﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,040
Kionga je kitsikjaꞌetsjen nga sikasennii̱ nangi Italia,

2
00:00:09,040 --> 00:00:18,040
kuangantsja Pablo ko kjaꞌe ngisa nchja xi inya nduya ngaya ntsja jngu chasoldadu xi Julio ꞌmi xi jngu ngakure chasoldadure xuta titjun.

3
00:00:18,040 --> 00:00:22,260
Tsijñee̱ jngu barku xi naxinanda Adramitio tseꞌe,

4
00:00:22,260 --> 00:00:26,740
xi je mején kuaje ngaꞌnde xi tjindundaire ndachikunre nangi Asia.

5
00:00:26,740 --> 00:00:33,260
ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsangii̱n ngajin nanda ꞌba ꞌba nde tsekue̱ Aristarco xi naxinanda Tesalónica tseꞌe,

6
00:00:33,260 --> 00:00:36,100
naxinanda xi tijñajinre nangi Macedonia.

7
00:00:36,100 --> 00:00:39,860
ꞌBa nga kuanyujun echii̱ naxinanda xi Sidón ꞌmi,

8
00:00:39,860 --> 00:00:43,400
ꞌba chasoldadu Julio kitsaꞌenre jngu kjuanda Pablo.

9
00:00:43,400 --> 00:00:49,380
Kitsjaꞌndere nga kikun nchja xi nda yaꞌa tuxi kui nchjabiu ku̱an sjanire mé= xi machjenre.

10
00:00:49,380 --> 00:00:54,000
ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌetjukue̱ barku kio ꞌba tsitjandai̱ isla xi Chipre ꞌmi,

11
00:00:54,000 --> 00:00:57,000
ngatꞌa ntjo tjindiba jotsaꞌen temangii̱n.

12
00:00:57,000 --> 00:01:04,040
Tsitjaxtiukjai̱ ndachikun ngandaire nangi Cilicia ko nangi Panfilia ꞌba echii̱ naxinanda Mira,

13
00:01:04,040 --> 00:01:06,640
naxinanda xi tijñajinre nangi Licia.

14
00:01:06,640 --> 00:01:14,720
Kio kisakure xi ngakure chasoldadu jngu barku xi naxinanda Alejandría tseꞌe xi tifi nangi Italia.

15
00:01:14,720 --> 00:01:16,420
Kui xi kitsikjaꞌasꞌenni̱.

16
00:01:16,420 --> 00:01:24,060
Nkjin nixtjin tafi tsangii̱n ngajin nando ko kjuanaꞌen ꞌba tuchan echutiña_ri̱ ngankjain nangi Gnido.

17
00:01:24,060 --> 00:01:27,480
ꞌBa ngatꞌa ntjo tojo ꞌbatsaꞌen tibeꞌe jotsaꞌen temangii̱n,

18
00:01:27,480 --> 00:01:32,860
tsitjatꞌa_ri̱ ngankjain nangi Salmón ꞌba tsitjatꞌai̱ isla xi Creta ꞌmi.

19
00:01:32,860 --> 00:01:38,280
Tojo ꞌbatsaꞌen naꞌen tsangii̱n ngajin nando jokjiꞌi nduju isla Creta.

20
00:01:38,280 --> 00:01:43,980
Jaskan echii̱ jngu ngaꞌnde xi Buenos Puertos ꞌmi tiñare naxinanda Lasea.

21
00:01:43,980 --> 00:01:45,920
Je ne nkjin nixtjin kjinichejee̱,

22
00:01:45,920 --> 00:01:49,200
ꞌba je ne tjekun tjima nga mangijian ndachikun,

23
00:01:49,200 --> 00:01:51,500
ngatꞌa je matiña nixtjinre nchꞌan.

24
00:01:51,500 --> 00:01:53,880
Kui= kjuañu Pablo ꞌenenire nchjabiu.

25
00:01:53,880 --> 00:01:55,340
—Jun naꞌen —kitsure—,

26
00:01:55,340 --> 00:01:56,840
tsejen tjimana̱.

27
00:01:56,840 --> 00:01:58,300
Tsa janda kuangian,

28
00:01:58,300 --> 00:02:02,560
chꞌo ku̱anna ꞌba bi tsa tu barku ko chꞌare sichaja,

29
00:02:02,560 --> 00:02:04,780
kaꞌnda ku̱anre kueya ña ngayeje.

30
00:02:04,780 --> 00:02:08,660
Tunga xi ngakure chasoldadu bi yatesinre mé= xi kitsu Pablo.

