\id HEB
\h Eꞌeureo Iyotepawa
\mt Eꞌeureo
\mt2 Iyotepawa
\c 1
\s Riosia ahpo Taanachi nayewakamepua, ahpo Tijoe Tijoetukame
\p
\v 1 Kúíra, yomatiame iꞌka wehjoarichi mochikame. Neeea noꞌo cheriwejaraninia, ki noꞌo teewara tuuka aamo nayewiaopua. Iꞌka noꞌo iyotiachio aamo nayewemania, Apoe taamo Noono tewekachi kahtiamechi simiyameo, achini teereriopua puꞌkao, iꞌka wehjoarichi mochikamechio. Wee, iꞌwa oꞌinemane puꞌka waꞌa teeretiame naewakao.
\p Kai waapisi ehkoriami oꞌinia taamo Noono Riosia, ki ookapisa aꞌchi teeka nayeweriaipua, taamo ehkoriami noonorio, ahpo ehkoriamisi oꞌinia ahpo naꞌnayewatura ajawasiriachio. Puꞌka naꞌnayewaturachi nayewao, taamowichio iyotenurasikamepua puꞌkao\f + \fr 1.1 \ft Pukeri oꞌicharichio Riosi naꞌnayewaturaa, wehchori rahpename netesa kosotiamechi iꞌiyoteriaipua. Neipamio puꞌka wehchori rarapenamechi netetetiamechi iyotetiameo, tumitaperichi iyoteparepua puꞌkao.\f*;\fig |205-HK00282B.TIF|col|||Riosi ahpo naꞌnayewatura iyotenuresiria, taamowichio tísia neesetoka; eee teꞌteriamepua tumitaperi iyotetiame.|1:1\fig*
\v 2 nape ehpe taawechiami waꞌasichiopua Riosia, Apoekamera taamo nayewenariapaopua, apoe waꞌapi ahpo Taanachitia tijoetukamepua, iꞌka wehjoarichi naawakao. Ihji Riosi Tijoetukamea, yooma Riosi waꞌapi tiiariwa iinuekapaopua, yooma Riosi iinuekao, ahpo Taanawichio nuuteka yasitokamepua. Ihji Riosi Taanaraa, apoe Noonorakai tiiapaopua, apoe iintokamepua yooma ihta iintuame enepateka weeechio, ahkasi yooma ihta tewekachi iintuameopua tiameo, waꞌasa tiiame inatakamekapua.
\v 3 Ihji Riosi Taanaraa, yomatiame ahpo Noono tiiariwa, enepakamepua. Ihji Riosi waꞌapi Taanara nanariraa, apoe Riosi tiia nanarira puuua. Iꞌka Riosi Taanachi simiyame nayewaniachio, yomatiame Riosi ahpo utewari teerepakamepua pukachio, ahpo Riosiwarieopua, yomatiame ahpo enepateriao ahpo utewari naerae teꞌta teerewiamepua teetotewachio.
\p Puuu waꞌapi Riosi Taanarachitiaopua, yooma taamo tatakoriria papakosaapua, eenechi mooenarepua tewekachi kurusichi mukusao, ahpo teꞌta yawichitumia yasitomiachiopua, ahpo Noonoo ahjama ahjaminao.
\s Riosi Taanaraa, epeche tiiamepua ki tewekachi mochikame Riosi kuꞌiwarichitia
\p
\v 4 Ihji apoe waꞌapi Riosi Taanarachitia tiiaio, Riosia tewekachi ohjoeme ahpo tewekachi ohjoeme kuꞌkuiwario, epeche tísia weruma tiiamepua pukachio. Riosia ahpo Taana Tijoetukameo, yooma ahpo iinuwa kiamerapua puꞌkao, ahpo Taanakamera tooepaka.
\v 5 ¿Aatana chaanekame Riosia ahpo tewekachi kuꞌiwario:
\q2 Muuua noꞌo Taanapua?
\p ¿Aatana puꞌkao chaanekame:
\q2 Ehpiamio neeea, aamo tijoetutekamepua?
\p ¿Achinitio waꞌa chaanekamepua, aaata ahpo tewekachi kuꞌiwario? Riosi tewekachi kahtiamea, kaꞌchitia taawechi cheekamekoipua, aaata ahpo tewekachi ahpo kuꞌiwario:
\q Neee enema aamo Noonoraa, cheekao,
\q2 muuua noꞌo Taanara enemapua,
\q2 cheekaoi.
\p
\v 6 Ohsotia Riosia, ahpo waꞌapi weeechi tijoetutesaapua, ahpo Taana teewarepua, ahpo piiripi waꞌapi Taanao. Waꞌa iintosaapua chaanerepua ahpo tewekachi kuꞌkuiwario:
\q1 Yoomahka eemea,
\q2 iꞌka noꞌo Taanachi paparamitiapua.
\p
\v 7 Nape Riosia, ahpo tewekachi kuꞌkuiwarichi simiyame nayewakao, eee cheerepua:
\q1 Eeme noꞌo tewekachi kuꞌkuiwaa,
\q2 eekaka teꞌteriamepua,
\q2 ki teteiwame.
\q1 Eeme noꞌo uhjurawa tuꞌtuiwaa tiameo,
\q2 naꞌi tajenariraka teꞌteriamepua.
\p
\v 8 Nape Riosia Ehkoriami Iyoterichio, ahpo Taana nayewekao, chiiamepua:
\q Aa muuu teꞌta Riosia,
\q2 aamo yeꞌkari yasiraa,
\q2 ki wahjiamesi teeremeri puuua;
\q muuua aamo yawichituwachiopua,
\q2 tísia kaawerumache teetomerimua.
\q
\v 9 Muuua kaawerumache nakiyamekapao,
\q2 nekumiamemua ki kaawerumao.
\q Pukaepa neee Riosia aamo Riosiwaa,
\q2 aamokamera uukamepua,
\q2 epeche kaawe kaaweruma eꞌrari amochi yahchepakaopua,
\q2 ki aaataoipua wahjachio, waꞌachitiao.
\p
\v 10 Pirenachi iyoterichiopua tiameo, piiripi Riosi nayewatura aaataa, cheeriopua Riosiwichio nayewaka, mehka ihtoriachi Riosi ikipuame neꞌnekao, cheeriaipua ahpo Taana tijoetutemiao:
\q Aa muuu teꞌta Paamiraa,
\q2 muuu iintokamepua iꞌka wehjoari enepatekao,
\q2 muuua iintokamepua tiameo,
\q2 yooma teꞌpa tewekachi tetewiniameo iintuametio.
\q
\v 11 Yooma aamo iꞌka wehjoarichi enepateriaa,
\q2 yooma wehjoari tewekachi tiameo,
\q2 yooma kihta itipimeripua,
\q2 nape Muuua waꞌapi teeremeripua enetokao.
\q Yooma puuua oochetupameripua, itapiti wisasorichitia kaꞌrapaka.
\q
\v 12 Yooma puꞌkao itapiti aamo iintoria netekao,
\q2 wisasori tuuminaka iintomerimua, muuu noꞌo tijoetuteriaa.
\q Yooma puꞌkao sewina ikitemeri muuua,
\q2 aaata weemera wakiratetekamechitia;
\q nape Muuua waꞌapi teeremeripua,
\q2 kiisi sewina iika.
\q Aamo ahjaa, waꞌapi teetomerimua,
\q2 ki seena aampasi.
\p
\v 13 ¿Aatana seenepi ahka Riosia,
\q2 cheekamepua ahpo kuꞌiwario:
\q “Noꞌo ahjamina yasipamitia muuua,
\q2 ahkasi noꞌo aamo seepurawao,
\q2 aamo tarachisi koomorepatiachisi”?
\p ¿Ki ahpo Taanache waꞌa cheekamepua, ahpo ahjamina yasipamio tuuka?
\v 14 Waꞌa tiiachio Riosi Taanaraa, epeche kai nuꞌuti puuua, ki Riosi tewekachi kuꞌiwarichitia. Riosi tewekachi kuꞌiwaria, oowera Riosi kuꞌiwaripua, oowera nuurewariche. Puuu Riosi tewekachi kuꞌkuiwariaa, Riosi ahpo newipateria tiꞌtijoeri kuꞌimichio nuurewariemechepua, iꞌka weeechi taamo mochitoachiopua pehjio, ahkasi ahsieme taamo kiamiachitia Riosie newipatewao.
\c 2
\s Ki sewina neꞌnepa iꞌka Riosi newipariopua
\p
\v 1 Waꞌa tiiachipa teemea tísia eꞌwaka mochitomete teemea, Riosi Taanarachi simiyameopua, yooma puꞌka kaꞌkaruma tuuyewari taamo inamuriaopua tiame, kiisi taamo neipumichiopua puꞌkao. Ki waꞌa teeretosaa teemea, mekache enetoma teemea Riosichio.
\v 2 Taamo ehkoriami yayawa Riosie kokosatiamepua, ki eꞌwekamekapa puuua, Riosi tewekachi kuꞌkuiwarie, uhjuratiame Riosie tuuyewariopua.
\v 3 Puꞌkao ki eꞌwekapa kokosariopao, ¿kehkisa epeche taamo kokosatapua ki iyorisoopua taamo Paamira Eesusi chiiao, tísia taamo newipatenareka chiiaopua, taamo tatakoriria cheriwenareka chiiao? Ihji Riosi Tijoetukamea iꞌwa weeechi kahtiaiopua pehjio, yoomatiame tuuyekamepua tiꞌtijoeo ooweruopua tiameo, ahpo newipatewachi simiyameo; neipao, puuu Eesusi chiia inamukamea, puuu nokakamepua tamochi tuuyepakao, Eesusi cheeriao, teꞌta pichiwako tuuka.
\v 4 Riosiai apoe kuꞌipakamepua tiameo pichiwatakao, puꞌka Eesusi cheeriaopua, itapiti peenia ihsiwaeopua, itapiti ki maaenarieopua tiame, yooma tiꞌtijoeri tetewachi waꞌa iintokamepua, yooma ihta kokoriameopua yachapateka. Yooma apochi pichikekameopua Riosia, yooma pukachi yasipaterepua ahpo Riosiwario, ahpo teꞌta eꞌrariachitiaopua.
\s Eesusi Riosie Weratiame, weeechi tijoechitia tijoetutetiame
\p
\v 5 Riosia ahpo tewekachi kuꞌkuiwario, ki kiꞌyakamepua puꞌkao, aapoe yawichitumichioo, weemera wehjoarichi taamo nayewa, taamo mochimiachiopua.
\v 6 Ehkoriami Iyoterichi aaataa iinatukeriaipua Riosio:
\q ¿Ihtana tiiachipa tísia nateyamepu weeechi tiꞌtijoeria aamowichioo,
\q2 pukachio aamoo,
\q2 tísia inataka yasitoamekoopua?
\q ¿Ihtana tiiame weeechi tiꞌtijoeria,
\q2 tísia nateyamechitia tetewarioopua,
\q2 tísia neesetokao?
\q
\v 7 Muuua kuꞌitapio tiꞌtijoerio,
\q2 ki aamo kuꞌkuiwarichitia weruma tetewikamekaimua puꞌkao,
\q2 epeche kai nuꞌuti tiiame tetewikamemua puꞌkao;
\q2 waꞌa iintokaomua yooma aamo tísia weruma tiiariwa kiꞌyakamemua puꞌkao,
\q2 yooma ki nuꞌuti aamo iyoripuame tiamé;
\q2 muuua puꞌkao, yomatiame kiꞌyakamemua puꞌkao,
\q2 yomatiame ihtaoi aamo enepateriao,
\q2 ahpo yeꞌkaritere teeremichiopua.
\q
\v 8 Yoomátiame puꞌka aamo enepateria wehjoarichío,
\q2 puꞌkátere teerepakámemua.
\m Waꞌa tiiachiopua Riosia, kiisi kihta toaka yasitoamekaitepua ahpo inatariaopua tiꞌtijoeriopua ahpo yeꞌkaritere teerepuao. Nape waꞌa teeremeri yooma ihta ahpotere teꞌta eꞌweka mochitoniameo, ahkasi ehpiamioio tiꞌtijoerieo, ki tetewiniamepua pehjio.
\v 9 Nape teemea Eesusi Riosie Weratiameo tetewakamepa teemea, puꞌka Eesusio Riosia, weeechi weerewaeme tijoetutekamepua puꞌkao, ki tewekachi ahpo kuꞌkuiwa weerewaemechitia. Riosia weeechi tijoe weerewaeme tijoetutekamepua kuꞌitapiwichioo, puꞌka Eesusio weeechi weerewaekapa mukuyame enemichiopua, puꞌkao taamowichio mukuka, taamo natetekemichiopua tatakoririao, Riosie taamo kokosapua nehpupamichiopua. Waꞌa iintokame Riosia ahpo Taanachio, tísia taamo nakiyámekapa. Riosia ahpo Taana Eesusio, taamo tatakoriria pejanaka mukuriopao, tísia kaawe eꞌreka tetewamepua puꞌkáo. Waꞌa iintokopa puꞌkao, ki nuꞌuti iyoriwa kiꞌyakamepua puꞌkáo.
\p
\v 10 Yomatiame iꞌka wehjoarichi iintuamea, Riosie enepatetiamepua ahpo iinuwa enemichio. Yooma Riosi ahpo Taanachi iintoriaopua taamowichiooi, taamo ahpo tatana iintapanariapa waꞌa iintokamepua, waꞌatiao, yooma taamoo ahpo ahjama ahpo tisiwa peeniatiwachi, mochimichiopua, apoekamerakapapua teꞌta apoe teekoraa. Nape waꞌa iintonariapa Riosia, tísia kokosa tiiame aiwari saaetekamepua ahpo Taanao, ahkasi mukiwachisio, taamo tatakoriria Riosie kokosapuame newipatekao.
\v 11 Teeme teꞌta piipatetiamea Eesusieo, Eesusi waꞌapi Noonora noonoeme teemeai, teꞌta taamo piipatekamechi. Pukaepa Eesusia, kihta suuwe eꞌramepua taamoo, ahpo poponiwa pipinioi teewakao.
\v 12 Ehkoriami Iyoterichio Riosia, ahpo waꞌapi tijoe tijoetuteria neꞌnekao, cheekamepua:
\q Neee Tijoe Tijoetutetiamea,
\q2 amochi simiyame nayewamapua Noꞌno,
\q2 yooma noꞌo poponiwaopua,
\q2 yooma noꞌo poponi pipini tiame,
\q2 ahkaoi nanapawiachiami asikaopua,
\q2 kaaweruma amochi nayewaniame, wikatamania.
\m
\v 13 Pirenachi Ehkoriami Iyoterichio, chiiamepua tiame:
\q1 Neeea noꞌo oowe eꞌriao,
\q2 noꞌo Noono Riosichikamera teeremapua.
\p Pirenachi Iyoterichiopua tiameo, Riosi ahpo Taanachitia tijoe tijoetusaapa, chaanipua:
\q Iꞌwa kahti neeea,
\q2 noꞌo Noono Riosi tatanara ahjama,
\q2 noꞌo poponiwa pipiniwa tiame enepateriachi.
\m Pirenachia Iyoterichio, chaanichipua tiameo:
\q Iꞌwa kahtinia noꞌo poponichi,
\q2 pipinichi Riosi tatanara ahjama,
\q2 apoe noꞌo Noꞌnoo,
\q2 noꞌo kiꞌyariachi poponi pipini tiame.
\p
\v 14 Aaata taꞌpechio, ahpo waꞌachi teꞌteriamepua weerewao. Pukaepa Eesusia weeechi tijoe weerewaeme tijoetutetiamepua, Eesusio tijoe weerewaekapa mukimichiopua taamowichio. Waꞌa iintoka Eesusia uꞌyekamepua riaorósio, teꞌta utewari iinuekaopua ahpo mukitemiao, pukachi mukitewachio Riosichi poanataopua.
