\id MAT
\h Maateo Iyoteria
\mt2 Riosi Kaaweruma Tuuyewari
\mt1 Maateo
\mt2 Iyoteria
\c 1
\s Eesusi Riosie Weratiame tetejimarisiria, ehkoriami Auranisi oꞌinia
\r (Ruuka 3:23-38)
\p
\v 1 Kúíraa. Neee Maateo tewaniamea, piiripi puuu Eesusi Riosie Weratiamee weratiamepua tiame, oosa mariki aampa ooka Eesusi ajawaria ahjama. Iꞌwa iyotemane Eesusi Riosie Weratiameo, aatana ehkoriami tetejimarisichi oꞌinia eenamekopua, aatia tiiachipa puuua Auranitaru tetejimarikopua Raawitaru tiame, ehkoriami mochiriame tiꞌtijoerichiopua. Oꞌinemane iꞌka iyosi aamowichio.
\p
\v 2 Ehkoriami Aurania Ihsa noonora eneriaipua; Ihsaa, Aakowo noonora; Aakowoa, Uura noonora enerepua poponirama.
\v 3 Uuraa, Paaresi noonora enerepua Saara tiame. Yeeyera ihji ooka tatanao, Taamara tewaniame enerepua; Paaresia, Ehroni noonora enerepua; Ihji Ehronia, Aarami noonora enerepua;
\v 4 Aaramia, Aaminawa noonora enerepua; ihji Aaminawaa, Naasoni noonora enerepua; Naasonia, Saromoni noonora enerepua;
\v 5 Saromonia, Wooosi noonora enerepua, yeeyeraa Raaja tewaniame. Ihji Wooosi tewaniamea, Ooweri noonora enerepua, yeeyeraa Ruuti tewaniame; Ooweria, Isai noonora enerepua;
\v 6 Ihji Isai tewaniamea, Raawi noonora enerepua, yawichi enekame; puuu yawichi Raawia, Saromoni noonora enerepua, ihji Saromoni yeeyeraa, Uuria uupira enekame;
\p
\v 7 Saromonia, Roowoami noonora enerepua; Roowoamia, Aawiasi noonora enerepua; Aawiasia, Aasa noonora enerepua;
\v 8 Aasa tewaniamea, Osaja noonora enerepua; Osajaa, Oorami noonora enerepua; Ooramia, Uusia noonora enerepua;
\v 9 Uusiaa, Ootami noonora enerepua; Ootamia, Aakasi noonora enerepua; Aakasia, Esekia tewaniame noonora enerepua.
\v 10 Esekiaa, Manase noonora enerepua; Manasea, Aamoni noonora enerepua; Aamonia, Oosia noonora enerepua;
\v 11 Oosiaa, Eekonia noonora enerepua poponirama, isaeri tiꞌtijoeri Wawironia iꞌtonioiopua, chapisa iꞌtotiame tiame.
\p
\v 12 Neipa Wawironia eꞌenatioio, Eekoniaa, Saratieri noonora enerepua; Saratieria, Soorowaweri noonora enerepua.
\v 13 Soorowaweria, Aawiu noonora enerepua; Aawiu tewaniamea, Eriakími noonora enerepua; Eriakímia, Aasori noonora enerepua.
\v 14 Aasoria, Sooroki noonora enerepua; Soorokia, Aakimi noonora enerepua; Aakimia, Eeriuu noonora enerepua.
\v 15 Eeriuu tewaniamea, Riasari noonora enerepua; Riasaria, Maatani noonora enerepua; Maatania, Aakowo noonora enerepua;
\v 16 Aakowoa, Oose noonora enerepua, Maaria kuunara enekame, Eesusi yeeyera. Ihji Eesusipu puuua taamoo, Riosie Weratiameko tuuyaa.
\p
\v 17 Ihji tetejimarira muuwekamea, oosa mariki aampa naao sesenerichi uꞌmatokamepua, ahkasi Auranitaru oꞌiniao, Raawitarusiopua; Raawitaru oꞌiniaoi, waꞌachi kehki seseneri uꞌmatorepua, ahkasi Wawironia taawechiopua, iꞌisaeri tiꞌtijoerio Wawironia iꞌtotioiopua; Wawironia oꞌiniao, waꞌachi kehki seseneri uꞌmatorepua, ahkasi Eesusi Riosie Weratiame naawariachisiopua tiame.
\s Apoe Eesusi naawariachi simiyame nayewaniame
\r (Ruuka 2:1-7)
\p
\v 18 Ehpeo neeea, Eesusi naawariachi simiyame aamo nayewemania, achini teereriopua iꞌwa weeechio. Ihji Eesusi yeeyera Oose ahjama neewimerioio, Riosi utewarie peteterepatetiamepua.
\v 19 Ihji Oose Maaria ahjama neewimeriaa, ki seꞌwika kaawerumakapaopua, ki suuwe erapatenariapaopua Maariao, ki aawata naneꞌrejererepua achini teeka peteterepariaopua puꞌkao. Pukaepa ihchi poanatamo oꞌrariaipua, apoeche naneꞌreka.
\v 20 Nape iꞌka Oose waꞌa eꞌraka oiyoio Riosi kuꞌiwaria, kochirewachi chaanerepua puꞌkao:
\p —Ooséee, Raawi tetejimarichi eename, kaꞌte suuwe eramitia muuua, Maaria ahjama neewikao. Ihji Maaria petetepariaa, Riosi Riosiwarie waꞌa eꞌrariae iikamepua.
\p \fig |01-CN01634b.tif|col|||Riosi kuꞌiwari Oose nayewena.|1:20\fig*
\v 21 Pukaepa muuua iꞌka Maaria sausoopua, iꞌka temari naawakameo, Eesusi tewameri eemea tiꞌtijoeo ooweruopua tiameo, tatakoritiamewichio kokosapuame, newipatemerikoopua.
\p
\v 22 Yooma ihji waꞌa ikipuamea, ehkoriami oꞌinia Riosi cheeriapua, ahpo nayewaturachiopua, eee cheeriaeopua:
\q
\v 23 Weemera kutewea, peteterepameripua;
\q ihji peteterepasaapua, temari saumeripua.
\q Ihji temaria, Emanuéri teewapuamepua.
\m Ihji Emanuéri chaniwamea: Riosia taamo ahjamapua, cheeka chaniwamepua.
\p
\v 24 Waꞌa chaanetiapa Oosea Riosi kuꞌiwarieo, pusasaapa, yooma waꞌa teetorepua waikao, ahkasi Maaria ahjama ahpo neewiachisi. Oosea neewirepua neewiao Maaria ahjamao,
\v 25 nape ki noonoterepua pehjio ahpo uupichitiao, ahkasi neipami sauria yachapachisiopua. Waikaopua iꞌka kuita naawasoopua Oosea, Eesusi teewarepua puꞌkao.
\c 2
\s Cherayachitepa eꞌname, teꞌta pepeniwari machiyame tiꞌtijoe
\p
\v 1 Uurea weeechio, Eesusi Weereni mochiwachi naaoiopua, Eerore yawichi eneriaipua waꞌao waikamio. Waika taawechiamio, waꞌa Eerusareni eꞌenarepua ookapi tiꞌtijoe cherayachitepa eꞌename. Ihji tiꞌtijoea, teꞌta machiwari pepeniame enerepua, itapiti soꞌporichi simiyame tísia iꞌyesika mochitoriame.\fig wise men see star|02-cn01627b.tif|col|Mt 2:1||Soꞌpori naꞌnaritopua neꞌneka ajawi.|2:1\fig*
\v 2 Ihjia waꞌa mochiwachi eꞌenakao iinatukesirepua tiꞌtijoerio, chaachapaka:
\p —¿Akatia naawariarepua kohja, Uurio yawichiwara enemeri? Teemea soꞌporichitia tajayame neꞌnetoka eꞌenakame teemea, cherayachisi oꞌiniaopua, ahkasi puꞌka soꞌporika tiiame kahtiachisi, iꞌwa kohja naawamiachiopua. Pukaepa iꞌwa eꞌnakame teemea iyorimia teꞌteretoapu teemea puꞌka kuitao, ahka naawariachio.\fig |03-CN01630b.tif|col|||Cherayachi eꞌenakame tísia pepeniwari soꞌsoporichi simiyameo, tiꞌtijoeri iinatukenapua, akanakachi naawakamekopua kuitao.|2:2\fig*
\p
\v 3 Waikao Eerore yawichia waꞌa chaachapo tuuwame inamukapaopua mehka eꞌenakameo, wekana eraparepua kiisi kaawe eꞌrakao, muuwaeme Eeroreka erakoameai Eerusareni mochiwachio, waꞌachi erakorepua tiame Eerorechitiao.
\v 4 Waꞌa erapakaopua Eerore yawichia, ahpo kahtiachi napawinasaapua, teꞌta isaeri neꞌneseriosio, pariseroopua tiame napawinurasaopua, cheeka iinatukerepua puꞌkao:
\p —¿Akatia naawameri ohjoarepu Riosie Weratiamea?
\p
\v 5 Waikao neꞌneseriosi paꞌpamiratuamea chaachaparepua:
\p —Uurea weeechi naawameripua Weereni mochiwachi; waꞌa cheeka nayewame Ehkoriami Iyoteria, Riosi nayewatura chaachapariaa.
\v 6 Iꞌka eee chaachapaka:
\q Muuu Weereni mochiwachio, epeche nuꞌutirakaimua Uura weeechio ki wahjachi teꞌta mochiwarichitiaopua,
\q waꞌa aamo mochiwachio waꞌa naawamerikaitepua piiripi tijoe, epeche teꞌta weruma tiiaemeopua ki aaatachitia,
\q aaata puuua teꞌta yawichi enemeriapua,
\q yooma noꞌo ijinuwachio, isaeri tiꞌtijoechio.
\p
\v 7 Waꞌa chaachapatiame naneꞌresaapaopua Eerorea, ihchi paaesapa puꞌka cherayachi eꞌenakameo, puꞌka iinatukeka naneꞌrerepua, achinitio oꞌinia machenariopua soꞌporio, cherayachi soꞌpori naaniatiwariopua.
\v 8 Waꞌa ikisaopua Eerorea, Weereni siimpanurerepua waikao, chaanesa:
\p —Yooma aamo yeꞌkachisi iꞌyapuapua puꞌkao, puꞌka kuita naawariachiopua. Tewisaapa eemea, noꞌo tuuyepuapua, waꞌachi siminariame neeeai, ahjachi paparawemia.
\p
\v 9 Waikao cherayachitepa eꞌenakamea, Eerore cheeria inatatosika siimparepua. Waikao puuu soꞌpori cherayachisi oꞌinia tetewitoka naꞌnaritosi eꞌenariaa, puꞌka waꞌapi soꞌpori neꞌnetosirepua Weereni ajasipuawichiopua. Waikaopua puꞌka soꞌpori naꞌnaritokao, puꞌka kuita naawakame taꞌperachi tahjepaka yasipakopaopua waꞌasi, teewerepua ahpo waꞌami siimpao.
\v 10 Waikaopua cherayachitepa eꞌenakamea, tísia kaawe erakorepua, kuita naawakame ohjirachi ajasitiopao.
\v 11 Waikao waꞌa karichi muisaopua yooreminao, waꞌa kahtiame tetewarepua kuitao, ahpo yeeye Maaria tewaniame ahjama. \fig |04-CN01632b.tif|col|||Paika yaꞌyawichi Eesusi kohja iyorina.|2:11\fig* Waikao cherayachitepa eꞌenakamea, chopokorieka ajapaka ki nuꞌuti iyorirepua puꞌkao. Waꞌa ikisaopua ahpo uꞌparia kaaja wahjonasaopua waꞌa manitoame puuyanasaopua, Eesusi kuita ihkokerepua, itapiti tísia nateyáme, naatichitia: apoche oꞌro, choꞌimori, peeniajuri miira tiamé.
\v 12 Waikao iꞌka nonoraka nokisinioiopua, Riosi kuꞌiwaria kochirewachi nayewerepua puꞌkao, eee chaaneka:
\p —Kaꞌte uumatomitia eemea Eerore kahtiachiamio, pirenachi poowechiami uumitia ohso kaawe.
\p Pukaepa puuua, piirechi pooechiami uumatorepua nonorakao.
\s Eejito weeechi ujumaniame Oosee
\p
\v 13 Waꞌa ikisaopua Riosi kuꞌiwaria, puꞌka teꞌta maꞌmachiwari nonowasoopua, Oosepechi nayewerepua kochirewachio, puuua Ooseo chaanerepua:
\p —¡Yaapi ihtakosa Ooséee! Ikanati werisika ujumamitiapua Eejito, waꞌa iꞌtoka ichipupamitiapua puꞌka kuitao yeeyera tiame. Waꞌa ikisaapua, waꞌa mochipuapua kuꞌitapi, ahkasi aamo noꞌo chaaniachisi eenechi, ahka aamo uumpamiachio. Iꞌka aamo chaanenania neeea, Eeroreo amori iꞌyasiamekopua puꞌka kuitao merinareka.
\p
\v 14 Waikao Oosea puꞌka tukawarichi waꞌapi machenarepua Eejitomio, puꞌka weeechi ichipupamiaopua kuita iꞌtokaopua tiame, yeeyerama.\fig |05-CN01637b.tif|col|||Oosea Maaria Eesusi koomitoameo, Eejito weeechiami iꞌtona. |2:14\fig*
\v 15 Waꞌa Eejitoo waꞌa mochirepua ahkasi Eerore mukuyachisi. Ihji waꞌa ikitiame ikitiamea, Riosi cheeria pichiwa machenaka teerere puuua, ehkoriami ahpo nayewaturachi cheeria. Apoe taamo Noono Paamiraa ehkoriamio, cheeriaipua: “Eejito oꞌinia paaenania noꞌo Taanao.”
\s Eerore yawichia, kukuchi koꞌinurena
\p
\v 16 Eerorea cherayachitepa eꞌenakameo tísia ahpo wisikuerioopua, tísia nekarepua waikao. Waꞌa iikapa puuua yooma kukuchi ooka paamuameopua waanami, koꞌinurerepua, yooma Weereni naꞌnawakameopua, waꞌa norikame mochiwachiopua tiame, yooma puꞌka soꞌpori machenariachisi naꞌnawakameopua kukuchi, cherayachitepa eꞌenakame chaachapariaopua waika taawechi naawamio tuuka.
\v 17 Ihji kukuchi koꞌitiameai, Riosi chaaneriachitia ikitiamepua tiame, ehkoriami Eremia nayewariachitia, iꞌka cheeriachitiao:
\q
\v 18 Wahka Raama tewaniachi roomosachio,
\q2 aaata oowitime ki teesa kokosa eꞌraka naarachani,
\q2 tísia yuuwesika.
\q Ihji aaata naarachaniamea,
\q2 Raakeri tewaniamepua ahpo tatanawichio tísia naarame.
\q Ihjia kiisi teewenariame puuua naarakao,
\q2 ki nuꞌuti kaawe erapateniai, ahpo tatana kiterepatekapa.
\p
\v 19 Neipa Eerore mukisoopua, Eejito kahtioiopua Ooseo pehjio, Riosi kuꞌiwaria eenechi nayewerepua Ooseo, kochirewachi. Puuua kochirewachio, chaanerepua:
\p
\v 20 —Ehpeomua Oose, werisika Isaeri weeechi noꞌramitiapua, puuua aamo taana merinariameapa, mukukamekopua waꞌasio.
\p
\v 21 Waikao Oosea waꞌa simirepua waikao, puꞌka kuita iꞌtoka yeeyera tiame, Isaeri weeechi.
\v 22 Nape Oosea Uurea weeechio, Arakerao tewaniame Eerore taanara yawichiko tuuopa waꞌao waikao, majawerepua puꞌkaoiopua pehjio, waꞌa ahpo ohjoremiaopua. Waikao Oosea eenechi kochirewachi tuuyetiapao Riosi kuꞌiwarieo, waꞌao ki kaawe teeremerikoopua waꞌao; ohso kaawe Arirea weeechikamera akiparepua noꞌrakao.
\v 23 Waikaopua Arirea weeechi enasaopua, Nasare mochiwachi yasarepua waikao ohjoekao. Waꞌa iika ihjia, ehkoriami Riosi nayewatura chaachapariachitia iintorepua. Ihjia eee chaachapariaipua: “Puuu Riosie Weratiame enameria, Nasare tijoe tewapuamepua.”
\c 3
\s Waani Paatoamea kuhsitere yasaria
\r (Marako 1:1-18; Ruuka 3:1-9, 15-17; Waani 1:19-28)
\p
\v 1 Puꞌka taawechiami Eesusi Nasare mochiwachi ohjoekoiopua, Waani tiꞌtijoeri Paatoamea Uurea weeechiami yaajatoriaipua, ki tijoeekachi. Waꞌami yasaka tuuwicharepua tiꞌtijoerio, Riosi tuuyewarichi simiyame.
\v 2 Ihji Waania tiꞌtijoeri sisinawekao, eee cheerepua:
\p —¡Yooma toaka mochitopuapua aamo ki kaꞌkaruma yooraka mochikao, puuu aamo ki kaꞌkaruma yoora cheriwemerio, ki mehka kahtioi tiiopua puꞌkaopua waꞌasi! Puuu Apoe aamo cheriwemeria, Apoe ihsimeripua aamo wahjonekao, ahpo yeꞌkarichi muimichioo, ahpokamera ahjama teerepuawichiopua taamoo.
\p
\v 3 Waania waꞌa cheeka nayewerepua waꞌa chiiamekopa Ehkoriami Iyoterichiopua Isaiao, puuua eee cheeriaipua:
\q Wahka mehka ki tijoeekachi siinachani aaata, puuua cheechaniamepua:
\q “Eeme tiꞌtijoea ooweru tiamea Riosiwichioo,
\q2 aamo iikachi wahjonamitia pooe;
\q nape teꞌta pichiwa cheeka,
\q2 kiisiki kihta aꞌchi tiame inasokaopua amochio,
\q2 itapiti aꞌchi tiameopua ki kaawerumao.”
\p
\v 4 Ihji Waani wisachucharaa, tumusari animari kuuparae netetiame eneriamepua; ihji wahsipuraraa, wiꞌchie netetiame eneriamepua. Ihji koayaa ohchi koaka yayasariamepua, seꞌma seꞌori kuhsitere iintuame tiame.
\v 5 Eerusareni mochikame tiꞌtijoea, yooma Uurea weeechiami mochikameopua tiameo, Oorani akichiko ohjoemeapua tiame, Waani kahtiachi eejenapariaipua Waani keepumia.
\v 6 Ihji Waania waꞌa enapasoopua ahpo kahtiachi, iꞌkao ahpo tatakoriwa toimo erapasoopua Riosichi tuuka, Waania paapatosiriaipua puꞌkao Oorani akichi, kaaweruma enepanariameopua taamo Noono Riosichio.
\p
\v 7 Nape seenepi simikameo Waania ki ookapi eꞌnariopa nanaarame ahpo paatoachio, parisero tiꞌtijoeo, saruseo tiꞌtijoeopua tiameo, chaanekapua puꞌkao:
\p —¡Eeme sayawe tiꞌtijoeri, itapiti ki kaꞌkaruma masitiame, ¿ihtana yoramia eꞌenaka eemea iꞌwao, tiꞌtijoeri ahpo tatakori maꞌchitachio Riosíchio, ahpo paatoka toimo tuuwachiopua tatakoririao? ¿Aatana aamo chaaneka aamoo, aamo newipamerikoopua Riosi kokosarichio, aamoo kiisi kaawe nokayameo?
\v 8 Toipuapua pahchao aamo tatakorika mochikao, nape pichiwa toinarekaopua aamoo kiisi kaawe aamo nokayao.
\v 9 Ki oowera aamo Aurani ojochiwarako erapuapua, aamokamera teꞌta kaꞌkarumako erakokaopua Riosichio. Aamoka teꞌtiame ojochiwa nakiyame enesaa Riosia, iꞌka tehte iꞌwa maaniameoi Aurani tetejimara enepatemiipua.
\v 10 Riosi kokosari tepuraraapa, nawachi meteka tehpunamerapua waꞌasi yooma ki kaꞌkaruma taakiameopua Riosiwichioo. Yooma aaata ki kaꞌkaruma taakiameopua Riosiwichioo, naꞌichi ipaka kosimerapua puꞌkao.
\v 11 Neeea yooma ahpo tatakoriwa toinariameo, neeroie paatoamepua paatoao, nape neipa eenamea ahpo Riosiwarie paatomeripua iikachio, neeea puꞌkawichioo kihta nateyamepua. Puuu Apoe neipa eename paatoaa, teꞌta piipari paatowa enemeripua; naꞌie kosoka piipatiamechitiapua tatakorio. Puꞌkao neeea kihta nateyamenia pukachio, puꞌka kaakaraoinia ki nateyamenia noꞌo naꞌsonemiao.
\v 12 Puuu Apoe Paamiraraa waꞌasi, ahpo sekachi makotoamepua waꞌasi ahjae kasarapupuameopua tiirikoo. Kasarapusaapua tiirikoo katewemeripua puꞌkao; nape puꞌka tiiriko moowaraopua naꞌichi ipaka tajenatemeripua kosoka. Puuu tiꞌtijoeri ki kaꞌkaruma ihpapapuachio, kiisi choipame naꞌichi ihpapapuamepua.
\s Eesusi paatorewa
\r (Marako 1:9-11; Ruuka 3:21-22)
\p
\v 13 Senepi simikame Waanio paatoka ihsioio Oorani akichio, waꞌachi eenariai Eesusiai Arirea oꞌiniaopua, ahpo paatopuawichioopua.
\v 14 Nape Waania Eesusio ki paatonariaipua puꞌkao, ki nuꞌuti tiiamekopa Eesusio apochio. Pukaepa chaanekaipua Eesusio:
\p —¿Nape neee? Muuukamera noꞌo paatometepua. ¿Aatia neeekamera aamo paatotapua?
\p
\v 15 Nape Eesusia chaanekapua puꞌkao:
\p —Ejeꞌe, waꞌatepua tiiao, nape waꞌatioi noꞌo paatopuapua, tiꞌtijoerio naneꞌremichiopua Riosie noꞌo weraniamekopua.
\p
\v 16 Eesusio paatotiache neerochi machenoiopua, teꞌpa tewekachio wahjoame tetewitiapua. Waꞌa oꞌinia kooroka tiame tekikao, Eesusichi yasipakapua. Puꞌkao, yooma teeme waꞌa nokayame tetewikapua.
\v 17 Puꞌka Eesusichi yasipasoopua tewekachi oꞌiniao, chiiame inamuretiapua tewekachi oꞌiniao:
\p —Ihjipu noꞌo Taanaa, puuu teꞌta noꞌo nakiyaa. Ihji puuua, teꞌta tísia noꞌo kaawe eꞌriapua.
\c 4
\s Aatia iintota Eesusi neꞌnewa
\r (Marako 1:12-13; Ruuka 4:1-13)
\p
\v 1 Riosi Riosiwari waꞌa iintosaapua Eesusichio, mehka iꞌtorepua ki tijoeekachi. Eesusi waꞌa kahtioiopua ki tijoeekachio riaorósia, Eesusio aatia iintotarepua puꞌkao.
\p
\v 2 Waꞌa ki tijoeekachio Eesusia, ooka weerewa taawe yasarepua waꞌao, ooka weerewa tukawari tiame, kiisi koaka. Waꞌa yasakaopua tísiwa toore aiwarepua.
\v 3 Waꞌa tiiopa Eesusio tísia chorowakao, riaorósia, kiisi kaawe iintotenariapapua Eesusio, chaanerepua:
\p —Pichiwa Riosi Taanara enesaamua, paani enepatepuapua iꞌka tehteo, koꞌkopuapua ihsisa.
\p
\v 4 Waꞌa chiiopa riaorósio Eesusia, chaanerepua:
\p —Riosi Ehkoriami Iyoterichi chiiaa, chiiamepua: “Ki kooameche koaka ahjame tiꞌtijoeria, Riosi chiiacheeoiopua yoorekao, ahjaniamepua.”
\p
\v 5 Ehjepamio riaorósia Eerusareni uꞌparepua Eesusio, Eerusarenio Piipari Mochiwari teewataniachi upasaoi tiopachio, epeche teꞌpa weeriame tiopachi moenapusaopua,
\v 6 chaanerepua waꞌa weerakao:
\p —Pichiwa Riosi Taanara enesaa,
\q2 aamo ihpaomua waꞌatipoo,
\q2 Riosia ahpo kuꞌiwarieo,
\q2 aamo kuꞌipameripua kaꞌchi ikimichioo
\m —waꞌa chiiamepua Riosi Ehkoriami Iyoterichio. Puuu waꞌapi Iyoteria chiiamepua tiameo:
\q Riosia, ahpo kuꞌiwarie aamo panitomapua,
\q2 ki wichipamichiopua pooechi motochikao.
\p
\v 7 Eesusia nehjiarepua puꞌkao:
\p —Nape Ehkoriami Iyoterichio chaanipua tiameo: “Aamo Riosiwao, kaꞌte aatiatamua utewarirao.”
\p
\v 8 Neipa waꞌasiopua riaorósia, kai waapi weeriamechi kawijampa iꞌtorepua Eesusio, waꞌa werakaopua yomatiame maꞌchiachiopua weeechi yawichiwachiamio,
\v 9 chaanerepua neꞌnetekao:
\p —Nee. Yooma iꞌka yeꞌkari aamo tetewao, yooma aamowichio teerepamania puꞌkao, noꞌokamera yooresoopua chopokorieka.
\p
\v 10 Nape Eesusia waꞌa chiiopa Satanasio, chaanerepua:
\p —Seꞌwisa muuua noochio. Mehka akipaka muuua ki noochi. Kiisi ahjachi chiiamemua, oowera tísia seꞌwi chiiamemua. Riosi Iyoteri chiia eeekamera chiiamepua: “Muuua aamo Riosikamera iyorimitiapua, Apoe aamo Paamirakamera. Puꞌkakamera yorakeka yasitopuapua kiisi teesaoi seꞌwika.”
\p
\v 11 Waꞌa chaanetiapa riaorósia, toarepua waikao. Eesusi toisoopua riaorósio, Riosi kuꞌiwaripechi waꞌa eꞌenarepua, Eesusi itapiti kuꞌipuame nakisoo kuꞌipamia.
\s Eesusia ahpo tehkiwa oꞌinenapua, Arirea weeechi
\r (Marako 1:14-15; Ruuka 4:14-15)
\p
\v 12 Eesusia Waani karichi yachatiame inamukaopua, Arirea weeechi noꞌrariapua eenechi, Nasare mochiwachi.
\v 13 Nape waꞌa Nasare mochiwachio ki itipirepua waꞌao, ohso kaawe Kapenaukamera akipariapua, ohjoremia. Kapenau tewaniachio, kawiyamina Arirea weruma neeroi maaniachi suuwerachi enerepua, Sauroni tetejimara weewarachi enerepua, Nehtari tetejimara weewarachi tiame.
\v 14 Waꞌa iintotiamea Eesusieo, Isaia iyoteriaa tísia pichiwa machenarepua, puuu cheeriaopua tiame:
\q
\v 15 Waꞌa Sauroni tetejimari weewarachio Nehtari tetejimari weewarachi tiameo,
\q Oorani akichi oꞌinia ahkasi kawiyamina Arirea paꞌwe suuwerachisi enerepua.
\q
\v 16 Waꞌa mochikamea tísia tukapachi mochikme eneriaipua, ki nuꞌuti tukapachi ahpo teꞌteriame:
\q nape aaata waꞌa eenakaopua taajenachi teꞌterepaterepua, kaaweruma uutapachi iintaparepua iikachio.
\q Puuua waꞌa teꞌterekao wahjiparichi mochikame eneriaipua ahjaio.
\q Nape aaata apochi eenakopaopua, maꞌchireparepua ahpochi iikachio.
\p Ihji aaataa, Eesusi waꞌa iintoriaa nayewamepua, Isaia ehkoriami cheeria ahpo iyoterichi.
\p
\v 17 Eesusia waꞌa oꞌinia oꞌinesirepua Riosi kaaweruma tuuyewari chiia nayewatusikao. Puuua eee cheeka nayewesirepua tiꞌtijoeriopua ooweruriopua tiame:
\p —Yooma toaka mochitopuapua aamo kiisi kaꞌkaruma nokayao; ohso kaawe eemea, Riosi kaaweruma chiiakamera naꞌnaritopuapua, puuu Riosi yeꞌkarichi muijerameo, aamo ohjoekachi eenariamekopua waꞌasi.
\s Eesusi naao soꞌchi chapiyame paajuteria
\r (Marako 1:16-20; Ruuka 5:1-11)
\p
\v 18 Piie taawechi Arirea paꞌwesuweko ihtoai Eesusia, ooka aaata ahpo poponieme tewarepua sochichaira neerochi ihpapame, puuua soꞌchi chapiwa tekipaname eneriaipua. Piiripi puuua Siimoni Peero tewaniame enerepua, piirea Anteresi, waꞌapi puuu poonira.
\v 19 Eesusia waꞌa tetewakapao, puꞌkao chaanerepua:
\p —¡Nahpe noꞌo ahjama, tiꞌtijoeri Riosichi paajutiame enetai, Riosiwichio soꞌchi upapamechitia!
\fig |06-CN01682B.TIF|col|||Eesusia ooka tiꞌtijoe, Riosiwichio ahpo ahjama tekipanamichio yeetona.|4:19\fig*\p
\v 20 Waꞌa chaanetiapa puuua ikanati toisapua ahpo sochichaira, ahjama siimparepua.
\p
\v 21 Epeche waanakoopua tiameo, piirechi ooka tewarepua ahpo poponieme. Piiripi puuua Saantiao tewaniame enerepua, piirea Waani. Ihji ookaa Sewereo tatanara enerepua, ahpo noonoma nokayame soꞌchi ikuchaira koyacheka, pawekakerachi mochika. Puꞌka waꞌa tewakapaopua Eesusia, paajutesirepua tiameo, ahpo ahjama ohjomichiopua.
\v 22 Ihjia paajutetiaapa ikanati ahjama siimpariapua tiameo, waꞌapi pawekakerachi toisaopua ahpo noonoo.
\s Eesusi ki ookapi tiꞌtijoeri masiteria
\r (Ruuka 6:17-19)
\p
\v 23 Waꞌa inisikaopua Eesusia, yooma Arirea mochiwachiami ohjotiapua isaeri kaꞌkarichiami napawiwachi, masitekaopua, Riosi chiia kaꞌkaruma tuuyewari, tuuyesika, Riosi yeꞌkariwachi simiyame nayewesikapua waꞌao. Yooma waꞌamiopua, yooma ihta kokorewa yachapatesikapua tiame.
\v 24 Waꞌa inisiame inamukapaopua yooma ihta kokorewa yachapatekao, muuwaeme Nehtari weeechiamio, yomachi Siiria weeechiamiopua tiameo tiꞌtijoeri, waꞌa eꞌenariapua yooma ihta kokoriame uꞌyepakaopua. Puuu muuwaeme kokoriame uꞌyepatiamea tiꞌtijoe ooweru tiame, reemo yahchame eneriapua, epiresi koꞌkoame teꞌteriame tiame, tuꞌtuikame kokoriame, roꞌroji kokoriame, chookopakame kokoriame tiame. Yooma iꞌka koꞌkoameopua Eesusia, sautekapua.
\v 25 Waꞌa teetochaniopa Eesusio, muuwaeme Eesusichi paparariapua: Arirea ohjoeme, Eerusareni ohjoeme, Uurea weeechi ohjoeme, Reekapori weeechi mochikame, Oorani akichi cherayachimina ohjoeme tiame.
\c 5
\s Eesusi roomosate, yasaka masitia
\p
\v 1 Seenepi simikame muuwaeme tiꞌtijoeri ahpo naꞌnaritorioio Eesusia, teewi tekorata yasipakapua masitemiao.\fig |07-CN01700B.TIF|col|||Eesusia teewi epeche teꞌpa roomosate yasaka muuwaeme tiꞌtijoeri masitena.|5:1\fig* Waikao waꞌa yasipakopa Eesusio masitemiao, tiꞌtijoeri pepenipanariamea Eesusi masitiao, waapi eenepakapua Eesusio.
\s Riosie tísia kaawe erakotewa tesiwa erakoamewichioo
\r (Ruuka 6:20-23)
\p
\v 2 Puꞌka muuwari waapi enepakoopa Eesusia, oꞌinekapua cheekao:
\p
\v 3 —Aaata Riosichi tuukame ahpo tatakorio, tísia kaawe yorapuamepua Riosieo, cheriwepuamepua tatakoririao; puuu tatakori cheriwetiamea, iinuemeri puuua Riosi yeꞌkarichi muipuameopua.
\p
\v 4 ’Aaata tatakoririapa tísia yuuwesiameopua, tísia kaawe yorapuamepua Riosieo, apoe Riosi iintomerikopua kaawe erapatekao, aaata puꞌka tatakoriria cheriwekaopua.
\p
\v 5 ’Tísia kaawe yorapuame Riosieopua tiameo, aaata ahpo iikachio tísia tesiwa eꞌraka ahpo uuyamea Riosichio, waꞌa teꞌtiamekapa Riosichiopua puuukamera muimerikapapua Riosi yeꞌkarichio, teꞌta weemera weeeopua.
\p
\v 6 ’Tísia kaawe yorapuame Riosieopua, chorowa eꞌrameapua Riosichio tísia paramua eꞌrameapua tiameo, teꞌta ahpo kaawe teeremiapa Riosichio; puuukamerakopua teꞌta ahpo taꞌiria yasitemeria.
\p
\v 7 ’Tísia kaawe yorapuame Riosieopua, aaata tísia kaawe tiiamea Riosichio, aaata teꞌta tesiwa eꞌreka tetewame aaatao, aaata tesiwa eꞌreka tetewachitia aaata, waꞌachitia tesiwa eꞌreka tetewipuamepua Riosieoi.
\p
\v 8 ’Tísia kaawe yorapuamepua Riosieo, teꞌta piipatetiamea iikachi Riosi Riosiwarieo, puuukamerakapapua Riosichi ahpo ahjama tetewimeria.
\p
\v 9 ’Tísia kaawe yorapuame Riosieopua, Riosichi ahpo katewekamea, taꞌiria mochipuawichio kuꞌikamea, puuukamera Riosi tatanara tewapuamekapa.
\p
\v 10 ’Tísia kaawe yorapuamepua Riosieo, Riosi nakiya yoorapa naꞌara yoraniamea, puꞌkakamerawichiopu tewekachi yeꞌkaria.
\p
\v 11 ’Tísia kaawe yorapuame Riosieopua naꞌara chaaneniamea, aaata kihta yoorakai wenejiniamea, noꞌokamera naꞌnaritoapaopua.
\v 12 Yooma waꞌa ikiwa aiwamea noꞌowichioo, kaawe erakomitia eemea aamowichio enemerikopa Riosi nuutiaopua tewekachio. Waꞌachitia aiwateretiaipu ehkoriami Riosiwichio naꞌnayewatukameai.
\s Oona waꞌachitarichi nayewaniame
\r (Marako 9:50; Ruuka 14:34-35)
\p
\v 13 Piirechi taawechiamio Eesusia, oona waꞌachitari nayewakapua waikao, eee cheeka:
\p —Eemea oonaka teeremetepua, iꞌka weeechi mochikameo taꞌiretiame. Nape ki oonachitia enesaa eemea, kaꞌchi iika taꞌiretema eemea aaataoi, kihta oonaemekapa. Ihta oona ki onachari enepakameapa, kihtawichio kaawe enepamepua, ipaniame nahkipua kasarachio. Riosiai, aaata ki onacharipakamepua waꞌasio, ipaka teteimapua puꞌkao.
\s Tajiwa teꞌterewachitia nayewaniame
\p
\v 14 Piirechi taawechiamio Eesusia, chaanekapua tiꞌtijoerio:
\p —Eemea tajayameka teꞌteremeripua, yooma tiꞌtijoea ooweru tiameai, iꞌka weeechi mochikamewichioo, tiꞌtijoechiopua ooweruchiopua tiame. Aamo iꞌka weeechi tajayaa kiisi noriwi teeremetepua, naapi tetewiwachiche teeremetepua, teꞌpa kawijampa oꞌinia tahjiamechitia yomachi mochiwario, ki wahjika tajayame tetewiniachiche. Waꞌa teꞌtereka eemea, aaata teꞌpa kawijampa mochiwarika teeremeripua, ahkaoi oꞌinia teteiwame.
\v 15 Aamo kaaweruma nokaya tajayaa maꞌchiachiche teꞌteremetepua, yooma tiꞌtijoee tetewika mochipuawichiopua. Pukaepa itapiti tahjera uutapariai, aaataai ki noriwi weeramepua puꞌkao ki weeresi uutapamichioo. Ohso kaawe teꞌpa weramapua puꞌkao yooremina karichio, weeresi uutapamichiopua petechio.
\v 16 Waꞌachitia eemeai tahjerachitiao, yooma tetewachi tajitopuapua aamo kaaweruma yoorao. Aamo waꞌa teꞌteretosoo chaachapama tiꞌtijoeria, waꞌa teꞌtiame puuua ahpo Noono teꞌpa kahtiameo, iyorika mochitoapa.
\s Riosi nuurarichi simiyame yoorewa, Eesusi masitia
\p
\v 17 Tajayame teꞌterewa nayewaka kajusaapa Eesusia, cheekapua waikao:
\p —Ookapi aaata eeme iꞌisaeri paꞌpamiratuamea, ehkoriami Moise nuurari Riosie kiaretia, noꞌo saꞌrunamio eenario tuuyamepua, puꞌka ehkoriami naꞌnayewatura masitiaopua tiameoi. Nape neeea ki waꞌa iintomia eenakamenia, ohso kaawe neeea puꞌka Moise nuurario, teꞌta utewatemia eenakamenia, ohsotia puꞌka ehkoriami Riosi naꞌnayewatura Riosie chaachapaka iyoteriaopua tiameo, teꞌta pichiwatamia eenakamenia, puꞌkakamera teꞌta nateyameko tuumia.
\v 18 Ihji noꞌo chiiaa kiisi wehchi wichimeripua. Yooma puuu Riosi iintomia neꞌnewaka chaachapatiamea, kiisi sewina chaachapapuamepua piiripi iyotichioi, piiripi chiꞌpichioiopua, ahkasi ki yooma ikiyachisiopua iꞌka tuutiameo.
\v 19 Pukaepa ki ahsieme eꞌwaka mochikamea iꞌka Moisetaru kiaretiaopua nuurari, waꞌachitia ki ahsieme masitesaa teeme wahjachioi, kiisi iinuemeri teemea Riosi yeꞌkarichi muipuameo. Nape yooma iꞌka nuurari chiia ahsieme eꞌwaka mochitokamea, ahsieme masitekamea tiame wahjachioi, muimeripua Riosichi yeꞌkarichio.
\v 20 Pukaepa aamo chaanenania, ki teꞌta Riosi eꞌwiame enesoopua aamo iikachio, paꞌpariserochitiaopua, iyoteri tiꞌtijoechitiaopua tiame, kiisi muimeri puuua Riosi yeꞌkarichio.
\s Eesusia, nekarewachi simiyame nayewena.
\r (Ruuka 12:57-59)
\p
\v 21 Piirechi taawechiamio Eesusia tiꞌtijoerio, nekarewachi simiyame masitekapua, eee cheekao:
\p —Inamukame eemeapa aamo kiꞌyami mochiriame chaachapario: “Kaꞌte aaata merimitia muuua. Aaata merisaamua, saaemeriche muuua Riosi kokosario.”
\v 22 Nape neeea aamo chaaniamepua, kiisi aaata meꞌyakaio, ooweraoi tísia aaata naꞌara chaanekameai, kiisi kaawe iintokamekaitepua tiame. Aaata ki inatame teewakameai aaatao, apoe ahpo waꞌapi ki teesa Riosi kokosarichi ipayameaitepua, ahkasioi naꞌichi ahpo ipaka kosopuame.
\p
\v 23 ’Waꞌa tiiame inatatoame enesaamua Riosi iyoriwachi simiyaiopua itapiti oowewamiao, itapiti ki kaaweruma aamo iintoria inatepasaoimua aaatao, ohso kaawe ki asipuapua Riosi teꞌta iyoriwachiopua, itapiti Riosiwichio oowewa iꞌtoaiopua, Riosi tepawechi tooemiaiopua.
\v 24 Ohso kaawe aamo ki kaawe iintoria aaatachio, aamo katewepuapua pahchao. Neipa aamo kaawe katewesaapua naꞌareriao, enapuapua waikao Riosi oowewa tooemiaopua.
\p
\v 25 ’Aaataoi aamo wenejisoopua karichi yachanarekao, ikanati katewepuapua ahjamao, keꞌchu iꞌtoniaipua peereichio. Waꞌa peereichi upatiaapa muuua, karichiche yachapuame muuua yoorewa neesetoameeopua.
\v 26 Waꞌa pachatiaapa muuua pichiwa teeremerimua, ki maꞌchipapuamemua ahkasi yoomá natetesa aamo koparoaniao. Waꞌa tiachipa eemea aaatachi ki kaawe teeresaa, ikanati aamo kaawe erapateka katewepuapua ahjamao, keꞌchu epeche aamo teerepoiopua.
\s Eesusi suweporichi simiyame masitia
\p
\v 27 Piie taawechio Eesusia, suweporichi simiyame masitekapua, eee cheeka:
\p —Inamukame eemea ki ehpesi oꞌinia chanitiamekopua: “Kaꞌte suwepori ihsiii.”
\v 28 Nape neeea aamo chaanenapua, aaata tijoeai, oowera ikotuka tetewikai aaata oowitiameo, tatakori suwepori iintokame puuuapa, ahpo eꞌrariaeo.
\p
\v 29 ’Waꞌa tiiachipa muuua aamo puusioi tatakorichi wichitesoo, pujisa mehka ipania nakiyamepua ohso kaawe. Epeche kaawe weerewaoi kuꞌwichi wekatetiaa, ki yooma weerewa kokosari naꞌichi ipaniamechitiaopua ki wahjika tajenarichi.
\v 30 Aamooi seeka tatakorichi wichitesoo, ohso kaawepua tehpunaka mehka ipatiaa, kuꞌwichioi wekateka ki yooma weerewa naꞌichi kosiniamechitia, ki wahjiamesi tajenakame tiiachi.
\s Nenewikai poanatuniame, Eesusi masitia
\r (Maateo 19:9; Marako 10:11-12; Ruuka 16:18)
\p
\v 31 Piirechi taawechio nenewikai poanatuniamechi simiyame masitekapua, eee cheekao:
\p —Ihjia ki ehpesi oꞌinia waꞌa cheetiamepua: “Aaata ahpo uupichi poanatunariamea, poanatari iyosichi toꞌwaka katewesapa, poanatuniamepua.”
\v 32 Nape puꞌkaonia aamo chaanenania, aaataai ahpo uupi ki suwepori iintokoi poanatukamea, suwepori iintokamepua ahpo uupichio, Riosio ki ahpo toaka mochinurariopua puꞌkao. Aaataai, oowitiame ahpo kuunachi poanatukame ahjama neewikamea, tatakoriame puuuai, puꞌka oowitiameo Riosiwichio, ki poantukamechitia tetewamekopua.
\s Eesusia aaata ahpo iintomia pichiwatamechi masitewa
\p
\v 33 Eesusia piie taawechio, aaata itapitichi ahpo iintomia pichiwataniame masitekapua, eee cheekao:
\p —Inamukame eemea, puꞌka ehkoriami mochiriameopua chaaneretioopua puꞌkao: “Kaꞌte mukiwae pichiwata eemea aamo iintomiao, Riosiwichio iintomo tuurikao, ki yorameriai.”
\v 34 Nape neeea ohso kaaweo aamo chaanenapua, ki aamo itapitichi pichiwataka iintojeraninia, tewekaeoi, puꞌka tewekao ki aamo iinuwarakopapua, Riosiche iinuwarakopapua puꞌkao ahpo kahtiachi.
\v 35 Weeeoi ki aamo pichiwatamete eemea aꞌchi ikijerakao, aamo iintomiaopua. Weeeai kiisi aamo iinuwa puuua, apoe Riosikamera iinuwara puuua, ihteka kahtiachiopua. Eerusarenichioi ki aamo pichiwatamete eemea aamo iintomiao, Apoe Teꞌta Yawichi iinuwarakopapua puꞌkao, Apoe teꞌpa kahtiame taamo Noono.
