ka sikulie˼ Pulu Yemo popo tonjiringi ye-aili-olandopamo molorumuna mengo puringi.

69
00:06:36,400 --> 00:06:40,800
Pulu Yemo popo tonjiringi ye-ailime kinie,

70
00:06:40,800 --> 00:06:43,600
Juda-yambomanga tápu-yema kinie,

71
00:06:43,600 --> 00:06:49,500
˻Pulu Yemonga˼ ungu-manemanga puluma pilku mane siringi yema kinie,

72
00:06:49,500 --> 00:06:53,800
enene pali ˻‘Yesusi kote tenjipu piliemili!’

73
00:06:53,800 --> 00:06:57,600
ningu˼ akuna ongo máku toringi.

74
00:06:57,600 --> 00:07:04,400
Yesusi ˻mengo puringi˼ kinie Pita lombili akilipe táka-lepa pupe,

75
00:07:04,400 --> 00:07:09,000
Pulu Yemo popo tonjiringi ye-aili-olandopamonga ulkena,

76
00:07:09,000 --> 00:07:12,600
ulke angilipe makaye terimu,

77
00:07:12,600 --> 00:07:18,700
ai-suku-singine yambo máku toringi kolea we lerimuna paa sukundu pupe,

78
00:07:18,700 --> 00:07:24,700
˻Yesusi nokoko moloringi˼ ele-yema kinie tepe pilipe molorumu.

79
00:07:24,700 --> 00:07:29,100
Pulu Yemo popo tonjiringi ye-ailime kinie,

80
00:07:29,100 --> 00:07:33,100
Juda-yambomanga kanjollo-yema pali kinie,

81
00:07:33,100 --> 00:07:44,700
akumane Yesusi yu toko konjingindu ulu te tepa kenjirimu ulu te ‘Yambo tene ‘yu i-sipe i-sipe tepa kenjirimu.’

82
00:07:44,700 --> 00:07:45,700
nipili!’

83
00:07:45,700 --> 00:07:52,200
ningu yambo te kororingi nakolo yambo te naa kanoko liringi.

84
00:07:52,200 --> 00:07:59,300
Yambo aisilini ongo ungu mare kolo toko “I sipe i-sipe tepa kenjirimu.”

85
00:07:59,300 --> 00:08:04,200
niringi nakolo enenga unguma kapola-kapola naa terimu.

86
00:08:04,200 --> 00:08:13,200
Kanu-kinie ye marene yu tepa kenjirimu mele ola angilku kolo toko ningindu:

87
00:08:13,200 --> 00:08:16,200
“I yemo i-sipe nirimu pilirimulu:

88
00:08:16,200 --> 00:08:21,200
“I ˻Pulu Yemo popo topo kaloli˼ ulke-tembelemo,

89
00:08:21,200 --> 00:08:33,900
mana-yemane takoringimu nane topo tekisipulie mana-yemane manda naa takonge ulke te wale yepoko omba pupili kolo-wangopo takombo.”

90
00:08:33,900 --> 00:08:35,700
nirimu.

91
00:08:35,700 --> 00:08:40,200
˻Yuni aku nirimumunge ‘Yu Pulu Yemo mele molio.’

92
00:08:40,200 --> 00:08:45,200
konopu lepalie aku nirimumu nimbe kenjirimunje˼.”

93
00:08:45,200 --> 00:08:46,800
niringi.

94
00:08:46,800 --> 00:08:50,200
Ene kepe laye lupe-lupe niringi,

95
00:08:50,200 --> 00:08:54,200
enenga unguma kapola-kapola naa-la terimu.

96
00:08:54,200 --> 00:09:07,200
Aku niringi pilipelie Pulu Yemo popo tonjiringi ye-aili-olandopamo ene máku toringine ola angilipe Yesusi walsipelie nimbendo:

97
00:09:07,200 --> 00:09:10,200
“Ungu te pundu toko naa nikinuye?

98
00:09:10,200 --> 00:09:18,800
Nu ningu kenjirinu mele nikimilimu nambolka ulumu teko kenjirinumundu nikimiliye?”

99
00:09:18,800 --> 00:09:20,300
nirimu.

100
00:09:20,300 --> 00:09:24,300
Nakolo Yesusi ungu te pundu topa naa nimbe we angilirimu.

