﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,320
Cuando xchomorsajtak,

2
00:00:07,320 --> 00:00:17,880
xojjtaktakb'i Italia y xjachtakb'i Pablo pach mak nic'j prexb' chic laj jk'ab' jun jb'ab'alak mak soldad re Roma ri tib'ijsaj Julio re.

3
00:00:17,880 --> 00:00:28,400
Xojjawb'i li man barc Cesarea ri tipe Adramitio ri b'enam rechak lak luwar re Asia ri wi'tak chi' mar.

4
00:00:28,400 --> 00:00:30,840
Xojb'e xilj y b'esal Aristarco kiq'uil,

5
00:00:30,840 --> 00:00:35,280
re ji' tipe Tesalónica ri jun tilmit re Macedonia.

6
00:00:35,280 --> 00:00:39,240
Laj jcab' k'ij xojtaw Sidón ri wi' chi' mar.

7
00:00:39,240 --> 00:00:40,240
Xpe Julio,

8
00:00:40,240 --> 00:00:42,200
xril c'ur jwich Pablo,

9
00:00:42,200 --> 00:00:49,560
xye' luwar re tib'e chi jsolajcak yak richc'ulchi' y xye' luwar tiye'saj kelen re jwi'lak yak richc'ulchi'.

10
00:00:49,560 --> 00:00:54,720
Xojelb'i Sidón y cuando b'esalcoj b'a mar xpe sub'laj tew,

11
00:00:54,720 --> 00:00:57,000
ta' chiqui' xna' xojb'e suc'ul,

12
00:00:57,000 --> 00:01:03,920
jwi'li'li ji'chak xojk'ax laj jxuct Chipre ri wi' li mar lamas ta' mas jchok'b' tew.

13
00:01:03,920 --> 00:01:16,840
Ajruc're' xojk'ax chiwch jun luwar re Cilicia ri wi' chi' mar y re Panfilia y jilonli xojtaw Mira ri wi' chi' mar ri jun tilmit re Licia.

14
00:01:16,840 --> 00:01:26,880
Y man jb'ab'alak mak soldad xta' chicb'i jun barc cla' ri tipe Alejandría b'enam re Italia y xojk'asaj chicb'i xilj,

15
00:01:26,880 --> 00:01:28,200
xojb'ec.

16
00:01:28,200 --> 00:01:31,240
Q'uilaj k'ij xojb'en chi usil b'a mar.

17
00:01:31,240 --> 00:01:37,600
Sub'laj c'ax xkatij chi k'axem chijc'ulel man tilmit Gnido ri wi' chi' mar.

18
00:01:37,600 --> 00:01:40,760
Y jwi'l aj tijini' jk'atic kawch jwi'l tew,

19
00:01:40,760 --> 00:01:44,080
jwi'li'li xojk'ax chiwch Creta ri wi' li mar.

20
00:01:44,080 --> 00:01:48,600
Y xojk'ax chijc'ulel Salmón ri jun luwar re Creta.

21
00:01:48,600 --> 00:01:51,240
Sub'laj c'ax xkatij xojk'ax chiwch Creta,

22
00:01:51,240 --> 00:01:59,960
ajruc're' xojtaw li man luwar ri jb'ij Buenos Puertos ri wi' chijc'ulel Lasea ri jun luwar re Creta.

23
00:01:59,960 --> 00:02:09,280
Q'uilaj k'ij xojb'aymaj y maschak c'ax b'enam b'a mar jwi'l tawem tran mak riq'uil jab' jwi'l xk'axi' man k'ij re ayun.

24
00:02:09,280 --> 00:02:11,960
Jwi'li'li Pablo xij rechak:

25
00:02:11,960 --> 00:02:13,240
Atak kaj,

26
00:02:13,240 --> 00:02:16,960
twil in lajori maschak c'ax tikatijtak laj kab'e.

27
00:02:16,960 --> 00:02:21,080
In tamb'ij chi pent tib'e rane' c'ax man barc b'a mar.

28
00:02:21,080 --> 00:02:23,080
Y ma' xita'ke man barc tran c'ax,

29
00:02:23,080 --> 00:02:26,160
jilon rika'n y jilon oj pent ojb'e camok,

30
00:02:26,160 --> 00:02:27,160
xche' rechak.

31
00:02:27,160 --> 00:02:31,400
Pero man jb'ab'alak mak soldad ta' xcojon chiwch Pablo,

32
00:02:31,400 --> 00:02:36,880
ri' mas xcojon chiwch man ajc'amal re man barc y chiwch man rajw man barc.