\v 36 Aamo moꞌoeoi kaꞌte aamo iintomotiwichio pichiwatamitiamua, puꞌkaoi kaꞌchi iika aamo sewina ikitepo tiiapaomua piiripi kuupaoio, ohchonasipatekao, tohsanasipatekaoioo.
\v 37 Pukaepa muuua, “ejeꞌe” cheesaa, pichiwa ejeꞌe enepuapua, “kaꞌi” cheesaa, pichiwa kaꞌi enepuapua. Epeche uꞌmatoame iꞌka ooka pichiwario, riaorósiche eenamepua.
\s Ki ahpo naꞌaretiachitia iintowa, Eesusi masiteria
\r (Ruuka 6:29-30)
\p
\v 38 Eesusia piie taawechi tiꞌtijoeri masitekao cheekapua:
\p —Ki ehpesi oꞌinia inamukame eemeapa chaachapaniameo: “Puichi wewetiaa, waꞌachi iintopua muuuai puichi wewekao; taamechi wewetiaa, taame wichitemichiopua piiripi, waꞌachi iintopuamua taamechi wewekao, wichitemichiopua, piiripi.”
\v 39 Nape neeea ki waꞌa tiame masitiamepua, neeea eee chiiamenia: Aaataoi aamo naꞌara yoorasoo paanata wewekao, ohsotia piire aamo paanatawa oowepuapua aamo wewemichioopua tiame.
\v 40 Aaata piire ahka aamo peereichi upasoo itapiti nuꞌuti ikitiamewichioo, wakiraoi aamo uꞌyenarekao, kiapuapua puꞌkao ohso kaawe, ahkasi aamo ampawakiraoi iꞌtomichio.
\v 41 Aaata kuꞌitapioi ahpo kuꞌinuresoopua itapiti mooketoka, ehpeche tepepioi kuꞌipuapua mooketokekao.
\v 42 Aaataoi aamo ihko itanesooi, ihkokepuapua puꞌkao. Aaataoi aamo rewewa itaneka enasoo, rewesaa puꞌkao kaꞌte utewa yoora koparoakaopua puꞌkao.
\s Ki nekamucheka teteiwamepua ahpo seepurawakooi
\r (Ruuka 6:27-28, 32-36)
\p
\v 43 Puꞌka waꞌa tiiame nayewasaapua neipao, aaata ahpo seepurawachi simiyame masitekapua, eee cheeka:
\p —Inamukame eemeapa ehkoriami chaachapariameo: “Aamo kaawe eꞌriao nakipuapua, nape aamo seepurawao nekumepuapua.”
\v 44 Nape neeea aamoo chaaniamepua: Aamo sesepurawao nakika tetewipuapua kaawe yooraka, puꞌkawichioo Riosi itaka kuꞌiwa, kaꞌkaruma enepatemichio puꞌkao.
\v 45 Waꞌa teꞌteriame enesaa eeme, tewekachi kahtiame Noꞌno tatanara enemeripua. Apoe Teꞌta taamo Noꞌnoa, yooma napati taamo nakika tetewamepua, ki aaata epeche tiiame tetewaka. Taaaoi puuua, yooma napati taamo taajenekiamepua, ki kaꞌkaruma tiꞌtijoerikoipua, kaꞌkarumakoiopua tiame. Apoea yuꞌkioi, napati waꞌachitia tamochi yukitiamepua, ahpo piipateriamechi, ki ahpo piipateriamechiopua tiame.
\v 46 Aamo nakiniamechee nakiyame enesoo aamo, ¿aatana aamo kaawe ihsiameko tuutapua? ¿Ahkasi teꞌta ki kaꞌkarumaai ki waꞌachi nokayamepu tiame ahpo nakiyao? Ahkasi Rooma weeechi yawichiwichio koparowameai, waꞌachi nokayamepua puꞌkao.
\v 47 Aamo Riosichiche teꞌteriame kaawe uuyame enesoo, ¿aachin teeka sewina teereta eemea ki Riosichi teꞌteriameo? ¿Ki waꞌachi nokayamepu puuua tiame, ki Riosichi paparaipua?
\v 48 Ahsepari kaꞌkaruma nokipuapua, kiisi seꞌwika, teꞌpa kahtiamechitia taamo Noꞌno, nakiyachitia.
\c 6
\s Kaꞌkaruma yoorarichi simiyame masitewa Eesusie
\p
\v 1 Eesusia, seepurawa kaawe eꞌrewa nayewaka kajusaapua, kaꞌkaruma yoorarichi simiyame masitekapua, eee cheeka:
\p —Riosiwichio aamo yoorao, kaꞌte oowera aamo kaawe teteipuachewichio ihsimitiapua puꞌkao, aaata yooma tetewachiopua. Waꞌa aamo ihsiame enesoopua, kihta aamo kaawe eꞌrema taamo Noono tewekachi kahtiamea.
\v 2 Pukaepa aaata kuꞌiwa kiꞌyaiopua, kaꞌte aamokamera kaawe chaachapapuaichio ihsimitiapua ihkokiaio, yooma teteiniachioopua; waꞌa nokayame aaataai ki kuꞌinariai kuꞌyameai, ahkaoipua napawikarichiamioi, pooechioiopua tiame turupuchaka paajutekao. Pichiwa kaawe chaachapariwa iinuemeripua, nape tiꞌtijoerieche ki Riosie.
\v 3 Aaata kuꞌisaamua wahka tiopachiamioi, kaꞌte yooma aamo kaawe ihsiame tetewimichio ihsimitiamua itapitie kuꞌikaiopua ihkokewao.
\v 4 Ihjia noriwi teerepuamea aamo kaawe iintoriao, aamo teꞌpa kahtiame Noonoche naneꞌremichiopua. Waꞌa aamo iintokame enesoo aamo tewekachi Noonoa, kaawe eꞌreka aamo tetewimapua.
\s Eesusi masitia, achini cheeka paparaka nayeweniame Riosichio
\r (Ruuka 11:2-4)
\p
\v 5 Piirechi taawechio Eesusia, Riosichi paparaka nayeweniame masitekapua. Pukachi simiyame nayewemiaopua, eee cheeka oꞌinekapua:
\p —Kaꞌte aamokamera kaawe teteipuawichio nayewemitia. Waꞌa eꞌraka nokayamea, ahpoche kaawe teteiwa iꞌyamepua; waꞌa eꞌraka ahkaoi Riosi nayewiamea, ahkaoi napawikarichioipua yooremina ajakaoi, maꞌchioipua, pichiwa chaaninia puꞌkao, aaata waꞌa nokayamea, yooma ahpo nakiwa kaawe chaachapawa yowikame puuuapa, nape tiꞌtijoerieche, ki Riosie.
\v 6 Nape eemea, ki waꞌa teeka nayewemeripua Riosio. Piineri Riosiche ahjama nayewemeri eemea, yooremina karichioiopua mochika. Apoe Teꞌta aamo Noono waꞌa ihsiame aamo tetewisaapua aamoo, teꞌpa kahtiame aamo Noonoa kaawe eꞌraka aamo teteimapua.
\p
\v 7 ’Riosi ahjama nayewaiopua, kaꞌte oowera wihtuki niꞌochaka nayewe eemea Riosio, wahjachi ki Riosichi paparamechitiaopua, aaata puuua weeka naewasao, epeche inamupua eꞌrakaopua Riosieo.
\v 8 Kaꞌte waꞌachi nokaka nayewemitiapua Riosio, Riosia keꞌchu aamo nayeoio apoe naneꞌriamepua, yooma aamo inataopua itanareka, yooma ihta aamo nakika yasitoaopua.
\v 9 Ohso kaawe aamo iikachi erakoae nayewepuapua Riosio, eee cheeka:
\q Taamo Noono tewekachi kahtiame,
\q tísia iyoriwa taamo teerewia.
\q
\v 10 Ikanati enajerani teemea, aamo yeꞌkario, taamo mochikachi weeechio;
\q Waꞌachi teerejerani teemea aamo eꞌrao, iꞌwa weeechiopua tewekachi tiiaopua tiame.
\q
\v 11 Senepi taawechi taamo oowepuapua, taamo nakisiao.
\q
\v 12 Taamo cheriwejerani teemea, taamo ki kaawe nokariao, taamoo aaata taamo naꞌaria, cheriwiachitia.
\q
\v 13 Muuua taamo kuꞌimitiapua ki ruhjimichioopua ki kaꞌkarumachio,
\q ohso kaawe taamo neesetomitia muuua, ki taamo ruhjimichioopua, teꞌta taamo seepurawa Satanasichio.
\q Yooma iꞌka noꞌo aamo chaaniao, aamoo teꞌta yomatiame yeꞌkari Teekorakopapua, amochiopua tiameo, tísia utewariemekopapua, amochiopua yomatiame teꞌta iyoriwao, amochi tiiamekopapua, ahkasi ki wahjiamesiopua amochio.
\p Waꞌasi, waꞌa teerejeriamenia amochio.
\p
\v 14 ’Aamo naꞌara iintokame cheriwesoo, waꞌachitia aamo cheriwema aamo Noꞌnoai, tewekachi kahtiamea.
\v 15 Nape aamoo ki cheriwiame enesoopua aaata aamo naꞌarekameo, waꞌachita ki aamo cheriwema aamo Noonoai, tewekachi kahtiamea.
\s Riosi iyorika ki koiꞌwa Eesusi masitia
\p
\v 16 Eesusia simiteka masitekao, Riosi iyoriwa ki koiꞌwamechi simiyame masitekapua, eee cheeka:
\p —Riosi iyoriwa ki koiꞌwa yooraio, kaꞌte aamo naneꞌretemitiamua, tísia chorowari aamo aiwariaopua, kaꞌte aamo nanarichi tetewetemitiaoimua puꞌkao. Aaata waꞌa nokayame tiꞌtijoeria, tísia Riosiwichio ahpo ki koaka nokayame, eratiamepua tiꞌtijoerio. Pichiwa chaaninia waꞌa nokayameo, yooma iinuepakame puuuapa ahpo kaawe chaachaparewaopua, nape tiꞌtijoerieche, ki Riosie.
\v 17 Eemea Riosi iyoriwa ki koiꞌwa yooraioo, kaawe aamo pusitesa puuyapuapua, kaawe aamo katewesa kuupaoi,
\v 18 ki aamo naneꞌrepuawichiopua tiꞌtijoerieo, aamo chorowari aiwariao, puꞌka aamo Riosiwichio ki koiꞌwa iyoriwa ihsiriao, Riosieche naneꞌrepuawichiopua puꞌkao, ki aaatae waꞌasi. Waikao teꞌpa kahtiame Waikao waꞌa aamo teꞌteresoo, Riosi taamo Noonoa, tísia aamo kaawe eꞌremapua.
\s Aachin teeka tewekachi paarasateniame
\r (Ruuka 12:33-34)
\p
\v 19 Piie taawechi Eesusia masitiao, tewekachi paarasarichi simiyame masitekapua, eee cheekapua:
\p —Kaꞌte weeka paarasari katewepa eemea, itapiti iꞌka weeechi iintuameopua, ki tehpe yemitupameopua, ihta itapitioi, ki tehpe esoratupameopua, itapiti pikayameoiopua, ihtaoi ichikopua tiiaopua.
\v 20 Ohso kaawe eemea, tewekachi paarasarikamera iinuepua iꞌyapuapua, kaꞌchitia taawechi esoratupamera, ki pikayamera itapiti, ichikuameoi waꞌao kiꞌtiachi.
\v 21 Waꞌatiao eemea, waꞌache inataka mochitomapua.
\s Weerewachi tahjera iinueniame masitewa
\r (Ruuka 11:34-36)
\p
\v 22 Piirechi taawechi masiteka oiai Eesusia, iꞌka masitekapua:
\p —Aamo weerewachi tahjeraa, aamo puusi puuua, aamo simiyachi tajetoame ki motochimichio; iikara neꞌniachipona puuua tiame. Kaꞌkaruma neꞌnepuawichio iinuesaamua aamo puusio, kaaweruma enemamua yomatiame aamo weerewachio.
\v 23 Nape aamo puusie ki kaꞌkaruma tiiame neꞌniame enesaamua, yomatiame aamo weerewachi aamo naꞌatameri muuua, ahkasioi aamo iikachisiopua tiame. Waꞌa tiiame neꞌnenareka simitesaamua, tukaparichi tiiame tetewinarekaomua, yomatiame aamo weerewachi tukapari enepamamua, teꞌta tukapari oorosi enepaka.
\s Ooka teeko ki iinuepuachi chanitiame
\r (Ruuka 16:13)
\p
\v 24 Piie taawechio Eesusia, eee cheekapua tiꞌtijoerio:
\p —Aaataai kaꞌchi iika ihsimetepua ooka teeko ahsepari yorakewao, neneku teꞌta ahsepari iyoriwao; aaata ooka teekoemea, piiripikamera teeko eꞌwiame enesaapua, ki eꞌwiame enemamua piireo, piiripi teekaokamera teꞌta iyoriame enesaamua, piire teekoo kiisi iyoriame enemamua. Waꞌachi teereniame iꞌka weeechiche iintuame iꞌyaniameai, kaꞌchi iika Riosiwichiokamera teꞌta iyoriwa teeremerikapapua, iꞌka weeechi iintuamekamera ikotuka yasitoame enesaapua pehjio.
\s Riosi ahpo tatanachitia neesetowa
\r (Ruuka 12:22-31)
\p
\v 25 Eesusia masiteka oiaio, Riosi ahpo tatanachitia neesetowa, masitekapua. Pukachi simiyame nayewakao, eee cheeka oꞌinekapua puꞌkao:
\p —Kaꞌte teꞌta erakomitia eemea, aamo meere koꞌkomiawichioo, aamo nerojimiaoipua, wisasorioi aamo chuchamiaoi. Aamowichio teꞌta epeche nateyameraa, Riosichikamera ahjaniame puuua, ki itapiti kooamechitia, wisasorioi, yooma ihtaoi iꞌka wehjoarichi aamo nakika mochitoa. ¿Ki waꞌakosa tiiame tetewame eemea?
\v 26 ¿Ki pahtekakosa tetewame eemea tuchiki nokayao, kiisi echayameoipua puꞌkao, kihtaoi iꞌipameoipua suunujorichio ahpo katewemiao, taamo Noonoa puꞌkao kiꞌyamekopua koꞌkomichioo? ¿Ki epeche nateyame ohjoare eemea taamo Noono tatanaraa, ki puꞌka tuchikichitia?
\v 27 Eemea koiꞌwamechekamerache inatame eemea, ¿pukaekamera epeche tehpe ahjaka mochitomio oꞌraniche eemea?
\p
\v 28 ’¿Achinikai tahpitika erakona eemea wisasori chuchapuamewichioo? ¿Ki tetewame eemea kuhsitere iintuameoi seewao, ki tehki nokayaipua wisasori netekao, ki teesa peeniatiame sewayo?
\v 29 Naakona, ¿ki epeche tísia peeniatiamepua ki Saromonichitia, apoe yawichi, tisiwa nateyame wisasori chuhchamekaipua?
\v 30 Riosio kuhsitere sewayameoi ki tehpe eꞌrame tísia peeniatame enesoo, ¡ki epeche iintotarepua aamooio, yooma kiꞌyakaopua aamo nakirewaka yasitoa? Waꞌa ihsiame enesoo Riosio, ¿achinikai ki pukachikamera paparani eemea?
\v 31 Waꞌa teeresoo, kihta aꞌchi chaachapamete eemea iꞌkachitiao: “¿Ihtatia koꞌkota teemea meereo? —erakoniame— ¿Achini nokaka tewita teemea taamo wakiratamiao? —erakoniame.”
\v 32 Yooma ihji ki Riosichi paparamea, waꞌa tiameche inatame puuua. Eemea yooma aamo nakiwia naneꞌriameo, apoe aamo Noonokamerapua, teꞌpa kahtiamera taamo neꞌneka.
\v 33 Pukaepa eemea epeche nateyamera inataka mochitopuapua, Riosi yeꞌkarichikamera inataka mochitopuapua, kiisi seꞌwi erakoka teꞌteretoka. Waꞌa aamo teꞌteresoo teꞌpa kahtiame taamo Noonoa, yooma itapiti aamo nakirewaka yasitoao, kiameripua.
\v 34 Kaꞌte yuuwesi eemea, meere aamo aꞌchi teeremia katewenarekao. Ehpeche waꞌapi aamo aꞌchi tiia, katewepuachepua. Puuu meere aamo aꞌchi teeremiaa, meere waꞌapi iinuepuamepua katewepuao. Senepi taawechi machenasiame taamo aꞌchi teeremiaa.
\c 7
\s Ki aaata aꞌchi tiame nayewaniame
\r (Ruuka 6:37-38, 41-42)
\p
\v 1 Eesusia ki aaata aꞌchi chaaneniamechi masitekao, chaanekapua ahpo masitiao:
\p —Kaꞌte ki kaawe chaachapamitia eemea aaata ihsiao, itapiti chiiaoi, ki aamo terijeraa Riosieo, aaata naꞌariapao.
\v 2 Waꞌa teꞌteriame aamo enesoo, waꞌachitia ki kaawe chaachapapuame eemeai. Kehkisa kehchuma aamo naꞌareria, waꞌachi kehchuma naꞌarepuame eemeai.
\v 3 Puuu aaata aamo katewenarewaa, aaata puichi pusiwekame, kasarara puhjenariameka tiiamepua. ¿Achinikai itapiti tahpitika eꞌriame eemea aaatao, kiisi weruma teekamekoipua puꞌkao ahpo puichio, eemea aamo puichio, epeche weruma teekamekaipua, ki nuꞌuti kutemorika tiiame?
\v 4 Eemea, puichi ki nuꞌuti kutemori teekameai waꞌa chaachapasaa, ¡achini iika tetewita eemea, aaata pusiweria kasarao? Eemea waꞌa kehchuma teekame enesaa puichio, ¿waꞌana chaachapamete eemea, aaata puichi, kasarara maꞌchipakemo tuukao?
\v 5 Waꞌa teꞌteriame enesaa eeme, kihta chaachapame tiiamepua. Ohso kaawe eemea, aamo puichi kutemorikamera pujipuapua pahchao, waikaope, kihta eina teerema eemea aamo puichio, aaata aamo piirechi kasarae pusiweria, aamo maꞌchipasekemichioopua.
\p
\v 6 Eesusia masiterepua tiame napawikameo, aaataopua seenekachio, kihta keepunariame Riosichi simiyameopua, peeniatiame. Puꞌka naewakaopua, cheerepua:
\p —Kaꞌte chuhchuri kiꞌya eemea itapiti teꞌta iyoriniameo, itapiti koowioi ki ihpapaseniamepua, perera tehte peenia teꞌtiameka tiamea, koowia puꞌka ihpapasetiaa yooma tekesoka naꞌatamapua, tiꞌtijoeai chuhchurika noonoimapua tiameo, amochi eꞌenakaopua kiꞌkimia. Waꞌa tiiamekatepua, aaata ki nakiyamea Riosichi simiyameo ahpo tuuyenia.
\s Aachin teeka kaaweruma teerewa iꞌyaniame Riosichi
\r (Ruuka 11:9-13; 6:31)
\p
\v 7 Piie taawechio Eesusia, Riosichi kaawe teerewa iꞌyaniame masitekapua, eee cheeka oꞌineka:
\p —Aamo Riosichi kaaweruma teerewa itasoo, kaaweruma itapiti aamo kiamapua; aamo Riosichi kaaweruma iꞌyame enesoo, Riosichi teimache muuua puꞌkao; Riosi taꞌperachi aamo enasooio itapiti kaaweruma teerewa iꞌyakao, wahjonepuamemua puꞌka iinueniachiopua yeeterao, aamoo puꞌka aamo iꞌya kiapuaichiopua.
\v 8 Kaaweruma eꞌraka itayamea, kiapuamechepua; Riosichi iꞌyamea, teimeripua Riosichio; Riosichi iꞌyaka eenamea, wahjonepuamepua kaawe yoramia.
\p
\v 9 ’¿Aatana eeme aamo taanao takari itakoio, tehte kiatapua?
\v 10 ¿Soꞌchi itasooi ahpo taanao, siinoi kiatapua?
\v 11 Aaata oowera tiꞌtijoekai ahpo tatanao, kaꞌkarumara kiꞌyame enesoopua itapitio, ¿ki epeche kaawerumara taamo kiatarepu taamo Noonoa, teꞌpa kahtiamea tewekachi?
\p
\v 12 ’Pukaepa eemea kaawe teerenariamea aaata wahjachio, aamo yorajerachitia teeremerimua puꞌkao. Waꞌa chiiame Riosia, ehkoriami ahpo nayewaturachi nayewariaa iyotetemichio.
\s Kuꞌwichi muirachi masiteniame
\r (Ruuka 13:24)
\p
\v 13 Puꞌka kuuwepasa naewaka Eesusia tiꞌtijoerio, Riosi yeꞌkarichi muiraa maꞌchitekapua eee cheeka:
\p —Riosi yeꞌkarichi siminariameaa, kuꞌwichi muirachikamera simiyame iꞌyapuapua pooeo. Puuukamerapua, Riosi yeꞌkarichi eenamea pooe. Piirechi pooe poꞌyaitepua tiameo, ki kuꞌwichi muirachi eename, nape puuua, Riosi kokosamiachikamera simiyamepua. Puꞌka pooeo ki tehki tiiamekopao, muuwaeme puꞌka pooechi uumpamepua, ki toinariamekapapua ahpo kiisi kaawe nokayao, puꞌka ki kuꞌwichi muirachi eenamechi pooe.
\v 14 Nape Riosi ahjama ahjaniachio pooe ki werepoe puuua, yeetaraai muiwachiopua, kúúꞌwichipua; waꞌa muiwao, ki muuwaeme tewayamepua.
\s Kuuu kaaweruma taakiamea, taakerachi machiwamepua
\r (Ruuka 6:43-44)
\p
\v 15 Piie taawechio Eesusia, kaawe ahpo neesetonurekapua ahpo masitiao, ki pichiwa chaachapamechiopua. Puꞌka ahpo inatenurawa nayewekaopua, eee chaanekapua:
\p —Eemea kaawe aamo inateka mochitopuapua, Riosichi simiyameo wihkuaka nayewamechiopua, pichiwaka naewamechitia chaachapamechiopua. Sapoorika nokayameopua poꞌwa konarekao.
\v 16 Puꞌkao eemea waꞌa nokayachio, waꞌa chaachapachiopua tiameo, kaawerumachi puuyanapuapua. Kaawerumachio kaꞌchitia machenameri ki kaawerumao. ¿Wehchajurichikona taakiamepu panijuwari, chuunakaio?
\v 17 Ki checheyame kuuua, kaꞌkaruma taakiamepua, nape checheyame kuuua, kiisi kaꞌkaruma taakiamepua.
\v 18 Ki checheyame kuuua, kaꞌchi iika taakemapua ki kaꞌkarumao; checheyame kuuuai, kaꞌchi iika taakemapua kaꞌkarumao.
\v 19 Yooma puuu kuuu ki kaꞌkaruma taakiamea, tehpunasa naꞌichi ihpapapuamepua, tajimichio.
\v 20 Yooma neꞌnepasaapa eemea iꞌka maꞌmasitari masitiao, itapiti taakerawachitia machima eemea puꞌkao, kaꞌkaruma enesoo, ki kaꞌkaruma enesoo puꞌka masitiao.
\s Ki yooma Riosi yeꞌkarichi muimeri
\r (Ruuka 13:25-27)
\p
\v 21 Eesusia Riosi yeꞌkarichi muipuame nayewakao, eee cheekapua:
\p —Ki yooma noꞌo ahpo Paamira teewame, noꞌo Noono yeꞌkarichi muimeripua. Waꞌa noꞌo Noono yeꞌkarichio, noꞌo Noono muimeri kaawe eꞌreriache muimeripua.
\v 22 Kajuyachi teꞌta taawechio, muuwaeme ki noꞌo Noono eꞌra noonoikamea, noꞌoo chaachapameripua: “Nape Paamira, ¿ki aamo nayewakamekosa teeme? ¿Ki aamo teewaka utewarichi puuyanakame teemeai nanaarario reemó? ¿Ki aamo teewarae cheeka ki ookapi ki maaenari peeniatiame nokakame teemeai?”
\v 23 Nape neeea waikao, chaanemapua puꞌkao: “¡Kiisi aamo macheyamenia! ¡Seꞌwi eemea noochio, tísia naꞌara noonowikame!”
\s Kaari chokitera nayewaniame
\r (Ruuka 6:47-49; Marako 1:22)
\p
\v 24 Seenepi simikameo Eesusia, kaari chokiterachitia waꞌachitaka nayewekapua tiꞌtijoerio, eee cheeka:
\p —Yooma noꞌo masiteria teetokamea, eꞌpechi karitakameka iintoamepua.
\v 25 Yuꞌki ki nuꞌuti eenakoiopua, ahkasioi ki nuꞌuti yeenakoipua neeroio, eekaoiopua, ki muuenati motakoiopua puꞌka kaario, kiisi ruꞌmimeri puuua, eꞌpechi tísia pewatiame nawateka karitatiamekopa.
\v 26 Nape ki noꞌo masitia teeretokamea, setechi karitakame ikiriachitia.
\v 27 Puuu karitariaa, weruma yukisoopua eeka ahjamao, aaki neeroiai ki nuꞌuti yeenasoopua tiame, pukae ruruputiaopua, ruꞌmirepua. ¡Waꞌa ikitiamea tísia kokosa ikitiamepua! Waꞌachi ikimeripu ki noꞌo masiteriachi pewatiame weritokamea.
\p
\v 28 Eesusi kajusoopua nayewakao, yooma tiꞌtijoeria tísia peenia eraparepua Eesusi masitiao,
\v 29 tísia yeꞌkaka nayewamekopapua masitekao, ki iyoteri tiꞌtijoechitia, kiisi aaata seeweka nayewamekopa puꞌkao.
\c 8
\s Eesusia repera kokoriame yachapatena
\r (Marako 1:40-45; Ruuka 5:12-16)
\p
\v 1 Tapanarami Eesusi roomosachi Riosi kaawe ihsiwa nayeweka kajusaapua tiꞌtijoerio, tetekitiapua waꞌa roomosarichi oꞌiniao. Waꞌa tetekitioopua, tisiwa muuwaeme taamo naꞌnaritokapua, tiꞌtijoe ooweru tiame.
\v 2 Puꞌka muuwaeme ahjama nokisinioio Eesusio, aaata chopokorieka weripakapua Eesusio, repera kokoriame, korowari tísia chewipatiamera. Puuua waꞌa iintokao chaanekapua Eesusio:
\p —Paamiraa, noꞌo piipatenaresaa noꞌo sautepuapua noꞌo kokoriao.
\p
\v 3 Eesusia waikao sekae ihchepakao, chaanekapua:
\p —Ejeꞌe, aamo sautenariame neeea.
\p Waikao Eesusia waꞌa cheesaapua, chaanekapua:
\p —Saukame itipisa muuua.
\p Waikao kokoriamea waꞌa cheesochepa Eesusio, saukame itipikamepua, ikanati.
\v 4 Waikao puꞌka sautesaapua Eesusia, chaanekapua puꞌkao:
\p —Née, kaꞌte tuuyemitia naaju aaataoi, iꞌka aamo noꞌo yoorariaopua. Ihchi siinka kiapuapua puꞌka Riosi ihkorewao, waami tiopachi eenakaopua neeseriosichio. Waꞌa eenakao, puꞌka kiapuapua, Moisetaru nuuraretia Riosiwichio oowewario, aamo yachapariawichioo, waꞌa tiopachio yoomahka aamo tetewimichiopua, aamo kokoriao yachapakamekopapua.
\s Eesusia, rooma kapitai weripateria sautena
\r (Ruuka 7:1-10)
\p
\v 5 Puꞌka repera kokoriame sautesoopua Eesusio, Kapenau mochiwachi siimpatiapua waikao. Waꞌa muipuachi nokisinioiopua pehjio, aaata natepatiapua, Rooma yawichi kapitaira. Puuua Eesusi ahsekao, tísia tesiwa cheeka, chaanekapua:
\p
\v 6 —Paamira, itapiti eratori teetoamenia amochio. Noꞌo neesetoka weripateriaa, tesiwatia poꞌyapu noꞌo taꞌpechio, kiisi werisiame. Noꞌo cheriwejerame neeea sautekekao.
\p
\v 7 Waꞌa chiiopa puꞌkao Eesusia, chaanekapua:
\p —Wee, kaawepua. Waꞌa simimane sautemiao.
\p
\v 8 Nape kapitaia waꞌa chiiopao chaanekapua puꞌkao:
\p —Nape Paamira, kihta noꞌo nateyo eꞌrame neeea noꞌo petechi pakipuaio. Neeea tísia amochi paparamepua, iꞌwache oꞌinia aamo cheesoo, yachapamapua.
\v 9 Neeeai nuureniamepua noꞌo epeche paamiratuameeoi. Nooeai noochi iinueme neeeai noꞌo nuurewa soontaroo. Puuua noꞌo cheesoo, “Waꞌa siimitia muuua”, waꞌa siimachepua; Piirechi noꞌo soontarooi chaanesoopua, “Eenao waꞌana”, enamachepua waꞌanao; noꞌo taꞌpechi yoratiaoi chaanesoopua, “Iꞌka yoramitia muuua”, yoramachepua puꞌkao.
\p
\v 10 Eesusia waꞌa chiiopa kapitaio, tísia peenia erapakapua puꞌkao, ki nuꞌuti paparamekopapua. Waꞌa iikapa Eesusia, ahpo pukamina nokisiame neꞌnepakaopua, chaanekapua:
\p —Pichiwa chiiamenia iꞌka tijoeo, yomatiame isaeri weeechioi, ki tetewikamenia teꞌta paparameo.
\v 11 Neeea chiiamepua, iꞌka tijoechitia paparakamea, káátisia ki ookapi tiꞌtijoe ooweru tiame, Riosi yeꞌkarichi muimeripua, yomatiame wehjoarichi mochikamea, yomatiame nenekumi weeechi eꞌnakame, cherayachitepa oꞌinia ariyachitikia oꞌinia tiame. Yooma puuua waꞌa Riosi yeꞌkarichi mochikao, tísia taꞌiria mochimeripua, Aurani ahjama, Ihsa ahjamaopua, Aakowo ahjamaopua tiameo, yooma pirena taꞌiria koaka.
\v 12 Nape yooma puuu ki iꞌka tijoechitia paparakamea, isaeri tiꞌtijoeai pahcha inamukai iꞌka Riosi tuuyewari ki nakikamea tiame, tukapachi uhjurapuamepua ki nuꞌuti oorosi tukapari tiiachi, waꞌao ki nuꞌuti naarakoniachi, taamerao tahpitika cheeniachi kiꞌsuka tísia aiwakaopua.
\p
\v 13 Waikao Eesusia ahpo pukamina nokisiame waꞌa chaanesaapua, chaanekapua kapitaio:
\p —Kaawe eꞌraka noꞌraka naaju aamo taꞌpechio, aamo paparariopa, yachapakame teimamua taꞌpechi kokoriameo.\fig |08-CN01702B.TIF|col|||Eesusia kapitai nayewani.|8:13\fig*
\p Waikaopu kapitai taꞌperachi kokoriamea, Eesusi waꞌa cheesoche yachapakame itipiriapua.
\s Eesusia Peero waasira yachapatena
\r (Marako 1:29-31; Ruuka 4:38-39)
\p
\v 14 Eesusia piie taawe Peero taꞌperachi ajasitioopua, Peero waasiraopua tísia cheꞌyame tewitiapua, ipetachi poꞌyame.
\v 15 Waꞌa tiioopua puꞌkao Eesusia poꞌyachi eenakao, sekae ihchepaka yachapatekapua puꞌkao. Waikao Peero waasiraa yachapasaapa, itapiti kooame yoramia werisikapua koꞌkopuawichio.
\s Eesusia ki ookapi kokoriame yachapatena
\r (Marako 1:32-34; Ruuka 4:40-41)
\p
\v 16 Puꞌka waꞌapi aario yooma waꞌami ohjoemea waapi, ki ookapi reemoikame uꞌyepakapua Eesusio. Waikaopua puꞌka naꞌarari yahchameopua, oowera teꞌyaka puuyanakapua puꞌkao. Waꞌaoiopua tiameo, yooma ihta kokoriame yachapatekapua tiame.
\v 17 Ihji Eesusie sautetiamea, ehkoriami Isaia cheeria, ikitiamepua. Puuu Isaiaa, iꞌka Eesusi naewakao, eee cheeriaipua: “Puuua yooma taamo kokosa ikitiaopua weerewachio, yomatiame taamo ihtaoi yuuwesiwaopua tiameo, taamo apechunekaopua puꞌkao, apochi uuka iꞌtorepua, kurusichi mukukao.”
\s Eesusi naꞌnaritonarekame
\r (Ruuka 9:57-62)
\p
\v 18 Waꞌa ohjonioiopua pehji Eesusi ahjamao, muuwaeme napawikame tetewikapapua ahpo norikameo, tísia resipakamekapapua waꞌasio, paonamina paꞌwechi siimpapo tuukapua waikao.
\v 19 Waꞌa chiioi Eesusio pehjio, waꞌa naaepakapua aaata iyoteri tijoe. Puuua naaepakao chaanekapua Eesusio:
\p —Masitari, aamo ahjama siminariame neeeai, ahkaoi aamo simiyachi.
\p
\v 20 Nape Eesusia nehjiakapua puꞌkao:
\p —Keeochia yeewachi ohjoemepua waꞌatioi, tuchikiai ahpo taꞌsochi kochiyamepua, nape neeea Tijoe Tijoetukamea, ki iinuemepua iꞌwa weeechio ahka noꞌo cheꞌrepasimiachioopua karichio. ¿Kaawe inatakamekosamua naaju noꞌo ahjama oinariao?
\p
\v 21 Piirechi aaata Eesusi keepuame tiamea, chaanekaipua Eesusio:
\p —Paamira, aamo ahjama oinariamene oiyao, nape noꞌo noono mukukame, wetemajimerikane pehjio.
\p
\v 22 Nape Eesusia iꞌka eꞌrao naneꞌriamekapaopua, oowera waꞌa chiiamekopapua puꞌkao, wahjachi waꞌa keepuameo waꞌachi ahpo eꞌrameko erakomichiopua puꞌkao, pukaepa eee cheeka nehjiakapua puꞌkao, Eesusia:
\p —Pichiwa noꞌo ahjama oinariame enesaa, kihta eina eꞌremetemua aamo noꞌo ahjama siminarewao. Pichiwa enesoo aamo noono mukukameo, wahjipakameka teꞌteriame Riosichikamera toipuapua puꞌkao, wetemajimichioo.
\s Eesusia eeka teewetena, paꞌwe peꞌkonira tiame
\r (Marako 4:35-41; Ruuka 8:22-25)
\p
\v 23 Waꞌa cheesaapa Eesusia, pawekakerachi moꞌmoenatiapua.
\v 24 Waꞌa paꞌwechi nokisinioio ki kuita yukipakapua ki nuꞌuti eejeka. Paꞌwe peꞌkoniraai pawekakerachio, aampasi chiꞌposiapua, pawekakerao piwiteme teereteka. Iꞌka waꞌa ikinioio Eesusia kochipariaipua pawekakera wasichitu poika.
\v 25 Waikao teeme Eesusi ajawariaa, pusatekapua Eesusio, chaachapaka:
\p —¡Paamíra, Paamíra pusasaaa! ¡Werisika taamo kuꞌisa! ¡Ki piwiteme teetona teeme?
\p
\v 26 Waikao Eesusia pusatetiaapa, taamo chaanekapua:
\p —Ai eeme, ¿achinikai tísia majayame eemea? ¿Kiisi ahjachi erakona eemea noochio, noꞌo ihsia tetewakameai? Waꞌa cheesaopua werisikao, taꞌomakapua eekao, yuꞌkiopua tiame.
\p Waikao yuꞌkia eekaa tiame taꞌomatiapao, teewekapua. \fig |09-CN01708B.TIF|col|||Eesusi Arirea paꞌwechio, yuꞌki tísia eekaeka teewetena.|8:26\fig*Waikao, yooma yúúweeme itipikapua waikao, paꞌwechio.
\v 27 Waikao teemea tísia peenia erakokaopua iintoriao, taamo chaachapaka teemea:
\p —¿Ihtana tijoe iikame ihjia, ahkasi yuꞌkia eekaai eꞌwiameo?
\p Waꞌa erakoka itipitiapua puꞌkao.
\s Kaatara weeechi ooka tijoe reemoikame
\r (Marako 5:1-20; Ruuka 8:26-39)
\p
\v 28 Kaatara weeechi ajasitioopua paonamina waꞌa paꞌwechio, puꞌka meereo pooechite moꞌmoenanioio, senawato ooka tiꞌtijoe reemoikame taamo natepakapua, Eesusi ahjama nayewamia. Ihji reemoikamea wahjipari toaniachi ohjoeme eneriapua tísia nenekatuame. Waꞌa teꞌtiamekopua puꞌkao, aaataai ki uꞌmatome tiiapua waꞌamio, pooechio.
\v 29 Ihji ooka reemoikamea wahjipame wetemajiwachi ohjoeme senawato puuyakamea, weeru sisinakokaopua, chaachapakapua Eesusio:
\p —¡Muuu Riosi Taanara, ihtana yoramia teetonamua wakinao? ¿Taamo kokosamia eenamemua keꞌchu taamo kokosapuame asiyoio?
\p
\v 30 Teesa waanami kaawi kahjenachio, muuwaeme ohjoriapua koowi tepuniame, koaka nokayame. Reemoikamea puꞌka waꞌa ohjoame tetewapao,
\v 31 utewa chaachapakapua Eesusio, pukachi ahpo uhjurapuawichiopua. Puuua chaachapakapua Eesusio:
\p —¡Eesúsii!, iꞌka tijoechi taamo puuyanameri enesaa, puꞌka koowichi taamo reesisepuapua muimichiooo.
\p
\v 32 Eesusia chaanekapua waikao:
\p —Eꞌesa naaju, waꞌa muimitia eemea.
\p Waikaopu reꞌremonia puꞌka tiꞌtijoechi puuyakaopua, koowichi muikapua waikao. Apochi muitiaapa koowia reemonioeo, kai muenáti ujumakaopua, tekoratatipo ruhjikapua paꞌwechi neerochi. Waikaopua waꞌao, yooma wahjipakapua siꞌsirika.
\p
\v 33 Waikaopua koowi tepuyamea, waꞌa noonoikopa koowio, ahkasi mochiwachisi ujumakapua tísia majakame. Waꞌa ajasisaopua mochiwachio yooma tuuyeriapua waꞌa mochikameo, ihtana ikiriamekopua, puuu ooka tiꞌtijoe reꞌremoikameopua.
\v 34 Waikao waꞌa mochiwachi ohjoemea ikanati Eesusi kahtiachi eꞌenariapua. Waꞌa eꞌenasaopua Eesusi ihsiachio, puꞌka iintoria majakaopua, utewaeme itanekapua Eesusio, sewinachi akipamichiopua, ki ahpo weewachi.
\c 9
\s Eesusia tuꞌwikame yachapatewa
\r (Marako 2:1-21; Ruuka 5:17-26)
\p
\v 1 Kaatara oꞌinia Kapenau noꞌrapakao, pawekakerachi moꞌmoenatiapua Eesusi ahjama.
\v 2 Waꞌa ajasitioopua Eesusio, aaata tuꞌwikame uꞌyepatiapua waꞌao, eꞌtaparachi tekitoka. Waikao puꞌka tuꞌwikameo, puꞌka uꞌpakameopua tiameo, tísia apochi paparamekopua puꞌkao, Eesusia chaanekapua tuꞌwikameo:
\p —¡Oisa erapasaaa temaríi!, aamo sautema neeea, aamo tatakorio cheriweka.
\p
\v 3 Ikanati waꞌa cheekopa Eesusio iyoteri tiꞌtijoea, erakoriapua apochio: “Ihji tijoea, naꞌarenapua Riosio.”
\v 4 Nape Eesusia naneꞌriapa iꞌka erakoao, chaanekapua:
\p —¿Achinikai noꞌo naꞌara cheerio erakoame eemea Riosio?
\v 5 ¿Naakonakosa ki epeche ki tehki ohjoarepua: “Aamo cheriwiamenia tatakoririao” —chaniwame, naatikosaoi— “Yachapasa oisí”?
\v 6 Iꞌka tuꞌwikame noꞌo cheeriaa aamo tetewimichio cheekamenia, neee Tijoe Tijoetukameo, reesiseri iinuekamekopapua iꞌka weeechi cheriwepuameopua tatakorio.
\p Waꞌa chaanesapa Eesusia puꞌka nekakoameo, chaanekapua tuꞌikameo:
\p —¡Sausáaa, werisika oisíii! ¡Saukame muuuapa waꞌasiii! Ehpeo apechunasa aamo ipetao noꞌasa.
\p
\v 7 Waꞌa cheesoche Eesusio tuꞌikamea, saukame itipikapao, ahpo ipeta apechunasa mookeka noꞌrakapua. Waikao Eesusia waꞌa iintosaapa, iyoteri tiꞌtijoe neꞌnepakaopua, chaanekapua:
\p —Aaí. ¿Ki saukamekosa, noꞌrapukosamene puꞌka?
\p
\v 8 Waikao Eesusi iintoria yooma tetewikamea, ki nuꞌuti iyoriwa tetewikapua puꞌkao. Waꞌa iikapa puuua, weruma kaaweruma paparari nayewaka, paparakapua Riosichio, puꞌka Eesusio weruma utewari kiaretiopua, aaata weeechi tijoekoipua.
\s Eesusie Maateo yeetoniame
\r (Marako 2:13-17; Ruuka 5:27-32)
\p
\v 9 Ehpeo Eesusi noꞌo paajuteria ahjama oimichio, nayewamane. Piie taawechi noꞌo Rooma yawichiwichio koparowaka ihsioio, Eesusia noꞌo chokichiami uꞌmatoaio, noꞌo paajutesikapua, eee noꞌo chaaneka: \fig |10-CN01691B.TIF|col|||Eesusia Maateoo, ahpo ahjamache oimichio yeetona.|9:9\fig*
\p —Nahpe Maateo noꞌo ahjama, ahkaoi noꞌo oiyachi ahjama oitai.
\p Waikao neeea, ahjama siinkapua. Waika oꞌinia neeea, ahjama oiyamepua.
\p
\v 10 Waikaonia puꞌka waꞌapichio, noꞌo taꞌpechi paajutekania aari enamichiopua koꞌkomiao, noochitia Rooma yawichiwichio koparoame, napawisa koꞌkopuachi. Waꞌachi waꞌa eꞌenariapua tiame, ki kaawe nokayame, puuua waꞌachi koꞌkakapua tiame, Eesusi taamo ahpo masitera ahjama koaka kahtiachi.
\v 11 Neipa meeriamio parisero tiꞌtijoea, Eesusi naneꞌrekapao tatakoriame ahjama koꞌkariopao, taamo iinatukekapua chaachapakao:
\p —¿Achinikai aamo masitaria, yawichiwichio koparowame ahjama koꞌkakamepua, wahjachi tiꞌtijoe ahjama tatakoriame?
\p
\v 12 Waꞌa chaachapachaniopao Eesusia, chaanekapua puꞌkao:
\p —Ki kokoriamea ki nakiyamepua ahpo sauteniameo; kokoriamerakamerapua, ahpo sautewa nakiyamea. Neeea, tatakoriame ahjama koayamepua, puuukamerakopapua ahpo tatakoriria sautepuameo.
\v 13 Nonorasaapa, Ehkoriami Iyoterichi chiia, neꞌnepuapua, eee chiiachi: “Ki itapiti noꞌo ooweniameche tetewinare neeea, itapiti meꞌyetiame noꞌo ooweniame. Neeea aamo iikachikamera, kaaweruma enepakame tetewinare neeea, noꞌokamera oowe eꞌreka paparakamera.” Neeea tatakorikamera noochi paajutemia eenakame neeea, noochi paparaka enasoopua cheriwemiapa tatakoririao, ki ahpo tatakorieme erakoamekoopua kaꞌi.
\s Ki koiꞌwari Riosi iyoriwachi simiyame iinatukewa
\r (Marako 2:18-22; Ruuka 5:33-39)
\p
\v 14 Seenepi simikame Waani Paatori naꞌnaritoamea, Riosi iyoriwa ki koiꞌwarichi simiyame iinatukekapua, Eesusio:
\p —¿Achinikai teeme Waani masitewaraa, paꞌpariseroa tiameo, tísia Riosi iyoriwa ki koiꞌwa yooramepua, nape aamo masitewaraa, ki waꞌachi nokayamepuá?