31
00:02:08,660 --> 00:02:13,320
Tusa xi naire barku ko xuta xi tsaꞌexako barku yasen ñojonre.

32
00:02:13,320 --> 00:02:17,720
ꞌBa ngatꞌa kui ngaꞌndebiu bi nda tsa kio kjuaꞌana nixtjinre nchꞌan,

33
00:02:17,720 --> 00:02:24,120
kui kjua ngisa nkjin kuánni xi ꞌbatsaꞌen kitsikjaꞌetsjen nga tusa nda tjin nga kꞌuetju kio,

34
00:02:24,120 --> 00:02:26,700
ꞌba tsa ku̱an kjuechu naxinanda Fenice,

35
00:02:26,700 --> 00:02:31,480
naxinanda xi tijñajinre isla Creta ña fechu barku.

36
00:02:31,480 --> 00:02:33,540
Ngatꞌa nda ma sꞌejña barku kio,

37
00:02:33,540 --> 00:02:36,320
ꞌba ku̱an kjuaꞌana nixtjinre nchꞌan kio.

38
00:02:36,320 --> 00:02:40,920
ꞌBa ꞌbatsaꞌen kionga ꞌetutsꞌinre nga kitsjen jngu ntjo xi bi ꞌñu,

39
00:02:40,920 --> 00:02:42,980
xi jendibani ngajin ndachikun,

40
00:02:42,980 --> 00:02:47,520
nchjabiu kitsikjaꞌetsjen nga ku̱an saꞌen mé= xi mejénre.

41
00:02:47,520 --> 00:02:51,280
Kui kjua ꞌetjukoni barku ꞌba kikotiñare ngaꞌndai isla Creta.

42
00:02:51,280 --> 00:02:54,540
Tunga sangutjun kuán jngu ntjo xi niki ꞌñu,

43
00:02:54,540 --> 00:02:56,720
xi jendibani ngasun tꞌanangiu.

44
00:02:56,720 --> 00:02:59,260
Kui ntjo xi Nordeste ꞌmi.

45
00:02:59,260 --> 00:03:01,000
Kui xi kiskjefe barku,

46
00:03:01,000 --> 00:03:03,940
ꞌba bi nde kuán tsanginkoni̱ ña mejénni̱.

47
00:03:03,940 --> 00:03:06,620
Kui kjua kitsaꞌeꞌndeni_ri̱ nga ntjo kuekoni̱.

48
00:03:06,620 --> 00:03:11,140
ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsitjandai_ri̱ jngu isla chi xi Clauda ꞌmi,

49
00:03:11,140 --> 00:03:12,760
kui xi ꞌechjachire ntjo.

50
00:03:12,760 --> 00:03:19,060
ꞌBa ꞌñu naꞌen kuánni̱ nga kjinikijii̱n ngasun barku xutsu xi kjifere.

51
00:03:19,060 --> 00:03:20,260
Kionga je kuán,

52
00:03:20,260 --> 00:03:24,540
nchjabiu ꞌeꞌñukja barku ko naꞌñu tuxi ꞌñu sꞌe̱ni.

53
00:03:24,540 --> 00:03:29,380
ꞌBa kitsakjun nga kjuaꞌasꞌenjin tsumi xi tjin kio xi Sirte ꞌmi.

54
00:03:29,380 --> 00:03:34,180
Kui kjua kiskjejenni najñure barku ꞌba kitsjaꞌnde nga kueko ntjo.

55
00:03:34,180 --> 00:03:37,340
ꞌBa nga kuanyujun ꞌñu kitjen ngisa ntjo,

56
00:03:37,340 --> 00:03:41,700
ꞌba nchjabiu ꞌetutsꞌinre nga kiskanikjaꞌajin ndachikun chꞌare barku.

57
00:03:41,700 --> 00:03:43,420
ꞌBa xi majánni nixtjin,

58
00:03:43,420 --> 00:03:47,360
kiskanikjaꞌajin kaꞌnda tsajmi xi machjen nga fiko barku.

59
00:03:47,360 --> 00:03:54,320
Nkjin nixtjin nga bi kuatsejen tsuꞌbiu ꞌba ninga niñu ꞌba ntjo xi ꞌñu tojo tjenneni̱.

60
00:03:54,320 --> 00:03:58,160
Kui kjua kjinikjaꞌetsjennii̱ nga bi nde kuetsubachun ngisanii̱.