33
00:02:36,880 --> 00:02:38,800
Y jwi'l li man luwar li,

34
00:02:38,800 --> 00:02:40,960
mas c'ax wa'xem la' mak riq'uil jab',

35
00:02:40,960 --> 00:02:54,880
jq'uiyalak xchomorsantak chi mas tzi tieltakb'i cla' y tib'etak Fenice ri jun tilmit re Creta ri wi' chi' mar ri tina'tun sudoeste y nordeste.

36
00:02:54,880 --> 00:03:00,640
Cuando xchol jun raquitz tew b'a mar ri tipe li sur,

37
00:03:00,640 --> 00:03:05,600
xchomorsajtak rechak chi tijna' tijtakej jb'eak.

38
00:03:05,600 --> 00:03:07,800
Xjawtak chicb'i li barc xe'tak,

39
00:03:07,800 --> 00:03:11,280
xk'axtak chijc'ulel chi' mar re Creta.

40
00:03:11,280 --> 00:03:20,120
Quib' uxib' k'ij kab'ic cuando xpe jun nimlaj quiek'ek' tew ri tipe li nordeste tik'ax chib' Creta.

41
00:03:20,120 --> 00:03:22,240
Xojjtuc'b'i mas li mar.

42
00:03:22,240 --> 00:03:25,960
Cuando xc'amsajb'i man barc jwi'l quiek'ek' tew,

43
00:03:25,960 --> 00:03:28,400
ta' chiqui' xna' xojb'e suc'ul lamas chikaj roj xojb'e'w.

44
00:03:28,400 --> 00:03:32,480
Xkaye'chak kib' pire xojc'amsajb'ic.

45
00:03:32,480 --> 00:03:38,320
Xojk'ax chirij jun ra luwar ri wi' li mar ri jb'ij Cauda.

46
00:03:38,320 --> 00:03:44,840
Cla' ta' mas tijub'ub' tew y sub'laj c'ax xkatij chi jawsaj li barc man nuch' barc re colb'i ib'.

47
00:03:44,840 --> 00:03:49,040
Y cuando xantaj jawsaj man nuch' barc li barc,

48
00:03:49,040 --> 00:03:57,120
tzi jximic man nuch' barc xantak la' colob' jwi'l pent tran c'ax wi tituc'saj jwi'l tew lak saneb' ri jb'ij Sirte.

49
00:03:57,120 --> 00:03:59,360
Jwi'l xtzaak jch'olak,

50
00:03:59,360 --> 00:04:07,440
xkesajtak man nimlaj itz'ik ri cojol chib' man barc ri tiub'ej jwi'l tew pire tib'en man barc.

51
00:04:07,440 --> 00:04:13,440
Jilonli xye'tak luwar tic'amsajb'i man barc jwi'l tew lamas raj tijc'amb'ic.

52
00:04:13,440 --> 00:04:18,880
Y laj jcab' k'ij xriltak chi man quiek'ek' tew tijin jpetic mas jchok'b' b'a mar,

53
00:04:18,880 --> 00:04:22,280
xoctak chi jt'ojic mak rika'n man barc li mar.

54
00:04:22,280 --> 00:04:30,440
Y laj jrox k'ij ruc' jk'ab'ak xcan jt'oje'tak chic li mar mak kelen ri tichocon li barc.

55
00:04:30,440 --> 00:04:36,080
Y q'uilaj k'ij ta' xkil jwich k'ij ni ch'umil y sub'laj quiek'ek' tew tijin.

56
00:04:36,080 --> 00:04:40,160
Oj xkachomorsaj laj kanm chi ta' chiqui' ojyo'rc.

57
00:04:40,160 --> 00:04:43,280
Q'uilaj k'ijchak ta' tijil wa jwi'lak mak cristian li,

58
00:04:43,280 --> 00:04:44,240
xpe Pablo,

59
00:04:44,240 --> 00:04:46,960
xwa'r chijxo'lak y xij rechak:

60
00:04:46,960 --> 00:04:48,280
Atak kaj,

61
00:04:48,280 --> 00:04:52,360
ri' mas tzi witi chawajaktaj ri ximb'ij chawechak,

62
00:04:52,360 --> 00:04:58,520
miti xojelch Creta ta' roj xkatij c'ax y ta' roj xkat'ojb'i mak kelen li mar.

63
00:04:58,520 --> 00:05:01,280
Pero lajori coj jcowil awanmak,

64
00:05:01,280 --> 00:05:03,480
ta' ni jono chike ticamc,

65
00:05:03,480 --> 00:05:05,600
xike man barc tran c'ax.