\v 15 Waꞌa iintokaopua saꞌrunakamepua, puꞌka mukiwame tísia majaniame tiꞌtijoeeopua, ahkasi ahjaniachi oꞌinia, majaka mochiniaopua.
\v 16 Eesusia, taamo weerewachitia weerewapakamepua, ki tewekachi Riosi kuꞌkuiwarichitia weerewa, taamochitiakamera weerewaeme kuꞌimerikapa tamochi weeechi eenakao, yooma aaataoipua, Auranichitia Riosichi paparakameo.
\v 17 Ihji Eesusia, yomatiame weeechi tiꞌtijoeri mochikamewichioo, teꞌta tesiwe eꞌriame neeseriosi enenariapaopua, tijoechitia teꞌta naawanariame eneriamepua; tijoe enepasaapa, ahpo weerewao Riosiwichio kurusichi mukukao, oowewarichitia kianariapa Riosio, yomatiame tiꞌtijoe ooweru tiame tatakorika wikiriatariao, natetépaka.
\v 18 Riosia, tijoechitiakapaopua Eesusichio, kokosa aiwame eneparepua, tijoechitia kokosa saayame, waꞌachitia tijoechitia tísia naꞌara yoraniame aiwakamepua tiame, waꞌa ikisa riaorósie aatiatawa, tísia naꞌarari aiwatetiame tiame. Waꞌa tiiame enepakapaopua, kaawe taamo kuꞌimerikapaopua, ihtaoi taamo naꞌarewa anachasiwachiopua, yooma taamo riaorósie naꞌarari aiwaniachio, riaorósie taamo paꞌpasuniamechio.
\c 3
\s Eesusi epeche werumachitia tetewipuame ki Moisechitia
\p
\v 1 Pukaepa eeme noꞌo poponiwa pipiniwa piipatetiameapa, kaawe keepuka noꞌo inamumitiapua iꞌka noꞌo aamo chaanemia Eesusichi simiyameo, yooma eeme Riosichi paaewa uukamea, Riosiwichioo ahpo ijinuwa enemichiopua. Ihji Eesusia, Riosie teꞌta weratiamepua, Riosichi simiyame taamo masitemichiopua, Apoepua tiame taamowichioo, teꞌta neeseriosia Riosichio.
\v 2 Eesusia ahpo weerariao, tísia iyorika yasitokamepua puꞌkao, Moisechitia tísia iyorika yasitoriachitia Riosichio, yooma ihta yorakeka Riosi ijinuea mochiwarichiopua, Riosio ahpo kariwarachitia teꞌteriamechio.
\v 3 Nape nenekuti waꞌachi teꞌterioipua puꞌkao, Moiseo Eesusiopua tiameo, Eesusikamera teꞌta yoorepuamepua, ki Moisechitia, aaata teꞌta Riosi kariwarakamera netekamechi, teꞌta kaaweruma nayewapuawichiopua, ki kaarikamera netetiame.
\v 4 Ihta kaario, aaatae neteniamepua, nape itapiti ahjae karitaniameo, Riosie enepatetiamepua, yooma ihta itapiti ahjae netetiamea, Riosio yomatiame iintuame iintokamekopapua, enepatekao.
\v 5 Moisea, Riosi taꞌperachio yorakiameche enerepua, itapiti Riosi cheesia tuusikamera, wahka ihtoriachi epeche maꞌchiame nayewapuame.
\v 6 Eesusia Riosi Taanakapaopua, epeche teꞌta iyorika tetewipuame puuua, teꞌta Riosi taꞌpera karitamerakapa. Teemea itapiti puuua, Eesusi ahjae karita, ki wahjiame Eesusichi paparame enesaa, ahkasi taamo ahjachisio.
\s Riosie piipatetiamewichio resipuniame
\p
\v 7 Pukaepa neeea aamo chaaniamepua, eꞌweka mochitopuapua Riosi Riosiwari aamo nayewesoo, Riosia eee cheeriachitia ehkoriamio:
\q Noꞌo Riosiwarie chiiame inamusaa,
\q2
\v 8 kaꞌte peewame enemitia eemea aamo iikachio,
\q2 aamo resipuwa iinuemichiopua aamo iikachi.
\q Kaꞌte aamo ehkoriami mochiriamechitia,
\q2 erapamitiapua,
\q2 wahka wakiwechi nokisinioio,
\q2 ki noꞌo eꞌweriachitia.
\q
\v 9 Ihji aamo ehkoriami noonoriwaa,
\q2 ooka weerewa paamupari noꞌo peenia ihsiawa tetewikameaipua,
\q2 ki noochi paparakamepua.
\q Nape waꞌa teꞌtiai puuua,
\q2 oowera ahpo neesetojeraipua.
\q
\v 10 Pukaepa neeea nekaka puꞌka ehkoriami tiꞌtijoerichio,
\q2 erapakania:
\q2 “Ihji tiꞌtijoeria wekakache mochitonarepua ahpo iikachio,
\q2 ki noꞌo eꞌwenareka,
\q2 kaaweruma pooechi mochitopuao.”
\q
\v 11 Waikao nekakao erapakania:
\q2 “Kaꞌchitia ajasitemania iꞌkao,
\q2 noꞌo iꞌtowa resipupua weeechi chaaneriachio.”
\p
\v 12 Eeme noꞌo Riosichi poponiwa pipiniwa tiamea, kaawe aamo inateka mochitopuapua, ki kaꞌkaruma nokiwamechi ruhjipuao kiisi kaawe tiiame tetewamechiopua Riosio, aamo Riosichi paparáo, toaka.
\v 13 Ohso kaawe eemea kaawe aamo neesetoka mochitopuapua, senepi taawechi waꞌapi teꞌteretoka Riosichi paparakao, kihta peewanapaka iikachio, kihta aamo wisikuepuawichiopua, tatakorieo.
\v 14 Teemea pewatiame mochitosaapua Riosie Weratiamechi paparakao, ahkasi taamo oꞌineriachi oꞌiniopua, kiapuame teemea yomatiame Riosi kianareka yasitoao, Eesusio taamowichio iintoriopaopua.
\p
\v 15 Pukaepa ki wehchi ipaka keepupuapua Riosi Riosiwari aamo nayewesoo, puꞌka Ehkoriami Iyoterichi cheeriachitia Raawitaruo, eee cheeka nayewaio:
\q1 Ehpiamio eemea, noꞌo aamo nayewesoopua Riosiwario,
\q2 kaꞌte peewame enemitiapua aamo iikachio,
\q2 aamo ehkoriami mochiriamechitia
\q2 wahka wakiwechi nokisinioio,
\q2 ki noochi erakoka paparakameopua,
\q2 oowera ahpo neesetojerakameo.
\p
\v 16 ¿Aatana eneriarepua, waꞌa chiiame inamukamea Riosi Riosiwario? ¿Kikosa Moise Eejito puuyanaria, chaanerepua?
\v 17 ¿Aatanakosa ahjama nekakame Riosia, ooka weerewa paaumpari nokisinioi wakiwechio, kiisi eꞌweniapa pukaeo? ¿Ki puuukosapu tatakorika wahjipakame wakiwechio?
\v 18 ¿Aatanakamerakosa ki asitemo tuukame Riosia, ahpo iꞌtoachi resipuwa weeechio? ¿Kikosa ki eꞌwekamera enerepua?
\v 19 Waꞌa teesoo, ¿ki paparaniamerapu teꞌta nateyamerapua, kii ki paparapa ki asikamepua ahpo resipumia iꞌtoniachio?
\c 4
\p
\v 1 Pukaepa teemea, puꞌka Riosi cheeria taamo iikachi nayewekao, iiweta pehji taamo ooweniame enesoopua taamo iikachi resipuniameo, eꞌwaka uupuapua, seenekachi eeme aaata ki eꞌweka uukamea, waꞌatia ki resipuwa iinueka itipimapua ahpo iikachio.
\v 2 Ehpe taawechiamio, puuua waꞌapi Riosi tuuyewari taamo tuuyeniapua, puuu ehkoriami chaaneretiaa, nape puꞌkao ki pichikeria ahpo chaanetiao, waꞌa tiiachipa ki ajasirepua Riosie resipuwachio. Puuua ki pichikekapa ahpo Riosie chaanetiaopua Moisechi, kitachi itipire ahpo inamuriaa.
\v 3 Nape teemea ki waꞌa noonowikamepua taamo ehkoriamechitiao. Teemea, Riosi chiiao, pichiwa pichikekamepua puꞌkao, pukaepa uukame teemea Riosie resipuwao, taꞌiria mochitoniameopua iikachio. Pukaepa ki waꞌachi teꞌteriame teemea, Riosio ki muitemio tuuriopaopua ahpo kiamio tuuriachiopua Kaanani weeechio. Waꞌa teesoo Riosi cheeriao muipuachio, iintuaitepua waikao piirechi resipupuachio. Puuu Riosi resipuwaa, Riosi yahchariapua ehkoriami taamowichio, iꞌka weee yahchaiopua kajusa.
\v 4 Naneꞌriame teemea Riosio taawe resipuniachi yahchariamekoo, pirenapi Iyoterichio eee chiiamekopapua:
\q Riosia yooma ihta netesaopua, oowisani taawechi resipurepua.
\p
\v 5 Naneꞌriame teemea iintumerikoo, piirechi resipupuachi mochiwachi taamowichio tiameo, pirenachi Ehkoriami Riosi Iyoterichio, Riosio, ahpo ki eꞌwiame tiꞌtijoeri naewakao, eee cheeriamekopua:
\q Kiisi muitemania noꞌo ahjama teꞌta resipupuachio.
\p Puꞌka “piirechi resupupuachi” cheeriao, wahka ihtoriachi enemeri tuuka, cheeriamepua.
\v 6 Waꞌa teesoo iiweta toiyoopua resipupuachio, iintuamepua pehjio muipuameo. Puuu ehkoriami ki eꞌwakamea Riosi tuuyewario, ki muimeripua.
\v 7 Waꞌa teesoo, Riosi resipupuachi muipuaa, ahpo Riosie paajutetiaa, inamusache ehpe waꞌapi enaniamepua Riosichio. Ihji “ehpe waꞌapi” Riosie chanitiamepua ehkoriami oꞌiniao, eee cheeka:
\q Ehpe waꞌapi noꞌo Riosiwari inamusaa,
\q2 kaꞌte peewanamitia aamo iikachio,
\p cheeka chanitiamepua.
\p Waꞌachi cheeriame taamo ehkoriami Raawiai ahpo Iyoterichio, ki kuꞌitapi neipa, Kaanani muitioio, Osuwee.
\v 8 Waꞌa teesoo, Kaanani muitiamea Riosie iꞌtoniaio Eejito oꞌiniao, puuu resipuwaa, ki wahka ihtoriachi resipupua enerepua, teꞌta resipupuachiopua waꞌasio, Riosi ahjamaopua tewekachio. Puuu Osuwe iꞌtoteka Kaanani resiputiamea, teꞌta resipupuachi enesoo, ki piirechi resipuwa nayewamii Raawia, neipami taawechiamiopua, wahka ihtoriachio.
\v 9 Waꞌa teesoo teꞌta Riosichi paparakamewichioo, iinuemepua pehjio ihta resipuwa taawechi, yooma puꞌkawichioo ahpo iikachi resipuwa uukamekoopua, Riosi Riosiwarie ahpo paajutetioio.
\v 10 Puꞌka mochipuachi taamo asisoopua tewekachi resipupuachio, kajumeripua waꞌasio, taamo Riosiwichio tekipanakiaa. Waꞌa mochipasaa teemea, puꞌka ahjama resipumiachio, resipumeri teemea waꞌasi, Riosi yooma kajusaapa yooma ihta enepatekao, resipuriachitia.
\v 11 Pukaepa teeme Riosichi paparamea, utewame taamo kaawe neesetoka mochitoamepua, ki taamo ehkoriami mochiriamechitia, ki eꞌweka Riosio, ki taamo kaꞌitepuawichiopua Riosi resipuwachi muipuao, Riosi ahjama resipupuachio.
\p
\v 12 Riosia waꞌa taamo resipupuachi ajasipuawichioo, ahpo tuuyesiwae taamo kuꞌipamepua kaꞌkaruma asipuawichiopua waꞌa ahpo kahtiachio, ahjama resipupuachio. Riosia teꞌta ahjae taamo kuꞌipaeo, ahpo Riosiwarie puuua, pukae taamo iikachi nayewiaeo. Riosia tiameo, ahpo nayewaturae iyoteteriae taamo nayewesiamepua, kuꞌipasikaopua taamo nokisiwachio. Puuu Riosi naeraa ahjamekaitepua, tamochi yasitoka neesetoame, aꞌchitia keenakooi kakupachi panitoka. Puuu Riosi naeraa, teꞌta naneꞌriamepua taamo ki kaawe nokisoo. Puuu Riosi naeraa, ahkasi tísia noriwi taamo tiiachisi pakiyamepua, taamo erakoaopua tetewipaka, taamo inataopua tiame, puuua, itapiti nasimachetaka ihsiamepua, neneku tísia yoorame chupatetiame, puuua ahkasioi owachisioi pakime tiiame, maꞌchiame tetewipaka aaataoi noriwi tiiao.\fig |206-LB00202B.TIF|col|||Nasimacheta neneku chupatetiame ihjia.|4:12\fig* Puuu Riosi naeraa tamochi yasipakao, ahkasioi taamo inataoi taamo maꞌchitamepua Riosichio, ihtaoi taamo iintonariaopua.
\v 13 Kihta kiꞌtiame Riosiwichioo, itapiti ki tetewipua tiamea. Yooma teemea Riosi tetewachi teꞌteriamekaitepua, kihta ichipume tiame teemea, Riosi tetewachio, yooma kawiyame maꞌchiamepua. Pukaepa kaꞌchi iika wihtume tiiame teemea, Riosi teꞌta katewiachi taawechio kajuyachiopua waꞌasi.
\s Eesusia Apoe teꞌta neeseriosipua
\p
\v 14 Waꞌa teeremiopa waika kajuyachi taawechio, Riosia taamo neeseriosi weererepua, aaata Riosichi taamo pejana nayewesimeri, ihtaoi taamo tatakoriria cheriwepuawichioo. Puuu teꞌta neeseriosi Riosi weratiamea, apoe Eesusi puuua, teꞌta Riosie Tijoetutetiame, Riosio ahpo Taana teewaria. Pukaepa utewaeme pukachichi teꞌteretomete teemea, utewaeme pukachiche paparatoka.
\v 15 Puuu Eesusi taamo teꞌta neeseriosia, tamochi oikamekapaopua tamochitia aiwasikaopua, yooma ihta taamo kokosa ikiyachitia saaekapaopua, machikamepua taamo tesiwa erakoao. Pukaepa kaawe taamo pejanameri tiiame enepakamepua, puuukamera taamowichio ahpo Noonochi tuuyesimeri tiiame, taamo tesiwa chaachapaopua, taamo teꞌta aiwasiaopua. Puuu Eesusi neeseriosi tiameo, weesa paꞌpasutiamepua tiame riaorósieo, taamochitia tatakorijerakaopua, nape Eesusia kiisi eꞌwerepua, waꞌa chiioi tatakorijerakao.
\v 16 Waꞌa teesoo teemea, kihta seeweka itanemetepua, ihtaoi itapiti taamo cheriwepuaopua, ahseka teꞌta kahtiachi, apoeo, taamo puuyeka kahtiamepua waꞌasi, tísia tesiwenareka taamoo, aꞌchitia keenakooi aꞌchitia taawechioi apochi enapameopua ihtaoi itanemiao.