101
00:09:24,300 --> 00:09:34,300
Pulu Yemo popo tonjiringi ye-aili-olandopamone yu altopa walsipe pilipelie nimbendo:

102
00:09:34,300 --> 00:09:40,300
“Pulu Yemone olio ‘Nokopa konjimbe ye te lipu mundumbu.’

103
00:09:40,300 --> 00:09:46,300
ou nimbe mako torumu ye-nomi Kirasimu sike nu molo móloye?

104
00:09:46,300 --> 00:09:54,300
Kapi Nimbu Imbi Ambolopo Ola Linjilimolomonga Malo nu molo móloye?”

105
00:09:54,300 --> 00:09:55,600
nirimu.

106
00:09:55,600 --> 00:09:57,900
Yesusini nimbendo:

107
00:09:57,900 --> 00:09:59,500
“Akumu na.”

108
00:09:59,500 --> 00:10:00,400
nirimu.

109
00:10:00,400 --> 00:10:05,600
“Pe walse Manie Omba Mana-Ye Au Lerimu Yemo,

110
00:10:05,600 --> 00:10:13,600
Ye Tondolo Olandopa Pulimu˻-kinie mélema nokombando˼ yunge ki-umbukundu molopa,

111
00:10:13,600 --> 00:10:18,200
kupemanga ola molopa manie ombá ene kanonge.”

112
00:10:18,200 --> 00:10:19,500
nirimu.

113
00:10:19,500 --> 00:10:24,700
Aku-sipe nirimumunge ˻yu ‘Pulu Yemo-mele molio.’

114
00:10:24,700 --> 00:10:39,700
nimbe nirimu-na˼ pilipelie Pulu Yemo popo tonjiringi ye-aili-olandopamone ˻paa pilipe keri pilipe˼ yunge wale-pakolimu yuyu ambolopa sungu-sipelie nimbendo:

115
00:10:39,700 --> 00:10:47,700
“Kinié yuni mongo lirimu mele nimbe simbe yambo te pea nambemuna koromoloye?

116
00:10:47,700 --> 00:10:54,700
Yu-yuyu paa sike Pulu Yemo ungu-taka tonjipe marake tekemo pilkimulu.

117
00:10:54,700 --> 00:10:58,200
Nambolka konopu lekemeleye?

118
00:10:58,200 --> 00:11:00,400
˻Yu-kinie nambe-teamiliye?

119
00:11:00,400 --> 00:11:01,600
˼” nirimu kinie

120
00:11:01,600 --> 00:11:02,900
enene ningindu:

121
00:11:02,900 --> 00:11:10,500
“Yu Pulu Yemo ungu-taka tonjipe marake temumunge topo konjímulu liemo papu.”

122
00:11:10,500 --> 00:11:11,800
niringi.

123
00:11:11,800 --> 00:11:19,100
Kanu-kinie enenga ye marene yunge kumbikerena lkambe toko munduku,

124
00:11:19,100 --> 00:11:28,100
yunge kumbikeremo múlu tene pipi sinjikulie ki-lumuni toko ˻“Nu ‘Pulu Yemonga yere molio.’

125
00:11:28,100 --> 00:11:32,100
konopu leno kene˼ naene nu tokomonje,

126
00:11:32,100 --> 00:11:33,100
ningu si!”

127
00:11:33,100 --> 00:11:34,500
niringi.

128
00:11:34,500 --> 00:11:39,200
Ele-yemane yu liku laruwene toringi.

129
00:11:39,200 --> 00:11:43,200
Kanu-kinie Pita ulke maniekondo,

130
00:11:43,200 --> 00:11:57,200
yamboma liku máku toko moloringi koleana molorumu kinie Pulu Yemo popo tonjiringi ye-aili-olandopamonga kendemande-ambo te Pita molorumuna ombalie

131
00:11:57,200 --> 00:12:04,200
yu tepe pilipe molorumu kanopalie nemo-nemo nimbe kanopalie nimbendo:

132
00:12:04,200 --> 00:12:12,800
“Nu kepe Nasarete-ye Yesusi-kinie pea tapú-toko moloringi kanumanga ye te lemo.”

133
00:12:12,800 --> 00:12:13,700
nirimu.

134
00:12:13,700 --> 00:12:16,300
Pitane kolo topalie “Mólo!”

135
00:12:16,300 --> 00:12:20,400
nimbe “Nu nikinu mele na naa pilkiru!”