66
00:05:05,600 --> 00:05:13,920
Lak'ab' mir xwab'a' rib' jun anjl chinwch takalch jwi'l Kakaj Dios ri quiek laj jk'ab' win y tamb'an nen raj tamb'an.

67
00:05:13,920 --> 00:05:16,080
Y anjl li xij chwe:

68
00:05:16,080 --> 00:05:17,480
Mi tzaak ach'ol Pablo,

69
00:05:17,480 --> 00:05:21,000
atna tawna riq'ui man César.

70
00:05:21,000 --> 00:05:26,000
Y awi'lke at Kakaj Dios tijcola' juntir yak ri b'esaltak aac'l li barc,

71
00:05:26,000 --> 00:05:27,600
xche' anjl chwe.

72
00:05:27,600 --> 00:05:29,680
Y lajori atak kaj,

73
00:05:29,680 --> 00:05:30,720
mi tzaak ach'olak,

74
00:05:30,720 --> 00:05:39,560
coj jcowil awanmak jwi'l in cub'uli' inch'ol chirij Kakaj Dios y wetami' chi trana' chapca' xijsaj chwe jwi'l anjl.

75
00:05:39,560 --> 00:05:43,380
Pero ojna c'amsajnab'i jwi'l quiek'ek' tew li jono luwar ri wi' li mar,

76
00:05:43,380 --> 00:05:43,580
xche' Pablo rechak.

77
00:05:43,580 --> 00:05:47,000
Jorok k'axi' cajlajuj (14) k'ij kab'ic b'a mar,

78
00:05:47,000 --> 00:05:52,640
xc'amsajb'i man barc jwi'l tew li mar ri jb'ij Adriático.

79
00:05:52,640 --> 00:05:56,740
Xc'amsajb'i man barc jwi'l tew lamas raj tijc'amb'ic.

80
00:05:56,740 --> 00:06:03,760
Cuando xtaw nic'aj ak'ab' mak ajchacb' li man barc xric'ajtak chi ta' chiqui' naj wi'tak b'a ulew.

81
00:06:03,760 --> 00:06:08,040
Xpajtak nen jnajtil jkejeb' man ja',

82
00:06:08,040 --> 00:06:11,520
xriltak junwinak wuklajuj (37) metro jkejeb'.

83
00:06:11,520 --> 00:06:12,800
Cuando xjutuntak chicb'i junquitz,

84
00:06:12,800 --> 00:06:16,880
xpajtak chic junwinak wukub' (27) metrochak jkejeb'.

85
00:06:16,880 --> 00:06:23,480
Y jwi'l jtzakic jch'olak wi tib'e jk'osaj rib' man barc wi'chak ab'aj ri wi' chi' mar,

86
00:06:23,480 --> 00:06:31,760
jwi'li'li xt'ojtakb'i quejab' al laj ch'i'ch' li mar ri ximil chirij man barc pire tiwa'r man barc.

87
00:06:31,760 --> 00:06:34,440
Y rechak rajti ranmak tisakarsanc.

88
00:06:34,440 --> 00:06:41,080
Pero mak ajchacb' li man barc xchomorsajtak chi tieltakb'ic y tican jye'tak man barc.

89
00:06:41,080 --> 00:06:44,920
Xresajtak man nuch' barc re colb'i ib' li man barc,

90
00:06:44,920 --> 00:06:47,360
xoctak chi jkesaj b'a ja'.

91
00:06:47,360 --> 00:06:53,480
Xantak chapca' jximic trantak chiwch man barc mak al laj ch'i'ch' ri tiwab'an re man barc,

92
00:06:53,480 --> 00:06:54,920
pero ta' tz'et.

93
00:06:54,920 --> 00:06:57,680
Cuando Pablo xril chi jilonli,

94
00:06:57,680 --> 00:07:02,320
xij re man jb'ab'alak mak soldad y rechak mak soldad:

95
00:07:02,320 --> 00:07:04,600
Wi mita' tiwa'xtak yak nic'j li,

96
00:07:04,600 --> 00:07:06,720
li barc ta' atcolmajtak,

97
00:07:06,720 --> 00:07:07,720
xche' rechak.

98
00:07:07,720 --> 00:07:15,920
Ajruc're' xpetak mak soldad xk'atztak mak ximb'ire man nuch' barc re colb'i ib' pire titzaakb'i li ja'.

99
00:07:15,920 --> 00:07:18,240
Cuando xsakarsanc,

100
00:07:18,240 --> 00:07:18,800
xpe Pablo,

101
00:07:18,800 --> 00:07:22,680
xij rechak juntir chi tiwi'ntak y xij rechak:

102
00:07:22,680 --> 00:07:28,400
Xana' cajlajuj (14) k'ij ta' wa tijil awi'lak chi rulb'ej nen tikata'w.