\c 5
\p
\v 1 Yooma weeechi teꞌta neeseriosia, tiꞌtijoerichi uutiamepua, tiꞌtijoeri animari Riosiwichio meritiame, eerarao Riosichi oowesimichiopua, tiꞌtijoe tatakoriria cheriwepuawichio oowewawichiopua, ooweruwichioopua tiamé; naatiopua tiame, itapiti tiꞌtijoeri Riosiwichio ihkorewara, oowesimichiopua Riosiwichio kaawe eꞌrewao.
\v 2 Puuu teꞌta neeseriosi weratiameai, tatakorichi wichipuame eeyowa tiiamekapaopua tiꞌtijoerichitiao, machiyame puuua aaata tesiwe eꞌrepuao.
\v 3 Puuu teꞌta neeseriosiai, waꞌachitia tatakoriamekapapua tiameo, animari merisa eerara, Riosi oowemeripua ahpo tatakoriria cheriwepuawichioo, waꞌa iintosaopua ahpowichioo, animari meꞌyaria Riosiwichio, puꞌka animari eerara Riosichi oowemeripua, tiꞌtijoe ooweru tiame tatakoriria cheriwepuawichioo.
\p
\v 4 Puuu teꞌta neeseriosi enepariao, ki apoe ahpo eꞌrachi, teꞌta neeseriosi enepakameko erametepua. Riosikamera ihsikamekopua puꞌka weerakao, ehkoriami Aaroni weerariachitiaopua, pukeri simiyachiopua.
\v 5 Apoe Riosie Weratiameai, ki apoe waꞌapi teꞌta neeseriosi enepakamepua. Puꞌka weerakao, Apoe Riosi iintokamekopua, eee cheekao:
\q Neee aamo tijoe tijoetutekamepua,
\q2 pukaepa noꞌo Taana muuua.
\p
\v 6 Sewinachi Ehkoriami Iyoterichio chaanipua tiame:
\q Muuupua weeechi mochikame teꞌta neeseriosia,
\q2 ki wahjiamesi teeremeriopua,
\q2 iꞌka weee kajuyachisio,
\q2 Merekiserechitia teereria.
\p
\v 7 Iꞌwa weeechi kahtiai Riosie Weratiamea, weesa tísia tesiwa cheeka nayewakamepua ahpo Noonochio, ki ahpo neesetopuawichiopua pehjio ahpo meripuao, ahpo Noonochiopua teꞌte ahpo newipateme tiiamechiopua. Puꞌkao apoe Nooraraa, waꞌa teerekamepua keepukapao, teꞌta iyoriamekopua ahpo Noonoo.
\v 8 Apoe Eesusia, Riosi Tijoekai, ahpo Noono eꞌwawatere yasitorepua, tijoe aiwachitia saaeka.
\v 9 Yooma ahsepari iintokapaopua tatakoriria natetekaopua, tiꞌtijoewichioopua ooweruoopua tiame, taamo ki wahjiame ahjaniame newipatiame eneparepua, yooma aaatawichioopua, apochi paparakameopua.
\v 10 Puꞌka waꞌapichi tiameo, apoe Noonoraa, teꞌta neeseriosichitia yasipatekamepua puꞌkao, Merekisere neeseriosi teereriachitia, ki wahjiamesi iꞌka weeechio.
\s Ahpo Riosichi paparao, eeyowa tiiame ahpo toimia
\p
\v 11 Ehpeche nayewamiinia iꞌkao, nape eemea pehjio, ki teꞌta puꞌsereka inamunariamepua noꞌo masitiao, tísia tehki tiiamekopua iꞌkao, kaawe pahtepuameo.
\v 12 Aamo tehpesi masiteniameopua waꞌasio, masitari eneme teeeriai eemeapa, nape eemea ohsotia eenechi masiteniame nakiyamepua, kukuchi masiteniamechitia, yooma ahkasi ki eerina tiiamekoiopua. Kohjaka teꞌteriame eemea iiwetao, kaꞌchi iika koꞌkome tiiame, paꞌpamira koayao.
\v 13 Eeme kohja koaya koayameapua pehjio, kihta inatamepua ihtanakamera kaawerumakoo, ki kaawerumarakooiopua.
\v 14 Weeweruma koaya koayamekamera inatamepua, puuukamera naneꞌriamepua aachintiamera kaawerumakoo, aachintiamera ki kaawerumakooio.
\c 6
\p
\v 1 Nape eemea weweripakameapa waꞌasi Riosichio, toitia kaawe pukeri simiyachi aamo masiteretiaopua, ohso kaawe ki aamo masiteniakamera pehji, pepenipapuapua. Ki waꞌapi chaachapamete teemea eenechio, taamo kaawe masiteriaopua waꞌasio, ihji eee tiiame masitetiamechitiaopua: ki kaaweruma nokiwa toinarewa, Riosichi mochitoamekapa; itapiti yoorewa kihtawichio teerepuame, Riosichi kaawe teerepuameo; naatioipua itapiti iintoka Riosichi paparaniameoi;
\v 2 paatoniamechi simiyame nayewaniameoipua; aaatachi seekarepaka weraniameoipua, aaata itapiti yoramichioopua; eenechi ahjaniamechi simiyameoipua; Riosi kajuyachi katewepuameooipua. Yooma ihjia masitetiamepua waꞌasio, ki masitenia nakiyamepua waꞌasio.
\v 3 Riosi waꞌa erasoo, waꞌa noonoima teemea, puꞌka pahcha masiteriao toaka, piirechi itapitichi simitema teemea masitekao.
\p
\v 4 Aaata puuu pahteka inamukaipua, Riosi ahpo taana enemichio paaewao, Riosi Riosiwari ahpo iikachi taꞌirekaipua,
\v 5 Riosi kaaweruma tuuyewari tísia penipakapa puꞌserekamekaipua, aachin ihsika ohjoemeripua weemera ahjarichi teꞌteretopuao,
\v 6 wehchi ipaka tetewikamea yooma ahpo Riosie masitetiao, kihta kiꞌtiamepua waꞌasio, epeche ahpo masitepuao, ahpo kaaweruma enepamiaechi simiyameo. Puuua Riosi Taanarao, eenechi ahpowichio mukijerakameka noonoikame puuua, eenechi ahpo tatakoriwa cheriwejerachitia. Puuu waꞌa tiiame iintokamea, tísia naꞌarari iintokamepua Riosi Taanarachio, ki uunariamekapapua, Riosi ahpowichio kaawe iintoriao.
\v 7 Puuu waꞌa teꞌterekamea, waasaka teꞌteriamepua, kaawe yukisoo kaawe taakemeriai, kiisi taakekamechitia kaawerumachio, Riosieopua apochio, ahpo kaawerumari teerepuawichioopua.
\v 8 Puuu Riosi masiteria wehchi ipaka tetewikamea, waasa apoche tahjichuri taakekameka tiiamepua.\fig |207-LB00121B.TIF|col|||Itapiti wehchajuri tahjichurika tiiame.|6:8\fig* Puuu waꞌa teerekamea, tehpunasa kosipuamepua, kihtawichio kaawekamekapaopua.
\s Taamo Riosi iintomo tuuriaa, pewatiame inataka mochitotewa
\p
\v 9 Nape neeea waꞌa tiame nayewaio, ki waꞌa aamo noonowirio tuuka chiiamenia. Ohsotia neeea aamoo Riosio, iyorika mochikameko eꞌramenia, waꞌa teꞌtiapao eemea, newipatepuamepua Riosieo.
\v 10 Riosia ki seꞌwi eꞌramepua kaawerumachio, Apoeo ki natakepamepua ahpo kuꞌiretiao, aamo wahjachi kuꞌiriaopua kaawe erakokao, aamo wahjachio, aamochitia apochi paparameo, yooma puꞌkawichio aamo nokisiaoiopua pehjio.
\v 11 Teemea puꞌkao, waꞌapi teetojeramepua yooma pipiripi eemea, aamo wahjachi poponiwachio, pipiniwachiopua tiame. Nape utewaeme aamo teetopuapua pukachio, ahkasi aamo weritoachisi, yooma aaataoi aamo tetewimichiopua, aamo utewaeme teꞌteretoame Riosiwichioo, teꞌta ahjachi erakokao. Waꞌa teꞌteretosaa eemea, aamo Riosiwichio nokinareria tetewima eemea, ahsieme noonowitiamekopua aamo inatariao.
\v 12 Waꞌa teꞌteretoame enesaa eemea, ki nanasiname enemeri eemea, wahjachi Riosichi paparamechitia teꞌteretoamekapa, Riosie aamo kiapo tuutia puuyetoka, Riosiwichio tekipanaiopua pehjio.
\p
\v 13 Riosia, Aurani pukeri iintokemo Aurani nayewiaio, apochi waꞌapi pichiwataka nayewakamepua, kiꞌtiopa aaata ahpo epeche weruma tiiariemeopua.
\v 14 Riosia eee cheeriapua Aurani iintomo tuuyaio: “Teꞌta aamo pichiwa chiiame neeea, ihji aamo kaawe iintokemo tuuyao, tisiwá kaawe iintomerinia amochio; neeea, aamo tetejimarisiwao, ki ookapi aamo muuwetekemania.”
\v 15 Waikao Aurania, mooena teereka, oowe eꞌreka puuyerepua ahkasi ahpo iintokiachisiopua Riosio, pukeri pahcha simiyameopua ahpo taana taanatariachisi, oꞌiniachisi ahpo tetejimarisiwa muuwemeriopua. Waꞌa iintoka oꞌinere Riosia, Aurani iintokemo tuuriaopua, ahpo muuwetewao.
\v 16 Tiꞌtijoeria ihta itapiti pichiwatanariaa, aaata ahpo epeche paꞌpamira ajawaka pichiwatame puuua, waꞌa teekao ki aaatae ahpo aꞌchi chaanepuawichiopua, ki pichiwako tuukao.
\v 17 Waikao Riosia ahpo iintomo tuuriao, ahjachi erakomichioopua tiꞌtijoerio, ki nuꞌuti apochi pichiwatariamepua, apochi waꞌapi.
\v 18 Iꞌka Riosi iintomo tuuriaopua, ooka itapiti kiisi sewina ikiwamechi ahpo pichiwatakamepua. Puuu ooka naatipua: puuu piiripia, teꞌta ahpo iintomo tuuriapua, piirea, ahpo waꞌapie pichiwatatiamepua, piiripioi iꞌka ookao, kaꞌchitia wihtukipua, apoeo teꞌta Riosikapa. Pukaepa ahjachi paparaka mochitoame teemea, oowe eꞌreka taamo iintomerichiopua, kaawe erakoka puuyetoka.
\v 19 Iꞌka Riosi taamo iintokemo tuuria puuyetoka mochitoamea, puuupua taamo Riosichi paparawa pewatiame teꞌteretiao, pewatiame naawaemechitia kiisi wichipame teereka. Ihji taamo pewatiame naawaerewaa, tewekachi teꞌta Riosi iyoriwachi naawaerewaeme teemea, wisasori teꞌta iyoriwachi toꞌperaekachi yooreminaopua, puꞌka Riosi tioparachi ki pusie tetewiniamechio.
\v 20 Waꞌa teꞌta tewekachi Riosi iyoriwachio, Eesusia, waꞌa yasimia akipakamepua. Waꞌao puuua taamo teꞌta neeseriosichitia pakikamepua, waꞌa oꞌiniaopua weeechi mochikame tiꞌtijoeriwichioo, teꞌta neeseriosiwaraa, Merekisere neeseriosichitia tiiamepua, ki kuꞌitapisi neeseriosika yasitokamekapa.
\c 7
\s Eesusia, Merekiserechitia neeseriosi
\p
\v 1 ¿Aatanajuare ihji Merekiserea? Ihji Merekiserea, Saaremi muuwari yawichira eneriaipua, teꞌta Riosi neeseriosi enekame tiameo, Aurani taawechiamio. Ihjia Saaremi yawichituaio, Aurani nasiwarichi oꞌinia eenoiopua, machenaka natepakame puuua, kaawerumari yahchemia Auranichio.
\v 2 Aurania waꞌa ikitiaapua Merekisere neeseriosieo, piie siꞌsientochio, yooma ahpo yowiriaopua nasiwarichiopua, oꞌosa maꞌmariki uuyesa kiꞌyarepua Merekisereo. Merekisere teewaraa, Kaawerumari Yawichi, chaniwamepua. Saaremi tewaniachi yawichituwaa, Taꞌiria Mochiniame Yawichituwa, chaniwame puuua.
\v 3 Ihji noonoraa kihta naneꞌreniamepua, yeeyeraai, aaata puꞌka ehkoriami mochiriameai. Ihjia naawariachioi ki naneꞌreniamepua, ahkaoi mukuriachioiopua. Waꞌa tiiachipa puuua, Riosi Tijoetukameka tiiamepua, ki wahjiame neeseriosichitia tetewiniame.
\p
\v 4 Neꞌnemitiao iꞌkao, achipu tiame yooreniaeme eneriaipua, Merekiserea. Aurania iꞌisaeri paamiratuamekaipua, Merekisere kiꞌyarepua oꞌosa maꞌmariki uꞌyesa pipiripi siꞌsientochiopua, yooma nasiwariachi newitosa uꞌyeriaopua.
\v 5 Neipami Moise taawechiamio, puuu Reewi neꞌneseriosia reesisetiame eneriaipua, yooma tiꞌtijoeri koparoamichioopua Moise nuurarieo, oꞌosa maꞌmariki uꞌyeka pipiripi siꞌsientochiopua yooma aꞌchi ahpo iinuekao. Waꞌa yoorarepua puꞌkao ahpo Aurani tetejimarisiwachi tiꞌtijoekoiopua, Reewitaai tiame tetejimarikai, Auranichi oꞌiniao.
\v 6 Nape ihji Merekiserea, seenukaiopua Reewi tetejimario, Aurani koparoarepua, puꞌka oꞌosa maꞌmariki uꞌyekaopua, pipiripi siꞌsientochiopua ahpo nasiwarichi oꞌinia uꞌpariaopua. Merekiserea tiame Auranio, Riosie muuwetetiameko tuutiamekoipua Aurani oꞌinia tetejimarisiwao, Riosi kaaweruwari yahcherepua puꞌkao.
\v 7 Yooma aaatae naneꞌreniamepua, kaawerumari yahcheniameo aaata weruma teereniamee yahcheniamekopua ki weruma teerewaemeopua.
\v 8 Moise ajawaria neꞌneseriosia, puꞌka oꞌosa maꞌmariki siꞌsientochio uꞌyeka koparoakamea, wahjipasikame puuua. Nape ihji Merekiserea, ki mukukamekoopua, iiweta ahjame kahtiamekatia tiiamekotipu Ehkoriami Iyoteria.
\v 9 Neeea kaawe chanimeteoipua, ahkasi Reewi tiꞌtijoe neeseriosiai, ki aapoe waꞌapi kiꞌyakamekaipua puꞌka oꞌosa maꞌmarikiwa ahpo oowewao, Merekisere koparoario, Aurani iintoria noonoikameka tiiame puuuai, Auranikamera waꞌa iintokamekooiopua puꞌkao.
\v 10 Waꞌa erakoame teemea, Reewi neꞌneseriosio Aurani weerewachi teꞌtereriopua pehji ki naꞌnawakame pehji, iiweta Merekisereo, Aurani natepoiopua pooechio.