\p
\v 15 Eesusia nehjiakapua:
\p —¿Yuuweeme mochitariarepua nenewiwachi paajutetiamea, neewimerio ahpo paajutetiachi ahjama kahtioopua pehjio? Nape noꞌo neewimerika tiiame apechunatioopua tewekachio, waikamiope oꞌinemeri noꞌo masitewaraa, ki koiꞌwa Riosiwichio iyoriwa yoorakao.
\p
\v 16 ’Neeea iꞌka wehjoarichio weemera Riosichi teꞌterewa enepatemia eenakamenia. Oochetiame Riosichi teꞌterewa nokiwameo, animari koꞌyeka kohseniamechitiaopua oowewa, kiteremichiopua puꞌka nokiwameo. Aaata ki koyachiame weemera wisasorieopua, oochetiame wakiraopua. Weemera wisasori chuꞌrupasokoopua, oochetiame wisasori koyacheraa siꞌpanamiopa puꞌkao, waꞌa ikisoopua puꞌkao, epeche teeremerikopua siꞌpariachio.
\v 17 Waꞌachitia weemera wiinooi, ki oochetiame wiꞌchi aarichi toaniamepua. Puuua oochetiame wiꞌchi aarichi toatiaa, siꞌpama oochetiame aaria wiꞌchi. Waꞌa ikisoopua puꞌkao, waꞌatia wekamapu wiinoa aaria tiame. Weemera wiinoo weemera aarichi wiꞌchichi toaniamepua, nenekuti kaꞌkaruma enesoo ki siꞌpamichiopua.
\s Airo maarara nayewaniame; aaata oowitiame Eesusi ampawakirachi ihchepakame tiame
\r (Marako 5:21-43; Ruuka 8:40-56)
\p
\v 18 Waꞌa chaanioipua Waani naꞌnaritoao, senawato waꞌa eenaka Uurio tiꞌtijoeri paamiratuamea. Ihjia ikanati chopokorieka weripakao chaanekapua Eesusio:
\p —Paamira, yaapiti simijerani neeea noꞌo maara neꞌnemia. Ihpi kiterepakapu noꞌo maaraa, nape waꞌa eenaka aamo sekae ahjachi ihchepasoo, eenechi oijenamapua.
\p
\v 19 Waꞌa chaanetiache Eesusia, ahjama siinkapua neꞌnemiao, ahpo yeeka oiya yeetoka.
\v 20 Waꞌa simiyoiopua pooechio, pukamina naaeparia piiripi oowitiame. Puuu oowitiamea, oosa mariki aampa ooka paaumpari iꞌtoame eneriaipua eerasukao. Ihji oowitiamea noriwi ihchepariapua Eesusi wisasoriwachio, eꞌraka:
\v 21 “Wisasorichioi ihchepasaane, saumachenia.” \fig |11-DN00438b.tif|col|||Oowitiame Eesusi wisasoriwarachi ihchepani. |9:21\fig*
\v 22 Waꞌa ikitiaapa Eesusia, kuꞌrika neꞌnepakao chaanekapua oowitiameo:
\p —Kaawe erapasa maararaa. Muuua noochi paparaka ihchepakapao, saukame itipikamemua waꞌasi.
\p Waika waꞌapichio, saukame itipiriapua.
\p
\v 23 Eesusia tijoe paamiratuame taꞌperachi ajasitioopa, weeru chaachapa waꞌáo naarakokao, pakapuchera chaajateka oꞌinemerikaiopua waꞌasi mukukame iꞌtopuawichioopua wetemajimiao.
\v 24 Eesusia chaanekapua waꞌao:
\p —Ehsoo eemea, seꞌwi ajapasaopua pahchúo. Ihji kutewea kiisi mukukamekaitepua, oowera kohchiaite ihjia.
\p Waꞌa chiiopua Eesusio tiꞌtijoeria, aꞌachekapua naꞌareka.
\v 25 Waꞌa cheesao Eesusia yooremina pakikao, yooma puuyanakapua waꞌao. Waꞌa ikisaopua puꞌka kiterepakame maaeniameo, sekachi chapika oijenatekapua.\fig |12-DN00437b.tif|col|||Eesusi Airo tewaniame maarara sautena.|9:25\fig*
\v 26 Eesusi waꞌa iintoriaa, yooma puꞌka weeechiami naneꞌreretiapua.
\s Eesusia, ooka ki mamachiriame yachapatena
\p
\v 27 Waꞌa oꞌinia Eesusi machenasoopua, ooka ki mamachiriame naꞌnaritokapua siinakosika, aaatae panitoka iꞌtoniaiopua chaachapasiapua Eesusio:
\p —¡Ehkoriami Raawichi eenameee, taamo cheriwesa muuuaaa!
\p
\v 28 Aaata taꞌpechi pakisoopua Eesusio, waꞌa eꞌenaka naaepakapua Eesusio. Waꞌa eꞌenakopapua puꞌkao, iinatukekapua Eesusia:
\p —¿Noꞌo kajumio erakona eemea aamo sautekao?
\p —Ejeꞌe Paamiraaa —chaachapakapua.
\p
\v 29 Waikao Eesusia puichi ihchepakao, chaanekapua puꞌkao:
\p —Saukame itipiame eemeapa, noochi paparakapa.
\p
\v 30 Waikao ki mamachireriamea tiꞌtijoe, saukame itipikapua. Waꞌa iintosaapa Eesusia, chaaneka uhjurakapua ohjirachio:
\p —Kiisi aaata chaanemitia eemea, iꞌka noꞌo aamochi iintoriao.
\p
\v 31 Nape puuua waꞌa puuyasacheo, yooma mochiwachiami naneꞌreteriapua, ahpo yoraretiaopua Eesusieo.
\s Eesusi niꞌo tijoe nayewateria
\p
\v 32 Puꞌka ki mamachiriame pukeri puuyasooipua taꞌpechio, wahjachi ajasikapua waꞌao, niꞌo tijoe uꞌyepame Eesusio, puuua reemo yahchame eneriapua tiame.
\v 33 Puuu tijoe niꞌoa, Eesusi maꞌchipasochepua reemoo, oꞌinekapua nayewakao. Iꞌka waꞌa iikame tetewapao Eesusio, tiꞌtijoeria tísia peenia erakokao, chaachapakapua:
\p —¡Iꞌwa isaeri weeechio, kiisi tetewameai teemea eee ikiwameo, ihtá taawechioi!
\p
\v 34 Nape paꞌpariseroa waꞌa chaachapame inamukapaopua puꞌkao, chaachapakapua:
\p —Aa nape puuua waꞌa ihsiamepua reꞌremo puuyachakao, reemo noonorae kuꞌiniapa, pukae kianiamekapa puuua, teꞌta utewario.
\s Eesusia, tiꞌtijoeri tesiwa eꞌreka tetewanipua
\p
\v 35 Eesusia yomachi muuwari mochiwachiami oikao, nuꞌnunti mochiwachiamiopua tiameo, yooma pipiripi iꞌisaeri napawikarichiamioipua tiameo, masiteka oiriapua tiameo. Eesusia, Riosi yeꞌkarichi simiyame masitekaopua waꞌamio, yooma ihta koꞌkoame sautesikapua tiame, ihtaoi weerewachi aꞌchi eraniameopua, sautekapua tiame.
\v 36 Yomachiami waꞌami tesiwa teꞌtiamekopapua kuꞌiwa nakikao, poꞌwa ki tepuniamechitia mochitoamekopua puꞌkao, tísia tesiwa eꞌrepakapua puꞌkao.
\v 37 Waikao Eesusia ki ookapi tiꞌtijoeri waꞌa tiiame tetewikapaopua, taamo chaanekapua ahpo ajawariao:
\p —Riosi tehkiwachio ki nuꞌuti tehki simiyamepua, nape tekipanamea ki weekapua, ehpeche ki ookapi nakiwiamepua pehjio.
\v 38 Pukaepa ehpeche weeka tekipaname itamitiapua noꞌo Noꞌno tewekachio, Apoe iꞌka echiwa Teekoraopua, taamo kuꞌika apechunameriopua iꞌipario, puꞌka iꞌipari tiꞌtijoeri noochi paparameriopua.
\c 10
\s Eesusie oosa mariki aampa ooka, uuka ajawatiame
\r (Marako 3:13-19; Ruuka 6:12-16)
\p
\v 1 Waꞌa cheesapa Eesusia, taamo ahpo ahjama ohjoameo, oosa mariki aampa ooka uusaopua, ahpo waapi ajapanurekapua. Waꞌa ikisaopua, taamo nayewatumia siimpameri ajawakapua. Taamo uusaapua siimpamichioo, ahpo utewari taamochi yahchekapua, puꞌkae utewarie taamo puuyanemichiopua reꞌremoopua tiꞌtijoechio, yooma ihta koꞌkoameopua tiameo, pukae yachapatemichiopua weerewachi kokoreniame.
\p
\v 2 Ihji teeme oosa mariki aampa ooka ajawatiamea, ihjipua: pahcha simiyamea Siimoni Peero teewataniame, Anteresi Peero poonira; piirea Saantiaokapua Waani tiame, naꞌpa Sewereo tatanara;
\v 3 piirechia Eeripekapua, piirea Waatorome, epeche piirea Toomasi; waꞌa ikisa piirechia tiameo, neee Maateokapua, Rooma kahtiame yawichiwichio koparoaka yasitoai; piirea Saantiaokapua tiame Arajeo taanara; piirea Taareokapua;
\v 4 piirechia tiameo, Siimonikapua Weemuame teewataniame tijoe; piirea Uurasi Ihkariótekapua Eesusio, noriwi nehjakame.
\s Eesusie Riosi yeꞌkarichi nayewatumichio uhjurawa
\r (Marako 6:7-13; Ruuka 9:1-6)
\p
\v 5 Eesusia taamo oosa mariki aampa ooka masitera uusaopua, eee cheeka taamo uhjurapuame ajawakapua:
\p —Kaꞌte ohjomitia ki isaeri tiꞌtijoerichio, Saꞌsamaria mochiwachiamioi.
\v 6 Ohso kaawe isaeri mochikachiami siimpapuapua, poꞌwa ki tepuniamechitia mochikamechi, tatakorichi wewekakame mochikachi tiꞌtijoeri.
\v 7 Puꞌka tiꞌtijoerio chaanepuapua: “Aamo Riosi yeꞌkarichi muitemeria, aamo weeechi ihsiame puuuapa. Puꞌka aamo nayewemia eꞌnakame teemea.”
\v 8 Puꞌka Riosi yeꞌkarichi simiyame nayeweka nokisikao, yooma aaata kokoriameo sautesipuapua puꞌkao; mukukameo ahjatepuapua puꞌka; repera kokoriameoi piipatepuapua puꞌkao; reemo naꞌarari yahchameoipua, maꞌchipasepuapua tiame. Eemea puꞌka sauteniame nokisiaio, kihta toomi koparoachi nokisipuapua, waꞌa teꞌteretomeri eemea iꞌka Riosi utewario, kihta koparoawachi kiatiamekapapua.
\p
\v 9 ’Toomio itapiti aamo ahjae tarimiao, kihta iꞌtoka siimpapuapua.
\v 10 Mokewarioi kaꞌte iꞌtoka siimpamitia, itapiti aamo ahjachi iꞌtomiao, piirechi wakiraoi, piirechi kaakaoi, teesoraoi; waꞌatia siimpameri kihta iꞌtokao, tekipanameo, ahkaoi ahpo nokayachio koꞌkotepuamekopua.
\p
\v 11 ’Ookapi taꞌpeekachiami asikaio, Riosichi paparame iꞌyapuapua, aaata aamo cheꞌrepamiachi kiamia tiiachi. Aamo cheꞌrepari kiatiachioi, waꞌache mochisa uumatopuapua.
\v 12 Aaata taꞌpechi asiyaio, Riosichi mochikamechitia teepotapuapua.
\v 13 Waꞌa taꞌpechi aamo asiyachiamio, Riosichi paparamechitia aamo asipusoo, waꞌache cheꞌrepasa uumatopuapua. Nape ki Riosichi iyoriame enesoo, poanachi iꞌyapuapua cheꞌrepapuachio.
\v 14 Nape wahka mochiwachi, ki aaata aamo kianaresoo cheꞌrepapuachio, aamo tarachi pechichisache kaakao uumatopuapua waꞌao, ki ahpo kaawe eꞌreretia pechichisa.
\v 15 Puꞌka waꞌa teꞌtiamechio tiꞌtijoeri, pichiwa chaaninia puꞌkachio, ki teesa tiame wichimerikopua Riosi kokosario teꞌta Riosi katewemiachiopua tiꞌtijoerio. Epeche kokosari aiwamerikopua puꞌkao, ki Sooroma muuwari mochiwachi, Oomora muuwari mochiwachioiopua tiame, Riosi kokosari aiwariachitiaopua.
\s Chapinarewa erakoa Eesusichi paparame naꞌara yoraniame
\p
\v 16 ’Tísia maajoichitia cheꞌmaka ohjopuapua aamo siimpachio, waꞌa aamo noꞌo uhjurachio, sapoori tiꞌtijoe ooweru tiame mochiwarichiami aamo uhjuramenia. Waꞌami ahka aamo tetewisaapua, aamo koꞌkonaremapua, puꞌka aamo Riosi kaaweruma tuuyesiopa, tísia aamo naꞌareka tetewimapua. Pukaepa eemea, koorochitia kihta chiiame enepuapua, kihta nekame tiameo.
\v 17 Puꞌka tiꞌtijoechio kaawe aamo neesetopuapua, ki senawato yoorewa neesetoamechi wenejipua tiiame enepuaichiopua, seenekachioi puuua aamo wenejikao karichiami ahkaoi aamo toanaremapua. Iꞌisaeri napawikarichioi aamo iꞌtomapua wepipuawichioo.
\v 18 Teꞌta yawichi peereirachi uꞌupapuame eemea wenejika, noomina teꞌteriapa eemea ahjama. Waika chaachapameri eemea noꞌo nehpupakao, waꞌakachi, teꞌta yaꞌyawichi tetewachi. Eepi waꞌa yorapuame eemea aamo ohjoachio ihta yaꞌyawichichioi, ihta aaata seesenu yaꞌyawichichioi iꞌisaeri.
\v 19 Nape ahkaoi teꞌta yawichichi upatiaio, kaꞌte seewemitia eemea aamo chaachapamiao, achini ihtana chaachapaka aamo nehpupapuameopua. Riosi Apoea amochi ihsimeripua nehpupaka, aamo chaachapamiao nayeweteka.
\v 20 Ki aamoe naewai chaachapameri eemea, apoe Riosi ihsimeripua amochi nayewaka, apoe ahpo Riosiwarie.
\p
\v 21 Waꞌa cheesaapa iꞌka nayewasikapua:
\p —Asimiitepua piie tawechiamio, aaataa noꞌo ahjama ohjoniopao, ahpo poponiemeai ahpo koꞌimiitepua; noonoraai ahpo tatanao, waꞌachi iintomiitepua ahpo taana meꞌyaka; tatanaraai tiame ahpo noono nekamuchekao, merimeripua tiame ahpo noonoo, ki tetewinariapa ahpo noonoo ahjama teereniameo.
\v 22 Ahkaoi tiꞌtijoeria aamo nekamuchemeripua noꞌowichioo, nape ahkasi kateweri taawechisi ki seꞌwika noochi paparaka teꞌteretosoopua newipatepuamepua, kakupachi iintapakao.
\v 23 Pirenapi mochiwachi naꞌara yoramia naanaritoniaa, pirenachi mochiwachiami ujumapuapua; neeea noꞌo ikimiao, kiisi wehchi wichimeripua, neee Tijoe Tijoetukamea keꞌchu aamo yooma ohjoi iꞌisaeri mochiwachiamio, meritiai eenechi oijenakame eenakame enamania.
\p
\v 24 ’Aaataai masiteraa, ki epeche tiiamepua ahpo masitario. Aaataai ahpo teeko tekipanakiamea, ki epeche tiiamepua ahpo teekoo.
\v 25 Puuu masiteraa, ki ahpo masitari epeche tiiame tetewiniamechitia, ahpo tetewipo maaemetepua. Aaata tekipanamea, ki ahpo teeko tetewiniamechitia, tetewipo ahpo maaemetepua. Noꞌoo, noꞌo Weseu riaorósi tewatioo, ¿ki epeche eemekamerakosa riaorósi tewapuamepua?
\s Aatanakamera majawepuame
\r (Ruuka 12:2-9)
\p
\v 26 Eesusi iꞌka taamo masitesaapua, iꞌka taamo chaanekapu:
\p —Nee. Kaꞌte seewemitia masitari ki kaꞌkarumao aamo naꞌariao, yooma itapiti aamo naꞌaretiamea kihta noriwi itipimerikaitepua. Yooma waꞌa chaachapakamea, Riosi teꞌta kokosari tísia aiwatepuamepua. Yooma noriwi tiiamea, yooma maꞌchi teerepapuaite puuua; yooma noriwi naꞌara nokitiameai inasoka, yooma naneꞌrepuaitepua, Riosi kokosarichi taawechio, teꞌta Riosi tiꞌtijoeri teꞌteria katewiachiopua.
\v 27 Pukaepa eeme piineri mochikai noꞌo masiteria, yooma tetewachi masitepuapua aaatao, yooma aamo noꞌo ki aaata inamuachi masiteriao, yooma inamuachi masitepuapua puꞌkao.
\v 28 Kaꞌte seewe nokisimitia aamo weerewa merinariameo, aamo weerewa meꞌyakaipua, kaꞌchi iika merimeripua aamo iikao, Riosi ahjama yasimeriopua. Riosikamera aamo kokosamia seewepuapua, teꞌta ki wahjiame aiwarichi uhjurapuame.
\p
\v 29 ’¿Kikosa tuchikia, piiripi toomichi waꞌapi nehjitioiopua puꞌkao, ki naneꞌretare Riosia puꞌkao, piiripi puꞌkaoio mukukoo?
\v 30 Aamoo Riosia, ¿ki epeche nateyame tetewame ohjoare Riosia, ki tuchikichitia? Puuua ahkasi aamo kuupaoi, naneꞌriamepua kehkina aamo kuupaekopua.
\v 31 Pukaepa kihta seeweka mochitomete eemea, epeche nakiwamekapapua Riosieo, ki tuchikichitia.
\s Ki aaata seeweka Eesusichi paparameko tuuniame
\r (Ruuka 12:8-9)
\p
\v 32 Eesusia simiteka masitekao, chiiapua:
\p —Aaata noꞌo ahjama tiio tuuyameo, waꞌachitia noꞌo ahjama tiio tuuyo tuuyemania puꞌkao, apoe teꞌta noꞌo Noonochi teꞌpa kahtiamechio.
\v 33 Nape aaata tiꞌtijoechio ki noꞌo ahjama tiio tuukameo, neeea noꞌo Noochio teꞌpa kahtiamechio, kiisi machiyo tuumania puꞌkao.
\s Ki napati waꞌachi erakowa
\r (Ruuka 12:51-53; 14:26-27)
\p
\v 34 Puꞌka masitesaapua tiꞌtijoerio, ki ahpo waꞌachitia inataniame masitekapua, eee cheeka:
\p —Noꞌo iꞌwa weeechi eenariwaa, ki napati taꞌiria mochipuawichio noꞌo eenario erakopuapua, tiꞌtijoeriopua noochi simiyame chaachapakao, ahpo nekakomerikopa.
\v 35 Ahkasi aaata taꞌpechi mochikameai, ki waꞌachitia ahpo erakomapua noꞌowichio tiiachiopua. Tatanaraa, ahpo noonochi noochi paparameo, ki waꞌachitia erakomeripua; mamararaai ahpo yeeyechioi, ki waꞌachi tiiame erakomeripua noochi paparopa ahpo yeeyeo; momoriawaraai, noochi paparopa ahpo waasio, nekakomeripua.
\v 36 Waꞌa teꞌterewachio, ahpo taꞌpechikaiopua waꞌapio, ahpo seepuraweka enemeripua.
\p
\v 37 ’Aaata ahpo noonoo ahpo yeeyekamera epeche nakiyameapua ki noꞌochitiao, ki noꞌo ijinuwara teereme tiiamepua. Waꞌachitia aaata ahpo maaraoi ahpo taanaoi epeche nakiyamera ki noꞌochitia, ki noꞌo ahjama teereme tiiamepua.
\v 38 Aaata ki noochi paparawawichio anachaka yasitoamea, naꞌareniaoi aaataeoi, kiisi noochi teeremetepua.
\v 39 Noꞌo ahjama tiia noriwi teerenariamea, kihta iinuemeri puuua noochio, ahpo ahjama teerewao. Nape ki inasoamea ahpo noochi tiiao, kaawe teeremetepua noochio, ki ahpo inasoamekapapua noochi tiiao.
\s Iintorewawichio kianiame
\r (Marako 9:41)
\p
\v 40 ’Aamo kaawe tetewamea noochi tiiopao, noꞌo kaawe tetewamepua tiame. Waꞌachitia noꞌooi kaawe tetewamea, noꞌo Noono kaawe tetewamepua tiame, Apoe noꞌo Noono noꞌo weerakame, tewekachi oꞌinia kahtiame.
\v 41 Aaata noochi tiiame Riosiwichio kaaweruma nayewatuamea, kaawe uuka tetewameapua Riosi chiiao, waꞌachitia ahpo iinuepakamepua, Riosie ahpo kianiameopua. Yooma noochi eneka Riosichi kaꞌkarupakameo, kaawe tetewame noꞌo Noonoo, waꞌachitia ahpo iinuepakamepua Riosie kianiameo.
\v 42 Aaataai, pukeri noochi oꞌichame paparakao, teesaoi kuꞌikoipua puꞌkao, neeroioi kiꞌyakaopua paramusoo, Riosia kaawe eꞌraka tetewamepua puꞌkao, ki waꞌatia toimeripua puꞌkao, itapiti ahpo kiameriopua, tísia kaawerumaopua.
\c 11
\s Waani Paatori uhjuraria
\r (Ruuka 7:18-35)
\p
\v 1 Eesusia kajusaapa taamo oosa mariki aampa ooka ajawatiame yorapuame tuuyekao, waꞌapi waꞌami masitemia simikapua taamo ahjamao, ahpo Noono kaaweruma tuuyewari tuuyewamiaopua.
\p
\v 2 Waani Paatoria yeetaeka kahtiaiopua perekarichio, Eesusi inisia inamukapaopua, ookapi ahpo masitia uhjurariapua Eesusi iinatukemichioo.
\v 3 Waania eee cheeka iinatukenureriapua Eesusio:
\p —¿Muuupu Ehkoriami enamio tuutiame Iyoterichi, piirechikosa puuyetaone, pehji?
\p
\v 4 Eesusia iinatuketiapao, nehjiakapua cheekao:
\p —Nonorasaa eemea, yooma aamo tetewaria noꞌo ihsia, tuuyepuapua Waanio, yooma aamo noꞌo chiia inamuriaopua tiame:
\v 5 ki mamachiriameo noꞌo maꞌchirepatio tuupuapua; rojowi kokoriameo, sautio tuupuapua noꞌoo; repera koꞌkoriameoi, noꞌo yachapatio tuupuapua tiame, piipakame itipiteka; \fig |13-DN00441b.tif|col||| Eesusia Waanie uhjuratiameo, ki ookapi kokoriame sautiameko, Waani tuuyenuria.|11:5\fig*naꞌnakapioio, noꞌo sautio tuupuapua puꞌkaoi, inamuteka; mukukameoio, noꞌo oijenatio tuupuapua eenechi; ahpo tatakoririopa tísia cheriwejerao, nooe cheriwio tuupuapua.
\v 6 Noochi kiisi seeweka oowe eꞌriame, tísia kaawe yorapuameko tuupuapua puꞌkao, noꞌo Noonoeopua Riosi.
\p
\v 7 Waikao iꞌka Waani naꞌnaritoa nonorapusaapua Eesusia, Waanichi simiyame nayewasikapua waꞌa muuwario, eee cheeka:
\p —¿Ihtana neꞌnemia siimpaka eemea ooruchi weeechiopua? ¿Aaata majaka kuhsichitia chachapia ihsiame eekaekosa, neꞌnemia siimpakame eemea waꞌao?
\v 8 Ki waꞌa tiame neꞌnemia siimpakame enesaa eemea, ¿ihtana neꞌnemia siimpanareka eemea naaju, aaata tijoe kaꞌkaruma wakiraemekosa? Kaꞌiii, kaꞌkaruma wakiraemea peenia tiame, yawichi karichiche waꞌa tiame wakiraetaniamepua, apoe yawichikamera.
\v 9 Ki waꞌa tiame wakiraeme neꞌnemia eꞌenakame enesaa eeme, ¿ihtanakamera neꞌnemia siimpaka eemea naaju, aaata Riosi nayewamekosa? Ejeꞌe. Puuu enerepua Riosi nayewatuame, nape ki oowera Riosi nayewatuame.
\v 10 Waania ki oowera tijoe enerepua, puꞌka Waanio noꞌo Noonoa keꞌchu noꞌo eenoio masitemiao, cheeriaipua puꞌka nayewakao, eee cheeka:
\q Neeea, keꞌchu aamo oꞌinioi masitekao,
\q2 waꞌa aamo uhjurenania aaata,
\q2 yooma tiꞌtijoe ooweru tiame ki kaawe teꞌteriame ahpo iikachio,
\q2 katewetiame mochiwamichiopua ahpo iikachio,
\q2 yooma puꞌka ki kaawe ahpo teꞌteriameopua,
\q2 toinuresika naꞌarariopua, ki kaawe nokiwameo.
\p Waꞌa cheeka nayewakame Riosia Ehkoriami Iyoterichio, ahpo ehkoriami nayewaturachio.
\m
\v 11 Pichiwa chaaninia iꞌkao, yooma ooweruchi naawakamea, ihji Waani Paatoriche puuua, epeche weruma itapiti yoorakamea ki wahjachitia; nape Riosi yeꞌkarichi yasipua ahsepakamea, epeche weruma tiiaitepua, ki Waani Paatorichitia, kihta weruma iintokaipua iꞌka weeechio.
\p
\v 12 ’Waani eenariachisi oꞌinia ahkasi ehpe taawechiamisio, tísia naꞌareka tetewiniamepua, Riosi yeꞌkarichi muipuame nayewatuamea. Ehpe taawechimioi, waꞌachitia tahpitika eꞌraka kajuka tetewinariame, Riosi yeꞌkarichi simiyame tuuyewaria.
\v 13 Yooma ehkoriami Riosi nayewatukamea, Ehkoriami Iyoterichi chiiaa tiamea, iꞌka Riosi yeꞌkarichi muira nayewaka chaachapatiame puuua, ahkasi Waani enasaoipu tiameo, puꞌkachi ehkoriamisi oꞌinia Riosi yeꞌkari nayewatiame nayewarepua tiame.
\v 14 Neeea pukaepa iꞌka Waanio, ehkoriami Eeríakotinia pukachio, Riosi naꞌnayewatura enamio tuuka chaachapariao, puꞌkao waꞌachi tiiame ihsiwariemekopapua. Aaata waꞌachitia erakonariamea, waꞌachi erakomapua.
\v 15 Iꞌka waꞌa tiiame pahtenariamea, kaawe inataka neꞌnepuapua.
\p
\v 16 ’¿Ihtanako tuutarenia ehpe taawechiami tiꞌtijoerio? Ihji tiꞌtijoeria, kukuchika teꞌtiamepua, muuwaeme mochikame nehjiwachiopua, teꞌeka chaachapakame:
\v 17 “Teemea chaachatekamepapua pakapucherao, nape ki yaukame eemea. Yuuwesiwa wikatakame teemea, nape ki naarakokame eemea.” Ehpiami tiꞌtijoeria waꞌa teꞌtiamepua. Eemea Riosie paaetiai, kiisi eꞌwekamepua.
\v 18 Waanioi ki eꞌwakame eemea, ohsotia eemea puꞌkao, rooroikame teewakamepua eemea, ki tiꞌtijoeri ahjama koayamekopua puꞌkao, mochiwachiami oika.
\v 19 Ehpeoi noꞌo Tijoe Tijoetukame eenakoio, waꞌachitia teꞌteriamepua, ki noꞌo eꞌwekao, ohsotia eemea noꞌoo, tísia koayame noꞌo teewamepua, nawajiameopua tiame. Eemea, oowera waꞌa noꞌo chaachapamepua, senepi tiꞌtijoeche ahjama koayamekopa. Eemea waꞌa chaachapamea noꞌoo, tatakoriamera tiꞌtijoeri noꞌo kaawe eꞌrio tuuyamepua. Nape aamo noꞌo naꞌariao, noꞌo kaaweruma ihsia aamo ihchitamapua, noꞌo yooraka yasitoaa, kaawerumakapa, noꞌo Noono tewekachi kahtiameo, teꞌta peenewari machiwarikapapua.
\s Tiꞌtijoeri mochiwachiai mochikame, kiisi yooriame
\r (Ruuka 10:13-15)
\p
\v 20 Waikao Eesusia waꞌa mochiwachio, epeche weeka itapiti peenia ihsiwa ahpo iintoriachio, oꞌinekapua teꞌyakao, yooma puꞌka tiꞌtijoeriopua, ki toinarekopa ki kaawe ahpo nokayao. Eesusia chaanekapua puꞌkao:
\p
\v 21 —¡Aiiii eemea Korasini mochikame! ¡Aiiii eemeai Weꞌsaira mochikame tiamé! Iꞌka noꞌo peeniasiwao Tiiro mochiwachi noꞌo iintosoopua Siironioiopua mochiwachiopua tiameo, pichikemii puuua noꞌo chiiao Riosichi paparakao, yooma ahpo ki kaawe nokayaopua toakáa. Wisasori suuwiti chuhchamii puuua napisooi ahpo moochi ipaseka, ahpoo kiisi kaawe ahpo nokario erakoka, ahpoo puuua waꞌa tiame eꞌrakao, tetewiteka.
\v 22 Nape neeea aamo chaanemapua puꞌka aamo nokayawichioo, teꞌta Riosi katewemiachiopua taawechio, Riosia amochio ki nuꞌuti kokosari amochi teewemiitepua, epeche ki Sooroma Oomora mochiwachiopua tiameo, teꞌta kokosari aiwatetiamechitiaopua.
\v 23 Eeme Kapenau mochikameai, ¿Riosie aamo apechunapuamekosa maayame eemeai teꞌpa Riosi kahtiachio? ¡Kaꞌii, ohsotia eemea kiisi wahjiame wichiwachi uhjurapuamepua, poanachi ki Riosi kahtiachi, waꞌao teꞌta tukapachi! Neeea iꞌka peenia tiame amochi iintoriao, Sooroma mochiwachi noꞌo iintokame enesoo, Sooroma mochikame tiꞌtijoeria, paparamii puuuapa, waꞌa iikaopua, ahjaka mochimeriipua pehjio.
\v 24 Nape eemea tetewikameaipua iꞌka teꞌta kaaweruma noꞌo peenia ihsiriao, kiisi nakika tetewikame eemea. Waꞌa teꞌtiapa eemea, teꞌta Riosi yooma tiꞌtijoeri katewiachio, epeche tísia kokosari aiwatepuame eemea Riosieo, epeche ki Sooroma Oomora tiame aiwatetiamechitia.
\s Eesusi apochi resipupuawichio paayea
\r (Ruuka 10:21-22)
\p
\v 25 Eesusia yooma tiꞌtijoeri inamuachio, ahpo Noonoo nayewekaopua, cheekapua:
\p —Noꞌno, aamoo tewekachi yomatiame yeꞌkameopua iꞌka weeechiopua tiame, aamo cheriwema kiꞌyame neeea, aamoo, iꞌka tiꞌtijoeri weeechi mochikameo, kihtawichio aamo nakimia erakoamechiopua, ki aamo teꞌta maꞌchiame tetewitiamekopapua puꞌkao, aapoeo aapoeche, ahpo ahsepari tiiame maayameopua, kaawe teꞌteriameopua; ohso kaawe muuua, tesiwa teꞌtiamerakachi aamo tetewitiame muuua, teꞌta aamo machika mochitonariamechiopua.
\v 26 Waꞌa ihsiame muuua Noꞌnoo, waꞌa tiame iintomo eꞌrakamekapa.
\p
\v 27 Waꞌa cheesapua Eesusia ahpo Noonoo, chaanekapua tiꞌtijoerio:
\p —Noꞌo Noonoa yooma noꞌo kiꞌyakamepua ahpo itapitiwao, yooma ihta itapiti iintuameopua tiame. Aaataai ki teꞌta noꞌo machiyamepua, noꞌo Noonoche puuua, teꞌta noꞌo machiyamea; noꞌo Noonooi, aaataai kiꞌtiamepua teꞌta machiyamea, neeechepua, teꞌta machiyameraa, puꞌkao neeea aaatao, noꞌo Noono machitenaria.
\v 28 Pukaepa noochi eꞌenajeraninia. Aamo noochi eꞌenasoopua, aamo machitemania noꞌo Noonoo. Noꞌo Noonoo teꞌta machisaapa eemea, resipumeri eemea yooma itapiti amochi pehtiao, yooma aamo ki kaꞌkaruma nokariaopua, cheriwetiame itipikapa.
\v 29 Noochi teꞌteresa naaju, yooma teitaipua waikao aamo resipuka yasitopuameo. Pepenipapuapua naaju noꞌo masitiao, kiisi tehki tiiame aamo masitema neeea, kaawe eꞌraka. Kihta utewa cheeka aamo masitemeri neeea, kaaweruma iikaeka.
\v 30 Neeea aamo maakurakiao, kiisi pehtiamepua tehkíi. Ihji aamo noꞌo nuuriaa, kiisi pehtiame tiiamepua.
\c 12
\s Eesusi masitewaraa resipuwa taawechi, tiiriko muurara tehpucharia
\r (Marako 2:23-28; Ruuka 6:1-5)
\p
\v 1 Piie taawe resipuniame taawechio Eesusia, tiiriko echitiachiami uꞌmatoiopua ahpo maꞌmasitera ahjamao, ihji maꞌmasitewaraa choꞌchorowame nokisiapaopua tiiriko pahchira koiꞌsiriaipua okisikao.
\v 2 Nape parisero tiꞌtijoea waꞌa nokisiopua puꞌkao, chaanekapua Eesusio:
\p —Neꞌneo aamo masiterao, resipuniachi taawechioipua, itapiti yooraka nokisinapua, ki reesisewa nokiwameopua.
\p
\v 3 Eesusia waꞌa chaanetiapao nehjiakapua puꞌkao:
\p —¿Ki iyonakame eemea Ehkoriami Iyoterichio ihtana iintorio Raawitaruo ki anachapasaopua toore?
\v 4 ¿Ki Riosi kaarirachi pakika paani iyoriwa koꞌkakamepua, ahpo yeetoka inisia kipotekaopua tiame, puꞌka paanio tiopachi neeseriosiche reesiseniame, koꞌkomichio?
\v 5 ¿Ki tetewakame eemea tiameo puꞌka Moisetaru Iyoterichio tiame chiiao, tiopachi paꞌpamiratuameopua tiameo, itapiti yoorariopua, Moise nuurari resipuniame taawechioi, itapiti ki reesiseri yoorario?
\v 6 Puꞌka resipuniame taawechiwichionia, aaata teꞌta iyoriniame kahtiotinia pehjio, ki puꞌka tiopachi iyoriwachitia.
\v 7 Eemea epeche noꞌo teꞌta machiyame enesaa, ki waꞌa noꞌo chaanemii eemea iꞌka ki reesisewaopua. Pahtiame enesaa eemea iꞌka tiopachi iyoriniameo, pahtemii eemea tiamea, Ehkoriami Iyoterichi chiiaopua, Riosio eee cheeriachiopua: “Neeea, ki oowera itapiti meritiame oowewari noꞌo uꞌyepaka noꞌo iyorijeraninia; neeea aamo iikachikamera kaaweruma enepaniame, nakiyamenia, aamo aaataopua tesiwe eꞌremichiopua.” Iꞌka Ehkoriami Iyoteri chiia nokisiame enesaa eeme, kihta chaachapamii eemea, iꞌka tiꞌtijoeri kihta ki kaawe nokayameo.
\v 8 Neee Apoe Tijoe Tijoetukamea, neee waꞌapi iintokamepua puꞌka resipuniame taaweo, yahchakao.
\s Tijoe sekachi chookopakame
\r (Marako 3:1-6; Ruuka 6:6-11)
\p
\v 9 Eesusia waꞌa tiirikochi oꞌinia uꞌmatosaopua napawikarichi pakikapua waꞌapi mochiwachio.
\v 10 Waꞌa tiopachiopua, waꞌa tewitiapua piiripi tijoe sekachi chookopakame. Waꞌaoi parisero tiꞌtijoea, itapiti wenejipuame tewinariapua Eesusio, chaachapaka puꞌkao:
\p —¿Reesisewa ohjoarepua, aaata resipuniame taawechi yachapatepuao?
\p
\v 11 Nape Eesusia iꞌka nayewaka nehjiakapua:
\p —¿Aatana eemea poꞌwa aamo puhkue tekorichi wichisoopua piiripio, ki maꞌchipatapua, resipuniame taawechikoio?
\v 12 ¿Ki waꞌachi iintotarepu aaataai tísia ahpo nakiyame enesaaopua aaata tijoeo? ¿Ki epeche nateyame ohjoarepu tiꞌtijoea oowerua ki poꞌwachitia? Waꞌa teeresoo resipuniame taawechioiopua, aaataai tijoe kuꞌyamea oowitiameoiopua, kihta ki kaawe tiiame ihsiamepua.
\p
\v 13 Waꞌa cheesaopua Eesusia, chaanekapua chookopakameo:
\p —Riisasipaomua aamo seekao.
\p Waikao chookopakamea, riisasipasaopua seekarao, ikanati saukame itipikapua seekarao, piire kaaweruma ahpo seekachitiaopua.
\v 14 Nape parisero tiꞌtijoea kaawe eꞌremitioiopua Eesusi kaawe iintoriao, Eesusi meripuame ahpo kateweriapua waꞌa puuyasao.
\s Eesusi ikipuame nayewatiame
\p
\v 15 Eesusia iꞌka noonoimia naneꞌresaapua, sewinachi siimpatiapua waikao, muuwaeme taamo pukamina nokisiniame ahjama. Eesusia ahpo pukamina nokisiameo, ki ookapi sautesiapua.
\v 16 Eesusia ahpo sauteriao, ki aaata tuuyenuresiapua puꞌkao, aatana ihsiriopua sauteriao.
\v 17 Ihji Eesusi kaawe ihsika oiriaa, ehkoriami Riosi cheeria teetotiamepua, ehkoriami Isaia tewaniamechi Riosi cheeria, Ehkoriami Iyoterichio puuua, eee cheeriai Riosia:
\q
\v 18 ¡Nee! Senawato yachamiitenia,
\q aaata noꞌowichio yorakemeriopua;
\q puuua aaata noꞌo uuria tijoe enemeripua,
\q aaata teꞌta noꞌo nakiya,
\q aaata noꞌoo, tísia kaawe eꞌraka tetewamera;
\q pukachi yasipameri neeea noꞌo Riosiwario.
\q Ihjia teꞌta noꞌo Taana enemeripua.
\q Puuua yomachi weeechi mochikameo,
\q noꞌo chiia cheesimeri enemeripua,
\q noꞌoe cheriwepuame tatakori tiiameo.
\q
\v 19 Ihjia kaaweche nayewiame enemeripua tiꞌtijoerio,
\q kaawe eꞌraka nakikache,
\q kihta uwatiame nayewaka nekayamechitia.
\q Kihta inamupuamepua, aaata tetewachioipua,
\q ihta ki oowe eꞌrepuameopua, utewa cheeka aaatao,
\q weeru nayewaka nekame cheekao.
\q
\v 20 Ihji noꞌo Taanaa, ki epeche erapatemapua aaata,
\q kaꞌchi ikime eꞌraka kahtiameopua,
\q neeroturi kahponakachitiaopua,
\q aaata epeche koomorapatekaopua tísia yuuwesika yasitoameo.
\q Puuu noꞌo Taanaa tiameo,
\q ki waꞌatia toimapua ki kuꞌikao,
\q aaata noochi teesa paparawa moroyame choipatiame,
\q itapiti tahjera meechara choipatiamechitia.
\q Waꞌa inisimeri noꞌo Taanaa, noochi enapame kuꞌisikaopua,
\q ahkasi ahsepari teeremeriachisi noochi paparameriopua waꞌasi,
\q ahkasi noꞌo Taana yawichituwachi,
\q noꞌoo mochitepasichi.
\q
\v 21 Waꞌa puꞌka noꞌo Taana yawichituwachio,
\q yomatiame wehjoarichi mochikame,
\q noꞌo Taanachi ahjachi erakoka, ohjoepameripua.
\s Eesusi wenejiwa reemo utewarie ihsia
\r (Marako 3:19-30; Ruuka 11:14-23; 12:10)
\p
\v 22 Waꞌao Eesusia, piiripi tijoe niꞌo ki maꞌchiriame uꞌyepatiapua. Ihji tijoea reemo apochi yahchapa waꞌa teereriapua. Iꞌkao Eesusia, reemo maꞌchipasekaopua, saukame itipitekapua ki maꞌchiriao, niꞌooi naewatekapua tiame.
\v 23 Yooma iꞌka waꞌa iikame tetewakamea, tahpítikatia peenia erakokaopua, ahpo iinatukiapua chaachapaka:
\p —¿Ki ehkoriami Raawichi enamerijuare ihji? ¿Ki ihjipu Riosie enamio tuutiame?
\p
\v 24 Nape parisero tiꞌtijoea iꞌka inamukapaopua, ahpo ihchi chaachaparepua:
\p —Ihji tijoea, Weseuchi eenamepua utewariraa, pukae maꞌchipamepua reemonioo.
\p
\v 25 Waꞌa ahpo chaachapopa ihchio, Eesusia chaanekapua puꞌkao:
\p —Nape piiripi yawichiwachio, kaꞌchi iika ahpo waꞌapichi nasiwametepua. Ahpo waꞌapichi nasiwasaapua ooka pirenaturi enepakao, ahpo waꞌapi soopameripua. Ahkaoi mochiwachioi, ahkaoi taꞌpechioi, ahpo waꞌapi nasiwasaapua, ahpo waꞌapi soopameripua tiameo.
\v 26 Satanasia ahpo waꞌapi utewarie aaata reemo maꞌchipame enesaa, ahpo waꞌapichi nasiwame puuua. Waꞌa tiiame enesaa, ¿ki ahpo waꞌapi meꞌyaka ihsiamepu? Ahpo waꞌapi merisaapua, ¿Aachin teeka teetotapua waikao ahpo yawichituao?
\p
\v 27 Eemea noꞌooi, Weseu utewarie noꞌo maꞌchipame teewasoopua reemoo, ¿ihtana utewarie maꞌchipame reemo, aamo naꞌnaritoamea naaju? Puuu aamo naꞌnaritoao, Riosi utewarie maꞌchipame enesoopua reemo ki Weseu utewarie, seꞌwi chaachapai noꞌo wenejina eemea.
\v 28 Nape noꞌoo Riosi Riosiwari utewarie puuyachame enesoopua reemoo, amochi ihsiamepua waꞌa teesoo, aaata Riosi yeꞌkarichi muitiamea.
\p
\v 29 ’Ihji noꞌo reemo puuyaka ihsiaa, Riosi seepurawa puraka ihsiniamepua. Ki Satanasi purisaa teeme pahchao, kaꞌchi iika upameriai teemea aaatao Riosi yeꞌkarichio. Nee. Aawataai ki ichikuetare aaata karichiopua, ki pahcha purisaopua kariwaemeo. ¿Achini ihsika uꞌyetariapu aaata iinuwarao tísia inatewa iinueme enesoopua? Kaꞌchi iika uꞌyetariare ki purisaapua pahcha.
\p
\v 30 ’Ki noochi tiamea kuꞌitokao, noꞌo seepurawapua. Ki noꞌowichio naꞌpoamea, Riosi yeꞌkarichi upapuameo, noꞌo chiꞌripakiamepua, ki noochi eꞌenamichio.
\p
\v 31 ’Riosia, ahpo Riosiwarie paaeria apochi oowe eꞌreka eꞌenekameopua, cheriwiame puuua puꞌkao. Nape aaata ki nakikameo ahpo Riosiwarie paaewao, kiisi cheriwepuamepua puꞌkao. Nape ahpo paaeriao ahpochi paparameopua nakika, ihta ki kaaweruma iintorioipua puꞌkao, yooma cheriwekemeripua puꞌkao.