61
00:03:58,160 --> 00:04:00,560
Kionga je jaꞌa nkjin nixtjin nga bi tsechii̱,

62
00:04:00,560 --> 00:04:03,680
Pablo tsakasen ndujujinre nchjabiu ꞌba ꞌbi kitsure:

63
00:04:03,680 --> 00:04:04,600
—Jun naꞌen,

64
00:04:04,600 --> 00:04:07,600
bi nda kjiñoꞌon nga bi kikatesinnu,

65
00:04:07,600 --> 00:04:11,860
ꞌba bi nda kjiñoꞌon nga ꞌetjuko barku isla Creta.

66
00:04:11,860 --> 00:04:17,220
Biru kjuanima tebitjaxtiu ngandaꞌe ꞌba biru tenichojo mé= xi kichꞌo tsuꞌba.

67
00:04:17,220 --> 00:04:20,620
Tunga ngandaꞌe texin_nuu̱ nga tsja tꞌe_ru kakún,

68
00:04:20,620 --> 00:04:22,660
ngatꞌa tuꞌyá kueya ngajinnu.

69
00:04:22,660 --> 00:04:24,280
Tu barku sani xaja.

70
00:04:24,280 --> 00:04:30,540
Ngatꞌa saꞌe ngajñu kamatsejenna̱ jngu ankjere Naꞌenchana xi tseꞌe kuán ꞌba xi tsaꞌexatꞌa_ra̱.

71
00:04:30,540 --> 00:04:31,720
ꞌBa katsuna̱:

72
00:04:31,720 --> 00:04:32,660
“Bi kuin,

73
00:04:32,660 --> 00:04:33,520
Pablo.

74
00:04:33,520 --> 00:04:36,560
Tjinnere nga kꞌuinni ngixkun ngaku titjun César,

75
00:04:36,560 --> 00:04:42,320
ꞌba Naꞌenchana titsjari kjuandabi nga nijnguú nchja xi tjinduyakori barku kjuesun.”

76
00:04:42,320 --> 00:04:43,740
ꞌBamani jun naꞌen,

77
00:04:43,740 --> 00:04:45,240
tsja ngatjasꞌennu.

78
00:04:45,240 --> 00:04:51,140
Ngatꞌa kun_ra̱ Naꞌenchana ꞌba be=re takuaa̱n nga ꞌba ku̱an jofa tsaꞌen nga kaꞌmina̱.

79
00:04:51,140 --> 00:04:55,740
Tunga tjinnere nga ntjo skanikjaꞌana jngu isla —kitsu Pablo.

80
00:04:55,740 --> 00:05:03,380
Jngu nistjen kionga je jó semana tjinni̱ nga tetsumajii̱n ndachikun xi Adriático ꞌmi nga tifikonii̱ ntjo,

81
00:05:03,380 --> 00:05:05,000
ꞌbaru tsa masen nistjen,

82
00:05:05,000 --> 00:05:10,100
nchja xi inyatsaꞌexakore barku tsejen kuánre nga je kuatiñee̱ ña nangi.

83
00:05:10,100 --> 00:05:13,540
Kui kjua kitsichu̱ba̱ jó kjiꞌi nanga nando,

84
00:05:13,540 --> 00:05:15,500
ꞌba kan tjioꞌon jngu metro nanga.

85
00:05:15,500 --> 00:05:18,780
ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsangin ngichii̱ ꞌba kitsichu̱ba̱ ngani,

86
00:05:18,780 --> 00:05:21,660
ꞌba kan yatu metro kuananga ngani.

87
00:05:21,660 --> 00:05:25,000
ꞌBa ngatꞌa kitsakjun tsa naxi sa̱tekjoyako,

88
00:05:25,000 --> 00:05:35,400
kui kjua tutsꞌin barku kiskanikjaꞌajinni nando ñujun kicha iye xi sikajñaꞌñu barku ꞌba ꞌetsꞌare Naꞌenchana nga kitsa ngatjasꞌe isen.

89
00:05:35,400 --> 00:05:39,760
ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchja xi inyatsaꞌexakore barku kuamejénre nga kuanga.

90
00:05:39,760 --> 00:05:47,240
Inyaꞌbajenjin nando xutsu ꞌba kitsu nga skanikjaꞌa ngisa ngankjain barku mé= xi sikajñaꞌñure.

91
00:05:47,240 --> 00:05:51,300
Tunga Pablo jako chasoldadu ko xi ngakure ꞌba kitsure:

92
00:05:51,300 --> 00:05:53,540
—Tsa nchjabi bi kꞌuendu ngaya barku,

93
00:05:53,540 --> 00:05:54,320
jun bi ku̱an kꞌuangiu.