\s Weemera teꞌta neeseriosi nakiretiame
\p
\v 11 Iꞌisaeri tiꞌtijoeria ahpo Moise nuurewarichi nokisimichioo, Reewi neꞌneseriosie uukamepua, waika oꞌinia oowewari nokisimichio yoorakao, tiꞌtijoe ooweru tiame tatakoriria cheriweniamewichioopua. Puuu Reewi neꞌneseriosia Aaroni tijoechi oꞌinia tetejimarisikame puuua. Reewi neꞌneseriosi nokariao, teꞌta piipatiame enekame enesoopua tatakorio, ¿aatia tiiachipa seenu neeseriosi nakiretupua, ki Aaroni neeseriosi tiiachitia tiiameo, aaatakamera weeraka Merekiserechitia tiiameo?
\v 12 Weemera neeseriosi weraniame nakiretupua ki mukuyame, puuua, weemera Riosichi teꞌterewa mochitoniame kateweri yachamerikopua puꞌkao.
\v 13 Ihji weemera neeseriosi taamo weereketiamea, Eesusi Apoe puuua, weeechi Tijoe Tijoetukame Riosi; ihjiai seenu tetejimarisiwachi eenariamepua, ki Reewi tetejimarisiwachi eenakame; puꞌka seenu tetejimarichi eenariameo, aaataai ki neeseriosi machenariamekaipua waꞌao.
\v 14 Ihji weemera Eesusi neeseriosia, maꞌchiame tetewame teemea, ki Reewi tetejimarisiwachi oꞌinia eenakamekopua, ihji weemera neeseriosio Uura tetejimarisiwachikamera eenamekopua puꞌkao, puꞌka Uura tetejimarisichio Moisea, kaꞌchitia taawechi neeseriosi, machenakameko tuuyamepua, aaataai pukachio.
\s Eesusia Merekiserechitia tetewiniame
\p
\v 15 Waꞌa tiiachipao ihji Eesusi neeseriosia, epeche maꞌchiame taamo naneꞌretiamepua ki Reewi tiꞌtijoechi oꞌinia eenamekopua, seenukopua puꞌkao, Merekiserekameraka tiiamekopua puꞌkao.
\v 16 Ihji Eesusi neeseriosiwaa, ki aaata tiꞌtijoeekamera neeseriosi weratiame puuua, aaata tetejimarichi uukaopua, ohsotia ihji Eesusi neeseriosi teereniamea Apoe tewekachi Noonorae weratiame puuua, Apoe teꞌta Riosie. Weeechi neꞌneseriosia, naapi weemera ajawasiniame nakiyame eneriai puuua, aaata neeseriosi mukisoo. Nape ihji weemera Eesusi neeseriosia, kiꞌtiamepua piirechi neeseriosi weraniameo, kaꞌchitia taawechi mukimerikopua puꞌkao, puꞌkao mukiwario, newitokamekopua waꞌasi. Pukaepa Eesusi neeseriosiwaa ki wahjiamesi teeremeripua ahkasi ki wahjiamesi iꞌka weeechi kajuyachisio, Merekisere ki wahjiamesi neeseriosi tetewitiamechitia iꞌka weeechio.
\v 17 Ehkoriami Iyoterichio, Riosia Eesusi inataka cheerepua eee cheekao:
\q Aamo neeseriosiwaa,
\q2 waꞌapi teetomeripua ki wahjiamesi,
\q2 Merekiserechitia, ahkasi iꞌka weeechi kajuyachisi.
\p
\v 18 Iꞌka weemera Eesusi neeseriosi yasipakopao, Moise neꞌneseriosi ajawasika oꞌineriaa, ikicha ipatiame puuuapa waꞌasi, kaꞌchi iika ahsieme choꞌwakamekopapua tatakoritiameo.
\v 19 Puuu Moise animari meꞌyaka teꞌteretoria tatakoritiamewichioo, kihta natetiame enerepua, teꞌta piipateniamewichioo, naatikamera natetekamepua, weemera teꞌta neeseriosi Riosie weratiame, Apoe Eesusi. Pukae teemea iinuemepua tamochio, Riosichi eꞌenaka taamo itamiaopua cheriwepuao, ihtaoi taamo tatakori iintoriao, puꞌka taamo tatakoriria kokosapuameopua Riosieo, ahsieme natetetiame itipiriopua Eesusieo, apoe taamo tatakoriria nateteka mukuriopa.
\p
\v 20 Ihji Eesusi weemera neeseriosia, Riosie apoe waꞌapi apochi pichiwataka weratiamepua.
\v 21 Wahjachi ehkoriami neeseriosia, oowera tiꞌtijoechi uuka ajawatiamepua, kihta ki aaatachi pichiwataka. Nape ihji Eesusi neeseriosiwachi simiyame, Riosia, teꞌta apochi pichiwataka weerakamepua puꞌkao, eee cheeka:
\q Muuua, ki wahjiamesi noꞌo neeseriosiwa enemeripua,
\q2 ahkasi iꞌka weeechi kajuyachisi,
\q2 Merekisere tetewiretiachitia.
\p
\v 22 Waꞌa tiiachipao Eesusia, epeche maꞌchiame pichiwatamepua, Riosi weemera kateweria, weeechi mochikame tiꞌtijoeri ahjamaopua, aachin teeka teꞌta choꞌwetiame itipimerikopua taamoo, taamo tatakoririao.
\v 23 Ehkoriami neꞌneseriosia, ki ookapi neꞌneseriosi eneriaipua, wahjipasiopa ajawasitiamekapaopua.
\v 24 Nape iꞌka Eesusio ki mukuyamekopao, ihji neeseriosiwaa kaꞌchitia taawechi piirechi neeseriosi, werasiwa nakimeripua, ahkasi iꞌka weee kajuyachisiopua.
\v 25 Waꞌa tiiachipao, ihji Eesusia yooma aaata ahpo Noonochi eꞌenakameopua, ahpo tatakoriria cheriwepuawichio itakao, newipateka yasitomeripua puꞌkao, ahkasi iꞌka wehjoari kajuyachisi. Waꞌa inisimeripua puꞌkawichioo, senepi taawechi ahpo Noonochi utewaeme itasikao, waꞌapitia yasitomerikapapua neeseriosichitiao, kaꞌchitia taawechi ki mukuyamekapa.
\p
\v 26 Waꞌa tiiamekasa teꞌta neeseriosi nakiyamekaisa teemea, iꞌka Eesusika tiiame: kihta aꞌchi tiiame ki kaawerumao, kihta iintokame ki kaawerumao, iꞌka weeechi tatakoriniachio poanatukao, tewekachisi apechunatiame, ahkasi kai waapisi teꞌpa.
\v 27 Ihji taamo teꞌta neeseriosi Eesusia, ki ehkoriami teꞌta neꞌneseriosi nokaka mochitoriachitia ihsiamepua, senepi taawechi animari koꞌyaka Riosi oowewari nokariachitiao, ahpo tatakoriria cheriweka piipatepuawichioopua, tiꞌtijoeri ooweruriwichioopua tiameo. Ihji Eesusi taamo teꞌta neeseriosia ahpo Noonochio, seenepi waꞌapi ahpo oowepakamepua ahpo weerewa meritiameo, yomatiame iꞌka wehjoarichi mochikameo, ahsieme natetetiame itipimichiopua tatakoririao, ahsieme choꞌwetiame.
\v 28 Moise taawechiami oꞌinia ahkasi ehpesiamio, yooma teꞌta neꞌneseriosi ajawatiamea, tatakoririame enerepua, aaataai tiꞌtijoechitia. Riosia puꞌka ehkoriami oꞌinia teꞌta neꞌneseriosi nokisiriaopua kajumichioopua, yooma puꞌka ehkoriami pukeri oꞌinia neꞌneseriosio, yooma aaataoichitia tatakoriamekopua puꞌkao, waꞌasi teewetekamepua waꞌa teꞌteretotiameo, ahpo Taanakamera teꞌta neeseriosi weerakamepua, ahpo waꞌapichie pichiwatakao. Ihji Riosi Taanaraa, kiisi iintokamepua ihtaoi tatakoriniameo, puuupua ehpeo, taamo teꞌta neeseriosia ahkasi ki wahjiamesio, ahkasi wahka ihtoriachisi iꞌka wehjoari kajuyachisio.
\c 8
\s Eesusi Teꞌta Pichiwa Neeseriosi
\p
\v 1 Teꞌta nateyame nooe aamo nayeweriaa, ihjipua: Teꞌta Pichiwa Neeseriosi iinueme teemea, teꞌpa kahtiame Riosi ahjamina, epeche teꞌta yooreniamera teꞌta iyoriwachi tewekachio. Ihji teꞌta neeseriosia, Eesusi Apoe taamo Paamira puuua.\fig |208-WA03936b.tif|col|||Riosi Taanara Eesusichi paparakamea, cheriwetiame itipimeripua.|8:6\fig*
\v 2 Puuua waꞌa yasaka tewekachio, teꞌta iyoriwachi neesetonapua, apoe Riosi weeraria iyoriwachi, puuu waꞌa teꞌta iyoriwao, ki aaata tiꞌtijoeri neteriachipua.
\v 3 Yooma teꞌta neeseriosi ajawatiamea, tiꞌtijoewichio Riosi oowemeripua itapitio, itapiti Riosi ihkorewa, naati tiame, itapiti animari kokoniame tiame. Pukaepa ihji weemera neeseriosiai, nakiyamepua tiameo, itapiti Riosi ahpo oowemiao.
\v 4 Ihji Eesusi taamo weemera tewekachi neeseriosia, iꞌwa weeechi yasisaapua pehji, ki teꞌta neeseriosi enemiipua waꞌao, ahpo tewekachi neeseriosiwao ki weeechi neꞌneseriosi nokiwa ihsiamekapapua. Iꞌwa weeechio iinuemepua pehjio aaata neeseriosi, Moisee ajawatiamechitia nuurari nokayame.
\v 5 Iꞌwa weeechi neeseriosi nokariaa, Eesusi tewekachi ihsiwia ekawira puuua. Waꞌa tiiame naneꞌriame teemea, Moise Riosi teꞌta iyoriwachi netemioio, eee chaaneriopua Moiseo: “Teꞌta teꞌpa kaawichi noꞌo aamo cheeriachitia netepuapua.”
\s Weemera kateweri tiꞌtijoeri ahjama
\p
\v 6 Ehpeo ihji Eesusi weemera neeseriosia, teꞌta weruma iyoriwachi ihsiamepua tewekachio, teꞌta kaawerumara neeseriosiwa teetoka. Ihji Eesusia waꞌa tewekachiopua tiameo, apoepechi yasipakamepua Riosi weemera kateweri weeechi tiꞌtijoeriwichio inisiwaopua. Puuu weemera kateweri yooraa, tísia epeche kaaweruma tiiamepua taamowichioo, epeche kaaweruma Riosi taamowichio iintomo tuuriokopa. Puuu Riosi taamowichio iintomo tuuriaa, ihji eee cheeriapua: “Aaataai noꞌo Taana Eesusichi paparakamea, nooe cheriwetiame itipitiameripua tatakoririaa, teꞌta ahsieme choꞌwetiamepua waꞌasi.”
\p
\v 7 Pahcha simiyame Riosi katewerio, ahsepari tiiame enesoopua ki sewinapuameo, ki nakimii puuua, weemera kateweri yachaniameo.
\v 8 Nape Riosia puꞌka tiꞌtijoerio, puꞌka katewerio kiisi ahsepame tiiopa iyorikao, pukaepa weemera kateweri yahcharepua. Riosia ehkoriamio, eee cheeriaipua Eremia iyoterichio:
\q Enamiitepua noꞌoo piie taawechio,
\q2 weemera kateweri noꞌo yachamiachiopua,
\q2 yooma iꞌisaeri tiꞌtijoerichiopua,
\q2 Uura mochikame tiꞌtijoerichiopua tiame.
\q
\v 9 Nape ihji weemera kateweri noꞌo yachamiaa tiꞌtijoerichio,
\q2 ki aamo ehkoriami mochiriame noꞌo kateweri
\q2 yahcheriachitia, teeremeripua,
\q2 puꞌkao Eejito noꞌo puuyanarioiopua panitokao.
\q Puꞌka kateweri nuurario,
\q2 ki yooreka mochitopua tiꞌtijoerio,
\q2 ki noꞌo tatanachitia uukania puꞌkao.
\q
\v 10 Nape neipami puꞌka weemera kateweri noꞌo yahchariachio,
\q2 yooma noochi eꞌenaka paparakameopua noꞌo tatana iintapasaopua,
\q2 eee iintomiaa, cheere Riosia:
\q2 yomachiami iꞌisaeri noochi paparakamechio, yomatiame noochi paparaka teꞌta iꞌisaeri enepakamechiopua tiameo,
\q2 noꞌo nuurari iyoripuameo,
\q2 puꞌka inatarichi teerepamania,
\q2 iꞌka tiꞌtijoeri iikarachiopua tiameo,
\q2 waꞌa iyotepa tiame iintapamania noꞌo nuurariopua tiame.
\q Puꞌkao neeea, Riosiwaraa enemapua, aapoeo noꞌo mochiwaria enemapua.
\q
\v 11 Puuu waꞌa noꞌo mochiwarichi mochikamea,
\q2 aaataai kihta aaata masitemapua noochi simiyameo,
\q2 ahpo poonioi, aaata ahpo ahjama oiyameoi,
\q2 yoomahka puꞌkao,
\q2 teꞌta noꞌo machika mochikamekopaopua waꞌasi,
\q2 nuꞌnuntiraai ahkasi weewerumaai.
\q
\v 12 Waꞌa teeremeri puuua,
\q2 noꞌoo puꞌka weeechi mochikoiopua pehjio,
\q2 yooma noꞌo cheriweriopua naꞌara nokariao,
\q2 kiisi inatepapuawichiopua waꞌasio,
\q2 puꞌka tatakoririao.
\p
\v 13 Riosi weemera kateweri nayewasaopua, pahcha kateweri yachatiameopua oochetupario tuukapua waꞌasi, puꞌkao kihta itipimio tuukapua waꞌasio.
\c 9
\s Weeechi Riosi iyoriwachi; tewekachi Riosi iyoriwachi tiame
\p
\v 1 Ehpeo puꞌka ooka Riosi kateweri aamo nayewemane. Pukeri Riosi tiꞌtijoeri ahjama ahpo kateweri yahchariaio, aachin teeremeri eneriaipua Riosichi iyoripuao; puuu pukeri simiyamechi Riosichi iyoripuaa, iꞌwa weeechiche mochikamewichio iyoripuawichio enerepua. Puuu Riosi iyoriniamea, Riosi kariterachi yooremina eneriaipua.
\v 2 Ihji Riosi karitera wakiwechiami iꞌtoka siimpatiamea senepi resipumia werasitiamea, eee teereriaipua yooreminao: pahcha yooreminao teesa iyoriwachi eneriaipua, wisasori toꞌpera chuhkuachiopua; waꞌao, piiripi kanterero weririaipua; waꞌao werirepua tiame piiripi tepatetiame, paani toꞌwame neeseriosiche koaya.
\v 3 Epeche yooreminaopua, piirechi wisasorie toꞌperachio, teꞌta iyoriwachi enerepua waꞌao;
\v 4 waꞌao, tepawetiachio, moorera choꞌi sewajuyame yahchame werirepua, puuua ahjae kokosa mooriniame enerepua, yooma puuu tepawea mooreraapua tiame, yomatiame puuua, oꞌro tahpeteka netetiame enerepua. Waꞌachi yooreminaopua tiameo, kaaja poirepua piiripi. Puuua Riosi kateweri yahchame enerepua, ehkoriami tiꞌtijoeri ahjama katewetiame. Puuu kaaja kateweri yahchamea, yomatiame oꞌro apoche tahpeteka chuhchetiame enerepua tiame. Puꞌka kaajachi yooreminaopua, waꞌa werirepua piiripi sikorijari apoche oꞌroe netetiame, pukachi yooreminao Riosi maanara toꞌwame enerepua. Pukachi kaajachi yooreminaopua tiameo, Aaroni teesorara poirepua tiame, puuua seenepi simikameo uuyakame. Waꞌachi kaajachio manirepua tiameo, ooka tehte rarapename, pukachi iyotetiame manirepua Riosi nuurari chiiaopua, Riosi tiꞌtijoeri ahjama katewetiameo.