\v 32 Riosia, noꞌo Tijoe Tijoetukame naꞌaretioopua, cheriwemapua puꞌkao pehjio, nape ahpo Riosiwari chiia kiisi apochi uunarekameopua, kiisi cheriwemapua puꞌkao, ahkasi ki wahjiamesi taawea, iꞌwa wehjoarichioi, Riosi weemera wehjoarichioi.
\s Ihta kuuua, taakerachi machiwamepua ihtana kuuukoo
\r (Ruuka 6:43-45)
\p
\v 33 Eesusia simiteka masiteka tiꞌtijoeo ooweruopua tiameo, chaanekapua:
\p —Eemea aamo nokayaa, itapiti kuuu taakiameka tiiamepua. Kaꞌkaruma taakiame enesaa eemea, kaꞌkaruma nokayame enema eemea. Nape ki kaꞌkaruma taakiame enesaa eeme, ki kaꞌkaruma enema eemea aamo yoorao. Ihtaoi kuuu taakiamea, taakiachi machiniamepua ihtanakoo, kaaweruma enesoo, ki kaaweruma enesoooi.
\v 34 ¡Eeme paꞌpariserooo, sayawe tiꞌtijoeee, kiisi kaꞌkaruma eemea! ¿Achini iika kaꞌkaruma naewata eemea kiisi kaꞌkarumakaio? ¿Ki naneꞌriame eemea aamo iikachi tahpitika ki kaꞌkaruma eꞌra, nayewamekopua?
\v 35 Kaaweruma tijoea, kaꞌkaruma ahpo iikachi eꞌra, nayewamepua. Ki kaaweruma tijoea, ahpo iikachi ki kaꞌkaruma eꞌra, nayewamepua.
\v 36 Pukaepa neeea utewaeme aamo chaaniamepua, utewaeme aamo neesetomichioo, kiisi seꞌwika aamo masitemichioopua, kaꞌkarumache. Waꞌa teꞌteretomeri eemea, teꞌta Riosi katewiachiopua taawechio, ahkasi nuꞌutioi ki kaawe chaachapa tiiameo, tuumerichekopua.
\v 37 Teꞌta Riosi katewiachio, yooma ihta aamo chaachaparia aamo noonowiria tiame katewemeripua. Yooma ihta aamo noonowiria teteiwachi iintapaka, chanimapua aamoo kaawerumakoo, aamo ki kaaweruma enesooiopua. Waika kateweniachio, ahpo chaachaparichi waꞌa kateweniachi chapisipuamepua waikao, ihta ki kaawe iintokame enesoo, kaaweruma iintokame enesooiopua, waꞌa naneꞌrepuame eemea.
\s Tiꞌtijoeri ki kaꞌkarumaa, itapiti Riosi peenia ihsiwache tetewinarewa
\r (Marako 8:12; Ruuka 11:29-32)
\p
\v 38 Waikao pukeri eꞌenakame ookapi pariseroa iyoteri tiꞌtijoea tiame, chaachapakapua Eesusio:
\p —Masitari, aamo itapiti peenia ihsiwa tetewinare teemea.
\p
\v 39 Nape Eesusia chaanekapua puꞌkao:
\p —Ehpiami ehpe taawechiami mochikame tiꞌtijoe ooweru tiamea, noꞌo peenia ihsiwache tetewinariamepua, nape ihji tiꞌtijoeria, ki tetewitepuamepua waꞌasi itapiti Riosi peenia ihsiwaeopua, naatiche tetewitepuame puuua, Riosi iintoriachiche, ehkoriami Oonasichi.
\v 40 Ehkoriami Oonasia, kiiya paika taawe tukawari tiame weruma pawesochi topachi yasariaipua koꞌkotiameo, ahkasi yoꞌyotiaiopua eenechi ahjakame.\fig |14-NT-045n.TIF|col|||Oonasia weruma soꞌchie rupitutiaio, wakiyachite yoꞌyoniapua, ahjakame.|12:40\fig*
\v 41 Níniwe ehkoriami mochiriamea kateweniachi taawechio, Oonasi cheeria pichikekamea, Riosichi aamo wenejimapua, ki noꞌo pichikiopa Riosi paajutewaopua. Pichiwa aamo chaaniamenia, neeea aamo nayewiaa epeche ki nuꞌuti tiiamerapua, ki ehkoriami Oonasichitia.
\v 42 Waꞌachi iintomeripu yawichi oowitiameai, yomatiame Tetuyachi weee yawichituka kahtiameai, Riosichi aamo wenejimeripua, teꞌta Riosi katewiachio; puuu oowitiamea kai waapi siinka Riosichi paparakamekapa, ahkasi ehkoriami Saromoni yawichi kahtiachisi eenakamekapa, Riosichi kaaweruma tuuyewari iꞌyasikao. Nape eemea puꞌka oowitiame iintoria noonoimitiooi, kiisioi noꞌo keepunariamepua, noꞌoo, aamo nayewiameo, epeche tísia werumakoipua, ki puuu Saromonichitia.
\s Achini ihsiameko naꞌarario
\r (Ruuka 11:24-26)
\p
\v 43 Eesusia tiꞌtijoeri simiteka nayewekaopua, chaanekapua puꞌkao, nape waꞌachitarichi naewakao, eee chaanekapua puꞌkao:
\p —Aaata tijoechi oowitiamechioi machenasaa naꞌararia, wahka oiyai wakiwechi ooruchiamio, tísia aiwaka ki tewakapa ahpo ohjoeka resipumiachio, erapame puuua:
\v 44 “Ohso kaawe eenechi noꞌramania, noꞌo yasariachi tijoechi.” Waikaopua eenechi ahpo yasariachi enasaapua tijoechio, kakupa ihpichitiachi enesoopua ahpo yasariachio, waꞌa ohjoepamapua eenechio, ki Riosi Riosiwari enesoo waꞌa ohjoemeo.
\v 45 Nape eenechi waꞌa enasopua ohjoemiao, oowisani yeeka enameripua waꞌa ohjoemiao, epeche nanaarame ki ahpochitia. Waꞌa ikitiaa ihji tijoea, epeche teeremeri ihjia apochio naꞌararieo, ki pukerichitia. Waꞌachi ikimeri ehpe taawechiami tísia nanaaramea, ki apochi yachatoka ohjoamea Riosi Riosiwario.
\s Eesusi yeeyera, poponira tiame
\r (Marako 3:31-35; Ruuka 8:19-21)
\p
\v 46 Eesusio, iiweta yooremina ihsioipua tijoe nayewekao, maꞌchio, waꞌa eenaria Eesusi yeeyeraa, Eesusi poponira ahjama pipinira tiame. Ihjia Eesusi ahjama nayewanariame eneriapua. Waꞌa ajakoiopua pehjio maꞌchi, tamochi eenakapua aaata Eesusi tuuyemeri.
\v 47 Puuua, chaanekapua Eesusio:
\p —Aamo yeeyea, aamo poponi aamo pipini ahjama weeriamepua maꞌchi, aamo ahjama nayewamia puuyeka.
\p
\v 48 Nape Eesusia ahpo tuuyekameo, chaanekapua puꞌkao:
\p —¿Aatanakamerajuarepu teꞌta noꞌo yeeyea, teꞌta noꞌo poponia pipinia tiame?
\p
\v 49 Waikaopua ahpo masiterakamera maꞌmajoekao, cheekapua:
\p —¿Ki ihjikosapu noꞌo teꞌta yeeyea, noꞌo teꞌta poponia, noꞌo teꞌta pipinia tiame?
\v 50 Noꞌo teꞌta tetejimaa, yooma aaata noꞌo Noono yorajera yooraka mochitoamera puuua.
\c 13
\s Itapiti waꞌachitarichi nayewatiame
\r (Marako 4:1-9; Ruuka 8:4-8)
\p
\v 1 Eesusia puꞌka waꞌapi taawechiopua, waꞌa waꞌapi taꞌpechiopua, yooremina machenakaopua weruma neeroi maaniachimina yasipakapua, neerosuwe.
\v 2 Waꞌaoi ki ookapi napawiriopa tiꞌtijoerio, pawekakerachi mooenakapua waikao tiꞌtijoeri nayewemiao, puuu tiꞌtijoea oowerua tiamea, paꞌwesuwe itipikapua.
\v 3 Waꞌa yasipasaopua waikao, ki ookapi itapiti nayewekapua tiꞌtijoerio, itapiti waꞌachitarichi, puuua oꞌinekapua cheeka:
\p —Piiripi echayamea tiiriko echimia simiriataipua.
\v 4 Nape echimiaiopua, poowechi ruhjiteriataipua ookapi iimorio. \fig |15-DD-035.tif|col|||Aaata tijoe iimori echani.|13:4\fig*Puꞌkao tuchikia waꞌa eꞌenakao, yooma pepeka koꞌkariatapua puꞌkao.
\v 5 Wahjachi iimoria, tehteekachi ruhjiriataipua ki tunakame kahtiachi weee. Puuuai ikanati yaupariatapua yaupao, nape waitiamekopua weeeo,
\v 6 taaa taipasoopua, ikanati wakipateriatapua puꞌkao, ki teeresi naawatakamekopua puꞌkao.
\v 7 Puuu iimoria paikapichio, wehchaekachi ruhjiriataipua. Puꞌkao wehchaa, yaupakoipua weweripakao, wiꞌropateka wakipateriatapua puꞌkao.
\v 8 Nape wahjachi iimori kaaweruma weeechi ruhjikamea, tísia kaawe taakeriatapua; ihji piiripi pahchiraa, piie siento pachitariatapua taakekao; wahjachi pahchiraa kaawe taakekamea tiame, paika weerewa pahchi taakeriatapua pipiripi pahchira iimori; epeche ki weeka taakekamea, piie weerewa aampa oosa mariki taakeriatapua, piiripi pahchiraa.
\v 9 Iꞌka pahtenariamea, kaawe inataka iꞌyewa nakiyamepua.
\s Aatia waꞌachitarichi nayewaniame
\r (Marako 4:10-12; Ruuka 8:9-10)
\p
\v 10 Waikao Eesusi masitewaraa, naaepaka iinatukekapua:
\p —¿Achinikai waꞌachitarichi nayewekamua tiꞌtijoerio?
\p
\v 11 Eesusia puꞌkao, cheeka nehjiakapua:
\p —Eemea kiatiamepua puꞌkao aamo naneꞌrepuao, itapiti Riosi iinuekaopua aamowichioo, Riosi apoeo noriwi iinuekaopua pehjio, nape aaata ki noꞌo oowe eꞌrekache keepuamea, kaꞌipua.
\v 12 Aaata Riosichi simiyame naneꞌrenariamea, epeche naneꞌretepuamepua Riosieo, ahkasi ki ookapi Riosi oowe eꞌria kiapuaopua. Nape aaata oowera noꞌo naꞌarenareka keepuamea, kihta pahtewari kiapuamepua; puꞌkao, teesa ahpo pahteriaoi, uꞌyepuamepua.
\v 13 Pukaepa ki Riosichi teꞌterenariameo, waꞌachitarichi masitiamenia puꞌkao, puꞌkao noꞌo keepuaio, oowera ki pahteka itipimichiopua; neꞌniaio ki tetewika itipimichiopua, pahtewario.
\v 14 Waꞌa iikaopua ihji tiꞌtijoea, Isaia iyoterichi cheeriachitia ikiyamepua, ehkoriami Riosi nayewaturachi cheeriachitia; Riosia Isaiachi naewakaopua, cheeriaipua:
\q Nape ihji tiꞌtijoea keepuaio, ki pahteka inamumeripua;
\q ihji tiꞌtijoea tetewaio, kiisi pahteka tetewimeripua.
\q
\v 15 Ihji tiꞌtijoea kiisi pahtenariamepua;
\q ihji tiꞌtijoea ahpo nakachio, toꞌperaemepua;
\q ihji puichiopua tiameo, kiisi pahteka tetewame enepakamepua.
\q Waꞌa teꞌtiapa ihji tiꞌtijoea, Riosichi simiyameo, kiisiki pahteka tetewamepua, tetewai;
\q inamukai kiisi pahteka inamuamepua.
\q Ihji tiꞌtijoeri noochi eꞌenaka pahtekame enesoopua tiameo,
\q cheriwemii neeea puꞌkaoi, puhjekaopua tatakorirao.
\p
\v 16 Eesusia simiteka naewakao, taamo chaanekapua ahpo ajawariao:
\p —Nape eeme noꞌo pahtenariamea, teꞌta kaawe teꞌterenariamepua Riosichio, noꞌo kaawe keepukamea masitiao, pahteka tetewinariamea puꞌkao, pichikekamekapapua tiameo, noochi paparawao.
\v 17 Ihjia tísia pichiwa tiiamepua, muuwaeme ehkoriami Riosi nayewatukamea, kaꞌkaruma enepakamea tiame, waika taawechiami mochiriamea, tísia tetewinareka mochikaipua tiameo, iꞌka ehpe noꞌo aamo tetewika mochikao, waꞌatia wahjipakamepua ki noꞌo tetewika. Iꞌkachi tísia inamunariame eneriaipua tiameo, iꞌka ehpe taawechiami aamoo, aamo noꞌo keepuka mochitoao, nape waꞌatia wahjipakame puuua, ki noꞌo inamuka masitia.
\s Echayame nayewatiameo, ihtana masiteka cheeria Eesusio
\r (Marako 4:13-20; Ruuka 8:11-15)
\p
\v 18 Waꞌa cheeka kajusaapa Eesusia, taamo chaanekapua:
\p —Ehpeo echayamechi simiyame aamo maꞌchitemania. Kaawe keepumitiao eeme.
\v 19 Puuu iimori pooechi ruhjikamea, Riosi kaaweruma tuuyewari puuua, tijoe peewaeme iikarachi echitiame. Riosi yeꞌkarichi simiyame inamukaipua, ki pahtekamepua riaorósie uꞌyetiapapua ahpo pahteriao, ahpo iikachi echitiameopua kaaweruma tuuyewari.
\v 20 Puuu tehteekachi ruhjikamea iimori, kaawe eꞌraka inamukamepua inamuao puꞌka Riosi kaaweruma tuuyewario,
\v 21 nape ki pewatiame weritokamepua Riosichio, ki teeresi naawaekapa Riosichio; ikanati kokosa yooraka naanaritoniapaopua, towayamepua Riosichi ahpo paparariao.
\v 22 Puuu wehchaekachi echitiamea iimori, kaawe eꞌraka inamuamepua inamuao Riosi kaaweruma naawesario, nape tísia ahpo toomituwa inatapapua iꞌka weeechi iintuameo, ahpo siꞌritiamepua puꞌkaeo. Yooma ahpo Riosichi simiyame ahpo masiteretiaopua, waꞌa iikapapua puꞌkao yooma toayamepua. Waꞌa iikapa puuua yooma Riosichi simiyame ahpo keepuriaopua penipaka, kihtawichio kaawe eenekame puuua.
\v 23 Nape kaaweruma weeechi ruhjikamea iimori, puuua pahteka inamukamepua puꞌka Riosi kaaweruma tuuyewario. Ihjia, kaꞌkaruma weeka muuwewa iintomeripua Riosiwichioo, itapiti echitiame ki ookapi taakekamechitia. Ookapi ihji tiꞌtijoea, tiiriko muuraraka tísia muuwekameka teerekamepua, piiripi iimoriopua, piie weerewa aampa oosa mariki taakekamepua pipiripi pahchirakai, wahjachi ihji tiiriko iimoria, paika weerewa muuwekamepua pipiripi pahchirachiopua muurekao; epeche wahjachi waꞌasia, piie siento pahchira pachitakamepua pipirepi muuraraa.
\s Ki kaaweruma toꞌiwe tiirikochi
\p
\v 24 Eesusia piirechi waꞌachitarichi nayewekao, chaanekapua:
\p —Riosi yeꞌkarichi mochipuamea, tiiriko iimori echitiameka ikiyamepua.
\v 25 Aaata tijoe teekoraa kaaweruma iimori tiiriko echanurariataipua ahpo wasawachio, nape seepurawaa yoomahka kokochinioio, waꞌa eenakao tukaoo, tiirikotui ki kaaweruma eecheriatapua tiirikochio.
\v 26 Waikao ihji ki kaaweruma tiirikotuiai tiiriko yaupariachio, waꞌachi yaupaka weweripariatapua tiame.
\v 27 Waikao tiiriko neꞌnemia enanioipua, pachitariatapu tiirikoapa, tiirikotuiapua tiamé. Waꞌa tiiame tewakapa ahpo teeko tekipanakiamea, ahpo teeko neꞌnemia siimpariatapua tuuyemia, ahpo teekochi ajasisaapua chaaneriatapua puꞌkao: “¿Ki kaꞌkarumakosa iimori taamo kiꞌyakamemua echipuawichioo? Tahpitika tiiapu tiirikotuia tiirikochio, ¿aatia waꞌa tiiarepua?”
\v 28 Waikao teekoraa chaaneriatapua: “Aa puuua, aaata noꞌo seepurawa iintoriapua, taamo echariao, tiirikotui ki kaaweruma pahchira ipasekao”, cheeriatapu teekoraa. Tekipanakiamea waikao chaachapariatapua: “¿Napotare teemea puꞌkao?”, chaachapariatapua.
\v 29 Waikao teekoraa cheeka nehjiariatapua: “Kaꞌi, waꞌatia toipuapua puꞌkaopua pehjio, tiiriko ahjama poꞌtamaoipu —cheeriatapu teekoraa—.
\v 30 Waꞌatia toipuapua puꞌkao pehjio, ahkasi tiiriko iꞌipapuachisi. Ahkasi waika, naponuremania puꞌkao, puꞌka tiirikotuio, patuka purisa kosimania puꞌkao, tiirikochi poanatasaopua —cheeriatapu teekoraa—. Tiiriko ki tiirikotuiekachi iꞌipatiameo, tiirijomachi katewemania puꞌkao”, chaaneriatapu teekoraa ahpo tekipanakiao.
\p Waꞌachi yoorapuame tiꞌtijoeai, Riosi katewiachi taawechi, asisoopua.
\s Wacherai pahchira waꞌachitarichi nayewatiame
\r (Marako 4:30-32; Ruuka 13:18-19)
\p
\v 31 Eesusia iꞌka waꞌachitarichi nayewekaopua tiame, cheekapua tiame:
\p —Riosi yeꞌkaria wacherai tewaniame kuuu pahchiraka tiiamepua.
\v 32 Ihji wacherai kuuu pahchiraa kiisi werumakaipua pahchira, ki nuꞌuti kuuu weripamekaitepua, ahkasi tuchikiai muuwaeme taꞌsotachi waꞌa nuꞌnunti atowarachi. Waꞌachitia Riosi yeꞌkarichi mochimeria, ki nuꞌuti mehtamiitepua, ki ookapi enepakao.
\s Rewarurachitia waꞌachitari
\r (Ruuka 13:20-21)
\p
\v 33 Eesusia waꞌa tiame taamo nayewesopua, piirechi waꞌachitarichi taamo nayewakapua eee cheeka:
\p —Riosi yeꞌkarichi nayewaniachio, Riosi kaaweruma tuuyewaria rewaruraka ihsiamepua. Aaata oowitiame teesa rewarura yahcheka wesosoopua paatusio, rewaruraa yomachi muika weruma aꞌpotiamepua paatusio. Waꞌachitia Riosi tuuyewariai, yomachi wehjoarichi muꞌipaka tuuyetowatiaopua, ki nuꞌuti enepatiamepua Riosi yeꞌkario, Riosichi paparakameeopua.
\s Aatia tiiachipa Eesusi waꞌachitarichi naewaria
\r (Marako 4:33-34)
\p
\v 34 Eesusia yooma iꞌka ahpo masiteria tiꞌtijoerio, waꞌachitarichiche ahjae masitekapua puꞌkao, ki waꞌachitarichiopua, kihta.
\v 35 Ihji Eesusia waꞌachitarichi naewaniamea, Riosi ehkoriami ahpo nayewaturachi cheetiamepua, waika taawechimio, cheeriaipua:
\q Waꞌachitarichiche nayewema neeea;
\q itapiti nayewatupuame noꞌo noriwi teereriopua, ahkasi Riosi iꞌka wehjoari mochiwachio, yahchariachisi.
\s Eesusia toꞌiwe waꞌachitarichi nayewariao, ihtanako tuunapua
\p
\v 36 Waikao Eesusi toisoopua tiꞌtijoerio, waꞌapi karichi muitiapua waikao. Waꞌa muitioopa teemea, iinatukekapua Eesusio:
\p —¿Aachin cheeka chanikamua toꞌiwe naewakao? Naane eꞌrenare teemea Masitari.
\p
\v 37 Waikao Eesusia taamo nehjiakapua cheeka:
\p —Puuu kaaweruma iimoria, Riosi kaaweruma tuuyewari echayame puuua, echayamea neeepua, Riosi Tijoe Tijoetukame.
\v 38 Waasa echiwachio, yoomatiame wehjoarichi tiꞌtijoeri puuua. Puuu kaꞌkaruma iimoria, tiꞌtijoe puuua Riosi yeꞌkarichi mochitoame. Puuu ki kaaweruma toꞌiwea, tiꞌtijoeri nanaarame puuua, ki Riosi yeꞌkarichi mochimeri, Satanasi ijinuwarakapa.
\v 39 Puuu ki kaaweruma toꞌiwe echakamea, riaorósi puuua. Iꞌipaniamea, iꞌka yomatiame weee kajuyachi teeremeri puuua, teꞌta Riosi katewiachi waꞌasi. Puuu echitiame iꞌipameria, tewekachi Riosi kuꞌiwari eꞌenameri puuua.
\v 40 Puuua tiꞌtijoeri ki kaꞌkarumaopua, toꞌiwe ki kaꞌkarumachitiaopua, yooma patuka poanatasaopua, ihpapaka naꞌichi kosimapua puꞌkao, ki teesa aiwaniachiopua. Waꞌasa teeremerikapua iꞌka yomatiame wehjoari kajuyachiopua.
\v 41 Neee Tijoe Tijoetukamea waikao, tewekachi mochikame noꞌo kuꞌiwario, yomatiame wehjoarichi uhjuramania, noꞌo yeꞌkarichi ki kaꞌkaruma tiꞌtijoeri waꞌa mochikameo, yooma puuyanamichiopua, tiꞌtijoeri kaꞌkaruma tatakoritameopua.
\v 42 Waꞌa ikisaopua, yooma puꞌka nanaarame aaata tatakoritameopua tiameo, naꞌichi ihpapamapua ooronachi. Waꞌao puuua, tísia aiwameripua tajakao, tísia naarakomeripua tísia aiwapao; kiisi anachapa aiwakaopua waꞌao, tahpitika chanimapua taamera kiꞌsukao, ki teesa tiiame aiwapa puuua Riosi kokosario.
\v 43 Waikao Riosi teꞌta weruma katewiachi uꞌmatosoopua, yooma tiꞌtijoea ooweruaiopua tiamea, Riosi teꞌta nakiyachitia noonowikamea, yooma teꞌta Riosie piipatetiamea, tisiwa kaawe erakomeri puuua, taaachitia peenia tiame tajayamechitia, noꞌo ahjama mochikapapua noꞌo Noono yeꞌkarichio. Epeche pahtenariame enesaa yooma aamo noꞌo nayeweriao, tísia kaawe inataka iꞌyepuapua puꞌkao, tísia pahtewari nakimerikopua aamoo, aamo masiteka ohjoachiopua.
\s Wehtere inasotiame toomi waꞌachitarichi nayewatiame
\p
\v 44 Puꞌka toꞌiwe ki kaaweruma waꞌachitarichi nayewaka kajusaapua, eee taamo chaanekapua ahpo ajawariao:
\p —Riosi yeꞌkaria, weee toomi majitiame tísia nateyame iinuemeka tiiamepua. Aaata naneꞌresaapua tísia nateyamekopua puꞌka weeeo, ahpo taꞌpe noꞌrakaopua, yooma nehjimapua ahpo iinuekao, ahkasi ahpo kariwaoipua tiame. Puꞌka nejisaapua puꞌka toomitutiameopua, puꞌka toomitutiame iꞌtoka siimapua, puꞌka tísia nateyame weee ahjae tarimiaopua. Puꞌka weee tarisaopua, tísia kaawe eramapua waikao, ahpo tarariachi yasakao. Waꞌachi iintomeri aaataa, ki teesa teꞌta nateyamechitia tetewamea, Riosi yeꞌkarichi yasiwao. Teꞌta Riosi chiia eꞌweka yasitoma puuua, Riosi yeꞌkarichi ahpo yasipoa reesisepuawichioopua.
\s Perera ki teesa nateyame nayewaniame
\p
\v 45 Eesusia weee wehtere toomichi simiyame kajusaapua nayewakao, chaanekapua taamoo:
\p —Riosi yeꞌkaria, perera ki teesa nateyamechitia tiiamepua. Aaata perera tarayame,
\v 46 perera tísia nateyame tewisaa, ahkasi yooma ahpo iinueka toomichi nehjisaopua, tarimeripua puꞌkao. Waꞌachitia aaata tijoea oowitiameai, tísia nateyamechitia tetewikameapua Riosi yeꞌkario itapiti pererachitiao, yooma Riosi ahpo nuuria yooraka yasitoma puuua, Riosi yeꞌkarichi yasipoa kiapuawichioopua. Waꞌa tiiame inatari masitemitia eemea, ahkaoi aamo masitiachiamio.
\s Sochichaira waꞌachitari
\p
\v 47 Perera waꞌachitaka nayewasaopua, sochichaira waꞌachitarichi taamo nayewekapua, eee cheeka:
\p —Riosi yeꞌkarichi muimeria, sochichairae paꞌwechi chapiwameka ikiniamepua. Yooma kaꞌkaruma soꞌchi, ki kaꞌkaruma ahjama tiame chapisaopua,
\v 48 suuwerachi upasaopua, poanataka uuka kaꞌkarumarao, ihpapaniamepua ki kaꞌkarumao. Yooma kaꞌkaruma uusaopua, weruma waarichi toaniamepua.
\v 49 Waꞌachi ikipuamepua, iꞌka wehjoari kajuyachiopua. Waika taawechio yomatiame wehjoarichi tiꞌtijoe ooweruopua tiameo, Riosi kuꞌiwari tewekachi eꞌenakamea, yooma kaꞌkarumara uusaopua,
\v 50 ki kaꞌkarumao naꞌichi ihpapamapua puꞌkao ooronachi, waꞌao tísia naarakomiachio, naꞌie tajaka ki anachapaopua, tahpitika cheemeripua taamera kiꞌsukao, tísia kokosa tiame aiwakaopua.
\s Oochetiame masitewa, weemera masitewa tiame
\p
\v 51 Waꞌa cheesaapua Eesusia, taamo iinatukekapua ahpo ajawariao:
\p —¿Pahteka inamukame eeme iꞌka noꞌo cheeriao?
\p —Ejeꞌe —chaachapakapu teemea.
\p
\v 52 Waikao Eesusia ki kaꞌkaruma toiwamechi simiyame taamo nayewekapua, piirechi waꞌachitarichi. Puuua puꞌka waꞌachitarichio, eee taamo chaanekapua:
\p —Aaata Riosi yeꞌkarichi tiiame masitiamea, aaata kariwaemechitia tiiamepua, ahpo ijinuwa toꞌwachi kaꞌkarumache poanataka uuyamechitia, ki kaꞌkarumao ki uuka. Waꞌachitia Riosi kaaweruma tuuyewari maꞌmasitariai, poanatameripua oochetiame Moisetaru masiteria nokiwameopua, Riosichi teꞌtereretiao, weemera Eesusi masitiachitia, teꞌterepuawichioopua, puꞌkakamera masitemeri Riosichi simiyame maꞌmasitaria, oochetiame Riosichi teꞌtereretiaopua, toaka.
\s Eesusia ahpo weripariachi eenani
\r (Marako 6:1-6; Ruuka 4:16-30)
\p
\v 53 Eesusia kajusaapa yooma puꞌka waꞌachitarichi taamo nayewekao, waꞌa Ooriwo roomosachio, waꞌa chaachapaka taamo masitenurakapua, ahkaoi taamo masiteka ohjoachiopua. Waikao Ooriwo roomosachi oꞌiniao, Eesusi nuꞌutikai weripariachi, nonoratiapua Kapenau tewaniachi.
\v 54 Eesusia Kapenau ajasitioopua, waꞌa napawikarichi pakikapua, iꞌisaeri napawikarichi. Waꞌa masitekapua waikao weesa, senepi taawechi. Waꞌa napawikarichi nanapawiamea, tísia peenia erakokaopua, chaachapakapua ahpoo:
\p —¿Akatia penipakamejoarepua, ahpo tísia peenewariopua, ahpo tísia peenia ihsiaopua tiame?
\v 55 ¿Ki ihjipu tijoe, iꞌwa mochiwachi maꞌre sipaka itapiti neteyame, taanara? ¿Ki Maaria tewaniamepu yeeyeraa ihji? ¿Ki puuu poponirapu Saantiaoa Oosea tiame, Siimonia Uurasia tiame?
\v 56 ¿Ki iꞌwa ohjoepu pipiniraai, iꞌwa taamo mochikachi? ¿Achini ihsika tísia machiyame enepariarepu?
\p
\v 57 Pukaepa Eesusia ki ahpo yoorenariopao eꞌwekao, chaanekapua puꞌkao:
\p —Riosi nayewatuamea, yomachi kaawe tetewiniamepua, nape teꞌta ahpo mochiwachiopua, kaꞌi.
\p
\v 58 Ki apochi pichikiopa waꞌa tiꞌtijoerio, paikapi ki weeka peenia ihsiwa waꞌapi ihsikapua waꞌao.
\c 14
\s Waani Paatori mukuria
\r (Marako 6:14-29; Ruuka 9:7-9)
\p
\v 1 Puꞌka taawechiamio Eeroreo, Arireasi yawichikoio, tísia peenia ihsiame inamukapapua Eesusio,
\v 2 Eerorea cheeriapua ahpo nuurewao:
\p —Puuu Eesusia, Waanitaru puuua eenechi ahjakame, weruma utewari yahchaka eenakame. Pukaepa peenia ihsika oiyamepua —cheere Eerorea.
\p
\v 3 Eerorea meꞌyakamekapapua Waanio, eenechi oijenakame maaeriapua, apoe kaarenae oꞌyaeka yahchakamekapapua karichio. Eerorea waꞌa iintokame Waanio, iꞌka Waanio ahpo wenejika naewakopa, kiisi kaawe iintorio tuukaopua Riosichio, ahpo paꞌchi uupira ahjama neewikaopua. Eeripea Eerore paꞌchira eneriaipua, Eroria kuunaraa.
\v 4 Waania chaaneriaipua Eeroreo:
\p —Muuua aamo paꞌchi uupira uupitariapao, kiisi yoorekamemua Riosio, tísia tatakorikamemua Riosichio.
\p
\v 5 Eerorea pukaepa waika taawechiami merimo oꞌrariaipua Waanio, nape ki meꞌyariaipua pehjio, majawiapa Waanimina tiꞌtijoeriopua, Riosi nayewaturachitia tetewameopua.
\v 6 Nape Eerore paamupari paamuachiopua pahkochio, ahpo piisimarara machenasoopua yawimia yooma paajutetiame mochikachiopua tetewachi, tísia puꞌserekaopua ahpo piisimarao, uꞌmatome chaacharepua tísia teekupakao.
\v 7 Pukaepa ahpo piisimaraopua, chaanerepua:
\p —Nee, ihtaoi noꞌo itanekooio, aamo kiamache neeea, kiisi wihtuka chiiamenia.
\p
\v 8 Waikao piisimararaa ahpo yeeye cheerewachio, chaanerepua Eeroreo:
\p —Waani Paatori merisa noꞌo kiamitia naaju, pehtorichi yachasa moꞌorao —chaanerepua Eeroreo.
\p
\v 9 Waikao Eerore yawichia waꞌa chiiame yoomae inamutiapao, yuuwesiparepua erapakao: “Ki waꞌa cheeme teeeriainia naaju.” Nape Eerorea yooma ahpo paajuteria tetewachi waꞌa iintomo tuukapao, kiisi waꞌa iintomo eꞌraipua, waꞌa iintoriapua.
\v 10 Waikao Eerorea yeetepatiame yahchaipua Waanio kaarenae oꞌyaekao, moꞌora tehpunasa uꞌyepanurarepua, itapitichi oowatoka.
\v 11 Waikaopu piisimararaa puꞌka uꞌyepatiao, ahpo yeeye kiꞌyarepua.
\p
\v 12 Waꞌa iintosoopua Eeroreo Waanio, waꞌa eꞌenaka Waani naꞌnaritoamea meritiachio, iꞌka weerewara iꞌtokao, wetemajirepua. Waꞌa noonoisaapua, Eesusi tuuyemia siimparepua.
\s Mariki miiri koꞌkotena Eesusia
\r (Marako 6:30-44; Ruuka 9:10-17; Waani 6:1-14)
\p
\v 13 Eesusia Waani ikiria naneꞌresapao, tísia yuuwesipakaopua poanachi siimo orapakapua piineri tiiachi. Waikao pawekakerachi mooenasaopua, pukachi simitiapua. Nape tiꞌtijoea naneꞌrekapao, muuwaeme naꞌnaritoriapua paꞌwe suuwerachikoopua maꞌchi, ahkaoi yooma mochiwachiami ahpo yeetopasikao, muuwaeme enepasiriapua.
\v 14 Eesusi tekimiachi asisaapua, ki ookapi muuwekame mochiriapua waꞌao, tiꞌtijoeri. Waikaopua waꞌa noonowiriame tewakapaopua, tísia tesiwa eꞌrepakapua puꞌkao, waꞌa erapakaopua, yooma kokoriame uꞌpariaopua, sautekapua.
\v 15 Aari enepasoopa waꞌao, teeme Eesusi ajawariaa Eesusi naaepakao, chaanekapua puꞌkao:
\p —Paamira, ariwatonapa waꞌasi, mehka kiꞌtiachi mochiwachi iꞌwao. ¿Ki kaawe ohjoare tiꞌtijoeapa nonoraputia, aapoe kooame iꞌyamichiopua mochiwachiamio?
\p
\v 16 Nape Eesusia taamo chaanekapua:
\p —Kaꞌi, ki nonoramerinia puꞌkao. Eeme waꞌapi koꞌkotemeripua puꞌkao.
\p
\v 17 Waikao teemea Eesusi masiteraa, chaachapakapua:
\p —Nape teemea, mariki paani waꞌapi itipitiamepua, ooka soꞌchi tiame.
\p
\v 18 Waikao Eesusia taamo chaanekapua:
\p —Ehsoo, noꞌo uꞌyepaopua puꞌkao.
\p
\v 19 Waꞌa cheesapa Eesusia, wehchi mochipanurakapua tiꞌtijoeo ooweru tiameopua, paachi. Waikaopua, puꞌka mariki paani uusaopua ooka soꞌchiopua tiameo, teꞌpa neꞌnepaka cheriwema kiasaopua ahpo Noonoo, taamo kiꞌyakapua puꞌkao, taamoo naachutamichiopua. Waꞌa ikitiaapua yooma tiꞌtijoeri naachutekapua.
\v 20 Waikao yooma ahka koꞌkakapua ahkasi poposaniachisi. Ehjepao koꞌkotiame soparakameo, oosa mariki aampa ooka weeweruma waari naꞌpoatiapua pehji, chiꞌwapame.\fig |16-BA03022BW.tif|col|||Eesusi mariki miiri koꞌkoteria, Eesusi weerariaa naachutena.|14:20\fig*
\v 21 Waꞌa koꞌkakame tiꞌtijoea, mariki miirikapua, ki ihtetaka ooweruopua kukuchioipua tiame.
\s Nerojampa ihtoria Eesusi
\r (Marako 6:45-52; Waani 6:16-21)
\p
\v 22 Waikao puꞌka muuwari koꞌkotesaopua Eesusia, taamo paonamina uhjurakapua paꞌwechio, pawekakerachi taamo moꞌmoenapuka. Waꞌa taamo uhjurasaopua apoeo, tiꞌtijoe nonorapuka itipikapua pehjio.
\v 23 Yooma nonorapusaapa Eesusia tiꞌtijoerio, teewi kaawitiachite akipariapua ahpo Noono ahjama nayewamia. Tukapasipoiopua pehjio, iiweta waꞌa ihsiriapua piineri.
\v 24 Waꞌa keenakoopua teeme masiteraa, paaomi nokisiniapua waꞌasi. Nape tísia ekayopao, tísia peꞌkosiopa paꞌweopua tiameo, tehki nokisiapua waꞌapoo.
\v 25 Marikarowaopua Eesusia, taamo nokisiachipo eenakapua nerojampa weritoka.\fig |17-cn01720B.tif|col|||Eesusi nerojampa weritona.|14:25\fig*
\v 26 Iꞌkao nerojampa weritopao, tísia majakao chaachapatiapua:
\p —¡Wéiii, naayuripu puuua!
\p
\v 27 Nape Eesusia taamo sisinamukao, taamo chaanekapua:
\p —¡Kaꞌte majakoo, oisa erapasa! ¡Kaꞌte tahpitika erakoo!
\p
\v 28 Waikao Peeroa sisinamukapua tiame:
\p —¡Paamiraaa, pichiwa Eesusi enesaa noꞌo Paamira, nerojampa weritoka noꞌo aamo natepatemitiapuaaa!
\p
\v 29 —¡Eꞌesaaa iiyetasao waꞌanaaa! —chaanekapu Eesusia.
\p Waikao Peeroa pawekakerachi oꞌinia niipakao, nerojampa oꞌinekapua simika, Eesusi natepamia.
\v 30 Nape Peero nerojampa ihtoaiopua tísia ekayopao, tahpitika erapakaopua piwiteme teetoapa.\fig |18-cn01722B.tif|col|||Peeroa nerojampa ihtoai piwitewina.|14:30\fig* Waikao sisinamukapua Eesusio, cheeka:
\p —¡Yaapitiii, noꞌo kuꞌisaaa! —cheeka sisinamukapua.
\v 31 Waikao Eesusia, Peero inisiachi asikaopua, ikanati sekachi chapitokapua, chaanekapua Peeroo:
\p —¿Kiisi noochi paparame muuua teesaoi? ¿Achini iika wekakame muuua noochi paparao?
\p
\v 32 Waꞌa cheesoopua Eesusio, waꞌa pawekakerachi mooenasacheopua Eesusia, teewetekapua tísia ekayao.
\v 33 Eesusio teewetesoopua eekao, teeme pawekakerachi mochikamea, chopokorieka ajapekao Eesusio tísia iyorikao, chaanekapua Eesusio:
\p —Muuua pichiwa tewekachi oꞌinia eenakamepua, Riosi weeechi eenaka Tijoe Tijoetukame.
\s Eesusia, Eenesare mochikame yachapateka kokoriame
\r (Marako 6:53-56)
\p
\v 34 Waꞌa neerochi paonasaapua teemea, Eenesare weeechi tetekitiapua.
\v 35 Waikao waꞌa ohjoemea Eesusikoopua waꞌa eenakameo, muuwaeme uꞌyepatiapua kokoriame.
\v 36 Eesusio tesiwa chaachapopa, ahpo wisasori suuwerachioi ihchepapua itanekapua. Waꞌao waikao, yooma Eesusi wisasoriwachi ihchepakamea, saukame nonorakapua ahpo taꞌpechiamio.
\c 15
\s Itapiti taamo eiwepua ohchorewapa ikitewa
\r (Marako 7:1-23)
\p
\v 1 Ookapi Eerusareni eꞌenakame parisero tiꞌtijoea, ookapi iyoteri tiꞌtijoeapua tiamea waꞌachi eꞌenakame, Eesusi naaepaka iinatukekapua:
\p
\v 2 —¿Achinikai ki paanikosa koayame aamo masiteraa, taamo paꞌpamiratuameo masitiachitia?
\p
\v 3 Waꞌa chaanetiapao Eesusia tiame, iinatukekapua puꞌkao:
\p —¿Achinikai eemea aamo paꞌpamiratuamekamera nokaya, inatamepua yoorepuameo, ki Riosi nuurari yoorepuamekamera?
\v 4 Riosi nuuraria eee chiiamepua: “Yooreka yasitopuapua aamo yayawao; ki yooreka yasitokamea puꞌkao, mukimachepua.”
\v 5 Nape eemea chaachapamepua aaatao, ahpo yayawao chaachapamichiopua: “Yooma noꞌo iinuekao Riosichewichiopua, waꞌa tiiapa neeea kaꞌchi iika aamo kuꞌimetenia.”
\v 6 Waꞌa chaachapakao eemea, wehchi ipaka tetewame eemea Riosi nuurari iyoriwao, aamoe waꞌapiche nokiwa yoorepuawichiopua naꞌnaritoka.
\v 7 Eemea, ¡“wisikuarikamera erakoai”!, chaachapamepua aamo masitiao. Waꞌa aamo nokimiao, maꞌchiame cheeriai Riosia, ehkoriami Isaia iyoterichiopua, eee cheeriaopua:
\q
\v 8 Ihji mochiwaria noꞌo kaawe chaachapanipua chaachapao,
\q nape oowera chuwaeche,
\q nape ahpo iikachiopua kai waapi mochikai chaachapamepua noochio.
\q
\v 9 Puuua waꞌa nokayamea, kihta noꞌo iyoriwa nokayamepua,
\q oowera tiꞌtijoeche nokaya masitiamepua,
\q ki Riosichi eename nokipua.
\p
\v 10 Puꞌka kajusaapa naewekao Eesusia, ahpo wapichuri ajapanuresaopua tiꞌtijoeo ooweruopua tiameo, yoomahka taamoo, chaanekapua:
\p —Pahteka inamumitiapua iꞌkao:
\v 11 Aaata chuꞌwachipo rupituniamea, kihta ki kaaweruma chuhkiamepua aaatao; aaata chuꞌwachi chiia machenakamera, naꞌatamepua puꞌka aaatao, tatakoriwatekao.
\p
\v 12 Neipa taamoche ahjama kahtioi Eesusio, teeme masiteraa chaaneka iinatukekapua Eesusio:
\p —¿Naneꞌrekamua pariseroo, aamo waꞌa chaanesoo, nekamuka inamurio?
\p
\v 13 Nape Eesusia cheeka nehjiakapua:
\p —Peꞌyachipua. Yooma puuu ki noꞌo Noono ahpowichio uuriao, ihpapameripua, itapiti toꞌiwe ki ahpo echariachitia, poꞌtanaka ihpapaniamechitia.
\v 14 Kaꞌte pichikemitia eemea puꞌka parisero tiꞌtijoe masitiaopua. Puuua ki mamachiriai, aaata tukapachi ohjoameo, neesetoka panitonariamepua. Waꞌa teꞌtiamea aaata panitoaiopua wichipasaa, wichipatemapua tiame ahpo panitoaoi.
\p
\v 15 Waikao Peeroa chaanekapua Eesusio:
\p —Kaawe taamo tuuyeomua puꞌkao, chuꞌwachi machenamechi simiyameopua, aamo naewariaopua.
\p
\v 16 Nape Eesusia taamo chaanekapua:
\p —¿Naakona iiweta ki pahtiame eemea pehji?
\v 17 ¿Ki naneꞌrena eemea yooma chuꞌwachi rupituniameo, topachi eenamekopua, waꞌa ikisaopua eenechi machenamekopua weerewachio?
\v 18 Nape chuꞌwachi machenamea taamo nayewa, iikachi eenamepua, puuukamerapua taamo naꞌaratiamea.
\v 19 Ihji naꞌarari itapiti, tijoe iikachi oꞌinia machenakamea ihjipua: ki kaaweruma eꞌraniamera, tijoe koꞌinarewa, suwepori nokinarewa, ooweru ikotuwa eraniame, ichikonarewa, wihtunarewa eraniame, naꞌara chaninarewa.
\v 20 Yooma puuupua tiꞌtijoerio ki kaꞌkaweruma enepatiamea; puuu ki paanikosa koiꞌwamea, kihta naꞌara ikiwamepua iikachio.
\s Piiripi seenu oowitiame, Eesusichi paparakame
\r (Marako 7:24-30)
\p
\v 21 Neipa waꞌa oꞌinia puuyasaapua Eesusi ahjamao, Tiiro weeechiami eꞌenatiapua Siironi weeechi tiame.