94
00:05:54,320 --> 00:05:59,520
ꞌBa ꞌbatsaꞌen chasoldadu tsate naꞌñure xutsu ꞌba kitsikixujin nando.

95
00:05:59,520 --> 00:06:01,020
Kionga je tjisꞌe isen,

96
00:06:01,020 --> 00:06:05,340
Pablo ꞌenere ngatsiꞌi nchjabiu nga tjinnere nga skinechi me=ñu.

97
00:06:05,340 --> 00:06:12,560
—Je tjinnu jó semana ngandaꞌe nga ꞌñu tenikjo ꞌba nga tetsuba kjindio nga tumé techino —kitsure—.

98
00:06:12,560 --> 00:06:13,520
ꞌBamani,

99
00:06:13,520 --> 00:06:15,740
teꞌbetsꞌa_nuu̱ nga chinechu ngandaꞌe.

100
00:06:15,740 --> 00:06:17,840
Kui xi kuasekonu tuxi kꞌuanginiñu.

101
00:06:17,840 --> 00:06:21,380
Ngatꞌa tuꞌyá sichaja ninga jngu ntsja ku.

102
00:06:21,380 --> 00:06:23,000
Kionga ꞌba kitsu Pablo,

103
00:06:23,000 --> 00:06:28,300
ꞌbatsaꞌen kiskjebe jngu niñuxtila ꞌba kitsjare kjuanda Naꞌenchana ngixkun ngatsiꞌi nchjabiu.

104
00:06:28,300 --> 00:06:31,200
Yakjanya ꞌba ꞌetutsꞌinre nga kiskine.

105
00:06:31,200 --> 00:06:36,220
ꞌBa ꞌba nde kuaꞌñukakun ngatsiꞌi nchja xi yakꞌa ꞌba ꞌba nde kiskine niñuxtilo ngayeje.

106
00:06:36,220 --> 00:06:40,700
Jó sientu masen ko kanjon mani ngatsiꞌi xi tetsubayee̱ barku.

107
00:06:40,700 --> 00:06:42,220
ꞌBa kionga je kuánre,

108
00:06:42,220 --> 00:06:45,940
ꞌbatsaꞌen kiskanikjaꞌajin ndachikun trigo,

109
00:06:45,940 --> 00:06:48,020
tuxi ku̱akijñani barku.

110
00:06:48,020 --> 00:06:49,840
Kionga je kisꞌe isen,

111
00:06:49,840 --> 00:06:52,900
nchjabiu bi bexkun nangi xi kio tjin.

112
00:06:52,900 --> 00:06:59,540
Tunga tsabe jngu ngaꞌnde kixi ña tjin tsumi ꞌba kuamejénre nga sitiñatꞌako barku kio,

113
00:06:59,540 --> 00:07:01,000
tsa ku̱an kjuechuko.

114
00:07:01,000 --> 00:07:12,820
Kui kjua tsateꞌñuni naꞌñu xi tjiꞌñunire kicha iye xi tsikajñaꞌñu barku ꞌba kiskanikjaꞌangijndiu kichabiu ngajin ndachikun ꞌba kitsixanre mé= xi baku ndiyare barku.

115
00:07:12,820 --> 00:07:15,900
ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikijinnkꞌa najñure barku,

116
00:07:15,900 --> 00:07:17,920
tuxi ntjo kuekoni ña tsumiu.

117
00:07:17,920 --> 00:07:20,700
Tunga kisatetꞌare jngu ngaꞌnde ña tjin tsumi ngi nando.

118
00:07:20,700 --> 00:07:25,800
Kio kisꞌejinꞌñu ku barku ꞌba bi nde kuán kiteyani.

119
00:07:25,800 --> 00:07:29,520
ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsindiure nando titsixi tutsꞌin barku.

120
00:07:29,520 --> 00:07:32,200
Chasoldadu joyare nga sikꞌen nchja nduyo,

121
00:07:32,200 --> 00:07:34,460
tuxi bi ku̱angani nga kuate nando.

122
00:07:34,460 --> 00:07:40,640
Tunga xi ngakure kuamejénre nga sikꞌangi Pablo ꞌba bi kitsjaꞌndere chasoldadu nga ꞌba saꞌen.

123
00:07:40,640 --> 00:07:43,540
Tusa ꞌexa nga ꞌyá xi mare nanda,

124
00:07:43,540 --> 00:07:45,460
kui titjun nga ngatakjijin nando,

125
00:07:45,460 --> 00:07:47,400
tuxi kjuechuni nangi kixiu,

126
00:07:47,400 --> 00:07:51,880
ꞌba nga nchja xi yakꞌa ngatjisun yate asa xire barku.