\v 5 Puꞌka kaajachi neneku kuachio aampao, ooka itapiti aanaeme ajarepua, oꞌroe chuhcheka netetiame. Puuua, Riosi kuꞌiwarika teꞌtiame enerepua, Keruwine tewaniame. Ihji naꞌpa ahpo aanaraeo, moꞌporaka teeka ajarepua waꞌa Riosi teꞌta iyoriwachi yooreminariwachio, Riosi kaaja toꞌperachi aampao, waꞌao, teꞌta piipateniachi eneriamepua Riosieo, tiꞌtijoe ooweru tiame tatakoririameo. Nape ehpeonia, ki yooma cheemania, Riosi kariterachi simiyameopua pehjio.
\p
\v 6 Yooma weratiachiopua Riosi kariterao, waꞌa pahcha iyoriniachi yooreminao, neꞌneseriosiche muiwachi enerepua waꞌao, ahpo neꞌneseriosi ihsiwa yoramia.
\v 7 Nape teꞌta tísia iyoriwachio ookachi simiyame epeche yooreminao, piiripi waꞌapi teꞌta neeseriosi pakiyachi enerepua waꞌao, teꞌta neeseriosiche. Puuu piiripi teꞌta neeseriosia, piie paaumparichio, seenepi waꞌapi pakiyachi eneriamepua waꞌao, nape animari eerara oowatokaopua, ahpo tatakoriria Riosie cheriwepuawichioopua, tiꞌtijoe tatakoriria cheriwepuawichioopua tiame, ooweru tiamé, ihtaoi tatakori ikitiameopua, ahkasi ki naneꞌreka tatakori tiameoiopua.
\v 8 Waikao yooma waꞌa nokitiame neꞌnekaopua, Riosi Riosiwaria, iꞌka taamo inatatenapua, iiweta pahcha weririamera nokiwachi weerioio, aaataai ki ahsieme natetekame eneriaipua tatakorio, ahpo oowewari iꞌyetoaieopua Riosichio. Aaataoi ki tetewitetiame eneriaipua aachin teeka muipuameopua, teꞌta Riosi iyoriwachio, ihtanaeoipua, teꞌta ahjae natetepuameopua tatakorio, epeche teꞌta nateyamera Riosi oowewari, nakiwame eneriopa.
\v 9 Yooma puuu ehkoriami Riosiwichio oowewaka nokitiamea, itapiti Riosiwichio oowetiamea, animarioiopua Riosiwichio meritiameapua tiame, kihta tatakori piipatiame enerepua, ahkasi taamo tatakori inatariaopua. Yooma puuu nokitiamea, oowera ekawirara enerepua, Riosi teꞌta iintomiaopua neipao.
\v 10 Puuu muuwaeme itapiti nokaka mochitiamea, kooamechi simiyameopua, itapiti iijiniameopua tiameo, itapiti ahpo papakoniameopua tiameoi, ahpo weerewachiche aampa papakoniame enerepua, ahkasi Riosi sewina tiame teerepachisi, ahpo weemera kateweri teꞌteretowa kiꞌyachisiopua.
\p
\v 11 Nape ehpeo apoe Eesusi Riosie Weratiamea, taamo teꞌta neeseriosi weratiamekapapua Riosie, Riosi weemera katewerichi, ihsika yasitoamepua, ahpo Noono Riosichiopua taamowichioo. Pukaepa Riosia ahpo Tijoetuteria teꞌta neeseriosi werasaopua tewekachio, ahpo weemera katewerichi yorasimichio weerakamepua. Puuu Eesusi teꞌta neeseriosi weratiamea, tewekachio ahpo Noono teꞌta iyoriwachi pakikamepua, ahpo mukuria oowewarichitia iꞌtoka, ahpo teꞌta nateyamera eerachitia, ahpo Noonochio oowepamia, pukaeo, yooma taamo tatakoririaopua, ahsieme teꞌta natetetiame itipimichiopua waꞌasi.
\v 12 Ihji Eesusi apoe neeseriosia, ki itapiti animari eerara iꞌtoka pakikamepua waꞌao, naatichitiaopua, weesero eerara, chiwajowira eeraraoipua, ihjia ahpo kurusichi meritiamekamera iꞌtoka pakirepua waꞌao, pukae taamo taripakamepua ki wahjiamesi mochipuao.
\v 13 Puuu ehkoriami mochiriamea, ahpo tatakoriria cheriwepuawichioo, chiwajowira eerarae wakajowira eerarae nokariaipua puꞌkawichioo, aaata ahpo tatakoriria cheriwejara itasoo, puꞌka eera ahjachi chiꞌponeka, wakasi taanara yeꞌira kosisaopua tiameo, puꞌka napisoraeo waꞌachi yooraka ahjachi ipaserepua pukachio. Puꞌka waꞌa nokitiame tatakoriria cheriwekao, inasokache nokitiame enesoopua tatakoritiame natetewao,
\v 14 Eesusia epeche tísia ki nuꞌuti nateyame iintokamepua, puꞌkao ahsieme taamo choꞌwekamekopapua taamo tatakoririao. Ihji Eesusi Riosie Weratiame teꞌta neeseriosi enepatetiamea, Riosi Riosiwarichitia ahkasi ki wahjiamesi ahjamekapapua, teꞌpa tewekachi teꞌta Riosi iyoriwachi eenakaopua, ahpo waꞌapi oowewarichitia ooweparepua ahpo Noonochio, puuu oowewaria, taamo tatakoriria nehpuari enemichiopua, ahkasi yooma taawechisi. Ihji Eesusia, ahpo taamowichio mukuriae, ahsieme taamo iikachi piipatiamepua, taamo teꞌta ahjame Riosi, yorakeka mochitomichiopua.
\p
\v 15 Waꞌa iintoka Riosie Weratiamea, ahpo mukiwaeo taamo pejana teerepakamepua Riosi kokosario, ki taamo kokosapuawichiopua. Waꞌa iintokaopua Riosichio, taamo pejanawa enepakamepua weemera Riosi katewerichio. Ihji Eesusi mukuriae weemera Riosi katewerichio, ahkasioi puꞌka tiꞌtijoeri oochetiame kateweritere nokitiameoipua, ahpo tatakori cheriwepua itatiameopua Riosichio, ahkasi puꞌkawichiooi ahsieme natatekamepua tatakoririao. Waꞌa iintore Riosie Weratiamea, yooma uukame Riosie paaetiao, kiapuaichiopua tiameo, puꞌka kiapuame nuutewa ki wahjiamesi ahpo iinuepuao.
\v 16 Nape iꞌwa weeechio, aaataai mukisa ahpo iinueka aaata tooemo tuukamea, ahkasi puꞌka aaata tooemeri, pichiwa mukisopa naachutaniamepua.
\v 17 Keꞌchu mukuyoio puꞌka tooewari iinuemeo, kiisi naachutaniamepua pehjio, kihta natemerikopua puuua, puꞌka tooemio tuuka katewetiameo.
\v 18 Pukaepa ehkoriami kateweriopua tiameo, meritiame eerara nakiriamepua, puꞌka ehkoriami kateweri chiia nokisipuawichiopua.
\v 19 Pukaepa Moise Sinai kaawichi tekisaiopua, Riosi yahcharia nuurari yooma tiꞌtijoeri tuuyaiopua, chiiwa meꞌyarepua weesero tiame, puꞌka eerara uunariapa. Waikaopua, puꞌka eerao neeroi naꞌpesaopua, poasiki saampatesa ahjae chiꞌponerepua Riosi nuurario, tehte rarapenamechi iyotetimeo. Waꞌa iintosaapua, iisopo kuhsisawa uusa eerachi saampatesaapua tiameo, ahjae chiꞌponerepua tiꞌtijoechiopua chaaneka:
\v 20 “Ihji eeraa, Riosi aamo ahjama kateweria pichiwatamepua, aamoo puꞌka kateweri chiia, yooraka mochitomichiopua.”
\p
\v 21 Waꞌachitia eera chiꞌponerepua tiameo, yomatiame itapiti waꞌa pahcha yooreminari Riosi iyoriwachio, yomatiame puꞌka itapiti neꞌneseriosi ahjae yoorao.
\v 22 Ehkoriami Moise nokitiamea, ahkasi kiiya yooma itapiti Riosi ahjae yooreniamea, eerae piipatetiameopua, aaataoipua tiameo, ki cheriwetiamepua ahpo tatakoririao, ki animari eerarae chiꞌponekao, Riosio ki cheriwiamekopa tatakoritiao, ki aaata eerarae chiꞌponekamechitia iintosoopua aaatachio.
\s Riosie Weratiamea, ahpo mukuriae choꞌwakamepua tatakoririao
\p
\v 23 Pukaepa Riosia weeechi mochikameo, ahpo iyorikarichiopua, animari eerarae yooma piipatenurarepua, tewekachi Riosi teꞌta iyoriwachio ekawirakopapua puꞌkao. Nape yooma tewekachi iintuame Riosi iyoriwachi piipatemichioo, epeche kaaweruma tiiame oowewari eerae nakiriamepua, ki puꞌka weeechi eerae iyoriwachitia, nape teꞌta Eesusi eerarae, teꞌta tisiwa kaawerumarae.
\v 24 Pukaepa Apoe Eesusi Riosie Weratiame tewekachi mooenasaapua, teꞌta iyoriwachi pakisaapua, ahpo waꞌapi mukuria eerara oowerewachitia ahpo Noono neꞌnetekamepua, waꞌa yasakaopua, pukae ahpo mukuria eerae Noono neꞌneteriae taamo nehpupaka yasitomichiopua waꞌao.
\v 25 Nape ihji Eesusia ahpo mukuria eeraeo, seenepi waꞌapi waꞌa iintomia eenakame puuua, taamo tatakoriria cheriweka ahsieme choꞌwepuawichioopua, ki weeechi teꞌta neeseriosi seenepi waꞌapi pakiriachitia teꞌta Riosi iyoriwachio, senepi paaumparichiopua, nape animari eerarakameraepua, ki ahpo eerarae.
\v 26 Riosie Weratiamea weeechi mochikamechitia ihsiame enesaapua, senepi paaumpari tatakoritiame cheriwepuame asisoopua senepi mukimeri eneriaipua ahpo mukiwa eerara oowepuawichiopua, yomatiame Riosi mochiwari tatakoriria cheriwepuawichioopua, ahkasi iꞌka wehjoari naayasichisi oꞌinia. Nape Eesusia iꞌka oochetiame kateweri kajumiachiopua, seenepi waꞌapi mukimia eenakamepua, yomatiame iꞌka wehjoarichi tiꞌtijoeri tatakoriria, cheriwaka ahsieme choꞌwepuawichioopua.
\v 27 Tiꞌtijoeria, seenepi waꞌapi mukiwamechitia, neipao ahpo katewepuamechitia Riosie,
\v 28 waꞌachitia Riosie Weratiameai seenepi waꞌapi taamowichio mukukame puuua. Neipao ihji Eesusia wahka ihtoriachio, oosa simiyachi enamerikapapua, nape ki taamo tatakoriria natetemia, ohso kaawe puuua, taamo apechunamiakamera enameripua waꞌasio, taamo tewekachi mochimichiopua waꞌasio, ahpo ahjamaopua waꞌasi. Waꞌa teeremeripua, yooma aaata waꞌa tiiame puuyetoka mochikamechio.
\c 10
\p
\v 1 Yooma puuu pahcha oochetiame katewerichi nokitiamea, tewekachi weemera teeremia ekawira nokaka teꞌtererepua. Pukaepa senepi taawechi animari meꞌyeka mochitotiamea, ahpo tatakoriria cheriwepuawichioo. Yooma puuu waꞌa tiiame nokitiamea, tewekachi teeremia taamo tetewitetiame puuua, achini teeremia waꞌa tewekachi teꞌta Riosi iyoriwachio. Puuu animari meritiame kaꞌchitia taawechi ahsieme choꞌwakamepua tatakoritiameo.
\v 2 Puuu senepi paaumpari animari meritiame nokitiameo, teꞌta pichiwa ahsieme choꞌwiame enerioopua tatakoritiame Riosie kokosapuameo, ¿waꞌana nokimiipua simitekao? Kaꞌi, ki waꞌa nokimiipua. Puꞌka ahpo tatakoriria cheriwetiameo, teꞌta choꞌwetiame enesoopua, natakepasimiipua ahpo tatakoririao, kihta apochi petereka pehji ahpo cheriwetia tatakoririao.
\v 3 Puuu teꞌta neeseriosi teꞌta Riosi iyoriwachi seenepi waꞌapi pakiniameopua senepi paaumparichi, animari eerara owatokaopua tiꞌtijoeri tatakoriria cheriwepuawichio, naatiopua tiame inatepatepuawichioopua, yooma paaumpari ahpo tatakoriria.
\v 4 Puuu tooro eeraa, chiiwa eeraraaiopua tiame, kihta ahsieme choꞌweme teerekamepua tatakoritiameo, puꞌka tatakori teꞌta choꞌweniameo, tijoe eerarakamera nakiriamekopua.
\p
\v 5 Pukaepa Eesusi Riosie Weratiame iꞌwa weeechi naawakamea, chaanerepua ahpo Noono tewekachi kahtiameo:
\q Noꞌnoo, muuua ki nakikamepua animari aamowichio eepi meꞌyeniameo,
\q2 ihta itapitioi aamo ooweniameoipua,
\q2 tatakoritiame nateteniamewichioo.
\q1 Puꞌkawichioo, noꞌokamera tijoetutekamemua,
\q2 noꞌo weerewa aamo oowewari enemichiopua.
\q
\v 6 Yooma itapiti aamo meꞌyeniameo,
\q2 ihtaoi aaatae aamo ooweniameoi,
\q2 kihta ihsiame tetewame muuua tatakori choꞌweniameo.
\q
\v 7 Waikao neeea noꞌo Noonoo, chaanekania: “Née Noꞌnóo, iꞌwa weeriame neeeapa waꞌasi, yooma iintomiapa aamo ehkoriami iintomo eꞌraria,
\q2 teꞌta Ehkoriami Piꞌrinatiame Iyoterichi aamo cheeriáchitia.”
\p
\v 8 Pahchao Eesusia chaanekamepua ahpo Noonoo: “Ki nakiyamemua ihta oowewario animari meꞌyeniameoi, tatakoritiame choꞌwepuamewichioo”, pukeri oꞌinia Riosia, waꞌa tiiame nuurakameai.
\v 9 Neipao Eesusia cheekamepua ahpo Noonoo: “Iꞌwa eenakamenia aamo eꞌraria iintomia.”
\p Ihji ooka chanitiame Eesusieo, oochetiame teꞌteretoka animari meꞌyaka oowetiameo, waꞌasi teeweteniamepua Riosieo, piirechi tiiame oowewarichitia yachapamia, ahpo waꞌapi Taanara weerewarakamera oowewarichitia.
\v 10 Riosia ahsieme taamo tatakoriria nateteka choꞌwarepua, ahpo Taanaopua, ahpo weerewa ooweriopua, nape seenepi waꞌapi oowewaka taamo pejanao. Waꞌa tiiame inatakame Riosia, pukeri naayachi oꞌiniao.