\v 22 Waꞌao piiripi oowitiame Kaanani weeechi ohjoemea, Eesusi sisinamukapua:
\p —¡Paamira, ehkoriami Raawitaru oochiwaraa, noꞌo tesiwa eꞌremitia muuuaaa! ¡Reemoikamekapu noꞌo kuteweee!
\p
\v 23 Nape Eesusio kihta nehjiakopa puꞌkao, teeme masiteraa, naaepaka utewaeme terijerakapua puꞌkao:
\p —Paamira, ¿achinikai ki teꞌyanimua puꞌka oowitiame aamo pukamina kichiwa cheesiameo?
\p
\v 24 Nape Eesusia taamo nehjiakapua chaaneka:
\p —Noꞌo Noonoa, isaeri mochikamechiche noꞌo uhjurakamepua, apochi simiyame tuuyemichioo, waꞌao poꞌwa wewekakamechitia, teꞌteriamekopa.
\p
\v 25 Nape puuu oowitiamea, Eesusi ihsiachi ahsesaopua, tísia ahpo tesiwa cheeka ahpo sautejerakao, chaanekapua Eesusio:
\p —Paamira, taamo cheriwemitiapua noꞌo kutewe yachapatekao.
\p
\v 26 Nape Eesusia chaanekapua:
\p —Ki kaawe iintomaoi neeea aamo kuꞌisaa, noꞌo Noonoeo noꞌo tetejimarichikamera uhjuratiamekapa pahcha, kuꞌimichiopua puꞌkao. Kiisi kaawepu kukuchi koꞌkomiao, uꞌyesa chuhchuri kianiaapua pahchao.
\p
\v 27 Waꞌa chaanetiapa oowitiamea, nehjiakapua:
\p —Waꞌatepua tiiao, nape chuhchuriai meesatere ruhjikameo, koayamepua.
\p
\v 28 Waꞌa chiiopa oowitiameo, chaanekapua Eesusia:
\p —¡Ai muuua, tísia paparamemua noochio! Muuua noochi paparakapao, teꞌta aamo itayachitia ikimamua.
\p Waꞌa cheesoche Eesusiopua, saukame itipiriapu puuu kuteweraa.
\s Eesusia muuwaeme yachapatena kokoriame
\p
\v 29 Eesusia Tiiro weeechi machenasaapua, Arirea eꞌenatiapua paꞌwechi. Waꞌa paꞌwesuweo, suuwerachitetu uumatotiapua. Waꞌatetu nokisinioio roomosachite moꞌmoenatiopua, yasipaka Eesusia.
\v 30 Waꞌaoi muuwaeme napawikapua tiꞌtijoe ooweru tiame, chookopakame kokoriame uꞌyepaka, ki mamachiriame uꞌyepaka, rojomika ohjoame, tiꞌtijoe niꞌo ooweru noꞌoopua tiameo, wahjachi ki ookapi itapiti kokoreniame tiame. Yooma puꞌkao Eesusi chokichi upatioopua, Eesusia yooma sautekapua puꞌkao.
\v 31 Waꞌa iintokopao Eesusio, niꞌoo nayewatioopua, rojomio kaawe ohjotetioopua, chookopakameo sautetioopua, ki mamachiriameo tetewitetioopua tiameo, waꞌa napawikame muuwaria, ki nuꞌuti kaawe erakoapua Riosio, tísia peenia Riosiopa Eesusio, isaeri Riosiwachio.
\s Eesusia, naao miiri tiꞌtijoeri koꞌkotena
\r (Marako 8:1-10)
\p
\v 32 Eesusia ahpo kahtiachi taamo paaesapao masiterao, chaanekapua:
\p —Tísia tesiwe eꞌrenania iꞌka tiꞌtijoerio, iꞌka muuwari taamo ahjama nokayameopua, paika taawe iꞌtoamekopaopua, kiisi iinueka kooameo. Ki waꞌatia uhjuranarenia iꞌkao, ki koꞌkotesao, toore wahjipamerikopua wahka pooechi nokisiaiopua.
\p
\v 33 Waikao teeme Eesusi masiteraa chaachapakapua:
\p —¿Nape aatia nokaka tewitare teemea kooameo, iꞌwa kai waapi ki tijoeekachio, ki ookapi tiꞌtijoewichio koꞌkotepuawichioo?
\p
\v 34 Eesusia waikao iinatukekapua ahpo masiterao:
\p —¿Ihkina paani toꞌame eemeapa?
\p —Oowisani paani waꞌapi, ookapi nuꞌnunti soꞌchi tiame —chaachapaka teemea.
\p
\v 35 Waikao Eesusia yooma tiꞌtijoerio, wehchi mochipanurekapua.
\v 36 Waꞌa cheesaapua oowisani paani uusaopua ookapi soꞌchiopua tiame, teꞌpa neꞌnepaka cheriwema kiasaopua ahpo Noonoo, chiꞌwanasa kiꞌyakapua taamoo masiterao. Waikao teemea masiteraa, ahkasi yooma ahsepachisi naachuteka teemea, puꞌka muuwariopua.
\v 37 Ihjia yooma ahsepari poposatioiopua. Koꞌkotiame soparakamea, oowisani weeweruma waari pochiwatiapua, yooma chiꞌwapameopua soparakame.
\v 38 Kehki waꞌa koꞌkotiamea, naao miirikapua tiꞌtijoe, ki ihtetakaopua ooweruopua kukuchioi.
\v 39 Neipao Eesusia nonorapuso muuwario, pawekakerachi mooenatiapua waikao. Pukachi moꞌmoenasaopua, Makarani weeechi siimpatiapua.
\c 16
\s Pariseroa saruseoa tiame, Eesusi peenia ihsiwa itani
\r (Marako 8:11-13; Ruuka 12:54-56)
\p
\v 1 Parisero tiꞌtijoea, saruseo tiꞌtijoea tiame, Eesusi neꞌnemia eꞌenariaipua, oowera Eesusi peenia ihsiwa teewinaria. Puuua oowera itapiti ki kaawe iintowachi chapinariapao, chaanekapua Eesusio:
\p —Riosi peenia ihsiwa taamo tetewitepuapua, waꞌa aamo iintosoomua, naneꞌreme teemea, pichiwa tewekachi eenamekoopua.
\p
\v 2 Nape Eesusia chaanekapua puꞌkao:
\p —¿Achinikai epeche tiiame tetewinare eemea noꞌoo naania ihsiwao, tísia machika tetewameko tuuyameai itapiti uurapario, ariyachi sehtanasipasoopua tewekachio, kaaweruma maꞌchirepamio tuuyameai,
\v 3 eemea, cherayachitepa sehtanasipasooi ki nuꞌuti yukimio tuuyameai tiame? Yooma puꞌka uurapari machika tetewameai eemea, ¿kiisi machika tetewame eemea, ehpiami noꞌo naania teetoao noꞌo yoorao, ihtana ikipuame ohjoare ehpe taawechiamio?
\v 4 Ehpe taawechiami ki kaꞌkaruma tiꞌtijoeri ki Riosi yooreka mochitoamea, noꞌo peenia ihsiwachee naneꞌrenariamepua noꞌo aatanatawao; nape eemea ki tetewitepuamepua waꞌasio, noꞌo peenia ihsiwae noꞌo aatanatawao, noꞌo ikimiaeche tetewitepuamepua noꞌo aatanatao, puuu enemeripua noꞌo naaniatiwatamea. Puuu noꞌo ikimiaa, ehkoriami Oonasi ikiriachitia teeremeri, puꞌkao, ki nuꞌnuti soꞌchie koꞌkotiaio, simiteriamechitiaopua ahjakao.
\p Waꞌa cheesoopua Eesusio, uumatotiapua waꞌao.
\s Parisero masitewara rewarurachitia ihsiame
\r (Marako 8:14-21)
\p
\v 5 Paonamina paꞌwechi ajasitioopua Eesusia, taamoo ki uparioiopua nutukao, paani ki rewarurarachi simiyame taamo nayewekapua.
\v 6 Puꞌkachi waꞌachitarichio, taamo chaanekapua:
\p —Nee, kaawe aamo inateka ohjopuapua parisero rewarurawarachio, saruseo rewarurachiopua tiameo, yoomachi paatusichi muꞌipameka nokayamechiopua.
\p
\v 7 Rewarura nayewatioopua, taamo nutuka ki uꞌpario ijinatepaka teemea. Waikao taamoo, chaachapaka teemea:
\p —¡Aa eꞌenone, natakepare teemea nutuka! ¿Ihtana noonoita teemea ehpeo?
\p
\v 8 Waikao Eesusia taamo waꞌa chaachapame inamukapao, chaanekapua taamoo:
\p —Ai eeme, ¿kiisi oowe erakoame eemea noochio? ¿Achinikai paani nutuka noꞌo nayeo erakoame eemea, aamo nutuka natakeparia?
\v 9 ¿Kiisi pusakona eemea noꞌoo aatanakoo? ¿Ki inatepame eemea noꞌoo, mariki paanieo mariki miiri tiꞌtijoe koꞌkoterio, ki ihtetaka ooweruo kukuchiopua tiaméo, kehkina weeweruma waari popochiame naꞌpoatiamekoopua soparakameó?
\v 10 ¿Ki inatepani eemea neipamioi waꞌachi noꞌo iintoriopua, oowisani paanieoiopua tiame, naao miiri tiꞌtijoe noꞌo koꞌkoteriopua tiame, waꞌa soparakameopua kehkina weeweruma waari apechunatiopua?
\v 11 ¿Ki naneꞌreka inamukame eemea, noꞌo rewarura naewakoio, pariserochi simiyameo saruseochiopua tiameo, ki paani rewarurara noꞌo nayewaka cheerioiopua?
\p
\v 12 Ahkasi waika waꞌa chiiopa, inateparepua Eesusio ki rewarura nayewaka cheeriopaopua, paꞌakachiopua. Parisero masitewakamera naewaka cheeriopua, saruseopua tiame, ki paanikamera rewarurara.
\s Peeroa Eesusiko tuunapua Riosie Weratiameo
\r (Marako 8:27-30; Ruuka 9:18-21)
\p
\v 13 Makarani weeechi puuyasaopua, Sesareami eꞌenaka teemea, Iiripo yawichi yeꞌkarichi. Waꞌami ohjonioio, taamo ahpo masitiao, iinatukeka Eesusia:
\p —¿Aatanako noꞌoko tuuna tiꞌtijoeria, noꞌoo Tijoe Tijoetukameo?
\p
\v 14 Teemea chaaneka nehjiakapua puꞌkao:
\p —Ookapi tiꞌtijoea, Waani Paatoriko aamo tuunapua; wahjachi tiꞌtijoea, ehkoriami Eeria aamo maayamepua; epeche wahjachia, ehkoriami Eremiako tuuyamepua aamoo; epeche wahjachia pehji, aaata piirechi ehkoriami Riosi nayewatukame maaenapua.
\p
\v 15 —¿Eemepe, aatanako noꞌo tuuna eemea? —chaanekapua taamoo.
\p
\v 16 Siimoni Peeroa, nehjiakao chaanekapua:
\p —Neeea aamoo, Riosie Weratiamekotipua, Riosi teꞌta ahjarichi eename.
\p
\v 17 Waikao Eesusia, chaanekapua Peeroo:
\p —Waꞌa eꞌramekapa muuua, tísia kaawe yorapuame muuu Siimonia, Oonasi taanaraa. Ki aaata amochi iintokamepua, aamo waꞌa tiiame inatatekaopua, noꞌo Noonokamera iintokamepua waꞌa eratekao, apoe teꞌpa kahtiamera.
\v 18 Waꞌa cheeriopua aamoo noꞌoo, Peero teewa aamo yahchiame neeea, eꞌpe, cheeka chaniwame. Peero aamo teewame neeea, puꞌka aamo noochi simiyame cheeriao, eꞌpechitia pewatiamekopa. Puꞌka eꞌpechio neeea, yooma noochi paparakame waꞌa mochiwama neeea, noꞌo tewekachi tiopachio, ki teteiwame pusieopua. Waꞌa noꞌo tiopachi mochikame tiꞌtijoeo ooweruopua tiameo, aaataai ki noꞌo uꞌyemapua, teꞌta mukiwari utewariraai apoe Satanasiai.
\v 19 Aamoonia Peeroo, aaata yeetapura kiꞌyamechitia Riosi yeꞌkarichiopua, muiniame. Puuu yeetapura noꞌo aamo kiamiaa, noꞌo aamo aatanakoo cheeriapua. Pukae aaata Riosi yeꞌkarichi pakinariameo, puꞌkae aamo wahjopurae reesisemerimua pakimichioo, aaata aamochitia noꞌo aatanakoo maꞌchitame enesoo; nape aaata ki aamo cheeriachitia maꞌchitakameopua noꞌo aatanakoo, ki reesisemerimua puꞌkao, Riosi yeꞌkarichi pakimichioo.
\p
\v 20 Waꞌa cheesaopua Eesusia, utewaeme taamo chaanekapua ahpo masiterao, kiisi tuumichiopua ahpoo, Riosichi ahpo eenamekoopapua, Tijoe Tijoetukao, ehkoriami oꞌinia Meesia tewaniame.
\s Eesusia mukimio tuunapua
\r (Marako 8:31-9:1; Ruuka 9:22-27)
\p
\v 21 Waika oꞌinia Eesusia Eerusareni enasaopua, tísia aiwamio tuutuwisikapua, yooma waꞌa Eerusareni isaeri paꞌpamiratuameopua, pukaeo, ki teesa ahpo aiwatepuameko tuukapua, ahkasi mukiwachisi ahpo aiwatewachisi, nape meritiaiopua, paika taawechi oijenamio tuukapua eenechio.
\v 22 Waikao Peeroa kiisi inamunariapao Eesusi chiiao, poanachi iꞌtokaopua teꞌya cheekao, chaanekapua:
\p —¡Kiisi mukimerimua! ¡Riosiai kiisi waꞌa aamo ikijeramepua!
\p
\v 23 Nape Eesusia kuꞌrikao, chaanekapua Peeroo:
\p —Waamiami seꞌwisa noochio. Satanasi muuua waꞌa chiiapao. ¿Ki noꞌo Noono Riosie ikika itipimeriche tuutiame, eerinatame muuua? Puuu waꞌa chaniwamea, oowera tijoechitia inataka chaniwame puuua, kiisi Riosi inata.
\p
\v 24 Waꞌa chaanesaapua Peeroo Eesusia, eee cheeka masitekapua masiterao:
\p —Aaata noochi paparaka noꞌo naꞌnaritonariamea, aiwaka ahpo yasitomia eramete puuua, ki taꞌiriache ahpo yasitopo inataka.
\v 25 Aaata ki aiwanariamea noochi paparawawichioo, ki uumapua weemera ahjario, ki pichiwarikapa puuua noochio, ahpo paparao. Nape ki seewiamea ahpo aiwamiao noochio, kiapuame puuua weemera ahjario, pichiwaka noochi paparakamekapapua.
\v 26 ¿Ihtatia kaawe enetapu tijoea, ki ookapi paarasatekaipua toomio, ki uumeri teeresaapua weemera ahjario? ¿Kehkina toomi aamo ahsepamia maaena eemea, weemera ahjari taripuao, tariniame enesoopua?
\v 27 ¿Aachin teeretapu naaju puuu ki weemera ahjari iinuemea, noꞌo Noono tisiwari teetokae enasoopua, yooma tewekachi kuꞌiwari ahjamao? Waika taawechio neeea, yooma aaata kiapuame iꞌtoka enameri neeea, yooma aaata noochi paparamewichioo.
\v 28 Pichiwa chaaninia, ki waꞌatia itipimerikopua aamo ookapiopua, ki tetewikaopua noꞌo oꞌiniameopua noꞌo yeꞌkari yawichitukao.
\c 17
\s Eesusi ahpo sewina tiame ikiria
\r (Marako 9:2-13; Ruuka 9:28-36)
\p
\v 1 Puhsani taawechi neipao Eesusia, Peero yeetokapua, Saantiao, Waani Saantiao poonira tiame, puꞌka yeetokao teewi kaawichite siimpakapua, kai waapi teꞌpa weeriachi kaawi.
\v 2 Waꞌa kaawichi asisaapa Eesusia, sewina tiame eneparepua, yooma puꞌka paika ahpo yeetoria tetewachiopua. Waꞌao Eesusi nanariraa, taaachitia tajayame eneparepua, puuu wisasoriwaraa, tisiwa tohsaname eneparepua, tisiwa tohsaname, kiisi neꞌneme eraniame, tatapara ihsiame.\fig |20-CN01728B.TIF|col|||Eesusi sewina tiame eneparia.|17:2\fig*
\v 3 Puꞌka waꞌapichioi, waꞌachi ajakame tetewiriapua tiameo, Moise Eeria tiame, ehkoriami ahjariame Eesusi ahjama nayewaka.
\v 4 Puꞌka waꞌa tetewapa Peeroa, senawato kihta inatasa chaanerepua Eesusio:
\p —¡Paamira, kaawechupena aamo ahjama eꞌenakame teeme! Aamo erasoo, paika ekapora ajawama teeme iꞌwa, piiripia aamowichio, piirea Moisewichio, piirechia pehji, Eeriawichio.
\p
\v 5 Waꞌa chiioi Peeroo, paawi tajayame eenaka, yooma moꞌporeparepua Eesusi ahjama ajaniachio. Waikao puꞌka toomarichi oꞌiniao, eee chiiame inamuriapu puuu paikaa, Eesusi ahjama siimpakamea, Eesusi masiteraa:
\p —Eeme yooma weeechi mochikame, ihjipu noꞌo taanáá, ki teesa nakika noꞌo uuriaa, pukachio noꞌoo, tísia kaawe eꞌreka yasitoaaa. Yooreka mochitomitiapua puꞌkao, eꞌweka keepuka tiame.
\p
\v 6 Waꞌa chiiame inamukapa Eesusi masitewaraa, tahpitika erapakaopua, ki nuꞌuti yoorewa eꞌreweka Eesusio, chopokorieka ajaparepua, ahkasi wehchisi koomorasipaka.
\v 7 Waikao Eesusia waꞌa teꞌtioiopua pehjio, waꞌa teꞌtiachi pehji eenakao, ahjachi seekarepakao chaanerepua:
\p —Ajasisa. Kaꞌte majako waꞌasi.
\p
\v 8 Waikao Eesusi masitewarao ajapaka neꞌnepoio, Eesusiche waꞌa weeriame tetewarepua, ahpo chokichi.
\p
\v 9 Ehjepao kaawichi oꞌinia tetekiaiopua Eesusia, chaanerepua ahpo yeetoria masiterao:
\p —Kaꞌte aaata tuuyemitia eemea, iꞌka aamo teewi tetewiriaopua, ahkasi noꞌo Tijoe Tijoetukameo, noꞌo meritioi oijenachisi.
\p
\v 10 Waꞌa chiiopua Eesusio, iinatukeria puuu paika masitewaraa:
\p —¿Achinitio yasipameri muuua naaju aamo yeꞌkarichio, iyoteri tiꞌtijoeo keꞌchu Riosie Weratiame yawichi yasipoio, Eeriakamera enameriko tuuyamekopua pahchao?
\p
\v 11 Waꞌa chaachapopa ahpo masitewarao Eesusia, chaanerepua puꞌkao:
\p —Pichiwa chaachapame puuua, Eeria pahcha enameriko tuuakao, puuupua, iintomerikoo tiꞌtijoeri Riosichi teꞌterepuame katewemeria.
\v 12 Nape puuu Eeriaa, eenakamekaite puuuapa, nape tiꞌtijoea ki machika tetewikamepua puꞌkao, ohsotia aꞌchikoi yoorarepua naꞌarekao. Waꞌachitia yorapuame neeeai Tijoe Tijoetukamea, puꞌka tiꞌtijoeri nanaarameeo.
\p
\v 13 Waꞌa chiiopua Eesusio masiteraa, pahteka inamure puuua, Waani Paatori nayewaka chiiamekopua, Eeria yoorari simiteriopa Waanio yorasikao.
\s Eesusia temari, naꞌarari tijoeturi yahchame yachapatena
\r (Marako 9:14-29; Ruuka 9:37-43)
\p
\v 14 Waꞌa kaawichi oꞌinia tetekioiopua Eesusio, taamo Eesusi masitera toaria mochikachio, muuwaeme eꞌenakame mochikame tewakapua waꞌao. Waꞌao piiripi waꞌa eꞌnakamea, chopokorieka weripaka Eesusi natepakao, chaanekapua:
\p
\v 15 —Paamiraa, taamo tesiwa eꞌrejerani neeea, noꞌo taanaa, mumukipamekapu naꞌararie. Tísia aiwamekapu waꞌa tiiapao, weesa naꞌichi wiwichipateniamepua reemoeopua, neerochiamioipu tiame.
\v 16 Pukaepa iꞌwa aamo uꞌyepakamenia aamo sautemichio. Aamo masitera sautenurekainia nape ki kajukapua yoorakai.
\p
\v 17 Eesusia nehjiakapua:
\p —¡Ai eeme kiisi ahjachi erakoame Riosichio! ¿Akanasi aamo chaaneka neeea, aamo noochi paparapamichioo? ¿Akatiasi aamo anachata neeea, aamo ki noochi oowe erakoao? Ehsóó, noꞌo uꞌyepao puꞌka temario.
\p
\v 18 Waikao Eesusia puꞌka temario, puꞌka naꞌarario, teꞌyaka maꞌchipakapua temarichio. Puꞌka naꞌarari maꞌchipasetiaapua temaria, ikanati kaaweruma kahtiapua, saukame.
\p
\v 19 Neipao Eesusi piineri kahtioio taamo ahjama ajawariacheo, iinatukeka teemea:
\p —¿Achinikai ki kajukame teemea, puꞌka tijoe reemo naꞌarari yahcha maꞌchipasekao?
\p
\v 20-21 Waꞌa chaachapaniopao, taamo chaanekapua Eesusia:
\p —Ai eeme, ¿maꞌchipamekosa erakokame eemea, kiisi Riosichi paparaka itayame enesaa? ¿Ki aamo waꞌapi utewariekosa maꞌchipasemo erakokamekosa eemea? Ihjia tisiwa pichiwa tiiamepua: Eemea teesaoi teꞌta Riosichi paparakame enesaa, mohtasa pahchirakoi kehchuma ki weruma, Riosia aamo kajutemiipua puꞌka naꞌarari aamo maꞌchipasenariaopua; ihtaoi aamo yoranariao, teesaoi Riosichi aamo paparasoo, Riosia aamo kajutemerikoipua kajutekao, ahkasi iꞌka kaawioi ikicha weripanurekooi.
\s Eesusia eenechi tuunapua ahpo mukimia
\r (Marako 9:30-32; Ruuka 9:43-45)
\p
\v 22 Neipao Arirea weeechiami ohjoniaiopua, Eesusia taamo chaanekapua:
\p —Neee Tijoe Tijoetukamea, tijoe nanaaramechi nehjipuamepua.
\v 23 Neeea pukaeo, meripuamenia meꞌyao nape paika taawechi oijenamerinia eenechio. Waꞌa chiiopa Eesusio, tísia yuuwesipaka teemea.
\s Yawichi koparoawa iꞌisaeri tioparawichio
\p
\v 24 Eesusio Kapenau asisoopua taamo ahjamao, waꞌa tiopachi koparoamea, Peerochi eꞌenaka chaanekapua:
\p —¿Aamo masitariwaa, ki natetiamepua tiopachi koparowaniameo?
\p
\v 25 —Ejeꞌe, natetiamepua tiame puꞌkawichioo —nehjiakapua Peeroa.
\p Ehjepa petechi pakioi Peeroo, Eesusia keꞌchu nayeoi iinatukekapua:
\p —Siimonii, ¿achini chiiamemua? ¿Aatanakamera koparoame ohjoare iꞌisaeri yaꞌyawichia, ahpo tiopawichioo, iꞌwa waꞌapi ohjoemekosa, maꞌchikosa oꞌinia enapamekosacheoi?
\p
\v 26 Peeroa nehjiakapua:
\p —Iꞌwa ohjoemeraa, kaꞌi.
\p Eesusia waikao aampachi cheekao:
\p —Waꞌa teeresoo teemea, kihta natetemetepua puꞌkawichioo.
\v 27 Nape ki seesenukai natetenia kaawepua, ki aaata ki kaawe eramichiopua. Waꞌa teesoo, wiitu siinka weruma neerochi, soꞌchi poꞌwachupuapua. Pahcha soꞌchi aamo maꞌchipariachi, neꞌnepuapua chuꞌwachio wahjoneka, waꞌa tewimamua piiripi toomi. Puꞌkaeche ahsepameripua, yawichi koparowa natetepuameo, taamo naꞌpawichio koparowaniameo.
\c 18
\s Aatana ohjoare epeche tiiamea weruma
\r (Marako 9:33-37; Ruuka 9:46-48)
\p
\v 1 Waikao puꞌka waꞌapi taawechi, aaata Eesusi masitia pepenipanariamea, Eesusi naaepakao, iinatukekapua:
\p —¿Aatanakamera ohjoarepu, epeche weruma enemeria tewekachi yeꞌkarichio?
\p
\v 2 Waikao Eesusia piiripi kukuchi paaesapaopua, taamo naasipa werapakaopua,
\v 3 cheekapua yooma inamuachio:
\p —Tísia pichiwa ihjia: Aaata ki iꞌka kuitachitia tiiamea apochio, kaꞌchi iika pakimeri puuua tewekachio, noꞌo Noono yeꞌkarichiopua.
\v 4 Epeche weruma teerenariamea tewekachi yeꞌkarichio, iꞌka kuitachitia teeremeripua, yooma ahpo noono chiia pichikiame.
\v 5 Aaata kuitachitia noochi paparamea, pakimeripua Riosi yeꞌkarichio, teꞌpa tewekachio.
\s Tatakorichi wichiwa eeyowa
\r (Marako 9:42-48; Ruuka 17:1-2)
\p
\v 6 Nape aaata kukuchichitia noochi paparakame tatakorichi wichitekamea, ohso kaawe kutachi oꞌyesa tusura matasurara, paꞌwechi ipaniame nakiyamepua, puꞌkao kai waapisi teere piwitewika, siꞌrika mukimichiopua.
\v 7 Eesusia puꞌka nayewaka kajusaapa, taamo tatakorichi wichipua, eeyowa tiia taamo nayewekapua. Iꞌka naewakaopua, eee taamo chaanekapua:
\p —Iꞌka wehjoarichi taamo mochikachio, tahpitika tiiamepua itapiti, taamo wichiteme tiiame. Waꞌa tiiachi iꞌwao, ki ookapi mochikamekopa tiꞌtijoeri ki kaꞌkaruma taamo tatakorichi ruhjitenariame. Nape ¡ai puuu waꞌa aaata iintokamea!, kiisi cheriwepuamepua Riosie.
\p
\v 8 ’Pukaepa neeea, aamoo chaaniamepua, aamo seeka aamo taaraoi tatakorichi aamo wichitesoo, ohso kaawe tehpunasa ipania kaawepua, nape mehkaa. Epeche kaawepu piiripi seekaeka, piipiri taaraekaoi, ki wahjiame ahjarichi pakiniamea ohso kaawe, ki naꞌpa seekaekao, naꞌpa taaraekaoi, ki teesa aiwaniachi pakiniamechitiao.
\v 9 Aamo puusioi ki kaawerumachi aamo wichitenaresoo, maꞌchipasa mehka ipapuapua puꞌkaoi. Epeche kaawepu piiripi puusiekai Riosi yeꞌkari ahjarichi pakipuaa, ki ooka puusieka ki wahjiame naꞌichi ahpo ipaniamechitia.
\s Poꞌwa wekakamechi waꞌachitaka nayewatiame
\r (Ruuka 15:3-7)
\p
\v 10 Puꞌka naewaka kajusaapa Eesusia, poꞌwa wekakamechi simiyame nayewakapua. Puꞌka nayewakao oꞌinekapua cheekao:
\p —Kaꞌte ki kaawe chaaneka tetewi aaataoi uꞌutichitia noochi paparakameo, noꞌo teꞌpa teꞌta Noonoo, ahpo tewekachi kuꞌiwarie neesetoamekopapua puꞌkao, noochi ahpo paparao kuꞌika ki toitemichiopua, ihta keenakooi kuꞌipamichio ahpo kuꞌiwa nakiso.
\v 11 Neee Tijoe Tijoetukamea, puꞌka poꞌwachitia wewekakame, iꞌyamia eenakame neeea, noochi eꞌenamichiopua puꞌkao, noochi paparaka.
\p
\v 12 ’Ihjia, aaata piie siento poꞌwa iinuemeka tiiamepua. Puuua, piiripioi ahpo tepuya wekasoo, ikanati simika iꞌyamepua puꞌkao, wahja ahpo tepuyao toisa kuꞌitapioi.
\v 13 Puꞌka wekakame teisaa, ¿ki epeche kaawe eꞌretarepua puꞌkao, ki wahjachitia naao weerewa oosa mariki watani ahpo toariaopua kuꞌitapi, poꞌwa?
\p \fig |21-DN00473b.tif|col|||Poꞌwa wekakame tewitiame waꞌasi.|18:13\fig*
\v 14 Waꞌachitia noꞌo Noonoai tísia kaawe erapamepua, aaata ki kaawerumachi oiyai, apochi upatioopua, nuꞌutichitia apochi paparakopao. Tísia kaawe erapame puuua, aaataai iꞌka nuꞌutichitia apochi paparakameo, wekakame itipijerapapua, ki kaawerumachio.
\s Achini teeka ahpo cheriweka mochitoniame
\r (Ruuka 17:3)
\p
\v 15 Neipao Eesusia, taamo poponiwa cheriwewa nayewakapua. Puuua puꞌka nayewakao cheekapua:
\p —Aaata Riosichi paparame ki kaawe iintosoopua amochio, piineri ihsioi amoe simika katewepuapua puꞌka ahjamao. Kaawe teereka itipinariaapua amochio, ahpo cheriwenuramapua. Waꞌa iintosoopua, ahpo kaawe eꞌreka itipima eeme.
\v 16 Nape ki katewenaresoopua aamo ahjamao, iꞌyapuapua ooka paikaoi puꞌka iintoria tetewikame, puꞌka pichiwatarie aamo katewepuapua puꞌka iintoriao.
\v 17 Ki eꞌwesoopua puꞌka aamo kuꞌyame katewekaopua, Riosichi paparame pirenaturichi iꞌtopuapua puꞌkao, aamo kuꞌika neꞌneweka katewemichiopua puꞌkao. Nape puꞌkao ki eꞌwesoo Riosichi paparame pirenaturio, waꞌasi waikao, waꞌatia toipuapua puꞌkao. Nape puꞌkachepa puꞌkao, ki Riosichi paparame tetewipuapua puꞌkao, tijoekoio oowitiamekoiopua, puꞌkao ki kaꞌkarumachiche oiyamekopao.
\p
\v 18 ’Ihji noꞌo chiiaa kiisi seꞌwi ikimeripua: iꞌka weeechi aaata ahpo kateweka cheriwesoo, waꞌachitia cheriwepuamepua tewekachioi; nape ki aaata ahpo kateweka cheriwesoo, waꞌachitia ki cheriwepuamepua taamo Noono teꞌpa kahtiameeopua tewekachi.
\p
\v 19 ’Eenechio chaaninia: Aaata eeme ookaoi paikaoi aamo ki kaawe noonoiria katewemia napawisoopua, aamo cheriwepua itasoo Riosichio, noꞌo Noono tewekachi kahtiamea, aamo cheriwemapua.
\v 20 Noꞌo Noonoa aamo cheriwemapua, neee aamowichio tatakori natetekamea, aamo napawiriachi ihsiopa tiame.
\p
\v 21 Waikao Peeroa Eesusi naaepakao iinatukekapua:
\p —Paamira, aaata noꞌo Riosichi poponiwa ki kaawe iintosoopua noochio, ¿kehkinasi anachetania cheriweka puꞌkao, oowisanisi?
\p
\v 22 Eesusia nehjiakapua puꞌkao:
\p —Muuua ki oowisanisi cheriwemerimua puꞌkao, ahkasi paika weerewaoi oosa marikisi oꞌowisanisa\f + \fr 18.22 \fr* Waꞌa cheeka Eesusia, kehkisa nakiya cheriwepuame, cheeka cheeriapua.\f*, cheriwemerimua puꞌkao.
\s Yawichichi tekipaname ki cheriwekame aaata
\p
\v 23 Ahpo cheriweniame naewaka kajusaapua Eesusia, Riosi yeꞌkarichi simiyame nayewakapua waꞌachitarichio. Puꞌka naewakao, eee cheeka oꞌinekapua:
\p —Aaata yawichia, yooma ahpo tehkiwa neesetoame wikirieka koparoamo oꞌrariataipua.
\v 24 Pukeri oꞌichoi wikiriewa neꞌnekao, pahcha puuu uꞌyeparia aaata wikiria neꞌniaopua, ki ookapi toomi wikirewakatapua, oosa mariki miiriahka.
\v 25 Iꞌkao teekoraa, kaꞌchi iika natetemio tiiopa wikiriemeo, toomichi nehjinuremo oꞌrariataipua wikiriemeo, yooma puꞌkao iinueka ahjamaopua, uupiraopua, tatanaraopua tiame, pukae nehjitiameeo, natetetiame itipimichiopua wikiriaraa.
\v 26 Waꞌa yoranarewaopua wikiriemea, chopokorieka weripaka tísia naaracheriataipua ahpo teekoo, tesiwa cheeka ahpo cheriwenureka: “Muuu noꞌo teekoo, kaꞌte teꞌta yaapi noꞌo eꞌremitiamua aamo noꞌo wikiriekawichioo; noꞌo puuyemitiapua pehjio paikapi taaweoi, yooma aamo natetemiitenia puꞌkao.”
\v 27 Waikao teekoraa tísia tesiwa chiiopa puꞌkao, tesiwe eꞌrepakaopua puꞌkao, yooma choꞌweriatapua wikiriarao. Waꞌa ikisaopua waꞌatia toariatapua noꞌramichioo.
\v 28 Nape puuu waꞌapi cheriwetiameaio, ahpo taꞌpechi noꞌraio, aaata waꞌachi tekipanameopua tiame, piie siento waꞌapi wikiriekoipua puꞌkao toomi, pooechi natepakaopua, kutachi chapikaopua chaaneriatapua: “¡Ehpe waꞌapi noꞌo natetepuapua aamo noꞌo wikiriekao!”\fig |22-WA03888b.tif|col|||Ihjia cheriwetiaio, ki cheriwenarerepua.|18:28\fig*
\v 29 Waikaopu wikiriemea, chopokorieka weripaka tísia tesiwa cheeriataipua chaaneka: “Kaꞌte ikanati aamo natetejeramua noꞌo wikiriekao, yooma aamo natetemitenia, aamo wikiriekao.”
\v 30 Nape ihjia ki puuyenareriatapua puꞌkao, ohsotia karichi pachariatapua puꞌkao, ahkasi yooma ahpo natetiachisi.
\v 31 Iꞌkao wahjachi waꞌapi tekipanamea, waꞌa iintokopa puꞌkao, ahpo teekochi wenejiriatapua puꞌkao. Nekamuchiapapua puꞌkao, yooma iꞌka iintoria tuuyeriatapua ahpo teekoo.
\v 32 Waikao teekoraa paaeriatapua waꞌa wenejitiameo, enasoopua puꞌkao, chaaneriatapua: “¡Ki tísia naꞌarame muuua? Noꞌoo yooma aamo cheriwekoipua aamo wikiriao,
\v 33 ¿ki waꞌachi iintomo teereriamua naaju, noꞌoo aamo cheriweriachitia?”, chaaneriatapua.
\p
\v 34 Waikao teekoraa tísia nekakao, karichi yachanurariatapua puꞌkao, waꞌa yoorakaopua ahkasi wikirieka nateteriatapua.
\p
\v 35 Eesusia cheekapua aampachi pehji:
\p —Waꞌachitia noꞌo Noonoai ki cheriwemapua aaatao, ki ahpo iikachi eꞌraka cheriwiameopua ahpo piirechio, aaata ahpo cheriwenuresoopua.
\c 19
\s Nenewikai poanatuniame masitewa Eesusie
\r (Marako 10:1-12; Ruuka 16:18)
\p
\v 1 Neipa puꞌka waꞌachitarichi naewasoopua Eesusio, puuyatiapua Arireao. Oorani akichi paonamina eꞌnatiapua waikao, Uurea yeꞌkari nenekuwachi.
\v 2 Ki ookapi waꞌami taamo naꞌnaritokameo Eesusia, yooma sautekapua kokoriameo.
\p
\v 3 Waꞌa ohjonioio ookapi pariseroa, iinatukekapua Eesusio, itapitichi wichipatenariapapua, eee chaachapaka:
\p —¿Reesiseri ohjoarepua ahpo uupichi poanatuniamea, ihta itapitiwichiooi?
\p
\v 4 Eesusia nehjiakapua:
\p —¿Ki iyoname eemea Ehkoriami Iyoterichio, pukeri Riosi tijoe neterioio, eee chiiachio, “piiripi tijoe neterepua, piiripi oowitiame tiame”, chiiachi?
\v 5 Riosia pirenachi Iyoterichio, cheriaipua tiame: “Pukaepa tijoea, ahpo yayawa toayamepua, ahpo uupi ahjama neewisaapa, naꞌpa pirena piiripi enepamiapa.”
\v 6 Waꞌa tiiachipa noꞌo Noono Riosia, ki ookachitia tetewanipua nenewikameo, piiripichitia enepakamekopua puꞌkao. Pukaepa Riosi pirenaturia nenewika, aaataai tiꞌtijoeria, kiisi poanatametepua puꞌkao.
\p
\v 7 Waꞌa chiiopa Eesusio, eenechi iinatukekapua paꞌpariseroa:
\p —¿Nape aatia Moise Nuurari Iyoteria chiiamepua, reesisewako tuuka puꞌkao, iyoterichiche poanatari iyotesa kiasapua nenewikameo?
\p
\v 8 Waꞌa chaachapopa, Eesusia cheeka nehjiakapua:
\p —Moisea waꞌa iintorepua puꞌkao, tiꞌtijoerio kiisi eꞌwaka mochitonariopa Riosi nuurario, waꞌa tiame aamo tísia itariopua aamoo. Pukaepa waꞌa iintorepua poanatuwa reesisekao, nape noꞌo Noonoa pukeri oꞌiniachisio, kiisi reesiseriaipua waꞌa tiameo.
\v 9 Pukaepa neeea aamoo chaanenapua, aaata ahpo uupichi poanatukamea, kihta suwepori iintokame enesoo, waꞌa iintosapa piirechi oowitiame ahjama neewisaapua, apoekamera suwepori iintoamepua.
\p
\v 10 Waikao teemea Eesusi maꞌmasitewaraa puꞌka waꞌa tiame inamukapao, chaanekame teemea Eesusio:
\p —Waꞌa teeresoo ohso kaawe ki nenewinia nahkipua.
\p
\v 11 Waikao Eesusia, taamo chaanekapua:
\p —Ihji noꞌo chiiaa, ki yoomawichio puuua, nenewiniamewichioche puuua, puuua, Riosi chiia teꞌta iyorika mochitonariamewichiochepua.
\v 12 Nenewiniame nayewaniachi tiiamea, ki yooma tiꞌtijoe nenewime teꞌteriamepua. Iintuame tiꞌtijoe ahpo naawariachisi oꞌinia ki tatanatame teꞌtiamekapa. Wahjachi tiꞌtijoe tiamea, ki nenewiamepua, kaponitatiamekapapua. Wahjachi tiꞌtijoe tiamea, ki nenewiamepua, Riosi tehkiwachiche ki wahjiame teetonariapa. Waꞌa tiiachipao, ihji noꞌo chiiaa, teꞌta Riosiwichio iyorikache yasitonariamewichiopua.
\s Eesusia, Riosi kaawerumari yahchena kukuchi
\r (Marako 10:13-16; Ruuka 18:15-17)
\p
\v 13 Piie taawechi Eesusi uꞌyepanioi kukuchio, iꞌkawichioo kaawerumari itamichiopua Riosio, Eesusi masiteraa teꞌyariaipua Eesusi uꞌyepapuaichioo.
\v 14 Nape Eesusia, chaanekapua masiterao:
\p —Toowa puꞌka kukuchio noochi eꞌenamichio. Kaꞌte waꞌine puꞌkao, puꞌka kukuchi tiiamekopua noꞌo Noono yeꞌkarichi muimeria, puuu kukuchi ahpo noonoo ihta chiiaoi ikanati pichikiamekopua.
\p \fig |23-cn01772B.tif|col|||Eesusia kukuchio, Riosi kaawerumari yahchena.|19:14\fig*
\v 15 Waikao Eesusia, puꞌka kukuchichi seekarepaka, ahpo Noono paparaka kaawerumari yahchesoopua, uumatotiapua waꞌao.
\s Aaata ki paamira pehji tísia paarasatiame, Eesusi ahjama nayewani
\r (Marako 10:17-31; Ruuka 18:18-30)
\p
\v 16 Piie taaweo aaata tijoe eenariapua Eesusi neꞌnemiao, puuua chaanekapua Eesusio:
\p —Kaaweruma Masitari, ¿ihtana iintotarenia ki wahjiamesi ahjari noꞌo iinuepuamichioo?
\p
\v 17 Eesusia nehjiakapua puꞌkao:
\p —¿Ihtana tiiachipa noꞌo tísia kaaweruma teewamemua? Teꞌta kaawerumaa, piiripi waꞌapiche puuua, Apoe tísia teꞌpa kahtiame Riosiche. ¿Waꞌa tiiamekosa noꞌo eꞌriame muuua? Weeh, puꞌka aamo ki wahjiame ahjari iinuenarewachi simiyameo, noꞌo Noono nuurarira eꞌweka yasitopuachepua.
\p Waikao tijoea cheekapua nehjiakao:
\p
\v 18 —¿Ihtanapu nuurari noꞌo eꞌwemiaa?
\p Waikao Eesusia chaanekapua:
\p —Kaꞌte meꞌya, kaꞌte suwepori ihsi, kaꞌte ichiko, kaꞌte wistumitia muuua aaatao, ki kaawe yorapuawichioo,
\v 19 aamo yayawao yoorepuapua, aamo piirechioi kaawe eꞌraka tetewipuapua tiameo, aamo waꞌapichitia.
\p
\v 20 Waꞌa chiiopua Eesusio puuu tijoea, chaanekapua:
\p —Yooma puꞌkao neeea, yooraka yasitokame neeeapa, temarikai oꞌinia. ¿Ihtanajupu noꞌo toitiaa naaju pehjio?
\p
\v 21 Eesusia waꞌa chiiopa puꞌka tijoeo, puꞌka pichiwarira naneꞌrenariaapa, chaanekapua:
\p —Teꞌta kaaweruma enenariaa, yooma nehjipuapua aamo iinuekao, waꞌa iintosaapa muuua, teꞌta tooremuka mochikamerao, puꞌka ihkokepuapua waꞌa iintosaapa waikao. Waꞌa iintokame enesaamua, tewekachikamera iinuemerimua aamo teꞌta pichiwari paarasario, puꞌka ki wahjiame ahjario, aamo iꞌyáo. Yooma puꞌka iintosaapa muuua, noochi enapuapua waikao, noꞌo yeetowa enepaka.
\p \fig |24-CN01774B.TIF|col|||Aaata tísia paarasatiamea ki paamiraa pehji, Eesusi ahjama naewani.|19:21\fig*
\v 22 Waꞌa chaanetiapa puuua, yuuweeme akipakapua, noꞌrakao, ki ookapi tomiwaemekapa puuua, kihta wekateme eꞌramekapa puuua.
\p
\v 23 Puꞌka noꞌrasoopua Eesusia, chaanekapua ahpo keepuameo:
\p —Ihjia tísia pichiwapua: aaata tísia tomiwaemea, tísia eerina tiiame puuua, ahpo Riosi yeꞌkarichi pakimiao.
\v 24 Eenechi aamo chaaniamenia: aaata ihtaoi teꞌta paarasatiamea, epeche ki tehki tiiame piiripi tumusari animari iꞌikia puusirachiami uꞌmatoteniameaa, ki aaata teꞌta tomiwaemechitia ahpo Riosi yeꞌkarichi pakimiáo.
\p
\v 25 Masiteniamea waꞌa tiame inamukapao, epeche tahpitika erapakao, chaachapakapua Eesusio:
\p —¡Aa, naakona! ¡Waꞌa teesoo aatanakamera newimeripua?