127
00:07:51,880 --> 00:07:55,100
ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngatsiꞌi tsꞌangi nga echu nangi kixiu.

128
00:07:55,100 --> 00:07:57,260
Kionga je ꞌetjujii̱n nandabi,

129
00:07:57,260 --> 00:07:59,460
kikꞌinni̱ nga isla Malta ꞌmi kio.

130
00:07:59,460 --> 00:08:03,860
Xuta xi kio tjindu nda= xuta ꞌba nda yatesinni̱ ngatsiꞌi.

131
00:08:03,860 --> 00:08:05,320
ꞌEtseni̱ jngu ndiꞌi,

132
00:08:05,320 --> 00:08:09,180
ngatꞌa nchꞌan tjima ꞌba tjibaꞌa tsi kui nixtjinbiu.

133
00:08:09,180 --> 00:08:12,740
Pablo ꞌeku jó chikin ꞌba kionga tikanikjaꞌajin ndiꞌu,

134
00:08:12,740 --> 00:08:19,640
tukjiaꞌa ꞌetukajin jngu tjiuye xi tjimangare ntꞌaire ndiꞌu ꞌba kiskine ntsja Pablo ꞌba kitsjenꞌbangi.

135
00:08:19,640 --> 00:08:23,740
Kionga xuta xi kio tjindu tsabe nga tjiuyebiu tjenꞌbangitꞌa ntsja Pablo,

136
00:08:23,740 --> 00:08:25,200
ꞌbi kitsure xinkjin:

137
00:08:25,200 --> 00:08:29,880
—Kjuakixi=ru nga jngu xuta xi tsikjesun xuta kibi —kitsu—.

138
00:08:29,880 --> 00:08:32,060
Ninga tsa tsꞌangi ngajin ndachikun,

139
00:08:32,060 --> 00:08:36,260
Naꞌenchana xi kixi tsaꞌen kjua bi mejénre nga janda kꞌuejñakun.

140
00:08:36,260 --> 00:08:39,360
Tunga Pablo ꞌetsujmejin tjiuyo ngajin ndiꞌu,

141
00:08:39,360 --> 00:08:40,640
ꞌba tumé kuánre.

142
00:08:40,640 --> 00:08:45,160
Ngatsiꞌi xuta inyakuya nga kuijin Pablo asa tu je mikꞌen nga ska.

143
00:08:45,160 --> 00:08:48,880
Tunga nga je tsé inyakuya ꞌba tsabe nga tumé kuánre,

144
00:08:48,880 --> 00:08:54,040
kitsikꞌantjaiya ngani kjuafaꞌetsjenre ꞌba kitsu nga Pablo jngu naꞌen kuán.

145
00:08:54,040 --> 00:08:58,880
ꞌBa tiñare ngaꞌndebiu tjindu xuꞌbare jngu xuta xi Publio ꞌmi,

146
00:08:58,880 --> 00:09:00,820
xi xuta titjunre ngaꞌndebiu.

147
00:09:00,820 --> 00:09:04,540
Kui xi kiskjebetjoni̱ ꞌba nda yatesinni̱ ján nixtjin.

148
00:09:04,540 --> 00:09:05,640
ꞌBa ꞌba kuán,

149
00:09:05,640 --> 00:09:09,620
nga naꞌenre Publio kjijñaꞌon nga chiꞌin ntꞌai kunre ꞌba tifaꞌare.

150
00:09:09,620 --> 00:09:15,960
ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo jaꞌasꞌen ña kjijña ꞌba jaskan nga je jako Naꞌenchana ngatꞌare kui,

151
00:09:15,960 --> 00:09:17,900
yanere ntsja ꞌba kitsinda.

152
00:09:17,900 --> 00:09:19,240
Kionga je ꞌba kuán,

153
00:09:19,240 --> 00:09:24,120
ꞌba nde jaꞌe kio kjaꞌe xuta xi inyafesun xi kio tjindu ꞌba kuanda.

154
00:09:24,120 --> 00:09:29,680
ꞌBa ꞌbatsaꞌen nkjin tsajmi= kitsjani̱ ꞌba kionga je kichjube nganii̱ kjaꞌe barku,

155
00:09:29,680 --> 00:09:33,120
ꞌba nde kitsjani̱ mé= xi ku̱achjenni̱ nga kuangii̱n.