103
00:07:28,400 --> 00:07:32,000
Lajori tantz'onaj tok'ob' chawechak chi atwi'ntak.

104
00:07:32,000 --> 00:07:34,440
Rajwaxi' atwi'ntak pire atyo'rtak.

105
00:07:34,440 --> 00:07:36,000
Mi tzaak ach'olak,

106
00:07:36,000 --> 00:07:38,680
ta' ni jun ra b'ak' jwich rusumal áb'ak tican tzakok,

107
00:07:38,680 --> 00:07:40,240
xche' Pablo rechak.

108
00:07:40,240 --> 00:07:42,280
Cuando xijmaj jilonli jwi'l Pablo,

109
00:07:42,280 --> 00:07:48,040
xc'am jun cuxlanwa y xc'omowaj re Kakaj Dios chiwchak juntir cristian,

110
00:07:48,040 --> 00:07:51,340
ajruc're' xq'uer y xoc chi jtijic.

111
00:07:51,340 --> 00:07:56,400
Juntir rib'ilak xcowin ranmak y xoctak chi jtijic jwaak.

112
00:07:56,400 --> 00:08:03,840
Juntir kib'il ri b'esalcoj li barc oji' quib' cient riq'ui oxc'al wuklajuj (267) chi cristian.

113
00:08:03,840 --> 00:08:06,800
Y xwi'ntak asta xnojtak.

114
00:08:06,800 --> 00:08:08,240
Cuando xcolajtak,

115
00:08:08,240 --> 00:08:11,400
rechak ri' rajak tik'ob' rika'n man barc,

116
00:08:11,400 --> 00:08:14,520
xcan jt'oje'tak man trig li mar.

117
00:08:14,520 --> 00:08:16,000
Y cuando xsakarsanc,

118
00:08:16,000 --> 00:08:19,880
mak ajchacb' li barc ta' tijch'ob'tak lamas wi'takwi'.

119
00:08:19,880 --> 00:08:24,120
Pero xriltak jun luwar ri lamas tiq'uilke ja'.

120
00:08:24,120 --> 00:08:28,780
Rechak xchomorsajtak pent tijna' tijwab'a'tak man barc cla'.

121
00:08:28,780 --> 00:08:29,640
Xpetak,

122
00:08:29,640 --> 00:08:34,160
xk'atztak lamas ximil mak al laj ch'i'ch' ri tiwab'an re man barc,

123
00:08:34,160 --> 00:08:49,040
xcan jt'oje'tak li mar y xquirtak man ximb'ire mak timón re man barc y xcojtak man nimlaj itz'ik chib' man barc pire tituc'sajtakb'i jwi'l tew lamas rajak titawtak chi' mar.

124
00:08:49,040 --> 00:08:51,440
Cuando tawem tran man barc chi' mar,

125
00:08:51,440 --> 00:09:05,200
xtz'oc rib' man jtzam li saneb' ralaj ja' y ta' chiqui' nen tisilib'san re y man chirij xchol tik'ipmaj jwi'l jchok'b' mak retumb re mar ri tiyuk jk'osaj rib' chiwch.

126
00:09:05,200 --> 00:09:13,520
Y mak soldad xchomorsajtak chi tijcamsajtak mak prexb' pire ma' tijt'ojb'i rib'ak b'a ja' y tielmajtakb'ic.

127
00:09:13,520 --> 00:09:18,040
Pero man jb'ab'alak mak soldad jwi'l ri' raj tijcol Pablo,

128
00:09:18,040 --> 00:09:22,200
ta' xye' luwar rechak mak jsoldad tijcamsajtak mak prexb'.

129
00:09:22,200 --> 00:09:31,160
Jwi'li'li xij rechak mak ri retamak tiitintak li ja' tijna' tijt'ojb'i rib'ak li ja' y tieltakb'i asta chi' mar.

130
00:09:31,160 --> 00:09:35,000
Y xij rechak mak nic'j ri ta' retamak tiitintak li ja',

131
00:09:35,000 --> 00:09:41,880
tib'etak chib' mak tz'alam y chib' mak q'uere'ltak che' re man barc pire titawtak chi' mar.

132
00:09:41,880 --> 00:09:43,680
Y jilonli xcolmajtak,

133
00:09:43,680 --> 00:09:48,040
xtawtak juntir rib'ilak chi' mar.