\p
\v 11 Yooma uurio neꞌneseriosia, senepi taawechi ahpo neeseriosiwa yooramepua, weesa waꞌapi nokaka, animari koꞌyewa eerarae Riosiwichio oowepuawichio, tatakoritiame cheriwepuawichio, waꞌa nokiwameo kihtawichio kaawekoipua, tatakoritiame teꞌta choꞌwewao.
\v 12 Nape ihji Eesusia ahpo weerewakamera, seenepi waꞌapi ooweparepua Riosiwichio, tatakoritiameo ahsieme choꞌwemichio. Waꞌa iintosaapa puuua, ahpo Noonomina ahjamina yasiparepua, teꞌta iyoriwa yasirachiopua, ahpo Noono yawichituwa apoepechi yawichitumia.
\v 13 Waꞌao yasaka puuyemeri Eesusia, ahkasi ahpo Noonoo, ahpo taaratere toapachisi ahpo seepurawao.
\v 14 Puuu Eesusi Riosie Weratiamea, piiripi waꞌapi oowewarie, ahpo waꞌapi weerewa eerarae, teꞌta ahsepari choꞌwerepua taamo tatakoririao, yooma aaata ahpo Noonowichio piipatesikame.
\v 15 Eremiaa, Riosi Riosiwarieo, Riosi pichiwatarepua, iꞌka weemera katewerichi simiyameopua, eee cheeka iyotekaopua:
\q
\v 16 Waika taawechiamio,
\q2 neipa iꞌka noꞌo weemera kateweri uutiame weeechi mochikamechio,
\q2 eee tiiame iintomania pukachio, cheekame Riosia:
\q1 Noꞌo nuurario tiꞌtijoerichio,
\q2 iikachi yahchemania puꞌkao,
\q2 iꞌka inatarichi moochiopua,
\q2 pukachi iyotemania tiameo,
\q2 noꞌo nuurario.
\q
\v 17 Waꞌa iintosaapua,
\q2 ki oosa inatepamania aamo tatakoriao,
\q2 kihtaoi aamoo, ki kaawe nokariaoi.
\p
\v 18 Waꞌa iintosoopua Riosia, teꞌta ahsepari choꞌwetioopua tatakoririao, ki nakimapua waikao waꞌasio, itapiti ahpo tatakoriria cheriwewawichio Riosi ooweniameo, ihtaoi itapiti animari meꞌyeniameo.
\s Riosio, naaepaniame nahkipua
\p
\v 19 Pukaepa ehpeo poponíwa pipiníwa tiame, iꞌwa weeechi mochikaapua teemea pehjio, kihta seeweka ahsemetepua Riosio, teꞌta iyoriwachi kahtiachiopua, ihtaoi itanemiaopua taamoe nayewekao.
\v 20 Puuu Eesusi Riosie Weratiamepua, ahpo waꞌapi weerewa mukiwa eerarae, ahpo Noonochi neꞌneteka taamo reesiseparetiopua, ahpo Noono teꞌta iyoriwachi ahseka itanepuawichioopua, taamo tatakoriria cheriwepuawichioo; waꞌa taamo iintosoo, weemera ahjari taamo kiapuawichiopua.
\v 21 Ehpeo teemea Riosie Weratiameo, tewekachi kahtiamekopao teꞌta Riosi iyoriwachio, waꞌa kahtiame taamowichio ihsikaopua.
\v 22 Pukaepa teemea yooma taamo weerewachi ki kaawe teꞌteria papakotiamekapaopua, kihta tamochi naꞌara tiiame tamochi pehtiamekopao, kihta seeweka ahjachi erakoka eꞌenamete teemea Riosichio, ihtaoi itanemiaopua epeche kaawe yorakepuawichioopua Riosio, waꞌachitia tamochitia wahjachi Riosichi poponiwaai pipiniwaai tiame.
\v 23 Pukaepa teemea pukachi taamo paparao, pewatiame mochitomete teemea, Riosio ki waꞌatia itipiamekopua ahpo cheeriao.
\v 24 Teemea kaawe ahpo kuꞌika mochimetepua, kaꞌkaruma nokaka taamo piirechio, kaꞌkaruma naewekaopua puꞌkao, kaawe ahpo nakikaopua tiame.
\v 25 Teemea kaꞌte toaka mochitotaria naaju, puꞌka taamo napawika mochitoao, aaata puꞌka napawiniame toaka mochitoachitiao. Teemea ohso kaawe taamo oowe erapatesika, epeche weeka napawisimetepua, epeche epecheche waapi teetoamekopua, iꞌka wehjoari kajumiachiopua waꞌasi, Apoe taamo Paamira Eesusi enamiachiopua eenechi.
\p
\v 26 Aaata Riosi kaaweruma chiia pahtekaio, ki kaaweruma ihsiwa simitesaapua, kiteremeripua waꞌasi ahpo newipamiao, kiꞌtiopa waꞌasi sewina tiameo newipapuameo, kiꞌtiopa waꞌasi piirechi aaataoi, ahpo pejana mukimeriopua, ahpo tatakoriria nateteka choꞌwepuawichioo.
\v 27 Aaata ki nakikamea Riosie Weratiame iintoriaoopua ahpowichioo, ki nuꞌuti kokosari saaemeripua yooma Riosi seepurawara ahjama, Riosio tahpitika yooraka kokosoiopua naꞌíeo.
\v 28 Aaata puꞌka Moise nuurario ki iyorikamea, meriwame eneriaipua, ookaoi paikaoi tetewachiopua pichiwatameo.
\v 29 Waꞌa yoratiame enesoo, ¿ki epeche kokosa iintotare Riosia, tekesetiaapua ahpo Taana iintoriao, tiꞌtijoewichio nateteriaopua tatakoririao? Riosia ki eꞌwakameo ahpo Riosiwarie paaewao, waꞌa yoramapua kokosakao.
\v 30 Naneꞌrena teemea eee cheeriao Riosio:
\q Neee iintoma puuua,
\q2 aaata tatakoririawichioo,
\q2 kokosakao.
\p Naneꞌriamechi teemea cheeriao tiame:
\q Neee Apoe Paamiraa nooe ihsimapua,
\q2 noꞌo mochiwari katewekao.
\p
\v 31 ¡Riosi ahjame kokosarichi wichiniamea, tísia majapori tiiamepua, tísia iinya tiiamekopua puꞌkao!
\p
\v 32 Inatepamitia eemea, aamo pukeri oꞌinerioiopua Riosi kaaweruma tuuyewarichi pichikekao, tísia kokosa tiiame aamo aiwariokopua, itapiti aꞌchikoi tiamechi motasiamekapapua.
\v 33 Aaata eemea seenekachiopua, yooma tetewachi naꞌareka wepitiamepua, seenekachiopua tiameo, aaatawichio aamo taꞌomoi wepitiame. Waꞌa ikisaopua, yooma itapiti kokosa ikitiameopua tiame, Riosie Weratiamechi paparakamekapa.
\v 34 Eemea, tesiwa eꞌreka tetewikamepua karichi peꞌpereso mochikameopua. Eemea tiameo, yooma aamo iinueka uꞌyetiaipua, kaꞌchi chaachapakamepua puꞌkao, ohsotia eemea kaawe eꞌraka anachakamepua, naneꞌriapa eemea aamoo, teꞌpa tewekachio, epeche nateyame iinuemerikapa. Puuu itapiti Riosio aamo kiamiaa, ki aaata aamo uꞌyeme tiiamepua.
\v 35 Pukaepa eemea Riosi aamo paparao, kaꞌte ipaka tetewimitiapua, pukachi aamo ahjachi paparao, Riosieo, ki teesa tiame aamo kiamerikopua.
\v 36 Eemea Riosie aamo kiapuamewichioo, tísia anachaniame nahkipua, teꞌta Riosi nakiyachitia teetowa.
\v 37 Riosia Ehkoriami Iyoterichio, cheeriaipua:
\q Puuu aaata enameria,
\q2 tísia kuꞌwe enamíítepua,
\q2 kiisi mehka teetoachipa.
\q
\v 38 Aaata noꞌo kaawerumachitia uuriao,
\q2 teꞌta ahjarikamera kiamania puꞌkao,
\q2 puꞌkao, aaata teꞌta enamerichi paparamekopapua.
\q Nape puꞌka aaata enamerichi paparai toisoo puꞌkao,
\q2 kiisi kaawe eramania pukachio.
\p
\v 39 Nape teemea ki waꞌachi teꞌtiamepua, Riosichi paparakai toiniameo, Riosi kokosarikamera aiwapuawichioo. Ohsotia teemea, ahkasi taamo newipamiachisi Riosichi teꞌteretomeripua, taamo iikachio kaawe neesetoka.
\c 11
\s ¿Ihtanawichio kaawekamepu paparaniamea?
\p
\v 1 Ehpeo, teꞌta paparaniamechi simiyame aamo nayewemane. Teꞌta paparaniamea ihjipua: Pichiwa ikimache puuua eraniamepua, itapiti ki ikiyameopua pehji, ikikameche tetewiniame puuua.
\v 2 Taamo ehkoriami mochiriame noonoria, teꞌta paparakamepua Riosichio, pukaepa kaawe tetewitiamepua, teꞌpa tewekachi kahtiameeopua taamo Noono.
\p
\v 3 Taamo pichiwa ahjachi oowe eꞌrarieopua, Riosi iintorio erakoame teemea, iꞌka wehjoari yahchakaopua. Taamo Noonoa oowera chaachache, ihtaoi ki tetewiniameoipua, tetewiniame iintapakamepua, yooma ihta ahjachi iintuame enepatekaopua, yooma ihta taamo pusie teteiwame.
\p
\v 4 Naayachi pukeri pahcha tijoe Aarani tewaniame neterioiopua, Aarani taanara Aaweritaru tewaniamea, ahpo Riosichi teꞌta ahjachi paparakao, epeche kaaweruma oowewari ooweriamepua Riosiwichioo, ki Kaainikamerachitia ahpo pooni. Pukaepa Riosia, Aawerikamera kaawe eꞌreka tetewarepua, kihta aꞌchi tiiamekopua ahpo iikachio. Aaweria mukurepua mukuyao, nape Aaweri Riosichi paparariaa, tamochi naewaka teeretoamepua pehjio, ahkasi ehpesiamio, aachin teeka Riosichi paparapuameo.
\p
\v 5 Ehkoriami Eenoko tewaniameai Riosichi teꞌta paparamekapapua tiame, puuua Riosieo, ahjakame apechunatiamepua tewekachio. Iꞌyaretupua iꞌyao, nape ki tewiretupua ahkaoi, apoe Riosie iꞌtoretiopua puꞌkao. Ihji Eenoko tewaniamea, keꞌchu apechunaniaipua Riosie tewekachio, kaawe eꞌraeka tetewiniame eneriaipua Riosieo.
\v 6 Aaataai ki kaawe eꞌreniame Riosieo, ki teꞌta paparameopua Riosichio. Aaata Riosi ahjama teerenariamea, Riosio, pichiwa kahtiameko erametepua pahchao; waꞌa erasa Riosichi enamiapa, kaawe eꞌraka ahpo nehjiapo erametepua; waꞌa teereka enakamea Riosichio, kaawe ahpo teeremeripua Riosichio, Riosieopua tiame waꞌachitia.
\p
\v 7 Ehkoriami Nooeai, tísia oowe eꞌrakamekapapua Riosichio, yooma yoorare puuua, Riosie ahpo nuureretiao, itapiti ki nuꞌuti ikimeriko tuuyetiapa, teꞌta weruma siꞌripuame, teꞌta wawasora yuꞌkie. Waꞌa tiiachipa Nooea, Riosi chiia teꞌta pichikekapaopua, ki nuꞌuti pawekakera neterepua, yooma ahpo taꞌpechi ohjoemeo, newipamichiopua.\fig |209-CO00630B.TIF|col|||Nooea Riosi ahpo chaania tísia paparakapao, tisiwa weruma pawekakera neterepua.|11:7\fig* Nape Nooea, wahjachi ki pichikekameopua Riosi chaaneria ki nuꞌuti ikipo tuuyeriao, toarepua waꞌasi puꞌka tiꞌtijoerio, Riosie kokosapuawichiopua waꞌasi. Waꞌa tiiachipa Riosia, kaaweruma apochi tiiame tetewarepua Nooeo.
\p
\v 8 Waꞌachitia ehkoriami Auraniai, Riosichi teꞌta oowe eꞌrekapa, machenakamepua ahpo ohjoekachio, Riosikamera eꞌwekaopua, teꞌta itapiti kaaweruma kiapo tuutiaopua Riosieo. Waikao Aurania, ki naneꞌriaipua ahpo iꞌtoniachio, oowera eꞌweka simirepua, kihta yuuwesika ahpo toayao.\fig |210-cn01916b.tif|col|||Aurania ki naneꞌriai wahka ahpo iꞌtoniachio, oowera Riosi eꞌwetoka poorosimirepua.|11:8\fig*
\v 9 Riosichi ahjachi eꞌrapa ahpo iꞌtoniachi asisaapua, seenuchitia ohjoerepua waꞌa weeechio. Oowera teesa kaarichi netesa yaajatorepua ohjoekao. Waꞌachitia ohjoere neipamio, Aurani tiꞌtijoetukameai, Ihsa tewaniameai, Aakowo tewaniameaipua, puuua tiameo Aurani Riosie kiapo tuutiame kiapuamepua tiame.
\v 10 Aurania, ki weeechi simiyame tetewitoka yasitoai teetorepua, teꞌta Riosi ahjama mochipuamera tetewitoka yasitokamepua, tewekachi Riosi ahjame mochipuame.
\p
\v 11 Aurania Riosi teꞌta ahjachi eꞌreriai, Saaraai kiaretupua tiame Riosieo, peteteremichiopua, kiisi tanayamekoipua Saara tewaniameopua, uꞌmatoka werakamekoipua puꞌkao, Auranioi tísia oochetiame. Waꞌa teꞌteriamekai puuua tísia oowe eꞌrekapa Riosi iintomiao, taanaere Aurani uupiraa.
\v 12 Waꞌa tiiachipao Aurania, ki tatanaemerika tiiamekaipua, ki ookapi tatanaremiai teererepua, kiisi ahsepame tiiame ihtetakao, soꞌporichitia, ahkasi paꞌwe seeterachitia kehki.
\p
\v 13 Yooma puuua, Riosi iintomia teꞌta ahjachi erakoka, wahjipakame puuua, keꞌchu ahpo uuyoiopua pehjio, iꞌka Riosi ahpowichio iintomo tuuriao. Ihjia iꞌka weeechi mochikaiopua pehjio, pooesimiachitia mochiriamepua iꞌwao, naneꞌriapa puuua, ki iꞌwa weeechikopua teꞌta Riosi ahjama ahpo mochitemiachio, teꞌpakamerakopua puꞌkao, teꞌta tewekachi. Yooma ehkoriami mochiriame Riosichi paparakamea, mehka tetewamekaipua puꞌka waꞌa teeremerio, pukachi Riosi waꞌa teeremerichiche, mochitoriamepua. Puuua ki iꞌka weeechi ahpo ohjoepuameo, kaawe eꞌraka tetewarepua.
\v 14 Waꞌa erakoamea, maꞌchiame ahpo tetewamepua, iiweta iꞌwa weeechi nokisiniame, ahpo teꞌta Riosi ahjama mochipamiachi, siimpaniamekopua.
\v 15 Puuu ehkoriami tiꞌtijoeri mochitokamea, ki tewekachi mochipuame inatakame enesoopua, ahpo noonori puuyariachi naneꞌrekame enesaapua, waꞌa nonoramikoipua eenechio.