\p
\v 26 Waikao Eesusia kaawe neꞌnepakao, chaanekapua:
\p —Ihji newitoniamea tiꞌtijoewichioo, kiisi ahsepame tiiamepua, nape Riosiwichioo kaꞌi.
\p
\v 27 Waꞌa chaachapatiopua Peeroa, chaanekapua Eesusio:
\p —Kaawechupena teeme aamo masitewaraa, yooma taamo iinueriao, toakamepua. Waꞌa tiiao uumeri teemea puꞌka paarasario, ¿nape ihtana paarasaripu puuua?
\p
\v 28 Waikao Eesusia, cheeka nehjiakapua Peeroo:
\p —Kiisi wehchi wichimeri ihji noꞌo chiiaa: Yooma ihta weemeratatiachi taawechi asisoo, neee Tijoe Tijoetukameo yasipasoopua tiame, noꞌo tísia peenia tiiamechi yeꞌkarichio, neeea aamoo noꞌo kuꞌika katewemeri ajawamania, puꞌka iꞌisaeri oosa marikichi aampa ooka tetejimarichio, kateweri enemichio.
\v 29 Yooma aaata ahpo iinuwa toakamea noꞌowichioo, naatichitia: ahpo kariwao, ahpo papachi, ahpo pipini, ahpo yayawa, ahpo tatana, ahpo weewa tiame, epeche ki ahpo toariachitia kiapuamepua Riosieo, uꞌmatoame piie sientoo siꞌsiento paarasari kiapuamepua, waꞌa kehki kiꞌyakameaipua pehjio, weemera ahjari kiameripua tiameo, ahkasi ki wahjiamesi.
\v 30 Waꞌa Riosi weemeratariachiopua, yooma napati waꞌachitia paarasateka mochipuamepua, napati teꞌterewa tiiame, ki iꞌwa weeechitia.
\c 20
\s Tekipaname noonowiriachitia waꞌachitari
\p
\v 1 Eesusia, Peero nehjiaka kajusaapa, yooma taamo waꞌa keepuameo, piirechi waꞌachitarichi taamo nayewekapua, ahpo yeꞌkarichi simiyame. Puuua eee cheekapua: Ihji Riosi yeꞌkarichi kiapuamea, aaata tekipanakame nateteniameka tiiamepua. Aaata teekoa echakamea, paꞌa piari werisika simiriataipua aaata tekipaname iꞌyamiaopua.
\v 2 Ihjia tekipaname teewisaapa, piie taawe yowiwame yowitemio tuuka uhjurariataipua tekipanamichioo.
\v 3 Watanichi keenakoopua waꞌasi tiame, eenechi simiriataipua wahjachi tekipaname iꞌyamiao muuwaeka nehjiwachi, waꞌamiahka ajariatapua wahja kihta yoorame.
\v 4 Puꞌkaoi chaaniatapua: “Noꞌo echiwachi siimpamitia eemeai tekipanamiao, kaawe aamo natetemane”, chaaneriatapua. Puuuai, waꞌachi siimpariatapua tiame, tekipanamiao.
\v 5 Oowetawe asitoio waꞌachi iintoriatapua, arikiriopua tiame, tekipaname iꞌyamiao.
\v 6 Marikichi simiyachiopua aario, wahjachi waꞌami ahka oowera ajakame tewakatapua. Puꞌkao chaaneriatapua: “¿Achinikai ki tekipanakame eemea, ehpe taawechio?”
\v 7 Ihjia chaachapariatapua: “Ki aaata takewakopa”, chaachapariatapua. Waikao takewameraa chaaneriatapua: “Siimpamitia eemeai noꞌo echiwachi tekipanamia.”
\v 8 Neipao teekoraa cheeriatapua ahpo tekipanakiame paamiratiao, nateteniachi asisoopa aario: “Natetemitiamua noꞌo tekipanakiao, pipiripi paaesika, neipa eꞌenakamechi oꞌineka.”
\v 9 Marikichi keenako aari tekipanamia eꞌenakameopua, ahsieme piie taawe yowiwame sotateriataipua puꞌkao.
\v 10 Pahcha piari eꞌenamea epeche ahpo natetepo orakoriataipua, nape waꞌapi kehki piie taawe yowiwame kiatiapaopua.
\v 11 Waꞌa ikitaapua, kiisi kaawe erakokao, chaachapariatapua ahpo teekoo:
\v 12 “¿Iꞌka kuꞌitapi waꞌapi tekipanakameoi, waꞌachi kehki natetere muuua tamochitia, taamoo yooma taawe tekipanakoipua, tatae aiwakao?”
\v 13 “Ejeꞌe —chaaneriatapu teekoraa—. ¿Ki piie taawe yowiwamewichiokosa eꞌenakame eemea aamo tekipanamiao? —chaaneriatapu teekoraa puꞌkao—. Ahsieme aamo natetekamenia aamoo.
\v 14 Natetetiame muuuapa, yaapi noꞌrasa. Iꞌka neipa eꞌenakameopua, nooe waꞌa kehki eꞌrekapa, waꞌa kehki natetekamenia.
\v 15 ¿Ki noꞌo iintonaria iintotarenia naajuo, noꞌo waꞌapi tomiwaeo? ¿Tísia ikotuchiamekosamua naaju, iꞌka nooe noꞌo oowe eꞌreria nateteria toomi?”
\p
\v 16 Waꞌa cheesapa Eesusia, cheekapua:
\p —Waꞌachitia noꞌo Noono yeꞌkarichi muimeria, neipa kuwachi waꞌasi eꞌenakamea noochi paparamiao, pukeri oꞌiniachi pahcha eꞌenakamechitia noochi paparamia, waꞌachitia napati kiapuamepua, noꞌo Noono tewekachi kahtiameeopua.
\s Eesusia paisa simiyame tuuya ahpo mukimiao
\r (Marako 10:32-34; Ruuka 18:31-34)
\p
\v 17 Eerusareni siimpapooio Eesusia, taamo ahpo oosa mariki aampa ooka masiterao poanachi iꞌtokao, chaanekapua:
\p
\v 18 —Née, Eerusareni siimpani teemea ehpeo. Waꞌao neee Tijoe Tijoetukamea, isaeri tioparachi neeseriosie nanaaramechi nehjipuamepua, iyoteri tiꞌtijoechi. Puuu tiꞌtijoea, noꞌo merinuremapua.
\v 19 Waꞌa noonowitioopua tísia noꞌo naꞌaresao, tísia noꞌo wepisaopua tiameo, ki isaeri tiꞌtijoechi kiapuame neeea, kurusichi chuhchaka merimichiopua. Nape waꞌa yooraka meritiainia, paika taawe iꞌtoio, oijenamerinia eenechi.
\s Saantiaoo Waani tiame yeeyera Eesusi itaria
\r (Marako 10:35-45)
\p
\v 20 Eesusio Eerusareni siimpanioiopua taamo ahjameo, Sewereo uupiraa, ooka ahpo tatana ahjama eenakaopua, Aakowo Waaniopua tiame Sewereo tatanarao, Eesusichi eenakaopua chopokorieka weripakapua Eesusio, tesiwa cheeka nayewekaopua, itapiti itanareka.
\v 21 Eesusia waꞌa iintokopao, iinatukekapua cheeka:
\p —¿Ihtana eratoame muuua?
\p Waikao puuu oowitiamea chaanekapua Eesusio:
\p —Paamira, neeea aamo itamia eenakamepua, iꞌka ooka noꞌo tatanao, aamo yeꞌkarichi yasipasaamua, aamo kahtiachi nenekuo, chokichi mochitejeraninia, piiripi ahjamina, piireo owemina.
\p
\v 22 Eesusia waꞌa chiiopa puꞌka oowitiameo chaanekapua:
\p —Muuua kiisi inatamemua aamo itayao.
\p Waꞌa cheesaopua Eesusia, oowitiame tatanara iinatukekapua:
\p —¿Anachamerikosa eemea naaju, noꞌo paasowachi iijimiao iijika, tisiwa chihpuameoipua puꞌkao?
\p Aapoeo chaachapakapua:
\p —Ejeꞌe —chaachapakapua—, anachaka iijima teemea.
\p
\v 23 Waikao Eesusia chaanekapua puꞌkao:
\p —Eemea kajutarepua kajuya puꞌka iijikao, nape puꞌka noꞌo neneku mochipuameo, ki neee iintomeripua puꞌkao, apoe noꞌo Noono iintomeripua puꞌkao.
\p
\v 24 Waikao teeme oosa marikia, waꞌa chaachapame inamukapa puꞌka tehtemario, nekumeka teemea puꞌkao.
\v 25 Waꞌa iikopa taamoo Eesusia, taamo chaanekapua:
\p —Eemea tetewamepua weeweruma tiiarieme yaꞌyawichio, tísia eꞌraka yooraka tetewamekopua ahpo yoorewachi mochikameo, tísia ahpo utewarieo saaeteka.
\v 26 Nape amochio eemea, ki waꞌa erakoka mochimetepua Riosichi iyoriamea. Ohso kaawe eemea, aaata paamiratuame enenariamea, eemekamera yorakiamera enemeripua aaata aamo ahpoo, kihta aamo weruma uuka.
\v 27 Eemea amochio epeche weruma enenariamea, yorakiamera enemeripua.
\v 28 Waꞌa teeremeripua, neeeai Tijoe Tijoetukameai ki noꞌokamera yorakepuawichio, eenakamenia. Neeea Tijoe Tijoetukamea, ohsotia aamokamera yorakemia eenakamenia, ahkasioi noꞌo ahjarioi nehjimia, mukiwachisi, ki ookapi tiꞌtijoewichioopua, pejana nateteteka kokosapuameopua, tatakoririawichioo.
\s Eesusia, ooka ki mamachiriame yachapatena
\r (Marako 10:46-52; Ruuka 18:35-43)
\p
\v 29 Taamo Eriko oꞌinia puuyatioio, ki ookapi Eesusi ahjama eꞌenatiapua.
\v 30 Pooechi nokisinioio, ooka ki mamachiriame tetewitiapua pooesuwe mochikame. Puuua waꞌami taamo uꞌmatopoio, Eesusi sisinamukapua, waꞌami ihtoame inamukapa. Puuua chaachapakapua:
\p —¡Muuu ehkoriami Raawitaruchi eenameee! ¡Taamo tesiwe eꞌresa pahchuu, tísia tesiwa erakoka chaachapame teemeaaa!
\p
\v 31 Waikao ookapi waꞌa nokisiamea taamo ahjamao, ihchi mochinuriaipua puꞌkao taꞌomaka. Nape aapoeo ohsotia epeche weeru sisinamukapua Eesusio, chaachapaka:
\p —¡Paamíraaa, Raawítaru ehkoriamichi eenámeee, Taamo tesiwa eꞌresa pahchúuu! \fig |25-WA03882b.tif|col|||Ooka ki mamachiriame ahpo tesiwejerani Eesusi.|20:31\fig*
\p
\v 32 Waikao Eesusia paaekapua weripakao, waꞌa ikisaapua iinatukekapua puꞌkao:
\p —¿Ihtana aamo yorajerani eemea?
\p
\v 33 Waikao ki mamachitiamea, muuenati naewakaopua waꞌasio, chaachapakapua:
\p —Paamira, taamo ki mamachiria sautejerani teemea.
\p
\v 34 Waikao Eesusia tesiwa eꞌrepakaopua puꞌkao, puichi seekarepakao, sautekapua puꞌkao.\fig |26-WA03884b.tif|col|||Eesusia ooka ki mamachiriame maꞌchirepateka, sautena.|20:34\fig* Ikanati kaawe maꞌchiriame itipitekapua. Waikaopu ki mamachiriame sautetiameai waꞌa, Eesusi ahjama nokisikapua tiame siimpaniachi.
\c 21
\s Eesusia Eerusareni pakina
\r (Marako 11:1-11; Ruuka 19:28-40; Waani 12:12-19)
\p
\v 1 Eerusareni keꞌchu asinioio, Wepaje tewaniachi ajasitioopua Ooriwo roomosachi moꞌmoenakao, Eesusia ooka ahpo masitera uhjurakapua chaaneka:
\p
\v 2 —Eemea paao siimpamitiapua, maꞌchiachi mochiwachi. Waꞌa teimeri eemea piiripi uuru yeꞌira, oowira taanaeme. Puꞌka uuru taanarao oꞌyaeka chuhkuao, naꞌsonasa noꞌo uꞌyepapuapua.
\v 3 Aaata aamo waꞌinesoo, chaanepuapua puꞌkao, aamo Paamirae iꞌyetonuretiamekopua, kuꞌitapi, ehjepa upapo tuutiamekopua eenechio.
\p \fig |27-WA03894b.tif|col|||Uuru Eesusiwichio uꞌpani.|21:3\fig*
\v 4 Ihji uuru upatiamea, ehkoriami chanitiame pichiwa eneriapua, waikami Ehkoriami Riosi cheeriaopua, ahpo nayewaturachiopua Iyoterichio. Eee cheeriaipua:
\q
\v 5 Siioni\f + \fr 21.5 \fr* Siioni tewaniamepua, Eerusareni mochiwaria.\f* muuwari mochiwachio, chaanepuapua puꞌkao:
\q “Neꞌneo eemea aamo Yawichio;
\q tesiwa teetoka yasitoamepua uuru taanarachio.”
\p
\v 6 Puuu ooka Eesusi masitewaraa waikao, yooma waꞌa noonowirepua waikao, Eesusi uhjurariachitia.
\v 7 Ehjepao Eesusia puꞌka uuru taanara iꞌyepatiaapua, wisasori ipeteka yaasetokapua.
\v 8 Waikao muuwaeme puuyeka ajakamea uumatopuachio, wisasori ipetesiapua uꞌmatomiachio. Wahjachi puuua, kuhsisawa ipekesiapua, uꞌmatomiachio.\fig |28-DN00487b.tif|col|||Eesusia uuru yaasetoka Eerusareni asina.|21:8\fig*
\v 9 Waikao pahcha nokisiamea, pukamina nokisiamea tiamea, weeru chaachapasiapua siinasikao:
\p —¡Nee tetewísaaa, ehkoriami Raawi yawichichi oꞌinia enamériii! ¡Teꞌta kaaweruma Yawichi Riosichi eenámeee! —chaachapaka siinakosiapua simipakao.
\p
\v 10 Eesusi Eerusareni pakisoopa, yooma weeru noonowikapua muuwari mochiwachio, ihjia chaachapakapua:
\p —¿Aatana ihjia naaju?
\p
\v 11 Eesusi ahjama nokisiamea chaachapakapua:
\p —Eesusi ihjia, Riosi Apoe nayewatura, Nasare ohjoeme tijoe, Arirea weeechi.
\s Eesusio iꞌisaeri tiopa piipateria
\r (Marako 11:15-19; Ruuka 19:45-48; Waani 2:13-22)
\p
\v 12 Eerusareni enasaapa Eesusia, iꞌisaeri tiopachi eenaka yooma puuyanakapua waꞌa nehjameo, yooma tarayameopua tiame. Meesa toomi naakuriwaniachiopua tiameo, yooma yakana ihpapasekapua, kooro nehjiwaopua korokariraopua tiamé.\fig |29-WA03896b.tif|col|||Eesusi ahpo Noono iyoriwachi nekaka puuyachani.|21:12\fig*
\v 13 Eesusia chaanekaopua puꞌkao:
\p —Ehkoriami Iyoterichio noꞌo Noonoa, chiiamepua: “Noꞌo kariwao, noꞌoche ahjama nayewapuawichio netetiamepua”; nape eemea ichikuame teesowara enepaterepua.
\p
\v 14 Waꞌa iꞌisaeri tiopachio, ookapi tiꞌtijoe ooweru tiame Eesusi naaeparepua, ki mamachiriame, chookopari kokoriame tiamé, puuua Eesusie ahpo sautemichio eꞌenariapua waꞌao. Waikao Eesusia, yooma sautekapua puꞌkao.
\v 15 Nape waꞌa iꞌisaeri paꞌpamiratuamea, Eesusi ki maaepori iintokopao, kukuchiopua eee chaachapaka siinako chaachapachaniopua tiopachio: “¡Ee, taamo newipateri Eesusiii, ehkoriami Raawitaru yawichi oꞌinia eename oochiwaraaa!”, tísia nenekakapu paꞌpamiratuamea.
\v 16 Waꞌa ijikikaopua, chaanekapua Eesusio:
\p —¿Ki inamuame muuua kukuchioi ihtana aamo chaachapachanio?
\p —Ejeꞌe, inamuamenia —nehjiaka Eesusia—. ¿Naakona ki iyonamekosa eemea, Ehkoriami Iyoterichi chiiao, iꞌka kukuchichitia teereniame, nayewaka chanitiameo, eee chiiachio?:
\q Ahkasi kukuchiai, nuꞌnunti chiiameai pehji,
\q aamo kaawe chaachapamapua.
\p
\v 17 Waꞌa chaanesopa Eesusio puꞌkao, uumatotiapua waikao Wetania mochiwachi. Waꞌa ajasisaapa, waꞌa cheꞌrepatiapua waikao.
\s Eesusi chuuna kuuu wakipateria
\r (Marako 11:12-14, 20-26)
\p
\v 18 Piario eenechi Eerusarenite eꞌenapanioio, Eesusia chorowapariaipua.
\v 19 Puuua, chuuna tetewikapao pooechiami uꞌmatoaiopua, ahseka neꞌnekaipua, taakaekoipu eꞌraka. Nape puuua ki taakaeme eneriapua, saawarache weeriame. Waꞌa tiiopa puꞌkao Eesusia, chaanekapua puꞌkao:
\p —¡Kiisi taakemeri muuua waꞌasio!
\p Waikaopu chuuna saawaraa, ikanati waaropakapua.
\v 20 Waikao teemea ikanati waꞌa iikopa puꞌka chuunao, iinatukekapua Eesusio:
\p —¿Achinikai ikanati wakiparepu?
\p
\v 21 Eesusia taamo nehjiakapua:
\p —Neeea puꞌka chuuna wakipatekane, itapiti ki kaaweruma iinueriopa, ki toayame taakemichioo. Pichiwa chiiame neeea iꞌkao: Waꞌachitia eemeai, aamo pichiwa Riosichi paparaka noꞌo itasoo, ihta itapiti ki kaaweruma amochi iinuemeo, pujime tiiamemua amochio, Riosi utewariraeo, kaaweruma taakiame aamo enemichiopua, Riosiwichio. Aꞌchitia kehchumaoi aamo eerina tiiaopua Riosiwichio aamo taakemiaopua, iꞌka kaawi kehchumakooi, kajuyamenia aamo puhjenekao, aamo iꞌka kaawi chaanekooio: “Waami paꞌwechi wichime”, waꞌa iintotekaoio, kajumania.
\v 22 Yooma ihtaoi amochi eina tiiame Riosichi paparaka aamo puhjenurewa itanesoo, aamo ahsieme puhjetiame itipimamua amochio.
\s Aatana nuurewachi iintoria Eesusi
\r (Marako 11:27-33; Ruuka 20:1-8)
\p
\v 23 Ajasisaapa Eerusareni taamo siimpachio, Eesusia iꞌisaeri tiopachi pakikapua waꞌao. Waꞌa yooremina masitioio Eesusio, neeseriosi paꞌpamuratuamea Eesusi naaepakapua, puuu Uurio oꞌochetiamechitia uuniame tiame. Puuua iinatukekapua Eesusio:
\p —¿Aatana nuurewachi ihsina muuua iꞌkao? ¿Aatana aamo kiꞌyakamepua iꞌka aamo iintomichioo?
\p
\v 24 Eesusia nehjiakapua puꞌkao:
\p —Nape neee aamo iinatuketao pahchao. Puꞌka kaawe aamo nehjiasoo, aamo nehjiama neeeai waikao, aamo iinatukiao.
\v 25 ¿Aatanakamera iintokame Waani uhjuraka paatomichioo, Riosikosa puuua, aaata tiꞌtijoerikosaoi?
\p Waikao ihchi ahpo nayewekaopua, chaachapariapua:
\p —Riosiko tuusoopua taamoo, taamo chaanemapua: “¿Achinikai ki puꞌka pichikeka eeme waikao?”
\v 26 Aaata tiꞌtijoerioiopua kaꞌchi iika uhjurario chaachapamete teemea, puꞌka yooma tiꞌtijoeria Waanio, Riosi nayewaturamekoo, erakoamekopua puꞌkao. Waꞌa tiiachio, maapori tiamepua taamowichioo, tamochi nenekamiopa puuua.
\p
\v 27 Waꞌa erakoamekapaopua, chaachapaka nehjiakapua Eesusio:
\p —Kiisi naneꞌriame teemea puꞌkao.
\p Waikao Eesusia chaanekapua puꞌkao:
\p —Waꞌa teesoo neeeai ki chanimapua, aatana noꞌo nuurekamekopua, yooma iꞌka noꞌo ihsimichioo.
\s Ooka tatanachi waꞌachitaka nayewatiame
\p
\v 28 Eesusia iinatukekapua waikao iꞌisaeri paꞌpamuratuameo:
\p —Ehsoo, ¿ihtana chaachapata eeme iꞌka waꞌachitarichi noꞌo aamo nayewamiao? Piiripi tijoea ooka tatanareriataipua. Ihji noonoraa chaaneriataipua piiripi ahpo taanao: “Taamo panijuwari eechichi siimitia tekipanamia.”
\v 29 Ihji taanaraa nehjiariatapua ahpo noonoo: “Ki siminarenia tekipanamia”, cheeriataipua. Nape waꞌa cheekaipua simiriatapua.
\v 30 Ehjepao piire ahpo taanaoi waꞌachi chaaneriataipua. Ihjia nehjiariataipua: “Siimania.” Nape waꞌa cheekaio, kiisi simiriatapua.
\v 31 Ehsoo noꞌo tuuyemitiao, ¿aatanakamerapu ihji ooka tatanaraa, kaawe noonoikamepua ahpo noonochio?
\p —Pahcha simiyamera, ki siimo tuusa simikamera —chaachapakapua iꞌisaeri paꞌpamuratuamea.
\p Waikao Eesusia, chaanekapua puꞌkao:
\p —Eemea puꞌka pahchachitia teꞌteriamepua, ki eꞌweka mochikamekapa teꞌpa kahtiame noꞌo Noonoo. Kiisi wehchi wichimeri ihji noꞌo chiiaa: Rooma yawichiwichio koꞌkoparoamea, ooweru suwepori nokayamea tiame, iꞌkao ki Riosi yeꞌkarichi muimeri enesoo, eemea epeche ki muimeripua.
\v 32 Eemea Waani Paatorio, Riosi kaaweruma tuuyewari aamo masitemia eenarioio, kiisi pichikere eemea puꞌkao, nape yooma Rooma kahtiame yawichiwichio koparoamea, suwepori tekipanamea tiame oowerua, pichikerepua puꞌkao, Waani chiiao; puuu koparoamea, suwepori tekipanamea tiame, pichikekamekapaopua Waani chiiao, ahpo ki kaawe nokaria cheriwejerarepua noꞌo Noono teꞌpa kahtiameo. Nape eemea puꞌka noꞌo Noonoe cheriwetiame tetewikaio, kiisi sewina erapakame eemea kaawerumachio, Waani Paatori cheeria pichikekaopua.
\s Panijuwari waꞌachitarichi nayewatiame
\r (Marako 12:1-12; Ruuka 20:9-19)
\p
\v 33 Eesusia kajusaapa puꞌka ooka tatanachi simiyame nayewakao, piirechi waꞌachitari oꞌinekapua nayewakao. Puuua puꞌka waꞌachitarichio cheekapua:
\p —Aaata tijoea, panijuwari echariataipua. Echisaapua, koꞌreteriataipua puꞌkao, waꞌa ikisaapa, satuneropuachi neteriataipua tiameo. Waꞌa iintosaapua, kai waapisi weeriame neꞌnesori neteriataipua waꞌa werika inatepuawichioopua yomachi maꞌchiachi echitiachio.
\p ’Waꞌa ikisaopua tiameo, tiꞌtijoe tekipanameri takewariataipua. Yooma waꞌa iintosaapua waikao, wahka simiriatapua mehka, seenu weeechi.
\v 34 Iꞌipaniachi asisoopua, aaata uhjurariataipua waikao ooka ahpo seekaraeka kahtia, neꞌnemichiopua puꞌkao, kehkina ahpo yowiria iꞌipatiameo.
\v 35 Nape eechi neesetoka toitiamea wepiriatapua puꞌkao, piireo meꞌyariatapua, piirechi pehjio waꞌapi pasipuka kahsinariatapua moꞌorao.
\v 36 Ehjepao teekoraa eenechi uhjurariatapua epeche weeka, nape puꞌkaoi, waꞌachi yoorariatapua tiame.
\p
\v 37 ’Neipaopua waꞌasio, ahpo taana uhjurariataipua waikao: “Puꞌkao noꞌo taanakopao yooremakoipua”, eꞌraka.
\v 38 Nape ihji tekipanamea puꞌka taanarakopao puꞌkao, ahpo chaachapariatapua: “Ihji tijoea, taamo teeko taanarapua, ihjipua, yooma ahpo noono iinuekao, yooma ahjama itipimeria; meritaria puꞌkao, teeme yooma ahjama itipipuawichiopua noonora iinuekao.”
\v 39 Waꞌa erakosaapua, chapisa meꞌyariatapua puꞌkao.
\p
\v 40 Waikao Eesusia iinatukekapua puꞌkao:
\p —Eemea iꞌka noonowiriawichioo, ¿ihtana iintomio maaena eemea teekora enasaa, puꞌka tekipanameo?
\p
\v 41 Waikao aapoeo nehjiakapua Eesusio:
\p —Kiisi cheriwemapua puꞌkao, tísia naꞌara noonoikamekopa. Waꞌa iintosaapa teekoraa, piirechi ajawamapua ahpo eechichio, ahsieme nehjame ahpo iꞌipariaopua ahpo teekochio.
\p
\v 42 Waikao Eesusia chaanekapua puꞌkao:
\p —¿Ki iyonakame eemea Ehkoriami Iyoteri chiiao, eee chiiame?:
\q Puuu tehte ahjae karitaniame ki nakitiameo,
\q epeche teꞌta nateyame enepakamepua, teꞌta kaari naawarachi yachaniamechitia.
\q Iꞌka waꞌa tiame iintokamea apoe Paamirapua,
\q waꞌa tiiachipa tísia peenia eꞌriame teemea puꞌkao.
\m
\v 43 Pukaepa aamo chaanenania aamoo, puꞌka noꞌo Noonoe aamo kiaretiaopua uꞌyepuame eemea, puꞌka ahpo chiia yeꞌkarichi simiyame masitepuameopua tiꞌtijoerio, ki kaawe noonowiriopua neesetokao. Pukaepa wahjachi tiꞌtijoeri kiameripua puꞌkao, teꞌta kaꞌkarumara, kaawe taaketiamera ahpowichioo, pichiwa paparameopua apochio, teꞌta iyorika mochitoame.
\v 44 Nape aaata noꞌo Noono ahpo karitachi naawarachi yahcheria tehtechi motochikamea, pihtumeri puuua. Puuu tehte aaatachi wichisaa, piwiyame pihtunamapua puꞌkao.
\p
\v 45 Puuu neꞌneseriosi paꞌpamiratuamea, iꞌka chiia keepusaapua, naneꞌreriapua Eesusio, ahpokamera nayewaka chiio.
\v 46 Pukaepa chapimo oꞌrariaipua Eesusio, nape waꞌatia toakapua majawiapa tiꞌtijoerio, puꞌka tiꞌtijoeo ooweruopua tiameo, Riosi nayewatura erakoamekopa Eesusio.
\c 22
\s Nenewiwa pahkotawa waꞌachitarichi nayewatiame
\p
\v 1 Eesusia eenechi waꞌachitarichi nayewekao, chaanekapua puꞌka keepuameo:
\p
\v 2 —Riosi yeꞌkaria naatika tiamepua, aaata yawichi ahpo taana nenewiwawichio, pahkotakameka tiiamepua.
\v 3 Ihjia ahpo taꞌpechi weweripateriao, yooma tiꞌtijoe ooweru tiameo, aaata ahpo paajutenariakamera paajutenureriataipua, nape paajutetiamea, kiisi aaata eꞌenareriataipua.
\v 4 Waikao wahjachi ahpo weweripateriapechi uhjurariatapua tiame, eenechi paajutemichiopua aaata wahjachi. Iꞌkao chaanesa uhjurariatapua: “Chaanemitiapua tiꞌtijoeri paajutekao: Noꞌo teekoa, kooame wasikame weerotiapua waꞌasi. Wakasi wiꞌwiyame pasuriapu koꞌisa, aamo paajutiapu, waꞌa siimpaka koꞌkomichio, ahpo nenewiwa pahkotaniachiopua.”
\v 5 Nape puuu paajutetiamea tiameo, kiisi eꞌenariatapua aaataoi. Nape puuua ookapio, ahpo wasachi neꞌnemia siimpariatapua; wahjachia ookapi, ahpo tehkiwachi uupariatapua ohso kaawe.
\v 6 Wahjachi pehjia, yawichi uhjurariao, chapisa wepika koꞌyariatapua puꞌkao.
\v 7 Waikao yawichia tísia nekakao, ahpo soontarowa uhjurariatapua waikao, puꞌka tiꞌtijoe koꞌyameo, koꞌimichiopua; waꞌa ikisaopua yooma koꞌisaopua waꞌa mochirachio, kosinureriatapua puꞌkao.
\v 8 Waikao yawichia, chaaneriatapua ahpo weweripateriao: “Yooma yoratiame iinuemenia iinuemeko nenewipuameopa, nape puꞌka ki eꞌnakameopua teꞌta paajutetiaio, kiisi reesisemania puꞌkao, noꞌo neewiwa pahkochi muimichio.
\v 9 Ohso kaawe eemea, ahkaoi pooechiami ajapasikao, aaataoi paajutepuapua”, cheeriatapu yawichia.
\v 10 Waikaopu yawichi weweripateriaa, waꞌa noonowiriatapua waikao, yooma aaataoi paajuteriatapua waikao, kaꞌkaruma tiꞌtijoeri ki kaꞌkarumaoipua tiame. Waikao yooma aaata paajutetia eꞌenakamea, apoche puuua pochiriatapua nenewiwachio.
\p
\v 11 ’Ehjepao Yawichia waꞌa eenaka neꞌniaio yoorekoo, aaata tijoechi neꞌneka itipiriatapua, puꞌkao ki nenewiniachi wakirataniame chuhchaka eenariopa.
\v 12 Puꞌkao chaaneriatapua: “¿Achini ihsika pakikamua iꞌwasio, ki nenewiwachi enapaniame wakiraekai?” Nape puuua kihta nehjiaka ihchi itipiriatapua.
\v 13 Waikao yawichia chaaneriatapua waꞌa neesetowao koꞌkopuachio: “Purimitia puꞌka tijoeo sekachi tonochi tiame, waꞌa ikisa maꞌchi ipamitiapua puꞌkaopu tukapachi ki maꞌchiachi, waꞌao teꞌta naarakoniachi; waꞌao tahpitika chaniwachi taameraopua kiꞌsukao.”
\v 14 Riosi yeꞌkarichi muimichio paajutetiamea, ki ookapipu, nape waꞌa muimichio uutiamea, paikapi waꞌapipua, piipakame wakiraemeche.
\s Yawichiwichio koparoaniame iinatukewa
\r (Marako 12:13-17; Ruuka 20:20-26)
\p
\v 15 Paꞌpariseroa, neipa apochi utewaeme nayeweretia Eesusie, puuu paꞌpariseroa Eesusi ahpo chapimia kateweriapua. Puuu paꞌpariseroa, itapiti iinatukemo oꞌrariaipua Eesusio, Eesusi nehjiarichi chapinariapua puꞌkao, ahjae wenejipuameopua.
\v 16 Waꞌa chaachapasaapua ahpominakamera teꞌtiameopua, aaata tiꞌtijoe uhjurariapua Eerore yawichichi teꞌteriame ahjama, Eesusio chaanemichioopua:
\p —Masitari, naneꞌrena teemea aamoo tísia pichiwari chiiamekopua, pichiwa teꞌta Riosichi simiyame taamo masitiamekopua aamoo, aaataoipua napati waꞌachitia tetewamekopua, ki aaata epeche werumaka tiiame tetewika.
\v 17 Waꞌa tiiopua aamoo, taamo tuuyemitiapua, ¿kaawe ohjoare nateteniaopua Rooma ohjoeme yawichiwichioopua, Seresa tewaniamepua?
\p
\v 18 Nape Eesusia naneꞌriapa puꞌka erakoao, ahpo itapitichi wichijeraka chaachapopao, chaanekapua puꞌkao:
\p —Wihkuame eemea. ¿Achinikai itapiti chairachi noꞌo wichitenare eemea?
\v 19 Ehsoo, noꞌo kiꞌyaopua piiripi toomi yawichi koparoa.
\p Eesusia uꞌyepatiaapa puꞌkao neꞌnesaa,
\v 20 iinatukekapua puꞌkao:
\p —¿Aatanajupu ihji toomichi kahtiame nanariraa, aatanapu teewaraapua tiame iꞌka toomichi iyotetiame?
\p
\v 21 Aapoeo chaachapakapua:
\p —Seresa yawichi —chaachapakapua.
\p Waikao Eesusia chaanekapua puꞌkao:
\p —Waꞌa teesoo puꞌka yawichio, ahpo kiajerakamera kiapuapua, toomikamera; Riosio ahpo kiajerakamera kiapuapua, iyoriwakamera.
\p
\v 22 Waikaopua Eesusio waꞌa tiame inamukapaopua, tísia inatamekoopua, tahpitika erapakaopua, nonorakapua waꞌasi.
\s Eenechi ahjaniamechi simiyame iinatukewa
\r (Marako 12:18-27; Ruuka 20:27-40)
\p
\v 23 Puꞌka taawechi waꞌapioi, ookapi saruseo tiꞌtijoe waꞌa eꞌenakaipua Eesusi neꞌnemia, kiꞌtio tuuyamekapua eenechi ahjaniameo. Ihjia iꞌka iinatukekapua Eesusio chaachapaka:
\p
\v 24 —Masitari, ehkoriami nuurarichio, Moisea cheeriaipua: Aaata tijoe paꞌchira neewikai ki taanaeka mukisoo, waꞌapi poonira ahjama neewinuriamepua, paꞌchi uupirao, ahpo tatanao ahpo paꞌchi tatanarachitia enemichiopua.
\v 25 Wee, aamo tuuyemane aachin teeeriaopua aaatao iꞌwao taamo mochiwachio. Piie taaweo, oowisani ahpo poponiemea, pahcha simiyame paꞌchiraa, neewisache waꞌatia mukuriataipua ki tatanataka.
\v 26 Waꞌachi ijikiriatapua wahjachi poponiraai, ahpo paꞌchi uupira ahjama nenewikaméa, waꞌatia ki tatanátaka yooma pipiripi wahjipariatapua, ahkasi yooma oowisanisi kajuka, kiisi tatanataka wahjipakao.
\v 27 Yooma iꞌka wahjipasoo, oowitiameai mukuriatapua waikao.
\v 28 Wee, ihji oowitiamea, yooma puꞌka oowisani ahjama neewikame enesaa, ¿aatanakamerapu teꞌta kuunaraa iꞌka oowitiameo, iꞌka oowisani ahpo poponieme ahjama nenewikamea, pichiwa enesoo eenechi ahjapuameo?
\p
\v 29 Waikao Eesusia nehjiakapua:
\p —Eemea sewina chaachapanipua, kiisi machiyapa eemea Ehkoriami Iyoterichi chiiao, ki machiyapa tiameo, Riosi utewarario.
\v 30 ¿Ki naneꞌriamekosaai eemea wahjipakameo, eenechi ahjarichio, kiteremerikopua nenewiniameo? Waꞌa eenechi ahjatiachio, tiꞌtijoea oowerua tiame, Riosi kuꞌkuira tewekachi ohjoemeka teꞌteremeripua.
\v 31 Nape puꞌka eenechi ahjaniamechi naewaniachio, ¿ki iyonakamekosa eemea puꞌka Ehkoriami Iyoteri chiiao? Riosia eee cheeriaipua:
\v 32 “Neee puuu Apoea, Aurani Riosiwaraa, Ihsa Riosiwaraa tiame, Aakowopua tiame Riosiwaraa waꞌachi.” Riosio puꞌka Riosiwarako tuuyoiopua pehjio, wahjipakame eneriaipua waꞌasio. Riosia waꞌa cheekao, simitiameko tuukamepua ahjaniameo, nape ki weeechi weerewa weerewaeka. Waꞌa teeresoo ki aamo chaachapachitia tiiame puuua, wahjipatioo ki eenechi ahjaniameko tuuyao.
\p
\v 33 Waꞌa tiiame inamukapa yooma waꞌa napawikamea, maꞌchiame chiiopua Eesusio, tísia peenia tiiame chiiopao, ki teesa puꞌsereka inamukapua waikao.
\s Moise kiaretia nuuraria, aachin tiamerakopu teꞌta nateyameraa
\r (Marako 12:28-34)
\p
\v 34 Waikao parisero tiꞌtijoea naneꞌriapa saruseo tiꞌtijoeo, newitoriopua Eesusio, ahpo poanapuka teesa, kateweriapua ihtanachi chapipuameopua Eesusio.
\v 35 Waꞌa ahpo katewesaapua, aaata teꞌta peeniamera Moise nuurari, uhjurariapua waikao Eesusi iinatukemichioo:
\p
\v 36 —Masitari, yooma puuu Moise Riosie kiaretiaa nuurari, ¿aachin tiamerajuarepu epeche nateyameraa?
\p
\v 37 Eesusia nehjiakapua puꞌkao:
\p —Epeche nateyameraa, ihjipua: “Aamo Paamira Riosio, yomatiame aamo iikae nakipuapua, yomatiame aamo eꞌrae iikachi, yomatiame aamo inatarie.”
\v 38 Puuupua epeche nateyameraa, teꞌta weruma teꞌterepuamea.
\v 39 Ookachi simiyamea nuurari, ihjipua tiameo: “Aamo piirechiopua, aamo waꞌapichitia nakipuapua tiame.”
\v 40 Yooma Riosi nuuraria Moiseo, ahpo naewaturachiopua tiameo, ihji ooka nuurari nokipua ahsepari teereniamepua yorapuameo.
\s ¿Aatanachi machenakamepu Riosie Weratiame?
\r (Marako 12:35-37; Ruuka 20:41-44)
\p
\v 41 Puꞌka nehjiasapa, iiweta waꞌa mochikopua pehjio, iinatukekapua pariseroo:
\p
\v 42 —¿Ihtana erakoame eemea, Riosie Weratiameo? ¿Aatana ojochiwarachi eenameko maaena eemea puꞌkao?
\p Waikao paꞌpariseroa nehjiakapua:
\p —Raawitaru —chaachapakapua.
\p
\v 43 Waikao Eesusia chaanekapua:
\p —Waꞌa teesoo, ¿aatia tiiachipa Raawitaruai ahpo Paamira teewarepua Riosie Weratiameo, Riosie ahpo iyoteteniaio? Ehkoriami Raawitarua ahpo Iyoterichio, eee cheerepua:
\q
\v 44 Teꞌta noꞌo Paamiraa, chaanekapua noꞌo Paamira Weratiameo:
\q “Noꞌo ahjamina yasipamitia muuua,
\q ahkasi noꞌoo, yooma aamo seepurawao,
\q aamo taratere toapachisi.”
\m
\v 45 Waꞌa cheekame enesoo Raawitaruo ehkoriamio, ¿achini teeka Raawichi eename enetapu Riosie Weratiamea, Raawitaru waꞌapioi ahpo Paamira teewakamekoopua puꞌkao?
\p
\v 46 Iꞌka waꞌa chiia Eesusio, aaataai paꞌpamuratuame waꞌa keepuamea, kaꞌchi iika nehjiame erakokapua. Waika taawechi oꞌinia waꞌanao, aaataai ki iinatukeme erakoapua Eesusio.
\c 23
\s Eesusia ki kaawe nokayo tuunapua paꞌpariseroo
\r (Marako 12:38-40; Ruuka 11:37-54; 20:45-47)
\p
\v 1 Neipa iꞌkao Eesusia chaanekapua ahpo masitia tiꞌtijoeriopua, taamo ahpo masiteraopua tiame:
\p
\v 2 —Iyoteri tiꞌtijoea, parisero tiꞌtijoea tiame, Moisetaru nuurari neesetora enepakamepua.
\v 3 Waꞌa iikamekopa puꞌkao, puꞌkakamera eꞌweka mochitopua, Moisetaru nuurarichi simiyame nokisika, nape kihta aampachi naꞌroetiameo nokisipuapua, puꞌka ahpo naꞌroeriopua, puꞌka aapoe ahpo naꞌroeriaopua, aapoe waꞌapioi ki ajasepa yoorakao.
\v 4 Tahpitika pehtiame tiiamekoopua yorajerawa, aaataoi ki chewame tiiameopua yoorakao; Aapoeo sutueoi ki ihchepame erakoamekopua pukachio yorapuaichio, tísia pehtiamekopaopua puꞌkao yorapuao.
\v 5 Yooma ihji iꞌka yooraa, ahpokamera kaawe tetewipuawichio nokayamepua, weeweruma iyotetiame Ehkoriami Iyoteri eꞌwewa chiia, kutachi chuhchaka ohjowa puꞌseriamepua, ramakachi tiame. Ihjia tiameo, ahpo wisasoriwa suuwerachio, itapiti peenia tiiame chucheraeme ohjoamepua.
\v 6 Pahkochi koiꞌrachioi epeche kaaweruma yasirachi mochinariamepua puuua, napawikarichioi tiame epeche peenia yoratiamechi momochinariamepua tiame.
\v 7 Ihjia wahka ahpo natepaniachioi poowechio, kaawe ahpo yooreka teepotajeramepua masitari teewaka.
\p
\v 8 ’Nape eemea teꞌta yoorekao, aaataoi ki masitari tewapuapua, yooma eemea Riosichikamera aamo poponiemekapaopua, teꞌta pichiwari Masitari iinuemekapa, piiripi waꞌapi, Riosie Weratiame Eesusi.
\v 9 Kaꞌte aawataoi aamo noono teewamitiapua eemea iꞌka weeechi mochikameo, teꞌta iyoriwa yoorekaopua; teꞌta aamo Noonoa, teꞌta teꞌpa kahtiamerapua tewekachi, káii waapisi teꞌpa.
\v 10 Eemea aawataoi ki aamo neꞌnetosiame tewapuapua, iꞌka weeechi mochikameo, neeechekopua Riosie Weratiamea, aamo neꞌnetesiamea aachin teeka aamo teetomiachiopua.
\v 11 Amochio eemea, epeche weruma tiiameraa amochio, apoe inisiame enemeripua itapiti aamo yorakewao.
\v 12 Puuu ahpo waꞌapi werumatamea, yooma tesiwa erapatepuamekaitepua; nape ki ahpo weruma uuyameraa, puuukamera werumatapuaitepua.
\p
\v 13 ’¡Ai eeme iyoteri tiꞌtijoea, parisero tiꞌtijoeopua tiame, kiisi ahjachi kaawe simiyamechi chaachapamepua! Eemea waꞌa chaachapakao, aamo waꞌapi yeetepamepua Riosi yeꞌkarichi muipuao. Eemea ki muinarepua muiyao, nape kiisioi ki toinariamepua eemea aamo piirechio, Riosi yeꞌkarichi muimichioo.
\p
\v 14 ’¡Ai eeme iyoteri tiꞌtijoea, parisero tiꞌtijoeapua tiame, kiiisíoi aamo inata chaachapame eemea! Eemea, ooweru kukunara kariwara uꞌyamepua. Eemea tiameo, tiꞌtijoeeo kaawe aamo tetewipuawichioo, ki eꞌnekuma niꞌochame eemea. Eemea waꞌa aamo nokariawichioo, tísia kokosa yorapuame eemea Riosieo.
\p
\v 15 ’¡Ai eeme iyoteri tiꞌtijoea parisero tiꞌtijoea tiame, ki kaaweruma inatameai chaachapame eemea! Ahkaoi ohjopamepua weeechiamio paꞌwechiopua tiame, ahpo naꞌnaritomeri iꞌyakaopua amochitia nokayame enepámichiopua. Waꞌa nokaka eemea aamo teꞌta kokosa aiwapuame epechetame eemea.
\p
\v 16 ’¡Ai eeme! ¡Ki mamachiriameai eemea, aaata piirechi ki maꞌchiriame neesetoka panitonariame eemea! Eemea chaachapamepua aaatao: “Aaata tiopae pichiwata ahpo iintomiao, kihta nateyo tuuyame eemea; nape tiopachi maaniamee oꞌro ahpo pichiwatasoo, tísia nateyameko tuuyame eemea.”