136
00:12:20,400 --> 00:12:21,700
nirimu.

137
00:12:21,700 --> 00:12:28,500
Aku-sipe nimbelie ulke kerepuluna purumu kinie kera-gulta ko torumu.

138
00:12:28,500 --> 00:12:31,500
Ooooooooooooooooooo oooooooooo.

139
00:12:31,500 --> 00:12:44,500
Pita yu ulke-kerepuluna pupe molopili kanu kendemande-ambomone yu kanopalie akuna angiliringi yambomando altopa nimbendo:

140
00:12:44,500 --> 00:12:49,500
“I yemo Yesusinge talape-ye te lemo.”

141
00:12:49,500 --> 00:12:50,600
nirimu.

142
00:12:50,600 --> 00:12:53,500
Pitane altopa “Mólo!”

143
00:12:53,500 --> 00:12:54,900
nirimu.

144
00:12:54,900 --> 00:13:06,900
Laye kolte pe-mele Pita angilirimuna nondoko angiliringi yemane ˻yu ungu laye-lupe mele nirimu pilkulie˼ yundu ningindu:

145
00:13:06,900 --> 00:13:15,900
“Kolea Gallilli disiriki yambomane ungu nilimele mele nu aku-siku ungu nikinu pilkimulu.

146
00:13:15,900 --> 00:13:22,900
˻Yesusi kinie yu lombili andoli yema kinie kolea Gallilli disiriki yemala,

147
00:13:22,900 --> 00:13:25,900
˼ nu kepe Gallilli ye te,

148
00:13:25,900 --> 00:13:30,500
aku kene ‘Nu paa sike yu lombili andoli ye te.’

149
00:13:30,500 --> 00:13:31,900
konopu lekemolo.”

150
00:13:31,900 --> 00:13:33,000
niringi.

151
00:13:33,000 --> 00:13:41,000
Aku niringi kinie Pitane Pulu Yemonga imbi lepa tondolo mundupe mi lepalie nimbendo:

152
00:13:41,000 --> 00:13:43,000
“Paa sike nikiru.

153
00:13:43,000 --> 00:13:48,000
“Ene nikimili yemo paa naa kanolio!

154
00:13:48,000 --> 00:13:52,100
Kólo tokoro liemo Pulu Yemone na topa konjipili!”

155
00:13:52,100 --> 00:13:53,200
nikiru.”

156
00:13:53,200 --> 00:13:54,300
nirimu.

157
00:13:54,300 --> 00:14:00,300
Aku nirimu kinie tamburembu kera-gulta wale talo-sipe ko torumu.

158
00:14:00,300 --> 00:14:03,300
Oooooooooooooooooo oooooooooo.

159
00:14:03,300 --> 00:14:18,100
Aku terimu kinie pilipelie Yesusini yundu “Kera-gulta wale talo-sipe ko naa topili nuni wale yepoko kólo tokolie “Yu naa kanolio.”

160
00:14:18,100 --> 00:14:19,300
nini.”

161
00:14:19,300 --> 00:14:23,400
nirimu ungu kanumu Pita kelepa pilirimu.

162
00:14:23,400 --> 00:14:25,400
Pilipelie ˻‘Ama,

163
00:14:25,400 --> 00:14:28,100
paa tepo kenjindu lepamo.

164
00:14:28,100 --> 00:14:29,900
‘Paa naa tembo.’

165
00:14:29,900 --> 00:14:33,300
konopu lerindu mele sike tendu.’

166
00:14:33,300 --> 00:14:37,400
nimbe pilipelie˼ kola paa aili-tepa terimu.

167
00:14:37,400 --> 00:14:46,300
Ipulueli-ou kolea kokele tangorumu kinie Pulu Yemo popo tonjiringi ye-ailime kinie,

168
00:14:46,300 --> 00:14:49,400
Juda-yambomanga tápu-yema kinie,

169
00:14:49,400 --> 00:14:54,500
Pulu Yemonga ungu-manemanga puluma pilku mane siringi yema kinie,

170
00:14:54,500 --> 00:14:56,900
kanjollo-yema pali,

171
00:14:56,900 --> 00:15:06,500
˻Yesusinge kotemo pilku pora sikulie˼ enene pali ˻yu tenge mele˼ ungu te ningu panjiringi.