\v 16 Nape puuu poorosimiwaa, ehpe taawechiamisi teetoniamepua pehjio, puꞌka tewekachi mochipuamechi inatatoka, teꞌta Riosi kahtiachiopua, teꞌta kaaweruma mochirachi. Pukaepa Riosia, ki suuwe eꞌramepua puꞌka tiꞌtijoerio, puꞌka Riosiwara tewaniai. Pukaepa Riosia katewiamepua puꞌkawichioo, teꞌta ahpo ahjama mochimiachiopua.
\p
\v 17 Aurania Riosie ahpo aatiatiaopua, ahpo taanakamera itanetiaiopua merisa ahpowichio oowepuawichioo, yoramoche eꞌrariaipua. Waikao Aurania weeka inataka ahpo katewerepua, ahpo taana Ihsa meripuao, Riosio eee ahpo chaanerioiopua:
\v 18 “Aurani, neeea aamo taana Ihsa tewaniamechio, tísia muuwepatemania aamo tetejimarisiwachio.”
\v 19 Waꞌa cheeriopa Riosio, Aurania ahpo taana meꞌyakoio, eenechi oijenatemio eꞌrarepua, Riosichio Aurania, ki nuꞌuti paparamekapapua. Nape Riosie taꞌomatiaipua ahpo taana Ihsa meripuameo, Aurania eenechi ahjatetiame kiatiameka iikamepua ahpo taanao.
\p
\v 20 Puuu waꞌapi ehkoriami Ihsa iintokamepua, teꞌta ki nuꞌuti Riosichi paparaka, Riosi kaawerumari ahpo tatana yahchekamepua, Aakowoo, Esauopua tiame. Ihsaa, puꞌka Riosi kaawerumari yahchaiopua ahpo tatanachio, tísia Riosichi oowe eꞌreka cheekamepua, Riosio, teꞌta iintomerichekopua puꞌkao.
\v 21 Aakowoai Eejito ohjoekai mukimiaiopua, waꞌachitia Riosichi teꞌta oowe eꞌraka iintokamepua, ahpo ojochiwa Oose tatanarachi Riosi kaawerumari yahchiaiopua. Waꞌa iintosapua Riosi ahjama nayewarepua iyorikao, ahpo teesorae iiweta werisisaapua.
\v 22 Ooseai tísia Riosichi paparapa iꞌisaeri Eejito weeechi puuyanamo tuurioi, ahpo weerewa mukuria oꞌwara iꞌtonurerepua.
\p
\v 23 Moise yayawaraai, Riosichi ki nuꞌuti paparakapa, paika meecha inasorepua Moiseo kohjakoio, yooma kukuchi tehtemari koꞌinurerioiopua teꞌta Araoni yawichio, Eejito teꞌta yawichikoiopua. Puuu yayawaraa Araonio ki seewerepua, Riosichi teꞌta paparakamekapua, ahpo taana tísia peeniatiameo, Riosi ihsimerikopua teꞌta neesetokao.\fig |211-cn02095b.tif|col|||Moise kohja yeeyeraa akichio, waritoperaemechi tekisa neerochi toanipua.|11:23\fig*
\p
\v 24 Puuu waꞌapi Moiseai weripasaapa, Riosichi paparamekapapua ahpo waꞌinarepua, Araoni maarara ahpo yeeyetewaopua.
\v 25 Puuu Moisea ohso kaawe ahpo tetejimarichikamera yasimo oꞌrarepua aiwakao, Riosichikamera paparaka mochitoamechi. Araoni taꞌperachio, naꞌara nokiwa tatakori puꞌseriopua waꞌao, kiisi yasinarerepua waꞌao ehpeche kuꞌitapioi.
\v 26 Moisea ohso kaawe ahpo iꞌisaeri tetejimeri ahjama aiwamio eꞌrarepua, iiweta pehji puuyeka mochitonioiopua aaata Riosie enameri tuutiame Meesíao, ki Eejito weeechi teꞌta ahpo paarasateniamekamera uumo erapakamepua, Araoni Eejito teꞌta yawichi, maarara taanarachitiaopua. Moisea ahpo inatarichio, Riosikamerachi teꞌta ahpo kaawe teeremia inatakamepua.
\v 27 Ihji Moisea tiame, Riosichi ki nuꞌuti paparamekapa, kihta seeweka Araoni nekarewa, machenakameepua Eejitoo, waꞌa oꞌinia Riosimina teetorepua, Riosio, ki ahpo pusie tetewamekaipua.
\p
\v 28 Moisea tiameo, Riosichi ki nuꞌuti paparamekapa, Eejito mochikai pehjio, animari eerara chuhchenurerepua yooma kaari yeetarachiopua Riosichi paparameopua. Waꞌa tiiame nuurekamepua yooma Riosichi teꞌteriameopua, ki waꞌa pakika koꞌinekemichiopua Riosi kuꞌiwario, tehtemari pahcha naawakameopua. Waikao puuu Riosi kuꞌkuiwaria, yeetarachi chuhchetiame tetewakaopua eerarao, semejenatorepua ki koꞌyesika waꞌao.\fig |212-cn02096b.TIF|col|||Eera chuhchewa kaari yeetarachi, meripuame newipamichio.|11:28\fig* Waꞌa oꞌinia oꞌinetiame Semejenato pahkotawaa.
\v 29 Waikamiopua tiameo, Eejito puuyasaiopua iꞌisaeria, Riosichi oowe eꞌreka paparakapa, wakiyachi uumatore iꞌisaeria paꞌwe sehtanachi paonakaopua. Waikao waꞌa uꞌmatopoi iꞌisaerio, Eejito soontaroa naꞌnarika paatioiopua, yooma siꞌrika wahjiparepua, paꞌwee moꞌporepatiapaopua.
\p
\v 30 Neipamioipua tiameo, Kaanani weeechi muipuaiopua waꞌasio, Eriko mochiwarichi noriyameai saꞌmi koꞌrea, tiꞌtijoeri Riosichi paparariae, ruꞌmikamepua wehchi yasipakao, teꞌta oowisanisa norikame nokisika kuꞌritioipua, teꞌta Riosi cheeriachitiaopua.
\v 31 Raaja tewaniame oowitiame pukerio suwepori tekipanameai, Riosichi teꞌta paparakamekapa, kuꞌikamepua ahpo mochiwarichi ihpuemia eꞌenakameo, iꞌisaeri tiꞌtijoerio. Riosichi paparameka ki meritiamepua yooma ahpo mochiwachi koꞌitioiopua, yooma puuu ki Riosichi paparanarekameopua.
\p
\v 32 ¿Kehkisa epeche chanimerikoinia Riosichi ahjachi paparaniameopua? Nape ki iinuenia tehpesio, Kereoni tewaniame noꞌo nayewamiaopua, Waarakioi, Saansonioi, aaata Ejete tewaniameoipua, Raawioi, Saamuerioi, yooma Riosi naꞌnayewaturaoiopua.
\v 33 Yooma puuua, Riosichi teꞌta ahjachi paparapa kuꞌitiameopua Riosieo, yooma iꞌkaeo: Riosie ahpo kiapo tuutiame weee uutiame, weruma nasiwarichi newitoniame; ooriai ki oojasipamepua koꞌkomiao;\fig |213-co01386b.TIF|col|||Riosia Raanieri apochi tísia paparakopao, oorio ki wahjoterepua chuꞌwara Raanieri koꞌkomichioo.|11:33\fig*
\v 34 weeresi tajenakamekooi kajuteme tiiamepua choꞌwetekao; nasiwari machetae koꞌipoai newipatiame; ki uꞌwamekai, newitotiame ahpo seepurawao; nasiwarichioipua, ki nuꞌuti utewarieme teꞌteretiame; ahpo seepurawa soontaroo, newitoka ujumaputiame.
\v 35 Ooweruai teꞌta Riosichi paparamekapao, ahpo tetejima wahjipakameoio, eenechi ahjatetiame.
\p Nape wahjachia, tiꞌtijoea oowerua tiame, ki eꞌwakamea, ahpo Riosichi teꞌta papara toinureniaiopua, ohso kaawe ahpo meripuakamera eꞌrakamepua, naneꞌriapa puuua epeche kaawe enemiopa ahpowichioo, Riosio apochi paparakame oijenatioio, eenechi ahpo ahjatepuamekopapua.
\v 36 Wahjachia ahpo Riosichi ahjachi paparamea, naꞌararetupua wepiretupua tiame, wahjachia tiame ahkasi kaarenaeoi oꞌyeretupua peresokarichi yahchaka.
\v 37 Epeche wahjachia tiameo, pasipuka koꞌiretupua tiame;\fig |214-cn02154b.tif|col|||Teiwa tewaniamea, pasaka meriwa, Eesusichi paparápa.|11:37\fig* wahjachia, seeruchoe naasipa tehpunaka koꞌiretupua; wahjachia ki toinariamea ahpo Riosiwachi teꞌta paparao, merimachetae koꞌiretupua; wahjachi tiameopua ki wisasori chuhchaka ohjoerepua, oowera poꞌwa wiꞌchira ahpo wakiraekachitia chuhchaka ohjorepua, chiiwa wiꞌchiraoi. Puuua oowera ohjorepua tiameo, ihpapatiamechitia tísia aiwaka, naꞌara yooraka tetewiniapa.
\v 38 Yooma puuu waꞌa tiiame yoratiamea, tísia kaꞌkarumakapaopua, epeche kaaweruma teꞌtereniachi mochimetepua, ki iꞌka wehjoarichi naꞌaraniachi. Yooma puuua, ooruchi weeechiami ohjokamepua, kaawichiami ohjoeka, teesochiamiopua tiame, ahkasioi weee yeewachiamioi.
\v 39 Yooma puꞌka Riosichi teꞌta paparaka moꞌmochitokameo, ahkasi ehkoriamisi oꞌiniao, Riosia puꞌkao tísia kaawe eꞌraka tetewamepua, puꞌkao ki uukamekoipua pehjio, Riosie ahpo kiapo tuutiao.
\v 40 Ki uuyamepua Riosie kiapuameopua pehjio, Riosio pukeri Aurani ahjama nayewakaio, taamo wahka ihtoriachi teeremeri inatariopua Riosio, taamo kiatioi kiapuawichiopua tiameo, taamo ahjama.
\c 12
\s Eesusichi neꞌnepatariapua naaju
\p
\v 1 Teemea taamo nokikameo, ki ookapi taamo tetewame iinuemepua, taamo tetewaka mochitoame aachin teeka taamo ohjoemekopua Riosichi paparakao, ehkoriamisi oꞌinia mochitoriame, iꞌwa weeechi taamo norikame mochikame tiame. Pukaepa seꞌwi toimete teemea yooma puꞌka taamo eerina tiiameopua, yooma taamoo, teꞌta taamo ki kaawerumachi wichipateme tiiameopua. Mochitomete teemea, pewatiame teetoka tamochiopua taamo kaaweruma teetowao.
\v 2 Teemea Eesusio, kurusichi mukuka taamo tatakoriria nateteria taamo inatarichi tetewitoka mochitometepua. Eesusia ki suuwe eꞌrakamepua tísia suuwe erapori teeka kurusichi mukuyaipua taamo tatakoriria natetekao, tísia kaawe eramiapa neipao, ahpo tísia kaaweruma iintorio eꞌrapaopua. Ehpeopua tewekachio, Riosi ahjama kahtiamepua, Riosi ahjamina seekarachitia ihsika, ahpo Noono yawichituwachio.
\p
\v 3 Nahsina erasaapua amochio, toinarekaopua Riosichi inisiao, Eesusi iintoria inatapuapua ohso kaawe, teꞌta aiwariaopua aamowichioo, tísia naꞌara yoraretia tiꞌtijoerieopua, yooma waꞌa yoratiameopua tísia aiwaka anachariachi.
\v 4 Eemea ki anachamepua pehji ahkasi mukiwachisio, aamo ki tatakorichi ruhjipuao.
\v 5 ¿Natakepakamekosa eemea, Riosie aamo tuuyeretiao pukeri simiyachio? Riosia eee chiiamepua Ehkoriami Iyoterichio:
\q Noꞌo kuitawa,
\q2 kaꞌte ipaka tetewimitiamua,
\q2 Riosi aamo tuuyao;
\q1 kaꞌte nehkamua,
\q2 Riosi aamo teꞌyoipua ki kaawe iintoriao.
\q Kaꞌte ki oowe erapaoimua Riosichi aamo teetoao.
\q
\v 6 Apoe Paamiraa,
\q2 ikicha teetosoopua ahpo nakiyao,
\q2 kakupa teerewachi iintapasiamepua;
\q Riosia, yooma ahpo tatanachitia uuriaopua,
\q2 teꞌyamepua puꞌkao.
\p
\v 7 Riosi aamo teꞌyaa, aamo ahpo taanachitia tetewapa teꞌyamepua. ¿Aaatana kaaweruma noonoa, ki terika tuuyamepua ahpo taana ki kaawe iintosoo?
\v 8 Taamo Noono tewekachi kahtiamea, waꞌa tiiame puuua. Ki teriwame enesaa eemea pukaeo, ki Riosi tatanaraka teꞌteriamepua, oowera seesenu tatanaraka teꞌteriamepua, ki Riosichi paparame.
\v 9 Taamo weeechi noonoa taamo nuꞌutikoio, taamo ki kaawe noonoiso teꞌyoio, yooreka eꞌwekame teemea. Taamo Noono tewekachi kahtiameo, ¿ki nuꞌuti yooriniameopua, ki epeche yooreka tetewitariarepua, ki kaawe taamo iintoso terisoo? Waꞌa teereniamepua pukachio, apoe tewekachi taamo Noonoo, ki wahjiame taamo neesetoamekopua, ki wahjiamera ahjari taamo uumichiopua.
\v 10 Taamo noonowa weeechio, ahpo peeniachitia teetorepua taamo tuuyesikao, kaꞌkaruma taamo enemichioopua; nape taamo Noono tewekachi kahtiamea, taamo teꞌta peeneka tuuyepasiamepua, teꞌta taamo piipatiamepua ahkasi yooreminasiopua iikachio, teꞌta yomatiame taamo enepamichioopua, taamoo kiisi kihtaoi aꞌchi tiiaeme enepamichiopua, ahpóchitia.
\v 11 Teemea ki kaawe noonowisa teritiaa, pukerio ki puꞌsereka inamuame teemea, koꞌkoamekopua terika tuuyewao; nape pahtesaapa teemea taamo terika tuuyetiao, kaawerumakopaopua puꞌkao, kaawe eꞌraka kaaweruma enepamepua, waꞌa ikisao tísia taꞌiria ohjoeniamepua.
\s Riosi chiia ki eꞌwewa maapori teerewa
\p
\v 12 Pukaepa utewa teetopua eemea, aamo teꞌta kaawerumachi teetopuapua,
\v 13 ki seꞌwi ihtesikaopua rojowi oiyamechitia.
\p
\v 14 Kaawe ahpo uuka mochitopuapua, teꞌta kaaweruma teereka mochitoka. Ki teꞌta kaꞌkaruma teꞌterepakamea, aaataai ki ahpo tetewimeripua, ahpo Riosi kahtiachi kahtiameopua.
\v 15 Kaawe aamo neesetopuapua Riosie aamo cheriweretiao, kihta aꞌchitiame ihsika ki kaawe teeremeri tiiao, Riosi teꞌta kaaweruma amochi iintoriaopua; kaꞌte itapiti chihpuameka teeremua aamo aaatachioi, Riosichi mochitoameo.