\v 17 ¡Kiisi ijinatame eemea! ¡Kiisikoi mamachiriame eemea! ¿Ki tiopachi upatiamekapapu oꞌroa, epeche nateyame enepakamepu?
\v 18 Eemea tiameo, chaachapamepua: “Riosi tepawetiamechi natewataka iintomo tuuniamea, ki nateyameko tuuna eemea; nape waꞌa oowewa towatiamechi aaata ahpo iintomo tuuya pichiwatasoo, nateyameko tuuyame eemea.”
\v 19 ¡Kiisi mamachiriame! ¿Ihtanakamera epeche nateyamera maaena eemea, Riosi tepawetiachi toatiamera oowewari, naatikosaoi, Riosi tepawekamera? ¿Ki puuu oowewaria epeche nateyamepua, Riosi tepawechi toatiamekapa?
\v 20 Riosi tepawetiae ahpo iintomo natewatamea, ki Riosi tepawetiachiche nayewaka chiiaitepua. Yooma waꞌa maaniame toꞌwetiamechi ahpo natewatai chiiamepua.
\v 21 Puuu Riosi tiopachi ahpo nateyataka ahpo iintomochamea, ki tiopachiche ahpo natewataka chiiai chiiamekaitepua, Riosie ahpo natewatai chiiamepua, Riosiai waꞌa yooremina kahtiamekopua tiopachio.
\v 22 Tewekachi ahpo natewataka itapiti iintomo tuuyamea, Riosi yasirachi ahpo natewatai chiiamepua tiameo, waꞌa ikisaopua tiame, waꞌa Riosi yasirachi kahtiameopua tiame, Apoe Riosichi.
\p
\v 23 ’¡Ai eeme iyoteri tiꞌtijoea, parisero tiꞌtijoea tiame, kiisi aamo erakoa chaachapame eemea! Eemea oosa marikio, piiripi poanatakiameai, Riosiwichioo, yooma itapiti echitiame pahchiraopua, meenta pahchirachitiaopua, aanisioipua pahchiraoi, koomino pahchiraoiopua tiameoio, ki eꞌwaka mochitoame eemea epeche nateyameopua Riosi nuurario, iꞌka teꞌta kaaweruma masiteniamechitiaopua: tísia kaaweruma eneniame ahpo wahjachiopua, tesiwewa eꞌreniame aaata, teꞌta Riosi nuurari iyorika yasitoniame. Iꞌkakamera yooraka mochimete eemea aamo wahjawichioo, kiisi wahjiame teewetoka.
\v 24 ¡Eemea ki mamachiriameai, aaata neesetonariame eemea! Eemea tiꞌtijoerio, ihta nuꞌuti ki kaawe tiiamekoi tísia teripo chaachapamepua; nape eemea waꞌa chaachapaio, epeche ki nuꞌuti ki kaawe nokayame eemea, Riosiwichioo.
\p
\v 25 ’¡Ai eeme iyoteri tiꞌtijoea, parisero tiꞌtijoea tiame, ki ahpo masitia nokayame! Eemea pehtori tísia ohchorewaemeka teꞌtiamepua. Aampache aamo papakoame eemea, nape aamo yooreminao tísia ohchorewaeme itipitekaopua, aamo ki kaawe nokaka ichikoriaeo, eemea tiameo, aamochewichio tahpitika erakoamepua yooma ihta itapitichio.
\v 26 Eeme paꞌpariseroa, kiisi mamachiriame tiꞌtijoe: aamo yooreminakamera papakopapua pahchao, waꞌatiao maꞌchioi papakotiame itipimapua. Waꞌa tiiame papakotiame enesaa eemea, yooma aamo yooraai kaꞌkaruma enemapua waikao.
\p
\v 27 ’¡Ai eeme iyoteri tiꞌtijoe, parisero tiꞌtijoe tiame, sewina erakoai chaachapame eemea ki kaawerumachi! Eeme wahjipame toaniachika teꞌtiame eemea aamo yooreminao, maꞌchio peenia yooraka tosawetiame, nape yooreminao, tahpitika tiiamekaitepua pikakameo, oowera tisiwa eiwepua tiiame.
\v 28 Waꞌa teꞌtiamekai yooreminao, maꞌchio kaꞌkarumaka teꞌtiamepua, nape aamo yooreminao pochikame kahtiaipua aamo wihkuariao, aamo naꞌarariaoipua tiame.
\p
\v 29 ’¡Ai eeme iyoteri tiꞌtijoea, parisero tiꞌtijoeapua tiame, kiisi kaaweruma erakoai waꞌa chaachapame eemea! Eemea wahjipame wetemajira wejayamepua, aaata Riosi nayewatuame meritioopua, kaawe erakoamekapa. Waꞌa teꞌtiameai eemea, tesiwa yoraretupua meꞌyakao chaachapamepua chaachapao, nape amochio ki waꞌa erakoamekai.
\v 30 Ahkasioi eemea, chaachapamepua tiameo: “Teeme ehkoriami mochiriame enesaa, ki kuꞌimii teemea puꞌka Riosi nayewatura koꞌyakao, puꞌka eerara wiꞌsutekao.”
\v 31 Nape waꞌa chaachapaio eemea, puꞌka noonowiria Riosi ehkoriami nayewatura koꞌyakame, puꞌka ojochiwarasisikameko tuuyamepua.
\v 32 ¡Ki waꞌachikosa nokayame eemeai, ehpiámikosaoi!
\p
\v 33 ’¡Eeme siinowi iikamepua! ¡Sayawe tiꞌtijoe! ¿Aamo newipamio maayame eemea Riosi aamo kokosamiachio, ki teesa tiiame aiwapuameo?
\v 34 Pukaepa amochi uhjuremania, teꞌta Riosichi simiyame nayewatura, teꞌta maꞌmachiyamera masitekao, teꞌta pepeneka yeꞌkamera, aamoo Riosichi oowe erapatemichiopua. Nape eemea puꞌkaoio, koꞌimerapua tiame ookapio; wahjachi puꞌkaopua tiameo, kurusichi chuhchaka koꞌimerapua; epeche wahjachiopua puꞌkao tiame, aamo napawikarichiamio, wepika kokosa aiwatemeri eemea, yomachi mochiwachiami waꞌachi nokimeripua naanaritoka.
\v 35 Yooma puꞌka aamo ehkoriami ki kaawe noonowiriawichioo, yooma aamo ki kaawe noonowiriawchioopua tiameo, teꞌta kokosari iintomeri Riosia amochio. Yooma eemea Riosie kokosapuamepua, Riosi naꞌnayewatura koꞌyakamekapa, ehkoriami Aaweri taawechisi oꞌiniaopua, ahkasi Sakaria Werekia taanara taawechisi, puꞌkao eemea, naasipa Riosi iyoriwachi Riosi tepawetiachi ihsioiopua.
\v 36 Neeea iꞌka kokosari Riosi iintomerio, ki nuꞌuti pichiwa chiiamenia, kiisi waꞌatia itipimeripua kii iintokao, yooma aamo ki kaawe nokayamechiopua.
\s Eesusia Eerusareniwichio nanaranipua
\r (Ruuka 13:34-35)
\p
\v 37 ’¡Ai muuu Eerusareni! ¡Muuu Riosi naꞌnayewaturao papaka koꞌyakamea, aamokamera noꞌo uhjurekoipua, Riosi teꞌta kaꞌkaruma nayewaturaopua! ¡Kehkinasa aamo naꞌpoanarekame neeea aamo tatanao, nuꞌnunti pipilochitia noꞌo masatere koominarekaopua, aaata totori yeeyera ahpo tatana koominariachitia!\fig |30-AP-03-04.tif|col|||Totori yeeyera ahpo pipilowa tatana, masatere koomika poꞌi.|23:37\fig* Nape muuu Eerusarenia ohsotia aamo waꞌinekamepua.
\v 38 Pukaepa waꞌa teꞌterekamekapa eemea, aamo teꞌta iyoriachi tiopaa, ooruchi itipimeripua.
\v 39 Aamo chaaniamenia tiameo, ki noꞌo tetewipuamekopua, ahkasi taawechi chaachapaniachio: “¡Nee, Riosi teꞌta taamo Paamira Tijoetukamea, kaawechupena tamochi eename puuuapa!”
\c 24
\s Eesusi Eerusareni tiopao ruꞌmimio tuuria
\r (Marako 13:1-2; Ruuka 21:5-6)
\p
\v 1 Eesusi Eerusareni tiopachi machenaso nonoraka nokisinioiopa, teeme Eesusi masitewaraa tísia peenia tiiame peeniatewetiame tetewapa tiopa kaꞌkariwarao, chaachapasiai teemea:
\p —¡Néee! ¡Neꞌneo achini yooraka tísia peeniatewetiamepu tiopaa!
\p
\v 2 Nape Eesusia poanachi sewina tiame eꞌrapao, chaanekapua taamoo:
\p —Waꞌa tiiame tiiao ihjia, nape ihji waꞌa tiiame aamo tetewaa ehpe, meeriamahkaopua taawechio, kiisi raampata itipimiitepua tehte toꞌweraa. Yooma pihtuame itipimiitepua ruꞌmikao.
\s Iꞌka wehjoari kajuyachi naaniatiwa
\r (Marako 13:3-23; Ruuka 21:7-24; 17:22-24)
\p
\v 3 Waꞌa muuwarichi puuyasaapua, Oorio roomosate eꞌenatiapua waikao. Teeme masiteraa waꞌa yasipasoopua Eesusio, naaepaka iinatukekapua, piineri kahtioio:
\p —Paamiraa, wiitu iꞌisaeri tiopachi taamo cheeriao, ¿achinitio waꞌa ikimeri puuua? ¿Ihtana enetapua naania teerewaa, iꞌka wehjoari kajuyachi aamo eenechi enamiachiopua?
\p
\v 4 Taamoo nehjiakapu Eesusia:
\p —Waika taawechiami mochikamea, yooma noochi paparakamea amochitia, tísia kaawe ahpo inatemetepua, ki aawata ahpo wisikuemichiopua.
\v 5 Waika taawechiamio ki ookapi eꞌenamerikopua: “Neeepua Apoe Riosie Weratiame”, chaachapame. Waꞌa chaachapakao puuua, ki ookapi tiꞌtijoeri wihkuemeripua, tiꞌtijoe, ooweru tiame.
\v 6 Waika taawechiamiopua tiameo, ki nuꞌuti nasiwaniame inamupuamepua ahkaoi. Nape waꞌa teetoiopua pehjio, ki teꞌta majapuamepua pehjio, ki teꞌta kajuyachipuapua pehjio.
\v 7 Piiripi tiꞌtijoeturia piirechi tiꞌtijoeturichi nasiwari mehtameripua. Piiripi yawichituwachi, piirechi yawichituniamechi nasiwasimeripua, ahpo soontarowae. Waika taawechiamio tísia toorewi aiwapuamepua, waikamio ihji wehjoari weeechiamioi tiame, ahkaoi ki muenati noonomeripua.
\v 8 Nape yooma iꞌka ikiyoiopua pehjio, pukeri oꞌicharichi enemapua tísia iinya tiame aiwapuachiopua, ki teesa kokosa tiiame aiwapuachio.
\p
\v 9 ’Waika taawechiamio amochitia noochi paparakameopua, tísia nekamuchepuame puuua, yomatiame iꞌka wehjoarichi mochikameeopua; puꞌkaopua chapisaoi tísia naꞌara kokosa yorapuamepua, ahkasioi merinarekaopua.
\v 10 Waꞌa yoraniapa puuu noochi paparamea, ki ookapi noochi paparamea toimeripua, ahpo noochi paparao. Waikaopua, noochi paparame nekamuchiamekapaopua, ki ookapi noriwi wenejimapua puꞌkao.
\v 11 Waika taawechiamiopua tiameo, ki ookapi Riosi nayewatuame puuyamapua, kiisi pichiwa chaachapame Riosi pichiwarirao, puuua waꞌa chaachapaka wihkuekao, ki ookapi tiꞌtijoe ooweru tiameo, sewina erapatemapua.
\v 12 Puꞌka taawechiamioi, tísia muuweemapua tiameo, naꞌara nokayameai, ahpo piirechi kaawe eꞌriameai, wekamapua ahpo piirechi kaawe eꞌriao.
\v 13 Nape noochi waꞌapi teetokamea paparakao, kiisi sewina erapaka ahkasi kajuyachio, newipatepuamepua noꞌo Noono Riosieo.
\v 14 Ihji kaaweruma tuuyewari Riosi yeꞌkarichi simiyamea, yomachi wehjoarichi tuuwitopuamepua, keꞌchu waꞌa ikinioiopua, yomatiame iꞌka wehjoarichi, naneꞌreka mochitopuamichiopua; waika enemeri, iꞌka wehjoari kajuyachiopua waꞌasio.
\p
\v 15 ’Ehkoriami Riosi nayewatura Raanieriai, itapiti eee tuuwame cheeriaipua iyotekao, wahka ihtorichio, itapiti tísia iinya tiiame werapuamekopua Riosi teꞌta iyoriwachiopua, tiopachio. (Aaata iꞌka iyoteri iyonamea, Raanieri cheereria puꞌka iinya tiiamechi simiyame iyotekao, ahkasi ikisopa naneꞌremapua pehjio, ihtanakoopua puꞌka iinya tiiame ahpo iyonariao.)
\v 16 Waika waꞌa tiame ikiyopaopua, puꞌka teꞌta iinya tiiame teꞌta Riosi iyoriwachi yachatiame naaniatiwariaopua, Uurea mochikamea tiꞌtijoeria, tísia majaka kaawichiami ujumeripapua waikao.
\v 17 Teꞌpa karijampa ihsiamea, kaꞌte tekimitiapua itapiti maꞌchipamiaopua ahpo petechio, ohso kaawe waꞌatia toisa ujumameripua.
\v 18 Ahpo wasawachi nokayameai tekipanakao, ki ahpo taꞌpechio eꞌenametioi teeremeripua, ahpo wisasoriwaoi maꞌchipamiaopua.
\v 19 ¡Ooweru petetiamea, kohja chiitiamea tiame pehjio, tísia tesiwa teꞌteremeripua waika taawechiamio!
\v 20 Puꞌka taawechiamio, yomatiame tiꞌtijoeri mochikamea, Riosichi itaka mochimetepua, ki tuuroi enemichiopua puꞌka kajuyachi taawechiami ikinioiopua, resipuniame taawechioiopua.
\v 21 Waika taawechi aiwaniamio, ki teesa kokosa tiiame aiwaniame teeremerikopua, ihta taawechioi naayachisi oꞌiniao, kaꞌchitia aiwatiamechitiaopua, neipamioipua ki iintumeriopua waꞌa ikiniameopua aiwario.
\v 22 Puꞌka aiwari ki kuꞌwe teewetesoopua Riosio, ki aawata newimeriaipua, nape Riosia puꞌka aiwario, ahpo uuriachi tiꞌtijoerio, ki tehpe teewetemeripua puꞌkao, yooma ahpo uuriao, apochi newipateka.
\p
\v 23 ’Pukaepa wahka ihtoriachi ahjaka mochitoameopua, aamo chaaniamenia, aaata waꞌamahka enasoo aamo chaanekao: ¡“Nee, iꞌwa kahti Riosie Weratiamea”!, ¡“Waamiami ihtonapua”!, aamo chaanesooiopua, kaꞌte pichikemitiamua puꞌkao, waꞌa chaachapoio.
\v 24 Aamo mochikachio eꞌenamiitepua aaata ki pichiwa chaachapame, Riosie Weratiame ahpo teewaka. Eꞌenamitepua tiame, wisikuaka Riosi nayewatura ahpo teewaka, ki nuꞌunti peenia ihsiwa nokimeripua tiame, ahkasi Riosi uuriaoi wisikuemeripua.
\v 25 Iꞌka aamo tuuyamenia, kaawe aamo neesetoka mochitomichiopua pukachio, keꞌchu enapoiopua puꞌkao,
\v 26 aaata aamo chaanesoo: “Nee, Riosie Weratiamea, waami ihsiamepua ki tijoeekachi”, kaꞌte siimpamitiapua waꞌao; seenekachiooio aamo chaanesoopua aaatao: “Nee, waami kahtipua yooremina”, kaꞌte pichikemitiapua puꞌkaoi.
\v 27 Kaꞌte pichikemitia puꞌkao, noꞌo enameria yomatiame maꞌchiame weeechi tetewiniame enameripua, kuhjipari tahjepakamechitia, cherayachisi oꞌinia ahkasi ariyachisi.
\v 28 Yooma puꞌka waꞌa tiiame ikiwame noꞌo aamo chaaneriachitia teetoopapua, kihta toiyame enemapua waꞌasio, noꞌo enameriopua waꞌasiopua, oonori ruhjiame tetewapachitia eemea, waꞌa poꞌipu mukukamea erakopapua.
\s Tijoe Tijoetukame eenechi enameri
\r (Marako 13:24-37; Ruuka 21:25-33; 17:26-30, 34-36)
\p
\v 29 ’Waika taawechiamio, neipa teꞌta tísia aiwari uꞌmatosoopua, ikanati taaa tukapasipamapua, meechaai choipameripua ahpo mechatajenao, soꞌporiai ruhjimeripua waikao tewekachi oꞌiniao; ahkasi tewekachi ohjoeme nanaarame utewariraai, chachapia noonoimapua majaka.
\v 30 Waikao teꞌpa tewekachio, noꞌo Tijoe Tijoetukame enameriopua waꞌasi, tísia naaniateremeripua, tahpitika tiiame. Waikao yomatiame weeechi tiꞌtijoeturi ki Riosichi paparakamea, naarakomapua chaachapakao: “¡Ai teemea, kiisiki ahjameripua!”, chaachapaka, noꞌo Tijoe Tijoetukameo ki nuꞌuti utewarieo tajitoame, toomarichi weritoka noꞌo tekioio.
\v 31 Waikao weeechi tekisaapania, noꞌo kuꞌiwari ki kuꞌita chiiame kusutenuramania ahpo turupuchario, yomachi weeechi inamumichiopua, ahpoo yooma naꞌpoapuamekoopua noochi upapuachiopua, yooma teꞌta noochi paparakameopua, puꞌkao yooma noꞌowichio uuriaopua, yomatiame iꞌka wehjoarichi naomina ohjoemeopua.
\p
\v 32 ’Pahtemitia eemea, iꞌka wauri echiwamechi simiyamechi nayewaniame, waꞌachitarichio: Eemea iꞌka wauri uuyoiopua sawatakao, naneꞌrema eemea amori asiyamekopapua paamunio.
\v 33 Waꞌachitia teeka noꞌo enamiachi taawechiopua, yooma iꞌka noꞌo cheeria tetewapa ikiwameo, naneꞌremapua noꞌo Tijoe Tijoetukameo, tísia waapi ihtoamekopua waꞌasi, ahpo petechi pakiwachi weeriamechitiakopua waꞌasi.
\v 34 Yooma ihji noꞌo aamo chaaneria ikipuameo, ikikache itipimapua, keꞌchu wahjipoi iꞌka noꞌo cheeria tetewikameopua, waika taawechiamio.
\v 35 Tewekaa weeea tiame kiterepamapua, nape yomatiame ihji noꞌo aamo chaaneriaa, kiisi waꞌatia itipimeripua, kiisi ikikao.
\p
\v 36 ’Iꞌka waꞌa tiiame ikimeriopua keenakoo, aawataai ki naneꞌriamepua puꞌkao, ihta taawechioi ikipuameo, tewekachi ohjoemeai Riosi kuꞌiwari, kiisi naneꞌriamepua, neeeai tijoechitia naneꞌrewao, apoeche naneꞌriamepua puꞌkao, teꞌpa tewekachi kahtiameche noꞌo Noono.
\p
\v 37 ’Ehkoriami Nooe taawechiamichitia ikitiameka teeremeri noꞌo eenariwaa.
\v 38 Keꞌchu iꞌka weeechi siꞌriwa neeroiopua, natakeka mochitoriaipua tiameo, puꞌka taawechiami itapiti taꞌiria pahkotaka, nenewiwa taꞌiria pahkotaka tiame, ahkasi ehkoriami Nooeo, tisiwá ki nuꞌuti pawekakerachi pakiriochisi.
\v 39 Senawato yuꞌki wawasora eenakaopua, yooma siꞌripurepua. Waꞌachitia noꞌo enamio taawechiopua, waꞌachitia senawato enameripua; waꞌa teeka enameri neeea, neee Tijoe Tijoetukamea.
\v 40 Puꞌka taawechio, ooka nokayachio, piiripi waꞌapi apechunapuamepua.
\v 41 Ooka ooweru nokayamea tusuka, piiripi apechunapuamepua, toaka piireo.\fig |31-cn02082b.tif|col|||Ooka oowerua itapiti yoorani.|24:41\fig*
\p
\v 42 ’Pukaepa ki naneꞌriapa achinitio noꞌo enamerikopapua, noꞌo aamo Paamiraopua, kaꞌte kochika mochitomitia eemea noꞌo enamiao.
\v 43 Eemea inataka keepusaomua iꞌkao: Aaata kariwaemeraa, naneꞌriame enesaa ahpo ichikopuao, ki kochika yasimii puuua, teꞌta taawechi ahpo ichikuepuachiopua.
\v 44 Pukaepa eemea kaꞌte kochika mochitomitiapua, iꞌka noꞌo Tijoe Tijoetukame eenoiopua, neeea, senawato enamerikaitenia.
\s Kaaweruma seekaerewa, ki kaaweruma seekaerewa tiame
\r (Ruuka 12:41-48)
\p
\v 45 Waꞌa cheesaapua Eesusia, eee taamo chaanekapua:
\p —¿Aatanakamera ohjoare teꞌta kaaweruma seekaerewaa? Kaaweruma seekaerewaa ihjipua: aaata teekorae toitiame ahpo taꞌpechi neesetomichio, kaawe koiꞌteka yasitokamepua ahpo teeko taꞌpechio, yooma kaawe yooraka yasitokameopua, ahpo teeko weweripateriao ahpo taꞌpechi, ahkasi ahpo teeko eenachisi.
\v 46 Waikaopua, ihji Teekoraa eenechi eenasaapa, tísia kaawe yoramapua puꞌkao, ahpo taꞌpechio tísia kaawe neesetoka yasitoriopua puꞌkao.
\v 47 Puuu teekoraa, kaawe neesetokame enesoopua ahpo taꞌpechio, ¿ki epeche tiiame tehki kiatarepua neesetomichioo, ahkasioi yooma ahpo iinuewachiopua?
\v 48 Nape puꞌka neesetoame ahpo toariao, naꞌara iintokame enesoopua ahpo taꞌpechio,
\v 49 wepikame enesoopua ahpo taꞌpechi weweripakameo, oowera yasaka koaka nawajikame enesoopua,
\v 50 teekoraa senawato enasaa, tísia kokosa yoramapua puꞌkao.
\v 51 Waꞌachi yorameri Riosiai aaatao, ki ahpo chiia eꞌwaka yasitosoo. Poanatamapua puꞌkao, ki ahpo chokichi yasitomichiopua puꞌkao, tísia aiwaniachi ipamapua puꞌkao, ki teesa naarakoniachi, tahpitika cheeniachi taameraopua kiꞌsupakaopua, tísia aiwakao.
\c 25
\s Oosa mariki kutewe waꞌachitaka nayewaniame
\p
\v 1 Waikao Eesusia, puꞌka ooka seekaerewachi simiyame waꞌachitari naewaka kajusaapua, oosa mariki kutewechi simiyame, waꞌachitarichi oꞌinekapua taamo naewekao, eee cheekao:
\p —Nee, noꞌo Noono tewekachi kahtiame yeꞌkarichi muimeria, kaawe ahpo katewetiame mochitomeripua noꞌo eenachisi puuyekao, aaata nenewiwachi noonowitiachitia. Noꞌo keepumitiao iꞌka waꞌachitarichi noꞌo chanimiao, iꞌka eee tiiameo: Piie taawechio, oosa mariki kutewe eneriataipua, muuwaeme napawiriachi nenewipuachio. Waꞌa nenewiwachio puuu oosa mariki kutewea, neewimeri natepamerikataipua tahjetokao.
\v 2 Puuu oosa mariki kutewea mariki puuua, ki neꞌniame eneriataipua ahpo ikitariao, nape mariki puuu oosa mariki kutewea, kaawe ijinatame eneriataipua ahpo ikitariao.
\v 3 Ihji mariki ki ahpo aꞌchi ikimia inatakamea, ki soparame iꞌtoriataipua aasieteo, ahpo tahjewa toꞌemiaopua.
\v 4 Nape piire mariki kutewe ki kochika teꞌterekamea ahpo tahjetomiao, uꞌmatoame soparame iꞌtoriatapua ahpo ahjae tahjemia aasieterao.
\v 5 Nape waꞌa neewimeri puuyeka mochinioio, tehpe eenepakopa neewimerio, kokochipariataipua ki anachapakapa kochirewao.
\v 6 Nape naasipa tukaoopua, sisinapuretiatapua tahjera tahjemichiopua, eee cheeka: “¡Née, waꞌa ihtona neewimeriapaaa! ¡Tahjetoka natepasaaa!”
\v 7 Waikaopu yooma puuu kutewea, mochisiriatapua waikao yooma ahpo tahjetomia tajenatemia.
\v 8 Nape puuu mariki kutewe ki ahpo ikimia inatakamea, yooma soopasaapua ahpo tahjetoa aasieterao, chaachapariatapua ahpo wahjachi mariki kuteweo, ahpo ikipua inatakameopua: “Eemea, taamo rewemitia kuꞌwitaoi aasiete, amori choipatiameka teeme taamo tahjetoao, wakipamekapua waꞌasi aasietera.”
\v 9 Nape puuua kutewe aasiete iꞌtoamea pehji, chaachapariatapua puꞌkao: “Kaꞌi, ki aamo kiama teemea. Aamo kiasaa teemea, ki ijinueka itipimeri teemeai. Tarimitia eemea ohso kaawe.”
\v 10 Nape puꞌka kutewe aasiete tarimia siimparioiopua, puuu kutewe ahsepari aasiete iꞌtokamea, ahjama muiriatapua neewimiachio, pahkochi. Puꞌka ahjama muisoopua neewimeria, yeeteparetiatapua muiwachio.
\v 11 Puuu kutewe aasiete tarimia siimpakame eꞌenasaapa, chaachapaka sisinamuriataipua muirachio: “¡Taamo paamiraaa, taamo wahjonesaaa, muinariame teemeee!”
\v 12 Nape apoe neewimeria nehjiariatapua puꞌkao: “¡Kaꞌi eemea! ¡Kiisi aamo machiyamenia aamoo!”
\p
\v 13 Eesusia kajusaapa iꞌka waꞌachitarichi naewakao, taamo chaanekapua ahpo masitewao:
\p —Pukaepa eemea kaawe aamo neesetopuapua, noꞌo enamiachi taawechisiopua, noꞌoo senawato enamerikopapua.
\s Teekora tomiwara waꞌachitarichi nayewatiame
\p
\v 14 Puꞌka oosa mariki kutewe noonowiria nayewasaopua, teekora iintoria ahpo tomiwae, waꞌachitarichi taamo nayewekapua eee cheeka:
\p —Noꞌo enamiaa iꞌka waꞌachitarichitia teeremeripua. Piie taawe aaata teekoraa, aaata ahpo tekipanatia ahpo toomi tekipanamichio toowesa simiriataipua wahka, seenu weeechi.
\p
\v 15 ’Piiripi puꞌka toomi tekipanamerio, mariki miiri apoche oꞌro toomi kiꞌyariataipua. Piireopua puꞌkao, ooka miiri. Piirechi pehjiopua tiameo, piire miiri toomi tooweriatapua puꞌkao. Ihji toomi kiatiamea, yoomahka tekipanaka muuepumichio eneriataipua, ahkasi ahpo yeꞌkachisiopua pipiripio.
\v 16 Waikaopu mariki miiri apoche oꞌro toomi kiatiamea, oosa mariki miiri iintapariatapua puꞌkao, tekipanakao.
\v 17 Puuu ooka miiri apoche oꞌro kiatiamea, naao miiri iintapariatapua puꞌka toomio, waꞌachitia ooka miiri yowiteriatapua ahpo teekoo.
\v 18 Nape piie miiri apoche oꞌro toomi kiatiamea, kihta muuwepuriatapua, oowera waꞌamiahka majisa yasariatapua puꞌka toomio.
\p
\v 19 ’Tehpe neipamio teekora enasaapa, neꞌneriatapua iꞌka noonowiriaopua ahpo toomiwaeo, kehkisa ahpo yowika machenariaopua ahpo toomiwaeo.
\v 20 Waikao mariki miiri tooetiamea, pahcha naaepakaopua ahpo teekoo, chaaneriatapua puꞌkao: “Íya, iꞌwa maani aamo toomiwaa mariki miiri, iꞌwachi maaniamepua tiameo, mariki miiri toomi noꞌo yowiteria tekipanakao.”
\v 21 Waikao apoe teekoraa chaaneriatapua puꞌkao: “Kaawe iintokame muuua noꞌo tekipanakiaa, kaawechupena aamochi oowe eꞌrere neeea. Kaawe tekipanatekamemua noꞌo toomiwao, waꞌa aamo iintoriawichioonia, epeche weruma aamo kiamania tehkio. Kaawe eꞌramitia muuua noochio, waꞌachi erameri neeeai amochio.”
\v 22 Ehjepa neipao, waꞌachi eenariatapu ahpo teekoe ooka miiri tooetiamekai toomi. Puuua waꞌachi eenakaopua chaaneriatapua ahpo teekoo: “Paamira, iꞌwa maani ooka miiri toomi, aamoo noꞌo tooeria tekipanamichioo. Iꞌwachi maanipua tiame ooka miiri, aamo toomiwae yowiteria tekipanakao.”
\v 23 Puꞌkao teekoraa chaaneriatapua: “Tísia kaawe iintokamemua tiameo, kaawechupena kaawe iintorenia aamochi eꞌrarenia. Kaawe neesetoremua noꞌo tomiwao, waꞌa aamo iintoriawichioo neeea, ehpeche epeche tiiame aamo toowemania yowitemichioo. Kaawe eꞌramitia muuuai noochio, neeeai waꞌachitia eꞌramepua amochio.”
\v 24 Waikaopu piie miiri toomi toowetiamea, ahpo teeko naaepakao, chaaneriatapua puꞌkao: “Paamira, iꞌwa maani piie miiri aamo noꞌo tooweriaa. Neeea naneꞌriamekapa ki cheriwiamekopua ki kaawe machenatioo, aamo majawekania, aamoo ki echakamekaio, muuu iꞌipamekopua, aamoo oritiameo ki ekasuwakai ekasuwatiame uuyamekopa.
\v 25 Pukaepania aamo tomiwao, kihta muuwepukania, wehtere majika katewekania ohso kaawe. Pukaepa waꞌapi kehki aamo noꞌrawenania toomio, iꞌwa maanipua waꞌapi kehki.”
\v 26 Nape teekoraa waꞌa iintoriopua puꞌkao, chaaneriatapua puꞌkao: “Kiisi kaawe iintokamemua, oowera nahsinaka yasakamemua, kihta yooraka puꞌka toomio, itapiti muuetekao.
\v 27 Muuwejerame eꞌrakame enesaamua puꞌka toomio, toomi yowiteniachi toamii muuua, puꞌka toomio ehpe taawechi noꞌo eenoiopua, yowika manimichiopua paikapioi, paikapioi yowikame noꞌo teimichiopua eenoio.”
\v 28 Waꞌa chaanesapa teekoraa, ahpo tekipanatiameoopua chaaneriatapua puꞌkao: “Uꞌyemitiapua puꞌkao puꞌka piie miiri noꞌo kiꞌyaria toomio, naatikamera kiamitiapua puꞌkao, oosa mariki miiri muuwepukamera tekipanaka.
\v 29 Waꞌachitia Riosichi tekipanameai, epeche kaawe iintokamea Riosie ahpo oowetiao yorajera, epeche kaawe yorapuamepua wiꞌsuamesi; nape kiisi yoorakamea Riosi ahpo ooweria teesaoi Riosi nakiya yorajerawao, teesaoi ahpo oowe eꞌreretia wekatemapua, kihta yoranarekapapua Riosi tehkirao.
\v 30 Waikao Riosia puꞌkao, ki apochi teerenarekopaopua apochi tekipanakao, puꞌkao, tukapachi ipamapua puꞌkao, waꞌao teꞌta naarakoniachi, tísia kokosa tiiame aiwaniachi, waꞌao tísia aiwakao, maꞌchi cheeniachi taamerao kiꞌsupaka.”
\s Yomatiame wehjoarichi tiꞌtijoeri katewewa
\p
\v 31 Waikao Eesusia teekora ahpo tomiwae iintoria kajusaapua, waꞌachitarichi naewakao, iꞌka wehjoarichi mochiniame katewerichi simiyame, taamo nayewekapua waꞌachitarichio, eee cheeka:
\p —Neee Tijoe Tijoetukame eenaio, norikame tajitoka enamerinia, noꞌo tewekachi kuꞌiwari ahjama; waꞌa teetoka enamerinia, noꞌo yeꞌkarichi yasipamiao waꞌasi. Noꞌo yeꞌkarichio, tahpitika teeremeripua waꞌao, teꞌta peenia tiiario.
\v 32 Waika taawechionia, yoomatiame wehjoarichi mochikame tiꞌtijoeo ooweruo tiameo, noꞌo kahtiachi upanuremania puꞌkao, yooma ahpo nonowiriaopua, katewepuawichiopua. Waikaonia Tijoe Tijoetukamea, tiꞌtijoeo ooweruopua tiameo, poanatamania puꞌkao, aaata tepuyamechitia poꞌwao, poanatamechitia chiiwachio.
\v 33 Waikaonia puꞌka poꞌwachitia noꞌo poanatariao, noꞌo ahjamina mochiwama neeea. Puꞌka chiiwachitia noꞌo poanatariaopua tiꞌtijoeo ooweruopua tiameo, noꞌo oweminakamera iintapamania puꞌkao.
\v 34 Waika waꞌa iintosaania, noꞌo ahjamina mochiwariao chaanemania puꞌkao: “Yooma eeme noꞌo Noonochi piipakamea, noꞌo Noono yeꞌkarichi mochimeripua, noꞌo kahtiachi ahjama. Ihji noꞌo ahjama aamo mochimiaa, keꞌchu naayachikoi oꞌinia eratiamepua noꞌo Noonoeo, waika oꞌinia aamowichio nuuteweniame.
\v 35 Iꞌka noꞌo waꞌa iintomiaopua aamo noꞌo ahjama mochimiao, noꞌo chorooi eeme koꞌkoteriawichiopua; noꞌo paramukoiopua noꞌo nerojiteriopa; noꞌo pooechi ihtoio aamo taꞌpechi noꞌo asipuriopa, noꞌoo aamoo, kaawe noonowiriopua puꞌkao;
\v 36 noꞌoo wisasori nakiyoio, noꞌo kiꞌyariopua puꞌkao; noꞌo kokorioiopua, noꞌo neꞌnemia eꞌenariopua aamoo; noꞌo perekarichi kahtioio, waꞌachi eꞌenariopua aamoo, noꞌo neꞌnemia.”
\v 37 Waikao noꞌo ahjamina ajawariaa, chaachapamapua: “Nape Paamira, ¿achinitio waꞌa noonowikame teemea, aamo chorooio aamo koꞌkoteriao, aamo paramoi nerojiterioio?
\v 38 ¿Achinitio aamo kaawe yoorakame teemea taamo taꞌpechi iꞌtokao? ¿Achinitio aamo kuꞌikame teemea, ki aamo wakiraekoio kiꞌyakao?
\v 39 ¿Achinitio siimpakame teemea aamo neꞌnemia kokorioio? ¿Achinitio aamo neꞌnekame teemea aamo karichi kahtioio?”
\v 40 Waikao neeea Yawichichitiao, nehjiamapua: “¿Ki noꞌokosa kuꞌikai iikame eemea, aaata noꞌo poponichitia tetewao noꞌo pipinichitia tetewaopua tiame, tesiwa teꞌterioio aamo kuꞌirioiopua?”
\p
\v 41 ’Waikao noꞌo owenamina ajakameopua chaanemania puꞌkao: “Eemea seꞌwimitapua noochio, eemea Riosieo, teꞌta kokosarichi uhjurapuamepua, teꞌta aiwaniachi naꞌie tatae, kiisii seenampa choipachi naꞌi, Satanasi ipapuachi naꞌitiachi, waꞌa aiwatepuachi puꞌkao yooma ahpo kuꞌiwari ahjama.
\v 42 Waꞌa yorapuame eemea noꞌo chorooio, kiisi koꞌkotekamea, noꞌoo tísia paramoio, kiisi nerojitekameo;
\v 43 noꞌo ki machiwachi oiyoio, kiisi noꞌo asipuriopua aamo taꞌpechio; noꞌo wisasori nakiyoio kiisi noꞌo kiꞌyariopa; noꞌo kokorioiopua kiisi noꞌo neesetoriopa, noꞌo karichi kahtioio kiisi eꞌnariopa noꞌo neꞌnemiao.”
\v 44 Waikao noꞌo owenamina ajakamea chaachapamapua: “Nape teemea Paamira, ¿achinitio aamo tetewikame teemea chorowameo, paramuameoio, ki machiwame oiyoio, wisasorioi nakiyoio, kokoriameoi poꞌyoio, karichi kahtioiopua tiameo? ¿Achinitio ki aamo kuꞌire teemea?”
\v 45 Nape neeea Yawichichitia kahtiaio, aamo chaanemapua: “¿Ki naneꞌriame eemea aaata tesiwa teꞌtioio ki kuꞌirioo, ki naneꞌriame eemea noꞌokamera ki kuꞌirioo?”
\v 46 Waꞌa teesoo noꞌo owemina poanatatiamea, riisaka aiwaniachi uumpamapua, ki wahjika aiwaniachi; puuu noꞌo ahjamina poanatatiamea, ki wahjiame ahjaniachi itipimapua.
\c 26
\s Eesusi noriwi chapipua ahpo katewewa
\r (Marako 14:1-2; Ruuka 22:1-2; Waani 11:45-53)
\p
\v 1 Neipa yooma puꞌka taamo cheesaapa Eesusia, taamo chaanekapua ahpo masitewao:
\p
\v 2 —Naneꞌriame eemea ooka taawe toiyamekopua waꞌasio, Semejenato pahko enemiachio. Waꞌa pahkochi neee Tijoe Tijoetukamea, kurusichi meripuamenia, nanaaramechi kiꞌyaka.
\p
\v 3 Puꞌka taawechiami neꞌneseriosi paꞌpamiratuamea, Uurio pirenaturi oꞌochetiamea tiame, Kaija teꞌta neeseriosi paamiratuame kahtiachi napawiriaipua, teꞌta weruma tiopachi.
\v 4 Ihjia Eesusi ahpo chapipua katewemia napawiriaipua, aꞌchikoi yooraka meripuaichiopua, wistuka.
\v 5 Puuua ahpo katewekao chaachapariapua:
\p —Nape pahkokoio ki chapima teemea pehjio, ki tahpitika noonoimichiopua puꞌka naꞌnaritoao nenekaka.
\s Oowitiame, Eesusi peeniajuwa toꞌwekame tarachi
\r (Marako 14:3-9; Waani 12:1-8)
\p
\v 6 Eesusi Wetania ihsioio Siimoni reperaeme teewataniame taꞌperachio,
\v 7 waꞌa eenaka piiripi oowitiame sewajuya iꞌtokao, puuua piire riimeta pochikame uꞌpariapua puꞌkao, tísia nateyame. Ihji oowitiamea waꞌa enasa, meesa chokichi kahtioiopua Eesusio, moochi toꞌwepakapua ahpo sewajuya uꞌpariaopua.
\v 8 Teemea waꞌa iintokame tetewapao, kiisi kaawe erakokao, taamo chaachapaka teemea:
\p —¿Achinikai ihji oowitiamea naꞌatanipua puꞌka sewajuya, tísia nateyameoiopua?
\v 9 ¿Ki ookapi toomichi nehjime teeeriaipua ohso kaaweo, kihta koꞌkome tiamekoopua ihkokepuaichio?
\p
\v 10 Nape Eesusia inamuriapaopua taamo chaachapao, taamo chaanekapua:
\p —¿Achinikai waꞌa aamo chaachapani eemea iꞌka oowitiame waꞌa ihsiame tetewikapao? Ihji oowitiame noochi iintoriaa, káátisia kaawe iintotiamepua.
\v 11 Kooamewichio tesiwa teꞌtiamea, senepi taawechi tetewimeri eemea puꞌka kuꞌipuawichioo, nape noꞌoo ki senepi taawechi tetewimeri eemea.
\v 12 Ihji sewajuya noꞌo toꞌwetiamea, noꞌo weerewa kateweka ihsitiame puuua, keꞌchu noꞌo mukuyoio, noꞌo weerewa ki iinyajuwa ujuremichiopua.\fig |32-WA03906b.tif|col|||Aaata oowitiame Eesusi moochi sewajuya chuhchena, tisiwa nateyame.|26:12\fig*
\v 13 Pichiwa chiiamenia iꞌkao, ihji oowitime noꞌo yoorariaa, ahkasi wahka ihtoriachi iꞌka Riosi kaaweruma tuuyewari nayewatuniachisi, nayewapuame ihji oowitiamea, inatepasikao.
\s Uurasi noriwi iintoria Eesusi
\r (Marako 14:10-11; Ruuka 22:3-6)
\p
\v 14 Waika taawechiamio piiripi taamo Eesusi oosa mariki aampa ooka masiteraraa, Uurasi Ihkarióte tewaniame masiteraa, neꞌneseriosi paꞌpamiratuamechi simiriaipua.
\v 15 Puꞌkao chaaneriapua waꞌa eenakao:
\p —¿Ihkina noꞌo kiatare eemea Eesusi noꞌo amochi nejisoo?
\p Aapoeopua chaachapariapua:
\p —Ahkasi piie weerewa aampa oosa mariki tataparasi toomi.
\p
\v 16 Waikaopua, puꞌka toomi ahpo kiatiachisi waꞌanao, oꞌineria Uurasia iꞌyakao, aachin teeka noriwi nehjimiaopua Eesusio.
\s Taamo Paamira Aari Koiꞌwa koꞌkaria
\r (Marako 14:12-25; Ruuka 22:7-23; Waani 13:21-30; Pahcha Koꞌkorintio Iyotepawa 11:23-26)
\p
\v 17 Pahcha taawechi pahkochio ki rewaruraeme koiꞌwachiopua paanio, teeme masiteraa, iinatukekapua Eesusio:
\p —¿Akana aamo yorakejeranimua Semejenato koiꞌwariopua?
\p
\v 18 Waꞌa taamo chaanesoopua puuua, taamo chaanekapua:
\p —Iꞌka muuwarichi siimpamitia eemea iꞌka tijoe taꞌperachi, puꞌka waꞌa taꞌpeemeo chaanemitiapua: “Taamo Masitariaa, eee aamo chaanemichio taamo uhjurakapua: Waapi toinapua noꞌo kiteremiachio; waꞌami simiyamekane aamo taꞌpechi, Semejenato koiꞌwari koꞌkomiaopua, yooma noꞌo masitera ahjama.”
\p
\v 19 Waꞌa chaanetiapa teeme masiteraa, waꞌa siimpatiapua waikao. Waꞌa eꞌenasaopua teemea, yooma iintokapua chaaneretiao, waꞌa yoratiapu kooameai.
\p
\v 20 Ehjepami aari enasaapa Eesusia, meesamina yasipakapua, yooma taamo ahjamaopua, oosa mariki aampa ooka masitera.\fig |33-WA03909b.tif|col|||Eesusi tewekachi mooenamiapa waꞌasi, ahpo ajawaria ahjama aari koiꞌwa koani. |26:20\fig*
\v 21 Waꞌa koaka mochinioio, taamo chaanekapua Eesusia:
\p —Aaata iꞌwa mochikamea teeme, noꞌo noriwi nehjimeripua.
\p
\v 22 Waikao teeme masiteraa, tísia yuuwesipatiapua. Waꞌa chiiopao teemea yoomahka pipiripio, iinatuketiapua:
\p —¿Paamira, aatana ohjoare puuua, neeekosa? —chaachapatiapua.