134
00:09:48,040 --> 00:09:50,440
Cuando jorok ojcolmaji'b'i li ja',

135
00:09:50,440 --> 00:09:56,400
ajruc're' xkata jtaquil chi man luwar li ri wi' li mar ri jb'ij Malta.

136
00:09:56,400 --> 00:09:58,400
Y mak cristian re man luwar li,

137
00:09:58,400 --> 00:10:05,720
jor tzi kac'ulic xantak oj juntir y jwi'l tijini' jab' y sub'laj sic tew,

138
00:10:05,720 --> 00:10:11,400
xcojtak jun nimlaj k'ak' y xijtak chike chi tib'e kamik'e' kib' riq'uilak.

139
00:10:11,400 --> 00:10:13,760
Y Pablo xmol jun k'alu'n si',

140
00:10:13,760 --> 00:10:18,200
tijin tijye' li k'ak' cuando xelch jun cumatz li k'ak' ri ticamsanc.

141
00:10:18,200 --> 00:10:24,520
Man cumatz xelmajch jwi'l jc'atol k'ak' y xnac'aj rib' la' jk'ab' Pablo chi jti'ic.

142
00:10:24,520 --> 00:10:26,720
Y mak cristian re man luwar li,

143
00:10:26,720 --> 00:10:29,760
cuando xriltak chi nac'alchak man cumatz la' jk'ab' Pablo,

144
00:10:29,760 --> 00:10:32,040
xoctak chi jb'ij chirib'il rib'ak:

145
00:10:32,040 --> 00:10:33,520
Man winak ri,

146
00:10:33,520 --> 00:10:34,600
ajcamsanli'n.

147
00:10:34,600 --> 00:10:36,640
Xcolmajch laj jk'ab' c'ax li mar,

148
00:10:36,640 --> 00:10:39,360
pero jwi'l jmac ta' tiye'saj luwar re tiyo'rc,

149
00:10:39,360 --> 00:10:40,320
xche'tak.

150
00:10:40,320 --> 00:10:43,320
Pero Pablo xtotoj jk'ab' b'a k'ak',

151
00:10:43,320 --> 00:10:48,600
man cumatz xtzaak li k'ak' y ta' xc'axc'ob' lamas xti'saj re jwi'l man cumatz.

152
00:10:48,600 --> 00:10:57,120
Rechak chajalchak jwi'lak nen or tisipoj lamas xti'saj re Pablo o nen or titzaak lak ulew cuando tipe jcamic.

153
00:10:57,120 --> 00:10:59,080
Sub'laj naj xchajajtak,

154
00:10:59,080 --> 00:11:02,000
pero cuando xriltak chi ta' nen xta' Pablo,

155
00:11:02,000 --> 00:11:04,720
xsaach jch'olak chi rilic,

156
00:11:04,720 --> 00:11:08,440
xoctak chi jb'ij chirib'il rib'ak chi Pablo jun diosi'n.

157
00:11:08,440 --> 00:11:10,680
Y chijc'ulel lamas xojtaw,

158
00:11:10,680 --> 00:11:16,240
wi' rulew Publio ri man jb'ab'alak mak cristian ri wi'tak la' man luwar li.

159
00:11:16,240 --> 00:11:23,920
Re sub'laj tzi kac'ulic xan y jor tzi kalok'aj xan la' mak uxib' k'ij ri xkab'an kaposad riq'uil.

160
00:11:23,920 --> 00:11:25,760
Y jkaj Publio yaji'n,

161
00:11:25,760 --> 00:11:29,680
kesal laj jsoc jwi'l k'ak' chirij y centeriy re.

162
00:11:29,680 --> 00:11:33,960
Pablo xe' rile' y xch'a'w riq'ui Kakaj Dios chirij.

163
00:11:33,960 --> 00:11:37,240
Ajruc're' xye' jk'ab' laj jb'a y jilonli xtzib'c.

164
00:11:37,240 --> 00:11:42,920
Cuando xtatak mak cristian ri wi'tak li man luwar li chi xtzib'saji' winak li jwi'l Pablo,

165
00:11:42,920 --> 00:11:47,520
xpetak juntir ri yajtak riq'ui Pablo y re xtzib'sajtaka'n.

166
00:11:47,520 --> 00:11:52,680
Jilonli rechak sub'laj tichak qui'cottak chikij y sub'laj kelen ke xsipajtak.

167
00:11:52,680 --> 00:11:56,060
Y cuando xojjaw chicb'i li barc xojb'ec,

168
00:11:56,060 --> 00:11:59,680
xye'tak juntir kelen ke ri rajwax chike laj kab'e.