\v 16 Kaawe aamo inateka mochitopuapua, Riosichi aamo iyorika mochitoaopua, ki aamo wekatemichiopua Riosichi aamo iyorika yasitoao, ki aaata kuunachitia aamo teeremichiopua ki iyorikamechitia ahpo uupiewao, puuua tísia suwepori nokiwamepua. Kaꞌte Esauchitia iintomitia muuua, ahpo paꞌchirachitia teereria iinuekao, itapiti kooame ahpo koꞌkonariawichioo, nehjakamechitia. Aamo Eesusichi papara toisaamua, Esauka iintokameka teeremamua, pukae papararie iinuemerikapamua ki wahjiamesi ahjario.
\v 17 Naneꞌriame eemea, Esau tísia naaracherioipua ahpo noonoo, Aakowochi yahcheria ahpo kaawerumari apochi noꞌrapumichioo, kaꞌchi iika noꞌrapume teereriopua Esauchio.
\p
\v 18 Nape ki aamo waꞌa noonoikameko eꞌraka chaaninia, ki aamo Riosichi kaawe teꞌterewa wehchi ipaniamechitia. Eemea ki aamo ehkoriami noonori ahjama mochiriameopua, puꞌka Riosi Sinai kaawichi tekiriaoiopua naꞌi tajenarichio, waꞌao tísia tukapachi eneriaipua, oorosi weeriachi tukawari, tísia yukiterechiopua.
\v 19 Ki inamukame eemea waꞌao tiame, ki nuꞌuti Riosi turupuchatiameopua. Ki inamukame eemea tiame, ki kuꞌita ki anachame tiiame Riosi nayewachaniameoipua, ahkasi tiꞌtijoerio Riosio, ki ahpo nayewajerarioopua waꞌasi.
\v 20 Puuu waꞌa mochikamea ki inamunarerepua Riosio, kiisi anachame tiiopa Riosi chiia iyoripuameo, eee chiiopa Riosio: “Aaata iꞌka kaawi kajenariemechi ihtepakamea, tetee pasaka meripuamepua, merijicheraeoi checheka; ihta animari waꞌa mooenameoipua, waꞌachi yorapuamepua.”
\v 21 Ki teesa tahpitika tiiame maapori teeerepua waꞌao, ahkasi Moiseai cheerepua: “Ki teesa majaya eꞌrani neeeai, neeeai chachapi ihsinapua majakao”, cheerepua.
\p
\v 22 Nape Riosia puꞌka ehkoriami nokiwa teewekamekapapua waꞌasio, piirechi kaawichi eꞌenameri eemea tewekachi weeriame, puuua Siioni tewaniamechi. Puuu tewekachi Siioni kaawia, Riosi tewekachi teꞌta muuwari mochirachi puuua, puuu waꞌa Riosi mochiwaria, Weemera Eerusareni tewaniachipua, nape teꞌpa tewekachi ki iꞌwa weeechi. Waꞌa tewekachi Siioni mochiwarichio, kii ookapi Riosi kuꞌiwari mochikachipua, miꞌmiri miiri.
\v 23 Waꞌa Siioni Riosi mochirachio, waꞌa mochiwipu Riosi ahpo iyotaperichi iyoputiamea tiamea, Riosie ahpo tatana enepatetiamea, Riosie kiapo tuutia kiatiameaapa waꞌasi. Waꞌachi kahtiame tiame Eesusia, teꞌta Apoe Peereiraa, teꞌta yooma tiꞌtijoewichio katewiameraa. Waꞌachi mochiwipua tiameo, yooma tiꞌtijoe ooweruai tiame iikara, Riosie teꞌta cheriwetiamea tatakoririao.
\v 24 Waꞌachi kahti Eesusiai, weemera katewerichi taamo nehpupameai, ahpo eerae iintokameapua taamo piipatekao, teꞌta kaawerumara ahpo eera nehjakamea, ki Aaweri eerarachitia, ahpo Riosichi wenejiame ahpo paꞌchi, Kaaini tewaniame.
\p
\v 25 Waꞌa tiiachipa iꞌka weemera Riosichi teerewa taamo yachatiamechio, aamo seeweka mochitopuapua, ipaka tetewiniameopua Riosi aamo tuuyeka chiiao, apoe Riosi Riosiwari chiia aamo nayewekapua. Kaꞌte aamo ehkoriami nokariamechitia teꞌteremitia, ki Moise eꞌwepame Riosi ahpo nayewiao. Yooma puuua, Riosi ki yooreka ipaka tetewikameopua, yooma koꞌiretupua Riosieo. Riosio waꞌa teꞌterekameo, ki teesa kokosaka koꞌyakame enesoopua puꞌkao, ¿ki epeche kokosatarepua apoe Riosi Riosiwari taamo iikachi nayewioi ki eꞌwetioopua?
\v 26 Riosia waꞌa Sinai kaawichi oꞌinia tiꞌtijoeri nayewerioio, ahkasi weeeai noonorepua, nape ehpeopua Riosia chaanipua: “Eenechi wahka ihtoriachi noꞌo noonotesoopua weeeo, ki weeeche noonotemania, ahkasi tewekachi iintuameoi, sasaweka noonotemania.”
\p
\v 27 “Ki weeechiche noonotemania” cheeriaa Riosi, yomatiame ahpo enepateriao, sewinatamio tuuka chanitiamepua, yooma sewinatapua, naatiche itipimeripua, ki sewinatame tiiamerache.
\v 28 Puuu ki sewinatame tiiamea, taamo Riosichi paparaniamepua, taamo kiamo tuuria, teꞌta Riosi ahjama mochipuamepua, ahpo yeꞌkarichi mochipua, ki seena aampasi. Pukaepa waꞌa iintomerikopua Riosio, ki nuꞌuti tahpitika tiiame, kaawe erakomete teemea pukachio, ki nuꞌuti iyoriwae nayeweka.
\v 29 Waꞌa teeremete teemea taamo Noono Tewekachi kahtiamechio, tisiwa ki nuꞌuti iyoriwa tiiamekopua puꞌkao, ki nuꞌuti utewarieme, ki nuꞌuti naꞌika tiiame puuua, yooma ihta ahpo seepurawao, saipatiameopua waꞌa erasacheo.
\c 13
\s Achini teeka kaawe eratewa Riosio
\p
\v 1 Kaꞌte toaka mochito eemea, aamo ahpo kaawe eꞌreka nakika mochitoao.
\v 2 Aamo taꞌpechi asikameoi ahpo cheꞌrepamiachi iꞌyakao, reesisepuapua aamo taꞌpechi cheꞌrepamichioo, seenekachi aaata Riosi kuꞌiwari, cheꞌrepateka ihsimaoimua, tewekachi oꞌinia eename.
\p
\v 3 Kaꞌte natakepaka mochitomitiapua peꞌpereso iinueniameoi, puꞌka waꞌa karichi mochika aiwari saayao, waꞌachitia amochi saaeka mochitopuapua tiameo. Tesiwa eꞌreka tetewipuapua, aaataoi tesiwa teereka aiwameopua, eemeai waꞌachitia saayamekopua ihtaoi kokosa ikisaa.
\p
\v 4 Aamo kaawe neesetoka yasipuapua aamo neewiriao, ki suwepori ihsika waꞌamahka piirechi ooitiame ahjamao; uupiraai waꞌachitia yooreka yasitometepua ahpo neewiriao. Aaata nenewikai suwepori nokaka mochitoameo, Riosia, kokosa yoramapua puꞌkao.
\p
\v 5 Kaꞌte yooma ihta itapiti weemuame enemitiamua, toomichioi kaꞌte uꞌmatoka tahpitika eꞌrame, itapiti epeche aamo iinueka yasinariao. Soparame kaawe eꞌraka yasitopuapua aamo iinuekae, aamo Noono tewekachi kahtiameo, eee cheeriopa: “Kiisi toima neeea aamo neesetokao, piinerioi kiisi aamo toimania.”
\p
\v 6 Pukaepa kaawe chaachapamete teemea, taamo ehkoriami Raawi cheeriachitia ahpo Ehkoriami Iyoterichio:
\q Noꞌo kuꞌyamea,
\q2 noꞌo Paamira Riosipua;
\q2 kihta seewiame neeea,
\q2 aaatae noꞌo naꞌara yorapuao.
\p
\v 7 Aamo Riosi naera aamo masiteriachitia nokisipuapua. Puꞌka Riosichi oowe erakoriachitia, waꞌachi nokisipuapua eemeai.
\p
\v 8 Riosie Weratiamechi simiyame masiteniamea, kaꞌchitia taawechi sewina ikiyamepua, tapanamioi, ehpiamioi, meremiamioi, waꞌapi teeremeripua.
\v 9 Pukaepa eemea kaawe inataka keepupuapua aaata maꞌmasitiao, seenekachioi seesenu masitiamekoipu. Kaꞌte aamo toimitiapua, aamo oowe erapatemichioopua pukaeo, ki pichiwa Eesusichi simiyame masitewae. Taamo Riosichi kaꞌkaruma teꞌterepuaa, Riosie ahpo teꞌta nakirarachi eenamepua taamowichioo eenamepua, ki ihta itapiti kooame iyoriwa nokiwae Riosichi kaawe teꞌterepuao. Yooma puꞌka kooame iyoriwae, kaawe teꞌterepo tuuyameopua Riosichio, kaꞌte pichikemitia puꞌkao, puuua, kihta nateyamepua Riosichi kaawe teꞌterepuao.
\v 10 Ehkoriami iꞌisaeri neꞌneseriosia, animari merisa Riosiwichioo, wahseka oowewariaipua, tiꞌtijoe ooweru tiame tatakoriria cheriwepuawichioo. Waꞌa noonoisaa puuu neꞌneseriosia, puꞌka Riosiwichio oowetiameopua saꞌpa wahsetiameo, aapoe waꞌapi kokowariaipua. Nape puuu ehkoriami neꞌneseriosia, kaꞌchi iika koꞌkomeripua taamo tatakoririawichio pejana oowewariopua, pukae taamo tatakoriria cheriwepuawichio itayao, apoe taamo Paamira weerewa puuua, apoe waꞌapi ahpo Noono ooweparia tewekachio, kihta ihta animari koꞌkopua tiiame.
\v 11 Puuu ehkoriami teꞌta neeseriosia, neꞌneseriosi nokariaa, senepi paamuparichi piiripi chiiwa meriniameo, waꞌa ikisaopua, eerara puhjesao teꞌta Riosi iyoriwachi iꞌtoka oojoweriaipua, tiꞌtijoeri tatakoriria cheriwepuawichioo. Nape puuu animari koꞌika eerara uꞌyeniamea, maꞌchi mochiwachi koꞌisa uujupaniame enerepua.
\v 12 Puuu animari maꞌchi mochiwachi koꞌiniamea, Eesusi maꞌchi mochiwachi iꞌtoka meripuame tetewipua eneriamepua.\fig |215-cn01833B.tif|col|||Eesusia maꞌchi mochiwachi iꞌtowa, kurusichi merimia.|13:12\fig* Pukaepa waꞌachitia apoe Riosi Tijoetukame Eesusiai, maꞌchi mochiwachi iꞌtoka meritiamepua tiameo, ahpo waꞌapi mukiwa eerarae, ahsieme choꞌwetiame itipimichiopua taamo tatakoririao.
\v 13 Waꞌa teesoo tísia aiwariopua taamowichioo, puuyataria teemeai naaju, maꞌchiami aiwasimia, Eesusi taamowichio iintoria nayewatuwachio, aꞌchikoitiame suuwe erapari tiiame aiwasimia, taamo Paamira Eesusi naꞌareretiachitia.
\v 14 Teemea iꞌwa weeechio, ki yooma taawechi mochimerikapaopua, pooechi nokisiameka teꞌteretoame teemea, piirechi taꞌpechi inataka taamo ohjoemiachio. Ihji taamo ohjoemiachio, teꞌpa tewekachi puuua.
\v 15 Waꞌa iintoriopua Riosio taamowichio Eesusichio, teꞌta kaaweruma nayewamete teemea Riosio, senepi taawechi cheriwema kiꞌyakaopua puꞌkao, itapiti tísia kaaweruma oowewari kiꞌyamechitia.
\v 16 Eemea kaaweruma yooraka mochitoio, kaꞌte natakepamitiapua, aamo piirechi kuꞌimiao, kipoteka nokisikapua puꞌkao aamo teesa iinuwaekaiopua, tesiwa teꞌtiameopua kihta iinueka. Riosia, waꞌa teꞌtereka mochitoniameo, kaawe eꞌreka tetewamepua, kaaweruma ahpo ooweniamechitia tetewika.
\p
\v 17 Puꞌka aamo neesetoka masiteka tuuyameo, kaawe eꞌraka keepupuapua puꞌkao, puꞌka chiiao kaawerumakopua aamowichioo. Puuua ahpo masitiao, kaawe neesotoamepua, naneꞌriamekapa puuua, Riosi tetewachi ahpo nokisiamekopua. Kaꞌte aamo itapitie ki kaawe tiiamee eerina teewemitiapua puꞌka kaꞌkaruma aamo masitario. Waꞌa teꞌteresaa eemea yuuwesipatemaoi eemea puꞌkao, aamo waꞌa teeresoo, kihta kaawe teeremapua aamowichioo.
\p
\v 18 Iꞌwa taamo mochikawichioo, kaaweruma itapuapua Riosichio. Teemea, aꞌchikoi chaaneniaipua, kihta ki kaaweruma taamo iintorio erakoamepua, teꞌta kaawerumache nokisiamekapa.
\v 19 Eemea Riosi ahjama nayewaio, utewaeme itapuapua Riosichio, kuꞌwe noꞌo aamo mochikachi tetewipuawichio.
\s Kaaweruma eꞌrewa; kajurachi teepotewa tiame
\p
\v 20 Ehpeo itaniamenia taamo Noono Riosio, aamochi yasitomichiopua puꞌkao, yooma aamo pipiripichio, puuukopua taamo iikachio, taamo taꞌiria yasira kiꞌyamea. Puuua apoe iintokamepua Eesusio, mukukoi eenechi oijenatekamea. Ihji Eesusia, taamo teꞌta Inatiame puuua, poꞌwa tepuyamechitia, yooma taamoo, ki seꞌwi teꞌteretomichiopua Riosichio. Ihji Eesusia tiameo, ahpo mukuriae eerarae pichiwatamepua, Riosi weemera katewerichio, taamo tatakoriria cheriwepuawichioopua, teꞌta ahsieme choatiame itipimichiopua, ahkasi ki wahjiamesi.
\v 21 Itanenania tiame taamo Noono Riosio, aamo kuꞌimichiopua puꞌkao, yooma ahpo eꞌrachitia teetopuamichio, ahpowichio kaawe wichiyache nokisika. Yooma noꞌo itayaa, Eesusi Riosie Weratiame iintoriae itayamenia, puꞌkawichioopua, teꞌta weruma iyoriwa eꞌreka, ahkasi ki wahjiamesi.
\p
\v 22 Noꞌo Riosichi poponii pipiniwa tiame, kaawe eꞌraka inamujeraninia iꞌka paikapioi aamowichio iyoteria, aamo iikachio yachapari, kaawe erapari tiame.
\v 23 Aamo naneꞌrejeranine tiameo, taamo Riosichi pooniwa Timoteoo, maꞌchiparetiopua perekarichiopua waꞌasi; kuꞌwe enasoopua noꞌo kahtiachio, yeetoma neeea aamo neꞌnemia simiyaiopua aamo mochikachio.
\p
\v 24 Yooma puꞌka aamo masiteka mochitoameo, teepotemitiapua, yooma waꞌa taamo Riosichi poponiwao, pipiniwaopua tiame. Aamo teepotenapua tiame, Iitaria oꞌinia eꞌenakame.
\p
\v 25 Iꞌkache cheeka kajuyamenia amochi uhjuraopua iyojura. Riosio, amochi yahchejeraninia ahpo kaaweruma cheriwewao. Waꞌa ikisaa tísia kaawe enemapua.