\p
\v 23 Neipa yooma waꞌa chaachapatioopua, nehjiaka Eesusia:
\p —Aaata piirepua, taamo ahjama ichuyame.
\v 24 Neee Tijoe Tijoetukamea, waꞌa yooraka noriwi nehjipuamepua, Ehkoriami Iyoterichio, waꞌa chiiopa, nape ¡ai puuua, aaata waꞌa iintokamea! Epeche kaawe eneriaipua, ki naawakame enesaa.
\p
\v 25 Eesusia, Uurasi ahpo noriwi ihsiame iinatukekoiopua cheeka:
\p —Paamira, ¿neee ohjoarepua?
\p —Waꞌa chiiame muuua —chaanekapua Eesusia.
\p
\v 26 Waikao koiꞌoiopua pehjio Eesusia, piiripi paani uusa chiꞌwanasao, cheriwema kiꞌyakapua ahpo Noono. Waꞌa iintosaapua, chaanekapua taamoo:
\p —Ihji paania noꞌo weerewapua. Eemea yoomahka eeme pipiripio, chiꞌwatiame koꞌkomeripua.
\p
\v 27 Waꞌa ikisaopua, itapiti iijiwari uusaopua piie paasoo, cheriwema kiꞌyakapua tiame ahpo Noono, waꞌa iintosaopua, chaanekapua taamoo:
\p —Iꞌka, paasochi maaniameo, yoomahka pipiripi iijimeri eemea iꞌkao.
\v 28 Ihji paasochi maaniamea, noꞌo eera puuua. Iꞌka eeraeo, weemera kateweri tiꞌtijoeri ahjama noꞌo yahchapua, yooma tiꞌtijoeri tatakoririao, cheriwepuamewichio noꞌo wiꞌsumeri.\fig |34-CN01803B.TIF|col|||Eesusia ahpo ajawariao chaanena: "Ihji iijipasochi maaniamea, noꞌo eera puuua."|26:28\fig*
\p
\v 29 Eesusia, simiteka taamo tuuyekao, cheekapua:
\p —Neeea aamo chaanenapua, ki oosa noꞌo iijimio tuunania, iꞌka uuwa neeroraopua, ahkasi noꞌo Noono yeꞌkarichi, taamo mochipachisiopua. Ahkasi waika enemapua, eenechi aamo ahjama iijimiaopua, iꞌka panijuwari neeroraopua.
\s Eesusia Peero ahpo kaꞌitamo tuuna
\r (Marako 14:26-31; Ruuka 22:31-34; Waani 13:36-38)
\p
\v 30 Neipao, wiikari wikatasaopua, teewi siimpatiapua waikao, Oorio Roomosachi.
\v 31 Waꞌao Eesusia, taamo chaanekapua ahpo masiterao:
\p —Eemea ehpe tukaoo, yooma eeme noꞌo toimeripua. Ehkoriami Iyoterichio, eee chiiamekopua: “Tepuyamea meripuamepua, tepuniamea, chiꞌripameripua.”
\v 32 Nape neeea eenechi meritiai ahjasaapa, Arirea weeechi siimania keꞌchu waꞌa aamo eꞌenoi noꞌo neꞌnemiao.
\p
\v 33 Peeroa chaanekapua waikao:
\p —Yoomahka aamo toitarepua nape neeea kaꞌi; kiisi aamo toimania.
\p
\v 34 Waꞌa chiiopua Peeroo, chaanekapua Eesusia:
\p —Pichiwa chiiame neeea ehpe waꞌapi tukawarichio, keꞌchu totojowira kusuyoio, paisa noꞌo kaꞌitamerimua.
\p
\v 35 Nape waꞌa chaanetiai Peeroa, nehjiakapua:
\p —Kiisi wihtuka chaaninia puꞌkao, mukimiaiopua aamowichioo, kiisi aamo toimania.
\p Wahjachi masiteraai, waꞌachi chaachapatiapua.
\s Eesusia Eꞌsemaní tewekachi ahpo Noonoma, nayewatiame
\r (Marako 14:32-42; Ruuka 22:39-46)
\p
\v 36 Ehjepao Eesusia masitera ahjamao, Eꞌsemaní tewaniachi eꞌenatiapua. Waꞌa asisaapua Eesusia, taamo chaanekapua ahpo masiterao:
\p —Iꞌwa itipimitia eemea kuꞌitapio. Waami siminania kuꞌitapio, noꞌo Noono ahjama nayewamia teꞌpa kahtiameo.
\p
\v 37 Waꞌa cheesaopua, waanami akipakapua teesa, Peero yeeka, naꞌpa Sewereo tatanara tiame. Waꞌao Eesusia, tísia iiyana erapakaopua,
\v 38 chaanekapua ahpo yeetoriao:
\p —Neeea ehpeo, tísia yuuwesiamepua, ahkasi mukime eraniame iikachio. Iꞌwa noꞌo puuyemitia eemea pehjio, neꞌneka mochika.
\p
\v 39 Waꞌa cheesaopua epeche teesa waanami enepasaapua, wehchisi koomorasipakaopua, chaanekapua ahpo Noonoo tewekachi kahtiameo:\fig |35-cn01810B.tif|col|||Eesusia ahpo tewekachi Noono ahjama nayewani, ahpo meripuaiopua waꞌasi.|26:39\fig*
\p —Noꞌnooo, noꞌo sewina teeremia enesaamua, iꞌka aamo iintomia noochi tísia yuuwesiao, noꞌo seꞌwipuaoiopua. Nape ki noꞌokamera eꞌrachitia iintojeraninia aamoo, aamo eꞌrachikamera.
\p
\v 40 Ehjepao Eesusia, taamo ahpo masitera toariachi eenaio, kokochiame tewakapua taamoo. Waꞌa teꞌtereriopa taamoo, chaanekapua puꞌka Peeroo:
\p —¿Kuꞌitapioi ki neꞌneka mochime erakona eemea?
\v 41 Pusakame moochíii, neesetowa itaka Riosichio, ki aamo ahsemichiopua naꞌarario. ¿Ki naneꞌrena eemea kaaweruma erakoaio, senawato ki kaawerumachi wichitariaio, weerewao ki anachamekopu moochi inatarichi eraniameo?
\p
\v 42 Eesusia, oosa simiyachi simisaapua ahpo Noonoma nayewamiao, chaaneka nayewekapua:
\p —Noꞌnoo, ki teeresoo noꞌo seꞌwinapua iꞌka tísia noꞌo aiwa yuuwesiao, aamo eꞌrachitia iintopuapua, ki noꞌokamera eꞌrachitia.
\p
\v 43 Eenechi oosa simiyachi eenaka neꞌnioio, kokochiame taamo tewakapua. Teemea puichio, kiisi neꞌneme erakoamekapua kokochinaria.
\v 44 Waꞌa teꞌtiame toisaapao, eenechi siinkapua ahpo Noono ahjama nayewamia, paisa simiyachikapua waꞌasio. Waikaoi Eesusia, waꞌapi cheeka nayewekapua ahpo Noonoo.
\v 45 Eenechi eenaiopua waꞌasio taamo peꞌtiachio, taamo chaanekapua:
\p —¿Iiweta kokochina eemea pehji? ¿Tísia reresipakame eemea? Neꞌneka mochikaa, asikame neeeapa, Tijoe Tijoetukameapa, nanaaramechi kiapuachiopua, ichipukao.
\v 46 Mochisíka waꞌási. Waꞌa ihtoamepa noꞌo noriwi nanaaramechi kiameria.
\s Eesusi chapiniame
\r (Marako 14:43-50; Ruuka 22:47-53; Waani 18:2-11)
\p
\v 47 Iiweta waꞌa chiioi Eesusio, Uurasia piiripi taamo oosa mariki aampa ooka masiteraa, taamo mochikachi asikapua, muuwaeme yeeka soontaro. Ihji ahjama eꞌnakamea, nasimacheta makoka eꞌenakamekapua; puuu wahjachia, kuuu ahjae wewepuame. Yooma ihjia, neꞌneseriosi paamiratuame uhjurariamekapua, iꞌisaeri oꞌochetiame pirenaturi tewaniame tiame.
\v 48 Uurasia noriwi nehjiakaopua Eesusio, chaanekame eneriapua soontaroo:
\p —Aaata noꞌo chuchuya, puuu enemapua chapipuamea.
\p
\v 49 Pukaepa Uurasia Eesusichi asikao,
\p —¡Kúíraaa, Masitari! —chaanekaopua Eesusio.
\p Waꞌa chaaneka Eesusio, chuchukapua.\fig |36-WA03917b.tif|col|||Uurasi Eesusi chuchuka kiꞌyani, aatanakamera chapisa iꞌtópuame.|26:49\fig*
\v 50 Waikao Eesusia waꞌa yoratiapao, chaanekapua Uurasio:
\p —¿Ihtana eꞌraka ihsiamemua?, noꞌo kaawe uuyaa.\f + \fr 26.50 \fr* Wahjachi Ehkoriami Iyoteria chaachapanipua, “Yaapi iintosa aamo teetoao.”\f* Ikanati iintosa naaju, aamo iintomia eenariao.
\p Waꞌa cheesoche Eesusio, soontaro iꞌtomeria, naaepaka chapisa iꞌtokapua.
\p
\v 51 Nape Eesusi chapinioio piiripi teeme Eesusi ahjama ohjoamea, ikanati ahpo nasimacheta maꞌchipasapao, nakachi meteka tehpunekapua nahkarao, piiripi puꞌka teꞌta neꞌneseriosi weripateriaopua.
\v 52 Nape Eesusia waꞌa iintokopa puꞌkao, chaanekapua puꞌkao:
\p —Kaꞌte waꞌa iinto muuua. Yaapiti katewesa muuua puꞌka aamo merimachetao. ¿Ki naneꞌrenakosa muuua ki waꞌa ihsimerikopua? ¿Ki naneꞌriame muuua merimachetae koꞌyameo, merimachetae meriniamekoopua tiame?
\v 53 ¿Ki naneꞌriame muuua noꞌo nehpurewa itanesoopua noꞌo Noonoo, uꞌmatoame piie miiri Riosi kuꞌiwari noꞌo uhjuremiikoopua, noꞌo nehpupamichioopua puꞌkao?
\v 54 Nape waꞌa noꞌo iintosoopua, ¿achini ikitapu Ehkoriami Iyoterichi chiia, noꞌo Noono tewekachi kahtiameopua, ikipo tuuria?
\p
\v 55 Waikao waꞌa chaaneka terisaopua merimachetae metekameopua, Eesusia chaanekapua ahpo chapimia eꞌenakameo:
\p —¿Achini iikai eemea kuuu wewera makoka enapamepua, nasiwaniame maacheta makokaopua tiame, aaata ki nuꞌuti naꞌara iintokamechitia chapimiao? ¿Ki senepi taawechi noꞌo tetewikame eeme tiopachi masitiame? ¿Achinikai ki waꞌa noꞌo chapika eemea?
\v 56 Nape eemea, waꞌa noonoimeripua noochio, puꞌka Ehkoriami Iyoterichi chiiao, pichiwa machenamichiopua, ehkoriami Riosi nayewatura, chaachapariao.
\p Waꞌa oꞌinia Eesusi chapitiachio, piineri toaka teemea, yooma ujumatiapua.
\s Eesusia teꞌta muuwaeme napawitiachi
\r (Marako 14:53-65; Ruuka 22:54-55, 63-71; Waani 18:12-14, 19-24)
\p
\v 57 Waꞌa chapisa Eesusia Kaija peereimia napawiniachi iꞌtoretiapua, neꞌneseriosi teꞌta paamiratuamechi. Waꞌa weruma yooremina napawiniachio, waꞌa napawiriapua, iyoteri tiꞌtijoe, oꞌochetiame tewaniame pirenaturi tiame, Eesusi chapitiame katewemiapua, puuyeka.
\v 58 Peerochea waikao, piineri naꞌnaritoriapua neipa, ahkasi neꞌneseriosi teꞌta paamiratuame taꞌperachi. Waꞌa taꞌpechi pakisaapua, tiopachi neꞌnesetoame ajakachi weripakapua neꞌneka, naneꞌrenariapa puuua, aachin teeremerikopua Eesusichio.
\p
\v 59 Yooma neeseriosi paꞌpamuratuamea, oochetiame pirenaturi tewaniamea tiame, teꞌta weruma napawiwachi napawikamea, Eesusi meripuamesi wenejiwa iꞌyaipua.
\v 60 Nape Eesusia ki ookapi itapiti wenejika eꞌenatiaipua, kihta naꞌarari teitiapua, yooma wistuki chaachapariapua. Nape waꞌasi neipaopua waꞌao, ooka eꞌenakapua wenejiame,
\v 61 puuua chaachapakapua:
\p —Iꞌka tijoeo teemea, iꞌka chiiame inamukapua: “Neeea iꞌka tiopa ruꞌminakaio, paika taawechi weramania eenechi.”
\p
\v 62 Waikaopu teꞌta paamiratuamea neeseriosi, werisika iinatukekapua Eesusio:
\p —¿Kihta nehjianimua puꞌkao, ki nuꞌuti naꞌarario tuuka wenejiniai?
\p
\v 63 Nape Eesusia ihchi itipikapua. Waikao teꞌta neeseriosi paamiratuamea, chaanekapua Eesusio:
\p —Pichiwa Riosi ahjamechi pichiwataka nehjiapuapua, ¿pichiwa Riosi Taanarakosa muuua, Riosie Weratiame?
\p \fig |37-cn01815B.tif|col|||Isaeri neꞌneseriosi teꞌta paamiratuamea Eesusi maꞌmajoekao, pichiwa Riosi Taanarakookosapua iinatukena.|26:59\fig*
\v 64 Eesusia waikao cheekapua:
\p —Ejeꞌe, waꞌatepua, teꞌta aamo chiiachitia. Neeea aamo chaanemapua tiameo: Noꞌoo Tijoe Tijoetukameo, tewekachi kahtiame noꞌo tetewipuawite neeea, teꞌta noꞌo Noono yawichituwa yasirachi ahjamina kahtiame, ki nuꞌuti utewarieka yawichituame. Waꞌa oꞌiniao noꞌoo toomarichi weritoka eename tetewipuamepua.
\p
\v 65 Waꞌa chiiame inamukapa Eesusio, waikaopu teꞌta neꞌneseriosia tísia nekakao, ahpo siꞌpanakapua wisasoriwao. Waꞌa iintosaapua, chaanekapua yooma waꞌa napawikameopua:
\p —¡Ihji tijoe chiiaa, tísia naꞌararipua Riosichioo! ¿Aatia aaata nakita teeme, epeche pichiwatameri? Eeme waꞌapi inamukamepua waꞌasio, Riosio, tísia naꞌariamekopua. Waikao teꞌta neeseriosia yooma ahpo ahjama napawikameo, iinatukekapua chaanekao:
\p
\v 66 —¿Achina erakoame eemea puꞌka chiiao? ¿Ihtana yorapua erakoame eemea puꞌka?
\p Waikao waꞌa napawikame iinatuketiamea, chaachapakapua:
\p —¡Merisáaa! ¡Merisáaa! ¡Riosi tísia naꞌariame puuuaaa!
\p
\v 67 Waikao ookapi weruma napawitiachi mochikamea, Eesusi weeriachi eꞌenapaka akachupiapua, nanarichi. Wahjachia teesa wepakao, chaachapapua iinatukekao:
\p
\v 68 —¿Ki Muuukosapu Riosie Weratiame? ¡Ehsoo, taamo tuuyesao aatanakamera aamo wewekame teeme!
\s Peeroa ki machiyo tuuna Eesusio
\r (Marako 14:66-72; Ruuka 22:56-62; Waani 18:15-18, 25-27)
\p
\v 69 Peeroa waꞌa nokioiopua yooreminao, maꞌchi kahtiapua Kaija kaarira taꞌpewarachio. Waꞌa kahtioiopua Peeroo, waꞌa eenaka piiripi oowitiame waꞌapi tekipanamea, chaanekapua:
\p —¿Ki puꞌka ahjama oiyame muuuai, Arirea ohjoeme chapitiame ahjama? \fig |38-WA03920b.tif|col|||Oowitiamea Peero maꞌmajoekao, puuuchiko tuunapua Eesusi ahjama oiyamekoo.|26:69\fig*
\p
\v 70 Peeroa nehjiakapua:
\p —Kaꞌi, neeea. Kiisi machiyamenia puꞌkao, aamo chaachapao.
\p
\v 71 Waikao Peeroa, waami puuyaniachiami ihtoio, waꞌaoi piirechi oowitiame tiamea, Peero tetewikapao tiameo, chaanekapua ahpo wahjachio:
\p —Ihjipu tijoea tiame, iꞌka Eesusi Arirea ohjoeme ahjama oiyamea.
\p
\v 72 Waikao Peeroa eenechi kaꞌitakapua Eesusio cheeka:
\p —Kiisi machiyamenia puꞌkao; ki pichiwa enesoo noꞌo chiiao, mukitaonia —cheekapua.
\p
\v 73 Ehjepatakirio waꞌa nokayamea, Peero naaepakao, utewaeme chaachapakapua:
\p —Pichiwápua muuu tiameo, iꞌka Eesusi ahjama oiyamea, waꞌachi cheeka nayewame muuúai.
\p
\v 74 Waikao Peeroa, eenechi kaꞌitakapua Eesusio, paisachi simiyameopua, eee cheeka:
\p —Kiisiki machiyamenia puꞌka tijoeo.
\p Waꞌa cheesoche Peeroo, kusuchachakapu totori oowiraa.
\v 75 Waikao Peeroa Eesusi cheeria inatepariapua: “Muuua, keꞌchu kusuyoi totori oowirao, paisa simiyame noꞌo kaꞌitamerimua.” Waꞌa iikapa Peeroa, tísia iiyana erapakaopua yuuwesika, maꞌchi machenaka nanarariapua.\fig |39-cn01821B.tif|col|||Peero totori kusurioi nanarani.|26:75\fig*
\c 27
\s Piiratochi iꞌtowa Eesusi
\r (Marako 15:1; Ruuka 23:1-2; Waani 18:28-32)
\p
\v 1 Puꞌka meere maꞌchirepasoopua, yooma neꞌneseriosi paꞌpamuratuamea, iꞌisaeri pirenaturi oꞌochetiame tewaniameapua tiame, Eesusi meripuame kateweriapua.
\v 2 \fig |40-DN00490b.tif|col|||Eesusi Piiratochi wenejinia.|27:2\fig*Waikao Eesusi purisapaopua, Piiratochi iꞌtotiapua, Rooma ohjoeme teꞌta yawichiwichio yawichituamechi.
\s Uurasi ahpo meꞌya
\p
\v 3 Waikao Uurasia Eesusi noriwi nehjakamea, Eesusi meripuame iintoriapao, tísia iiyana eraparepua ahpo tísia naꞌara iintoriaopua. Waꞌa erapakaopua puꞌka piie weerewa aampa oosa mariki tataparasi toomio, eenechi noꞌrapurepua neeseriosi paꞌpamuratuameo, oꞌochetiame pirenaturi tewaniameopua tiameo.
\v 4 Waꞌa iintosaapua puꞌka paꞌpamuratuameo, chaanerepua:
\p —Ki nuꞌuti tatakorire neeea aaata kihta iintokameoipua nehjakao.
\p Nape puuu paꞌpamuratuamea, chaanerepua Uurasio:
\p —Muuua, muuukamerapua tatakorikamea, teemea kihta noonowikamepua. Amoe waꞌapi waꞌa iintokamemua puꞌkao.
\p
\v 5 Waikao Uurasia waꞌapi iꞌisaeri tiopachi ihpapasesapao toomio, maꞌchi akiparepua waꞌa mochiwachio.\fig |41-cn01832b.tif|col|||Uurasia ihpapasena toomi tataparasio.|27:5\fig* Waꞌa machenasaapa puuua, ahpo kuuuchi chuhchaka wiitarichio, ahpo topepateka meꞌyarepua.
\p
\v 6 Waikao teꞌta paꞌpamuratuamea puꞌka toomi apechunasaopua, chaachaparepua ahpoo:
\p —Ihji toomio eeraemekopaopua puꞌkao, kaꞌchi iika towapuamepua Riosi oowewari maaniachio.
\p
\v 7 Waikaopua kaawe ahpo katewesaopua, Sikoritame Weewara tararepua ahjaeo, seesenu tiꞌtijoeri wahjipame toapuachi.
\v 8 Waika oꞌinia ehpiamisiopua pehjio, Weꞌe Eeraeme teewaniachipua waꞌao.
\v 9 Waꞌa teeka pichiwa machenare Eremia cheeriaa Riosi nayewatura, puuua eee cheeriaio ahpo iyoterichio: “Puuu isaeri paꞌpamuratuamea, ahpo noriwi nateteriae nehjitiameeo, puꞌka piie weerewa aampa oosa mariki tataparasi toomio, eenechi noꞌraputiame itipikamepua.
\v 10 Pukae toomie taritiame Sikoritame Weewaraa. Neee Eremiaa, waꞌa chiiame iyotekamenia, teꞌta noꞌo Paamira tewekachi kahtiamee, noꞌo naneꞌreteriachitia.”
\s Eesusia Piiratochi
\r (Marako 15:2-5; Ruuka 23:3-5; Waani 18:33-38)
\p
\v 11 Eesusia Piirato yawichichi upasao, eee cheeka iinatuketiapua:
\p —¿Pichiwa uurio tiꞌtijoeri yawichiwara muuua? \fig |42-WA03921b.tif|col|||Piiratoa Eesusi maꞌmajoekao chaanenapua: —¿Iꞌisaeri yawichi muuua?|27:11\fig*
\p —Ejeꞌe, aamo chiiachite puuua —nehjiaka Eesusia.
\p
\v 12 Nape puuu neꞌneseriosi paꞌpamiratuamea oꞌochetiame pirenaturi tewaniame tiamea, weeru chaachapoipua Eesusi naꞌarekao, ihchi itipikapu Eesusia.
\v 13 Waika Piiratoa Eesusio ihchi itipikopao, chaanekapua Eesusio:
\p —¿Kiisi inamuamekosamua yooma aamo tísia naꞌarechanewao?
\p
\v 14 Nape Eesusia kiisi nehjiakapua puꞌkao. Waꞌatia itipikapua. Yawichia waꞌa tiiopa puꞌkao, “iinsa tiiame ihjia”, erapakao, kaꞌchi ikime eꞌrapua.
\s Eesusi meripuaichio iꞌtonurawa
\r (Marako 15:6-20; Ruuka 23:13-25; Waani 18:38; 19:16)
\p
\v 15 Iꞌka pahkochio, aaata karichi kahtiame toiniame eneriaipua puꞌka taawechiamio, aaata itasoopua maꞌchi toipuawichioo.
\v 16 Waika taawechiamiopua, waꞌa karichi yasariaipua piiripi tijoe tísia inamuniame, Eesusi Warawasi tewaniame.
\v 17 Pukaepa Piiratoa machenaka iinatukeriaipua waꞌa napawikameo:
\p —¿Aatanakamera toijerame eemea, Eesusi Warawasi, naatikosaoi, Riosie Weratiame Eesusi?
\p
\v 18 Piiratoa Eesusi Riosie Weratiame toinuramio oꞌrariaipua, kihta naꞌara iintokamekopua Eesusio, oowera tísia nakiniamekopa Eesusio tísia muuwaeme tiꞌtijoerieopua.
\p
\v 19 Nape Eesusi katewenioiopua Piiratoeo, Piirato uupiraa, chaanenuraka uhjureriapua Piiratoo, eee cheeka: “Kaꞌte katewemitiamua puꞌka tijoechi simiyameopua wenejiniameo, kaaweruma tijoekopa puꞌkao, paꞌa tukaoopua neeea, tísia iinya tiiame teemukania amochi simiyameopua, kiisi kaawe tiiame aamo iintosoopua puꞌka tijoechio.”
\p
\v 20 Nape puꞌka waꞌapichio maꞌchio, neeseriosi paꞌpamuratuamea, oꞌochetiame pirenaturi tewaniameapua tiame, Warawasikamera toinuramichio, oowe erapaterepua tiꞌtijoerio, Eesusikamera meripuawichio.
\v 21 Pukaepa Piirato eenechi tiꞌtijoeri iinatukioio aachin tiamera toipuamekoo, Eesusikoio, Warawasikoio, tiꞌtijoeria chaachapakapua siinakokao:
\p —¡Warawasikameraa puhjésaa! ¡Warawasikamera puhjésaa!
\p
\v 22 Piiratoa waꞌa chaachapopao tiꞌtijoerio, eenechi iinatukeka chaanekapua:
\p —¿Ihtana iintotane Eesusio, Riosie Weratiame tewaniameo?
\p Puꞌkao muuwari tiꞌtijoeria, chaachapakapua:
\p —¡Kurusíchi meꞌyaaa!\fig |43-cn01828B.tif|col|||Iꞌisaeri tiꞌtijoeria ki kuꞌita siinakokao, kurusichi chuhchaka merinurani Eesusio.|27:22\fig*
\p
\v 23 Waꞌa chaachapopao Piiratoa, chaanekapua:
\p —Nape ¿ihtana ki kaawe iintokamepua waꞌa yorapua?
\p Waikao muuwaeparia, epeche utewaeme chaachapakapua:
\p —¡Kurusichi merisáaa, kurusichi merisáaa!
\p
\v 24 Piiratoa kaꞌchi ikime eꞌrapa Eesusi toinariaio, epeche teetopa muuwario chaachapakao, Piiratoa neeroi uusao, yooma tetewachi paanikokapua cheeka:
\p —Neee aamo noonowinariao, paanikonania puꞌkao, kihta teerenariapa noochio, puꞌka meritioio —chaanekapua puꞌka muuwepari tísia siinakoameopua—. Eemekamera kokosapuamepua, neeea kaꞌi.
\p
\v 25 Waikao yooma muuwaria nehjiakapua:
\p —¡Wéee, peꞌyáchiii! ¡Peꞌyachi tamochi wichitapu Riosi kokosáriaaa, yooma taamo tatana tijoetusiwachiopua tiaméee!
\p
\v 26 Waꞌa chaachapopaopua puꞌkao, Warawasikamera puhjesa toakapu Piiratoa; Eesusio wepinurarekapua puꞌkao, wepisaopua, merinurekapua puꞌkao, kurusichi chuhchaka.
\p
\v 27 Waikao Eesusia soontarokarichi uparetupua kapitaichi.
\v 28 Waꞌa ajapasaapa kapitai kahtiachio Eesusio, yooma wakirapusao, sehtamurame wakirateriapua waikao.
\v 29 Waꞌa yorasaopua moochio, wehcha piꞌrinaka yawichi moꞌkori netesaopua, mosokiraterepua. Waꞌa noonoisaapua, ahjamina sekachio yawichi teesorara makotesaopua, yawichi teewaka aacherepua naꞌareka. Waꞌa yorasaapua, chopokorieka aajapeka Eesusio, eee chaachapariapua naꞌarekao:
\p —¡Kúíraaa, isaeri yawichíwaraaa!
\p
\v 30 Waꞌa chaachapakaopua akachupiapua paanatao, waꞌa nokakaopua tiame, puꞌka waꞌapi teesorae ahpo kiꞌyariae, moochi wepariapua waꞌao.
\v 31 Waꞌa nokisaapua naꞌarekao, puꞌka ampawakira sehtamurameo puhjesaopua, waꞌapi wakirara chuhcheriapua eenechi. Yooma waꞌa noonoisaapua yooreminao, merimiachi iꞌtotia Eesusi waꞌasi, kurusichi merimia.
\s Kurusichi meriwa Eesusi
\r (Marako 15:21-32; Ruuka 23:26-43; Waani 19:17-27)
\p
\v 32 Waꞌa iꞌtonioio siimpaniachio, pooechi natepatiapua piiripi tijoe Siimoni tewaniame. Ihji tijoea Siirene weeechi ohjoeme eneriapua. Waikao soontaroa puꞌkao, Eesusi kuꞌika iꞌtonurekapua kurusio, ki kakajuopua Eesusiopa mooketokao.\fig |44-CN01835B.TIF|col|||Siimoni Siirene tijoe Eesusi kurusi mooketoa kuꞌípaka mookepatenia.|27:32\fig*
\p
\v 33 Waꞌa nokisia Ókota tewaniachio, ajasitiapua, Wahjipakame Moꞌojowa chanika chaniwamechi.
\v 34 Waꞌao Eesusio waikao, chipuwari neerora wiino ahjama kiatiaipua tisiwá chihpuame, nape Eesusia yenasache ki nakikapua.
\p
\v 35 Kurusichi chuchasaopa soꞌsontaroa, Eesusi wisasoriwao ahpo newitowa teꞌekapua puꞌkao, aaatakamera newitokamea, ahjama itipimichiopua, ehkoriami Riosi naꞌnayewatura teꞌta chaachapariachitia, puuu teꞌta ikitiapua.
\v 36 Waꞌa nokisaopua, waꞌapi mochika itipirepua inatekao.
\v 37 Waꞌa kurusichio moochikamera tepaminao, itapiti iyotetiame chuhcheretiapua, aatia tiiachipa meritiamekopua chiiame. Puuu iyotetiamea, chiiamekapua: “Ihjipu Eesusia, uurio tiꞌtijoeri yawichiwaraa”, chiiamekapua.
\p
\v 38 Ooka ichikoame chucharetiaipua tiameo, piiripi ahjamina, piirea owemina, naꞌpa puuua neneku chokichi, pipiripi kurusichi.
\v 39 Waꞌa chuhkoi Eesusio waꞌami uꞌmatopamea, naꞌareka Eesusio, moꞌrewaka uꞌmatopapua chaachapa:
\p
\v 40 —¡Nee, muuua tiopa ruꞌminakaio, paika taawechi weramio tuukamekaiomua eenechio, ¿kaꞌchi iika aamo newime oꞌranimua ehpeo, pichiwa tísia utewariemeko tuukamekaio? ¡Pichiwa Riosi Taanara enesaa, tekisáoko ehpeo, waꞌa kurusíchio!
\p
\v 41 Puuu neeseriosi paꞌpamiratuamea, puuu oꞌochetiame pirenaturi tewaniameaipua tiame, chaachapakapua:
\p
\v 42 —Wahjachio newipatiameko tuukaio, kaꞌchi iika newipame eꞌranipua ahpo waꞌapioi. Ihjia iꞌisaeri yawichikai, tekimetiaipua waꞌa kurusichio, taamoo pichikemichiopua puꞌkao, apoekopua Riosichi eenameo. \fig |45-DN00493b.tif|col|||Iꞌisaeri paꞌpamiratuamea, Eesusi naꞌarena kurusichi chuhkuame.|27:40\fig*
\v 43 Riosichikamera oowe eꞌriameko tuukamepua; waꞌa teeresoo, Riosi apoe enamapua newipatemiao, tísia nakiyame enesaapua puꞌkao: “Riosi Taanara neeea”, cheekamekopao.
\p
\v 44 Ahkasi puuu ooka ichikuame kurusichi chuchatiameai, naꞌara chaachapakapua Eesusio.
\s Eesusi mukiwa teereria
\r (Marako 15:33-41; Ruuka 23:44-49; Waani 19:28-30)
\p
\v 45 Neipa puꞌkaopua, oowetawesi oꞌinia yooma tukapasipasao, ahkasi arikiri paika keenako simiyachisi, taajenakapua eenechio.\fig |46-LB00328B.TIF|col|||Eesusi kurusichi mukuna.|27:45\fig*
\v 46 Paika keenako teetoio Eesusia, weeru sisinakaopua chaachakapua:
\p —Eeri, Eeri, ¿reema sawatani? —Noꞌo Riosi, noꞌo Riosi, ¿achinikai noꞌo toakamemua? —cheeka chaniwamepua eureo naewaniachio.
\p
\v 47 Waikao ookapi waꞌa ajakamea, puꞌka inamukapao chaachapakapua:
\p —¡Néé, keepukao! Ehkoriami Eeria paaechanipua.
\p
\v 48 Waikaopua piiripi puuua, ikanati aꞌpotiame uusa paatatiamechi saampatesao, kuhsichi chuchasa waꞌapote oowepakapua, Eesusio piꞌpimichiopua.
\v 49 Nape iꞌkao oowioiopua, wahjaa chaachapakapua:
\p —Kaꞌte, kaꞌteopua pehji. Enatakoipu Eeriaa, newipatemia.
\p
\v 50 Nape Eesusia eenechi utewaeme sisinakao, mukukapua waꞌasi, ahpo Noonochi nehjakapua iikao.
\v 51 Eesusi mukuyoio isaeri mochiwachi tiopachioi, tísia weruma tiiame ikirepua. Puuu wisasori Riosi iyoriwachi pejana chuhkuameai, puꞌka waꞌapichi keenakoo, teꞌpa oꞌinia teeresi siꞌparepua. Puꞌka waꞌapichi keenakooi, weeeai, ki muenati noonorepua, ahkasi eꞌpeai yooma tataka kahsirepua.
\v 52 Waꞌa iikaopua tiameo, wahjipakame toatiachioi, yooma wahjorepua, ki ookapi Riosichi paparaka wahjipakamea, eenechi ahjarepua.
\v 53 Neipa Eesusi oijenasoopua, puuu wahjipakame eenechi ahjakamea, ohjosirepua toatiachi puuyakao, Eerusareni eꞌenare puuua waikao, waꞌa Eerusarenio, ki ookapi tiꞌtijoee tetewitiamepua.
\p
\v 54 Waikao eenechi Eesusi meritiachi nayewakao, puuu soontaro waꞌa inateka mochikamea, soontaro kapitairaopua tiameo, yooma puꞌka ikiyame tetewapaopua waꞌao, weeeo tiame ki muuenati nokayopao, tísia majariapua. Waikaopua yooma waꞌa tiame ikiniopaopua, Eesusio eꞌrepakaopua, chaachapakapua:
\p —¡Aa, pichiwa Riosichi oꞌinia eenakame eneriai ihjia, Tijoe Tijoetukame!\fig |47-cn01844B.tif|col|||Kapitaia Eesusi neꞌnekao chaanipua: "Pichiwa Riosi Taanara enerepua."|27:54\fig*
\p
\v 55 Puꞌka waꞌa ikiyoiopua waꞌao, waꞌachi ajakapu ooweruai muuwaeme Eesusi ahjama eꞌenakame, Arirea oꞌinia kuꞌisika naꞌnaritokamea. Ihjia, mekapi ajakapua waꞌao, neꞌneka.
\v 56 Puꞌka ooweruchio waꞌa ajakapua, Maaria Maarena, Maaria Saantiao Oose tiame yeeyera, Sewereo tatanara yeeyera tiame.
\s Eesusi mukukatewe teesotiachi
\r (Marako 15:42-47; Ruuka 23:50-56; Waani 19:38-42)
\p
\v 57 Puꞌka waꞌapi aari tukapasipoio, waꞌachi eenariapu Oose tewaniameai Arimatéa weeechi tijoe, Eesusichi pichikiamekapaopua tiameo.
\v 58 Puuu Oosea, Eesusi yeeyera ahjama ahpo katewesaapua masitewara tiame, Piiratochi simika itariapua Eesusi weerewarao, wetemajimio tuuka. Waikao Piiratoa, kianurarepua puꞌkao.
\v 59 Ehjepao Oosea, Eesusi weerewara tekipuketiaopua, riino wisasori tohsanamechi ikapikapua.
\v 60 Puꞌkao ikapisaopua, ahpo weemera teesotariachi teekakapua, ahpo mukiso tekipuachio neteriachi.\fig |48-DN00494b.tif|col|||Eesusi teesochi mukukatewewachi teekani.|27:60\fig* Waꞌa tekisaopua weruma tehte chihturame toꞌpetiapua kiꞌsunaka. Waꞌa ikisaapa nonoratiapua.
\v 61 Nape Maaria Maarenaa, piirechi Maariaapua tiame, waꞌa mochika itipikapua pehji, tekitiachi neꞌneka.
\s Eesusi mukukatewetiachi inatewa
\p
\v 62 Puꞌka meereo maꞌchirepasoopua, yooma kateweniame tewaniame taawechi uꞌmatosoopua, resipuniame taawechio neeseriosi paꞌpamuratuamea parisero tiꞌtijoe tiame, pirena siimpariapua Piirato chaanemia.
\v 63 Piiratochi eꞌenasaapua, chaachapariapua puꞌkao:
\p —Muuu Piirato, muuu taamo paamiratuameraa, naati inatepaka teemea, puꞌka meritiame ahjaka oioiopua, puꞌka tísia wistuameo eee cheekamekoopua: “Neeea meritiaio, paika taawe iꞌtoai oijenamania eenechio.”
\v 64 Pukaepa teemea, aamo inatenurawa itamia eꞌenakapua, waꞌa mukuteso tekitiachio, ki seenekachi Eesusi masitewarao, Eesusi weerewara ichikosapaopua, oijenario tuumichioopua. Puꞌkao waꞌa chaachapasoopua puuu meritiame wistuniamea, epeche teeremapua, ki pukerichitia.
\p
\v 65 Waikao Piiratoa chaaneriapua:
\p —Weh, kaawepua. Waꞌa ajawi soontaroa, aamoe waꞌapi iꞌtoka, inatetepuapua puꞌka mukukame tekitiachio, nape teꞌta ki ichikopua teereweka.
\p
\v 66 Waikaopu isaeri paꞌpamiratuamea, Eesusi tekitiachi eꞌenasaapua Piirato soꞌsontarowa iꞌtokaopua, tísia kaawe inatenureriapua. Waikao soontaroa waꞌa noonowiwaapua, kaawe ikichesa toariapua yeetarachio. \fig |49-cn01848B.tif|col|||Soꞌsontaroa Eesusi mukutekitiachi inatena.|27:66\fig*
\c 28
\s Eesusi ahjaria eenechi
\r (Marako 16:1-18; Ruuka 24:1-12; Waani 20:1-10)
\p
\v 1 Uꞌmatosoopua resipuniame taawechio, pahcha taawechiopua oowisarichio, maꞌchirepasoopua Maaria Maarenaa, piirechi Maaria tewaniameapua tiamea, waꞌa eꞌenariaipua neꞌnemia Eesusi mukukame tekitiachiopua.
\v 2 Waꞌa tekitiachi ajasisoopua ooweruo, ki muuenati noonoka weꞌea, teꞌpa oꞌinia tekikopa Riosi kuꞌiwario. Ihji Riosi kuꞌiwaria, tekisache wahjonasa tehtee toꞌperarao, ikicha yachapasaopua puꞌkao, ahjachi yasiparepua.
\v 3 Ihjia, kuhjiparichitia utewaeme tajaka yasarepua, wisasoriraa, tisiwa tohsaname keepachitia.\fig |50-GR-tlc110n.tif|col|||Riosi kuꞌiwaria Eesusi tesotekitiachio, tehte toꞌpewara ikichaputiamechi kahti.|28:3\fig*
\v 4 Soontaroa waꞌa tiiame tetewapao, tisiwa majariapua, ahpo sasaweriapua majaka, mukipakame ruhjirepua majakao.
\v 5 Ihji Riosi kuꞌiwaria, chaanerepua ooweruo:
\p —Kaꞌte majako eemea. Naane eꞌrena neeea aamoo, Eesusi iꞌyasiopua, kurusichi meritiame.
\v 6 Nape puuua kiꞌtepua iꞌwao, oijenakamepua waꞌasi ahpo cheeriachitia. Naakoo neꞌnesakoopua tekitiachio.
\v 7 Waꞌa neꞌnesaapa, yaapi nonoraka tuuyepuapua Eesusi masitewarao, Eesusi oijenariopua waꞌasi, Arirea ahpo ihsimio tuuko tuupuapua puꞌkao, keꞌchu waꞌa enapoiopua aapoeo. Waꞌa ahpo tetewipo chiio tuupuapua puꞌkao. Iꞌkache aamo tuuyemia tekikamenia.
\p
\v 8 Waꞌa chaanetiapapua oowerua Riosi kuꞌiwarieo, ikanati ujumasiriapua taamo Eesusi ajawaria mochikachi tuuyemiao, tísia majakamekaipua kaawe erakoriapua.
\v 9 Nape puꞌka ooweru uꞌmapasioipua nonoraka, senawato pooechi machejeneka Eesusia —Kúíraa —chaanerepua. Waikao oowerua, tisiwa yuuwesiaiopua, tahpitika kaawe erapaka tetewapaopua, tonochi kooreparepua Eesusio, iyorire.
\v 10 Waikao Eesusia chaanerepua puꞌka ooweruo:
\p —Kaꞌte yuuwesipa, iika yachapasa naajúu. Ohso kaawe yaapi nonoraka tuuyepuapua noꞌo masiterao. Puꞌkao chaanepuapua, Arirea noꞌo tetewimeriko tuuyepuapua.
\s Soontaroo wihtuki chaachapajewa
\p
\v 11 Iꞌka ooweruo Eesusi maꞌmasitera tuuyemia nonorakoiopua, ookapi soontaroa waꞌa tekitiachi inatekamea, Eerusareni eꞌenakaopua, ikanati yooma tuuyerepua waꞌa neeseriosi paꞌpamuratuameo, waꞌa itapiti ahpo tetewariaopua.
\v 12 Waikao ihji paꞌpamuratuamea iꞌka waꞌa tiame tuuyetiapaopua, oꞌochetiame pirenaturi tewaniachi eꞌenarepua ahpo wahjachi ahjama ahpo erakoa katewepuawichiopua, ihtana yorapuamekopua Eesusi kiꞌtiopa mukukame tekitiachio. Waikao ihji oꞌochetiame pirenaturi tewaniamea, ahpo napawika katewesaapua, ki ookapi toomi nateterepua soontaroo, wihtuki chaachapamichiopua Eesusi ahpo wekateriameopua.\fig |51-cn01858B.tif|col|||Isaeri paꞌpamiratuamea, wistupuawichio ki ookapi toomi natetena soꞌsontaroo.|28:12\fig*
\v 13 Waꞌa ikisaapua, eee chaachapanurarepua:
\p —Eemea aaatae iinatuketiaa, Eesusi weerewarao, Eesusi waꞌapi maꞌmasitera ichikorio tuupuapua, aamo kokochioio.
\v 14 Taamo yawichio nekasoo naneꞌresapao, teeme kaawe erapatemapua puꞌkao, aamoo kaꞌchi yorapuawichiopua.
\p
\v 15 Waikao soontaroa puꞌka toomi uusao, waꞌa tiiame katewetiame itipirepua. Pukaepa uurio tiꞌtijoeria, waꞌapi chaachamepua ahkasi ehpe taawechiamioi.
\s Eesusi ahpo ajawaria uhjurawa
\r (Marako 16:14-18; Ruuka 24:36-49; Waani 20:19-23)
\p
\v 16 Piirechi taawechiami neipao, puuu oosa mariki aampa piiripi masiteraa, Arirea siimpariapua Eesusi chaaneriachi kaawichi.
\v 17 Waꞌa ajasisaapa teemea, Eesusi tetewisaapa, tísia kaawe erapatiapua tísia ahjachi paparaka mukukai eenechi ahjariopa, aaatacheo tamochio, ki teꞌta oowe eꞌrerioiopua, teꞌta oijenario Eesusio.
\v 18 Neipao Eesusia, taamo naaepakao, cheekapua:
\p —Noꞌo Noono Riosi tewekachi kahtiamea, yooma ahpo utewari noꞌo kiꞌyakame puuuapa, yomatiame teꞌta aampa tiiameopua, tewekachio, iꞌka wehjoarichiopua tiame.
\v 19 Waꞌa tiiachipa neeea ehpe oꞌinia tiiame, yomatiame iꞌka wehjoarichi aamo uhjuraninia, yooma noochi paparakameopua tiame nuurewaka, yomachiami siimpaka masitesimichiopua tiame, iꞌka Riosi kaaweruma tuuyewariopua. Yooma puꞌka aamo masitesiao, noꞌo masitewara enepatemitiapua, noꞌo Noonochi paparaka paatosipuapua, noochiopua tiame Taanarachio, Riosiwarichioopua tiame.
\v 20 Puꞌkaoiopua tiame, yooreka mochiwa masitepuapua puꞌkao, noꞌo eꞌwaka mochitomichiopua, noꞌo masiteriachitia. Eemea noꞌoo, teꞌta kaawe naneꞌreka mochitomitiapua, yooma aaata noochi paparakameo, ahjama ihsitomerikopua, ahkasi iꞌka wehjoari kajuyachisiopua.
\p Wee, neee Maateoa, iꞌwasi kajuyamenia iꞌka Eesusichi simiyame noꞌo iyotiao. Cheriwema waꞌasi, noꞌo aamo kaawe teererewa aamowichioo.